وی افزود: در دهه ۷۰ وقتی در مرکز آموزش فیلم‌سازی در باغ فردوس دانشجو سینما بودم این چهره من را جذب کرد و در سال‌های بعد به آگاهی ایشان به سینما و سینمای جهان پی بردم. به‌شدت به‌روز بودند و سر پرشوری داشتند. یکی دیگر از نکات جذاب ایشان، صداقت در انعکاس تفکرشان بود و هیچ‌وقت ترسی از قضاوت شدن نداشتند. این خصوصیت حاج نادر را مورداحترام برای همه نگرش‌ها می‌کرد. تا حدی که الیور استون با هیچ‌کس به جز نادر طالب‌زاده حاضر به گفتگو نشد.

حمیدی‌مقدم بیان کرد: نقش حاج نادر پررنگ است و این‌ نکوداشت کوچک‌ترین کاری بود که ما می‌توانستیم برای زنده‌یاد انجام دهیم. کاش چنین شخصیتی تکرار شود چراکه نادر طالب‌زاده متعلق به تمام فرزندان ایران با تمامی فکرها بود چراکه هم انقلابی، هم باصداقت، هم با تفکر و هم راستگو بود.

*اسلام‌زاده: اولین بار حاج نادر من را در فیلم‌سازی تحویل گرفت

در ادامه اسلام‌زاده؛ مستندساز در خصوص زنده‌یاد نادر طالب‌زاده گفت: زمانی که هیچ‌کسی ما را راه نمی‌داد و به‌عنوان فیلم‌ساز قبول نمی‌کرد به واسطه فیلمی که اولین بار در سیستان و بلوچستان ساختم، با حاج نادر آشنا شدم. وقتی از شهرم می‌آمدم به من گفتند اگر هیچ‌کس هم تو را قبول نکند کسی به اسم نادر طالب‌زاده هست که تحویلت می‌گیرد.

وی افزود: اولین فیلمم را با بدترین کیفیت تصویر ساختم، مونتاژ کردم و به حاج نادر نشان دادم و خودم را معرفی کردم. ایشان وقتی فیلم را دید و گفت: «تو منو یاد ابراهیم اصغر زاده انداختی… » از آنجا دلدادگی من با حاج نادر شروع شد و خیلی چیزها از ایشان یاد گرفتم.

*عماد حمرونی: نادر طالب‌زاده شخصیت باورپذیری داشت

در ادامه مراسم عماد حمرونی؛ استاد دانشگاه و روزنامه‌نگار فرانسوی در صحبت‌های خود در خصوص نادر طالب‌زاده گفت: اولین باری که استاد طالب‌زاده را شناختم هم‌زمان با دوره‌ای که صحبت از بیداری اسلامی بود، شد.

طی ده سالی که با او ارتباط داشتم بارها به کنفرانس‌های مختلف از جمله افق نو دعوت شدم و شخصیت ایشان را باورمند و کاریزماتیک شناختم و او را یک استاد در حوزه سیاست و ارتباطات در حوزه مقاومت می‌شناسم.

وی ادامه داد: ایشان توانستند افراد تأثیرگذار را از اروپا و آمریکای شمالی و روسیه گرد هم آوردند تا در مورد موضوعات مختلف صحبت کنند.

*مجید شاه‌حسینی: نادر طالب‌زاده شهیدی بود که شهادتش به تأخیر افتاده بود

ادامه این آئین با صحبت‌های دکتر مجید شاه‌حسینی همراه بود، وی در خصوص زنده‌یاد طالب‌زاده گفت: خدا را شاکرم که در این جمع که با یاد مجاهد مستندساز حاج نادر مزین است کلامی صحبت کنم. حاج نادر شهروند تاریخ مقدس بود. سال‌ها در جنگ بود و سال‌های دفاع مقدس را یک بهار می‌دانست و آن روزها را با مفهومی به نام تاریخ مقدس زیست. مفهوم تاریخ مقدس از ابتدای خلقت بشر شکل می‌گیرد و تاریخی است که خداوند راوی آن است، تاریخی است به‌دوراز تحریفات بشری و برخلاف تاریخ عرفی که از تکثر روایات رنج می‌برد نه تحریفی دارد و نه در دوره ما تمام می‌شود.

