داستانی درباره‌ی عدالت اجتماعی

در سینمای جهان درام‌های دادگاهی فراوانی ساخته شده است که همواره مخاطب را درگیر موضوع کرده و گاه جذابیت بالای آن نفس‌گیر بوده است. «۱۲ مرد خشمگین»، «حکم»، «عدالت برای همه»، «فیلادلفیا»، «دادگاه شیکاگو ۷» و… چند نمونه از این گونه‌ی سینمایی است که غالب سکانس‌های آن در لوکیشن‌های محدود دادگاه ساخته شده است.

تضاد و تقابل در درام‌های دادگاهی نبردی است که بر سر حقیقت شکل می‌گیرد، حالا چه داستان درباره‌ی عدالت اجتماعی باشد، یا افشای توطئه‌ها، یا بی‌گناهانی که به ناحق گناهکار شناخته شده‌اند. هر فیلمی که درباره‌ی جلسات پرتنش دادگاه ساخته می‌شود، مسئله‌اش نه تنها جست‌وجوی حقایق، بلکه ارائه‌ی حقایق به نحوی است که هر شک و شبهه‌ای را از بین ببرد. از همین رو سینمای هالیوود برای تقویت ایده‌ی «رویای آمریکایی» بارها به این شیوه‌ی درام‌پردازی متوسل شده است.

درام دادگاهی یکی از محبوب‌ترین شیوه‌های فیلمسازی آمریکاست تا در طی آن و از طریق احقاق حق شخصیت‌ها یا پایمال شدن حقوق آنان بتواند آرمان دموکراسی را در آمریکا تقویت کند. چرا که ایده‌ی «رویای آمریکایی» همزمان له و علیه آمریکا بودن را به نفع ایدئولوژی مسلط خود برداشت می‌کند و از ظلم به مردم بی‌گناه تا رفع ظلم را در خدمت منافع خود تلقی می‌کند. در این سیستم آمریکایی بودن به همان اندازه در خدمت آرمان عدالت و حفظ حقوق افراد قرار دارد که ضد آمریکایی بودن. چرا که سیستم این‌طور وانمود کرده است که این جامعه برای حفظ حقوق افراد، حتی در شرایط ظالمانه پویاست تا بتواند آرمان عدالت را مجدداً به جامعه برگرداند.

اگرچه فیلم سینمایی «علف‌زار» در نگاه اول یک درام دادگاهی است اما شباهتی به آثار معمول در این ژانر سینمایی ندارد. تنها شباهت این فیلم به درام‌های دادگاهی محدود بودن کلیت سکانس‌ها به لوکیشن دادگاه و است وگرنه اساساً شباهت چندانی به آثار ژانریک درام دادگاهی ندارد و حقیقت در این فیلم با فساد درونی پهلو می‌زند. این فیلم علیرغم آن که در دادگاه می‌گذرد یک درام با حال‌وهوای اجتماعی را مد نظر قرار داده است که از قضا سوژه‌های آن در دادگاه گردآمده‌اند.

باورپذیری و تطابق با زندگی واقعی

اساسا«علف‌زار» فیلمی است که مشخصات معمول درام اجتماعی سینمای ایران را در خود دارد اما بداعت آن در محدود کردن تقریبا تمام طول فیلم به لوکیشن دادسراست. فیلم تقریبا تک‌لوکیشن است اما نماهای آن تکراری نیست، ریتم فیلم منسجم است و داستان آن پرکشش و گیراست.

علیرغم داشتن سویه رئالیستی این فیلم از الگوی درام‌پردازی به شیوه اصغر فرهادی پیروی نمی‌کند و در واقع مطابقت با واقعیت را به عنوان یک اصل اساسی مدنظر خود قرار داده است. داستان این فیلم برگرفته از چندین رویداد واقعی است و تطابق پیدا کردن فیلم با واقعیت در دنیای خارج الزامی است که کارگردان برای فیلم خودش درنظر گرفته است. باید اشاره کرد که در سینمای رئالیستی مطابقت با واقعیت الزام ندارد و فیلمساز اگر بتواند مخاطب را متقاعد و اقناع کند که در دنیای واقعی امکان رخ‌دادن فلان موضوع وجود دارد به موفقیت رسیده است. اما فیلم «علف‌زار» دو وجه باورپذیری و تطابق با زندگی واقعی را در خود دارد و فیلم از عهده این دو وظیفه برآمده است.

درکنار تک‌لوکیشن بودن، فراغت از سینمای واقع‌گرا به شیوه‌ی فرهادی، باورپذیری و تطابق با دنیای خارج، «علف‌زار» از نظر گروه بازیگری نیز تازگی دارد. در این فیلم ترکیب بازیگران سرشناس، بازیگران کمتر شناخته شده و نابازیگر در هم ادغام می‌شود. بعلاوه فیلم از بازیگران مشهور نیز برای نقش‌های متفاوت بهره گرفته است که مخاطب کمتر نقش مشابهی از آن چهره‌ها را در حافظه دارد.

کاظم دانشی در یک ژانرشناخته شده در سینمای ایران دست به چند بدعت زده تا فیلمی داستان‌گو بسازد که مخاطب را درگیر جریان روان اما بحرانی واقعیت کند و در دل دادسرا و بازپرسی سراغ سوژه ملتهب خود برود.

هجوم حاشیه به متن

اگرچه فیلم سینمایی «علف‌زار» در ژانر درام اجتماعی دسته‌بندی می‌شود اما سعی کرده است تفاوت‌های خود با آثار مشابه را برجسته کند. در واقع پاشنه‌ی آشیل این اثر در فیلمنامه‌ی آن است که بین داستان فرعی و اصلی هیچ مرز مشخصی قائل نمی‌شود. در این فیلم پای یک پرونده‌ی ملتهب خانوادگی به دادسرا باز می‌شود. اما این پرونده به دلیل وابستگی آقازاده‌ها به افراد سرشناس رگه‌ای سیاسی پیدا می‌کند. به موازات این داستان و اتفاقاتش، پای ماجرای شخصی بازپرس (با بازی خوب پژمان جمشیدی) به فیلم باز می‌شود. پس از آن یک داستان فرعی دیگر در فیلم نمایش داده می‌شود که به واسطه‌ی جذابیت داستانی و بازی گیرای صدف اسپهدی تمام فیلم را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد. به طوری که می‌توان گفت در واقع داستان حاشیه‌ای بر متن اصلی غلبه پیدا می‌کند.

این فیلم با یک روایت اصلی و چند خرده روایت پیش می‌رود. اگرچه در ظاهر ارتباطی میان این خرده روایت‌ها با روایت اصلی شکل نمی‌گیرد اما با قرار گرفتنشان کنار هم، اتفاق مهمتری رقم می‌خورد: چالش بازپرس با زندگی و آینده چند کودک. در حالی که کارگدان همین چالش را در طول فیلم از زاویه‌ی نگاه بازپرس پیگیری نکرده است.

اساساً فیلم فاقد راوی مشخص است و راوی آن بسیار عمومی است و معلوم نیست داستان «علف‌زار» متعلق به کیست. چرا که فیلم بین گروه متهم‌ها، بازپرس و دختر درگیر اعتیاد در نوسان است و هرکدام از آن‌ها وجهی از این مثلث سه‌پاره را به خود اختصاص می‌دهند. از این لحاظ «علف‌زار» فیلمی با خصلت اپیزودیک است که داستان آن در عین تعلق داشتن به همه‌ی کاراکترها، متعلق به هیچ‌کس نیست. آنهم در شرایطی که تمام این سه‌گروه شخصیتی، آنقدر جذابیت دارند که می‌توان داستان را از زاویه‌ی دید هرکدام از آن‌ها و با سوم شخص محدود به او روایت کرد. در این فیلم با نزاع بر سر خرده‌داستان‌های واقعی و جذابیت بصری و کارگردانی خوب مواجه هستیم اما زاویه‌ی دید راوی به کلی از دست رفته است.

