او که از سال ۱۳۶۴ ساکن آمریکا و مقیم فیلادلفیا است و ریاست مرکز اسلامی این منطقه را نیز برعهده دارد، در ابتدای ایران هنگام سلام دادن به ملت ایران و تنها امام مدفون در ایران امام علی‌بن موسی‌الرضا(ع) اشک در چشمانش حلقه زد. وی گفت: من ۳۵ سال است که جسمم در آمریکاست و روحم در ایران. من همه چیزم در ایران است و این توفیق را داشته باشم که قبل از مرگ عتبه‌بوسی علی‌بن موسی‌الرضا(ع) قسمتم شود و پیکرم در مشهد دفن شود.

مهدوی دامغانی درباره اینکه آیا با پایان چهره‌های ادبی بزرگ ایران‌زمین در عصر معاصر، اندیشه و فرهنگ در ایران کم‌فروغ خواهد شد، گفت: من ۳۵ سال است که از ایران دورم و شاید قضاوت درست نداشته باشم اما ان‌شاءالله خداوند به استاد محمدرضا شفیعی کدکنی ـ که به علوم اسلامی احاطه دارند ـ عمر طولانی عنایت کند که تا وقتی ایشان باشند، روح و واقعیت ادب فارسی و ایران‌دوستی باقی خواهد ماند. ان‌شاءالله کسانی خواهند بود که بتوانند این رویه را ادامه دهند و خودشان را وقف ترویج فرهنگ و معارف ایرانی اسلامی کنند. امیدوارم از حوزه‌های علمیه کسانی برخیزند که بر علوم انسانی تسلط کافی داشته باشند. چون برای فهم فردوسی و حافظ و …، اول باید قرآن دانست و سپس عربیت. تا عربیت را درست ندانیم، ادبیات فارسی را نخواهیم دانست. لذا باید در دبستان‌ها قرآن بیشتر تدریس شود؛ در دوره دبیرستان هم همین‌طور.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا غلبه نقل‌گرایی بر عقل‌گرایی را ترویج می‌کنید، گفت: به قول مولانا «عقل قربان کن به پای مصطفی». دین با عقل کاری ندارد، دین با عشق است. عقل مخلوق خداست، به خالقش (خدا) راه نمی‌برد.

مهدوی دامغانی تصریح کرد: من در همه عمرم همیشه با کلمه روشنفکر مشکل داشته‌ام. نمی‌خواهم راجع به این حرف بزنم که مستمسکی برای تحقیر یا حمله به خودم درست کنم. نمی‌دانم چه عرض کنم؟ من با لفظ روشنفکر مشکل داشته‌ام و هیچ‌وقت نتوانستم درک کنم روشنفکری یعنی چه؟ خداوند ان‌شاءالله خودش آن‌ها را هدایت کند و امیدوارم روشنفکری مانع از اعتقاد به قرآن و اسلام و حقانیت مذهب شیعه نشود. چون هیچ مذهبی مانند شیعه به عشق و عاطفه مبتنی نیست.

این متفکر اسلامی تصریح کرد: با فلسفه نمی‌شود خدا را شناخت، می‌شود اثبات کرد ولی نمی‌شود شناخت!

فضلی‌نژاد گفت: آیا این زیرسؤال بردن دستاوردهای فیلسوفان مسلمان نیست؟ مهدوی دامغانی پاسخ داد: همه فلاسفه اسلامی آخر کار خودشان گفته‌اند، وحی از عالم خلق نیست، از عالم امر است. ابن سینا می‌گوید: آخر به کمال ذره‌ای راه نیافت. البته این به معنای بی‌اعتنایی به عقل نیست. عقل برای کار این دنیاست که به حکم عقل زندگی کنیم. فلسفه و حکمت هیچ‌گاه متکفل اداره اجتماع نبوده است. آقای دکتر دینانی الان فلسفه و حکمت درس می‌دهند، حالا بعد از ۳۰ سال تدریس فلسفه ذهنش متوجه عرفان شده است؛ یعنی استدلالات عقلی را پشت سر گذاشته و سراغ عشق و عاطفه (مثلاً تدریس گلشن راز) آمده است. برای تبلیغ اسلام هم باید مسائل عاطفی اسلام و سیره رحمانی پیامبر(ص) را ترویج کرد.

رئیس مرکز اسلامی فیلادلفیا در اواسط شوکران بیست و هفتم، هنگام یادکردن از استاد شهید مطهری، اشک در چشمانش حلقه زد و خا‌طره‌ای از آخرین دیدارش با آیت‌الله مطهری ۱۲ روز پیش از ترور بیان کرد. مهدوی دامغانی گفت: «دلم برایش می‌سوزد و بعد از ۴۰ سال هنوز که نامش را می‌آورم، گریه‌ام می‌گیرد.»

وی در پاسخ به این پرسش که چرا خاک ایران دیگر آنقدر حاصلخیز نیست که سعدی و حافظ و مولانا پرورش دهد، پاسخ داد: به نمی‌دانیم، لابد اراده حق‌تعالی است که اینچنین باشد. به قول باباطاهر «بهر الفی، الف قدی بر آیو». ان‌شاءالله خداوند باز به خاک ایران عنایت کند. ۱۴۰۰ سال است که نظرش به ایران است و سایه علی‌بن موسی‌الرضا(ع) بر سر ایران است.

مهدوی دامغانی در پایان ضمن التماس دعا از بینندگان شوکران، تصریح کرد اگر مقدر شود که برای عقیده‌اش جام شوکران بنوشد، طبعاً آماده است. وی گفت: جان ناقابل من ارزشی ندارد، ولی در آمریکا چنین چیزی پیش نخواهد آمد. تقیه تا وقتی است که پای خون میان نباشد. «مرگ اگر مرد است آید پیش من / تا کشم خوش در کنارش تنگ تنگ» ان‌شاءالله خداوند مرا حفظ کند و با این عقیده‌ای که بیان کردم، بمیراند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود. بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته برای فهم ادبیات، اول باید قرآن دانست/ با فلسفه نمی‌شود خدا را شناخت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی در ابتدای این برنامه در پاسخ به پرسش فضلی‌نژاد درباره اینکه آیا می‌شود فرهنگ را کنترل کرد یا خیر، پاسخ داد: فکر می‌کنم در نظام برنامه‌ریزی در این ۳۵ سال که از عمر شورای عالی انقلاب فرهنگ می‌گذرد، موفق بوده است که در مسیر علم کشور ریل‌گذاری کند و علم کشور را به فعلیت درآورد. در ضریب رشد علم، جزء ۴ کشور اول جهان هستیم.

فضلی‌نژاد در واکنش به این سخن گفت: اینطور آمار دادن، مغالطه رتوریک است و دستاوردهای دیگران را به نام خود ثبت کردن.

عاملی پاسخ داد: کارگریِ علم و دانش متعلق به مردم است و نه بنده و نه سلف می‌تواند ادعا کند او چنین کاری را کرده است. البته قبول دارم در حوزه فرهنگ تجربه‌های خوبی نداریم و اهدافی که در سند مهندسی فرهنگی ذکر می‌شود، هنوز بخشی از آن محقق نشده است. چون فرهنگ مسأله‌ای تک‌متغیره نیست. اتفاقا مهندسی فرهنگی از بیرون ایران و توسط دشمنان دارد انجام می‌شود. فرهنگ به طور نسبی قابل مدیریت است اما حجم عوامل خارج از کنترل ما (دولت‌ها) زیاد شده است.

فضلی‌نژاد گفت: ۵ سال سند انقلاب فرهنگی بدون برگزاری جلسه، معوق و مسکوت ماند و همزمان یک آهنگ شتابان تکنولوژیک را تجربه می‌کردیم، اکنون آن سند می‌خواهد اجرا شود. آیا می‌توان نتیجه گرفت در دوره‌ای که فرهنگ، کنترل‌پذیر نیست، بدترین شیوه کنترل فرهنگی را برگزیده‌ایم؟

عاملی پاسخ داد: ما در حوزه فرهنگ، مشکل کم‌کاری داریم، نه مشکل کار زیاد کردن که حالا بگوییم زیاد کنترل کرده‌ایم. فرهنگ در هر دوره زمانی مفهومش تغییر کرده است. فرهنگ امروز به معنای مسیر زندگی است.مسیر حرکت جامعه به سمت عقلانیت است و به همین دلیل، قدرت دولت‌ها در جهان با خطر مواجه شده، چون جامعه توانمندتر و در بزنگاه‌ها سریع‌تر است. یعنی عقلِ تدبیری گسترش پیدا کرده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از این برنامه گفت: لازم است اعضای حقیقی شورا در حوزه‌ها و تخصص‌های متنوع‌تری باشند. امروز احساس می‌کنم آن تنوع واقعی در اعضای حقیقی نیست. ما امروز متخصص علوم شناختی و روانشناس ارتباط با مردم می‌خواهیم.

فضلی‌نژاد گفت: آیا اصلاً مکانیزمی برای ارتباط مردم با عالی‌ترین نهاد حاکمیتی فرهنگی وجود دارد؟

عاملی پاسخ داد: شورا یک بدنه کمیسیون‌ها و شوراهای تخصصی دارد و با افراد متخصص حوزه خودش در ارتباط است اما این ضعف را دارد که با ذی‌نفعان خودش ارتباط ندارد یا کم دارد. بنده از وقتی به شورا رفتم، گفتم باید از ناحیه ذی‌نفعان و از پایین به بالا نظام برنامه‌ریزی شورا را تنظیم کنیم.

وی افزود: ضمانت اجرایی شورای انقلاب فرهنگی، خود حضرت آقا بیان فرمودند که حضور روسای سه قوه، مسئولین نهادهایی که شورا برای آن‌ها سیاست‌گذاری می‌کند و اعضای حقیقی ضمانت اجرایی شورای انقلاب فرهنگی هستند. به هر حال شوراهای عالی یک مسیر از نقص به کمال را دارند و باید به فرآیند کارآمدتری برسیم که تصمیماتش بتواند واقعاً مشکلی را حل کند. مانند همین سند مهندسی فرهنگی که ۵ سال از ابلاغش گذشته و تازه فرآیند اجرایی‌اش آغاز شده است و با روح زمانه سازگار نیست. این مسیر سرعت عمل بیشتری را می‌طلبد. اما اتفاقاتی که در نهادسازی و برنامه‌سازی در شورا رخ داده است، نباید به راحتی از کنار آن‌ها گذشت.