وی ادامه داد: کسانی که تجربه جنگ را داشتند با مفهوم این تاریخ آشنا شده‌اند و کسی که چنین جایگاهی در تاریخ پیدا می‌کند دیگر زندگی‌اش برای خودش نیست عقبه‌ای دارد و آینده‌ای. کسی که تاریخ را این‌گونه می‌بیند مانند آقای طالب‌زاده می‌شود، چراکه حاج نادر حتی یک دقیقه از عمرش را بعد از فهم این تاریخ برای خود نزیست.

این تجربه برای خیلی از شما هم حاصل شده است و هرکسی به سفر اربعین رفته این زیست را تجربه کرده است. نادر طالب‌زاده در تمام عمر این زیست را داشته است.

این استاد ادامه داد: حاج نادر از بعد انقلاب اسلامی ایران شبانه‌روز این‌گونه زیست و شهیدی بود که شهادتش به تأخیر افتاده بود. به امانت ماند برای ما که او را ببینیم. او یک تجربه اشراف‌زاده قهرمان برای ما بود. آنچه که برای کسانی امروز رؤیا و آرزو است برای او خاطره‌ای فراموش‌شده بود.

او در هر زمان یک شهید زنده بود. الگو بود و مسیر تاریخ مقدس را به ما نشان داد و آموخت که رسالت تاریخی‌مان چیست و چقدر زیستمان برای خودمان است و چقدر برای مقصود پیش رویمان. یک مسلک از جنس عشق بود و آنچه را که باور داشت باشهامت می‌زیست و بااین‌همه سلوک ذره‌ای از تواضع او نکاست.

نادر طالب‌زاده خیلی درس‌ها برای ما دارد نکند که فقط او را مستندساز حرفه‌ای با استانداردهای جهانی بدانیم. همین یک عبارت شهروند تاریخ مقدس در مورد ایشان کافی است که ما هم تا پایان عمر شهید زندگی می‌کنیم.

*تقدیر از خانواده زنده‌یاد نادر طالب‌زاده

در پایان با حضور مجید شاه‌حسینی، محمد خزاعی، محمدحسین نیرومند، محمد حمیدی‌مقدم از خانواده زنده‌یاد نادر طالب‌زاده تقدیر و قدردانی شد.

مریم طالب‌زاده؛ فرزند مرحوم نادر طالب‌زاده در این بخش گفت: ببخشید مانند پدرم سخنوری بلد نیستم. از پدرم تشکر می‌کنم به خاطر چشم‌اندازی که از زندگی به من نشان داد و چیزی را به من دیکته نکرد و اجازه داد مسیرم را پیدا کنم. به من اجازه کشف می‌داد و طی زمان من را آگاه می‌کرد. هر بار که ناامید می‌شدم به من می‌گفت فقط راه را گم کرده‌ای و قبل از هر چیزی یادت باشد که یک انسان آزاده‌ای و حتی یک موقعی لازم است که به دل ظلمات بروی و نور را پیدا کنی.

بیشتر اوقات به‌جای مدرسه رفتن به من تاریخ و زبان یاد می‌داد. لطفاً درس‌های مهمی که در قلب و روحمان کاشت را در دلمان رشد دهیم.

سپس دبیر جشنواره به‌واسطه یک‌عمر فعالیت و هم‌رکابی رضا برجی با مرحوم نادر طالب‌زاده، از رضا برجی نیز تقدیر و تجلیل کرد.

نوشته مجید شاه‌حسینی: نادر طالب‌زاده شهروند تاریخ مقدس بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این برنامه با اجرای داوود مرادیان ، مستند ساز و با حضور آقای دکتر مجید شاه حسینی؛ کارشناس حوزه سینما که سال هاست با نگرش پژوهشی به تربیت «انسان رسانه» پرداخته و در سال های مدیریت حوزه سینما در جشنواره های بین المللی حضور فعال داشته است ، رویکردی نقادانه و پژوهشگرانه به جوایز امسال جشنواره کن داشت.

