در این برنامه که با هدف اعلام انزجار هنرمندانه کودکان و نوجوانان ایرانی از رژیم صهیونیستی برگزار شد انیمیشن سینمایی «فرمانروای آب» توسط اکران مردمی جشنواره عمار به نمایش گذاشته شد که با استقبال خوب نمازگزاران به ویژه کودکان و نوجوانان روبرو شد.

هم‌چنین از سرود مهدوی-ضدصهیونیستی «فرمانروای آب» رونمایی شد.

مجید اسماعیلی، کارگردان «فرمانروای آب»، در ابتدای اکران به اهمیت حمایت مردم از سینما به عنوان عنصری بسیار تأثیرگذار بر فرهنگ عمومی اشاره کرد و گفت: اگر می‌خواهیم از آسیب‌های اجتماعی جلوگیری کنیم باید صندلی‌های سینما را صندوق رأی بدانیم و با حضور در سینما و تماشای فیلم‌های سینمایی ارزشمند، بر فرهنگ جامعه اثر بگذاریم.

با توجه به اینکه رهبر انقلاب، نماز جمعه را قلب فرهنگی شهر نامگذاری کرده‌اند، اکران یک فیلم مهدوی-ضدصهیونیستی در نماز جمعه اقدامی متناسب با زمان و آغازی مناسب برای این روند فرهنگی در نماز جمعه می‌باشد.

نوشته نمایش انیمیشن «فرمانروای آب» در نماز جمعه تهران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در آستانه اکران «فرمانروای آب» تیزر این اثر انیمیشنی رونمایی شد.

انیمیشن «فرمانروای آب» روایت آزادسازی کارشناسان سازمان ملل توسط سربازان ایرانی از دست یک گروه تروریستی است که دنبال بهانه‌ای برای شروع یک جنگ جدید در غرب آسیا هستند.

نوشته رونمایی از تیزر انیمیشن سینمایی «فرمانروای آب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم سینمایی «فرمانروای آب» با موضوع جنگ موشکی ایران و رژیم صهیونیستی توسط پخش بهمن سبز به زودی در سینماهای سراسر کشور اکران می‌شود.

انیمیشن «فرمانروای آب» روایت آزادسازی کارشناسان سازمان ملل توسط سربازان ایرانی از دست یک گروه تروریستی است که دنبال بهانه‌ای برای شروع یک جنگ جدید در غرب آسیا هستند.

پویانمایی «فرمانروای آب» همزمان با اکران سینمایی در شهرهای فاقد سینما توسط اکران سیار بهمن سبز و اکران مردمی عمار به نمایش در می‌آید.

پوستر انیمیشن سینمایی «فرمانروای آب» توسط میکائیل براتی طراحی شده است.

نوشته رونمایی از پوستر اکران «فرمانروای آب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«استخوان سوز» درامی اجتماعی است که به تهیه کنندگی صادق شمسایی و نویسندگی و کارگردانی مجید اسماعیلی در حال فیلمبرداری است.

پیش از این ، معصومه رحمانی، یوسف صفری بختیاری، منصور نصیری، مهدی مهاجری، یاسمن معاوی، نغمه قوانلو، بیتا معیریان، احمد داودی، سامان مهکویه، نگار بابایی، امیرهادی غلامی، فاطمه نیشابوری، مهری آل آقا، محمد بهرامی، سیامک ادیب، امین خنکال، حسین ایرجی، علی اصغر راسخ راد، محمد رنجبر، افروز نجفی، علی اصغر نوعی، مهدی حیدری، اکبر جلیلوند، مهرداد دادخواه، حمیدرضا لازمی، امیر کریمی، مجتبی عبدالمحمدی، یونس جعفردوست، حامد احتشام و هژیرسام احمدی باحضور محمود پاک نیت، فرهاد قائمیان، سیاوش چراغی پور، شقایق فراهانی و مهدی زمین‌پرداز به عنوان بازیگران «استخوان سوز» معرفی شده بودند.

مرسانا عقیلی و امیرشاهان پرندیان بازیگران کودک سریال «استخوان‌سوز» هستند.

جانشین تهیه‌کننده محمدرضا فلاحی، مجری طرح حسین بشگرد، مدیر فیلمبرداری هاشم مرادی، مدیر صدابرداری سعید بجنوردی، طراح صحنه مرتضی پورحیدری، طراح چهره‌پردازی مرتضی کهزادی، طراح لباس زهره رفیعی، مدیر تولید حسین شمسایی، مدیر تهیه و پشتیبانی دانیال داورزنی، مدیر برنامه‌ریزی حسین ایرجی، دستیار اول کارگردان محمد رنجبر، سرپرست گروه و دستیار اول فیلمبرداری مهدی قاسمی، دستیار اول طراح صحنه سارا گرزین، منشی صحنه فروغ لسانی، عکاس هادی حدادی‌نژاد و مدیر روابط عمومی نغمه دانش آشتیانی عوامل سریال هستند.

نوشته کارگردان «استخوان سوز» جلوی دوربین رفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

خزاعی در پاسخ گلایه های آقای فرهنگ نسبت به شرایط فرهنگی و ممنوع کارها و فیلم های توقیفی گفت: بنده ۳ سال است که مدیریت سازمان سینمایی را برعهده دارم و نه چهل سال و قطعا، نمی توانم پاسخگوی چهاردهه مدیریت سینما باشم.

رییس سازمان سینمایی در این مراسم عنوان کرد: سینما بعد از انقلاب اسلامی با همه فراز و فرودها همچنان، شاخص ترین جلوه فرهنگی کشور است و در سه ساله اخیر هم، برغم رخدادهای بی سابقه، در مسیر توسعه قرار دارد.

محمد خزاعی خاطرنشان کرد: از دوران کرونا، فضای عمومی فرهنگ و هنر دچار رکود، سردی و یاس شده بود؛ اما خوشبختانه، با همراهی قاطبه فعالان سینمایی و بزرگان این عرصه به نقطه مطلوب و رضایت بخشی رسیده که می توانیم امروز،  از ایده ال ها و ارمان های حوزه فرهنگ حرف بزنیم و زمینه برای بحث های جدی تر فرهنگی و سینما فراهم شده است،

وی  با بیان اینکه سال ۱۴۰۰ خوشبین ترین تحلیل گران هم، پیش بینی نمی کرد سینما با آن شرایطی که داشته، به رشد، رونق امروز برسد افزود: وقتی قطار توسعه به حرکت در آمد، اقتصاد سینما جان دوباره گرفت ، سالن های گرفتار تعطیلی و تغییر کاربری دوباره، رونق گرفتند و اعتماد مردم و مخاطبان به فیلم ها و سالن های سینما برگشت، اکنون، می توان از نیازهای آرمانی تر در این عرصه حرف زد.

رئیس سازمان سینمایی با اشاره به تلاش مضاعف برای رفع ممنوعیت ها و محدودیت های سینماگران بیان داشت:  طی چهل سال گذشته، در  همه دولت ها همواره برای افراد و آثاری مشکلاتی پیش آمده است، از دهه ۶۰ هم ممنوعیت فعالیت برخی هنرمندان و آثار هنری را شاهد بوده ایم و این پدیده چیز جدیدی نیست. در همه دوره‌ها یک‌سری فیلم‌ها موانعی برای اکران داشتند و در سال‌های بعد به دلیل برخی مسائل، مشکلاتشان رفع شده است.

هنرمند حزب سیاسی نیست

وی ادامه داد: معتقدم هیچکس نمی‌تواند یک هنرمند را محدود کند مگر اینکه خودش این محدودیت را برای خودش ایجاد کند، هنرمند همواره با اثر هنری خود ماندگار است.

وی تاکید کرد: هنرمند حزب سیاسی نیست ، هنرمند قرار نیست کار سیاسی کند بلکه هنرمند باید در اثر هنری خودش حرفش را مطرح کند. سینما و فرهنگ هم محل تاخت و تاز سیاستمداران نیست‌. بلکه فرهنگ و هنر برای مدیریت سیاستمداران و توسعه و پیشرفت کشور است.

وی ادامه داد: هنرمندان باید در آثارشان، دغدغه های سیاسی و اجتماعی خود را منعکس نمایند. آزادی حق هنرمند است ولی اگر کسی بخواهد به جای کار هنری، وارد کنشگری سیاسی شود طبیعی است که باید مسئولیت کارش را هم بپذیرد. مانند مهندس و پزشکی که خارج از حوزه تخصصی وارد جریان سیاسی و حزبی می شوند.

به اعتقاد وی، هنرمند واقعی اجازه نمی دهد جریانات سیاسی از آن ها برای منافع خودشان سو استفاده کنند.

رئیس سازمان سینمایی با اشاره به سیر اتفاقات معاصر گفت: متاسفانه، ما به جای اینکه بر اساس چشم انداز برنامه های تحولی تدوین شده حرکت کنیم به دلیل مواجهه با بسیاری از بحران ها و پدیده های اجتماعی ناچارا، تمام انرژی و تمرکزمان را مصروف حل و فصل و رفع مشکلات غیرسینمایی برخی هنرمندان کرده ایم.

وی ادامه داد: امروز کمتر از ۳۰ هنرمند گرفتار مشکل و ممنوعیت کاری هستند که تعدادی  از آن ها در خارج از کشور بسر می برند و چند نفری هم به خاطر موضوع حجاب مشکل دارند که مشکلات تعدادی از آنها با همکاری و کمک خودشان در حال حل شدن است.

خزاعی خاطرنشان کرد: بخش اعظمی از وقت و انرژی ما با کمک دوستان خانه سینما برای رفع این گونه گرفتاری های همکاران سینمایی در محاکم قضایی و امنیتی گذشت.

خزاعی با بیان اینکه پایبند به حرف و قول خودم در این سه ساله بوده ام اظهار کرد: به جز فیلم آقای غلامرضا موسوی هیچ فیلم توقیفی در زمان مدیریت بنده وجود ندارد که پروانه ساخت دریافت کرده و مجوز نمایش نداشته باشد، این فیلم هم فرایندی مغایر با آئین نامه ساخت را طی کرده و تخطی عوامل از قوانین کشور در آن اتفاق افتاده است.

خزاعی تصریح کرد: در رابطه با ممنوعیت فعالیت‌های هنرمندان نیز، باید بگویم که وزارت ارشاد و سازمان سینمایی ابزار و اختیاری برای ممنوع کردن در هیچ دوره و دولتی نداشته و ندارد و مسئولیتی هم، در این زمینه ندارد بلکه قوه قضائیه و مراجع قانونی به این گونه موضوعات رسیدگی می کنند.

مسلما هیچ مدیری دوست ندارد که در فضای کاری خودش فضای سردی ببیند و ما با تمام قوا کار کردیم تا در سینما دوستی و مودت حفظ و تقویت شود.

وی خاطرنشان کرد: سال ۱۴۰۰ یک سینمای ورشکسته را تحویل گرفتیم و امروز، سینما در وضعیت مطلوبی قرار دارد، و قطعا، اگر برخی پدیده های اجتماعی و مشکلات فرامتن سینما نمی بود تراز رشد سینما از این سطح هم فراتر می رفت و همه این موفقیت ها با همت و همراهی خانواده سینما، بزرگان و پیشکسوتان این عرصه و عزیزانی که تعدادی از آن ها در این جمع حاضر هستند محقق شده است.

رئیس سازمان سینمایی بیان داشت: من روزهای بهتری را برای سینمای ایران آرزو می‌کنم و امیدوارم که گروه بعدی سازمان سینمایی بهترین اتفاقات را رقم بزنند و خانواده سینما خوب و خرم در کنار هم فعالیت کنند.

خزاعی در پایان گفت: از زحمات مجید اسماعیلی برای موزه سینما بسیار ممنونم. موزه سینما با الگوی توسعه ای که در پیش گرفته امروز، در سطح مطلوبی قرار گرفته و به سمت استانداردهای جهانی نزدیک شده است. نباید از یاد ببریم که موزه سینما خانه هنرمندان و سینماگران است و هر زمانی که بخواهند می توانند محل رفت و آمدشان باشد.

تغییر رویکرد موزه سینما در ارتباط با مخاطبان

مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما ضمن خیرمقدم به مهمانان گفت: مراسم امروز حاصل تغییر رویکرد موزه سینما است.  در طول سال‌های گذشته زحمات زیادی در موزه سینما کشیده شده و این ساختمان قاجاری زیبا همواره پذیرای آثار سینماگران بوده است.

وی با بیان اینکه  کار موزه این است که اتصالی میان نسل قدیم و جدید ایجاد کند، ادامه داد:  نسل جدید درگاه ادراکی متفاوتی با موزه سینما داشت درنتیجه ما نیاز داشتیم که با مخاطب جدید ارتباط برقرار کنیم. نکته مهم این است کسانی که وارد موزه سینما می‌شوند باید جذب آن شوند زیرا آثار و جوایز مفاخر سینمای ایران در این مجموعه فرهنگی نگهداری می‌شود و  ما در رویکرد جدید موزه می‌خواهیم ارتباطمان را با مخاطبان عمیق‌تر کنیم.  مخاطب اصلی موزه کودکان هستند به همین دلیل ما در برخی از بخش‌هایمان وسایلی قرار دادیم که به اندازه قد کودکان است.

وی درباره تقویم جامع سینمای ایران نیز بیان داشت: کار ما بزرگداشت مهم‌ترین داشته سینمای ایران یعنی افراد آن است. کاری که ما در تقویم سینمایی انجام دادیم این است که زادروز ، درگذشت، جوایز، آثار و … هنرمندان را  اعلام می‌کنیم و همچنین افراد می‌توانند وارد بیوگرافی و معرفی آثار افراد شوند. ما اکنون اطلاعات نزدیک به ۳ هزار نفر را در این تقویم سینمایی ثبت کردیم. همچنین امیدواریم شبکه اجتماعی مخصوص سینماگران نیز ایجاد شود تا ارتباط خانواده سینما از این طریق حفظ شود.

مدیرعامل موزه سینما گفت: در حوزه تاریخ شفاهی موزه سینما صاحب گنجینه ایران است اما این گنجینه درحال خاک خوردن بود.به همین دلیل این گنجینه را فرآوری کردیم و بخشی از آن کتاب‌هایی است که منتشر شد. در  سه سال گدشته شاید بیش از ۱۰۰ نشست، کارگاه و مصاحبه داشتیم که این اطلاعات باید در دسترس علاقه‌مندان سینما قرار بگیرد.

اسماعیلی در پایان بیان کرد: نسل جدید نسلی است که باید شگفت‌زده شود و ما نمی‌توانیم با سیستم قدیم آن‌ها را جذب سینما کنیم. درنتیجه سالن ایمرسیو مدیا را راه‌اندازی کردیم و به زودی محصولات بیشتری در آن قرار می‌گیرد. در پایان امیدواریم با کمک شما  مسیری که شروع شده است به خوبی ادامه داشته باشد.

سینمای ایران افتخارآمیز است

علی نصیریان استاد پیشکسوت سینما نیز در ادامه مراسم گفت: می‌خواهم از اتفاقی که در دهه ۴۰ در حوزه‌های مختلف فرهنگ و هنر رخ داد، صحبت کنم. در زمینه سینما در آن دهه حرکت‌های خیلی خوبی شروع شد. ما در آن زمان سینما داشتیم اما سینما مناسب فرهنگ ایران نبود و این نوع سینما با آدم‌هایی مانند غفاری، کیمیایی و زنده‌یاد مهرجویی شروع شد. این افراد با فرهنگ غرب و فرهنگ ایران به خوبی آشنا بودند و آثار جذابی ساختند.

وی ادامه داد : بنیاد کار ما بر متن یعنی فیلمنامه استوار است و این مساله از نمایشنامه منبعث می‌شود که متاسفانه ما پیش‌تر در ایران نمایشنامه‌نویسی نداشتیم. در آن زمان تئاتر سنتی داشتیم که ساختار دراماتیک نداشت و با آن چیزی که در دنیا به عنوان تئاتر مدرن می‌شناختند، متفاوت بود. درواقع بنیاد سینمای ایران از جریان نمایشنامه‌نویسی در دهه ۴۰ آغاز شد و این جریان روی فیلمنامه‌های سینمای ایران تاثیر زیادی گذاشت.

وی خاطرنشان کرد:  درست است که تئاتر و سینما دنیای متفاوتی دارند اما موضوع، شخصیت‌پردازی، جدل در نمایش و… ازجمله موارد مشترک است. مثلا نمایشنامه مرگ یزدگرد بهرام بیضایی در همه سطوح زیباست و یک اثر شاهکار است. ما در آن زمان اصلا کلاس نمایشنامه‌نویسی و کتاب تئاتر و نمایشنامه‌نویسی نداشتیم. آدم‌هایی هم که در سینما فعالیت داشتند افرادی تحصیل‌کرده بودند مانند ابراهیم گلستان، داریوش مهرجویی و… .

این بازیگر پیشکسوت بیان داشت:  ما فیلم گاو را به صورت یک تله تئاتر در تلویزیون آن دوره نمایش دادیم اما آقای مهرجویی و غلامحسن ساعدی برای این فیلم سناریو نوشتند. من خیلی چیزها از آقای مهرجویی یاد گرفتم ازجمله اینکه جلوی دوربین باید چه‌کارهایی بکنم.

علی نصیریان با اشاره به دستاوردهای سینمای ایران پس از انقلاب گفت: سینمای جدید پس از انقلاب بسیار  پیشرفت کرد  و نیروهای بااستعداد جوان در بازیگری، کارگردانی و فیلمنامه‌نویسی پای کار آمدند. من آخرین نفری هستم که از آن دوره مانده‌ام و اکنون هم دیگر توان کار ندارم اما کار جوانان امروزی را که تماشا می‌کنم، لذت می‌برم.

وی ادامه داد:  من نمایش سیصد را در کاخ سعدآباد تماشا کردم و از ایفای نقش فردوسی توسط نوید محمدزاده شگفت‌زده شدم و همه میدانیم کارگردانی مانند اصغر فرهادی اسکار دریافت کرد و این افتخار کمی برای سینمای ما نیست. همچنین بازیگران زن بسیار خوبی پس از انقلاب رشد کردند. سینمای ما پس از انقلاب سینمای سربلندی است.

بهترین نقش رستم را امیر آقایی ایفا کرد

نصیریان خاطرنشان کرد:  هنر مانند چشمه می‌جوشد و فوران می‌کند مثل شعر، معماری، نگارگری و… . هنرهای جدید آرامبخش روح و جان و نیاز فرهنگی مردم هستند و این هنرها باید تقویت و بسترسازی شوند.

نصیریان در پایان بیان داشت: در دوره‌های مختلف تلاش‌های بسیاری کردیم و اکنون بچه‌های تئاتر کارهای خوبی روی صحنه می‌برند. من نمایش‌های رستم و سهراب زیادی تماشا کرده‌ام اما بهترین نقش رستمی که دیدم امیر آقایی در نمایش نبرد رستم و سهراب ایفا کرده است. همین آقای زرین‌دست که امشب در جمع ما حضور دارد می‌دانید در فیلمبرداری سینمای ایران چه‌کارها و خلاقیت‌ها انجام داده است؟ من بسیار به تئاتر و سینمای ایرلن افتخار می‌کنم.

در ادامه این مراسم با حضور علی نصیریان، احترام برومند، گلنوش انتظامی، نظام‌الدین کیایی، گوهر خیراندیش از نخستین کتاب تاریخ شفاهی موزه سینما به نام پژواک سینما رونمایی شد.

در ادامه احترام برومند گفت: از موزه سینمای ایران برای تدارک این مراسم بسیار تشکر می‌کنم. لازم دانستم امروز که ما به بهانه روز ملی سینما دورهم جمع هستیم از مسئولان خواهش می‌کنم سردی و کدورت را در سینما ازبین ببرند.

در ادامه نظام‌الدین کیایی صدابردار پیشکسوت سینما نیز گفت: در این سن شانه‌ها و بدن من توان این بار سنگین فرهنگی و رونمایی از چنین کتابی را ندارد. من از ۱۶ سالگی با آقای محمدعلی کشاورز دوست شدم و طبیعتا اکنون افتخار بزرگی است برای من که در رونمایی از این کتاب کنار شما هستم.