نوشته نزاع بر سر خرده‌داستان‌های واقعی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

داستان‌های فیلم از ستون‌های حوادثی می‌آید که سوژه آنها قابل تعریف کردن است اما وقتی قرار بر این می‌شود که این سوژه‌ها تبدیل به فیلم سینمایی شوند به خودی خود باید درام را خلق کنند، شخصیت‌ها شکل بگیرند و شیمی ارتباط بین آنها و داستان‌ها به درستی تصویر شود، از سوی دیگر شرایط تصویرسازی عمق فاجعه نیز فراهم شود. اما این اتفاقی است که در سینمای ایران محدود می‌شود و کار را؛ هم برای فیلمساز سخت‌تر می‌کند و هم این خطر را به وجود می‌آورد که اثر ساخته شده مانند یک نمایش رادیویی می‌شود، چراکه در طول فیلم از اتفاقی صحبت می‌شود که حتی لوکیشن محل وقوع حادثه برای مخاطب به نمایش گذاشته نشده است، در حالی که امکانش بود تا با بازی‌های دوربین به آن فضا نزدیک و سکونت فیلم در یک محدوده هم شکسته می‌شد تا اینکه تمام داستان در فضای دادسرا سپری شود!

تلاش فیلمساز برای خلق بحران به وجود آمده در فیلم حس می‌شود اما تمام این بار سنگین بر دوش شخصیت «بازپرس» با بازی خوب و کنترل شده «پژمان جمشیدی» است که به خوبی هم پیش می‌رود و مخاطب از یک جایی به بعد کنار او می‌ایستد و در قامت یک قاضی قرار می‌گیرد، این اتفاق برگ برنده «علف‌زار» است، هرچند که شخصیت‌های مقابل او هر کدام به تیپ؛ پهلو می‌زنند.

در فیلمنامه «علف‌زار» حفره‌هایی وجود دارد که می‌توانست نباشد، چراکه تفریح آقازاده‌ها برخلاف عوام است، تفاوت از این منظر که آنها به جای اجاره یک شب ویلا در حاشیه تهران که در توانایی یک قشر متوسط هم است، توانایی داشتن یک ویلا را در همان جغرافیا دارند تا از وقوع این حوادث هم در امان باشند و پدری که همواره تلاش کرده است تا خانواده‌اش از حواشی به دور باشند می‌توانست این بستر را برای آنها فراهم کند.

فیلم هرچه جلوتر می‌رود توانایی دست‌هایش در انداختن گره‌های داستانی کم‌تر می‌شود و البته حفظ توازن آنها هم برایش سخت‌تر! به همین علت است که داستان گرفتن شناسنامه برای فرزند از سوی یک زوج معتاد به میان می‌آید که ارتباطی هم به داستان اصلی ندارد اما پیش روی این دو داستان حتی با بازی خوب «صدف اسپهبدی» به موازات هم؛ فیلم را از یکپارچگی می‌اندازد و تلاش فیلمساز برای حفظ لحن فیلم هم بدون کارکرد می‌شود، چراکه ارتباط این دو داستان باید در انتها به هم پیوند می‌خوردند تا تصور حذف ماجرای آنها از فیلم چیزی را کم نکند و به پاشنه آشیل فیلمنامه تبدیل نشود.

«علف‌زار» یک فیلم متوسط رو به بالا در سینمای اجتماعی ایران محسوب می‌شود که برای سازنده‌اش هم اتفاق خوبی را رقم زد اما نمی‌توان برای آن یک جایگاه متفاوتی در نظر گرفت که تاکنون به آن پرداخت نشده است ولی جسارت فیلمساز برای اولین فیلمش و ادامه راهش می‌تواند مفید باشد.

نوشته «علف‌زار»؛ نمایش رادیویی یک حادثه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

با فیلمرنگی و سوره سینما همراه باشید.

نوشته «فیلمرنگی» قسمت هشتم؛ «علف‌زار» و «بدون قرار قبلی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این مراسم پس از تلاوت آیاتی از قران مجید و پخش سرود ملی ایران، مسعود نقاش زاده؛ دبیر چهلمین جشنواره فیلم فجر طی سخنرانی خود در آیین اختتامیه عنوان کرد: ضمن عرض سلام و خیر مقدم به مهمانان عزیز، ممنون هستم که با حضورتان این مجلس را گرم کردید. ایام فجر انقلاب، میلاد امام جواد (ص) و یاد و خاطره شهید سردار قاسم سلیمانی را گرامی می‌دارم.

وی ادامه داد: سینمای ایران در دو سال گذشته از ویروس کرونا آسیب دید و عزیزان زیادی را از دست داد. همین لحظه یاد و خاطره همه از دست رفتگان را گرامی می‌داریم؛ اما با این حال سینماگران ایران همت کردند و چرخ سینمای ایران را نگه نداشتند. سینمای ایران امروز به درخت تناوری تبدیل شده که شاخه‌های جوانی از آن سربرآورده است و آنچه امروز داریم دسترنج سینماگران اندیشه مند است.

* نقاش زاده: به قدر توانمان تلاش کردیم

نقاش زاده افزود: در این دوره به قدر وسعمان تلاش کردیم رویه‌ها را استانداردسازی کنیم و از نخست گام‌های روشن‌تری را برای همه کسانی که در جشنواره فعالیت می‌کنند، برداریم و این‌ها فرصت‌هایی برای آینده‌نگری را به ما می‌دهند. از جمله این موارد گاه‌شمار جشنواره بود که البته بر قانون‌گرایی هم تاکید داشتیم و از ابتدا تمام تلاشمان این بود که مطابق آیین‌نامه عمل کنیم و فشارهای و درخواست‌های اضافه را در کمال احترام نپذیرفتیم. سختی‌های بسیار زیادی هم در مسیر ما بود و در مقابل سختی‌ها همکاران ما با تمام توان تلاش کردند تا کار را به‌درستی انجام دهند.

دبیر چهلمین جشنواره فیلم فجر ادامه داد: ما باید مسایل، مشکلات و چالش‌ها را چه در سینمای ایران و چه در جشنواره بازشناسی کنیم و چاره ای برای آن‌ها پیدا کنیم و گاه لازم است تصمیماتی بگیریم و گاه چاره ای برای آن‌ها پیدا کنیم و برای رفع آن‌ها تلاش کنیم.

وی افزود: این سینما نیاز به مراقبت و مهربانی دارد و باید با هم و برای این سینما مهربان‌تر باشیم و قدر این سرزمین را بدانیم حیف است که مهر را در دل نپروریم.

پس از سخنرانی مسعود نقاش زاده؛ تصاویری از عزیزان هنرمندانی که در سالی که گذشت دنیا را ترک کردند پخش شد؛ از سیامک اطلسی، فرشته طائرپور، بابک خرمدین تا محسن قاضی مرادی و فتحعلی اویسی …

پس از پخش این کلیپ با اعلام نامزدهای بخش مواد تبلیغاتی برنده این بخش‌ها اعلام شد.

* حبیب مجیدی سیمرغ بهترین عکس را دریافت کرد

هیات انتخاب و داروان این بخش (مهرداد خوشبخت، محمد روح امین وعلی نیک رفتار) از میان نامزدها بهترین عکس سیمرغ بلورین را به حبیب مجیدی برای مجموعه عکس‌های فیلم سینمایی «منصور» اهدا شد.