دکتر شاه حسینی با طرح کردن چهار کلیدواژه مهم به تببین اتفاقات امسال این جشنواره پرداختند:

*کلید واژه اول: فرانسه و تکفیر

تفکر تکفیری را غرب به عنوان مدلی از اسلام‌گرایی بنیادی می‌داند که به زعم ایشان در فقدان قدرت تحمل رقیب، اتفاق افتاده است. در حالیکه در طول تاریخ سده‌های میانی، باب تکفیر در غرب توسط پاپ اوربانوس دوم (به لاتین: Urbanus II) در شهر کلرمون فرانسه گشوده شد.

در پی بحران‌ها و مشکلات عدیده جهان مسیحیت در همایش کلرمون فتوایی صادر شد جهت دستیابی به مدفن و محل تولد حضرت مسیح در بیت‌المقدس. این فتوا با چاشنی تطهیر گناهان مسیحیان در کشتن مسلمین به عنوان تسخیرکنندگان اورشلیم صورت گرفت و موجبات درگرفتن جنگ‌های صلیبی به مدت ۲۰۰ سال را فراهم آورد.

در طول جنگ‌‌های صلیبی ، توسط متعصب‌ترین رزمندگان صلیبی که سپاه تکفیری بودند، ارتکاب جنایات فراوانی در شهرهای مسلمین صورت گرفت. در واقع هولوکاست واقعی و فاجعه انسانی آنجا شکل می‌گیرد و در طول ۷ دوره به اوج خود می‌رسد. میلیون‌ها انسان در جنگ و قحطی ناشی از آن کشته می‌شوند و حمله به قسطنطنیه نماد این بحران انسانی است.

بنابراین کسانی به جهان اسلام تهمت تکفیری می‌زنند که خودشان سردمدار تکفیر هستند. این حقیقت حتی در بازتاب‌های هنری اروپاییان نمود می‌کند به‌طوری که در تابلوهای به‌جا مانده از آن دوران ، جهنمی از خشونت و انقطاع نسل به تصویر کشیده شده.

نگاه تکفیری در اوایل قرن ۲۰، در جنگ جهانی اول نیز ادامه یافت.

فیلم «خشم و هیاهو» ساخته مستندساز فرانسوی نمونه خوبی ست که غرور و افتخار  جنگ‌های صلیبی و در پی آن تقدیس مسیحیت حتی در المان‌های جنگ را به تصویر می‌کشد. در واقع پاپ در جریان جنگ اول جهانی ، دشمنان مسیح را تکفیر می‌کند و اجازه جنگ بر ضد آن‌ها به هر وسیله و هر قیمتی را می‌دهد.

همین نگاه تا جنگ اکراین در اوضاع کنونی گسترده شده است. حقوق بشر، تحمل رقیب، نگاه به حقوق زنان و … همه مختص دوران سرخوشی است و با شروع جنگ رنگ می‌بازد.

*کلید واژه دوم: فرانسه و قاتلین زنجیره‌ای

نمونه‌های بسیار زیادی از مدل بیمار روانی تا پلیس خدوم وجود دارد که در آن قاتلین زنجیره‌ای با سبوعانه‌ترین اعمال در پی ارضا روحیات روان‌پریش خود بوده‌اند.

به‌طور نمونه بررسی شخصیت پلیش قاتل زنجیره‌ای در فرانسه که ۳۵ سال تحت عنوان پلیس خدوم به انجام جنایات خود مشغول بوده است ، قابل بررسی است. او پس از گذشت ۳۵ سال جنایت بار، درست زمانی که برای کشف این ماجرای هولناک آزمایش DNA  از نیروهای پلیس صورت می‌پذیرد؛ خودکشی می‌کند. نشریات زیادی مانند یورونیوز و BBC به این ماجرا پرداخته‌اند.

واقعیت آن است که این جنایات حاصل نگاه ماتریالیستی انسان مدرن غربی است که در جهان امروز به کشف رازهای جهان نائل آمده و از آنجایی که خداوند مختص جهان رازآلود بوده، اکنون نیازی به خدا را در زندگی روزمره خود احساس نمیکند.

