فرهاد ورهرام، فیلمساز نام آشنای سینمای مستند مهمان نردبان این هفته است‌؛ او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی موضوع فیلمسازی مستند و «خاطرات روستا»، سخن می‌گوید. همچنین برش‌هایی از مجموعه مستند «خاطرات روستا» و تعدادی دیگر از آثار وی مرور می‌شود.

فرهاد ورهرام از پیشکسوتان سینمای مستند است؛ او فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۵۲ آغاز کرد و تاکنون در زمینه‌های فیلمبرداری، کارگردانی، تحقیق و عکاسی فعالیت‌های مختلفی داشته است. بخش مهمی از فعالیت‌های وی به مطالعات مردم‌شناسانه و مونوگرافی اختصاص دارد. ورهرام فیلم‌های مستند متعددی در حوزه‌ی هویت فرهنگی اقوام ایرانی و معرفی آن ساخته است که از آن جمله می‌توان به «تاراز»، «گلاب»، «نخل»، «بازار در اردهال»، «یاد و یادگار»، «خاطرات روستا» و … اشاره کرد.

فیلم مستند «خاطرات روستا» با نگاهی مردم‌شناسانه به روستاهای ایران، پیشینه و هویت فرهنگی تاریخی آنان را معرفی می‌کند. این مجموعه مستند تولید شبکه مستند سیما است.

بخش دیگری از نردبان این هفته، اختصاص به پرونده‌ی «غزه» دارد و موضوع «انعکاس تصویر غزه و فلسطین در رسانه‌ها» مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این بخش، مصاحبه‌ی اختصاصی با ایمان محمد عکاس و خبرنگار فلسطینی روی آنتن می‌رود و تعدادی از عکس‌های او مرور می‌شود. در بخش «کتاب مستند» نیز، ۲ اثر درباره «مدرسه» مرور می‌شود که یکی از آنها به صورت مستقیم و دیگری به صورت غیرمستقیم به این موضوع می‌پردازند.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸:۳۰ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته فرهاد ورهرام مهمان برنامه «نردبان» می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرهاد ورهرام مستندساز شاخص کشور و اصغر احمدپور مهمانان این قسمت از نردبان هستند و در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره‌ی موضوع برنامه سخن می‌گویند. ورهرام که تجربه‌ی طولانی مدتی از ساخت فیلم درباره‌ی ایل بختیاری دارد، تجربیات فیلمسازی مستند از آنان را تعریف می‌کند. وی همچنین به مناسبت صد سالگی فیلم مستند «علف»، مروری بر یکصدسال فیلمسازی با موضوع کوچ عشایر بختیاری دارد.

فیلم مستند «علف»، اثری صامت و سیاه‌سفید محصول ۱۹۲۵ در ایالات متحده آمریکا است که از نخستین فیلم‌های قوم‌نگاری به‌شمار می‌رود. این فیلم که توسط مریان کوپر و ارنست بی. شودساک کارگردانی شده، به کوچ طایفه‌ی بابااحمدی از طوایف ایل بختیاری می‌پردازد؛ دوربین همراه با عشایر بختیاری از گذرگاه‌ها و ارتفاعات سخت‌گذر زردکوه بختیاری و رود خروشان کارون عبور می‌کنند، تا مردم این طایفه برای دستیابی به چراگاه، از گرمسیر این طایفه، در استان خوزستان، به سردسیر، در استان چهارمحال و بختیاری، منتقل شوند.

اصغر احمدپور نیز با موضوع تخیل هنری سخن می‌گوید و به همین بهانه مروری بر کارنامه‌ی هنری دیوید هاکنی نقاش انگلیسی دارد. در این بخش، عنصر درخت که یکی از نمودهای متکثر در نقاشی‌های دیوید هاکنی است، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

در ادامه، پرونده‌ی سفر حج با نمایش برشی از فیلم مستند «سفر نامه برادران امیدوار» مرور می‌شود. «سفرنامه برادران امیدوار» وقایع سفر برادران امیدوار را مرور می‌کند؛ این دو برادر اولین ایرانیانی هستند که به شکل تخصصی و حرفه‌ای، در سال ۱۳۳۳ عزم کردند تا جهان را بکاوند.