گوهر خیراندیش از دیگر مهمانان این بخش نیز گفت: من از موزه سینما بسیار ممنونم که با کمک آقای جیرانی تاریخ شفاهی این دردانه‌های عزیز سینما را ثبت کردند که برای جوانان بسیار مفید است. وقتی آقای نصیریان صحبت کردند من شگفت‌زده شدم که ایشان در این سن توانستند تاریخ یک دهه را به زیبایی و به صورت منسجم بیان کنند.

در ادامه گلنوش انتظامی نوه عزت‌الله انتظامی نیز بیان داشت: پدرم آقای مجید انتظامی به دلیل شرایط بد جسمانی نتوانستند در مراسم حضور پیدا کنند و به همه شما سلام رساندند. قطعا اگر بودند از این اتفاق زیبا بسیار لذت می‌بردند.

در ادامه با حضور علیرضا زرین‌دست، داریوش فرهنگ، محمد خزاعی، مجید اسماعیلی از پلتفرم تخصصی موزه سینما رونمایی شد.

عشق در سینما فراموش نمی‌شود

داریوش فرهنگ بازیگر و کارگردان پیشکسوت سینما گفت: پیش از هرچیزی خواهش می‌کنم که یک دقیقه به احترام همکاران درگذشته سینما بایستیم و یادشان را گرامی بداریم.

وی در ادامه با بیان اینکه باید قدردان بزرگان سینما باشیم گفت: علی نصیریان خودشان یک موزه سیار سینما است که ما در سرتاسر کشور می‌توانیم از این گنجینه بهره ببریم. ما درس اخلاق، نظم و بالاتر از همه عشق و مهربانی را از ایشان آموختیم. خیلی چیزها در این سینما فراموش می‌شود اما عشق هرگز فراموش نمی‌شود. آقای نصیریان روش و منش خاص خودش را دارد. به ما آموختند که این حرفه بازنشستگی ندارد و سن و سال نمی‌شناسد.

فرهنگ افزود: نمی‌توان در این کشور از بازیگری صحبت کرد و یاد عزت الله انتظامی، علی نصیریان، جمشید مشایخی، محمدعلی کشاورز و داوود  رشیدی نیافتاد. من این شانس را داشتم که با همه این ۵ عزیز کار کنم‌. اگر این استادان نبودند این جاده ناهموار سینما و تئاتر را چه کسی هموار می‌کرد.

فرهنگ در پایان صحبت های خود از شرایط فرهنگی ، ممنوع الکارها و فیلم های توقیفی گله کرد.

علیرضا زرین‌دست دیگر سخنران این مراسم نیز گفت: حافظه آقای نصیریان را ستایش می‌کنم. من که سن کمتری از ایشان دارم اکنون حافظه‌ام در خیلی مسائل یاری نمی‌کند‌. با آقای فرهنگ فیلم طلسم را کار کردیم که یکی از معدود کارهایی است که من برخی دیالوگ‌های آن را هنوز به یاد دارم. ما با آقای فرهنگ در یک هارمونی بی‌نظیر در این فیلم به یک نقطه مشترک رسیدیم و اثر باارزش و درخشانی را برای سینمای ایران به وجود آوردیم.از موزه سینما به خصوص اقای اسماعیلی برای این مراسم و تدارک تقویم جامع سینما و همچنین پلتفورم تخصصی سینما تشکر می کنم.

در ادامه از فریدون جیرانی، داریوش مودبیان، مجید اسماعیلی دعوت شد تا از تقویم جامعه سینمای ایران رونمایی کنند‌.

سپس فریدون جیرانی گفت: آقای نصیریان به خوبی نسل دوم فیلمسازی را معرفی کردند که از دل زبان جدید تئاتر متولد شد. پیش از نسل دوم، نسل اول سینما آمد که از دل کانون پرورش فکری، از دل تماشاخانه تهران‌ و از دل تکنسین‌های سینما متولد شد و سینما را زنده نگه داشتند. نسل اول سینما بازیگران مهمی داشت مانند فردین، ناصر ملک مطیعی و… .  بنده یاد نسل اول فیلمسازی در ایران را گرامی می‌دارم زیرا نسل بسیار مهمی بودند البته خوشبختانه امشب در جنع ما اقای همایون حضور دارد که جای خوشحالی است.

در ادامه داریوش مودبیان بازیگر، کارگردان و فیلمنامه‌نویس نیز بیان داشت: خوشحالم در این مراسم حضور دارم و خوشحالم که چنین تقویمی امروز رونمایی شد. ما سال‌ها در حوزه پژوهشی سینما اشتباه هایی داریم که این اتفاق کار پژوهشی را مخدوش می‌کند. این اتفاق می‌تواند گسترده‌تر شود زیرا ما در سینما اشخاص گوناگونی داریم که باید علاوه بر بازیگران به تمام مولف‌های سینما بپردازند.

موزه باید منجر به صلح شود

سید احمد محیط طبایی رییس ایکوم نیز گفت: من از آقای اسماعیلی و همکارانشان بابت تلاش این چند سال تشکر می‌کنم. مخاطب اصلی موزه کودک است و موزه باید منجر به صلح و پذیرش یکدیگر باشد. موزه‌هایی که کینه و نفرت را به مخاطب خودشان منقل کنند، موزه نیستند.

موزه فضای دموکراسی است و هیچ اثری نباید در موزه قضاوت شود. ما به عنوان موزه دار نمی‌توانیم یک فیلم، هنرمند و فضا را قضاوت کنیم. قطعا بحث به‌روز شدن و شرایط ارتباطی از این نظر مهم است که موزه‌ها به دنبال افزایش مخاطبان خود هستند. امیدوارم موزه سینما در مقام موزه‌ای خود نهاد روشنفکر و منتقد سینمای ایران باشد. موزه‌ها هستند که به یادمان می‌آوردند که بودیم، که هستیم و چه چیزی برای آیندگانمان به ارمغان خواهیم گذاشت‌.

در پایان این مراسم از اولین سالن ایمرسیو مدیای موزه با قابلیت نمایش تصاویر در چهار وجه رونمایی شد.

در این مراسم‌ محمد خزاعی رییس سازمان سینمایی، مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما، علیرضا اسماعیلی مدیرکل دفتر ریاست سازمان سینمایی، هادی میرزایی رئیس اداره کل موزه ها و هنرمندانی ازجمله علی نصیریان، داریوش فرهنگ، فریدون جیرانی، گوهر خیراندیش، احترام برومند، مژده لواسانی، احمد محیط طباطبایی، نظام‌الدین کیایی، غلامرضا موسوی، مهوش وقاری، علیرضا زرین‌دست، داریوش مودبیان، حسین زندباف، محمدعلی ساربان، حسن زاهدی، شهراد بانکی، سعید رشتیان، فخرالدین سیدی، محمود گبرلو،همایون ( بازیگر قدیمی سینما) ، امیر عابدی، محمدعلی ساربان، مهرداد غفارزاده، نادر طریقت، آرمین قدرتی، پروین ثقه الاسلامی، فاطمه محمدی سیجانی، فرامرز روشنایی و ..‌. حضور داشتند.

نوشته علی نصیریان: سینمای ایران افتخار آمیز است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

باید نسل جدید را با واقعه عاشورا آشنا کنیم

مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما در ابتدای این نشست گفت: قصد داریم در این نشست به موضوع سینما و ارتباط آن با واقعه عاشورا و حضرت سیدالشهدا (ع) بپردازیم. امروز در دورانی به سر می‌بریم که فرآیندهای یادگیری به شکل فزاینده‌ای در حال تصویری شدن است. زمانی در این کشور امر یادگیری از طریق طبیعت، بزرگان و… اتفاق می‌افتاد اما امروزه بیش از ۸۳ درصد از یادگیری از طریق تصاویر دراماتیزه شده و به صورت غیرمستقیم اتفاق می‌افتد. در این دوران بحران‌های متفاوتی نیز وجود دارد که ایران نیز مانند هر کشور دیگری با آن درگیر است.

وی افزود: اگر کشوری بخواهد به سمت حل چنین بحران‌هایی حرکت کند، ناگریز است تا بر داشته‌های خود تکیه کند. جامعه ایرانی از ظرفیت بزرگ اسلام تشیع بهره‌مند است و موضوع سیدالشهدا (ع) می‌تواند عصاره اسلام ناب به شمار رود. فیلم‌های مرتبط با سیدالشهدا (ع) با شرایط بسیاری دشواری به سرانجام می‌رسند اما چرخه تولید، توزیع و مصرف ناکارآمد بوده و متاسفانه چنین آثاری فروش مناسبی را تجربه نمی‌کنند. کشوری که مبانی اعتقادی آن متکی به آموزه‌های سیدالشهدا (ع) است متاسفانه تعداد فیلم‌های آن در ارتباط با این شخصیت بزرگوار به ۱۰ عدد نمی‌رسد. حتی مفاهیمی که سیدالشهدا (ع) برای برپایی آن قیام کردند نیز چندان در سینمای ایران مورد پرداخت قرار نگرفته است.

اسماعیلی خاطرنشان کرد: دوستان متولی امر فرهنگ به سریال‌های تلویزیونی تاکید دارند اما به نظر من در این مدیوم نیز اتفاق خاصی به جز چند اثر محدود رخ نداده است. فضای دانش آموزی و دانشجویی ثابت می‌کند که نسل جدید از موضوعات مربوط به اهل بیت و تاریخی تهی شده‌ است و برخی خانواده‌ها از اینکه ارتباط فرزندانشان با موضوع سیدالشهدا (ع) کم‌رنگ شده، بسیار گله‌مند هستند.

مدیرعامل موزه سینما با بیان اینکه در پرداخت حماسه عاشورا خلا بزرگی وجود دارد و به همین دلیل اتفاق‌هایی به وقوع پیوسته است، بیان داشت: باید دید چه کنیم تا مشکلات تولیدات مربوط به امام حسین(ع) به عنوان موضوعی راه‌گشا در ارتباط با هویت و فطرت انسان، مرتفع شود؟ موضوع اصلی حیات امام حسین (ع) عزت‌مندی است و زمانی که ایشان از مدینه خارج می‌شوند، مهم‌ترین مسئله برای ایشان بی‌تفاوت نبودن است. اگر از امروز سینمای ایران تا زمانی که این هنر وجود دارد، به موضوع و عصاره این مرد تاریخی بپردازد، می‌تواند هزاران اثر به وجود بیاورد.

اسماعیلی خاطرنشان کرد: زمانی که به موضوع عاشورا نزدیک می‌شویم تازه به گستردگی این حوزه پی برده و می‌فهمیم باید به چه عناوین دیگری نیز پرداخته شود. اگر تعریف ما از دین صحیح باشد، آن وقت تعریف ما از سیدالشهدا (ع) در حوزه دین نیز درست خواهد بود.

وی ادامه داد: نمی توان سینما را به سینمای دینی و غیردینی تقسیم کنیم زیرا سینمای غیردینی یعنی سینمای بد و باید بپذیریم که عاشورا یک روز نیست که تمام شده باشد ،عاشورا هر روز شروع می‌شود و با رفتاری که ما انجام می‌دهیم یک بخشی از آن کامل می‌شود. ما با یک مواجهه تمدنی بزرگی سر و کار داریم که یک طرف آن پروردگار ، انباء و اولیاء هستند و یک طرف دیگر جریانی است که با آن مخالفت دارد و نقطه اوج این دو تمدن عاشورا است. اینکه ما امروز به زبان رایج تصویر نمی‌توانیم تصویرهای بیشتری را تولید کنیم نکته‌ای است که باید مورد توجه قراردهیم.

اسماعیلی بیان داشت: نکته مهم این است که با چه مخاطب، بیان و رویکری باید به موضوع سیدالشهدا (ع) بپردازیم تا نسل‌های امروز که از این موضوع فاصله گرفته‌اند بتوانند آشنایی بیشتری پیدا کنند و بتوانیم از این مواجهه تمدنی عظیمی که در عالم شکل گرفته در سمت درستی قرار بگیریم و آنچه در تاریخ قرار گرفته را به نسل جدید نشان بدهیم.

باید حکمت و اخلاق در جامعه ایرانی جاری شود

داریوش یاری، نویسنده و کارگردان سینما نیز گفت: چیزی که داستان حسین بن علی (ع) به ما می گوید ماجرای ظلم ستیزی است، ایستادن در برابر ظلم و ظالم است. با این تعریف وقتی ماجرای حسین بن علی (ع) را ببینید متوجه می‌شوید که به واسطه همتی که حضرت زینب (س) از پس واقعه انجام می‌دهد ، شخصیت به اسطوره و ماجرا به حماسه تبدیل می‌شود زیرا ما باید آن را در تاریخ نگه داریم.

وی خاطرنشان کرد: من به عنوان کارگردان و نویسنده‌ای که دوست دارم در این زمینه فیلم بسازم بخش زیاد و جدی آن را از منبر و زبان مداح‌ها یاد گرفتم. خیال‌سازی که در منبرها کردم من را شیفه کرد تا آرام آرام بیایم و از زبان و ادبیات تصویری استفاده کنم و تجربیاتم را با مخاطب به اشتراک بگذارم.

کارگردان «شورعاشقی» ادامه داد: از دورانی در تاریخ این کشور یک طیف با اندیشه به خصوصی، فکر کردند که باید این واقعه را تعریف کنند و به خود اجازه می‌دهد تا خود به روایت این واقعه بپردازد و به همین دلیل یک سینماگر را برای مطرح کردن شکل ارائه پیام‌های عاشورایی بنا به مصلحت‌هایی تحت فشار قرار می‌دهند درحالیکه باید به هنرمندان اعتماد شود تا آن‌ها بتوانند کار خود را به درستی به تصویر بکشند. جامعه می‌داند که چرا باید به سراغ حسین بن علی(ع) برود و نیاز و طلب خود را از این واقعه طلب کند. باید فکر را به میدان آورد و از کم‌کاری و ادعا در این زمینه پرهیز کرد.

این سینماگر افزود: واقعه کربلا تنها نبردی میان شخص عمرسعد و حسین بن علی(ع) نیست بلکه نبرد میان بخشش و حرص و طمع و بی وفایی و وفای به عهد است. باید بستری از اندیشه در جامعه شکل بگیرد، سوالاتی ایجاد شود، بحرانی در جامعه افتاده باشد تا روشنفکران و صاحبان اندیشه بتواند به آن پاسخ بدهد و در جامعه گسترش پیدا کند. در جاهایی لازم است گفتمان شکل بگیرد و مفاهیمی از آن بیرون بیاد تا هنرمند را متوجه ساخت فیلمی درباره آن کند.

سینمای عاشورایی باید گره خورده با سینمای روشنفکری و اجتماعی باشد

سعید الهی تهیه کننده و کارشناس سینما نیز گفت: در بحث یادگیری، موضوع انتقال پیام مطرح می‌شود که چگونه باید یک پیام برای اثربخشی بهتر در اختیار مخاطب قرار گیرد؟ ابزاری به نام رسانه این روزها در حوزه سینما تمرکز بیشتری پیدا کرده است. امروزه درحوزه سینما و پلتفرم‌ها، این ابزار تعریف شده و بسیار اثر بخش است. ممکن است در آینده ابزار دیگری نیز تعریف شود که سینما و تلویزیون را محدودتر کند و ما باید برای آن آمادگی داشته باشیم.

وی ادامه داد: در حوزه علوم انسانی، زمانی که صحبت از پیام می‌شود، باید درباره بسیاری از موضوعات دیگر نظیر مخاطب، ابزار، لحن و… صحبت شود. درباره فیلم‌های تاریخی و مذهبی، من این دغدغه را دارم که آیا جامعه سینما باید به مناسک و شعایر بپردازد و اصرار جمهوری اسلامی برای تولید این آثار چیست. چرا تعداد چنین فیلم‌هایی افزایش پیدا نمی‌کند؟ آیا مشکل از ظرفیت موضوع یا بضاعت سینما و سینماگران ایرانی است؟ سینما یک ابزار تکنولوژیکی است و اینکه بخواهیم مفهوم را از طریق این رسانه انتقال دهیم، کاری بسیار سخت و دشوار محسوب می‌شود. مفاهیمی که در بخش مهندسی فرهنگی کشور تعریف می‌شود، گاهی برای سینماگران غیرقابل ملموس است.

وی ادامه داد: به عنوان مثال، از بصیرت و معرفت افزایی صحبت می‌شود، در حالی که در میان سینماگران ایرانی تعریف دقیقی از این واژه ها وجود ندارد. ابتدا باید به این پرسش پاسخ دهیم که آیا برای انتقال مفاهیم عاشورایی به جامعه راه درستی را طی می‌کنیم؟ ما در سینما نتیجه نگرفتیم و گاهی فکر می‌کنم که شاید نیاز است تا بر منابع سنتی خود تاکید داشته باشیم. شاید راه را به صورت اشتباه طی می‌کنیم و مدیران فرهنگی به این درک نرسیدند که پرداختن به سینمای عاشورایی نیاز به یکسری پیش نیاز دارد که حتما باید رعایت شوند.

این کارشناس سینما بیان داشت: اگر انقلاب و نظام سیاسی ایران متکی برفرهنگ است بنابراین باید سینمای اندیشه ورز ما با مقوله عاشورا گره خورده باشد. اولین آسیب این است که سینمای عاشورا را تفکیک می‌کنیم و آن را تنها مختص به افراد محدودی که دغدغه مند می‌دانیم قرار می دهیم. سینمای عاشورایی باید گره خورده با سینمای آزاد، تجاری، روشنفکری و اجتماعی باشد. همانگونه که شرع عین عقل است و عقل عین شرع، نباید میان این دو نیز تفکیکی صورت گیرد.

الهی یادآور شد: باید در ابتدا موضوع به درستی سنجیده شده و به این سوال پاسخ داده شود که آیا زمانی که فیلمی دینی ساخته می‌شود، باید سازنده اثر فردی مذهبی و قائل به شعایر مذهب شیعه باشد یا خیر؟ مسئولیت پاسخ به این پرسش‌ها برعهده سیاست‌گذاران و مدیران فرهنگی است. بخش خصوصی علاقه‌مند به تولید این آثار نیست و به عقیده من دولت باید در زمینه تولید آثار استراتژیک اینچنینی حضور فعالی داشته باشد. تولید فیلم تاریخی سختی‌های بسیاری دارد و در جمهوری اسلامی، همه دستگاه‌های اجرایی در این امر ثابت قدم نیستند و فیلمسازان گاهی نیز برای پیشرفت تولید یک فیلم، وابسته به روابط شخصی خود هستند.

الهی با طرح این پرسش که آیا در یک فیلم ۹۰ دقیقه‌ای می‌توانیم به تمام وجوه تاریخی اشاره کنیم، بیان داشت: باید دید آیا می‌توان سلیقه تمام طیف‌ها را در خصوص مسائل مذهبی جلب کرد؟ این مسئله نیاز به پژوهشی گسترده و هنر بسیاری دارد تا تمام نظرات تجمیع شده و باید منابع تحقیقی و پژوهشی به صورت دقیق مشخص شود. از سویی دیگر متاسفانه بسیاری از فیلمسازان به خودسانسوری روی می‌آورند که این موضوع به آسیبی جدی بدل شده است و باعث می‌شود تا فیلم‌های کاملی ساخته نشود.

«سفیر» اثری بدون تاریخ مصرف است

محمدرضا ورزی، نویسنده و کارگردان سینما نیز گفت: من همیشه با برخورد مناسبتی با واقعه عاشورا در سینما و تلویزیون مشکل داشتم و عقیده ندارم آثار اینچنینی مانند «شور عاشقی» فقط در ماه محرم اکران شود. اتفاقا باید در فصل مدارس و فعالیت دانشگاه چنین آثاری نمایش داده شوند تا حمایت بیشتری صورت گیرد همانطور که حمایت آموزش و پرورش باعث تکان خوردن گیشه فیلم «ابراهیم خلیل الله» در سال ۸۳ شد.