در این بین ارائه نظریات جبرگرایانه توسط سه شبه فیلسوف ، باب جدیدی را برای انسان مدرن بی‌خدا می‌گشاید. کارل ماکس (جبر در خلقت)، زیگموند فروید (جبر در مناسبات اجتماعی و روانی)، چارلز داروین (جبر در نظام درونی و زیستی)

با این تفکر به نوعی اجبار انسان به خوی وحشی‌گری توجیه می‌شود . این امر در سایر کشورها نیز مانند بلژیک، هلند، انگلستان و … با لگدمال کردن هویت و کرامت انسان‌های تحت استعمار خود در جهت ساخت هویت‌های جعلی انجام شده است و این ممالک متکبرانه اقدام به ساحتن باغ وحش های انسانی نموده اند. در واقع برده‌داری و مستعمره‌داری نمونه هایی از همین نگاه افراطی ست.

نکته بسیار مهم این است که در حقیقت همه نهضت‌های حقوق بشری و دفاع از محیط زیست، تاوان و پاسخی به معاصی انسان‌ غربی خصوصا در قرن ۱۹ است که کشتار طبیعت و بومیان و مبارزه با آزادیخواهان را به‌صورت ددمنشانه در کارنامه خود دارد.

قاتل زنجیره‌ای مجبور است در نظام روانی و تطاول‌های درونی انتقام بگیرد و هرکس در سرنوشت او موثر بوده باید کشته شود.

این موضوع به ژانرهای سینمایی تبدیل شده است. به‌صورتی که مازوخیزم (خودآزاری) در پس عقده‌های درونی خود را در پرده سینما در قالب قاتل زنجیره‌ای نمایان می‌سازد .چون در فیلم است که عقوبت قاتل زنجیره‌ای انجام می‌شود .نمونه فیلم‌های (سون، ژیواگو، کلکسیون استخوان، استخوان‌های دوست‌داشتنی و …) از این دست به شمار میروند.

نکته قابل توجه اینکه در تمام این فیلم‌ها هرگز ضعف دستگاه امنیتی رو نمی‌شود و پلیس همیشه یک پله عقب است و البته تطهیر می‌شود!

حال با توجه به فراوانی این پدیده در غرب، نمایش یک مورد نادر از قتل زنجیره‌ای در ایران و ارتقای آن به یک فیلم برگزیده بدون شک، شائبه سیاسی بودن و جریان سازی بر علیه کشورمان را بیش از پیش آشکار می‌سازد. این رفتار جشنواره کن یک دستور از بالاست چون اصولا سیاست‌های اصلی جشنواره کن توسط وزارت فرهنگ فرانسه تبیین می‌شود و این مجال بازتاب‌دهنده سیاست‌های کلان دولت فرانسه است.

بوی جنگ که در اروپا می‌پیچد رو به پروپاگاندا می‌آورند. این در حالی است که کف خیابان‌های فرانسه محل اعتراضات مدنی مستمر از جمله  تضییع حقوق مهاجرین، توهین به ادیان و … است.

فرانسویان به این نکته نیاز دارند تا با نمایش سیاه‌نمایی در ایران، آفریقا، شرق دور و … القا نمایند انسان فرانسوی در راس هرم تمدنی جهان قرار دارد و چه سعادتمند است که در جهان سوم زندگی نمیکند.

البته پدیده نمایش سیاه‌نمایی مختص به ایران نیست خاطرم هست در جریان نمایش یک فیلم فیلیپی در جشنواره کن سال ۲۰۰۷ ، کشتار زنان به صورت وحشتناکی توسط پلیس فلیپین به نمایش درآمد ، این فیلم به صورت بی‌نظیر مورد تشویق قرار گرفت.

*کلید واژه سوم: فرانسه و زنان خیابانی

در جشنواره کن به فیلمی توجه نشان داده شده که موضوع زنان خیابانی و کشتار آن‌ها با نیت مجعول دینی دستمایه قرار گرفته است. در حالی که در اسلام بر پاکدامنی و کریمه بودن زن صحّه گذاشته می‌شود.