در بخش دیگری از برنامه نردبان این هفته، پیشنهاد مطالعه‌ی چند کتاب درباره‌ی فیلم مستند علف و کوچ ایل بختیاری داده می‌شود. گزارش این هفته‌ی نردبان نیز به ایل بختیاری اختصاص دارد و گزارش «اودیسه بی پایان ایل بختیاری، صد سال کوچ» روی آنتن شبکه‌ی مستند سیما می‌رود. در همین بخش، خلاصه‌ای از سخنرانی‌های آقایان محمد تهامی نژاد، احمد ضابطی جهرمی و فرهاد ورهرام مرور می‌شود.

برنامه‌ی تلویزیونی «نردبان» تلاش می‌کند با نگاهی تخصصی به فیلم و عکس مستند، مروری بر آثار ایرانی و خارجی این حوزه داشته باشد. این برنامه با اجرای حامد شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور و ضبط شده در استودیو نفت، با بخش‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۷ روی آنتن شبکه‌ی مستند می‌رود و بازپخش آن شنبه‌ها ساعت ۰۰:۰۰ و ۱۴:۳۰ است.

نوشته فرهاد ورهرام مهمان برنامه «نردبان» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این قسمت از برنامه، برش‌هایی از فیلم مستند «تمام فصول برای یک مرد» اثری دیده‌نشده از مهدی باقری به نمایش درمی‌آید. این فیلم مستند، پرتره‌ای از فرهاد ورهرام است و مروری بر یک عمر فعالیت سینمایی او دارد. در این فیلم که برای نکوداشت این چهره هنری تولید شده است، چهره‌های شاخصی از سینمای مستند نظیر محسن استادعلی، حسن نقاشی، مازیار مشتاق گوهری، سام کلانتری، آرش لاهوتی، یاسر خیر و … درباره این کارگردان پیشکسوت صحبت می‌کنند.

در بخش دیگری از مرور سینمای ورهرام، فیلم مستند «بازگشت دوباره» که در جشنواره حقیقت امسال به نمایش درآمد معرفی می‌شود. این اثر مستند، داستان چند نسل از یک ایل شناخته شده بختیاری و بازگشت دوباره آنان به سرزمین‌های آبا و اجدادی‌شان است؛ این فیلم به نوعی رجعت دوباره به فیلم ماندگار «علف» اثری از مریان سی کوپر است و ورهرام سال‌ها پیش فیلم مستند «تاراز» را با همین سوژه ساخته بود.

گفت‌وگوی تصویری با فرهاد ورهرام، حنیف شهپرراد و بابک بهرام‌بیگی بخش دیگری از این مراسم نکوداشت تلویزیونی برای این چهره سینمایی است.

گفت‌وگو با امید بلاغتی و سیدامیر موسویان و همچنین معرفی مستندهای برگزیده سال ۲۰۲۰ بخش دیگری از نردبان این هفته است.

«نردبان» مجموعه برنامه تلویزیونی شبکه مستند است که تلاش می‌کند به فیلم و عکس مستند با نگاهی تخصصی توجه کند. این برنامه با اجرای محمد (حامد) شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور با آیتم‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته بازخوانی سینمای فرهاد ورهرام در برنامه تلویزیونی «نردبان» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: جشنواره های دولتی همچنین به دنبال حضور چهره ها هستند تا مدیرانشان عکس یادگاری بگیرند و این هدفگذاری به سینما و خود جشنواره ضربه می زند اما جشنواره  های مستقل می توانند آزادانه تر رفتار کنند و افراد حاشیه نشین اما تاثیرگذار سینما را دوباره به میدان آورند.

کارگردان «سرزمین خانه خورشید» با اشاره به تفاوت های دیگر جشنواره های دولتی و مستقل عنوان کرد: جشنواره های دولتی با بودجه هایی که در اختیار دارند، خرج های بیهوده نیز می تراشند. رنگ و لعاب و هدایایی می دهند که اتفاقا در ظاهر یک مزیت است و در اصل آن رویداد را از فضای حرفه ای خود دور می کند.