هیات داوران هیچ پوستری را شایسته دریافت سیمرغ ندانسته اما دیپلم افتخار این بخش را به احسان برآبادیر برای طراحی پوستر «پیرمردها نمی‌میرند» اهدا کرد.

در بخش آنونس سیمرغ بلورین به امید میرزایی برای ساخت فیلم‌های «صحنه زنی» و «تک تیرانداز» اهدا شد.

* سیمرغ‌های فیلم کوتاه و مستند پر کشیدند

در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه، هیات داوران (احمدرضا معتمدی، حامد جعفری و دانش اقباشاوی) سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه داستانی را به رضا نجاتی برای کارگردانی فیلم «ارفاق» اهدا کرد.

رضا نجاتی گفت: این جایزه را تقدیم می‌کنم به خانواده ام که همه چیز من هستند و تشکر می‌کنم از همه کسانی که به من کمک کردند که این فیلم کار شود. این جایزه برای شما است و من به نمایندگی از شما این جایزه را گرفتم. من آماده می‌شوم برای ساخت اولین فیلم بلند سینمایی ام که قول می‌دهم هر بار هر فیلمی که می‌سازم از چشم و گوش مخاطبم محافظت کنم.

در ادامه دانش اقباشاوی؛ یکی از اعضای هیات داوران گفت: یاد می‌کنم از جای خالی دکتر معتمدی که همراه ما بودند و رهبری ایشان به ما خیلی کمک کرد. فیلم‌های کوتاه امسال خیلی خوب بودند.

هیات داوران بخش مستند در این دوره از جشنواره که متشکل از احمد ضابطی‌جهرمی، محمد تهامی‌نژاد، محمدعلی فارسی، مرتضی شعبانی و محمدرضا عباسیان بود، سیمرغ بلورین این بخش را به آقایان حجت طاهری و عبدالخاق طاهری برای فیلم مستند «احتضار» اهدا کردند.

* بزرگداشت احمدرضا معتمدی برگزار شد

پس از اعلام جوایز بخش‌های ذکر شده کلیپی از احمدرضا معتمدی به بهانه بزرگداشت این کارگردان پخش شد. در ادامه علی نصیریان، محمد خزایی؛ رییس سازمان سینمایی، محمدمهدی اسماعیلی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسعود نقاش زاده؛ دبیر جشنواره چهلم روی صحنه آمدند تا این مراسم بزرگداشت را برگزار کنند.

* علی نصیریان: به معتمدی تعظیم می‌کنم

علی نصیریان در این بخش گفت: خوشحالم برای اینکه از اواخر دهه ۲۰ که وارد کار نمایش شدم تا امروز که نگاه می‌کنم چیزی به جز رشد در هنر نمی‌بینم. به خصوص در تئاتر و سینما که بسیار خوب کار شده است. هم قبل از انقلاب که سینمای جدید از آن زمان آغاز شد و با آدم‌های فرهیخته فیلم‌های خوب ساخته شد و هم بعد از انقلاب که سینما و تئاتر رشد کرد و امروز هم تئاتر و هم سینمای ما در جشنواره‌های بین المللی می‌درخشند و خدارا شکر می‌کنم که از آن زمان که در خرابه‌ها تمرین می‌کردیم به اینجا رسیده است.

این استاد بازیگری ادامه داد: من با آقای معتمدی یک فیلم کار کردم و با شخصیت ایشان از لحاظ  کردار، گفتار، تسلط، اندیشه و درک سینما آشنا شدم و از آن لذت بردم. پشتوانه یک هنرمند در هر زمینه هنری که کار می‌کند فرهنگ است و تنها تخصص نیست. کارگردانی یا بازیگری یا هر عوامل دیگری که می‌خواهد وارد مقوله هنر شود ابتدا باید با الفبای فرهنگ آشنا شود. به خصوص امروز که ما در ارتباطات اینترنتی و ارتباط با دنیا به تکامل رسیده ایم.

نصیریان افزود: سال ۱۳۲۱ که کلاس تئاتر می‌رفتم تنها یک کتاب وجود داشت اما امروز امکانات زیادی در اختیار هست. متاسفانه فرهنگ معمولاً در ردیف‌های پایین است اما فرهنگ غذای روح و جان یک ملت است و ملت با موسیقی و نقاشی و تئاتر و فیلم و .. تغذیه می‌شود و ما محتاج فهمیدن و آگاه شدن هستیم. جوان‌های ما نوآورانه کارهای فوق العاده ای می‌کنند. من به معتمدی تعظیم می‌کنم.

* سی سال است که مشغول نگارش فلسفه سینما هستم

احمدرضا معتمدی که به سختی و به یاری ویلچر روی سن آمد طی صحبت‌هایی گفت: ضمن عرض سلام به همه کسانی که ما را می‌بینند. از استاد بزرگ خودم جناب آقای نصیریان که در فیلم «دیوانه ای از قفس پرید» همه جوره شاگردی او را کردیم تشکر می‌کنم. اگر کسی با ایشان کار کند متوجه می‌شود که چگونه سلول به سلول نمایش با او آمیخته شده و چگونه آن‌ها را در اختیار همه می‌گذارند.

وی افزود: در ابتدای انقلاب آدم ساده لوحی بودم! چون آن زمان گفتند می‌خواهیم طرحی نو دراندازیم، در بررسی که داشتیم برای این موضوع دیدیم فقط رشته‌های علوم چاره ساز نیستند، بلکه فلسفه آنها مهم است. چون عیوب ساختاری آن رشته را به ما می‌گوید و امکان تولید نظریه جدید را فراهم می‌کنند. سی سال است مشغول نگارش فلسفه سینما هستم، چون هنوز این بحث ادامه دارد، نگارش کتاب من هم ادامه دارد. هفت هشت جلد کتاب ترجمه کرده‌ام که در پی آن‌ها متوجه شدم نظریه‌های سهروردی منطبق با سینماست، متاسفانه توجهی به این مقوله نمی‌شود.

معتمدی در پایان صحبت‌های خود گفت: همسرم در این سی سال با حقوق معلمی دانشگاه که بسیار مختصر است زندگی کرده و من حتی یک انگشتر هم برای او نگرفته‌ام. از او تشکر می‌کنم که من تا نیمه‌های شب در کتابخانه بودم اما او به من چیزی نمی‌گفت. همسرم تو را خیلی دوست دارم.

*محمد خزاعی: ممنونم که چراغ سینما را روشن نگه داشتید

در ادامه محمد خزاعی؛ رییس سازمان سینمایی طی صحبت‌هایی عنوان کرد: خیلی خوشحالم که امشب در آیین اختتامیه در خدمت شما هستم. تقدیر و تشکر می‌کنم از همه مردم خوب و استان‌ها که در مناطق محروم برای اولین بار فجر را برگزار کردند و دبیر جشنواره که در اوج کرونا ایستادگی کرد و از شما هنرمندان ارجمند که در بدترین شرایط کار تولید را رها نکردید و تلاش کردید چراغ سینما را روشن نگه دارید.

* «بدون قرار قبلی» برنده جایزه سرباز وطن شد

سپس در بخش بعدی مراسم جایزه شهید سردار قاسم سلیمانی با عنوان جایزه ویژه سرباز وطن برگزار شد. در این بخش دختر سردار سلیمانی برای اهدا جایزه به روی صحنه آمد و به همراه وزیر، رییس سازمان سینمایی و دبیر جشنواره سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی را به فیلم «بدون قرار قبلی» به کارگردانی بهروز شعیبی و تهیه کنندگی محمود بابایی اهدا کردند.