اما به راستی خود فرانسه چه کارنامه‌ای در مورد زنان خیابانی دارد؟

بررسی تاریخ فرانسه پس از جنگ جهانی دوم نشان می‌دهد که مرز خیانت و قهرمانی در این کشور خیلی باریک است. در حالیکه در عهدنامه ورسای فرانسه به عنوان پیروز جنگ جهانی اول رفتار به شدت تحقیرآمیزی با آلمان‌ها داشت با این حال ۲۰ سال پس از آن در جنگ جهانی دوم  مستعمره آلمان شد. مارشال پتن؛ قهرمان دیروز فرانسه در پی تشکیل دولت تحت قیومیت آلمان به خائن امروز مبدل گردید.

شمار زیادی از مردم تحت‌امر و زنان بی‌سرپرستی بودند که باید ۵ سال تحت سیطره این نظام زندگی می‌کردند.

پس از رفتن آلمان ها و سیطره ارتش فرانسه به این سرزمین رفتار و نگرش به این زنان اینگونه رقم خورد که همه خائن هستند و نه تنها تن‌فروشند بلکه وطن‌فروش قلمداد می‌شوند و مستحق سبوعانه‌ترین برخوردها به عنوان جنایت‌کاران جنگی هستند.

حک شدن صلیب شکسته بر روی صورت و پیشانی، سنگسار، کشته شدن در فجیع‌ترین وضع بیش از ۲۰ هزار زن گزارش شده است و حتی کمپ‌هایی که بعدها توسط آمریکایی‌ها به عنوان نجات‌بخش برای ایشان تشکیل می‌شود، کاری از پیش نمی‌برند.

جالب توجه آن‌که تاکنون هیچ فیلمی از این ماجرا ساخته نشده و هیچگاه نمایش دا‌ده نخواهد شد!

اما با این حال پس از ۱۱ سپتامبر واژه «مسلمان شرمنده» تسری پیدا می‌کند. در این میان ایرانیان شرمنده در فرصت‌های مختلف این جشنواره باید از این فرانسوی‌ها که تاریخی اینچنینی دارند عذرخواهی کنند و با سیاه‌نمایی تعارضات و کاستی‌های کشورمان مورد تشویق و تحسین قرار گیرند!

به نوعی فرانسه که در قضیه برجام، مقصر اصلی در به ثمر نرسیدن آن است، مامن آزادی برای هنرمندان معرفی می‌شود و‌ به نوعی نمایش فیلم‌های ضدایرانی درخواست پناهندگی برای عوامل فیلم تلقی می‌شود. در واقع کن آخرین رویای غرب است.

*کلید واژه چهارم: فرانسه و تحمل

بررسی این نکته حائز اهمیت است که آیا فرانسه دارای آزادی به معنای واقعی آن است؟ آیا باورهای دیگر ملت‌ها به آداب و آیین خود را برمی‌تابد؟ و به‌‌راستی نسبت قانون فرانسه و حجاب چیست؟

در حالی که در فرانسه رشد جمعیت منفی است و مهاجران در این کشور رشد جمعیتی دارند ؛ چنانچه حجاب یکی از مستعمرات بخواهد تسری پیدا کند به نظر الگوی زیستی آن‌ها را هدف قرار داده است و فرانسوی‌ها این گرایشات را تحمل نمی‌کنند.

در حالی‌که حجاب به یک مُد جذاب حتی در بین غیرمسلمانان تبدیل می‌شود فرانسوی ها حتی ظاهر متفاوت را هم تحمل نمی‌کنند.

به نوعی فرهنگ «تحمل» یک شوخی است و در حقیقت آن‌را تهدید می‌دانند. (تهدید هویتی) چراکه معتقدند این پوشش فطری نیست پوشش اسلامی است.

در فرهنگ فرانسوی‌ها کسانی که ارزش‌های آنان را تکریم و فرهنگ خود را تحقیر و تقبیح کنند، مورد تشویق قرار می‌گیرند.

مثال شهید مروه شربینی (شهید حجاب) نماد بارزی از این ماجرا است.

در جمع‌بندی موضوعات مطروحه به نقاط قابل تاملی دست می‌یابیم.

– سینما رسانه است و رسانه بودن آن در اولویت آن است.

– جشنواره کن با ایجاد فضای آئینی گویی انسان را از معبدی بیرون می‌آورد و به او هویت تازه‌ای می‌بخشد.