عضو شورای عالی فضای مجازی گفت: ما یک مشکل کلی در مدیریت اجتماعی داریم که مدیریت اجتماعی ما تجربی است. به نظر من با به وجود آمدن این نظام سیستمی که فضای مجازی ظرفیتش را ایجاد کرده، ما به سمت و سویی حرکت می‌کنیم که عقلانیت سیستمی باید جایگزین تجربه‌های شخصی افراد شود. طبیعتاً باید الگوی حکمرانی ما تغییر کند. اینکه ما کشوری در حال ثبات نیستیم یا شرایط ثبات در ایران نیست، به نظر من این ادعا جای تشکیک دارد. در این چهل سالی که از انقلاب اسلامی گذشته ما نشان دادیم که توانستیم این خیلی از مسیرهای بهینه را در کشور فراهم کنیم. توسعه حوزه علم و فناوری از جمله داشتن ۴ میلیون دانشجو خودش نشانگر ثبات است. البته برخی موانع برای رشد کشور وجود دارد، از جمله نظام دیوانسالاری، یعنی وقتی شما به یک اداره رجوع می‌کنید، باید صد بار کرنش در مقابل دیگران کرنش کنید تا یک کاری را که حق شما هست انجام دهند.

وی اذعان کرد: برخی مسئولان کشور از پدیده‌های جدید دیر شناخت پیدا می‌کنند.

عاملی خاطرنشان کرد: برای کسی که در حکومت مسئولیت دارد، وقتی تبعیض اجتماعی را می‌بینید، بسیار غم‌انگیز است. اما ما همه سوار یک کشتی هستیم، نباید ناخدای کشتی را آنقدر بزنیم که نتواند مسیر را ادامه دهد. این به معنای گریز از نقد نیست. نقد دو بنیان دارد، یک بخش تأکید بر ظرفیت‌ها و بخش دیگر دیدن خلأها و دادن راهکار برای رفع آن.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی  در پایان گفت: معتقدم در یک دوره ۱۰ ساله، اگر ایران روی فناوری‌های نو سرمایه‌گذاری متمرکز کند، هم به عدالت اجتماعی می‌رسیم، هم به شفافیت توزیع منابع و هم جلوی بسیاری از درزهای فسادآور را می‌گیریم و قوه قضائیه ما بیکار می‌شود.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود. بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته در حوزه فرهنگ مشکل کم‌کاری داریم/ سند مهندسی فرهنگی با روح زمانه سازگار نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پروفسور شیرین هانتر، دانشمند علوم سیاسی، عضو شورای روابط خارجی آمریکا و استاد دانشگاه جورج تاون واشنگتن دی سی، در بیست‌و پنجمین برنامه «شوکران» برای اولین‌بار پس از انقلاب اسلامی با حضور در صداوسیما و شبکه چهار  پیرامون شرایط سیاسی و جهانی امروز ایران به بحث و گفت‌وگو پرداخته است.

«آیا یک حکومت سکولار در ایران، مردم را از تنش با غرب نجات می‌دهد؟»، «چگونه ایران باید از ایدئولوژی انقلابی دست بکشد تا به رابطه عادی با جهان بازگردد؟» و «آیا جنگ جهانی تازه‌ای در راه است؟» از جمله اساسی‌ترین پرسش‌های پیام فضلی‌نژاد سردبیر شوکران از این عضو ۷۴ ساله شورای روابط خارجی آمریکا و استاد علوم سیاسی دانشگاه جرج تاون در واشنگتن دی سی است.

همچنین، پیوستگی تاریخ و سیاست و فلسفه، نقش ایدئولوژی‌ انقلابی در سیاست‌ خارجی کشور و تاثیر آن بر استراتژی خارجی، کیفیت دیپلماسی و روابط بین‌الملل، نقش سکولاریسم و مذهب در تنش‌زدایی با جهان، تغییر شکل استعمار در دوران معاصر و… از کلیدی‌ترین محورهای مورد بحث در این برنامه به شمار می‌رود.

شیرین طهماسب معروف به «شیرین هانتر» متولد ۱۳۲۳ در تبریز از نخستین دیپلمات‌های زن ایرانیِ پیش از انقلاب است که در سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۸ به عنوان نماینده وزارت امور خارجه ایران در لندن و ژنو فعالیت می‌کرد.

وی مقطع کارشناسی رشته‌ علوم سیاسی را در دانشگاه تهران پشت سر گذاشت و مدرک کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل را در سال ۱۹۷۹ از مدرسه اقتصادی لندن و مدرک دکترای روابط بین‌الملل را در سال ۱۹۸۳ از موسسه تحصیلات تکمیلی مطالعات بین‌المللی (HEI) ژنو اخذ کرد.

هانتر پس از انقلاب به آمریکا مهاجرت و از سال ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۵ در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌الملل در واشنگتن فعالیت کرد. وی از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۵ در این مرکز به عنوان مدیر برنامه اسلام و از سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۲ به عنوان قائم مقام برنامه خاورمیانه مشغول به کار بود.

هانتر همچنین در دوره‌ای در اندیشکده کارنگی به عنوان محقق مشغول به کار شد و در سال‌های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷ به عنوان تحلیل‌گر ارشد در مرکز مطالعات سیاستگذاری اروپا حضور داشت. فعالیت در موسسه بروکینگز و مرکز امور بین‌الملل دانشگاه هاروارد از دیگر تجربیات این بانوی سیاست‌مدار است.

از شیرین هانتر کتاب‌ها و مقالات تخصصی بسیاری درباره ایران و اسلام به زبان انگلیسی به چاپ رسیده است که برخی از آنها همچون کتاب «آینده اسلام و غرب: برخورد تمدن‌ها یا همزیستی مسالمت‌آمیز»، «اسلام در روسیه: سیاست‌های هویتی و امنیتی» و «سیاست خارجی ایران در دوران بعد از فروپاشی شوروی» در ایران ترجمه و منتشر شده است.

در فصل جدید  برنامه «شوکران» که از آبان ۹۸ روی آنتن شبکه چهار سیما رفته است، اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر، احمد مهدوی دامغانی، شیرین هانتر، منصوره اتحادیه، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری، کریم مجتهدی، حاتم قادری، مهدی محسنیان‌راد، باقر ساروخانی، لوریس چکناواریان، ابوالحسن تنهایی به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی حضور دارند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، به تهیه‌کنندگی و سردبیری پیام فضلی‌نژاد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر و شنبه ۱ بامداد است.

نوشته پروفسور شیرین هانتر به بیست‌وپنجمین قسمت برنامه «شوکران» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ساروخانی به پرسش‌هایی همچون «آیا اساسا انرژی‌ای برای مردم باقی مانده که جامعه را بازسازی کنند؟ چگونه می‌توان در برابر انحطاط کشور ایستاد؟ چگونه سرطان سرمایه‌داری رانتی، خون مردم را می‌خورد و محرومان را از کردستان تا سیستان ‌و بلوچستان، بیش از پیش به حاشیه می‌راند؟ آیا چنانکه برخی فیلسوفان می‌گویند، جامعه ایرانی احمق شده است؟ آیا فروپاشی اجتماعی، قابل ترمیم است یا انحطاط ایران، سرنوشتی اجتناب‌ناپذیر است؟ اگر جامعه‌شناسی ناکارآمد شود و جامعه‌شناسان شکست بخورند، آیا یک جامعه می‌تواند پیشرفت کند و به توسعه برسد؟» در شوکران پاسخ گفت.

پیام فضلی‌نژاد سردبیر برنامه در ابتدای «شوکران» بیست و چهارم گفت: برخی جامعه‌شناسان نسل اول معتقدند جامعه ایران پرگو، کم‌‌توان و اندک‌نویس با سطح سواد عمومی رو به تنزل ارزیابی می‌کنند. برخی دیگر معتقدند جامعه احمق است و حماقت به یک عنصر شخصیتی در میان نسل جوان تبدیل شده است. تاریخ‌دانان هم جامع ایران را لوس و طلبکار می‌دانند و در مجموع نمره خوبی به جامعه ایران نمی‌دهند. آقای ساروخانی شما به عنوان کسی که نیم‌قرن روی جامعه ایران مطالعه علمی و عملی کرده‌اید، چه جامعه‌ای را پیش روی خودتان تصور می‌کنید؟

ساروخانی در پاسخ گفت: جامعه ایران در حال بیرون آمدن از خواب سنتی و آغاز تجربه دنیای مدرن است، بنابراین جامعه‌ای در حال انتقال است و مشکلات خاص خودش را دارد. مثلاً قدیم زن‌ها شاغل نبودند و تحصیلات بالایی نداشتند، اما الان شاغل هستند و حتی درآمد بالاتری از شوهر دارند. یا قرن‌ها پدرسالاری در خانواده‌های ایرانی حاکم بود، الان چه چیزی باید جایش قرار دهیم؟

وی ادامه داد: دو تفکر در قبال مشکلات جامعه ایرانی وجود دارد؛ یک تفکر ناامیدکننده است و تفکر دیگر سعی می‌کند برای مشکلات راه‌حل پیدا کند و امیدوار باشد. اگر می‌بینیم که آسیب‌های اجتماعی بالا رفته و رسانه‌های رسمی در قبال قدرت شبکه‌های اجتماعی ضعیف می‌شود، طبیعتاً کتاب به حاشیه می‌رود و مطالعه کمتر می‌شود. برخی معتقدند این ذات جامعه است و راهی برای آن وجود ندارد، اما من با این عقیده مخالفم و معتقدم یک جامعه هوشیار باید برای مسائل خود راه‌حل پیدا کند. مثلاً وقت می‌بینیم کتاب به حاشیه رفته است، کتاب صوتی را ترویج کنیم یا خود کتاب را به رسانه بیاوریم.

این جامعه‌شناس  تأکید کرد: جامه‌شناسی باید برای مشکلات راه‌حل پیدا کند. فضلی‌نژاد پاسخ داد که جامعه‌شناسان چرا نمی‌توانند یک عکس هوایی از مشکلات و بحران‌های جامعه ایران ارائه و برای مبنای متغیرهای آن، شروع به تحلیل وضع موجود کند. متأسفانه ما هنوز تحلیلی از وضع موجود نداریم.

ساروخانی اضافه کرد: تردیدی نیست که نباید فقط درخت را دید و باید جنگل را هم دید. جامعه‌ای پیش روی ماست که بحران‌های متعدد دارد. خطری که علم ما را تهدید می‌کند، آکادمیسم است. یعنی دیوارهای بلندی در دانشگاه تولید کنیم، در حلقه‌های خودمان قرار بگیریم و با واقعیت درگیر نشویم. این مشکل بزرگی است، جامعه‌شناس باید واقعیت جامعه را ببیند و آن را تحلیل کند. این رسالت جامعه‌شناسی است. اگر جامعه‌شناسی از واقعیت دور شود، قطعاً اشتباه کرده است. خطر آکادمیسم این است که جامعه‌شناس از واقعیت ارتزاق می‌کند، اما اگر نگوید من مدیون جامعه هستم، اشتباه بزرگی کرده است.