وی با بیان اینکه فیلم‌ها با موضوع عاشورا تاثیر گذار هستند، افزود: من در دوران نوجوانی پس از تماشای فیلم «سفیر»، نمایشنامه‌ای برای حضرت مسلم نوشتم و از موسیقی آن فیلم برای اجرای نمایشنامه استفاده کردم. به عقیده من فیلم «سفیر» اثری بدون تاریخ مصرف است.

ورزی با بیان اینکه موسیقی در آثار عاشورایی دارای نقش بسیار زیادی است، ادامه داد:  متاسفانه بیشتر به دنبال قصه عاشورا بودیم و کمتر در مسیر دست یافتن و بیان کردن اهداف عاشورایی حرکت کردیم. یکی از ویژگی‌های مجموعه «مختارنامه» این بود که به شدت به دنبال ارسال پیام‌های این واقعه بود و مخاطب بهره‌برداری به روزی هم از مفاهیم دریافتی و طبق شرایط روزمره جامعه انجام می‌داد. مجموعه «ولایت عشق» نیز دارای کارکردی مشابه بود. نباید واقعه عاشورا را تنها به لحاظ تاریخی در سینما بررسی کرد بلکه باید تبیین دقیقی از محتوای این واقعه صورت بگیرد.

وی یادآور شد: فیلمساز باید در این زمنیه دغدغه‌مند باشد اما این مسئله نیز کافی نیست و باید برنامه‌ریزی‌های پیرامونی در جهت خلق پروپاگاندا و تبلیغات صورت بگیرد؛ اقدامی که برای فیلم «محمد»(ص) اثر مجید مجیدی رخ داد و تمام بیلبوردهای شهری درگیر این فیلم شدند. مهم‌تر از فرآیند تولید چنین فیلم‌هایی، بحث تبلیغات برای جذب مخاطب است.

ورزی همچنین بیان داشت: در حاشیه واقعه عاشورا اتفاقاتی رخ داده است که اهمیت آن کمتر از واقعه اصلی نیست. باید پیرامون حادثه عاشورا نیز تحقیق شود و داستان‌های جانبی آن نیز مورد توجه قرار بگیرد زیرا لایه‌های نادیده‌ای هنوز هم میان صفحات تاریخ اسلام وجود دارد.

باید از ساحت اسطوره به ساحت عقلانیت حرکت کنیم

در ادامه این نشست مسعود سخاوت دوست، آهنگساز فیلم‌های «شور عاشقی» و «هیهات» نیز گفت: باید در ابتدا ببینیم که در چه دورانی زیست می‌کنیم. در دوره کنونی بسیاری از وقایع واررونه شده و استحاله یافته‌اند. باید به دنبال بازآفریدن ارزش‌ها باشیم و یکی از ارزش‌ها مربوط به واقعه عاشورا است. در دوران جدید و با ظهور پرسش‌های متفاوت با بحران ارزش گذاری صحیح و استدلال رو به رو هستیم. جامعه ایرانی یک جامعه اسطوره‌ای است. اساطیر ایران تغییر شکل و هویت داده‌اند و در دوران کنونی، باز هم شاهد تغییرات دوباره در ارزش‌ها هستیم. برای مثال، شخصیت‌ها به سوپرمن و اسپایدرمن تغییر پیدا کرده‌اند و کودکان دیگر نمی‌خواهند تا شمایل خود را تبدیل به شبیه خوان تکیه‌ها کنند. اگر نتوانیم ساحت اسطوره‌ای را به سمت ساحت عقلانی سازماندهی کنیم به زودی شاهد عدم پذیرش از نسل جوان خواهیم بود و این امر در ادامه به نابودی موضوع منجر خواهد شد.

وی خاطرنشان کرد: امروزه در مساجد و تکیه‌ها افرادی حضور پیدا می‌کنند که میانگین سنی آن‌ها بالای شصت سال است زیرا این تغییر رویه خود را به شکل دیگری در ساحت اسطوره‌ای جدید نشان می‌دهد. ما از ساحت اسطوره به ساحت عقلانیت حرکت نکردیم.

سخاوت دوست با بیان اینکه امروز ارزش‌ها برای فرزندان تغییر کرده است، بیان داشت: «باز این چه شورش است» تصویر من از امام حسین (ع) است اما برای فرزندان که تصویر عزاداری به شکل دیگری نشان داده شده قابل مقایسه با گذشته نیست.

وی در ادامه گفت: در گذشته تنها روایت از طریق دو کانال تلویزیونی و منبر منتقل می‌شد اما امروز دیگر اینگونه نیست و روایت‌های مختلفی از مدیوم‌های گوناگون به مخاطبان منتقل می‌شود و هر مدیا می‌تواند روایت جدیدی را ارائه کند.

این آهنگساز خاطرنشان کرد: اگر توجه کرده باشید فیلم «روز واقعه» تنها با بیان یک پاراگراف از واقعه عاشورا موفق می‌شود مخاطبان خود را تحت تاثیر قرار دهد. در این فیلم ما با سیر سلوک یک انسان باورپذیر و عاشق رو به رو هستیم که به دیگران کمک می‌کند و دارای شک شده است. در این فیلم جلوه‌های مختلف و دیالوگ‌هایی وجود دارد که هر کدام همین الان قابلیت تفسیر دارد. به نظرم زیبایی شناسی عاشورا نجات دهنده سینمای امروز است. واقعه عاشورا در اندیشه مردم شکل خاصی پیدا کرده و می‌تواند جلوه‌های عقلانی پیدا کند و جلوه‌های فلسفی آن نمایان شود و با فرم و بیان امروزی بیان شود. حقیقت این است که جوان امروز از اینکه درباره واقعه عاشورا همه چیز را می‌داند باید با یک مبهم روبرو شود زیرا حقیقت به هیچ عنوان برملا نیست و هیچ فردی مالک حقیقت نیست و یک سری ابهامات در هر واقعه تاریخی می‌تواند وجود داشته باشد.

با یک جریان منظم، سینمای عاشورایی به سرانجام می‌رسد

هادی مقدم دوست، نویسنده و کارگردان سینما نیز گفت: بی انضباطی در پژوهش باعث می‌شود تا فعالیت‌های صورت گرفته در این زمینه به نتیجه لازم دست پیدا نکند. به نظرم نوعی هجمه و دستپاچگی در این زمینه وجود دارد که کار را دشوار می‌کند. باید در نظر داشت که با یک جریان منظم، سینمای عاشورایی به سرانجام می‌رسد. اگر کاستی‌ها و موانع موجود در روندی منظم شناسایی می‌شدند، سیاست گذار، سینماگر و مخاطب نفع خود را از این موضوع دریافت می‌کردند.

وی با بیان اینکه متاسفانه درحال حاضر شرایط به گونه‌ای است که می‌خواهند تقصیرها را به گردن یکدیگر بیاندازند، بیان داشت: درحالیکه تسهیل این موضوع به یک پژوهش جدی نیاز دارد اما بیش از هر چیز به دنبال شناسایی سهم تقصیر در یکدیگر هستیم. به نظرم بهتر است مسائل باید با صراحت مطرح شوند و باید در این باره نیز توجه جدی صورت بگیرد.

مقدم دوست با بیان اینکه حوزه شناخت زبان به صورت جدی قابل مطالعه است، گفت: زبان از لفظ و معنی تشکیل شده و دارای آداب مخصوص به خود است و عملکرد شخصی که با زبان کار می‌کند، بسیار قابل ملاحظه است. در سینما واژگان و قالب زبان به شکلی دیگر رقم می‌خورد و پرداختن به این موضوع بسیار راه‌گشا خواهد بود. باید درباره معضلات و مشکلات سخن گفته شود و مصائب موجود با صراحت مورد توجه قرار بگیرند. تامل بر روی موضوعات زبانی باعث می‌شود تا شبهات و غفلت‌ها در کانون توجهات باشند.

نقطه شروع هنرمند باید تسلط بر تاریخ دین باشد

حسن جلایر تهیه کننده « سفیر» با بیان اینکه همه می‌دانیم تا زمانی که عقب نشینی کنیم، دشمن هجوم می‌آورد، نیز گفت: در کشور ما هیچ وقت هیچ چیز در جای خود قرار نداشته است و هر فردی اندیشه‌ای داشته در تنهایی خود کاری را صورت داده است. علمای ما یک حُسن بزرگ دارند، آن‌ها معمایی را طرح می‌کنند و کتاب‌های متعددی را در پاسخ به این معما به رشته تحریر درمی‌آورند. باید بررسی شود که ما پیرو چه کسانی هستیم؟ اگر ما خود را مسلمان شیعه می‌دانیم باید تلاش کنیم تا به چنین جایگاهی نیز دست پیدا کنیم. اگر این اتفاق رخ دهد، فرهنگ ما صورتی مطلوب به خود خواهد گرفت.

وی ادامه داد: مسئولین مربوطه باید از فرهنگ دینی و حقیقت عاشورا کاملا آگاهی داشته باشد تا بتواند موضوع را پرورش دهد. هنر از مفهوم والایی برخوردار است و تنها در قالب آن است که می‌توان انسانی را شکل داد و ساخت. امام حسین(ع) فردی ظلم ستیز بودند و یک هنرمند باید نقطه شروع خود را تسلط بر تاریخ دین قرار دهد.

جلایر بیان داشت: باید دید ما به عنوان مسلمان تا چه اندازه از دین و فرهنگ تشیع آگاهی داریم و به زعم من افرادی که قصد انجام کار فرهنگی دارند، باید شایسته این مقام نیز باشند.

نوشته با یک جریان منظم، سینمای عاشورایی به سرانجام می‌رسد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: این هنر نیاز به دانشی عمیق و بصیرت کافی داشته و این دو از جمله مواردی هستند که در احمدرضا معتمدی وجود دارد. ایشان مسلط به دانش و فلسفه هستند و امیدواریم عمل پاک و ماندگار ایشان سرچشمه کارهای بزرگی شود و مجموعه موزه سینما برای سال‌های طولانی از وجود ایشان استفاده کند. از بزرگان جمع مخصوصا استاد علی نصیریان برای حضور در موزه سینما تشکر می‌کنم.

پشتوانه هر هنری فکر و اندیشه است

در ادامه مراسم علی نصیریان پیشکسوت هنر بازیگری نیز در سخنانی گفت: خوشحالم و مایه خوشبختی است که چنین مجالس فرهنگی و هنری در کشور برگزار می‌شود زیرا هویت ملی و شخصیت ما به واسطه فرهنگ معرفی می‌شود. از موزه سینما بسیار سپاسگزارم که مراسم بزرگداشت بزرگان سینما را با انتخاب‌هایی دقیق ادامه می‌دهد. این تجلیل و تکریم بخشی از کار ما است و باید برای اساتید و بزرگان این حرفه که آثار ماندگاری را در کارنامه دارند برگزار شود.

وی ادامه داد: درباره فرهنگ و هنر حرف‌های زیادی به زبان آورده می‌شود اما در عمل آنچنان که لازم است به آن توجه نمی‌شود. هنر تقویت کننده روح ، تفکرو دانش و ذوق و سلیقه جامعه است. مجالس اینچنینی فرصتی بسیار مغتنم به شمار می‌رود. این مراسم برای من ارزشمند است زیرا درباره فردی صحبت می‌شود که شایستگی‌های بسیار زیادی دارد و از این میان، تنها به دو نکته اشاره می‌کنم. معتمدی فردی با اخلاق است و این مورد در عالم هنر بسیار حائز اهمیت است. کشور ما دارای شرایط فرهنگی، خانوادگی و انسانی خاصی است و اخلاق در آن اهمیت بسیاری دارد.

وی با اشاره به اینکه در فیلم «دیوانه‌ای از قفس پرید» با معتمدی همکاری داشته است، بیان داشت: او از لحاظ اخلاق و ادب فردی بی‌نظیر است و نکته دوم حائز اهمیت درباره او مربوط به تفکر است‌.

نصیریان ادامه داد: پشتوانه هر هنر، فکر و اندیشه است و نباید از یاد ببریم که هنرمند فردی تک بعدی نیست. بازیگری این نیست که فرد تنها نقشی را ایفا کند، بلکه بازیگری یک هنر است و زمانی که شخص در این ساحت قرار می‌گیرد، باید دارای پشتوانه تفکر، اندیشه و توجه به مسائل روانشناسی، اجتماعی، تاریخی و… باشد. من خود را استاد نمی‌دانم و همیشه شاگرد هستم و شاگرد همیشه برای آموختن تلاش می‌کند و ما باید به طور مداوم به دنبال یادگیری باشیم.

وی ادامه داد: معتمدی در فیلم «دیوانه‌ای از قفس پرید» در انتخاب بازیگران مورد نظر خود استادی کرده و هر شخصیت را بسیار دقیق انتخاب کرده بود و به هیچ عنوان از خواسته خود کوتاه نیامد.

این پیشکسوت بازیگری در ادامه گفت: یک بازیگر باید با حوزه ادبیات و شعر آشنا باشد، زیرا بخشی از فرهنگ کشور را این دو حوزه تشکیل می‌دهد و پشتوانه ما به شمار می‌آید. ممتاز بودن در اخلاق ، فکر و اندیشه ویژگی‌های برجسته معتمدی به شمار می‌رود و پشت هر عمل ایشان فکری دقیق وجود دارد.

نصیریان بیان داشت: من از میان جوانان با همایون غنی زاده کار کردم. زمانی که فیلمنامه «مسخره‌باز» را خواندم متوجه افکار تازه او شدم. او من را وادار کرد تا در کار آخر خود به نوآوری روی آورم .  من معتقدم نباید چارچوب‌های کلیشه‌ای در سینما مدام تکرار شود و باید شهامت شکست این قواعد در جوانان وجود داشته باشد. خوشحالم که موزه سینما برای بزرگداشت معتمدی چنین مراسمی را برگزار کرده است. همیشه دلم می خواست  از ایشان تجلیل شود زیرا او عمری زحمت کشیده و هنوز با اعتقاد راسخ به دنبال ادامه مسیر است. کتابی که ایشان چاپ می‌کند به فرهنگ کشور کمک می‌کند. مرحوم مهرجویی نیز فلسفه خوانده بود و حیف شد که از دست رفت. او چهل سال با من قهر بود زیرا در «اجاره نشین‌ها» بازی نکردم و در فیلم آخرش به احترام او و فارغ از نقش، حضور پیدا کردم. من در اولین کار و آخرین کار مهرجویی با او همکاری کردم.

این هنرمند ادامه داد: کشور ما سرشار از موضوعات و مطالب تازه اجتماعی، انسانی و خانوادگی است‌. در کشور ما سینمای مستقل وجود دارد تا انجا که حتی با یک موبایل می شود فیلم ساخت. افرادی که دارای ایده، فکر و اندیشه هستند باید به دنبال نوآوری باشند. خوشحالم در بازیگری و کارگردانی استعدادهای درجه یکی وجود دارند .خوشحالم در این مراسم دل‌انگیز درباره آقای معتمدی حاضر هستم.

سینمای ایران باید پیرو هنر و ادبیات ایران باشد

در ادامه این برنامه، فیلم بزرگداشت احمدرضا معتمدی پخش شد و سپس تاجبخش فنائیان کارگردان و استاد دانشگاه تهران گفت: از برگزاری مراسم بزرگداشت احمدرضا معتمدی بسیار خوشحالم. ایشان شخصیت برجسته‌ای هستند که به اندازه جایگاهی که دارد، قدر او دانسته نشده است.‌ من با او بیش از بیست و پنج سال پیش و طی ساخت یک سریال تلویزیونی آشنا شدم. قرار بود من در آن اثر بازی کنم و معتمدی نویسنده و کارگردان آن کار بود. او صبور، اندیشمند، محجوب، بی‌ادعا و متین بوده و در حوزه تفکر مربوط به سینما و تلویزیون شخصیت برجسته‌ای است. لحظات زیبای همکاری با او را هرگز فراموش نمی‌کنم.

وی ادامه داد: سینمای ایران باید پیرو هنر و ادبیات ایران بوده و با فلسفه و عرفان این سرزمین بیگانه نباشد. ادبیات ما بسیار مانا است و مدام به روز می شود. معتمدی هم فلسفه غرب را به خوبی می‌شناسد و هم از فلسفه شرق و ایران آگاهی دارد. او یک هنرمند ایرانی است که به اندیشه‌های ایران و جهان مسلط است. کارهایی که او انجام داده است، تراوش فلسفه از هنر را نشان می‌دهد.

فنائیان ادامه داد: داستان‌هایی را که معتمدی می‌سازد، محتوای فلسفه اجتماعی را در خود دارد. او فردی با دغدغه‌های عمیق است.  ایران یک کشور فرهنگی و با سابقه چندین هزار ساله است که از فرهنگی غنی سود می‌برد. بزرگانی چون ابن سینا، فردوسی و نظامی گنجوی هیچ‌گاه کهنه نمی‌شوند. معتمدی به خوبی قرآن را می‌شناسند. او از مولوی، ابن سینا، فارابی، دکارت و هگل دارای فهمی عمیق است و همه این دانش‌ها در آثار او به صورتی شریف مطرح شده است.

باید اندیشه ورزی وارد ساحت هنر شود

مسعود نقاش زاده استاد دانشگاه نیز در سخنانی گفت: دکتر معتمدی در طول زندگی حرفه‌ای خود مدام به تکاپوی علمی و هنری مشغول بوده است. باید دید چرا اندیشیدن و هنرورزی و پیوند آن‌دو تا این اندازه مهم و ارزشمند است. در طول سال‌هایی که افتخار آشنایی با احمدرضا معتمدی را داشتم، شاهد  تکاپوی ویژه در او بودم. زمانی که در بطن اثر هنری اندیشه وجود نداشته باشد، به غیر از سرگرمی، بستر دیگری فراهم نخواهد شد. کم‌تر فردی به دنبال تقلا و تکاپو است و نیاز است تا  اندیشه ورزی وارد ساحت هنری شود.

وی ادامه داد: معتمدی راهی را دنبال کرده که بسیاری از اندیشمندان از آغاز سده بیستم دریچه‌ای را به روی آن گشوده و اعتقاد داشتند سینما تنها سرگرمی نیست. این هنر دارای ساحتی برای روایتگری اندیشه است.

تفکر معتمدی از جنس شعر و هنر است

سپس اکبر جباری، پژوهشگر و استاد فلسفه نیز گفت: علی نصیریان درباره دو ویژگی اخلاق و تفکر درباره معتمدی صحبت کرد و تقریبا تمامی اهالی هنر و هنرمندان نیز به این دو ویژگی درباره او اشاره داشته‌اند. باید دید چه نسبتی میان اخلاق و تفکر وجود دارد. من نزدیک به سی سال افتخار دوستی با معتمدی را داشته‌ام. اخلاقی که او از آن برخوردار است، برآمده از منقولات نیست. این اخلاق از جنس تفکر و در ارتباط با آن تعریف می‌شود. ظهور عینی و عملی چنین تفکری به اخلاق منتج می‌شود. تفکر دارای اقسام گوناگونی در تاریخ اندیشه است و تفکر معتمدی از جنس شعر و هنر است. هنرمند به معنای اصیل کلمه به معنای انسان نیک بوده و به فردی اطلاق می‌شود که به فضائل چهارگانه آغشته باشد. هایدگر در کتاب «وجود زمان» به ملاقات اشیا رفتن را مطرح می‌کند و معتقد است هنرمند به ملاقات اشیا می‌رود و من تصور می‌کنم این خصیصه در وجود معتمدی حاضر است.

معتمدی پیش از اینکه فیلم‌ساز باشد یک فیلسوف است

احمد مهرانفر بازیگر سینما که در فیلم «راه رفتن روی سیم» با معتمدی همکاری داشته است نیز گفت: هر کدام از عزیزان حاضر در این جمع دارای جایگاهی ویژه در سینمای ایران هستند و خوشحالم که چنین مراسمی برای استاد معتمدی برگزار شده است. افتخار داشتم که در یک فیلم با او همکاری کرده و از او بسیار بیاموزم. او فردی بسیار شوخ طبع است. در آن فیلم جدا از بحث‌های فلسفی، شاهد شوخ طبعی ویژه او بودم و «راه رفتن روی سیم» دارای یکی از بهترین پشت صحنه‌ای دوران کاری من بود.