– جشنواره کن با تعریف سینمای غربی، نوعی والایش هنری ایجاد می‌کند. چنان که میگوید معیار سینما اینجاست حتی در مواردی که جعل فرم اتفاق می‌افتد؛ این‌ها مهندسی شده است.

در واقع سینمای غرب، مخاطب خود را هیپنوتیزم می‌کند و ترکیب جعلی از اطلاعات و تفریحات به او تزریق می‌کند.

قطعا با شناخت دقیق خاستگاه اندیشه‌های حاکم بر این فضا و انجام پژوهش‌های کارآمد توسط فعالین دانشگاه و حوزه سینما به این نکته پی می‌بریم که چرا در جشنواره کن فیلمی با درجه کیفی نازل و دارای نگرش تکفیری به اثر برگزیده تبدیل می‌شود.

قطعا نباید باور کنیم که در این شرایط به ارزش‌های صرفا سینمایی در کن پرداخته شده .در این میان ساده‌انگاری‌های مدیریتی را نیز نباید نادیده بگیریم. چه بسا در انتهای این پژوهش ها مانند «اریش ماریا رمارک» آلمانی متوجه شویم که در غرب خبری نیست.

نوشته فرانسوی‌ها خودشان سردمدار تکفیرند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

او افزود: «سال‌ها پیش در جشنواره بیست‌وهفتم گفتم جشنواره فیلم فجر، شب قدر سینمای ایران است و سالی یک‌بار مردم و سینما دوستان برای اینکه به قضاوتی درست از سینمای ملی کشورشان برسند به جشنواره می‌آیند. اگر نتیجه قضاوتِ مردمی این شد که سینما به مردم ایران و الگوی زیست، ارزش‌های ملی، اعتقادی و انقلابی‌شان گذاشته است، اگر حس کردند که چهره‌ای قرین کرامت از خودشان در پرده می‌بینند برنامه یک سالشان را با سینما می‌بندند و تصمیم می‌گیرند که آن سال چه تعاملی آن سال با سینما داشته باشند. اگر مردم عزیز در تماشای آثار جشنواره به این جمع‌بندی برسند که این سینمای آنهاست که به ارزش‌ها، الگوی زیست آنها و اخلاق و کرامت و شرافت آنها و عزت نفس ایرانی احترام گذاشته و نخواسته است به قیمت پذیرش جشنواره‌های بین‌المللی چهره‌ای دگرگون از جامعه خود نشان دهند، طبیعتا این سینما را سینمای خود خواهند دانست و امیدوارم امسال هم این اتفاق بیفتد.»

این پژوهشگر و مدرس با اشاره به میزان رضایتمندی مردم از فیلم‌های جشنواره ادامه داد: «به‌نظر می‌رسد بعضی فیلم‌ها در جشنواره امسال این‌گونه جامعه خود را دیده‌اند و برخی فیلم‌ها هم طبق عادتی قدیمی، گویا همچنان پذیرش فستیوال‌های بین‌المللی برایشان مهم‌تر است؛ بالاخره هر کسی هدفی از فیلمسازی دارد. احساس می‌کنم امسال مردم ما فیلم‌های خوبی را در پرده سینما خواهند دید و اگر آثاری بیننده را راضی نکند، سال بعد بازخوردش را از خود مردم در اکران‌های عمومی خواهند دید.»

او همچنین درباره وضعیت کنونی سینما در شرایط کرونا یادآور شد: «به‌نظر می‌رسد عادت سینما رفتن در دنیا در حال تغییر است. طی این دو سال همه‌گیری کرونا، مقالات بسیاری نوشته و صحبت‌های تخصصی انجام شده است که آیا فرآیند فیلم دیدن به روش گذشته ادامه خواهد داشت یا خیر. این گزاره مخالفان و موافقانی دارد و به‌نظر می‌رسد میزان احترامی که سینما به مردم روی پرده سینما می‌گذارد، تعیین می‌کند پاسخ این سوال چه باشد. این که آیا مردم ما همچنان در صف‌های طولانی می‌ایستند، بلیت می‌خرند، به سالن سینما می‌روند و قسمت‌هایی از زندگی واقعی، ارزش‌ها و آرمان‌های خود را خواهند دید یا این عادت را ترک خواهند کرد؛ سوالی است که جشنواره امسال باید به آن پاسخ دهد و امیدوارم با انتخاب هوشمندانه‌ای که امسال در گزینه‌های فجر اتفاق افتاده است، گزینه اول انتخاب شود.»