ورهرام همچنین خاطر نشان کرد: جشنواره های دولتی همچنین هیچ گاه بیانیه ای برای اعلام دلایل انتخاب فیلم های برنده و شرح احوال جشنواره منتشر نمی کنند. در حالیکه در همه جشنواره های معتبر دنیا این رویه طی می شود تا سو تفاهمی برای سایر شرکت کنندگان پیش نیاید و دستورالعملی برای معیارهای انتخاب احتمالی در دوره های بعدی نیز اعلام شود. این اقدام درست مثل یک کار بی رودربایستی است که باید صورت بگیرد و جشنواره های مستقل بیش از دولتی ها به آن قائل هستند.

وی ادامه داد: جشنواره مستقل همچنین می تواند بازنگری جدی تری بر خروجی خود بعد از برگزاری داشته باشد و حتی در صورت صلاحدید جوایزی را حذف یا اضافه کند. از سویی دیگر عناوین جوایز آن درست تر است. برای مثال من با جایزه گویندگی و صداگذاری در سینما همیشه مخالفم؛ مگر این که در فیلمی تجربی صداگذاری اهمیتی فوق العاده داشته یا به طراحی صدای خاصی نیاز باشد. در غیر این صورت این حرفه جبرانی برای کم کاری بخش صداست و در نظر گرفتن چنین جایزه در فیلمی اجتماعی واقعا بی معناست. این تفاوت ها می تواند در جشنواره های مستقل به چشم بیاید و فرهنگسازی شود.

این مستند ساز درباره ویژگی های جشنواره فیلم مستقل خورشید نیز بیان کرد: خورشید، جشنواره ای است که ساده برگزار می شود و کیفیت فیلم هایش خوب و انتخاب های درستی در آن صورت می گیرد. از ویژگی جشنواره های دولتی و به اصطلاح سلبریتی محور فاصله دارد و برخلاف بسیاری از جشنواره ها که تلاش دارند اینطور باشند، انتخاب هایش با منطق و پشتوانه فکر شده است. در حالیکه داوران در بعضی از جشنواره ها فقط قرار است چهره باشند و منطقی برای انتخاب آن ها نمی توان یافت.

هفتمین جشنواره مستقل فیلم خورشید، شامل بخش های “مسابقه فیلم مستقل تجربه گرا”، “مسابقه ویدیوآرت”، “مروری بر سینمای تجربی آلمان” و “بخش ویژه بازآفرینی شهری”، به دبیری مهدی یارمحمدی مهر ماه امسال در تهران برگزار می شود.

آدرس سایت جشنواره www.khorshidfilmfestival.com  است.

نوشته فرهاد ورهرام: جشنواره‌های مستقل انتخاب‌های آزادانه‌تری در داوری دارند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: سینمای مردم شناسی و مستندسازی از فرهنگ غرب به کشور ما رسیده و همین مسئله باعث شده مستندسازان ما در انتخاب و پرداخت سوژه شان کمی دچار تردید شوند. آن‌ها غرب را الگو قرار داده اند و سعی می کنند موضوع بومی خودشان را در این قالب قرار بدهند. همین مساله سر خط ساخت «فیک مستندها» شده است.

این فیلمساز خاطر نشان کرد: در مواردی وقتی سوژه فیلم مستندی را دنبال می کنیم متوجه می شویم واقعیتی در کار نبوده و کارگردان ماجرایی اساسا دروغ را روایت کرده است. دانشکده های تمام دنیا که رشته های مردم شناسی دارند، مجهز به آزمایشگاه های متعدد در زمینه فیلم، تصویر و صدا هستند. روند تحصیلی آن ها معمولا به این شکل است که فارغ التحصیل های رشته مردم شناسی که قصد ساخت مستند با موضوع مردم را دارند در رشته فیلم هم تحصیل می کنند و فارغ التحصیل هایی که فیلم و سینما خوانده اند برای ساخت مستند در حوزه مردم شناسی، حتما مدتی را در این رشته تحصیل می کنند.