این نظریه‌پرداز علم ارتباطات با تأکید بر سریع و عمیق بودن پاسخ‌های جامعه‌شناسان به مشکلات جامعه گفت: مهجور ماندن جامعه‌شناسی خطر بزرگی برای جامعه است، یعنی جامعه‌ای که جامعه‌شناسی را نبیند یا نخواهد ببیند. جامعه بدون فرهنگ، جامعه طبیعی نیست. ما حتی اگر آپارتمان‌سازی می‌کنیم باید فرهنگ آن را ایجاد کنیم. یعنی تکنولوژی باید بتواند در مسیر فرهنگ حرکت کند.

وی گفت: باید برابری و فرصت آموزشی یکسان ایجاد کرد. جامعه‌ای، جامعه است که بتواند از همه فرصت‌ها استفاده و جوانانش را تربیت کند تا خدمتگزار جامعه باشند. جامعه‌ای بیدار است که قدر انسان‌هایش را بداند و به آن‌ها فرصت ارتقا و کار بدهد.

ساروخانی با بیان اینکه ما نباید وابسته به تئوری‌های غرب باشیم و باید خودمان تئوری‌سازی کنیم؛ تأکید کرد که اگر جامعه‌شناسی به جامعه احساس دین نکند، حتماً اشتباه کرده است، بنابراین تئوری‌هایش هم در خلاء قرار می‌گیرد. اما اشتباه آنجاست که فرآورده‌های علمی جهان را نبیند و بخواهد در برج عاج خودش یا جامعه بسته خودش،‌ علم تولید کند. اگر در جامعه‌ای کتاب و کتابت، خواننده و اقبال نداشته باشد، نویسنده هم نمی‌تواند کار برجسته تولید کند. باید روزگاری برسد که نویسنده با نوشتن کتابش بتواند ارتزاق و زندگی کند، این نماد توسعه است و چیزی است که امروز در جامعه ما مغفول مانده. خدا نکند این جریان در جامعه ما ادامه پیدا کند! آرزوی بزرگی دارم که شاید بگویید قابل تحقق نیست و آن اینکه هر روستا یک کتابخانه داشته باشد و حتی بالاتر، هر روستایی در خانه‌اش یک کتابخانه داشته باشد.

وی به عنوان یک استاد دانشگاه گفت که دانش یعنی صبر و قناعت. باید سطح توقعمان را از زندگی لوکس پایین بیاوریم، باید قناعت را ارزشمند بدانیم و توقعات مادی چندانی از جامعه نداشته باشیم و برسیم به جایی که بتوانیم کیفی عمل کنیم؛ اگر بتوانیم متعهدانه و آگاهانه عمل کنیم، جامعه خود را تصحیح می‌کند.

این جامعه‌شناس در بخش دیگری از برنامه شوکران گفت: باید از افراط سرمایه‌داری جلوگیری کنیم و لذت در مصرف بی‌رویه را جابجا کنیم.

فضلی‌نژاد به ذکر مثال کیش در یک سخنرانی از ساروخانی اشاره کرد و گفت که چرا کیش؟! چرا سیستان و بلوچستان نه؟چرا امیدیه نه؟ چرا کردستان نه؟ چرا مناطق محروم نه؟ کمی لوکس فکر نمی‌کنید؟

ساروخانی پاسخ داد: در آن سخنرانی گفتم که کیش نباید سرزمین اشرافیت باشد، باید سرزمین مردم آزاده ایران باشد. اگر سراوان هم از من دعوت کند، آنجا هم می‌روم و می‌گویم باید سروان هم پایلوت و‌ آباد شود! چرا فرزندان این سرزمین از حقوق طبیعی خودشان از جمله فرصت تحصیل و ارتقا باید محروم باشند؟! من نه تنها به این موضوع اعتقاد دارم بلکه تجربه زیسته من است، یعنی اگر دولتی نبود که از من حمایت کند، نمی‌توانستم تحصیلات عالیه داشته باشم، چون خانواده ما از بعد فرهنگی و اقتصادی خیلی ضعیف بود.

وی گفت: من تشبه (سیمولیشن) و بیگانه‌سازی از فرهنگ را خطر بزرگ می‌بینم؛ یعنی جوان ایرانی از نعمات ایران ارتزاق کند، اما هوش و هوسش آمریکا و اروپا باشد و از آن‌ها الگو بگیرد و نسبت به الگوهای ایرانی نه تنها بی‌تفاوت باشد، بلکه تحقیر هم بکند!

این جامعه‌شناس در پاسخ به این پرسش که اگر روزی مقدر شود، آیا حاضر است جام شوکران را بنوشد، گفت: اگر انسان ایده و عقیده داشته باشد و در آن مصر باشد، هر اقدامی را برای تحقق اندیشه‌های درستش به کار می‌گیرد.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود. بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته جامعه‌شناس باید خود را مدیون جامعه بداند/ نباید به تئوری‌های غرب وابسته باشیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر باقر ساروخانی ملقب به «پدر جامعه‌شناسی ارتباطات در ایران»، دانش‌آموخته علوم اجتماعی دانشگاه تهران و فارغ‌التحصیل دکترای دولتی جامعه‌شناسی دانشگاه سوربن پاریس، پژوهشگر و استاد تمامِ بازنشسته دانشگاه تهران، در شوکران بیست‌و چهارم به ارزیابی شرایط اجتماعی امروز ایران پرداخته و پیرامون «قدرت مردم برای بازسازی جامعه و اینکه آیا اساسا انرژی‌ای برای مردم باقی مانده تا جامعه را بازسازی کنند»، «چگونگی ایستادگی در برابر انحطاط کشور» و «نسبت سرطان سرمایه‌داری رانتی با به حاشیه رانده شدن محرومان از کردستان تا سیستان ‌و بلوچستان» با پیام فضلی نژاد سردبیر شوکران به گفت‌وگو نشسته است.

همچنین سوالاتی همچون «آیا چنانکه برخی فیلسوفان می‌گویند، جامعه ایرانی احمق شده است؟»، «آیا فروپاشی اجتماعی، قابل ترمیم است یا انحطاط ایران، سرنوشتی اجتناب‌ناپذیر است؟» از دیگر محورهای مورد پرسش‌ فضلی نژاد از پدر جامعه شناسی ارتباطات در ایران خواهد بود.

باقر ساروخانی، در سال ۱۳۱۸ در شهر قزوین متولد شد، تحصیلات ابتدایی را در مدرسه حمدالله مستوفی و متوسطه را در مدرسه علامه محمد قزوینی به اتمام رساند.

وی تحصیلات عالی دانشگاهی در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد را با انتخاب رشته‌های «زبان و ادبیات فرانسه» و «علوم اجتماعی» در دانشگاه تهران پشت سرگذاشت و سپس با استفاده از بورس تحصیلی عازم فرانسه شد و درجه دکترای دولتی جامعه‌شناسی را از دانشگاه سوربن پاریس اخذ کرد.

ساروخانی پس از بازگشت به ایران به تدریس واحدهای درسی مختلفی از جمله جامعه‌شناسی ارتباطات، جامعه‌شناسی خانواده، روش‌شناسی، روش‌های کیفی و روش‌های تحقیق در دانشگاه تهران پرداخت و بیش از نیم قرن است که در سطح ملی و بین‌المللی به انجام امورآموزشی و پژوهشی اشتغال دارد.

تالیف و ترجمه بیش از ۹۰ کتاب و مقاله، دریافت جوایز متعدد از جمله جوایز: «کتاب برگزیده سال دانشگاه»، «بهترین کتاب سال ۱۳۷۷»، «پژوهش برگزیده سال» و نیز دریافت ۲۰ لوح تقدیر از مسئولان برجسته کشور، از جمله افتخارات این چهره ماندگار جامعه شناسی ایران است.

«جامعه شناسی ارتباطات (اصول و مبانی)»، «جامعه‌شناسی نوین ارتباطات (رسانه‌ها در جهان امروز)»، «کودکان و رسانه های جمعی (پژوهشی در آسیب شناسی برنامه های کودک تلویزیون)»، «مقدمه‏ای بر جامعه‏شناسی خانواده»،«اینترنت، جهانی شدن و هویت فرهنگی جوانان در ایران: چالش‌ها و فرصت‌ها، با همکاری اسدالله بابایی فرد»، «جامعه‌شناسی خانواده»، «گفتمان رسانه‌ای و کودکان، ازدواج در ایران مسائل و تنگناها»، «خشونت در سینمای ایران»، «دریوزگان، پژوهشی در باب تکدی در تهران»، «اندیشه‌های بنیادین در دانش ارتباطات»، «مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده»، «دایره المعارف علوم اجتماعی»، «جامعه شناسی و مسائل ارتباط جمعی»، «جامعه شناسی ارتباطات» و «طلاق (پژوهشی در شناخت واقعیت و عوامل آن)» تنها بخشی از دستاوردهای یک عمر فعالیت علمی و فرهنگی دکتر ساروخانی در آستانه ۸۰ سالگی است.

در فصل جدید  برنامه «شوکران» که از آبان ۹۸ روی آنتن شبکه چهار سیما رفته است، اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر، احمد مهدوی دامغانی، شیرین هانتر، منصوره اتحادیه، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری، کریم مجتهدی، حاتم قادری، مهدی محسنیان‌راد، باقر ساروخانی، لوریس چکناواریان، ابوالحسن تنهایی به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی حضور دارند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، به تهیه‌کنندگی و سردبیری پیام فضلی‌نژاد، محصول مشترک شبکه چهارسیما و حوزه هنری است.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته پدر جامعه‌شناسی ارتباطات در ایران میهمان بیست‌وچهارمین «شوکران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی در ابتدای این برنامه درباره اهمیت و جایگاه تاریخ در زمانه کنونی گفت: هر علمی از جمله تاریخ‌نگاری تحول پیدا کرده است.  پیش‌تر تاریخ نخبگان و فاتحین روایت می‌شد و اقشار فرودست تاریخی نداشتند اما با پیشرفت تاریخ‌نگاری، «تاریخ نو» قبل از جنگ جهانی دوم شروع شد، هر چند آن هم اکنون زیر سوال رفته است.