نوشته مجید شاه‌حسینی: مردم با توجه به محتوای آثار درباره سینما قضاوت خواهند کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مجید شاه حسینی در ابتدای این نشست با بیان اینکه آثار آخر الزمان را می توان به پنج قسمت آخر الزمان «طبیعی»، آخر الزمان «تکنولوژی»، آخر الزمان «علمی-تخیلی»، آخر الزمان «اسطوره ای» و آخر الزمان «دینی» تقسیم کرد، گفت: سینمای ما در «اکنون» به سر می برد ولی شرایط آخر الزمان در اطراف ما در حال اتفاق افتادن است. از هژمونی آمریکا در منطقه تا راهپیمایی اربعین و حتی حوادث طبیعی می توانیم نمادهای آخرالزمانی ببینیم و پاسخ مردم ما نیز در مقابل آنها آخرالزمانی است. مثل موکب های اربعین که به غیر از مراسم اربعین در سیل اخیر هم شاهدشان بودیم. بنابراین مردم در این زمینه از سینماگران جلوتر و با این مفاهیم آشناتر هستند.

شاه حسینی با بیان این که امیدوار است فیلم هایی با موضوعات مهمی مانند اربعین ساخته شوند، عنوان کرد: قسمت اعظم این خواست متوجه مدیران است. چرا که به خاطر بار مالی و نبود انگیزه این آثار را نمی توان در بخش خصوصی ساخت. سینمای آخرالزمانی موکول به جنسی از گیشه است که باید از نظر دینی به آن نگاه کرد نه سود اقتصادی.

وی طرح بد یک موضوع را به این معنی دانست که آن موضوع اصلاً مطرح نشود و گفت: اوایل انقلاب قرار بود سینمای ایران به سینمای تراز انقلاب تبدیل شود اما متاسفانه با طرح بد موضوع و گره زدن سینمای آخرالزمانی با سواری که با اسب سفیدش می آید، فیلمسازان از اینکه به سمت این سینما بروند، ترسیدند. این در حالی است که در آمریکا یا اروپا از سینمای استعلایی صحبت می شود چرا که مدرنیته از نظر اجتماعی و فلسفی در جنگ جهانی اول تمام شده بود و پست مدرن باعث شد فیلمساز  از خستگی خود نسبت به مدرنیته به سبک سینمای استعلایی پناه ببرد.

شاه حسینی ادامه داد: اگر فرض کنیم که اوایل انقلاب این سینما با نیت خیر خواهانه شکل گرفته باشد، ادامه آن دیگر خیر نبود و کسانی اجازه نمی دانند هرگز از سینمای دینی صحبت شود. طرح بد سینمای دینی توسط برخی اصحاب اندیشه ما را فریز کرد.

وی با تاکید بر طرح سینمای دینی در کشور عنوان کرد: ما وقتی از فیلم آخرالزمانی حرف می زنیم از یک ارتجاع صحبت نمی کنیم بلکه از استعلا حرف می زنیم. سینماگر دینی باید نشان دهد جهان فردا قطعاً بهتر از امروز است. وقتی در سینما سپهر آینده را تصویر می کنید، چیزهایی مثل اخلاق، رفتار ، خُلق و شیوه زندگی مردم باید ارتقا پیدا کند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: با وجود این که الگوهای قرآنی بسیاری برای ساخت این گونه فیلم ها وجود دارد اما استفاده از آنها به یک تابو تبدیل شده است. در سوره یوسف به صورت بالقوه سوژه های آخر الزمانی وجود دارد و بازار نمایش سریال های دینی مانند «حضرت یوسف» در کشورهای اسلامی پرطرفدار است.

وی با بیان این که مسیحیت با استفاده از انجیل فیلم می سازد و پای آن می ایستد، تصریح کرد: به فیلمسازان توصیه می کنم در این حوزه از نق زدن تکنسین ها نهراسند و شجاعانه نظر خود را بیان کنند. این حوزه مطالبه گری می خواهد. باید حواسمان باشد در تله مثال های غلط نیفتیم. سینمای آخرالزمانی سینمای مردی سوار بر اسب سفید نیست.