مهرانفر بیان داشت: سینمای معتمدی یک میراث ملی است و دولت باید قدردان چنین افرادی باشد و نیاز است تا فضا و مجال کارکردن برای این افراد فراهم شود. سینمای معتمدی نظیر نداشته و شبیه هیچکس نیست اما امروزه در معادلات ساخت فیلم، تنها گیشه دخیل است.

مهرانفر افزود: دغدغه هر هنرمند این است که ردی از خود به جای گذاشته و دارای تالیف باشد. معتمدی سینما را به نوعی دیگر تالیف کرد و فیلم‌های او دارای شاخص‌های ویژه و مختص به خود او هستند. معتمدی پیش از اینکه فیلم‌ساز باشد یک فیلسوف است و با این عقبه وارد سینما شد. معتمدی یک هنرمند موفق است و سینما را به گونه و شکل خاص خود تعریف کرد و او امروز خود یکی از مولفه‌های سینمای ایران به شمار می‌رود. خوشحالم که در این مراسم حضور دارم و امیدوارم بیش از این‌ها به هنرمندان تاثیر گذار در عرصه فرهنگ بها داده شود تا به نسل جدید معرفی شده و فرصتی برای کار داشته باشند.

ابوالفضل جلیلی کارگردان مطرح سینما گفت: از مجموعه موزه سینما برای برگزاری این مراسم تشکر می‌کنم. من قلبا آقای معتمدی را دوست دارم و چندان آشنایی نزدیکی با او ندارم. من  همیشه به‌ دنبال سینمایی هستم که تجربه ای شبیه به فیلم دیدن را در مخاطب ایجاد نکند اما او را دچار حس و حالی عجیب کند. یادم می اید روزی در اتاق مونتاژ با چالشی مواجه بودم و حال خوبی نداشتم. از خدا خواستم  تا نشانه‌ای برای من بفرستد و آقای معتمدی همان لحظه از در وارد شد.

در ادامه عبدالحسین زاده نماینده بنیاد ملی نخبگان نیز لوحی را از طرف این بنیاد به احمدرضا معتمدی اهدا کرد.

توفیق این را داشتم که خدمت علامه طباطبایی برسم

احمدرضا معتمدی فیلمنامه نویس و کارگردان پیشکسوت سینما نیز گفت: از اساتیدی که در این جمع حضور دارند سپاسگزارم. از مجموعه موزه سینما و آقای اسماعیلی که از بزرگان سینمای ایران تقدیر می‌کنند تشکر می کنم. این روزها برگزاری مراسم بزرگداشت بسیار محدود شده است. دوستانی که در این جمع حضور دارند از ادبیاتی استفاده کردند که بیشتر در شأن خودشان بود. من توفیق این را داشتم که خدمت علامه طباطبایی برسم و پس از ملاصدرا کسی به اندازه او در حوزه فلسفه مراتب موفقیت را طی نکرد.

معتمدی ادامه داد: افتخار می‌کنم که حتی یک فریم فیلم سفارشی نساختم زیرا تنها به یک اندیشه باور داشتم. پاسخ تمام مسائلی که امروز در حوزه فرهنگ با آن مواجه هستیم در آثاری مانند مثنوی معنوی و همچنین تفسیر قرآن وجود دارد. ای کاش از استادانی مانند علامه طباطبایی بیشتر استفاده می‌کردیم. نعتمدی خاطرنشان کرد: متاسفانه شمس‌الدین امیر سلطانی را زمستان گذشته از دست دادیم در حالی که او به غیر از زبان‌های زنده دنیا، هفت زبان مرده دنیا را می‌دانست و فردی دانشمند بود.

معتمدی همچنین بیان داشت:  من معتقدم باید در ابتدا الفبای رسانه، هنر و سینما آموخته شود. من اساتید بسیار زیادی دارم که از همه آن‌ها تشکر می‌کنم. زمانی برادرم از آمریکا برای من دوربین هشت میلیمتری آورده بود که نگاتیوهای آن باید در آلمان ظاهر می‌شد و همان دوربین باعث شد تا من از ۱۰ سالگی ساخت فیلم مستند را شروع کنم و برادر دیگرم  عبدالحسین معتمدی نیز به من فیلمنامه نویسی و دکوپاژ آموخت. مسئله زیبایی شناسی در جای جای آثار مولانا وجود دارد که در آن زیبایی مورد استقبال و تقدیر قرار گرفته است.

این پژوهشگر سینما افزود: در قرآن سوژه یوسف دارای یک الگوی زیبایی شناسی است که باید به آن توجه شود. زمانی که سوره یوسف را می‌خوانید متوجه می‌شوید جلوه‌هایی از زیبایی موجود است که تشعشعات آن تمام عالم را فرا می‌گیرد.

معتمدی در پایان بیان داشت:  آقای اسماعیلی از مدیران باسواد کشور هستند که جا دارد از زحمات او در موزه سینما و یرگزاری چنین مراسمی تشکر کنم.

در پایان مراسم با حضور مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما و هنرمندان حاضر، گنجینه احمدرضا معتمدی در موزه سینما افتتاح شد.

اجرای این مراسم را سونیا پوریامین برعهده داشت.

در این بزرگداشت نظام الدین کیایی، پوران درخشنده، محمد آلادپوش، نازنین مفخم، شهاب اسفندیاری، سعید الهی، مهوش وقاری، عزیزالله حاجی مشهدی، حسن اسلامی مهر، شادی احدی‌فر و حسن حسینی حضور داشتند.

نوشته بزرگداشت احمدرضا معتمدی در موزه سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینمای ایران گفت: در این نشست قرار است مبحث آموزش و ارتباط آن با موزه‌ها مورد بحث قرار گیرد. به نظر می‌رسد انسان معاصر از حیث موضوعات، دغدغه‌ها و آموزش، انسان بسیار متفاوتی است. در طول تاریخ بشر هیچگاه مانند امروز شرایطی وجود نداشته است که اطلاعات به صورت ارزان و وسیع در اختیار بشر قرار بگیرد. به گونه‌ای که اگر یک فرد بخواهد مجموعه موارد پیرامونی خود را یاد بگیرد، فرصت آن را پیدا نمی‌کند بنابراین آنچه که همسو با نیاز است را انتخاب می‌کند. نسل جدید امروز زیر بار یادگیری هر مسئله‌ای نمی‌رود و حتما باید احساس نیاز کند و نسبت به یک موضوع تعلق خاطر داشته باشد. در این شرایط، انسان مدرن آموزش و یادگیری متفاوتی دارد و موزه‌ها یک حلقه پررنگ از جریان آموزش برای انسان مدرن به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: برای تولید انگیزه، جذابیت و استعداد یابی باید در فضای موزه‌ها، بخشی درنظر گرفته شود. در این فضا نوع جدیدی از آموزش تعاملی می‌تواند مورد توجه قرار بگیرد. بنابراین به سرعت باید به سمت نقش پذیر کردن موزه‌ها در بخش آموزش‌های جدید حرکت کنیم. مخاطب اصلی و مرکزی موزه‌ها کودکان و نوجوانان هستند که گاهی این طیف سنی کم دیده می‌شوند و این مسئله باید تقویت شود.

اسماعیلی با بیان اینکه مثلث سینما، آموزش و موزه باید مورد تاکید جدی قرار بگیرد، خاطرنشان کرد: تفاوت سینما با هنرهای دیگر امری معنادار است. سینما عصاره یک تمدن در زمانه ما به شمار می‌رود و مجموعه‌ای از خردورزی و دانش باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا تصویر تشکیل شود. موسیقی، نقاشی، حجم سازی بخشی از دنیای بی‌کران سینما را تشکیل می‌دهند. زمانی که کشوری دارای سینما نباشد، قادر به تولید روایت بصری از خود نیست. سینما دارای مسیر و مقصدی بسیار زیبا است. باید در موزه‌ها درباره چیستی سینما با مخاطبان کودک و نوجوان صحبت شود. بشر امروزی حوصله تماشای موارد جانبی را ندارد و به دنبال آموزش دیدن از مسیر نوین است.

مدیرعامل موزه سینما بیان داشت: یک موزه هوشمند معاصر در حوزه سینما بیدارسازی، ایجاد انگیزه و علاقه و در نهایت حرکت به سمت مهارت را در نوجوانان به وجود می‌آورد. متاسفانه موزه هنوز در سبد مصرفی خانواده‌ها جایی ندارد و گویی به بلوغ نرسیده است. باید آموزش و پرورش به موزه‌ها متصل شود و این مورد، به عنوان یک عامل فرهنگی در برنامه درسی دانش‌آموزان قرار بگیرد. موزه‌ها باید بتوانند خود را معرفی کنند و هر فرد در بازدید از یک موزه‌، سایر موزه‌ها معرفی و متصل شود.

اسماعیلی ابراز داشت: بحث مربوط به سینما بسیار گسترده است زیرا دارای تفاوت معناداری با سایر هنرها است. سینما عصاره یک تمدن در زمانه ما به شمار می‌رود. در سینما بیش از سی صنف مشغول به کار هستند و برای بهره گیری از این هنر، مجموعه‌ای از خردورزی و دانش باید درکنار یکدیگر قرار بگیرند. سینما همچنین دارای بخشی مربوط به حوزه اندیشه است. سینما پدیده‌ای بسیار شگفت انگیز است و اگر کشوری سینما نداشته باشد، همچون یک انسان خواهد بود که قادر به صحبت کردن و قدرت بیان نیست. چنین جامعه‌ای نمی‌تواند روایت بصری موثری را از خود برجای بگذارد و دیگر کشورها این موضوع را به انجام می‌رسانند و به همین دلیل، بخش‌های بسیاری از این روایات ناگفته باقی می‌مانند.

سینما پدیده‌ای است که از تمدن تصویر برداشته است

در ادامه منوچهر شاهسواری، تهیه کننده و مدیر فرهنگی سینما نیز گفت: اگر کمی زاویه دید خود را تغییر دهیم به معنای متفاوتی از آنچه که در ذهن داریم می‌رسیم. باید میان آموزش، موزه و سینما یک انطباق معنایی و تمدنی پیدا کنیم. در هر کجای جهان و در طول تاریخ نقاط حساس مربوط به مواردی است که یک مدرسه و یا مرکز آموزشی وجود دارد. چنین مکان‌هایی تنها امکانی برای آموزش نیستند بلکه بخشی از تمدن گذشته و آینده در آنجا وجود دارد.

وی با بیان اینکه عده‌ای سینما را یک ابزار می‌دانند، بیان داشت: سینما تنها در شرایطی در یک کشور رشد می‌کند که تمدنی وجود داشته باشد. یکی از پدیده‌های جهان معاصر سینما است که دارای مبنای شبهه نظری است. اگر کشوری از سینما بهره‌ ببرد در متن جهان قرار خواهد داشت و بدون آن در حاشیه خواهد بود . در موزه به تماشا و مشاهده گری دست می‌زنیم و براساس آن، درکی از موقعیت زمانی و مکانی آنچه شاهدش هستیم به ما منتقل می شود و هر فردی دریافت خاص خود را در این زمینه دارا است.

وی با اشاره به اینکه تصویری که می‌بینیم به ما می‌گوید که چگونه زیست کردیم، افزود: باستان شناسان زمانی که سایتی را پیدا می‌کنند، لایه برداری کرده و بر اساس آن تشخیص می‌دهند که چه اتفاقی رخ داده است و داستان‌های موجود را روایت می‌کنند. در هزار سال آینده باستان شناسانی که به دنبال زیست مردمان دوره‌های قبل هستند، منابع آن‌ها تصاویر، اصوات، فیلم‌ وعکس‌ها و مستندات باقی مانده خواهد بود. سینما پدیده‌ای است که از تمدن تصویر برداشته و نقش آن در حفظ و نگهداری آثار تمدنی و آموزش در تقاطع علاقه و نیاز بسیار چشم‌گیر است. «موزه»، «سینما» و «آموزش» تقاطعی در ارکان جدی حوزه‌های تمدنی است. حوزه‌های توسعه بدون درک گذشته، آموزش و سینما شکل نمی‌گیرد زیرا توسعه تنها به منابع زیرزمینی، مالی و انسانی وابسته نیست و به شایستگی نظام تدبیر نیازمند است و این موضوع مورد، تاکید باستان شناسان قرار دارد.

شاهسواری با بیان اینکه امروزه در دوران تمدن بنیان تصویر به سر می‌بریم، گفت: باید توجه داشته باشیم که نسبت سینما با باورمندی مخاطب است و این موضوع در تناسب با فرم و محتوای یک اثر شکل می‌گیرد. آثار ایدئولوژیک گاهی از نظر فرم درخشان هستند اما به لحاظ نشانه شناسی دیگر کارکرد چندانی ندارند زیرا با سینمای ایدئولوژیک نمی‌توان در جهان فعلی صحبت کرد. سینما ناشی از تمدن بوده و خود تمدن ساز است. سینما می‌تواند به گذشته تجسم بخشیده و آن را تصویر کند.

وی با اشاره به اینکه موزه‌ها مسئول گذشته هستند اما برای ساخت آینده به وجود آمده‌اند،بیان داشت: سینما قابلیت تجسم بخشی به آینده را دارد و بسیاری از فیلم‌های علمی و تخیلی گذشته، امروزه شکلی از واقعیت را به خود گرفته‌اند و این قدرت تجسم بخشی نیازمند فضایی برای تنفس است. باستان شناسان آینده متخصصان فهم تصویر هستند به همین دلیل، سینما دارای اهمیت بسیار زیادی است.

هر فیلم در حکم یک موزه است

در ادامه احمد محیط طباطبایی رئیس شورای بین‌المللی موزه‌ها نیز گفت:  با وجود اینکه شاهد یک انفعال در حوزه‌های مرتبط با میراث فرهنگی در جراید و روزنامه‌ها هستیم اما با این حال در حوزه مستند سازی و رسانه‌های خبری رشد زیادی از افرادی که بر اساس علاقه و اشتیاق چراغ‌های میراث فرهنگی را روشن نگه داشته‌اند صورت گرفته که جا دارد از آنها تشکر کنم زیرا با نگاهی مطالبه گر به این مسیر ادامه دادند و این موضوع شایسته تقدیر است.

وی ادامه داد: سینما به عنوان نمادی از یک هنر جامع که مربوط به قرن بیستمه فضایی است که در آن تمامی هنرها دخیل است. موزه نیز نهادی است که آثار مرتبط با میراث فرهنگی و هنری را حفظ و معرفی می‌کند. هر فیلم سینمایی نیز کاربردی مشابه دارد به همین دلیل، هر فیلم در حکم یک موزه است که درک ما را از محیط پیرامونی ثبت و ضبط می‌کند. در گذشته سینما مرکز رسانه، خبر و آموزش بوده است اما امروزه هنری‌ترین دوره در طی حیات سینما را طی می‌کنیم.

محیط طباطبایی بیان داشت:هر فعالیتی که انجام می‌دهیم برای نسل آینده بوده و به همین دلیل مخاطب اصلی موزه‌ها کودکان هستند. محوری که امسال شورای بین‌المللی موزه‌ها تعیین کرد، به معنای رهاسازی دانش است. هر موزه دانشی را درون خود دارد که باید آن را در اختیار مخاطبان خود قرار دهد. موزه سینما در این مورد سال پرباری را پشت سر گذاشت و از یک طرف تاریخ سینمای ایران را با سابقه بیش از یک قرن به نمایش گذاشته است و از سویی دیگر نگاه ایرانی نسبت به این هنر را تعریف می‌کند. موزه سینما می‌تواند در حوزه رهاسازی دانش الگویی برای سایر موزه‌ها به شمار بیاید.

این فعال حوزه میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین شاخصه‌های توسعه یافتگی، موزه‌ها هستند. تا زمانی که موزه‌ها در برنامه درسی حضور ندارند، تنها به عنوان بخشی برای گذراندن اوقات فراغت تعریف می‌شود. ما به وسیله موزه گذشته را با آینده پیوند می‌زنیم و در این زمینه، سینما کارکردی وسیع دارد. موزه‌ها به یاد ما می‌آورند که چگونه به نقطه فعلی رسیده‌ایم. یکی از ویژگی‌های موزه‌ها این است که دست به قضاوت نمی‌زند و تنها اطلاعاتی را در اختیار مخاطب خود قرار می‌دهد تا او خود به استنباط از یک موضوع دست پیدا کند. موزه همچون آینه، منعکس کننده گذشته است و فرآیندی است که موضوعات را در اختیار مخاطب می‌گذارد. مهمترین مسئله فعلی در یونسکو تغییرات اقلیمی است و سینما در بیست سال گذشته در این زمینه گام‌های مهمی برداشته است. سینما می‌تواند آموزش‌های لازم در این زمینه را به صورتی موثر در اختیار مخاطبان خود قرار دهد.

در پایان این نشست از فعالان رسانه‌ای مرتبط با حوزه میراث فرهنگی و موزه تقدیر شد.

نوشته سینما عصاره یک تمدن در زمانه ما به شمار می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سپس علی دهکردی مدیرعامل خانه سینما نیز در ادامه این برنامه گفت: باعث افتخار من است که در این جمع حاضر باشم. از زاویه خود و به عنوان بازیگر شانس بزرگ همکاری با عیاری را داشتم و در مدت چهار سال در خدمت ایشان بودم. او بی‌تردید دارای یکی از صحیح‌ترین نگاه‌ها به مقوله بازیگری مقابل دوربین است و به دلیل دقت نظر بالای ایشان، دلنشین‌ترین و صحیح‌ترین نوع بازی هنرمندان در آثار ایشان رقم خورده است.

این بازیگر افزود: در اولین روزهایی که در خدمت ایشان بودم بازیگران دیگر با حسرت درباره حضور من مقابل دوربین ایشان صحبت می‌کردند. بررسی وجوه سینمای ایشان به عنوان یک کارگردان برجسته و مولف در تخصص من نیست. به عنوان نماینده صنوف سینمای ایران و از طرف خانه سینما وجود ارزشمند  کیانوش عیاری را گرامی می‌دارم و امیدوارم خورشید وجود ایشان همواره تابناک بماند و فیلم‌های بیشتری از او ساخته شده و بازیگران بیشتری فرصت همکاری با او را داشته باشند. اگر عیاری در سینمای ایران حضور نداشت یک جای خالی برای همیشه در سینمای احساس می‌شد.

در ادامه فریدون جیرانی فیلمساز و تاریخ‌نگار سینمای ایران گقت: به نظر من سال ۱۳۴۸ در سینمای ایران از اهمیت بسیاری برخوردار است. زیرا فیلم‌هایی همچون «آرامش در حضور دیگران»، «قیصر» و «گاو» ساخته شدند. بیضایی در دانشکده هنرهای زیبا تدریس خود را آغاز می‌کند و در یک سالن کوچک، شش فیلم کوتاه نمایش توسط بصیر نصیری نمایش داده می‌شود. همچنین اتفاق‌هایی در قسمت پژوهش تلویزیون زیر نظر فریدون رهنما رخ می‌دهد.

این فیلمساز افزود: نمایش آن شش فیلم کوتاه، منجر به تشکیل سینمای آزاد ایران می‌شود که قرار است از دل آن نسل جدید سینماگران ایران را از شهرهای مختلف شکل دهد. فریدون رهنما و تلویزیون به جریان سینمای آزاد کمک زیادی می‌کنند. در مشهد مهرداد تدین مسئول سینمای آزاد می‌شود. در اهواز نیز کیانوش عیاری این مسئولیت را برعهده می‌گیرد. از میان این اسامی، نام کیانوش عیاری ببیش از دیگران شنیده می‌شود. اکثر فیلمسازان سینمای آزاد، نسل سوم سینماگران بعد از انقلاب را تشکیل می‌دهند که شاخص‌ترین آن‌ها کیانوش عیاری بود.