وی ادامه داد: این در حالی است که حتی دانشکده های بزرگ و تخصصی ما در حوزه علوم اجتماعی اصلا به این موضوع توجه نمی کنند. البته قبل از انقلاب برای مدت کوتاهی این شکل تحصیل در ایران نیز رایج شد و اولین جرقه های مردم شناسی در ساخت مستند از آنجا شکل گرفت. هر چند دوام چندانی نداشت.

این کارگردان ایرانی در ادامه با اشاره به این که چطور یک مردم شناس توانست یکی از بهترین فیلم های مستند تاریخ ایران را بسازد، گفت: فیلم «بلوط» به کارگردانی نادر افشار نادری است که خود یک مردم شناس است. او پس از آموزش تجربی تصویربرداری اولین فیلم مردم شناسی ایران را تولید کرد.

این محقق در پایان با تاکید بر لزوم شناخت مردم توسط مستندساز گفت: در یک مستند مردم شناسی همه چیز باید درست روایت شود. مثلا اگر موضوع مستند «جن گیری» است، باید در مستند به سوالاتی نظیر این که چرا این اتفاق رخ داده، آیین مذهبی‌اش چیست، آدم هایی که در این فیلم وجود دارند از چه جنسی هستند، عاقبت سوژه اصلی مستند چه می شود، پاسخ داد. در واقع به مستندی می توان عنوان مستند مردم شناسی داد که به تمام این سوالات پاسخ بدهد.

وی در پایان عنوان کرد: برای ساخت اغلب مستندهای ایرانی معمولا تحقیقی صورت نمی گیرد، از متخصصان برای تبادل نظر دعوت نمی شود و نظر کارشناسی خاصی در جریان نیست؛ در حالی که این مسائل پایه های اصلی ساخت مستند مردم شناسی را دربرمی گیرد.

نهمین جشنواره بین المللی فیلم وارش به دبیری مهدی قربانپور ۹ الی ۱۳ اردیبهشت در استان مازندران در حال برگزاری است.

نوشته کارگاه «تولید فیلم مستند مردم شناسی» در جشنواره فیلم وارش برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرشاد عالی از فعالان جهادی سیستان و بلوچستان و فرهاد ورهرام کارگردان مستند «بی شناسنامه ها»، مهمانان نوزدهمین قسمت «به اضافه مستند» خواهند بود.

برنامه «به اضافه مستند» با اجرای علی صدری نیا، به تهیه کنندگی سید محمد حسین میری، کارگردانی محمدرضا رضاییان و سردبیری مهدی خانعلی زاده سه شنبه ۹ خرداد ساعت ۲۰:۵۰ از شبکه مستند سیما روی آنتن می رود و چهارشنبه ۱۰ خرداد ها ساعت ۹:۳۰ و جمعه ۱۲ خرداد ساعت ۱۴ خواهد بود.

نوشته روایتی از بی شناسنامه‌ های ایرانی در «به اضافه مستند»/ گفتگو با فرهاد ورهرام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- این مستند با نام موقت «سفرهای لوت» اواخر اردیبهشت‌ماه آماده نمایش می‌شود. تهیه‌کننده این مستند بابک گرانفر است. مدیر فیلمبرداری «سفرهای لوت» رضا تیموری است. این مستند برای صنایع خودروسازی کرمان تولید می‌شود و تاریخ صنعت در کرمان را بررسی می‌کند.

فرهاد ورهرام مستندساز، فیلمبردار، محقق،کارگردان، عکاس، تهیه‌کننده و نویسنده سرشناس حوزه مستند است.

نوشته ورهرام درباره صنعت خودروسازی فیلم می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- به گزارش مدیریت ارتباطات سی و دومین جشنواره بین المللی فیلم فجر، پس از پایان بازبینی آثار و اعلام فیلم های بخش مسابقه توسط هیات انتخاب اسامی داوران بخش مستند اعلام شد.

اسامی داوران بخش مستند سی و دومین جشنواره بین المللی فیلم فجر بر اساس حروف الفبا به شرح زیر است: مرتضی پور صمدی، رامین حیدری فاروق،مجید شیخ انصاری، فرهاد مهران فر و فرهاد ورهرام.