بهروز شعیبی گفت: این جایزه برای ما خیلی ارزشمند است. جای برخی از دوستان ما که نیستند خالی است و حداقل خواهش و توقع ما این بود که بازی آن‌ها دیده شود. من و آقای بابایی به نمایندگی از یک گروه این جایزه را گرفتیم که نزدیک یک سال درگیر فیلم بودند. این فیلم حمایت عجیبی نداشت و خداراشکر که همان جایزه ای که باید می‌گرفت را دریافت کرد. این جایزه یک صاحب دارد و ما در چند روز آینده این جایزه به صاحب آن می‌رسانیم.

* وزیر ارشاد: تلاش می‌کنیم سینمایی متناسب با تراز انقلاب داشته باشیم

در ادامه مراسم محمدمهدی اسماعیلی؛ وزیر ارشاد هم ضمن تبریک به مناسبت ایام دهه فجر و میلاد امام جواد (ع) گفت: جای خوشحالی است که بهار سینما با بهار ملت ایران مقارن شده است. چهلمین جشنواره امشب به پایان می‌رسد و عدد چهل یک عدد مقدس در فرهنگ دینی ماست. ما از فردا آغاز کار جشنواره بعدی را خواهیم داشت. با همه قوت خود در پی این هستیم که سینمایی امیدافرین و اخلاق گرا را برای این مرز و بوم رقم بزنیم.

وی افزود: جشنواره امسال محاسن زیادی داشت؛ تلاش شد تا عدالت فرهنگی تحقق پیدا کند. در ۳۱ استان و در بسیاری از روستاها با سینما سیار مردم را پای این جشنواره نشاندیم، کارهای مهمی را در این دوره تجربه کردیم. فیلم‌هایی از گونه‌های مختلف در این دوره وجود داشت، از چهار نسل سینمای بعد از انقلاب در این دوره حضور داشتند که این جای مباهات دارد. ما برای آینده سینمای ایران، برای آینده‌ای بهتر، با بررسی همه تجارب به دست آمده در این چهل سال، با همه نقاط قوت و ضعف به برنامه‌ریزی برای آینده می‌اندیشیم و این گام بزرگ را در این دولت برخواهیم داشت.

اسماعیلی ادامه داد: تلاش می‌کنیم سینمایی متناسب با تراز انقلاب داشته باشیم، سینمای امروز سقف توقعات ما نیست و باید تلاش کنیم تا بهتر شویم، امسال یاد و نام سردار بزرگ بر تارک این جشنواره درخشید، جشنواره ما در پی این بود که امید و آگاهی را به مردم ایران عرضه کند، امروز باید در آغاز گام دوم انقلاب اسلامی در جهت تبیین فرهنگ و هنر ایرانی پیشتاز باشیم. با سینما می‌توانیم یک روایت اصیل از ایران به جهانیان نشان بدهیم.

وی افزود: در دیپلماسی فرهنگی که از شعارهای رئیس جمهور است، سینما جایگاه بزرگی دارد و همه همت ما در ارشاد بر این مهم شکل گرفته است. کرونا لطمات زیادی را بر اقتصاد فرهنگ و هنر تحمیل کرده است، اما سعی کردیم بخشی از مشکلات را حل کنیم. مشکلات زیاد است با این حال برنامه‌هایی برای رفع این موضوع داریم. هر فیلمی حداقل صد نیروی انسانی دارد، از همه آنها که اکثراً دیده نمی‌شوند تشکر می‌کنم. همه همت خودمان را می‌گذاریم برای یک جشنواره بزرگ در تراز شعارهای انقلاب اسلامی؛ در جشنواره چهل و یکم.

سپس محمد معتمدی خواننده کشورمان در بخشی چند قطعه زیبا را اجرا کرد.

معتمدی پیش از اجرا گفت: خوشحالم در جمع عزیزانی هستم که حاصل تلاش آن‌ها در همه زمان‌ها برای ما خاطره‌ساز است، امیدوارم همواره پرقدرت از پس مشکلات بربیایید. به دلیل کرونا نمی‌توانستیم موسیقی زنده داشته باشیم و موسیقی ضبط شده است اما بنده به شکل زنده اجرا می‌کنم.

* جوایز بخش سودای سیمرغ

هیات داوران بخش سودای سیمرغ متشکل از مسعود جعفری‌جوزانی، مجید انتظامی، شهاب حسینی، محمدعلی باشه‌آهنگر، محمد داوودی، مهدی سجاده‌چی و پژمان لشکری‌پورروی سن آمدند تا جوایز بخش‌های این دوره از جشنواره را اهدا کنند.

* جلوه‌های ویژه بصری: حسن نجفی و امیرولی خانی  برای فیلم سینمایی «دسته دختران»

محمد برادران برای فیلم «خائن‌کشی»، امین پهلوان‌زاده برای فیلم «مرد بازنده»، کامیار شفیع‌پور برای فیلم «برف آخر» و فرید ناظرفصیحی برای فیلم «بی رو» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

در بخش جایزه جلوه‌های ویژه بصری، آقایان  حسن نجفی و امیرولی خانی  برای فیلم سینمایی «دسته دختران» جایزه را دریافت کردند.

نجفی در این بخش گفت: کار جلوه‌های ویژه کار گروهی است با توجه به حجم زیاد کار این فیلم، دو گروه شدیم، اینجا از همه بچه‌های گروه تشکر می‌کنم از خانم قیدی که سختگیری کردند تا بهترین باشیم تشکر می‌کنم.

ولی خانی هم گفت: افتخار می‌کنم در خدمت تنها بانوی جشنواره چهلم بودم از خانواده‌ام هم تشکر می‌کنم.

* جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

آرش آقابیگ برای فیلم «خائن‌کشی»، آرش آقابیگ برای فیلم «شهرک»، حمید رسولیان برای فیلم «ضد» و محسن روزبهانی و کاووس روزبهانی برای فیلم «دسته دختران» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه می‌دانی به ایمان کرمیان برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» اهدا شد.

کرمیان گفت: این جایزه را به نمایندگی از گروه ۹ نفره به محمدرضا اسماعیلی تقدیم می‌کنم.

*بهترین چهره‌پردازی: امید گل زاده برای فیلم‌های سینمایی «برف آخر» و «شادروان»

مونا جعفری برای فیلم «علف‌زار»، شهرام خلج برای فیلم «موقعیت مهدی»، عظیم فراین برای فیلم «بیرو» و مرتضی کهزادی برای فیلم «ضد» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین چهره پردازی به امید گل زاده برای فیلم سینمایی «برف آخر» و فیلم سینمایی «شادروان» اهدا شد.

گلزاده گفت: خیلی ممنونم شب جذابی است و از کارگردان و تهیه کننده این دو فیلم ممنونم و جای حسین نمازی خالی است و این سیمرغ را به حورا دخترم تقدیم می‌کنم.

* بهترین طراحی لباس: مارال جیرانی برای فیلم سینمایی «خائن کشی»

بهزاد آقابیگی برای فیلم «موقعیت مهدی»، فاطمه صفری‌زاده برای فیلم «شادروان»، زهرا صمدی برای فیلم «نگهبان شب» و علی نصیری‌نیا برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس به مارال جیرانی برای فیلم سینمایی «خائن کشی» اهدا شد.

* بهترین طراحی صحنه: محمدرضا شجاعی برای فیلم سینمایی «ضد»

سهیل دانش‌اشراقی برای فیلم «خائن‌کشی»، امیر زاغری برای فیلم «موقعیت مهدی»، محمدرضا شجاعی برای فیلم «دسته دختران»، آیدین ظریف برای فیلم «۲۸۸۸» و علی نصیری‌نیا برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه به محمدرضا شجاعی برای طراحی صحنه فیلم سینمایی «ضد» اهدا شد.