در ادامه این برنامه مهرزاد دانش منتقد شناخته شده سینمای ایران گقت: امیدوارم سایه آقای عیاری برای سال‌ها بر سر سینمای ایران باشد. از زوایای مختلف می‌توان درباره سینمای عیاری صحبت کرد. فیلم‌سازان را عموما با تصاویر به یادماندنی فیلم‌هایی که ساخته‌اند به یاد می‌آوریم. کیانوش عیاری از جمله فیلم‌سازانی است که تصاویر پرشماری را در صفحات سترگ و با ارزش سینمای ایران برجای گذاشته است. در «آن‌سوی آتش» پس زمینه تصویر باشکوهی سرخ آتش ناشی از احتراق نفت به آسمان کشیده است و در پیش زمینه، تنش‌ها، عشق ها و حسرت مشاهده می‌‌شود. فیلم «شبح کژدم» با تصاویر خارق‌العاده سکانس پایانی که در پس زمینه، تله کابین کوچک در سفیدی منظره برفی به چشم می‌خورد و در پیش زمینه، صورت یخ زده فردی وجود داشت، نمایی ماندگار است. در فیلم «آبادانی‌ها»، حرکات دورانی دوربین با چرخش شخصیت اصلی در نقاط مختلف شهر تلاقی داشت. در فیلم «بیدارشو آرزو» که در صحنه‌ای به دنبال افراد گمشده می‌‌گشتند، نمایی بسیار ملتهب بود. در فیلم «بودن و نبودن»، سکانس تکان‌دهنده مربوط به دختر و میزانسن عمودی دوربین به فراز و نشیب های اخلاقی پرداخته است.

در ادامه فریدون عموزاده خلیلی قصه نویس و منتقد در خصوص سینمای عیاری گفت: آقای عیاری فیلم‌های درخشانی را خلق کرده است. همینگوی به عنوان نویسنده‌ای شهرت دارد که وقایع زندگی و جوهره آن را با شیرین‌ترین و ساده‌ترین کلمات بیان می‌کند. قصه‌های او برگرفته از عینیت زندگی است، ولی به علت عمقی که دارد قابل تفسیر و تبیین از زوایای مختلف است.

وی ادامه داد: برای من سینمای قصه‌گو کیانوش عیاری با روایت‌گری همینگوی مشابهت دارد.

همینگوی زندگی را در قالب کلمات متبلور می‌کند و عیاری آن را در قالب تصاویری ساده و بدون تصنع و تکلف نشان می‌دهد. فیلم‌های او دارای داستان‌هایی است که از وقایع روزمره زندگی ما به شمار می‌روند. عیاری بدون آنکه گرفتار فرمالیسم شود از فیلم‌هایش برداشت‌های فراوان دیگری می‌شود. در مورد فیلم «آنسوی آتش» و دعوای برادران نیز تفسیرهای متفاوتی وجود دارد و درحالی که او داستان عشق و نفرت دو برادر را روایت می‌کند، وقایع دیگری نیز در خلال آن جریان دارد. زمانی که هنرمندی از عمق زندگی گرته برداری کرده و برای آن ما به ازای تصویری پیدا می‌کند، این مسئله بعدها قابل تفسیر و حتی پیشگویی است و سینماگران یکی از بزرگترین کارهایی که برای بشریت انجام می‌دهند، پیشگویی درباره آینده می‌باشد.

ابوالفضل پورعرب بازیگر مطرح سینمای ایران نیز درباره عیاری گفت: نمی‌دانم چه باید گفت تا حق مطلب درباره کیانوش عیاری ادا شود و من بتوانم حق شاگردی خود را در قبال او اثبات کنم. من این افتخار را داشتم در اثری با ایشان همکاری کنم.

زمانی که در این اثر مقابل دوربین حضور داشتم، از خود راضی نبودم. روزی هنگام صرف نهار عیاری به نزد من آمد و از بازی من تعریف کرد. گفت من سال‌ها بود می‌خواستم با تو کار کنم که اکنون این اتفاق رخ داده است. من هم علاقه داشتم به عنوان یک کارگردان مولف با او همکاری کنم. در طول فیلم متوجه شدم او کار خود را به صورتی بسیار ساده انجام می‌دهد.

مهرداد اسکویی مستند ساز مطرح سینمای ایران نیز در خصوص عیاری گفت: وقتی نوجوان بودم عیاری با چند فیلم به انزلی آمد. من بازیگر تئاتر و عاشق سینما بودم. بروشور فیلم را نزد او بردم و از من پرسید فیلم می‌سازی؟ گفتم: نه و گفت: حتما این کار را انجام بده. همه ما سینمای عیاری را کپی می‌کنیم. بسیار خوشحال و مفتخرم که در عصر عیاری زندگی می‌کنیم. تلاش می‌کنیم تا واقع‌گرایی و باورپذیری آثارمان شبیه فیلم‌های کیانوش عیاری باشد. من و نسل من بسیار از او یاد گرفتیم. این مراسم بهانه‌ای است برای دیدن چندباره آثار عیاری تا از او بیاموزیم. از او یاد گرفتم که همواره باید میل به تجربه‌های متفاوت در وجودم باشد. در دو روزی که همراه ایشان در سلیمانیه عراق بودیم، از او سینما انسانیت و اخلاق را آموختم.

اسکویی ادامه داد: عیاری یک استاد فروتن است. ما سینماگران و رهروان او با همه سختی‌ها و کمبودها و با شناخت تکلیف خود تلاش می‌کنیم مانند عیاری در مسیر تجربه گرایی عاشقانه و بی‌توقع مسیر را ادامه دهیم.

سپس حجت‌الله ایوبی مدیر فرهنگی نیز گفت: کیانوش عیاری فردی است که نگذاشت منیت درون او فربه شود. شخصیت او دیدنی است برای آنکه منیت را از میان برداشتند. او هر زمان که حضور داشت، از ایران فرهنگ و سینما سخن گفت و برای همین است که او تا این اندازه عزیز و دوست داشتنی است. او یکی از تلخ‌ترین روزهای مدیریتی من در سینما را با درسی کریمانه تبدیل به یکی از بهترین روزهای آن کرد. عیاری به عشق جوانان این کشور صدها ساعت در گروه هنروتجربه فیلم‌های جوانان را به امید دیده شدن آن‌ها دید.امیدوارم سایه او همواره بر سر سینمای ایران مستدام باشد.

علی فرهمند منتقد سینما نیز گفت: سنت سینمای ایران همواره بر بستر واقع گرایی بوده است و کیانوش عیاری به آن وجاهت بخشیده است. سنتی که به ناگزیر جریان سینمای آزاد را با خود همراه کرد. درباره فیلم‌سازانی که درباره واقعیت و ویژگی‌های مستند گونه کار کردند، از کیارستمی تا داوود نژاد، عیاری دارای سبکی منحصر به فرد و غیرقابل تقلید است. واقع گرایی او به گونه‌ای است که با چینش آشکار میزانسن و واقعیت مطلق روزمره به صورت توامان سر و کار داریم  که بسیار پیچیده است. فرمی که مد نظر اوست به گونه‌ای است که واقعیت گرایی را به حد اعلا خود می‌رساند.

در ادامه کیانوش عیاری پشت تریبون حاضر شد و گفت: از حضور عزیزان ممنونم. هجده ماه پیش که دچار بیماری شدم برخی از بهترین متخصصان به من گفتند که باید یا سینما را انتخاب کنی و یا زندگی، اما من نمی‌توانستم از سینما دل بکنم.

وی ادامه داد: نکاتی که دوستان اشاره کردند برای من تازگی داشت. امیدوارم استحقاق این تعریف را داشته باشم. با وجود وضعیت جسمی قصد دارم فیلم «زندان دوستان داشتنی» و سریال «سوسک‌ها کابوس ابدی من» را بسازم. عیاری با بیان اینکه سینما دست از سر من برنخواهد داشت، گفت:خانواده من در این سال‌ها همواره پشتیبان من بودند. همچنین داریوش عیاری یکی از بهترین همکاران من به عنوان فیلمبردار بوده است و یکی از بهترین متخصصان در شناخت و سواد سینمایی است. از آقای اسماعیلی مدیریت موزه سینما برای برگزاری این مراسم بسیار تشکر می‌کنم.

در پایان این برنامه کیانوش عیاری کیک تولد هفتاد و سه سالگی خود را فوت کرد.

فریدون جیرانی، علی دهکردی، مهرزاد دانش، علی فرهمند، حجت‌الله ایوبی، ابوالفضل پورعرب و مهرداد اسکویی در این مراسم سخنرانی کردند و ازجمله حاضران می‌توان به رضا عطاران، داریوش عیاری، خسرو معصومی، جمشید جهان‌زاده، مهدی صباغ‌زاده، دانش اقباشاوی، بهرنگ دزفولی‌زاده، حسن رضایی، شاهین امین، محمود گبرلو، احمد امینی، هوشنگ گلمکانی، عباس یاری، هوشنگ حسینی، مهرداد غفارزاده، ناصر باکیده، رضا رخشان، فرید سجادی حسینی و… اشاره کرد.

نوشته بزرگداشت کیانوش عیاری در موزه سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«جناب آقای مجید اسماعیلی

نظر به تعهد، سوابق مدیریتی و علمی و شناخت و اشراف نظری و عملی در حوزه سینما، جنابعالی را به سمت مدیر عامل موزه سینما منصوب می‌نمایم. امید است با بهره گیری از همه ظرفیت‌ها و میراث گرانقدر سینمای ایران و اتخاذ تدابیر موثر زمینه تحولات استعلایی در این مرکز فرهنگی و اجتماعی را فراهم آورید.

موزه سینما یکی از مراکز مهم و راهبردی طرح تحول سازمان سینمایی است که از جمله ماموریتهای آن در این دوره به این شرح است:

– گردآوری، حفاظت و معرفی اسناد، مدارک و میراث سینمایی

– میزبانی هفته‌های بین‌المللی، موضوعی و تخصصی فیلم با مشارکت سایر مراکز و موسسات سازمان

– اهتمام به هویت فرهنگی بصری فضای موزه

– برگزاری نشست‌های گفتمانی و تحلیلی با همکاری معاونت‌های مربوطه

– برنامه‌ریزی برای برقراری همکاری و مبادلات تخصصی با آرشیوها و موزه‌های داخلی و خارجی

– تبدیل موزه سینما به پاتوق فرهنگی و سینمایی و برپایی بزرگداشت و نکوداشت پیشکسوتان و مفاخر سینمای ایران

– ثبت تاریخ شفاهی، توسعه مطالعات و تبادل تاریخ سینمای ایران و تشویق ثبت آثار سینمایی و تصویری

–  ارتباط با موزه‌های بین‌المللی و داخلی و همکاری بیشتر با وزارت میراث فرهنگی و گردشگری

– توسعه دیجیتالی و مدرن سازی موزه سینما در جهت نمایش بهتر میراث و یادگاری‌های سینماگران

– جمع‌آوری و نگهداری کلیه اطلاعات، اسناد، مدارک، عکس‌ها، کتاب‌ها، جزوات، نشریات ادواری و موردی، فیلم‌های سینمایی، وسایل و تجهیزات مورد استفاده در امر تولید و نمایش محصولات سینمایی

– ایجاد شرایط و زمینه مناسب جهت توسعه و تکمیل و غنای بیشتر موزه.

– اولویت‌هایی که انتظار می‌رود با همکاری و تعامل موثر با آرشیوها، موزه‌ها و فعالان این بخش و با جلب همکاری نهادهای مرتبط، معاونت‌ها و موسسات سازمان سینمایی انجام گیرد.

توفیق شما را از خداوند منان خواستارم. شایسته می‌دانم از تلاش‌های آقای مهران عباسی انارکی در این حوزه قدردانی نمایم.»

شایان ذکر است مجید اسماعیلی متولد ۱۳۵۰ و دارای تحصیلات کارشناسی ارشد از دانشگاه امام صادق (ع)، تهیه کننده، کارگردان و استاد دانشگاه است که از دهه ۸۰ تاکنون در عرصه تهیه کنندگی، فیلمنامه نویسی، کارگردانی و انیمیشن سازی در سینما و تلویزیون فعال است. هفده سال سابقه تدریس در دانشگاه‌ها، مدیریت طرح و برنامه بنیاد روایت، مدیرعامل مؤسسه فرهنگی شهید آوینی، مدیرعامل موسسه اعتباری دانشگاه امام صادق(ع)، مدیرعامل شرکت آوین رسانه فیلم، مدیر مجتمع فرهنگی آسمان، عضو شورای طرح و برنامه انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس، عضو شورای اندیشه ورز تدوین سند سینمای انقلاب اسلامی، عضو شورای اندیشه ورز بررسی اقدامات عملی بیانیه گام دوم در حوزه سینما، و … از جمله  فعالیت‌های او در عرصه دانشگاه و مدیریت‌های فرهنگی و سینمایی است. اسماعیلی کارگردانی و تهیه‌کنندگی ده‌ها فیلم سینمایی و کوتاه و انیمیشن را هم در کارنامه دارد. فیلم‌های سینمایی سینه سرخ، دلشکسته، ماه جبین، آفریقا، شاهزاده ایرانی، لبخند نور، چراغ‌های ناتمام و … از جمله آثار وی در مقام تهیه‌کنندگی است. در سابقه وی داوری چندین جشنواره سینمایی از جمله جشنواره سینماحقیقت، سما، چهل چراغ، جشنواره شهید آوینی و مقاومت نیز به چشم می‌آید.

نوشته مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

صامتی که در «جوکر» هم با احسان علیخانی همکاری داشته است بعد از دو فصل جایگزین رویا نونهالی می‌شود، همایونفر هم به جای آریا عظیمی‌نژاد بر صندلی داوری این برنامه می نشیند و امین حیایی برای سومین فصل پیاپی در تیم داوری حضور خواهد داشت.

مجید اسماعیلی که جایگزین سیدبشیر حسینی شده است چهره کمتر شناخته شده این جمع داوری است اما در سابقه‌اش تهیه‌کنندگی ۱۰ فیلم سینمایی مطرح همچون «دلشکسته» ساخته علی رویین‌تن، «چراغ‌های ناتمام» مصطفی سلطانی و «آفریقا» به کارگردانی هومن سیدی که هر سه تجربه اولین فیلم بلند سازندگانش محسوب می‌شود به چشم می‌خورد و برای تهیه دو فیلم «سینه سرخ» و «ماه جبین» موفق به دریافت جوایز متعدد جشنواره‌های جهانی شده و «شاهزاده ایرانی» دیگر فیلم این تهیه‌کننده در جشنواره فیلم فجر موفق به دریافت سیمرغ بلورین شده است.

این استاد دانشگاه که علاوه بر مهندسی برق، در رشته علوم سیاسی نیز دارای مدرک کارشناسی ارشد است، در جشنواره‌های فیلم حقیقت، چهل چراغ و مقاومت به عنوان داور حضور داشته و از بنیانگذاران ساخت انیمیشن در ایران محسوب می‌شود و علاوه بر طراحی و تهیه ۱۴ مجموعه انیمیشن، ۲ فیلم در این حوزه کارگردانی کرده که می‌توان به انیمیشن مطرح «فرمانروای آب» اشاره کرد.

بنابر اعلام مهدی بلوکات قائم مقام شبکه سه، سری جدید برنامه عصر جدید از عید نیمه شعبان مصادف با ۲۷ اسفندماه سال جاری تا عید غدیر سال ۱۴۰۱ روی آنتن شبکه سه خواهد رفت.

«عصرجدید» با اجرا، تهیه کنندگی و کارگردانی احسان علیخانی اولین و بزرگ‌ترین برنامه استعدادیابی تلویزیونی در ایران محسوب می‌شود که با حضور استعدادهای ویژه در زمینه‌های سرگرمی، هنری و مهارت های ورزشی مقابل دوربین می رود.

نوشته معرفی داوران فصل سوم «عصرجدید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کسی که می خواهد کار دینی بسازد باید به دین آگاه باشد

در اولین میزگرد این هفته برنامه مجید اسماعیلی (تهیه‌کننده و استاد دانشگاه) و محمدحسن فردوسی‌زاده (استاد دانشگاه) حضور داشتند و درباره سینمای دینی و جایگاه نهضت عاشورا مباحثی را مطرح کردند.

مجید اسماعیلی دراین باره گفت: ما وقتی در مورد سینمای دینی صحبت می کنیم سه مطلب در ذهن ما به وجود می آید. اول مبحث تاریخی. مثل سریال های «امام علی(ع)» و «مختار نامه» و «ولایت عشقم. دوم می توان آن را سینمای معناگرا معرفی کرد. نگاه سوم در مورد سینمای دینی آن است که در صدد تفسیر و توضیح موضوع دین است. اگر با این رویکرد به سینما نگاه کنیم سینمای دینی بزرگتر می شود. دو نگاه قبلی را شامل می شود. علامه طباطبایی در تفسیر دین می فرمایند: هر آنچه خوب است دین است. ما در حوزه دانش دینی تولید آثار مربوط به سینمای دینی دارای یک سرطان هستیم. ما آدم هایی داریم که فکر می کنند دین می دانند به سراغ ساختن کار دینی می آیند. گاهی ممکن است به عنوان کار دینی یک کار شیطانی را تبلیغ کرده ایم. کسی که می خواهد کار دینی بسازد باید به دین آگاه باشد.

محمدحسن فردوسی زاده ادامه داد: تلقی از سینمای دینی در نزد مخاطبان متفاوت است. تلقی عام این است که فیلم های تاریخ مقدس را باید سینمای دینی به حساب بیاوریم. اما نکته جدی این است که سینما برای ما یک هنر بومی نیست. حتی تعاریف سینمای دینی هم از غرب می آید و تعریف دین در غرب آیین مسحیت است و تعاریف مسحیت از دین با اسلام متفاوت است. نوعی معناگرایی به عنوان سینمای دینی تلقی می‌شود. در سینمای اسلامی این موضوعات متفاوت است. یکی از تفاوت ها در این است که ما به مولف و نیت او توجه می کنیم و از آن غافل نمی شویم.

میز رسانه برنامه «هفت»

میزگرد دوم این هفته برنامه سینمایی «هفت» میز رسانه بود که درباره قاچاق فیلم «خرس» و برگزاری آنلاین جشنواره موضوعاتی مطرح شد.

احسان ناظم بکایی گفت: بحث جشنواره بسیار مهم است عموما نیمه دوم سال زمان جشنواره هاست و ما امسال با چالش کرونا رو به رو هستیم. جشنواره کودک میخواهد برگزار شود باید دید ما در حوزه تولیدات سینمایی در سال گذشته چه وضعی داشتیم؟ ما بیشتر مراسم ها را به حالت تعطیل و نیمه تعطیل در آوردیم به خاطر مردم ، طبیعتا اگر جشنواره ها را به زمان دیگری موکول کنیم بهتر است چون سلامت مردم مهم است و اگر انلاین برگزار شود بسیاری از ترس قاچاق شدن آثار  کار را تحویل نمیدهند. جشنواره فیلم مستند مهم است چون در این حوزه ما تولید در موضوع کرونا داشتیم. اما باید ساز و کار مناسبی برای آن در نظر گرفت.