نوشته داوران بخش مستند جشنواره سی و دوم مشخص شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرهاد ورهرام مستندساز با سابقه سینما درباره فعالیت‌های جدید خود به سوره سینما گفت: مستند ۷۰ دقیقه‌ای «سیاهان جنوب ایران» را در دست تولید دارم. در مقطعی که به مدیریت سابق مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی انتقاد داشتم تولید این مستند را متوقف کردم. با مدیریت مهدی طباطبایی‌نژاد ادامه تصویربرداری این مستند را از سر گرفتم. حدودا ۲۰ درصد تصویربرداری باقی مانده و تدوین همزمان در حال انجام است.

وی درباره تعلق خاطرش به فضای مستند گفت: فکر نمی‌کنم دست از ساخت مستند بردارم. اما مطمئنم هرگز سراغ سینمای داستانی نخواهم رفت. سینمای داستانی اصلا خروجی مناسبی ندارد. ارزش سینمای مستند بسیار بالاتر از فضای داستانی است. اگر ۲۰ سال بعد بخواهید تحولات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و معیشتی ایران را در فضای سینمای داستانی مطالعه کنید هرگز هیچ فیلمی این تصویر را به شما نخواهد داد چون اساسا سینمای داستانی ما بر اساس مقتضیات زمانه حرکت نمی‌کند. آیا تصویری که از زندگی، معماری و مسائل اجتماعی نشان می‌دهد انعکاس دهنده زمانه امروز است؟ خیر. این تصور اشتباه است که وظیفه انعکاس شهر و مقتضیاتش بر عهده مستند است. سینمای داستانی باید سند زمانه خویش باشد.

این مستندساز افزود: تعجب می‌کنم که برخی فیلم‌ها ممیزی می‌شوند این فیلم‌ها حتی ارزش سانسور شدن هم ندارند. این سینما حتی دیگر یک سینمای تجاری هم نیست که بگوییم پول‌ساز است. اگر دو روز دولت حمایت خود را از سر سینمای داستانی بردارد همه چیز این سینما از بین می‌رود. در این شرایط اگر به فیلمسازان مستند اجازه کار بدهند ما شاهد خروجی مناسبی از سینمای مستند خواهیم بود. در سال‌های گذشته مرکز گسترش شبیه به یک قبرستان بود که هیچ تولیدی از آن نمی‌دیدیم. با مدیریت آقای طباطبایی‌نژاد بسیار به تغییرات مثبت امیدواریم. چندان انتظار نداریم اتفاق عجیب و غریبی بیفتد. همین که تعاریف سینمای مستند جایگاه واقعی خود را پیدا کند کافی است.

ورهرام ساخت مستندهای «نخل»، «بازار در اردهال»، «آبگینه» و … را در کارنامه دارد.

نوشته ورهرام: سینمای داستانی نتوانسته سند زمانه‌اش باشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ورهرام درباره فعالیت‌های اخیر خود به سوره سینما گفت: مستند «سیاهان جنوب ایران» به تهیه کنندگی و کارگردانی من به تازگی روی میز تدوین قرار گرفته است و تلاش داریم آن را به جشنواره سینما حقیقت  شرکت دهیم.

وی با اشاره به اینکه فیلمبرداری این اثر مستند ۹ ماه طول کشیده است ادامه داد: لوکیشن این فیلم را تقریبا همه مناطق جنوبی ایران از خلیج فارس و عمان گرفته تا خوزستان و بوشهر و لوچستان تشکیل می دهد و سعی داشتیم مردم سیاهپوستی را به تصویر بکشیم که اجداد آنان از قرن ها قبل برای بردگی به ایران آورده شدند و امروز مانند مردم ایران و با زبان مادری سرزمین ما روزگار می گذرانند و هر گروه بسته به محل زندگی خود عربی یا فارسی یا با لهجه شیرین جنوبی سخن می گویند.

ورهرام اضافه کرد: این طرح را از مدت ها قبل در ذهن داشتم و آن را به تلویزیون ارائه دادم، اما این رسانه آن را نپذیرفت. به همین دلیل طرحم را به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی بردم و بعد از تصویب شروع به کار کردم.

نوشته مستند «سیاهان جنوب ایران» به تدوین رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.