* بهترین صدابرداری: مسیح حدپورسراج برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

مهدی ابراهیم‌زاده برای فیلم «دسته دختران»، بابک اردلان برای فیلم «شادروان»، عباس رستگارپور برای فیلم «بدون قرار قبلی» و امیر نوبخت حقیقی برای فیلم «شب طلایی» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری به مسیح حدپور سراج برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» اهدا شد.

حدپور گفت: ما معمولاً فکر می‌کنیم اگر بالا بیایم صحبت کنیم راحت است، اما واقعیت این است که سخت است. در شب تولدم این جایزه را دریافت می‌کنم و این را به فال نیک می‌گیرم. تشکر ویژه از آقای حجازی‌فر دارم که به من اعتماد کرد تا بتوانم از «موقعیت مهدی» به موقعیت مسیح برسم. برادرم در این کار سلامتی خود را از دست چون دیسک کمر و گردن گرفت و دیگر نمی‌تواند کار سنگین کند.

* بهترین صداگذاری: علیرضا علویان برای فیلم‌های «علف زار» و «بدون قرار قبلی»

فرامرز ابوالصدق برای فیلم «دسته دختران»، امین شریفی برای فیلم «ضد»، امیرحسین قاسمی برای فیلم‌های «خائن‌کشی» و «نگهبان شب» و نعیم مسچیان برای فیلم «۲۸۸۸» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری به علیرضا علویان برای دو فیلم «علف زار» و «بدون قرار قبلی» اهدا شد.

در این بخش در غیاب علیرضا علویان، بهروز شعیبی جایزه او را دریافت کرد.

* بهترین موسیقی متن: مسعود سخاوت دوست برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

حبیب خزایی‌فر برای فیلم «مرد بازنده»، فردین خلعتبری برای فیلم «ماهان» و فردین خلعتبری برای فیلم «هناس» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

دیپلم افتخار بهترین موسیقی متن به بهزاد عبدی برای فیلم سینمایی «علف زار» اهدا شد و سیمرغ بلورین این بخش به مسعود سخاوت دوست برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» تقدیم شد.

* بهترین تدوین: حمید نجفی راد برای فیلم سینمایی «علف زار»

ژیلا ایپکچی برای فیلم «شهرک»، حسین جمشیدی گوهری برای فیلم «موقعیت مهدی»، سپیده عبدالوهاب برای فیلم «خائن‌کشی» و حمید نجفی‌راد برای فیلم «دسته دختران» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین تدوین به حمید نجفی راد برای فیلم سینمایی «علف زار» اهدا شد.

نجفی راد در این بخش بیان کرد: دو فیلمی که کار کردم در شرایط عجیبی کار شد، چون درگیر بیماری ۶ ماهه شدم و کار برایم سخت شد، این جایزه برای خانواده‌ام است که کمکم کردند.

* بهترین فیلمبرداری: آرمان فیاض برای فیلم سینمایی «برف آخر»

سیمرغ بلورین این بخش به آرمان فیاض برای فیلم سینمایی «برف آخر» اهدا شد.

وحید ابراهیمی برای فیلم «موقعیت مهدی»، علیرضا برازنده برای فیلم «شهرک»، هادی بهروز برای فیلم «علف‌زار» و محمد حدادی برای فیلم «بدون قرار قبلی» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

آرمان فیاض گفت: خوشحالم این جایزه را از آقای محمد داوودی می‌گیرم ایشان فیلمبردار مورد علاقه من است. جای ایشان در سینما خالی است و کاش باز هم کار کنند. این جایزه را به پدرم که هنر را در تمام این سال‌ها در من زنده نگه داشت، تقدیم می‌کنم.

* بهترین بازیگر نقش مکمل زن: صدف اسپهبدی برای بازی در فیلم سینمایی «علف زار»

صفورا خوش‌طینت برای فیلم «نگهبان شب»، شادی کرم‌رودی برای فیلم «بی‌رویا»، لیندا کیانی برای فیلم «ضد» و نوشین مسعودیان برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

این بخش دو جایزه داشت، دیپلم افتخار این بخش را به فرشته حسینی برای فیلم سینمایی «دسته دختران» اهدا شد و سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن به صدف اسپهبدی برای بازی در فیلم سینمایی «علف زار» اهدا شد.

فرشته حسینی گفت: ممنونم از هیات داوران و آقای شهاب حسینی که عزیز است. از خانم قیدی تشکر می‌کنم. نوید لحظه مهمی است که تو نگاهم می‌کنی و این شروع همه چیز برای هر دوی ما است.

صدف اسپهبدی گفت: ممنونم از هیات داوران و ممنون که امسال جوان‌ها را دیدید. از مادر و پدرم که تمام این سال‌ها من را تحمل کردند تا به آنچه می‌خواهم برسم تشکر می‌کنم از آقای دانشی و آقای رادان که اجازه دادند در این فیلم باشم، هم تشکر می‌کنم.

* بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: نادر سلیمانی برای فیلم سینمایی «ضد»

پیام احمدی‌نیا برای فیلم «ملاقات خصوصی»، روح‌اله زمانی برای فیلم «موقعیت مهدی»، مهدی زمین‌پرداز برای فیلم «علف‌زار» و مجید صالحی برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

این بخش نیز دو جایزه داشت، دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد به علی اکبر اصانلو برای فیلم «نگهبان شب» اهدا شد و سیمرغ بلورین این بخش به نادر سلیمانی برای فیلم سینمایی «ضد» اهدا شد.

اصانلو گفت: سلام عرض می‌کنم خدمت عزیزان، سلام حقیر را بپذیرید با دورد به آفریدگان راهی بسیار آمده ام و نیمی از قرن را پشت سر گذاشتم و گویی همین دیروز بود که صدایی خیس و باران خورده مرا به سمت زیبایی فر خواند. گویی او می‌دانست که پس از ۵۰ سال وابستگی من را به سمتی ببرد که سیمرغان سرزمین مادری است. سپاس برای کسانی که در گذر زمان من را دیدند و اساتید و آقای میرکریمی ممنونم.

نادر سلیمانی گفت: به خدا قسم که خیلی کارم سخت شد. آن موقع طنز کار می‌کردم و الان مانده ام چه کار کنم. الان حدود سی سال است که کار می‌کنم اما اولین بار است که ضربان قلبم بالا رفته است. من یک آرزو دارم که زنان سرزمین همیشه آزاد باشند. این جایزه را هدیه می‌کنم به مادران این سرزمین و شهید که در راه کشور کشته شدند. از همکاران عزیزم که بداخلاقی‌های من را تحمل کردند و باور داشتند که من می‌توانم کار جدی انجام دهم تشکر می‌کنم. امیدوارم از این پس کارهای بهتری را انجام دهم.

* بهترین بازیگر نقش اول زن: طناز طباطبایی برای بازی در فیلم سینمایی «بی رویا»

سارا بهرامی برای فیلم «علف‌زار»، ژیلا شاهی برای فیلم «موقعیت مهدی»، لاله مرزبان برای فیلم «نگهبان شب» و لادن مستوفی برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین این بخش به طناز طباطبایی برای بازی در فیلم سینمایی «بی رویا» اهدا شد.

طناز طباطبایی گفت: خدایا شکرت! اگر واقعاً خدای من نبود هیچ اتفاقی نمی‌افتاد. ما هر چه که داریم مدیون نسل طلایی مانند علی نصیریان بوده ایم. ممنون از تک تک بچه‌های گروه «بی رویا» و قدر تک تک آن‌ها را می‌دانم.