محمدصالح حجت الاسلامی در ادامه افزود: در مورد آنلاین برگزار شدن جشنواره ها بحث صیانت از آثارمطرح  است. یک نکته خیلی خیلی مهم در بخش سینما حقیقت این است که  فیلم ها برای اینکه بتوانند گردش جهانی خود را شروع کند باید اوپنینگ داشته باشد ولی الان سردرگم هستند سوال این است که سینما را چه کسی مدیریت میکند؟

باید اربعین را به تمام مردم جهان معرفی کنیم/ موضوعاتی مانند اربعین قابلیت زیادی برای پرداخت دارد

در میز گرد سوم این هفته برنامه «هفت» وحید چاووش کارگردان مستند و رامیتن شهبازی کارشناس درباره مستندهای دینی و اربعینی خصوصا مستند «شما چه کسی هستید» به بحث و تبادل نظر پرداختند. رامتین شهبازی در این باره گفت:  فرهنگ راهپیمای اربعین چند سالی است که به آن توجه میشود. طبیعی است که برای دوستان هنرمند جذابیت ایجاد می‌کند. ولی وقتی شما با برخی از آثار رو به رو میشوید با یک شوری برخورد می کنند که تبدیل به نگاه سینمایی نشده است. به هر حال گزارش با فیلم بسیار فرق دارد. یک منطق فیلم سازی باید وجود داشته باشد . من در برخورد با این آثار می ترسم. اربعین و مواجه دو فرهنگ با هم خیلی ظرفیت پرداخت دارد. ولی به هرحال روی برخی عناصر با هم متفاوت هستند فیلم شما چه کسی هستید روایت کوتاهی است که سعی میکند به افراد نزدیک شود .فیلم شلخته ای نیست و تصویر و قاب بندی های استانداردی دارد که تبدیل به فیلم شده اشت.

وحید چاووش در باره ساخت این نوع مستندها افزود: بخشی از ماجرا به من فیلمساز برمی گردد و شناخت من از هویت. من نگاره توریسیتی به فضای اربعین ندارم. ادوات ظاهری میخواهد برای نفوذ به قلب ادمها.

من هنوز احساس می‌کنم خیلی کم گذاشتم برای این موضوعی که بضاعت فراوانی دارد الان چند سال است به دنبال معرفی اربعین به مردم جهان هستم. من ماشین به ماشین و تاکسی به تاکسی به کربلا رسیدم. اگر غربی ها در فرهنگشان همچین بضاعتی داشتند بلاشک چندین کار سینمایی و سریال از این موضوع ساخته شده بود ولی چرا ما این کار را برای اربعین انجام نداده ایم؟

گفتنی است میز نقد این هفته برنامه به موضوع بررسی نماد در سینما با حضور مسعود فراستی، ناصر هاشم‌زاده و محمدتقی فهیم برگزار شد.

نوشته کسی که می خواهد کار دینی بسازد باید به دین آگاه باشد/ باید اربعین را به تمام مردم جهان معرفی کنیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حالا اما به دلیل ایجاد این حاشیه‌ها، مجید اسماعیلی در توضیح و تکمیل مصاحبه‌ی خود و برای عدم برداشت‌های مختلف از صحبت‌هایش در این مصاحبه و ایجاد سوءتفاهم، متنی را در اختیار «سوره‌سینما» قرار داده است که آن را می‌خوانید:

حرف‌ها و گفتگوهایم واضح است و نیازی به مفسر ندارم….

با توجه به خبری که دیروز (دوشنبه) در مورد فیلم «ماهی سیاه کوچولو» از طرف اینجانب در یکی از رسانه‌ها درج شد؛ اعلام می‌کنم که به هیچ عنوان و در هیچ مصاحبه و گزارشی حرفی از سرمایه‌گذار دولتی نزده و این خبر را تکذیب می‌کنم. فیلم مذکور با حمایت و بودجه شخصی تهیه‌کننده فیلم ساخته شد. و در ادامه اعلام می‌کنم از آنجایی که فیلم در بستر تاریخی واقعه آمل رخ می‌دهد، همگان از این داستان اطلاع داشتیم و با علم بر این قضیه پا به عرصه تولید این اثر گذاشتیم و با قلب و وجودمان فیلم را ساختیم و کپشن ابتدا و انتهای فیلم نیز گویای این امر بوده و مطلبی فارغ از داستان فیلم نمی‌باشد.

اگر جایی گفته‌ام که راجع به واقعه آمل نساخته‌ام، منظور این بوده که فیلمی صرفا تاریخی در مورد واقعه مدنظر نساخته‌ام، نمی‌خواستیم به طور مستقیم به اصل واقعه بپردازیم و سعی بر این بوده که با ایجاد درام و کنش و کشمکش و به تصویر کشیدن فضای درونی آدم‌ها، درامی جذاب در کنار اصل واقعه خلق کنیم.

توصیه من به دوستانی که داعیه هنر و فرهنگ دارند این است که فارغ از هرگونه جناح و جناح‌بندی و زاویه با شخص یا دیدگاهی، در این روزها که سینمای ما به روی دست‌انداز سرمایه افتاده، به جای حاشیه‌سازی، از تهیه‌کنندگانی که با بودجه و سرمایه شخصی خود قدم در مسیر پرتلاطم تهیه فیلم می‌گذارند، حمایت و قدردانی کنند. آخرین نکته اینکه حرف‌هایم صریح و شفاف بوده و نیازی به مفسر ندارم، “جنگ و اعترافی در کار نیست.” حال همه ما خوب است. اگر بگذارم، بگذاری، بگذارند…

والسلام

مجید اسماعیلی

نوشته توضیحات مجید اسماعیلی در مورد حاشیه‌های مصاحبه اخیرش با «سوره‌سینما» در رسانه‌ها/ حرف‌ها و گفتگوهایم واضح است و نیازی به مفسر ندارم…. اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این پیش‌زمینه با انتشار اخباری مبنی بر ساختن فیلمی درباره حماسه امل در سال ۶۰ توسط او با حضور بازیگرانی مانند مریلا زارعی انتظارها را در مورد دیدن یک فیلم خوش‌ساخت در مورد انقلاب بالا برد، اما در «ماهی سیاه کوچولو» به جز متنی در ابتدا و انتهای فیلم، نه‌تنها اثری از واقعه‌ی آمل دیده نمی‌شد، بلکه مخاطبان شاهد اثری سردرگم بودند که به‌رغم کارگردانی نسبتا قابل قبولش توفیقی هم در جوایز و نظر منتقدان نیافت.

همین موضوع بهانه‌ای شد تا با «مجید اسماعیلی»، کارگردان «ماهی سیاه کوچولو» گپ و گفتی صمیمی داشته باشیم. صحبتی که او برای اولین‌بار از دلایل ضعف فیلم نخستش سخن می‌گوید:

ساخت اولین تله فیلم داستانی در سال ۸۸

فیلمسازی شما از کجا شروع شد و چه مسیری را در سینما طی کردید تا به ساخت «ماهی سیاه کوچولو» رسیدید؟

آغاز ورود من به کارهای هنری و سینمایی به سال ۱۳۷۵ برمی‌گردد که وارد رشته گرافیک هنرستان تجریش صدا و سیما ـ که الان اسمش کمال‌الملک شده است ـ شدم. دو سال گرافیک خواندم. همزمان تئاتر هم کار می‌کردم، ولی از همان اول، هدفم سینما بود و مسیری جز این نداشتم. برای کارگردانان بزرگی در تئاتر بازی کردم. تا اینکه دیپلم گرفتم و دوباره در همان رشته گرافیک وارد دانشگاه شدم که سه ترم خواندم و انصراف دادم، چون دیگر وارد سینما شده بودم و داشتم در زمینه‌های مختلف کار می‌کردم و دیگر وقت نداشتم به دانشگاه بروم و علاقه‌ای هم وجود نداشت. تخصص‌هایی را که به دردم می‌خوردند گذرانده بودم. در سینما سمت‌های مختلفی را مثل عکاسی، منشی‌گری، دستیار۳، دستیار۲، دستیار۱، برنامه‌ریز و… تجربه کردم و همزمان با این کارها فیلم کوتاه هم می‌ساختم. این مسائل تا سال ۱۳۸۸ ادامه داشتند که اولین تله‌فیلم خود را به اسم «نزدیک‌تر بیا» برای شبکه یک کارگردانی کردم.

پس سینما را به شکل تجربی شروع کردید؟

بله، سینما برایم امری کاملاً تجربی و با یاد گرفتن از اساتیدی بود که با آنها کار کردم.

بیشتر با فیلم دیدن، فیلمسازی یاد گرفته‌ام!

از کدام کارگردان بیشتر الهام و یاد گرفتید؟

واقعیت این است که بیشتر با فیلم دیدن، فیلم ساختن یاد گرفته‌ام. سر صحنه‌ها قطعاً خیلی چیز یاد گرفتم، ولی یاد گرفتن‌ها به این شکل نبود که مثلاً دکوپاژ یاد بگیرم. این اتفاق‌ها نمی‌افتاد. سر صحنه‌ها که می‌رفتم اتفاق خاصی نمی‌افتاد، در حالی که با کارگردان‌های بسیار مطرح کشورمان هم کار کرده بودم، ولی اتفاق خاصی ندیدم. می‌رفتم دستیارشان می‌شدم یا هر کار دیگری را قبول می‌کردم که ببینم چه اتفاقی می‌افتد، ولی از نظر من اتفاق خاصی نمی‌افتاد، اما سر صحنه از بدی صحنه‌ها خیلی چیزها یاد گرفتم. از بدی گروه‌ها. فکر می‌کنم برای همه این اتفاق می‌افتد که وارد گروه‌هایی می‌شوند که دعوا می‌شود و هماهنگ نیستند. فهمیدم اگر در صحنه هماهنگ نباشیم چقدر بد است. اگر گروه یکدست نباشد چقدر بد است و در کیفیت کار چقدر تأثیر می‌گذارد. به هر حال در تمام فیلم‌ها آموزه‌هایی وجود داشت. مثلاً در فیلمی آقای «مجید مجیدی» خیلی خوب از کودک بازی می‌گرفت. آنجا خیلی برایم خوشایند بود که چقدر ظریف کار می‌کرد. همه اینها بیشتر از لحاظ رویکرد، اخلاق و هماهنگی گروه برایم آموزه‌ای شد که بدانم در سینما همه مناسبات و تخصص‌ها مهم‌اند، ولی بحث تکنیکال و تخصصی را بیشتر از مطالعه و فیلم دیدن یاد می‌گرفتم. گاهی فیلمی را که به دلم می‌نشست و فضای آن را دوست داشتم، شاید بیشتر از ۴۰ بار می‌دیدم.

فیلمسازی گفت من ملحد هستم، ولی با فیلم تو گریه کردم

اولین تله‌فیلم شما؛ «نزدیک‌تر بیا» در سال ۸۸ ساخته شد و سرآغازی شد برای ساخت چندین و چند تله فیلم دیگر …

بله، در سال ۱۳۸۹ فیلم «کمی دورتر» را برای شبکه دو کار کردم. فیلم «کمی دورتر» را فیلمساز عزیزی دیده بود و این جمله را به شکل اغراق‌شده گفت که: «من ملحد هستم، ولی با فیلم تو گریه کردم. با سکانس آخر فیلم که در حرم حضرت معصومه(س) آن اتفاق می‌افتد تو کاری کردی که من گریه کردم.» گفتم: «دست من نبود و صاحب اثر، این کار را کرده است.» کاری که کاملاً دلی است، تأثیر می‌گذارد. من آدم‌هایی را دیده‌ام که تحت تأثیر این فیلم قرار گرفته‌اند که اصلاً نمی‌شود با آنها حرف مذهبی زد، ولی کاملاً ارتباط گرفته بودند. چرا؟ چون فیلم دکمه را درست زده است.

فیلمنامه‌هایی را که دوست داشتم ساخته نشدند

بعد از «کمی دورتر» چه فیلم‌هایی را ساختید؟

فیلم «خشت بهشت» را در سال ۱۳۹۰ برای شبکه دو و بعد از آن هم فیلم‌های «خدا جیرجیرک‌ها را دوست دارد» و «رقص روی یخ» را کارگردانی کردم. نویسنده و تهیه‌کننده «خدا جیرجیرک‌ها را دوست دارد» خودم بودم. در آن مقطع پا به عرصه تهیه‌کنندگی تله‌فیلم‌های تلویزیون هم گذاشتم. غیر از دو فیلم «خدا جیرجیرک‌ها را دوست دارد» و «رقص روی یخ» که تهیه‌کننده‌شان هم بودم، حدوداً پنج فیلم دیگر را هم تهیه کردم. بعد دنبال ساخت اولین فیلم سینمایی‌ام بودم و فیلمنامه‌های مختلفی را دوست داشتم بسازم، ولی نمی‌شد… . در واقع نتوانستم فیلمنامه‌هایی را که دوست دارم را به عنوان اولین اثر سینماییم بسازم.

چرا؟ چرا نمی‌شد آن فیلم‌ها را ساخت؟

به دلایل مختلف. برای یک فیلم سرمایه نداشتیم و نمی‌توانستیم بسازیم. برای یک فیلم وارد مرحله پیش‌تولید شدیم و یکمرتبه به دلم بد افتاد که نکند این فیلم خوب نباشد و آن را نساختم و کاملاً آن متن را کنار گذاشتم. فیلمنامه‌ اصلی هم که دوست داشتم بسازم پروانه ساخت نگرفت.

باید به سطح بالایی برسید، بعد فیلم سیاه‌نمایی بسازید!

به خاطر موضوعش؟

دلایل آن را نمی‌دانم. چون چیزی را که می‌گویند سیاه‌نمایی است در فیلم‌های دیگر دیده‌ام. فکر می‌کنم سیاست مدیران سینمایی پیرامون فیلم‌های سیاه‌نمایی، بیشتر به فیلمساز می‌خورد و اینکه در این مرحله نمی‌توانی سیاه‌نمایی بسازی! باید کمی رشد کنی و بعد بسازی! احساس کردم ممیزی‌ها به فیلمنامه نمی‌خورد، بلکه به فیلمساز می‌خورد. وقتی فیلمسازی در سطح بالا هستی می‌توانی سیاه‌نمایی بسازی، ولی وقتی نیستی نمی‌توانی.

فیلمنامه‌های بعضی فیلمسازان را نمی‌توانند رد کنند!

یعنی با خود سیاه‌نمایی مشکل ندارند، مشکل با سازنده است.

نمی‌دانم. به هر حال یک‌سری از فیلمسازهای بزرگ ما قدرت‌هایی دارند که نمی‌توانند فیلمنامه‌شان را رد کنند و کمتر اذیتشان می‌کنند و آنها می‌توانند فیلم‌هایشان را بسازند، ولی کسی که تازه شروع کرده است را می‌توانند اذیت کنند و این کار را هم می‌کنند و دست او هم به جایی بند نیست. گاهی در جشنواره فجر شاهد فیلم‌هایی هستیم که آدم می‌بیند آن فیلم حتماً پروانه ساخت گرفته که به جشنواره آمده و اگر این گرفته، پس چرا فلان کارگردان فیلم اولی مجوز نگرفته است؟ آدم کمی سر در نمی‌آورد داستان از چه قرار است. اگر چیزی بد است، خب بد است دیگر. مانند قضیه حلال و حرام. مثل این است که بگوییم امسال دروغ حرام، سال دیگر مکروه و سال بعد واجب است و اگر نگویی اشتباه کردی! مثل خیلی چیزهای دیگر که در مملکت ما اتفاق افتاده است که اولش به‌شدت جلوی آن را می‌گیرند و بگیر و ببند، ولی بعد آزاد می‌شود و آدم نمی‌داند چه شد.

و بالاخره «ماهی سیاه کوچولو» …

همان‌طور که اشاره کردید در سال ۱۳۸۸ اولین فیلم تلویزیونی‌تان را ساختید. بعد چند تله‌فیلم خوب برای تلویزیون ساختید و تهیه‌کنندگی هم کردید. سپس می‌خواستید به سراغ آثار سینمایی بروید که به هر دلیلی نشد. این اتفاق چگونه برای «ماهی سیاه کوچولو» افتاد. جایی خواندم آقای شفیعی این طرح را به شما پیشنهاد داد. این ارتباط با آقای شفیعی چگونه شکل گرفت و چه شد قبول کردید؟

متن «ماهی سیاه کوچولو» نوشته علی طالب‌آبادی است. دو فیلم اولم یعنی «نزدیک‌تر بیا» و «کمی دورتر» هم نوشته آقای طالب‌آبادی است و به هر حال با هم همکاری داشتیم و دوست بودیم. با آقای شفیعی هم ارتباط داشتیم و ایشان فیلم‌هایم را دیده بودند و قبل از آن قرار بود با هم تله‌فیلمی را تجربه کنیم که به هر حال شرایط مهیا نشد. در اینجا وقتی آقای شفیعی و آقای طالب‌آبادی صحبت کرده بودند، من به ذهنشان رسیده بودم و زنگ زدند. رفتم و طرح را خواندم و مناسبات بعدی شکل گرفت. شاید انتخاب‌های دیگری هم داشته‌اند که نشده است. این‌گونه شد که طرح اولیه را که شاید دو سه سطر بود خواندم و نظراتم را دادم.

غیر از تیزر یک فیلم، تا کنون کار آپارتمانی نساخته‌ام

برایتان سخت نبود؟ چون می‌توانستید برای فیلم اول یک فیلم آپارتمانی بسازید.

آنها هم می‌‌دانستند به سراغ چه کسی بیایند، چون من هم در شمال و جنگل، و هم دو فیلم در کویر و در کوره آجرپزی و کارخانه یخ‌سازی ساخته بودم و هیچ‌‌یک از فیلم‌هایم در مدل معمول نبود. غیر از تیزر یک فیلم، تا کنون کار آپارتمانی نساخته‌ام، چون طبیعت را دوست دارم. شاید فیلم بعدی‌ام در آپارتمان باشد، نمی‌دانم، ولی کار در جنگل یا کویر واقعاً شرایط خاصی دارد. برایم این چیزها سخت نیست. یعنی اگر ایده فیلم داستانی و خود گروه خوب باشند، طبیعت به‌قدری مهربان است که هر لحظه اتفاقات خوبی را در اختیار آدم قرار می‌دهد و آدم لذت می‌برد. به هر حال شرایط خاص خودش را دارد.

ظاهراً قبل از «ماهی سیاه کوچولو» فیلم دیگری در حوزه کودک و نوجوان ساخته بودید که اکران نشد. ماجرای آن چه بود؟

موقعی که «ماهی سیاه کوچولو» به من پیشنهاد شد، در مرحله پیش‌تولید فیلم «گمیچی» بودم و به آقای شفیعی و طالب‌آبادی گفتم به شرطی می‌آیم که آن فیلم را بسازم و بعد بیایم که قبول کردند و منتظرم ایستادند. آن فیلم را در دریاچه ارومیه که خشک شده بود و به‌نوعی می‌شود گفت کویر ارومیه ساختم. آن فیلم را ساختم، ولی بعد از فیلمبرداری همه چیز آن متوقف شد و به سراغ «ماهی سیاه کوچولو» رفتم و این فیلم که تمام شد، به سراغ تدوین «گمیچی» رفتم و مراحل فنی فیلم انجام شد و اولین دوره آن را به جشنواره نوجوان همدان رساندم که در آنجا در بخش بین‌الملل فیلم برگزیده شد. الان هم نیت دارم این فیلم را به بخش هنر و تجربه جشنواره فجر امسال بدهم، البته اگر بشود.

علاقه‌ای به ساختن فیلم سیاسی ندارم

می‌دانستید اولین فیلمی که قرار است در سینما از شما پخش شود فیلم «ماهی سیاه کوچولو»ست. آیا در ذهنتان فکر خاصی بود که فیلم اولی که می‌خواهم بسازم باید مدل خاصی باشد یا به عنوان یک پیشنهاد آمده بود و تصمیم گرفتید بسازید.