وی اضافه کرد: اصولا در دهه اخیر، روش‌شناسی علم تاریخ دگرگون شده است. خود تاریخ‌نگاری در حال گذار است اما چون گسترش پیدا کرده، امکانات خوبی در اختیار می‌گذارد. مثلا الان از عکس‌های خانوادگی و مردم عادی می‌توان بسیار آموخت. در واقع، هر چه مربوط به انسان و در مسیر شناخت انسان است، به تاریخ مرتبط می‌شود.

اتحادیه تصریح کرد: از اسناد تاریخی محلی (مثل اجاره‌نامه یک دکان) می‌توان استفاده‌های بسیاری کرد و حتی درباره آن‌ها مقاله نوشت. بنابراین باید اسناد را ارج نهاد، حتی اگر حاوی نکته منفی باشد، مثلا درباره تجارت تریاک یا دریافت ربا بوده باشد!

این مورخ و تاریخ‌پژوه در پاسخ به پرسش پیام فضلی‌نژاد سردبیر شوکران پیرامون به تکرار افتادن در تاریخ‌پژوهی ایران و تنبلی مورخان گفت: به دلیل ندانستن زبان و قطع بودن ارتباط، از شیوه تاریخ‌نویسی جدید دور هستیم. ضمن اینکه ما درگیر تکرار دوباره و سه‌باره تاریخ سیاسی هستیم، در حالی‌که نباید درجا زد و به گونه‌های دیگر تاریخ هم پرداخت. البته گاهی متأسفانه برخی سازمان‌ها در ارائه اسناد تاریخی، محدودیت ایجاد می‌کنند و هزینه گرانی هم تقاضا دارند، ضمن اینکه اسنادشان هم دسته‌بندی و مرتب نیست.

وی اضافه کرد: شیفته گذشته هستیم اما نه خودمان و نه کتاب‌هایمان از چارچوب‌های مرسوم تاریخ خارج نمی‌شویم و این تناقض است. حتی همان دانسته‌های تاریخی‌مان هم عمق ندارد و کامل نیست.

اتحادیه اذعان کرد: همانطور که تاریخ پژوهی متحول می‌شود، مورخ هم دچار تحول می‌شود و نگاهش به اسناد هم تحول پیدا می‌کند. مثلا ۲۰ سال قبل خیلی نسبت به نقش پررنگ زنان در قاجار معتقد بودم اما سال‌های اخیر متوجه شدم عده معدودی بوده‌اند و اصلا نباید نقش زنان و مردان را در تاریخ جدا کرد. تاریخ‌نگاری باید فرای جنسیت باشد.

این تاریخ پژوه ۸۶ ساله گفت: مورخ می‌تواند پس از پژوهش، تا حدی هم تصور و تخیل کند. وجه اشتراک تاریخ و رمان هم تا حدی همین عنصر تخیل است. البته همین موضوع نیاز به آگاهی دارد.

اتحادیه با اذعان به علاقه و درکش از شخصیت شیخ فضل‌الله نوری گفت: او متوجه بود قانون اساسی به دلیل گرته‌برداری از قوانین اساسی بلژیک و فرانسه، نمی‌تواند به طور کامل منطبق با فقه باشد. او مخالف التقاط چپگرایانه و سوسیالیست‌ها بود و معتقدم انقلاب اسلامی، تکرار یا ادامه همان انقلاب مشروطه است. مطمئنم آیت‌الله خمینی با هوشمندی‌ای که داشت، توانست از مشروطه درس بگیرد. علما توده مردم را به آگاهی سوق دادند نه روشنفکران؛ آن‌ها پیروانی نداشتند و حرفشان برای مردم مفهوم نبود. در حالی که پس از مشروطه، بلافاصله علما را کنار گذاشتند.

این مورخ درباره اینکه چرا نسبت به شخصیت‌ها در تاریخ قضاوت کرده است، گفت: مورخ قاضی نیست اما نمی‌تواند بی‌طرف باشد. بنابراین دچار پیش‌داوری است اما باید منصف باشد و دوطرف را ببیند. من با نگاه به مقتضیات زمانه شیخ فضل‌الله و سیدجمال الدین اسدآبادی، آن‌ها را درک می‌کنم و به همین دلیل هوادارشان هستم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا دچار توهم توطئه است، با خنده گفت: می‌شود ایرانی بود و توهم توطئه نداشت؟ شاید توطئه نشود نامش را گذاشت. همین اواخر آمریکا مطرح کرده است که می‌خواستند با انگلیسی‌ها در زمان مصدق در ۲۵ مرداد کودتا کنند و نشد؛ بنابراین مسئولیتی در قبال توطئه ۲۸ مرداد نداشته‌اند. این ادعا باورکردنی نیست. بنابراین این خودش توطئه است دیگر! حسن مشرف نفیسی (مشرف‌الدوله) که یک فرد باسواد وطن‌پرست است، جمله‌ای دارد با این مضمون: «باید به حال مملکتی افسوس خورد که وقتی خارجی‌ها از حکومتش بد می‌گویند، مردمش خوحال می‌شوند.» این خیلی حرف تأمل‌برانگیزی است و راجع به ایران امروز ما هم صدق می‌کند! شاید دلیلش این است که سواد سیاسی و اجتماعی مردم ما پایین است.

اتحادیه در بخش دیگری از این برنامه خاطرنشان کرد: ما اگر امام‌هایمان را کنار بگذاریم ـ که قهرمان هستند و جنبه مذهبی دارند ـ قهرمان سیاسی نداریم و جایشان در تاریخ ما خالی است و خودمان هم خراب کرده‌ایم، یعنی به افراد دلسوزی هم که بوده‌اند، یک برچسبی زده‌ایم و آن‌ها را رانده‌ایم.

به گفته این پژوهشگر تاریخ، تاریخ عبرت‌آموز نیست، چون شخصیت‌ها، موقعیت‌ها و مسائلش تکرار نمی‌شوند. ولی دانستن اطلاعات تاریخی مهم است. می‌گویند کسی که تاریخ نمی‌داند مانند بچه‌ای است که خاطره‌ای ندارد. دانستن تاریخِ درست برای رجال ما که در مسائل بین‌المللی قرار دارند، خیلی مهم است.

اتحادیه در پاسخ به فضلی‌نژاد که آیا پیروزی علما در انقلاب اسلامی همان پیروزی مردم بوده است، پاسخ گفت: زن‌ها در انقلاب اسلامی آگاهی پیدا کردند، بنابراین معتقدم پیشرفت کردند. مشارکت واقعی زن‌ها در انقلاب بود و همه اقشار رفتند رأی دادند.

وی در پایان برنامه در پاسخ به اینکه اگر روزی امر شود برای دفاع از آراء و نظراتتان جام شوکران را بنوشید، گفت: نه از نظراتم دفاع می‌کنم و به هر نتیجه‌ای رسیدم، اگر عکسش ثابت شود حاضرم عقیده‌ام را عوض کنم.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته تاریخ‌نگاری باید فرای جنسیت باشد/ دانسته‌های تاریخی‌مان عمق ندارد/ انقلاب اسلامی موجب پیشرفت زن‌ها شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر منصوره اتحادیه  از برجسته‌ترین مورخان ایرانی، استاد پیشکسوت دانشگاه تهران و موسس و مدیر «نشر تاریخ ایران» است و در شوکران بیست‌وسوم پیرامون درس‌های تاریخ برای ایران امروز، تئوری تاریخ مردمی و نظریه تاریخ نو، توهم توطئه در تاریخ‌نگاری معاصر، فهم تازه از تاریخ مشروطه، قهرمان و ضدقهرمان در تاریخ، آگاهی‌های کاذب تاریخی و… با پیام فضلی‌نژاد، سردبیر شوکران گفتگو کرده و به ارزیابی جامعی از وضع تاریخ و مورخان در ایران کنونی پرداخته است.

دکتر منصوره اتحادیه، هشتم اسفند سال ۱۳۱۲ در خانواده‌ای که از طرف پدر به تجار آذربایجان و از مادر به خاندان قاجار می رسید، متولد شد، دوران کودکی‌ اتحادیه در سال‌های اشغال ایران در جنگ جهانی دوم گذشت، او در آن سال‌ها با معلم سرخانه، تحصیل را دنبال کرد و سپس برای گذراندن دوره متوسطه به انگلستان رفت، تحصیلات عالی دانشگاهی را با انتخاب رشته تاریخ در اسکاتلند پشت سر گذاشت و موفق به اخذ درجه فوق لیسانس و دکترای تاریخ از دانشگاه ادینبورگ بریتانیا شد.

اتحادیه پس از بازگشت به ایران در دانشگاه تهران، واحدهای درسی مختلفی از جمله تاریخ قاجاریه، جنبش‌های یکصد ساله اخیر و تاریخ خاورمیانه را تدریس کرد و در سال ۱۳۶۲ با تأسیس «نشر تاریخ ایران» فعالیت‌های علمی و تاریخی خود را گسترش داد که این مؤسسه تا به امروز به فعالیت خود ادامه داده است.

از جمله آثار او می‌توان به تدوین و تالیف کتاب‎هایی چون «پیدایش نشر تاریخ و تحول احزاب سیاسی در مجلس سوم»، «تاریخ غفاری با همکاری سیروس سعدوندیان»، «خاطرات و اسناد حسینقلی‌خان نظام السلطنه مافی»، «گزیده‌ای از مجموعه اسناد عبدالحسین میرزا فرمانفرما با همکاری سیروس سعدوندیان»، «نامه‌های یوسف مغیث السلطنه»، «سیاق عشیرت در عصر قاجاریه»، «آمار دارالخلافه تهران: اسنادی از تاریخ اجتماعی تهران در عصر قاجار»، «خاطرات تاج‌السلطنه با همکاری سیروس سعدوندیان»، «پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت، دوره‌های یکم و دوم مجلس شورای اسلامی»، «شیوه تاریخ نگاری»، «حکومت کرمانشاهان، به همراه اعظم غفوری» و«اینجا طهران است»(مجموعه مقالاتی دربارهٔ طهران ۱۳۴۴–۱۲۶۹ه‍.ق) اشاره کرد.

در فصل جدید  برنامه «شوکران» که از آبان ۹۸ روی آنتن شبکه چهار سیما رفته است، اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر، احمد مهدوی دامغانی، شیرین هانتر، منصوره اتحادیه، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری، کریم مجتهدی، حاتم قادری، مهدی محسنیان‌راد، باقر ساروخانی، لوریس چکناواریان، ابوالحسن تنهایی به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی حضور دارند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، به تهیه‌کنندگی و سردبیری پیام فضلی‌نژاد، محصول مشترک شبکه چهارسیما و حوزه هنری است.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته بانوی تاریخ ایران در بیست‌وسومین برنامه «شوکران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی با ذکر مثالی از کتاب مقدس، موسیقی را زبان مشترک آدمیان دانست و گفت: این زبان به راحتی احساس را بیان می‌کند و قدرت یک ارتش را دارد، می‌تواند آباد کند یا ویران سازد. مثلا فنلاند را موسیقی مجددا سرپا کرد، یا در آلمان بعد از جنگ جهانی، ساخت اپراها و مدارس موسیقی رونق گرفت تا فرهنگسازی شود و خشونت ناشی از جنگ کم شود. آمریکا آن زمان از مسائل فرهنگی دور بود و ضرورت این موضوع را درک نمی‌کرد.