* بهترین بازیگر نقش اول مرد: امین حیایی برای بازی در فیلم سینمایی «برف آخر»

تورج الوند برای فیلم «نگهبان شب»، پژمان جمشیدی برای فیلم «علف‌زار» و مهدی نصرتی برای فیلم «ضد» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین این بخش به امین حیایی برای بازی در فیلم سینمایی «برف آخر» اهدا شد.

امین حیایی گفت: سلام و شب بخیر به همه دوستان. از یک قصه عشق بگویم و این دومین سیمرغ من است و این اتفاق دوباره برای من تکرار شد و با امیرحسین عسگری که رهبری این گروه را برعهده داشت و دست یکایک گروهم را می‌بوسم.

* بهترین کارگردانی فیلم اول: هادی حجازی‌فر برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

«بی‌رویا» به کارگردانی آرین وزیردفتری، «علف‌زار» به کارگردانی کاظم دانشی و «ملاقات خصوصی» به کارگردانی امید شمس دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین این بخش به هادی حجازی فر برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» اهدا شد.

حجازی فر گفت: سینما در این ۶ سال خیلی با من مهربان بود و من قدردان تک تک اهالی سینما هستم و امیدوارم جبران کنم. یک شوخی بکنم، سر آرای مردمی که آن اتفاقات افتاد، الان هم آرا لو رفته است، باور کنید این دیگر کار بچه‌های «موقعیت مهدی» نبود! از بچه‌های گروهم تشکر می‌کنم مومن‌ترین آدم‌ها به کاری که کردند، بودند. از همه چیز گذشتند، بدون دستمزد کار کردند این جایزه برای شما و خانواده‌های شماست، ما آمدیم که بمانیم این تازه اول کار است.

* بهترین فیلمنامه: کاظم دانشی برای فیلم «علف‌زار»

ابراهیم امینی و هادی حجازی‌فر برای فیلم «موقعیت مهدی»، فرهاد توحیدی و مهدی تراب‌بیگی برای فیلم «بدون قرار قبلی»، امیرحسین عسگری، امیرمحمد عبدی و سیدحسن حسینی برای فیلم «برف آخر» و رضا میرکریمی و محمد داوودی برای فیلم «نگهبان شب» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به کاظم دانشی برای «علفزار» اهدا شد.

دانشی در این بخش ضمن تشکر از بهرام رادان تهیه‌کننده فیلم و دیگر عوامل آن گفت: از هیأت داوری و انتخاب جشنواره تشکر می‌کنم. شجاعت می‌خواست که فیلم من در جشنواره باشد از شورای پروانه نمایش و سازمان سینمایی ممنونم، این فیلم با تعامل به اینجا رسید. با دعای خیر مادرم به اینجا رسیدم اما جایزه‌ام را به پدرم تقدیم می‌کنم.

* جایزه ویژه هیئت داروان: امیرحسین عسگری برای فیلم «برف آخر»

در بخش جایزه ویژه هیئت داوران، دیپلم افتخار به سیدهادی محقق کارگردان «درب» اهدا شد و سیمرغ بلورین این بخش به امیرحسین عسگری برای «برف آخر» اهدا شد.

هادی محقق پس از دریافت این دیپلم افتخار گفت: نمی‌دانم الان حسین پناهی کجاست، نمی‌دانم در کپری است یا با مادرش ماه کنیزو قصه‌های هزار ساله را از بر می‌کند، او هم یک بار از جشنواره دیپلم افتخار گرفت، بعضی اوقات فکر می‌کنم نکند ما خواب کسی باشیم که سال‌ها پیش زیر درخت بلوطی به خواب رفته باشد.

امیرحسین عسگری گفت: باعث افتخارم است که جایزه ویژه هیأت داوران را گرفتم. سال ۹۳ همین جایزه را از خانم فرشته طایرپور گرفتم روحشان شاد، این جایزه می‌گوید کارم را درست انجام داده‌ام.

* بهترین کارگردانی: رضا میرکریمی برای فیلم «نگهبان شب»

هادی حجازی‌فر برای فیلم «موقعیت مهدی»، کاظم دانشی برای فیلم «علف‌زار»، بهروز شعیبی برای فیلم «بدون قرار قبلی» و امیرحسین عسگری برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به رضا میرکریمی برای فیلم «نگهبان شب» رسید.

رضا میرکریمی در این مراسم حضور نداشت و تورج الوند بازیگر اصلی فیلم «نگهبان شب» این جایزه را به نمایندگی از او دریافت کرد.

* بهترین فیلم: «موقعیت مهدی» به تهیه‌کنندگی حبیب‌اله والی‌نژاد

در بخش پایانی اهدای جوایز سیمرغ بهترین فیلم چهلمین جشنواره فیلم فجر به حبیب‌الله والی‌نژاد تهیه‌کننده فیلم «موقعیت مهدی» به کارگردانی هادی حجازی‌فر تعلق گرفت.

«برف آخر» به تهیه‌کنندگی حسن مصطفوی، «علف‌زار» به تهیه‌کنندگی بهرام رادان و «نگهبان شب» به تهیه‌کنندگی رضا میرکریمی دیگر نامزدهای این بخش بودند.

والی‌نژاد گفت: این سیمرغ متعلق به همه عوامل است، این کار به درستی دیده شد، به ویژه از سوی مردم که ما از این بابت خوشحال بودیم. ما همانطور که آقا مهدی باکری توصیه می‌کردند عمل کردیم، همه زحمات این کار روی دوش هادی حجازی‌فر بود. همیشه به او افتخار می‌کنم. خدا را شکر که لیاقت پیدا کردم در این کار باشم. این فیلم جزو فیلم‌هایی است که من انتخاب نکردم بلکه برای آن انتخاب شدم. صداوسیما پای این کار ایستاد، روایت فتح هم به شکل جهادی از جایی به بعد به ما کمک کرد.

وی افزود: جا دارد از خانواده شهید باکری تشکر کنم که اگر حمایت آنها نبود این کار ساخته نمی‌شد، این هدیه متعلق به همه عوامل فیلم است، مثل همیشه این جایزه را به همسرم هدیه می‌کنم که همیشه کنار من بوده، صبر او اگر نبود من هم نبودم او این روزها بیمار است و در شرایط سخت من را می‌بیند.

نوشته «موقعیت مهدی» بهترین فیلم چهلمین جشنواره فیلم فجر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پژمان جمشیدی در این فیلم اثبات کرد که نه‌تنها یک بازیگر توانای کمدی است بلکه می‌تواند در ژانر اجتماعی هم بازیگر خوبی باشد. بازی شگفت‌انگیز او در فیلم سینمایی «علف‌زار» در واقع پاسخی بود برای کسانی که سال گذشته ادعا می‌کردند او فوتبالیست است و جایی در دنیای بازیگری ندارد!

جمشیدی در این فیلم نقش یک بازپرس آگاهی را ایفا می‌کند که در مواجه با پرونده‌ها دچار چالش می‌شود، این چالش‌ها گاهی با رئیس بالادستی‌اش و گاهی با مسئول پرونده است اما جمشیدی با همه مسئولین روبه‌رو می‌شود تا هر پرونده‌ای را به حق پیش ببرد تا جایی که برگه انتقالی او که از ابتدای فیلم به دنبالش است، باطل می‌شود اما بازهم بازپرس دست از عدالت‌خواهی خود برنمی‌دارد.