فیلمساز به هر حال دوست دارد فیلم خودش را بسازد. هر کسی نظری دارد، ولی نحوه کارم طوری بود که دو سه تله‌فیلم که از من در تلویزیون پخش شد، بقیه کارهایم را بدون تیتراژ می‌فهمیدند کار من است. بعداً شنیدم گفتند معلوم است فضا، فضای فلانی است و وقتی می‌دیدند مطمئن می‌شدند که کار من است. داشتم در ادامه آن ماجرا می‌رفتم که فیلم سینمایی‌ام را بسازم ولی این اتفاق نمی‌افتاد و در این فاصله «گمیچی» یعنی همان فیلم کودک و نوجوان را ساختم. آن را هم اگر کسی فیلم‌هایم را دیده باشد، بدون تیتراژ هم متوجه می‌شود کار من است. «ماهی سیاه کوچولو» هم که به من پیشنهاد شد، از فضای انسانی‌اش خیلی خوشم آمد و آن را دوست داشتم. در آن هیاهوی جنگل و جنگ و فضاهای سنگین، یک عشق شکل می‌گیرد و یک مثلث عشقی پدید می‌آید و یک نفر با دوربین اسلحه‌اش عاشق کسی می‌شود. ‌این فضایی بود که به آن علاقه داشتم و خوشم آمد. از همان روز اول گفتم که هیچ‌وقت نه علاقه‌ای به ساختن فیلم سیاسی داشته‌ام و نه دارم و برایم جذابیتی هم ندارد. آدم‌هایی هستند که می‌توانند در این عرصه بیایند و فیلم‌های درجه یکی هم بسازند. کارم چیز دیگری است. تهیه‌کننده و نویسنده هم گفتند ما به این فضا وارد نمی‌شویم.

یعنی در طرح اولیه‌ای که به شما ارائه شد، فضای سیاسی وجود نداشت و اشاره‌ای به واقعه‌ی آمل نمی‌شد؟

در طرح اولیه، ما وارد شهر آمل می‌شدیم و درگیری و مسائل آن مقطع مطرح می‌شدند. گفتم می‌توانم بسازم و کاری ندارد، ولی اصلاً نشان دادن جنگ و درگیری را در این فضا را دوست ندارم. شاید نشان دادن جنگ و درگیری در طرح و فضای دیگری به دلم بنشیند، ولی در اینجا وقتی آدم به سمت فضای سیاسی می‌رود، یک مقدار عرصه برایش تنگ می‌شود، عده‌ای با آن موافقت و عده‌ای مخالفت می‌کنند. کلاً دوست دارم فیلم‌هایی بسازم که با فطرت انسان‌ها کار داشته باشد و نه به جناح و تفکر خاصی. دوست دارم بگویم این یک انسان است و کاری به حرف‌های دیگر ندارم. در این فیلمنامه هم عشق مطرح بود که به هر حال با فطرت انسان کار دارد و انسان در هر جای دنیا که باشد، این را می‌فهمد، به همین دلیل سعی کردیم از فضای سیاسی کار کم کنیم، که به این مرحله رسید.

هزاران داستان واقعی در ۲۴ ساعت ماجرای آمل وجود داشت!

یعنی فضای مورد نظر نویسنده و تهیه‌کننده یک فضای سیاسی بود و شما مخالفت کردید؟

نه، هر سه به توافق رسیده بودیم که با بستر آن ماجرا، یک داستان فرعی را روایت کنیم. این داستان که واقعی نیست، بلکه پرداخت ذهن نویسنده و خود ماست. ما از آن بستر فقط استفاده کردیم، چون اگر می‌خواستیم ماجرای آمل را نشان بدهیم که هزاران داستان واقعی در آن ۲۴ ساعت درگیری وجود دارد. ما به این طرف آمدیم که یک کار خاص و ویژه انجام بدهیم و واقعاً تمام تلاشمان این بود و در این شرایطی که همه داخل یک آپارتمان می‌روند و یک فیلم سینمایی می‌سازند و بیرون می‌آیند، ساختن یک فیلم در جنگل ریسک بزرگی بود. ما وارد فضای طبیعت شدیم و تماشاچی مدت‌هاست از فضای طبیعت دور شده است و بازیگرها را وارد فضای جدیدی کردیم. ما آمدیم که در همه جنبه‌های ساختار، کارگردانی، فیلمبرداری و… فضای خلاقانه‌ای را جلو ببریم، ولی به هر حال در سینمای ما یک معضل وجود دارد و آن هم رساندن فیلم به جشنواره است که باعث می‌شود همه کارها با عجله انجام شوند. حالا این بخش قضیه درباره کار ما زیاد مهم نیست، چون از نظر تهیه و تولید به‌قدری خوب حمایت می‌شدیم که این فشارها را نفهمیدیم، ولی وقتی فیلمنامه در این دایره قرار می‌گیرد که عجله کنید و برسانید، موضوع فرق می‌کند، مخصوصاً که از منِ کارگردان دور می‌شود و یک نفر دیگر دارد می‌نویسد و من باید آن را بسازم.

فیلمنامه‌ای که درنیامده کار را دچار معضل می‌کند

بیشتر انتقاداتی هم که به فیلم شما شده، به فیلمنامه برمی‌گردد نه کارگردانی.

بله. می‌گویند کارگردانی فیلم، فیلمبرداری، بازی‌ها و… خوب است، ولی وقتی فیلمنامه‌ای به قولی در نیامده، یعنی یک بار نوشته نشده، بعد از آن فاصله گرفته نشده، دو باره مرور و اشتباهات برطرف نشده و کلاً پخته نشده باشد، آدم را دچار معضل می‌کند. معتقدم اگر برای این فیلمنامه زمان کافی صرف می‌شد، کار بسیار خوبی از آب در می‌آمد. به نظر من اگر زمان کافی صرف فیلمنامه‌ می‌شد، با توجه به تولید و اجرایی که سر صحنه شد، اگر فیلمنامه به پختگی کامل می‌رسید، خیلی فیلم خوبی می‌شد.

قطعاً دیگر این‌گونه فیلم نخواهم ساخت

پس شما از برآیند فیلمنامه با توجه به زمانی که وجود داشت راضی نیستید.

قبلاً هم راضی نبودم، بعداً هم راضی نخواهم بود و قطعاً دیگر این‌گونه فیلم نخواهم ساخت. فیلمنامه باید آماده و پخته شده باشد و بعد وارد مرحله ساخت شود، چون در هر حال فیلمنامه است که دارد روایت تصویری می‌شود.

یک‌سری شخصیت‌ها هم در فیلم شما وجود داشتند که یک مقدار سردرگمی مخاطب را بیشتر می‌کرد. مثلاً دختری که در آخر فیلم می‌آمد و نقاشی می‌کشید. این یک پرداخت نمادین یا تفسیری بود؟ ماجرا چه بود؟

جواب شما را در پاسخ به سئوال قبلی‌تان دادم.

وقتی وارد ساخت فیلم شدم۳۳ صفحه فیلمنامه داشتم!

اگر هدف خاصی از این شخصیت نبود، چرا آن را از فیلم برنداشتید؟ واقعا تکلیف این شخصیت در فیلم مشخص نیست.

وقتی وارد ساخت فیلم شدم، فکر می‌کنم دقیقاً ۳۳ صفحه فیلمنامه داشتم و با ۳۳ صفحه فیلمنامه وارد ساخت فیلم شدم. حالا دارم فیلم را می‌سازم و جلو می‌روم و یکمرتبه فیلمنامه به دستم می‌رسد. حالا تصورش را بکنید که فیلم در دو جنگل مختلف با فاصله زمانی سه ساعت تصویربرداری می‌شود، رج زدن و وصل کردن این جنگل‌ها به هم، زرد شدن برگ‌ها و برگریزان و به هم ریختن شرایط و فیلمی با آن لوکیشن و فضای سخت، حالا فیلمنامه رسیده است و من باید همان لحظه اجرا کنم…

بعد از تقریبا دو ماه، فیلمنامه هیچ پیشرفتی نداشت

چرا از ابتدا قبول کردید؟ شما که شرایط را می‌دانستید.

نه، شرایط این‌گونه نبود. وقتی درمورد طرح صحبت کردیم، فکر می‌کنم مرداد ماه بود. قرار شد بعد از تصویربرداری «گمیجی» و در تاریخ اول مهر ماه بازگردم. آقای طالب‌آبادی گفت پس من تا آن موقع فیلمنامه را آماده می‌کنم. به‌جای اول مهر ۱۹ مهر آمدم. برگشتم و دیدم فیلمنامه در همان موقعیت قبلی است! در حالی که به‌واسطه اوکی دادن من با خانم زارعی قرارداد بسته بودند پروانه ساخت گرفته شده و تعدادی از کارهای پیش‌تولید انجام شده بود. حالا من رسیده‌ام. چرا فیلمنامه آماده نیست؟ این در واقع یک نوع رکب زدن است.

فیلمنامه‌نویس خودش می‌داند چه کرده است!

آقای شفیعی هم در نشستی گله کرده بودند که آقای «طالب آبادی» در نشست‌های این فیلم شرکت نمی‌کنند.

همین دیگر. نیامدند، چون خودشان می‌دانند چه کار کرده‌اند. وقتی چنین اتفاقی رخ می‌دهد، خودشان هم در جلسات حاضر نمی‌شود. این اولین بار است که دارم اینها را می‌گویم، چون واقعاً دیگر به من برخورد. به فلان نشست و اکران جلسه و منتقدین می‌روم و می‌‌بینم تنها هستم. قرار است بیایند، به آنجا می‌روم و می‌بینم تنها هستم. چهار روز دیگر جای دیگری می‌رویم، قبلاً هماهنگ کردیم، می‌رسم و می‌بینم تنها هستم. دلیلش چیست. نویسنده باید بیاید و از اول بگوید چه شده است؟

اصلاً نمی‌خواستم راجع به حادثه آمل فیلم بسازم و نساختم

به قول شما اگر از ابتدا قرار بود فیلم شما، در حاشیه، به ماجرای سال ۱۳۶۱ آمل بپردازد، موردی نبود، ولی قبل از ساخته شدن فیلم، تمام اخباری که در باره «ماهی سیاه کوچولو» می‌آمد این بود که قرار است فیلمی در باره حادثه آمل ساخته شود. خود آقای شفیعی هم مصاحبه می‌کردند و می‌گفتند تا حالا راجع به این موضوع فیلمی ساخته نشده است و در سینمای ما جایگاهی نداشته است و همه منتظر این اتفاق بودند، اما درنهایت می‌دیدند عملا غیر از نوشته‌های ابتدایی و انتهایی هیچ چیزی از حادثه آمل وجود ندارد، یعنی شما اگر این دو نوشته را برمی‌داشتید، فیلم هیچ ربطی به حادثه آمل نداشت. چرا باید قبل از جشنواره چنین اتفاقاتی بیفتد که چنین انتظاراتی رقم بخورند؟

قبل از جشنواره چرا گفتند؟ چون فیلمنامه آماده نبود. من همه‌ی این گرفتاری‌ها را مربوط به فیلمنامه می‌دانم. وقتی فیلمنامه آماده نیست می‌گویند راجع به حادثه آمل است. کجای قضیه راجع به حادثه آمل است؟ قبل از جشنواره فجر، یک اکران خصوصی برای بعضی از بزرگان گذاشتیم، وقتی فیلم را دیدند گفتند چه جالب! اصلاً ربطی به حادثه آمل ندارد. اینکه یک فیلم عاشقانه است. متنی را به اول و آخر فیلم اضافه کردند. متنی که زیردست فیلمساز نیست و تهیه‌کننده آن را اضافه کرده است. در طی ساخت تمام تلاشم را کردم که کار یک کار انسانی و بدون زمان باشد. به هر حال آن متن زده شد. حرف شما را قبول دارم که اصلاً فیلمی در باره حادثه آمل نساخته‌ام. اصلاً نمی‌خواستم راجع به حادثه آمل فیلم بسازم و نساختم.

فیلمنامه شب به دستم می‌رسید و صبح باید سر صحنه می‌رفتیم

و اگر دست شما بود متن‌های ابتدا و انتها را هم اضافه نمی‌کردید.

قطعاً، ولی به هر حال تهیه‌کننده‌ی فیلم، صاحب کار است و تصمیم‌ می‌گیرد این کار را بکند و کرد و کاملاً هم تصمیم ایشان محترم است، ولی چون تا به حال خالصانه کار کرده و فیلم ساخته‌ام، از حرف زدن ابایی ندارم که اصلاً علاقه‌ای به ساختن فیلم‌های تاریخی و سیاسی نداشته‌ام و ندارم. شاید در آینده این علاقه به وجود بیاید. الان دغدغه‌ام نیست و زمان ساخته شدن فیلم «ماهی سیاه کوچولو» هم نبود. قرار بود ما داستان دو تک تیرانداز را روایت کنیم. طرح اولیه هم این نبود و بحث تک‌تیرانداز را من مطرح کردم و گفتم چقدر داستان دو تک‌تیرانداز که در جنگل به دنبال ماجرایی هستند و حالا یکی از آنها عاشق می‌شود، جالب خواهد بود. این کجا و قصه فعلی کجا؟ همین بستری را که مطرح کردم جلو بروید و ببینید چه فیلمنامه خوبی از آن بیرون می‌آید. به آقای طالب‌آبادی حق می‌دهم، چون زمان کافی برای نوشتن فیلمنامه نداشت. البته شاید بعضی از فیلمنامه‌ها را بشود در ده روز هم نوشت، ولی به نظر من این فیلمنامه زمان بیشتری می‌خواست و هنوز نمی‌دانم وقتی به من گفتند موقعی که از شهرستان برگردی فیلمنامه آماده است، چرا آماده نکردند؟ بازیگر سر صحنه می‌پرسد آقای اسماعیلی! این در اینجا یعنی چه؟ اگر آینده فیلمنامه را داشته باشم می‌گویم اینجا این یعنی این، چون بعدش این می‌شود و به این نقطه می‌رسد. حالا تصورش را بکنید که می‌گویم چون… چون چه؟ البته این‌طور نبود که ندانیم بعد از آن چه اتفاقی می‌افتد. کلیت ماجرا را می‌دانستیم، ولی ریز جزئیات را نمی‌دانستیم. فیلمنامه شب به دستم می‌رسید و صبح باید سر صحنه می‌رفتیم و هنرپیشه جلوی دوربین می‌رفت. بازیگر فیلمنامه را می‌خواند و بعد از آن باید تحلیل کنیم. هم خود من بدانم و بازیگر بداند. در وهله‌ی اول اگر خودم ندانم و ارتباط قبلی برقرار نکنم، نه می‌توانم به بازیگر بگویم چه کار کند، نه جای درست فیلمبرداری را مشخص کنم، نه به گریم و صحنه تسلطی داشته باشم.

با همه اینها هنوز هم انتقاد خاصی به کارگردانی وارد نیست.

اگر واقعا این اثر،ً فیلم اولم بود، این اتفاق نمی‌افتاد. قبل از این شش فیلم ساخته بودم و ساعت‌ها دستیاری کارگردان، ساخت فیلم کوتاه و… مرا کمک کرد تا بتوانم این فیلم را بسازم، به‌علاوه یک گروه خوب، مرا بسیار کمک کردند. فیلمبرداری که همه فیلم‌هایم را فیلمبرداری کرده، صدابرداری که دوست نزدیکم بود و بازیگرهای درجه یک، هم از لحاظ بازی و هم از لحاظ اخلاقی. همه اینها دست به دست هم دادند که بتوانم اجرای خوبی داشته باشم.

خانم زارعی بعد از بازی شاهکاری که در فیلم «شیار ۱۴۳» کردند، قرار بود اولین فیلمی که بازی می‌کنند فیلم شما باشد. برای شما کار کردن با بازیگری که درست سال قبل یک تجربه فوق‌العاده داشت ترسناک نبود؟ فضای بازیگرها چطور بود؟

جالب اینجاست که هنوز «شیار ۱۴۳» را ندیده‌ام.

حتی یک بار نشد که من زودتر از خانم زارعی سر تمرین برسم

جدی؟ ولی در باره‌اش که شنیده‌اید.

این کلمه «ندیده‌ام» ابداً خوب نیست و باید حتماً ببینم. بعضی وقت‌ها آدم می‌گوید ندیده‌ام که بگوید «من آنم که رستم بود پهلوان»، ولی این بد است. کمی در فیلم دیدن داخلی ضعیف هستم. من این سینما بزرگ شده‌ام و اگر حساب کنید از سال ۱۳۷۵ تا حالا نزدیک به نوزده سال است که در این سینما کار می‌کنم. از توانایی‌های خانم زارعی به‌شدت باخبر بودم. فیلم شیار را ندیده‌ام، ولی از فیلم «چ» به قبل اکثر فیلم‌های ایشان را دیده‌ام. بماند که در آن زمان که داشتیم فیلم «ماهی سیاه کوچولو» را می‌ساختیم، هنوز فیلم «شیار ۱۴۳» اکران نشده بود. یادم هست داشتیم با خانم زارعی با ماشین می‌رفتیم و بیلبورد «شیار ۱۴۳» را دیدیم. گمانم فیلم در آبان ماه اکران شد. در جشنواره هم که موقعیت دست نداده بود ببینم. خانم زارعی، به‌گونه‌ای سر تمرین می‌آمد که انگار کار اولش است! حتی یک بار نشد که من زودتر از خانم زارعی سر تمرین برسم. همیشه زودتر از من می‌آمد. درست مثل کسی است که عشق و علاقه به بازیگری دارد و بار اول است می‌خواهد جلوی دوربین برود. خانم زارعی تا پلان آخر فیلمبرداری چنین حسی داشت و ببینید این برخورد چقدر به عوامل قوت قلب می‌دهد. دوستانی که با من کار کرده‌اند می‌دانند تا پلانی اوکی نشود، بارها و بارها آن را می‌گیرم و کاری ندارم بقیه چه می‌گویند. با این وسواس تصورش را بکنید تازه وقتی من اوکی می‌دادم، خانم زارعی می‌آمد و بارها می‌پرسید: «خوب بود؟ مطمئنی؟ نمی‌خواهی دو باره بگیریم؟» حالا مثلاً پلانی بود که ایشان باید می‌دوید و زمین می‌خورد. آن‌قدر می‌پرسید که می‌گفتم: «به خدا خوب بود.» این ویژگی‌های خانم زارعی بی‌نظیر است. مصطفی زمانی هم که جای خودش. همه‌شان درجه یک بودند. دلیل انتخاب خانم زارعی توانمندی ایشان بود. وقتی کار کردیم، دیدیم چه ویژگی‌های خوب و بارز دیگری هم دارند. ایشان وقتی وارد صحنه می‌شود، به همه گروه انرژی می‌دهد.

اشاره کردید یکی از مواردی که در تجربه‌هایتان به آن رسیدید این است که گروه پشت صحنه باید همدل باشند. این همدلی وجود داشت؟

صد در صد.

موقعی که فیلم در جشنواره پخش شد، نمی‌دانم در نشست مطبوعاتی بعد از جشنواره بود یا بعد از آن که خانم زارعی ظاهراً فیلم را برای اولین بار در آنجا دیده بودند، به صورت کنایه‌آمیزی گفتند ما در پشت صحنه خیلی زحمت کشیدیم، ولی آن زحمت در فیلم نمود نداشت. شاید خود بازیگرها هم از نتیجه کار راضی نبودند. شما بعد از اکران با بازیگرها ارتباط گرفته‌اید، چون خانم زارعی و آقای زمانی به عنوان دو بازیگر اصلی، در هیچ نشستی حضور نیافتند.

قطعاً با آنها صحبت کردم و دقیقاً می‌دانم منظورشان چه بود، ولی شاید نخواهند حرف‌هایشان منتقل شود و باید از خودشان بپرسید. اگر خودشان بگویند مسئول صحبت خودشان خواهند بود. اجازه ندارم بگویم.

فرصت کردید در جشنواره قبلی یک‌سری فیلم‌ها را به‌خصوص در بخش نگاه نو ببینید؟

بله، چند فیلم دیدم، از جمله «بدون مرز» امیرحسین عسکری و «احتمال باران اسیدی» را دیدم.