چکناواریان در پاسخ به پرسش پیام فضلی‌نژاد سردبیر شوکران درباره نقش موسیقی در بازسازی فرهنگ و اشاره به زلزله دهه ۱۹۸۰ ارمنستان گفت: چون پدرم از زندان استالین فرار کرده بود و در ارمنستان پدرم را کشته بودند، همیشه دوست داشتم آنجا یک خدمتی کنم. در یک کنفرانس گفتم به جای ساخت خیابان و… اول باید فرهنگ را ساخت. معادل ۲۵ میلیون دلار کمک مردمی جمع کردم، مدرسه هنر، ارکستر سمفونیک، اپرا، کر و باله را ساختیم و روح مردم بازسازی شد. با اینکه هنوز بعد از بیست و اندی سال برخی ساختمان‌ها کامل بازسازی نشده‌اند.

خالق سمفونی پرسپولیس گفت: ارامنه اصالت ایرانی دارند اما لنین مرزهای ارمنستان را از ایران دور کرد. ۴۸ ساعت قبل از رأی‌گیری برای استقلال، با ارکستر در شهرهای مختلف رفتم و کنسرت گذاشتم، نتیجه این شد که ۹۶ درصد رأی دادند، در حالیکه قبل از آن فقط ۳۰ درصد قصد مشارکت مثبت در رفراندوم را داشتند.

چکناواریان که اصالتا اهل بروجرد است، افزود: البته برخی از موسیقی سوءاستفاده می‌کنند و افرادی هستند که می‌خواهند جوانان را منحرف کنند. اینجا وزارت ارشاد باید کمک کند، باید بیشترین بودجه را داشته باشد، چون از فرهنگ مردم حراست می‌کند. من همیشه ناراحتم که چرا مردم دنیا فکر می‌کنند مولانا ترکیه‌ای است، می‌گویم کتاب‌ها چاپ کنید و کنفرانس‌ها برگزار کنید تا مولانا را به عنوان یک ایرانی بشناسند اما ارشاد می‌گوید بودجه نداریم. چرا نباید بودجه نداشته باشد؟

این رهبر ارکستر گفت: ۹۹ درصد موسیقی علم و هنر است و یک درصد آن روح. اما این ۹۹ درصد را ساخته‌اند که آن پرنده زیبای روح در آن سکونت کند. هیچ آهنگساز، نقاش و شاعری نمی‌تواند خلق کند، خلق مخصوص خداست. مانند بچه‌ای که می‌گرید تا مادر به او شیر بدهد، آن هنرمند وقتی خیلی گریه می‌کند، خدا به او می‌بخشد و الهام می‌کند. البته همه هنرها آسمانی نیست، هنر زمینی هم داریم، مثلا در موسیقی، موسیقی پاپ زمینی است.

چکناواریان در واکنش به اشاره فضلی‌نژاد به نظریه کپلر فیزیکدان بزرگ که معتقد بود خداوند با موسیقی زمین را خلق کرده است، ادامه داد: حتی کلیسا هم ضرورت موسیقی را درک کرد و آن را به کلیسا افزود. موسیقی آدم‌ها را بهدهم نزدیک می‌کند اما حرف زدن این اثر را الزاماً ندارد. موسیقی را اگر از یک ملت برداریم، برابر با خودکشی است.

خالق اپرای «رستم و اسفندیار» تصریح کرد: اگر فرهنگ و موسیقی را در مدارس بیاموزند، فرهنگ رانندگی ما اصلاح می‌شود. عشق و میهن‌پرستی هم بدون موسیقی بی‌معنی است.

چکناواریان در پاسخ به این پرسش که آیا هنرهای دیگر را در قبال موسیقی نادیده گرفته است، گفت: هر بقالی جنس خودش را تبلیغ می‌کند. البته که هنرهای دیگر از جمله تئاتر، نقاشی و شعر هم فوق‌العاده هستند. اما اگر روی اشعار ماندگار موسیقی بگذاریم، ماندگارتر می‌شود. البته از بچگی در سینما بزرگ شدم، چون پدرم سینمادار بود. خودم هم ۴۵ موسیقی فیلم ساخته‌ام اما چون سینما کار یک نفر نیست و تکنیکال است، به همین دلیل نمی‌دانم واقعا هنر است یا صنعت؟

این آهنگساز اضافه کرد: البته بینندگان برنامه باید بر ما ببخشند که صحبت‌های ما چندان علمی نیست. خودمان را با علم و مقررات بند نکنیم، زندگی اینطوری جهنم می‌شود. شاید این را سانسور کنید اما باید بگویم که هر کس باید دیوانه شود تا به جایی برسد، آدم نرمال به جایی نمی‌رسد. نباید از دیوانگی خودتان خجالت بکشید. خوش به حال آدم‌های دیوانه، آدم عاقل که از زندگی لذت نمی‌برد!

چکناواریان اذعان کرد: اپرای مولانا را نوشته‌ام اما متأسفانه اسپانسر ندارم که آن را اجرا کنم. قرار بود کیارستمی کارگردانی اپرا را انجام دهد و فیلمش را بسازد اما فرصت نیافت. با هم دوست بودیم و کسی بود که به او می‌گفتم فیلم‌هایت خودش آهنگین است و نیازی به موسیقی ندارد.

وی گفت: تمام ارکسترها و اپراهای دنیا توسط دولت‌ها حمایت می‌شوند تا بلیت ارزان داشته باشند و مردم بتوانند بروند و ببینند. اما وزارت ارشاد بودجه کافی ندارد. دولت باید مشخص کند که ایرانِ بافرهنگ می‌خواهد یا ایران تجاری؟ مگر مسجد و کلیسا می‌رویم پول می‌خواهد؟ بنابراین هیچ بچه‌ای نباید نگران این باشد که برای کنسرت و تئاتر پول ندارد. زمانی در ارمنستان بود که در شبانه‌روز یکی – دو ساعت بیشتر برق نداشتیم اما هر هفته کنسرت داشتیم با نرخ بلیت ۱ روبل و من هزینه‌ها را از طرق دیگر تأمین می‌کردم، چون لازم بود، چون فرهنگ‌ساز بود.

این هنرمند ۸۲ ساله تأکید کرد: هنر باید در خدمت باشد. وزارت ارشاد باید اینجا مانند ارتش بایستد و روی هنرمندان جوان هزینه کند، چون این‌ها آینده کشور هستند. دولت باید این فکر را بکند، کاری که آلمانی‌ها، اتریشی ها، فرانسوی و آمریکایی ها کردند، چون می‌دانند اگر فرهنگ نباشد، از بین می‌روند.

چکناواریان بر نقش محوری زنان در تربیت هنرمندان تأکید کرد و گفت: زنان قدرتمندترین آفریده خدا هستند و به همین دلیل مردان از زنان می‌ترسند. پشت همه انقلاب‌های دنیا، همیشه زنان بوده‌اند، بی‌جهت نیست می‌گویند پشت هر مرد بزرگ، یک زن بزرگ حضور دارد. چرا زن قدرتمند است؟ چون بزرگترین هنرمندان را به دنیا می‌آورد! همه الهامات هنر از وجود زن سرچشمه می‌گیرد؛ اگر زن را از هنر برداریم، هنر از هم می‌پاشد. معتقدم زنان هر چقدر قدرت پیدا کنند، راحت‌تر زندگی می‌کنیم. هر کشوری در مقابل زنان ایستاده است، پیشرفت نمی‌کند.

وی در پایان در پاسخ به این پرسش که آیا حاضر است جام شوکران را برای نیل به آرمان‌ها بنوشد یا نه، گفت: نمی‌توانم پاسخ قاطع دهم، باید در موقعیتش قرار بگیرم و آنموقع مشخص می‌شود.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته میهن‌پرستی بدون موسیقی بی‌معنی است/ موسیقی قدرت بازسازی فرهنگ را دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نسبت موسیقی و علم در تاریخ، قدرت هنر برای بازسازی جامعه و فرهنگ، دادوستد عشق و موسیقی، قدرت زنان در تاریخ هنر و اندیشه، ماجرای انقلاب و استقلال ارمنستان توسط موسیقی، آسیب‌شناسی موسیقی ملی ایران، از کلیدی‌ترین پرسش‌های سردبیر برنامه شوکران از استاد چکناواریان است.

لوریس چکناواریان متولد ٢١ مهر ۱۳۱۶ در بروجرد، موسیقیدان، آهنگساز، رهبر ارکستر، نویسنده و نقاش ایرانیِ ارمنی‌تبار، استاد افتخاری کنسرواتوار کومیتاس در ایروان، دارنده نشان طلایی دانشگاه ارمنستان و نشان درجه یک هنر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

چکناواریان تحصیلات موسیقی خود را سال ۱۳۳۲ از هنرستان عالی موسیقی در ایران آغاز کرد، آهنگسازی را در آکادمی موسیقی وین آموخت و سال ۱۳۴۴به آمریکا رفت و در دانشگاه میشیگان به مطالعه و تحصیل پرداخت و پس از فارغ‌التحصیلی در رشته رهبری ارکستر از این دانشگاه، به ایران بازگشت.

او که در مقاطعی رهبری ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر اپرای تهران را برعهده داشته، ساخت بیش از ۷۵ اثر شامل سمفونی، اپرا، موسیقی مجلسی، کنسرتو برای پیانو، ویولن، گیتار، ویولنسل و پیپا، موسیقی باله، آثاری برای گروه کُر، یک رکوئیم، و یک اوراتوریو فیلم را در کارنامه دارد.

از جمله برخی آثار استاد لوریس چکناواریان می توان به اپراهای «پردیس و پریسا»، «رستم و سهراب»، «شمس و مولانا»، «رستم و اسفندیار»، «ضحاک» و «سیاوش»، در بخش باله به «سیمرغ»، « فانتاستیک»، «سمفونی پرسپولیس»، «سمفونی برای باله اتللو» و «کوروش کبیر» و در بخش موسیقی فیلم به «بی‌تا» (هژیر داریوش)، «هشتمین روز هفته» (حسین رجاییان)، «تنگسیر» (امیر نادری)، «به امید دیدار» (محمد رسول‌اف) و … اشاره کرد.