جمشیدی با بازی خود در این فیلم حس همزادپنداری را در مخاطب زنده می‌کند، او به طرزی بازی کرده که مخاطب می‌تواند با روبه‌رو شدن با کاراکترش هرآنچه که از یک جمشیدی کمدین در ذهن دارد را دور بریزد و با یک بازپرس جدی، توانا، قدرتمند و متعهد به کار مواجه شود.

در این فیلم کاملاً متوجه تغییر روند بازیگری پژمان جمشیدی خواهید شد، انتهایی که به بازی او اضافه شده حاصل آموزش‌های مداوم و تمرین‌های پی‌درپی او است.

پژمان جمشیدی تا امروز دو بار کاندیدای جایزه سیمرغ بلورین شده است، هنرمندی که وقتی در سریال «پژمان» درخشید، کار هنری را از تئاتر دنبال کرد تا آموزش‌های لازم را به شکل درست به دست بیاورد، حالا تجربه دو بار کاندیدا شدن کسب جایزه را دارد و این شانس؛ امسال نیز برای او پابرجاست که بتواند جایزه را از آن خود کند و این در حالی است که او در جشنواره چهلم فیلم فجر دو فیلم سینمایی دارد و به جز «علف‌زار» در فیلم سینمایی «بی‌مادر» نیز به ایفای نقش پرداخته است.

نوشته «علف‌زار» حول محور پژمان جمشیدی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پژمان جمشیدی در این فیلم اثبات کرد که نه تنها یک بازیگر توانای کمدی است بلکه می‌تواند در ژانر اجتماعی هم بازیگر خوبی باشد. بازی شگفت انگیز او در فیلم سینمایی «علف‌زار» در واقع پاسخی بود برای کسانی که سال گذشته ادعا می‌کردند او فوتبالیست است و جایی در دنیای بازیگری ندارد!

جمشیدی در این فیلم نقش یک بازپرس آگاهی را ایفا می‌کند که در مواجه با پرونده‌ها دچار چالش می‌شود، این چالش‌ها گهگاه با رئیس بالادستی‌اش و گاهی با مسئول پرونده است اما جمشیدی با همه مسئولین روبه‌رو می‌شود تا هر پرونده‌ای را به حق پیش ببرد تا جایی که برگه انتقالی او که از ابتدای فیلم به دنبالش است، باطل می‌شود اما باز هم بازپرس دست از عدالت‌خواهی خود برنمی‌دارد.

جمشیدی با بازی خود در این فیلم حس همزادپنداری را در مخاطب زنده می‌کند، او به طرزی بازی کرده که مخاطب می‌تواند با روبه‌رو شدن با کاراکترش هرآنچه که از یک جمشیدی کمدین در ذهن دارد را دور بریزد و با یک بازپرس جدی، توانا، قدرتمند و متعهد به کار مواجه شود.

در این فیلم کاملاً متوجه تغییر روند بازیگری پژمان جمشیدی خواهید شد، انتهایی که به بازی او اضافه شده حاصل آموزش‌های مداوم و تمرین‌های پی‌درپی او است.

پژمان جمشیدی تا امروز دو بار کاندیدای جایزه سیمرغ بلورین شده است، هنرمندی که وقتی در سریال «پژمان» درخشید، کار هنری را از تئاتر دنبال کرد تا آموزش‌های لازم را به شکل درست به دست بیاورد، حالا تجربه دوبار کاندیدا شدن کسب جایزه را دارد و این شانس امسال نیز برای او پابرجاست که بتواند جایزه را از آن خود کند و این در حالی است که او در جشنواره چهلم فیلم فجر دو فیلم سینمایی دارد و به جز «علف‌زار» در فیلم سینمایی «بی‌مادر» نیز به ایفای نقش پرداخته است.

ازاین‌رو و به بهانه حضور موفق این بازیگر در فیلم سینمایی «علف‌زار» به کارگردانی کاظم دانشی و تهیه‌کنندگی بهرام رادان نگاهی به نقش‌های ماندگار پژمان جمشیدی در سینمای ایران می‌اندازیم.

* فیلم سینمایی «شیشلیک»

این فیلم به کارگردانی محمدحسین مهدویان، سال گذشته یعنی در دوره سی و نهم جشنواره فیلم فجر حضور داشت.

داستان این فیلم درباره یکی از اهالی شهرکی در حاشیه تهران است که تحت‌تأثیر شرایط خاصی که از سوی رئیس کارخانه‌ای برایش رقم خورده، طغیان کرده و در جستجوی رهایی خانواده‌اش برمی‌آید. این فرد در پی درخواست فرزندش برای خوردن شیشلیک که اتفاقاً از دختر پژمان جمشیدی در فیلم یاد گرفته است، تمام تلاشش می‌کند تا پول خرید شیشلیک را برای دخترش فراهم کند.

پژمان جمشیدی برای بازی در این فیلم کاندیدای دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد.

* فیلم سینمایی «خوب، بد، جلف»

فیلم سینمایی «خوب، بد، جلف» فیلمی در ژانر کمدی به کارگردانی پیمان قاسم‌خانی و تهیه‌کنندگی محسن چگینی و عبدالله اسکندری در سال ۱۳۹۴ تولید شد.

چهار سال پس از سریال «پژمان»، قاسم‌خانی که توانسته بود به‌راحتی روی شخصیت آن‌ها ایده‌پردازی کند، تصمیم گرفت تا سینمایی «خوب، بد جلف» را بسازد. این فیلم، این بار بر روی وجه دیگری از زندگی هنری زوج پژمان جمشیدی و سام درخشانی تمرکز داشت و داستان ارتباط مستقیمی با سریال «پژمان» نداشت. در این فیلم، پژمان همان بازیکن فوتبال بود که وارد عرصه بازیگری شده و سام درخشانی نیز در این فیلم مانند او، در نقش واقعی خودش به‌عنوان یک بازیگر ظاهر شد. سام در این فیلم سینمایی یک بازیگر تلویزیون و پژمان بازیگر آثار کمدی سینمایی بود که هیچ‌کدام سابقه درخشانی در آثار مهم سینما و تلویزیون نداشتند، اما ادعایشان گوش فلک را کر می‌کرد.

اما چیزی که در هر دو قسمت این فیلم جذاب بود، کشمکش‌ها، چالش‌ها و جنجال‌های این دو نفر بود که هر بخشی از آن در عین ساده بودن نوشته‌های بابک کایدان، خنده را بر لب مخاطبان می‌آورد.

* فیلم سینمایی «سوءتفاهم»

این فیلم فیلمی به کارگردانی و نویسندگی احمدرضا معتمدی و تهیه‌کنندگی جلیل شعبانی توسط سازمان هنری رسانه‌ای اوج در سال ۱۳۹۶ تولید شد و در جشنواره سی و ششم فیلم فجر حضور داشت.

این فیلم نخستین فیلم غیر کمدی این بازیگر محسوب می‌شود.

قصه فیلم «سوءتفاهم» ماجرای یک گروگان‌گیری است که همه چیز در متن واقعیت پیش می‌رود اما با گذشت زمان این شبهه پیش می‌آید که این حادثه بیشتر شبیه یک «سوءتفاهم» یا توهم است؛ و اما در متن توهم هنوز عناصری از واقعیت به چشم می‌آید. هم‌زمان با گسترش این ابهام، ماجرای گروگان‌گیری نیز به پیش می‌رود و…

جمشیدی در این فیلم نقش یک دستیار کارگردان را بازی می‌کند که اختیار زیادی ندارد و گوش‌به‌فرمان زنی است که کارگردانی فیلم را برعهده دارد و او را «رئیس» صدا می‌کند. فیلم یک اثر کاملاً جدی است که فضای معمایی دارد، اما در بعضی از سکانس‌ها برای لحظه کوتاهی شوخی‌هایی دارد که اصلاً با فضای کلی فیلم هماهنگ نیست و ارتباطی به آن ندارد. نقش پژمان جمشیدی هم در این فیلم جدی است. او در سی‌وششمین جشنواره فجر، برای بازی در این فیلم نامزد بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد.