مدیران باید پنج دقیقه فیلم کوتاه بسازند تا بفهمند چقدر انرژی می‌برد

شرایط برای کارگردان‌های فیلم اولی چگونه است؟

یک مقدار باید شرایط فیلم اولی‌ها را راحت‌تر بگیرند. فیلم اول را که گذراندم، ولی واقعاً فیلم اولی‌ها را در شرایطی گرفتار می‌کنند که کلافه‌کننده است. بگذارید فیلمساز فیلمش را بسازد. فیلم اول خود من حاصل نوزده سال تلاش در سینما، تئاتر و تلویزیون است. مدیران باید پنج دقیقه فیلم کوتاه بسازند تا بفهمند چقدر انرژی می‌برد. فیلم اولی‌ها سال‌ها فیلم کوتاه ساخته، جشنواره رفته و حالا به فیلم اول رسیده‌اند، با تمام عشقشان فیلم اول می‌سازند. با تمام انرژی و امیدشان می‌آیند. این انرژی، انگیزه و امید را از فیلم اولی‌ها نگیرند. پارسال دو سه تا فیلم اولی دیدم که با سرمایه بسیار کمی ساخته شده بودند. خود کارگردان‌ها هم روی سن گفتند چقدر سرمایه گذاشته‌اند، اما بسیار فیلم‌های خوبی بودند. کارگردان‌هایی که با استفاده از روابط خودشان سرمایه‌های اندکی را تهیه کرده بودند کسانی بودند که فیلم خودشان را ساخته بودند.

جشنواره فجر پارسال هم یک اتفاق معمولی بود

کلاً نظرتان راجع به سینما و جشنواره فجر قبلی چه بود؟ فیلم‌هایی که پخش شدند به دلتان می‌نشستند؟

دو سه تا فیلم خوب دیدم که نسبت به جشنواره دو یا سه سال پیش که خیلی جشنواره ضعیفی بود، نسبتاً بهتر بود. جشنواره پارسال هم یک اتفاق معمولی بود که در آن هم چند فیلم خوب بودند و فیلم‌های ضعیفی هم حضور داشتند. نظر خاصی روی جشنواره ندارم. هر سال دعا می‌کردیم جشنواره بعدی جشنواره خوبی باشد. امسال هم همین دعا را می‌کنیم. ان‌شاءالله امسال اتفاق خوبی در جشنواره رخ بدهد.

از ابتدا روی فروش فیلم حساب نکرده بودیم

از نحوه اکران و فروش فیلمتان راضی بودید؟

از ابتدا روی فروش فیلم حساب نکرده بودیم، چون می‌دانستیم داریم چه فیلمی می‌سازیم. فیلمساز موقعی که دارد فیلم می‌سازد ذائقه مخاطب را می‌شناسد. شاید برای فیلمی میلیاردها هزینه هم بشود، ولی در اکران شکست بخورد. به دلیل ذائقه‌ی ببیننده در آن مقطع زمانی است. تماشاچی به دنبال یک حرف انسانی یا حرفی است که دغدغه روز و جامعه‌اش باشد. اینکه دقیقاً آن شخصیت را از نزدیک لمس کرده و در خانواده و دوستانش دیده باشد. «ماهی سیاه کوچولو» از این فضا دور می‌شود و تماشاچی به خودش می‌گوید: «سال ۶۰؟ اسلحه؟» و دور می‌شود و در نتیجه چنین ارتباطی را برقرار نمی‌کند.

درفاز تبلیغاتی فیلم، به مشکلات متعددی برخوردیم

مخاطب صد در صدی برای شما مهم هست یا نه؟

قطعاً مهم است، اما در باره این فیلم می‌دانستیم داریم در چه فضایی فیلم می‌سازیم. می‌دانستیم این فیلم از جنس فیلم‌های پر فروش نیست و داریم فیلم خاصی را می‌سازیم. از طرف دیگر اکران ما دقیقاً به بعد از محرم و مراسم عزاداری خورد و از لحاظ بار تبلیغاتی خیلی به ضررمان تمام شد. غیر از این مراسم به ۱۳ آبان هم برخوردیم و بسیاری از بیلبوردهای سطح شهر رزرو بودند. بعد به شهادت امام سجاد(ع) هم تقارن داشت. آقای شفیعی تعدادی تیزر تلویزیونی گرفته بود، ولی ما به همین دلایل به مشکل برخوردیم. در فاز تبلیغاتی اینها هم به ضرر ما تمام شدند.

فیلم بعدی را دارید می‌سازید؟

فیلم بعدی‌ام همان فیلم کودک و نوجوان است.

به‌جز آن چطور؟

یک فیلمنامه آماده دارم، صحبت‌هایش را هم کرده‌ایم، ولی در مرحله بحث سرمایه متوقف شد تا آن بخش اوکی شود.

یعنی دوباره به سراغ یک فیلم سینمایی رفته‌اید؟

کارم سینماست.

یعنی دیگر تله نمی‌سازید؟

چرا، نمی‌گویم نمی‌سازم. اتفاقاً یک تله‌فیلم را که خیلی دوست دارم به تلویزیون داده‌ام و اگر اوکی شود آن را می‌سازم. این‌طور نیستم که بگویم فقط در سینمایی می‌سازم. کار خوب را چه در فضای تله باشد چه در فضای سینمایی علاقه دارم که انجام بدهم. این‌طور نیست که بگویم چون وارد کار سینمایی شده‌ام، دیگر تله نمی‌سازم. این‌طور نیست.

اگر زمان بیشتری داشتیم، فیلم به مراتب بهتری تولید می‌کردیم

و صحبت پایانی …

من حقیقتاً آمدم که یک فیلم خاص بسازم. نیامدم که فقط با این فیلم وارد شوم و بگویم من آمدم، بسم‌الله! من آمدم که در فیلم اولم یک فیلم انسانی در شرایط سخت و با مختصات یک فیلم جهانی بسازم، ولی به معضل زمان خوردیم. مطمئنم اگر آقای طالب‌آبادی شش ماه وقت داشت، فیلمنامه را می‌نوشت، می‌خواندیم، صحبت می‌کردیم، بازنویسی می‌شد، با این سرمایه‌ای که همه جوره اعم از مالی و انسانی برای فیلم هزینه شد و با این گروه خوب قطعاً اتفاق بهتری می‌افتاد. آقای طالب‌آبادی خیلی تلاش کرد. از لحاظ ریتم کار، واقعاً هر صحنه به یک حادثه ختم می‌شود. صحنه‌ای دورریز نیست. هر حادثه‌ای واقعاً به صورت کلاسیک حادثه بعدی را تعریف می‌کند. یک مقدار از فضای مدرن فاصله گرفتیم که یک فیلم کلاسیک بسازیم و آقای طالب‌آبادی واقعاً در این زمینه‌ها خیلی تلاش کردند. خود ایشان اگر یک ماه بیشتر زمان داشتند، کار بی‌نقص‌تری می‌شد. یکی از نقدهایی که شدیم این بود که جاهایی را که در فیلمنامه گفتیم و اجرا کرده‌ایم تماشاچی نگرفته است. ما این را در فیلمنامه و اجرا نمی‌دانستیم که دیالوگ‌ها سنگین هستند و وقتی ادا می‌شوند تا تماشاچی بیاید آن را هضم کند، دیالوگ بعدی گفته می‌شود. او هنوز دارد به معنی دیالوگ قبلی فکر می‌کند و دیالوگ بعدی را از دست می‌دهد. اینها همه در فیلمنامه هستند، ولی قطعاً اگر دو باره مرور می‌کردیم، یک مقدار دیالوگ‌ها را لطیف‌تر می‌کردیم که تماشاچی بهتر هضم کند.اینها کلیت بود، ولی من‌حیث‌المجموع تمام تلاشمان را برای ساخت این فیلم کردیم و عنوان من هم کارگردان خورده است و تا به حال نقدی در باره کارگردانی اثر نشنیده‌ام، در حالی که دوستانی که مرا می‌شناسند می‌دانند چقدر آغوشم برای نقد باز است که مثلاً ایردهایی را که در دکوپاژ، بازی‌گیری، صحنه و… دیده‌اند بگویند و من از نقد استقبال می‌کنم.

ممنون از وقتی که گذاشتید.

نوشته اصلاً نمی‌خواستم راجع به حادثه آمل فیلم بسازم و نساختم!/ فیلمنامه‌نویسِ کار خودش می‌داند چه کرده است!/ تا کنون کار آپارتمانی نساخته‌ام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این جلسه مجید اسماعیلی کارگردان و علی اعلایی منتقد میهمان حضور داشتند و ضمن صحبت درباره فیلم ماهی سیاه کوچولو به پاسخ گویی به پرسش های حاضران پرداختند .قابل ذکر است که محمدرضا شفیعی تهیه کننده فیلم و علی طالب ابادی نویسنده فیلمنامه نیز قراربود در جلسه حضور پیدا کنند که به دلایلی حضورشان میسر نشد.

مجید اسماعیلی : قبل از پیشنهاد ساخته شدن این فیلم اطلاعی از ماجرای تاریخی آمل نداشتم

مجید اسماعیلی کارگردان فیلم ماهی سیاه کوچولو درباره چگونگی ساخته شدن این فیلم گفت : زمانی که ساخته شدن این فیلم به من پیشنهاد شد من مشغول ساخت فیلم دیگرم در دریاچه ارومیه بودم که مربوط به گروه سنی نوجوان است. فیلم نامه کار نیز آماده نبود و فقط به صورت یک طرح یک صفحه ای پیشنهاد ساخت آن مطرح شد. من در ابتدا چند دلیل از جمله داشتن مشغله و نیز آشنا نبودن با این موضوع تاریخی که در آمل اتفاق افتاده است از قبول آن سرباز زدم اما در نهایت باتوجه به اینکه سابقه آشنایی با آقای طالب آبادی نویسنده فیلم نامه و نیز آقای شفیعی تهیه کننده کار را داشتم با ارائه پیشنهاداتی مسئولیت ساخت آن را پذیرفتم.

وی همچنین افزود : این موضوع تاریخی دغدغه من نبوده و الان هم نیست. صادقانه بگویم که قبل از پیشنهاد این طرح من اطلاعی از این موضوع نداشتم. بنابراین پیشنهاد کردم به جای اینکه به سراغ آن موضوع تاریخی برویم با به پس زمینه بردن آن به بیان یک قصه از روابط انسانی بپردازیم. همین طور درباره انتخاب اسم فیلم هم که باعث به وجود آمدن حرف و حدیث های زیاد شده است باید بگویم که از ابتدا این طرح نام دیگری با عنوان طوفان سنجاقک داشت که وقتی متوجه شدیم فیلمی با همین نام قبلا توسط شهرام مکری ساخته شده است مجبور به تغییر آن شدیم و وقتی درباره نام ماهی سیاه کوچولو از من سوال شد من هیچ نظری ندادم زیرا مشغله فکری و کاری من در آن مقطع زیاد بود . این نام جهت دریافت پروانه ساخت انتخاب شد اما بعدها نیز دیگر نسبت به تغییر آن اقدام نکردیم.

وی افزود:پوستر ، آنونس ، نام فیلم و دیگر المان هایی که برای فیلم در نظر گرفته می شوند نشانی و آدرسی هستند برای مخاطبان که به دیدن فیلم بروند و اگر نام این فیلم باعث به اشتباه افتادن مخاطبان شده است از این بابت عذرخواهی می کنم. صادقانه بگویم که من در تعدادی از تله فیلم هایم هم تهیه کننده بوده ام و هم نویسنده و هم کارگردان و واقعا روی تمام جنبه های ساخت فیلم احاطه داشته ام اما زمانی که وارد شرایط ساخت فیلم اول سینمایی ام شدن اصلا فضا کلا برایم تغییر کرد و با اینکه هم آقای طالب آبادی نویسنده فیلم نامه و هم آقای شفیعی تهیه کننده کار کمک بسیار زیادی به من کردند اما باز هم به نوعی گرفتار مسائلی شدم که از اختیار من خارج بود و این مساله باعث شده که من نتوانم مسئولیت بخشی از چیزهایی را که در فیلم به وجود آمده است پذیرا باشم. از جمله همین عنوان فیلم .

اما در نظر بگیرید که در شرایطی که ۵ روز قبل از فیلم برداری هنوز فیلم نامه آماده نشده بود من چطور می توانستم به تصور ذهنی آن بپردازم و نسبت به جنبه های مختلف فیلم نامه فکر کنم. بنابراین تصمیم گرفتم که با وجود این شرایط فقط در اجرا موفق باشم و کار ساخت و کارگردانی را به درستی انجام دهم. من تمام سعی ام را به کار برده ام تا در اجرا موفق باشم . دوست داشتم بازی های متفاوت از بازیگران بگیرم. امیدوارم همواره شرایطی وجود داشته باشد که تمام فیلم سازان بتوانند به ساخت فیلم هایی بپردازند که دغدغه واقعی شان است .

وی افزود : هر آنچه در فیلم دیده می شود همه ساختگی است از جمله ماشین ها و پاسگاه و … همین طور از هیچ جلوه های ویژه کامپیوتری در این فیلم استفاده نشده است و تمام انفجار ها واقعی است . شرایط کار کردن در فصل پاییز بخصوص در جنگل بسیار سخت است . در ابتدای شروع کار ما با جنگل هزار رنگ روبرو بودیم و همین طور که کار پیش می رفت من نگران بهم خوردن راکورد جنگل نیز بودم. جانمایی دوربین در اعماق بکر جنگل کار بسیار سختی بود که وقت زیادی از ما می گرفت. همین طور در روزهای ابری ما به دلیل کمبود نور مجبور به نورپردازی بودیم یعنی تایم کاری ما از ساعت ۱۰ صبح تا ۲ ظهر محدود می شد. اما از آنجایی که من کار کردن در جنگل را دوست دارم و ۶ فیلم از ۷ فیلم من در جنگل ساخته شده است شرایط کار را پذیرفتم.

علی اعلایی : عنوان هر فیلمی دعوت نامه تماشای آن فیلم است و باید روی انتخاب نام ها حساس تر باشیم

علی اعلایی منتقد میهمان این برنامه درباره فیلم ماهی سیاه کوچولو گفت : از آنجای که کتاب ماهی سیاه کوچولو نوشته صمد بهرنگی زمانی در لیست سیاه قرار گرفته است آشنایی نسل های بخصوص جوان تر با آن کم تر است. اما باید در انتخاب اینگونه اسامی برای فیلم ها بیشتر دقت شود ، زیرا درست است که این کتاب توسط یک نویسنده با گرایش چپ نگاشته شده است اما تنها توسط این طرفداران این جناح مورد توجه قرار نگرفته است بلکه تمامی گروه های مخالق رژیم شاه آن را می خواندند و قبول داشتند ، زیرا این کتاب در ستایش آزادی است . کتاب ماهی سیاه کوچولو یک نماد و سمبل است . ماهی سیاه کوچولو سمبل آزادی و در ستایش آزادی است . اما این عنوان آنقدر در طول فیلم به کار میرود که دیگر به یک طعنه جنسی تبدیل می شود و تبدیل به آدرس غلط می شود و باعث مواجه غلط با نام کتاب می شود. هیچ اشاره ای از آزادی و ستایش آزادی در فیلم دیده نمی شود که به ماهی سیاه کوچولو مربوط باشد.

وی افزود: در این فیلم سمبل ماهی سیاه کوچولو مصادره به مطلوب نمی شود. اصلا گویا عمدی درکار بوده تا این سمبل ماهی سیاه کوچولو اینگونه دست کاری شده و کم ارزش شود. این آدرس اشتباه دادن باعث گمراه شدن مخاطبانی می شود که با کتاب و این سمبل آشنایی دارند. از سویی دیگر مخاطبانی که با کتاب آشنایی نداشته باشند نیز در مواجهه با نام فیلم فکر می کنند که با یک فیلم ژانر کودک طرف هستند و از این جنبه هم نام فیلم به درستی انتخاب نشده است .

وی گفت : درباره شخصیت های این فیلم باید بگویم که کارگردان هوشمندانه سعی کرده است که در فیلم اولش با کاراکتر های کم کار کند تا بتواند به شخصیت پردازی بپردازد و از پرداختن به آن ماجرای تاریخی با توجه به اینکه فیلم اولش بوده و انجام آن را در توان خود نمی دیده اجتناب کرده است. بنابراین سعی کرده تا به بیان روابط انسانی بپردازد. یعنی یک ملودرام بسازد. ملودرام مشخصه هایی دارد که باید در صورت ساخت این مشخصه ها رعایت شده و وجود داشته باشند تا جذابیت وجود داشته باشد از جمله اینکه در ملودرام با دنیای آرمانی فیلم ساز طرف می شویم و این یعنی فیلم ساز لزومی ندارد که حتما پایبند به واقعیت های تاریخی باشد اما این دور شدن از واقعیت نباید آنقدر زیاد باشد که فیلم را به سوررئال که ژانری دیگر است تبدیل نماید.

در ملودرام کشمکش های زندگی و واقعیت های نمادین شده و نیز اغراق را شاهد هستیم. در ملودرام باید از حتما از ستاره های سینمایی استفاده شود زیرا مخاطب باید حداقل نسبت به یکی از بازیگرها حس داشته باشد. در ملودرام اخلاق گرایی و قصه گفتن اهمیت دارد. در این فیلم نیز بعضی جنبه های ملودرام رعایت شده است . اما در شخصیت پردازی مشاهده می کنیم که ناگهان شخصیت شهرزاد حیف می شود. ناگهان او از کنش گری تبدیل به کنش مندی می شود. هر کنشی رفتار است اما هر رفتاری کنش نیست. آدم افسوس می خورد که چرا شخصیت شهرزاد در میانه قصه از دست می رود.

وی افزود: اصلا حضور آن دختری که روی دیوار نقاشی می کشد در آن شرایط امنیتی در میانه جنگل محلی از اعراب ندارد. او چرا آنجاست تا آن ماجرای عاشقانه بین او و دیده بان نیز پیش بیاید ، حتی در جایی از فیلم پیرمرد به او می گوید تو این وسط جنگل چکار می کنی؟!! این نکته ها به فیلم ضربه زده است . شخصیت های خوب و شخصیت های بد این فیلم مشخص نیستند و تنها شخصیت کمی مثبت فیلم دیده بان است که عاشق شده است و اصلا عاشق شدن او هم جای پرسش دارد. البته ناگفته نماند که مریلا زارعی با انتخاب این نقش بعد از شیار ۱۴۳ بسیار هوشمندانه عمل کرده است .

علی اعلایی گفت : به نظرم اشکال اصلی فیلم نظام تولید آن بوده است . زمانی که کارگردان در حال ساخت فیلم دیگری بوده است و تم فیلم مورد نظر او نبوده در بین مشغله های بسیار ساخت این فیلم به جای دغدغه اصلی به دغدغه آخر او تبدیل شده و این کاملا در فیلم مشهود است . امیدوارم که آقای شفیعی از من ناراحت نشوند اما این کارگردان در شرایط نامناسب وارد تولید این فیلم شده است . کارگردانی که ۵ روز قبل از فیلم برداری هنوز فیلم نامه را در اختیار ندارد باید بر وسوسه ساخت فیلم غلبه می کرد اما حالا که فیلم ساخته شده فروتنانه می گوید که من فقط سعی کردم که کار ساخت فیلم را به درستی انجام دهم و در اجرا موفق باشم و بنابراین مسئولیت تمام جنبه های فیلم را به عهده نمی گیرد.

همین طور من قبلا به آقای طالب آبادی هم گفته ام چنین داستانی که جنبه های انسانی دارد اصلا لزومی ندارد که در زمینه تاریخی ساخته شود و گویا این کار از نقطه عزیمت اولیه که روایت ماجرای آمل بوده است ادامه پیدا کرده است و شاید این اصرار تهیه کننده بوده است .

از سویی دیگر از این بابت که کارگردان برای ساخت فیملش به فضایی خارج از آپارتمان های شهر تهران رفته است خوشحالیم. از فیلم های آپارتمانی خسته شده ایم و از انجام این کار استقبال می کنیم. کارگردان هوشمندانه تصمیم گرفته تا با کاراکتر های کم کار کند که این کار را کاگردان های بزرگ جهان نیز انجام داده اند. به نظر من او در اجرای موفق بوده است و مسئولیت خود را به خوبی با توجه به شرایط سختی که کارکردن در جنگل دارد ، انجام داده است .

این جلسه نقد و بررسی با پرسش و پاسخ بین میهمانان و مخاطبان ادامه یافت و به پایان رسید.

نوشته «ماهی سیاه کوچولو» در فرهنگ‌سرای ارسباران نقد و بررسی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.