از لوریس چکناواریان همچنین کتاب طنزی با عنوان «خرستان» در ۱۶۸ صفحه شامل مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه طنز، توسط نشر صدای معاصر منتشر شده است.

در فصل جدید برنامه «شوکران» اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر، احمد مهدوی دامغانی، شیرین هانتر، منصوره اتحادیه، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری، کریم مجتهدی، حاتم قادری، مهدی محسنیان‌راد، باقر ساروخانی، لوریس چکناواریان، ابوالحسن تنهایی جامعه‌شناس به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی حضور دارند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری به تهیه‌کنندگی و سردبیری پیام فضلی‌نژاد است.

نوشته لوریس چکناواریان به بیست‌ودومین قسمت برنامه «شوکران» می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی در ابتدای این برنامه در تعریف فلسفه گفت: جست‌وجوی امکانات برای بنیان کردن آینده معقول، یکی از کارکردهای اصلی فلسفه است.

فیلسوف سعی خود را می‌کند، نمی‌گویم حتما موفق می‌شود اما نفس کوشش او در جامعه نوعی از آگاهی منجر به امید می‌آفریند.

فلسفه، عقل صوری را توسعه نمی‌دهد، بلکه عقلی را توسعه می‌دهد که می‌خواهد خودش را بسازد. فلسفه آگاه کننده است، نه اصلاح‌گر. فلسفه همه چیز نیست اما تفکر لازم است.

این استاد پیشکسوت دانشگاه گفت: دانشگاه‌ سه وظیفه مهم دارد: آموزش، پژوهش، انعکاس نتایج آن آموزش و پژوهش در کل جامعه.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا فلسفه توانسته در جامعه امروز به حل مسائل کمک کند، گفت: فلسفه در سنت خودمان نقش بزرگی داشته است. اما در عصر معاصر علاوه بر فلسفه خودمان، فلسفه هایی متکی بر علوم جدید غربی داریم و بحران اینجا به وجود می‌آید، تقابل میان سنت فکری اسلامی با فلسفه‌هایی که از علوم جدید دم می‌زنند. به نظر من تنها راهی که آینده‌ساز می‌تواند باشد، شناخت سنت و تجدد در کنار هم است.

وی با تاکید بر اینکه غرب‌شناسی با غربزدگی متفاوت است، توضیح داد: این توهم گاهی به وجود می‌آید که شناخت تفکر غربی مثلا فلسفه کانت ممکن است مضر باشد. من می‌گویم ممکن است مضر باشد اما می‌تواند در عین حال مضر نباشد و حتی مفید باشد. برای فهم عمیق فلسفه خودمان، نیازمند شناخت فلسفه‌های جدید هم هستیم.

چهره ماندگار فلسفه تصریح کرد: متأسفانه کمی تا حدودی فلسفه در دانشگاه‌های ما نمایشی شده است و از تبعات شوم آن، سرازیر شدن لغتهای خارجی به زبان فارسی است. حتی نوعی جهل مرکب است که با دست خودمان ایجاد می‌کنیم. هر جوان تحصیلکرده خوب است زبان خارجی یاد بگیرد اما بدون یادگیری زبان، مفردات آن‌ها را به کار بردن کار درستی نیست. اینکه در کودکستان زبان انگلیسی یاد می‌دهند، کار درستی نیست.

مجتهدی در بخش دیگری از شوکران بیست و یکم تصریح کرد: تعجیل در تفکر ایرانی به یک خصلت ایرانیان تبدیل شده است. از قاجار به این سمت، به دلیل همین تعجیل در مواجهه با غرب، راه درست گم شد و نوعی «تجدد کاذب» به وجود آمد که حاصلش تظاهر به علم است. در حالی که غربی‌ها با مطالعه و تجدیدنظر مرتبا از آن بهره می‌گیرند، اما ما این را نداریم. باید از تعجیل جلوگیری کنیم و خودنماییها را کنار بگذاریم و به اسم دانش و هنر، خودپرستی نکنیم! شخص جلوی اثر هنری‌اش می‌ایستد که خودش دیده شود.

عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در بخش دیگری از گفتگوی خود پیام فضلی‌نژاد در پاسخ به اینکه آیا فرهنگ ما فروپاشید است، گفت: من درباره دانشگاه‌ها این را می‌توانم بگویم آنطور که باید نتیجه مطلوب بدهند، نمی‌دهند.

این فیلسوف ۹۰ ساله  اذعان کرد: برای من که یک عمر معلم بوده‌ام، ناامید شدن از آینده، گناه است و اگر کسی بخواهد جوانی را از شناخت و یادگیری باز دارد، بزرگترین دشمنی را به او کرده است. من به آینده فرهنگی ایران امیدوارم و باید امیدوار بود. این امید اراده است و تصنعی نیست. ایرانی بودن نه به شناسنامه و کد ملی است نه به خانواده؛ ایرانی بودن فقط اراده به ایرانی ماندن است. یعنی جایی که اراده کنیم ایرانی بمانیم، ایرانی می‌مانیم. ایرانی بودن صوری نباید باشد، من وقتی ایرانی تلقی می‌شوم که اراده در من بجوشد.

مجتهدی  خاطرنشان کرد: مردم اسیر افکار خودشان هستند. می‌گویند عدالت نیست اما یک معلم نمی‌تواند آن را تحلیل کند، فقط می‌تواند کوشش کند جنبه‌های به وجود آمدن این امر دور از عدل را نشان دهد. هیچ معلمی در دنیا نمی‌تواند مسائل روزمره مردم را در کوتاه‌مدت حل کند.

این استاد دانشگاه، سقراط را فیلسوف واقعی دانست و گفت: به او خرمگس می‌گفتند، چون آدمی را نیش می‌زد. او خودش سراغ مردم می‌رفت چون مردم علاقه‌ای به صحبت با او نداشتند. فیلسوف در کشورهای غربی بدون اینکه سطح اجتماعی بالایی داشته باشد، خادم جامعه محسوب می‌شود و گاهی ازش انتقاد هم می‌کنند. اما در ایران اینگونه نیست، چون میان سنت و تجدد تقابل وجود دارد. به همین دلیل نباید بگوییم فیلسوف می‌تواند جامعه را بیدار کند، او باید مسئولیت کارش را انجام دهد، چه نتیجه بگیرد، چه نگیرد.

مجتهدی در پایان در پاسخ به اینکه آیا حاضر به نوشیدن جام شوکران هستید، گفت: جام شوکران جنبه نمادین دارد، ممکن است جام شوکران را عملا ننوشید اما هر لحظه برای گفتن سخنتان خطر را بپذیرید. جام شوکران نماد شهامت است، البته سقراط شوکران را احترام به قانون می‌داند اما من اگر قانون را قبول نداشته باشم، به آن احترام نمی‌گذارم. جام شوکران را شهامت خود بودن و اراده به ایرانی بودن می‌دانم.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته جامعه با فیلسوفان آگاهی‌دهنده بیدار می‌شود/ به آینده فرهنگی ایران باید امیدوار بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نسبت فلسفه و دین، علل بحران فلسفه معاصر، ترس از تفکر در ایران امروز، عدم توسعه عقل، محافظه‌گری متفکران و فیلسوفان و … از مهم‌ترین پرسش‌های پیام فصلی‌نژاد، سردبیر برنامه شوکران از دکتر کریم مجتهدی است.

کریم مجتهدی متولد ۱۳۰۹ در تبریز، فیلسوف، غرب‌شناس، استاد پیشکسوت دانشگاه تهران و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دارنده لوح تقدیر یونسکو و مدال طلای جهانی ابن‌سینا است.

بیش از صد مقاله به زبان فارسی و فرانسه و ده‌ها کتاب حاصل عمر متفکر ایرانی است.

از جمله برخی آثار و تالیفات دکتر کریم مجتهدی می توان به «فلسفه و ادبیات»، «فیلسوف، دانشجو است»، «مغولان و سرنوشت فرهنگی ایران»، «افلاطونیان متأخر»، «فلسفه نقادی کانت»، «سهروردی و افکار او (تأملی در منابع فلسفه اشراق)»، «فلسفه در دوره تجدید حیات فرهنگی غرب»، «لایب‌نیتس و مفسران فلسفه او»، «افکار هگل»، «فلسفه و فرهنگ»، «فلسفه در آلمان»، «افکار کانت»، «فلسفه وتجدد»، «فلسفه تاریخ»  و «فلسفه و غرب» اشاره کرد.

در فصل جدید برنامه «شوکران»، اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر، احمد مهدوی دامغانی، شیرین هانتر، منصوره اتحادیه، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری، کریم مجتهدی، حاتم قادری، مهدی محسنیان‌راد، باقر ساروخانی، لوریس چکناواریان، ابوالحسن تنهایی جامعه‌شناس ۶۸ ساله به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی از مهمانان فصل جدید برنامه «شوکران» هستند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته دکتر کریم مجتهدی به «شوکران» بیست‌و‌یکم می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تنهایی در ابتدای این برنامه گفت: خوشحالم که فهم و تفسیر مشترک مردم به کنش تازه پیوسته‌ای انجامیده است. آغاز جنبش مطالبه‌گری را از سال ۹۵ می‌دانم و فکر می‌کنم وقایعی مانند اعتراض کارگران هپکو نشان داد جامعه در حال رشد است. چون قبلا هم مطالبه‌گری بود اما سریع به مسئله سیاسی و شورش تبدیل می‌شد.

وی افزود: معتقدم مطالبه‌گری سال ۹۵ صنفی بود و اتفاقا موفق هم بود و مسئولان ارشد نظام در جهت ترمیم مشکلات کارگران اقدام کردند و طی آن یک دیالکتیک مثبت هم‌کنشی میان کارگر و کارفرما به وجود آمد. اگر بخواهیم همبستگی و وحدت ملی اتفاق بیفتد باید بفهمیم یک پایه آن مردم هستند، چون جامعه یعنی فهم مشترک و این با گفتگو به دست می‌آید. اما اگر فهم مشترک نباشد، شکاف میان مردم و مسئولان بیشتر می‌شود. در این مواقع، دولت به ویژه وزارت کشور باید ورود کند و نشان دهد دارد کمک می‌کند. ما به این جامعه‌شناسی درمانی می‌گوییم.