نوشته شگفتی جشنواره با بازی پژمان جمشیدی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«علف‌زار» اولین ساخته کاظم دانشی، بدون تردید از فیلم‌های بحث‌برانگیز و پرحاشیه جشنواره امسال است. فیلمی که با نمایش موضوعی ملتهب، داستانی پرکشش را میان شخصیت‌هایی از سفید تا خاکستری و سیاه به جریان درمی‌آورد و جسورانه نه تنها به طرح داستانی درباره تجاوز می‌پردازد بلکه در پرداخت شخصیت مامور قانون هم به همین میزان جسارت به خرج می‌دهد تا کفه تلخی فیلم با انتقام‌جویی از سیاهی‌ها و کنشگری قهرمان علیه آن‌ها، برابر شود.

موقعیت محوری قصه به‌شدت تکان‌دهنده است و چیزی نمی‌تواند سیاهی آن را کم کند الا این که ماموری با وجود تمام موانع درونی و بیرونی شخصی، علیه این سیاهی بایستد حتی اگر قربانی آن شود.

اما قرار گرفتن یک مامور سفید در میان دو گروه خاکستری، دقیق‌ترین و درست‌ترین استراتژی طراحی فیلمنامه علف‌زار است. در نگاه اول، ایجاد فرصت برای شنیدن حرف‌های گروه متجاوز، آزاردهنده و نگران‌کننده به نظر می‌رسد و خاکستری شدن و هم‌ذات‌پنداری نسبی مخاطب را برمی‌انگیزد اما تنها از این طریق است که مخاطب، نقش گروه مورد تجاوز قرار گرفته را در واقعه قلبا درک می‌کند و قانع می‌شود.

متجاوزان سیاه نیستند چون اگر بودند از قربانی‌ها، سلب مسئولیت می‌شد حال آن که هر دو گروه در ایجاد یک بزه تلخ و تکان‌دهنده به سهم خود مسئولند. در این بازی خاکستری‌ها حتی از سهم محافظه‌کاری‌های سیاسی، حفظ آبرو به قیمت تشدید جرائم اجتماعی و زدوبندهای میان‌سازمانی برای سرپوش گذاشتن بر جرائم هم چشم‌پوشی نمی‌شود.

راز نام فیلم هم شاید همین باشد که در چنین علف‌زاری از خاکستری‌های مجرم و خطاکار، تنها یک قهرمان سفید وجود دارد که با سبقه ذهنی مخاطب از پژمان جمشیدی، بسیار هم امنیت‌بخش و آرامش‌دهنده جلوه می‌کند. اما حتی این هم کافی نیست!

این حجم از تلخی جز با نمایش مستقیم کنش جبران‌کننده قهرمان به لحاظ دراماتیک، پایان‌بندی مناسبی برای چنین فیلمی محسوب نمی‌شود. نریشنی فیلم را وصله می‌کند اما احساس مخاطب ترمیم نمی‌شود و پایان را عقیم می‌گذارد.

نوشته سفید در میان انبوه خاکستری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست بهرام رادان در خصوص کار تهیه‌کنندگی در سینمای ایران عنوان کرد: ابتدا این بچه که در بیمارستان است دربیاید حالا تا آینده زمان زیاد داریم.

وی ادامه داد: از سال ۹۱ مجوز تهیه‌کنندگی گرفتم و چند فیلمنامه به من پیشنهاد داده شد که به هر دلیلی انجام نشد.

وی در مورد حاشیه‌های احتمالی فیلمنامه در مورد ممیزی گفت: ما تعامل خوبی با قوه قضاییه داشتیم و از طرفی هم سازمان سینمایی پشت ما ایستاد. تاکید می‌کنم که جامعه به فیلم‌های این‌چنینی نیاز دارد و امیدوارم حتی یک درصد هم فیلم ما دچار ممیزی نشود و به همین شکل به اکران عمومی دربیاید.

رادان در ادامه با اشاره به دریافت احتمالی سیمرغ برای این فیلم بیان کرد: این که کار بچه‌ها روی پرده دیده شود بخش مهم ماجرا است و سیمرغ نظر هفت داور جشنواره است اما هر اتفاقی رخ دهد زحمت همه عوامل فیلم است.

وی در مورد کارهای بعدی خود توضیح داد: موضوع مهم برای اینکه من تهیه‌کنندگی کاری را قبول کنم، پروژه است و اگر خوب باشد و من هم بتوانم وظیفه خودم را انجام دهم حتماً قبول می‌کنم.

این بازیگر با اشاره به اینکه در شرایط سخت کرونایی فیلم را فیلم‌برداری کرده‌اند، بیان کرد: اواخر تابستان سال گذشته آقای دانشی نزد من آمد و سناریویی را آورد و طی بحث‌هایی سناریو در ۱۴ نسخه بازنویسی شد و چهاردهمین نسخه کار شد. ما در موج چهارم کرونا فیلم‌برداری کردیم اما این همکاری تیمی بسیار ارزشمند بود. همین‌جا گله‌ای کنم از وزارت بهداشت که بارها به ما قول دادند و ما لیست فرستادیم اما واکسنی برای هیچ‌کدام از عوامل ما زده نشد.

کاظم دانشی؛ کارگردان فیلم نیز بیان کرد: حضور «علف‌زار» در جشنواره شجاعتی بود از سوی هیئت انتخاب و شورای پروانه نمایش که من خیلی از این بابت ممنونم. امیدوارم این روند در مجموعه سازمان سینمایی ادامه پیدا کند.

وی در مورد اقتباسی بودن اثر نیز گفت: فیلم از یک پرونده خاص اقتباس نشده؛ اما من تحقیقات زیادی در مورد پرونده‌های این‌چنینی کرده بودم و ترکیبی از اشتراکات چند پرونده است. تمام تلاشمان را کردیم فیلمنامه یکدست باشد فقط فیلمنامه به لحظاتی احتیاج داشت که مخاطب به فضا فکر کند.

دانشی افزود: ۹۰ درصد پرونده‌هایی که در مورد تجاوز است به‌خاطر آبرو مختومه اعلام می‌شوند و به شکایت نمی‌رسند که این از معضلات دستگاه قضا هم هست. منظر دیگر دیدگاه روانی است که برای خانم‌هایی که مورد تجاوز قرار گرفته‌اند، اتفاق می‌افتد و تا مدت‌ها به اعصاب خود مسلط نیستند که به دادسرا بروند و شکایت کنند.

رادان در مورد عنوان فیلم گفت: در این مورد ترجیح می‌دهم که خود مخاطب قضاوت کند.

پژمان جمشیدی؛ بازیگر نقش اول فیلم گفت: برای درست درآمدن نقش، چند باری دادگاه رفتم که یک‌بار هم کمک کردم یکی از محکومین زندان نرود که از دادگاه بیرونم کردند! خوشحالم که دو فیلم در جشنواره دارم چراکه جشنواره در حد جام جهانی برای من جذاب و لذت‌بخش است.

سارا بهرامی نیز گفت: هیچ‌وقت راجع به هیچ‌کدام از نقش‌هایم فکر نمی‌کنم گاهی تخیل برخی از نقش‌ها را دارم.

وی ادامه داد: سعی می‌کردیم در جلسات بازپرسی شرکت کنیم اما خیلی فضا برایمان باز نبود.

نوشته بهرام رادان: تعامل خوبی با قوه قضاییه داشتیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.