تنهایی خاطرنشان کرد: اگر این گفتگو نباشد، تضاد به تناقض تبدیل می‌شود و به ناکجاآباد می‌رویم. یعنی جایی که دولت و ملت نمی‌توانند به وفاق برسند و در یک جایی، همدیگر را رها می‌کنند و به نابودی می‌روند. اگر منافع متضاد کارگر و کارفرما را به رسمیت نشناسیم و اعتماد ملی را حفظ نکنیم، شکست قطعی است. جامعه چیزی جز مردم کوچه و بازار نیست که هر روز هم‌کنشی می‌کنند و این جامعه با نگاه‌های پوزیتیویستی رشد نمی‌کند.

این استاد دانشگاه در پاسخ به پرسش فضلی‌نژاد مبنی بر اینکه «آیا نشنیدن صدای مردم و درک نشدن آن‌ها از سوی مسئولان آیا خطرناک نیست و جنگ طبقاتی پیش نمی‌آید؟» گفت: این خطر جدی نیست، چون تعدادش هنوز زیاد نیست. تضاد که فقط در مملکت ما نیست، همه جهان وجود دارد اما حاکمان در مواجهه با مردم صدایشان را می‌شنوند و نشانه‌هایش را هم بیان می‌کنند تا این تضاد رفع شود. قوای سه‌گانه نباید فکر کنند آن‌ها جامعه را می‌فهمند اما مردم نمی‌فهمند. کنفسیوس درباره دوام یک دولت، سه نیاز تأمین غذا، امنیت نظامی و اعتماد را مطرح می‌کند و اعتماد را از عوامل دیگر مهم‌تر می‌داند، چون اگر سلب شود با هیچ قدرت نظامی یا تأمین خوراک و پوشاک نمی‌توان دولت را حفظ کرد.

وی در بخش دیگری از برنامه شوکران به سیل‌های ابتدای سال اشاره کرد و افزود: الان ببینید چند منطقه آسیب‌دیده از سیل یا زلزله ترمیم شده است؟ خب همین می‌تواند عاملی برای کاهش اعتماد مردم به مسئولان باشد. توقع مردم از مسئولان این است که منابع خود را درست و در راستای مردم هزینه کنند.

شاگرد «هربرت بلومر» جامعه‌شناس آمریکایی افزود: اگر مردم و مسئولان نتوانند همدیگر را درک کنند، مانند یک آتشفشان می‌ماند که یا از بیرون فوران می‌کند یا از درون و در هر دو حالت خطرناک است. مسئولان باید با مردم صحبت کنند و به آن‌ها اجازه حرف زدن بدهند. می‌توان با گفتگو بهترین راه را انتخاب کرد و به طرف توسعه رفت، نه واگشت‌گرایی.

این جامعه‌شناس تفسیرگرا اظهار کرد: من برخلاف بسیاری از جامعه‌شناسان کشورمان که میان مردم نمی‌روند و فقط سوار بر خودروی خود از خانه به محل کار و تدریس می‌روند و بالعکس، زیاد با مردم صحبت می‌کنم. مردم شاید خیلی ناراحت باشند و انتقادهای تندی هم از حکومت و حتی دین داشته باشند، اما ته حرفشان مطالبات اقتصادی است. مردم ما سیاسی نیستند، سیاست‌زده شده‌اند، چون می‌بینند هر چه داد می‌زنند کسی توجه نمی‌کند. دولت هم با انفعال نشان داده که اهل عمل نیست. سیاست‌زدگی، شعار دادن و غیر از سیاست‌دانی است، مانند غرب‌زدگی که مرحوم جلال آل احمد می‌گفت.

تنهایی در بخش دیگری از این برنامه تصریح کرد: تجربیات کشورهای پیشرفته نشان می‌دهد دوقطبی به سمت واگشت می‌رود. در سال‌های اخیر جنبش‌های بی‌سر (بدون رهبر)، موفق‌تر بوده‌اند، چون مطالبه‌گری صنفی دارند نه سیاسی. به جای دوقطبی کردن جامعه، باید نظام سندیکایی را رواج دهیم و سندیکاها طبق قانون با هم همکاری کنند. حتی مارکس – که درباره او میان اساتید دانشگاهی هنوز کج‌فهمی وجود دارد – به این نتیجه رسیده بود که اتحادیه‌ها از پرولتاریا موفق‌ترند.

وی با تأکید بر اینکه  سخنان ژورنالیستی نمی‌گوید و حرف‌هایش پایه علمی دارد، اضافه کرد: برای نقد کردن کسی، باید کل آثارش را نقد کرد. اینکه یک جمله از کسی را بگیریم و نقد کنیم، این نقد نیست، فاجعه است! من امسال یک حرفی می‌زنم و سال دیگر آن را اصلاح می‌کنم و این را افتخار می‌دانم نه اشکال. بنابراین من، تنهاییِ یک سال پیش و ۱۰ سال پیش نیستم.

این جامعه‌شناس در پاسخ به اینکه گسست میان متفکران چه آسیب‌هایی به همراه دارد، گفت: فاجعه است! البته مسئولان مشکل را حل کرده‌اند و از جامعه‌شناسانی دعوت می‌کنند که مثل خودشان حرف بزنند! در حالی که اصل رکن را که مردم هستند، رها کرده‌اند.

تنهایی در پایان تصریح کرد: جامعه‌شناسی نمی‌میرد، چون یک علم پویا و در حال رشد است، اما مرگ جامعه‌شناسان در حوزه نظری ممکن است و بسیاری از جامعه‌شناسان ما مرده‌اند، چون میان مردم نیستند و در تاریخ از آن‌ها چیزی نخواهد ماند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد است.

نوشته مردم سیاسی نیستند، سیاست‌زده شده‌اند/ دوقطبی‌کردن جامعه، مطالبات صنفی را سیاسی می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر ابوالحسن تنهایی متولد ۱۳۳۰ در اصفهان، متفکر، جامعه‌‌شناس، دین‌پژوه و رئیس انجمن جامعه‌شناسی تفسیری ایران است. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته روان‌شناسی و فلسفه از دانشگاه اصفهان آغاز کرد. سال ۱۳۵۵ مقطع فوق‌ لیسانس را در رشته جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی در دانشگاه بین‌المللی آمریکا گذراند، در سال‌ ۱۳۵۸ دکترای تخصصی خود را اخذ کرد و استاد دروس جامعه‌شناسی در این دانشگاه نیز بود.

تنهایی پس از بازگشت به ایران از سال ۱۳۶۲ به‌ تدریس در دانشگاه‌های مختلف از جمله تربیت مدرس، شیراز، اراک و… پرداخت و مدیر گروه جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی و مدیر مسئول فصلنامه تخصصی جامعه‌شناسی این دانشگاه بوده است.

چاپ ده‌ها مقاله در حوزه‌های جامعه شناسی و عرفان و انتشار بیش از ۲۰ جلد کتاب از جمله دستاوردهای یک عمر فعالیت علمی و فرهنگی دکتر تنهایی است.

از جمله کتاب‌های حسین ابوالحسن تنهایی می توان به «هربرت بلومر و کنش متقابلگرایی نمادی»، «درآمدی بر مکاتب و نظریه‌های جامعه شناسی» و مجموعه‌ی سیزده جلدی «تخیّل جامعه شناختی در بستر تاریخ» اشاره کرد.

در فصل جدید برنامه «شوکران»، اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر فیلسوف ۸۶ ساله و استاد دانشگاه جرج واشنگتن، احمد مهدوی دامغانی اسلام‌شناس ۹۵ ساله و استاد دانشگاه هاروارد و شیرین هانتر متفکر سیاسی ۷۴ ساله، عضو شورای روابط خارجی آمریکا برای اولین بار در یک گفتگوی تفصیلی با رسانه ملی شرکت کرده‌اند.

همچنین منصوره اتحادیه بانوی ۸۶ ساله تاریخ ایران، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم، کریم مجتهدی فیلسوف ۹۰ ساله، حاتم قادری سیاست‌پژوه ۶۳ ساله، مهدی محسنیان‌راد رسانه‌شناس ۷۴ ساله، باقر ساروخانی متفکر ۸۰ ساله و پدر جامعه‌شناسی ارتباطات، لوریس چکناواریان موسیقی‌دان ۸۲ ساله، ابوالحسن تنهایی جامعه‌شناس ۶۸ ساله به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی از مهمانان فصل جدید برنامه «شوکران» هستند.

«شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. این برنامه دوشنبه هرهفته ساعت ۲۱ شامگاه با سردبیری و اجرای پیام فضلی‌نژاد روی آنتن تلویزیون می‌رود.

بازپخش «شوکران» روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد و یکشنبه ۱۹ شامگاه است.

نوشته دکتر حسین ابوالحسن تنهایی اولین میهمان فصل دوم برنامه «شوکران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: برنامه صبحگاهی «طلوع» نیز که از گذشته بوده است و پخش سری جدید آن از ابتدای تابستان آغاز شده، چارچوب جدیدی پیدا کرده و در حوزه علوم عمومی و دانش هایی که مردم ارتباط بیشتری با آنها دارند ورود پیدا کرده است.

معینی پور گفت: « مسابقه چهار، سه، دو،یک» نیز از برنامه های گذشته شبکه است و یک مسابقه تخصصی است و در سری هفتم این مسابقه تغییراتی را اعمال کردیم و سری جدید آن در حوزه سینما و تئاتر در ایام تابستان روزهای دوشنبه و سه شنبه ساعت ۲۱ پخش می شود.

مدیر شبکه چهار به رویکرد جدید شبکه چهار اشاره کرد و افزود: شبکه چهار شبکه فرهیختگان است و مخاطبان خاص خودش را دارد و ما در دوره جدید به دنبال آن هستیم که مباحث عمومی را از زبان متخصصان بیان کنیم. به طور مثال مباحثی که در حوزه ادب و فرهنگ و هنر و بهره‌گیری بصری، زبان، شنیدن، دیدن، پوشش، مناسک و… مربوط می‌شود، نسبتی با فرهنگ دارد و باید جایی باشد که درباره این مباحث تخصصی حرف بزند بنابراین شبکه چهار به این مباحث می‌پردازد و درتلاشیم تا مباحثی که به طور روزمرده مردم با آنها درگیر هستنید را از دید نخبگان و به صورت علمی به آنها بپردازیم. که البته گاهی این مباحث با نقد همراه هست که طبیعتا اینگونه مباحث مخاطبان خاص خودش را دارد .

مدیر شبکه چهار این مباحث را عملی و تخصصی دانست و عنوان کرد: متخصصان باید به مردم نزدیک شوند، ما می‌گوییم عالمان علوم انسانی به عرصه حکمت عملی کاری ندارند به همین خاطر دانش و علوم انسانی از عرصه زندگی مردم دور شده و مردم کار خود را با ادبیات رقیب حل می‌کنند. بنابراین شبکه چهار این میان به عنوان یک واسطه و حلقه اتصال عمل می کند.

وی همچنین در پاسخ به مجری برنامه درباره اینکه چرا در جمع خبرنگاران از اینکه «همین تعداد مخاطب برای ما کافی است!» صحبت کرده و این حرف با شیطنت رسانه‌ای به شکلی دیگر منتشر شده بود توضیح داد: ما اینجا مباحثی داریم که مخاطب چندان سراغ آن‌ها نمی‌آید، مثلاً وقتی ما درباره شبهات اعتقادی یک منبع دینی و یا مساله دینی صحبت می‌کنیم خیلی از مخاطبان ترجیح می‌دهند که یک سریال ‌بینند. این بدان معنا نیست که به مخاطب نیاز نداریم، ولی ممکن است مخاطب با این حوزه ارتباط نگیرد که نمی‌توان گفت نشان دهنده ضعف شبکه است. بلکه این هنر ماست که مخاطب را جذب کنیم. یکی از ماموریت های شبکه چهار در حوزه زبان و ادبیات فارسی است و ما درخواستمان این است که دیگران هم پای کار بیایند و چرا فقط به مجریان بگوییم از زبان فارسی استفاده کنند. به طور مثال من در نشست خبری‌ اخیر در شبکه از خبرنگاران خواستم آن‌ها هم در این حوزه‌ها با ما همکاری داشته باشند و در عناوین و خبرها از زبان فارسی استفاده کنند. همین جا نیز از همه می خواهم در پویش پاسداشت زبان و ادبیات فارسی تلاش و یاری کنند.

مدیر شبکه چهار سیما در ادامه درباره دیگر ماموریت‌های این شبکه عنوان کرد: ما امسال دو ماموریت داریم یکی «زبان و ادبیات فارسی» و دیگری «کتاب و کتابخوانی» است که در معاونت سیما به شبکه چهار محول شده است. خود ما در حوزه کتاب خوانی برنامه های مختلفی داریم از جمله «کتاب چهار» و برنامه جدید «کتاب با سُس تند» که از اول مهر ماه پخش آن آغاز می شود. همچنین میان برنامه های کوتاهی تولید کرده ایم و برای سایر شبکه ها نیز در همین زمینه برنامه ریزی کرده ایم.

وی همچنین به کنداکتور تابستانی شبکه اشاره کرد و گفت: در حال حاضر در شبکه چهار هر روز یک فیلم سینمایی، یک قرار ظهرگاهی، یک مستند علمی در قالب «چهارسوی علم»، یک سریال تاریخی ایرانی و گفتگوهای «تد» خارجی پخش می‌شود و ان شاالله از اول مهر ماه «تد» داخلی و ایرانی با طراحی و فضای جدید پخش می شود.

معینی پور با اشاره به کاهش برنامه‌های کنکوری نیز تصریح کرد: ما یکی از برنامه‌های کنکوری را حذف کردیم. البته برنامه کنکوری دیگری داریم که به عنوان یک ضرورت پخش می‌شود. همچنین در شبکه، بحث‌هایی آموزشی درباره دوران مشروطه، سیر تجدد، ایران باستان و… که کمتر در کلاسی آموخته ایم رو داریم که این مباحث در قالب برنامه «درس گفتار» هروز ساعت ۱۶ در یک باکس نیم ساعته پخش می‌شود. ساعت ۱۸ زمان پخش سریال ایرانی است، در ساعت ۱۹ برنامه های «چرخ»، «ضیافت» و «معرفت»، ساعت ۲۱ نیز زمان برنامه های گفتگو و مناظره ما خواهد بود مانند «زاویه»، «خیلی دور خیلی نزدیک» و هر یکشنبه نیز یک بیوگرافی و مستند چهره نگاری از یک چهره مشهور و اندیشمند ایرانی معاصر در قالب برنامه «حکایت دل» داریم.

وی در بخش دیگر درباره برنامه‌های چالشی مثل «شوکران» بیان کرد: پیش تولید سری جدید «شوکران» شروع شده است و از آبان ماه پخش سری جدید با اجرای پیام فضلی‌نژاد ، آغاز می شود.

مدیر شبکه چهار در پایان در پاسخ سوال مجری برنامه درخصوص حضور مجدد ده نمکی ، گفت: در سال گذشته مسعود ده نمکی در برنامه های «چهل هشت»، «چهل سیزده» و «چهل ۲۲» حضور داشته و امسال هم ان شالله با ایشان برنامه خواهیم داشت.

نوشته جزئیات برنامه‌های تابستانی شبکه چهار سیما اعلام شد/ بازگشت «شوکران» از آبان‌ماه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

معینی پور پیرامون برنامه‌های شبکه چهار در تابستان امسال گفت: ۱۰۰ فیلم برگزیده مخاطبان و منتقدان در طول تابستان برای پخش روزانه در نظر گرفته شده است. برنامه ترکیبی «چرخ» هم با رویکرد تحلیلی و خبری حوزه فناوری، که از امشب ساعت ۱۹پخش آن آغاز و سه شب در هفته روزهای یکشنبه، دوشنبه و سه شنبه پخش می‌شود.

مدیر شبکه چهار افزود: برنامه «درس گفتار» به بحث‌های علوم انسانی و شناخت علوم مدرن می‌پردازد و پنج روز در هفته در یک بسته ۳۰ دقیقه ای پخش می‌شود. هر استاد در این برنامه مباحث را در ۵ قسمت ارائه می‌کند. این برنامه شنبه تا چهارشنبه ساعت ۱۶ پخش می شود.

همچنین هر شب در قالب برنامه «قصه شب» از ساعت ۲۲:۳۰ تا ۲۳ رمان‌های برتر ایران و جهان توسط هنرمندانی نظیر فرهاد آییش خوانده می‌شود. این رمان‌ها هم جذابیت تاریخی داشته و روایت‌های نابی از فرهنگ و ادبیات ملت‌ها را ارائه می‌دهد و هم عادت قصه‌خوانی شبانه را احیا می‌کند. هر رمان در چهار شب توسط راویان ارائه می‌شود.

معینی پور از  پخش برنامه «شب‌های هنر»  از هفته آنده خبر داد و گفت: «شب های هنر» هم که از سال گذشته پخش آن آغاز شده است از هفته آینده سری جدید آن طبق روال گذشته شب ها ساعت ۲۳ پخش می شود و در سری جدید در کنار شب تئاتر، موسیقی، روایت، شعر، سینما ، شب معماری به تازگی به آن اضافه شده است.

وی عنوان کرد: از شب گذشته و به طور روتین شنبه‌ها، برنامه‌ای با نام «خیلی دور خیلی نزدیک» روی آنتن می‌رود. در این برنامه ۱۳ گفتگو ویژه با اندیشمندان به زبان انگلیسی که از سال ۹۷ تا اوایل ۹۸ به ایران آمده اند، انجام شده است. اجرای این برنامه را دکتر شهاب اسفندیاری برعهده دارد و با مهمان ها در خصوص هنر، تفکرات، نسبتشان با ایران و جهان و آینده اندیشه در ایران و جهان گفتگو می کند. تمامی گفتگو ها به زبان انگلیسی است که هم زمان به صورت فارسی زیرنویس می شود، این برنامه از ارزش خبری بالایی برخوردار است و بعد از «زاویه» مهم ترین برنامه اندیشه ای ما محسوب می شود.

معینی‌پور اظهار کرد: یکشنبه‌ها مستند «حکایت دل» که شامل ۲۰ پرتره از ۲۰ تن از مفاخر کشورمان است، پخش می شود. سری ششم و هفتم مسابقه سینمایی «چهار سه دو یک» نیز هم در هفته دو شب روی آنتن می‌رود.

مدیر شبکه چهار از پخش برنامه ای مختص زنان با نام «انگاره» خبر داد و افزود: از اواسط تیر ماه و احتمالا همزمان با روز عفاف و حجاب ، پخش برنامه ترکیبی «انگاره»  شروع می‌شود و به موضوع مواجهه اندیشمندان با زیست زنانه و مسائل مربوط به حوزه زنان، به طور عام و عمیق می‌پردازد و فراتر از مسائلی مانند عفاف و حجاب یا جایگاه زنان در خانواده، وضعیت زنان در جامعه امروز را بررسی می‌کند.

«مسافران کهکشان» عنوان برنامه جدید دیگری است که از جمعه ها به صورت هفتگی ساعت ۲۳ در کنداکتور شبکه جانمایی شده است. این برنامه در حوزه نجوم است که جای خالی اش در شبکه چهار احساس می شد.

وی افزود: سری جدید برنامه «زاویه» هم از این هفته همچون گذشته چهارشنبه ها ساعت ۲۱ پخش آن آغاز می‌شود. برنامه «ضیافت» هم که پخش آن از ماه رمضان آغاز شد از پنجشنبه ۱۳ تیرماه پخش آن به صورت هفتگی ساعت ۱۹ از سر گرفته می شود. برنامه‌هایی همچون «معرفت» با ساختاری جدید ، سری دوم مجموعه «پندار» و «شوکران»، «کتاب با سُس تند» از جمله برنامه های جدید شبکه چهار برای نیمه دوم سال است.

وی افزود: «طلوع» هم از امروز صبح کار خود را آغاز کرده و باکس سریال هم، همچون گذشته در ساعت های ۲۴ و ۱۸ در جای خود قرار دارد و باکس مستندهای داخلی و خارجی هم به روال گذشته ادامه خواهد داشت.

معینی‌پور تصریح کرد: به طور کلی تمرکز ما در محتواست. شبکه چهار سیما در یک سال گذشته نسبت به حوزه برنامه سازی خود و مسائل روز حساس بوده است. بنظر می رسد ما در برنامه سازی ها انقطاع تاریخی و آینده پژوهانه داریم و هر برنامه سازی در شبکه چهار موظف است به این قضیه توجه کند. ویژگی مهمی و مزیت جدی برنامه‌های شبکه چهار سیما، پیش‌تولیدهای پژوهشی طولانی است که این برنامه‌ها را از لحاظ قوت علمی و استناد به یافته‌های جدید تقویت می‌کند. به طور مثال برای برنامه «خیلی دور خیلی نزدیک» سه ماه کار پژوهشی انجام شده است و برای «انگاره»، «درس گفتار»، «مسافرکهکشان» به ترتیب ۶ماه، ۲ماه و ۳ ماه کار پژوهشی و سپس تولید آنها آغاز شده است.

این نشست با گفتگوی صمیمانه خبرنگاران با مدیر شبکه چهار سیما خاتمه پیدا کرد.

نوشته همراه با شبکه چهار سیما در تابستان امسال/ پخش سری جدید «شوکران» از نیمه دوم سال اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.