شاه حسینی با تاکید بر اینکه فیلم دینی لازمه ساخت فیلم آخر الزمانی است، عنوان کرد: سال ها پیش در سفری که به جشنواره کن فرانسه داشتم، کپی رایت فیلم «سیزدهمین روز» را که روایتگر داستان مشهور کودکان ماجرای فاطیما است، خریداری کردم. این فیلم سیاه و سفید شروع می شود و در طول آن با قوی شدن ایمان کاراکترها فیلم به تدریج رنگی می شود. من کپی رایت این فیلم را خریداری کردم و در جشنواره جهانی فیلم فجر هم نمایش دادیم. اما بعد از آن فیلم بایکوت شد. چرا که قرار است سینمای دینی بایکوت شود. بسیار مهم است که شهامت داشته باشیم از سینمای دینی صحبت کنیم. تا وقتی که نفوس زیادی در کشور دین دارند و زندگیشان را بر شیوه دینی قرار می دهند و در تصمیماتشان دین را دخیل می کنند، سینماگری که فیلم دینی نمی سازد نمیتواند ادعا کند از دغدغه های مردمش فیلم می سازد.

مجری برنامه «دوران» سانسورچی های بزرگ در ایران را پخش کننده ها و تکنسین ها معرفی کرد و گفت: امروز شرایطی حاکم است که حتی یک نظام حداقلی رنج سنی در سینما رعایت نمی شود. تنها چیزی که مورد توجه است نگه داشتن گیشه و جلوگیری از تعطیلی سینما است. اما راه رسیدن به سینمای آخرالزمانی سینمای دینی است و سینمای دینی محترم شمردن حقوق معنوی مخاطبان است.

فهیم نژاد سخنران دیگر این پنل با بیان اینکه دو دانشگاه در آمریکا وجود دارند که به کشیشان سینما تدریس می کنند، گفت: سه جریان بزرگ در سینمای آمریکا وجود دارد. جریان بزرگ و اصلی در آمریکا جریان سکولار و لیبرال با سردمداری یهودیان و مسیحیان لیبرال است. در این کشور نتیجه گرایی حرف اول را می زند و استفاده از هر چیز برای رسیدن به نتیجه توجیه پذیر است. این موضوع شامل سینما هم می شود. در کنار این جریان، جریان چپ قرار دارد که بیشتر یهودیان روسی هستند و نقش جدی در تاسیس هالیوود داشتند. آنها به دو دسته چپ های آمریکایی مانند سازندگان فیلم «ماتریکس»  وچپ مارکسیستی مانند کارگردان آمریکایی «تیم برتون» تقسیم می شدند. اما سینمای دینی یهودی، مسیحی و شرق گرا اصلی ترین گرایشات جریان سوم سینمای آمریکا هستند.

وی در ادامه عنوان کرد: سینمای دینی مسیحی سه شاخه دارد، سینمای کاتولیک که فیلم «جنگیر» نمونه آن است و تقابل جهان غرب و شرق را به نمایش می گذارد. سینمای پروتستان که سهم عمده ای در سینمای آخرالزمانی ایفا می کند و سومین دسته سینمای ایوانجلیک است. فعالیت آن ها از دوران جرج بوش پسر به خصوص در انگلستان و آمریکا پررنگ تر شده است. فیلم «ارباب حلقه ها» را می توان اثری در این سینما دانست که سازندگانش پروتستان اوانجلیک هستند.

فرج نژاد با اشاره به اینکه شروع سینمای ایران یک شروع غلط و با کمک اقلیت های زرتشتی، یهودی، بهایی و مسیحی بود، عنوان کرد: سینمای ایران دچار یک فرم زدگی است و حتی در برنامه هفت همیشه منتقدین فرم زده بودند. در دانشگاه ها نیز فقط فرم توضیح داده می شود نه علت رسیدن به آن فرم. سینمای آمریکا مسیحی متولد شد. اما سینمای هالیوود را یهودیان تاسیس کردند. امروز در سینمای هالیوود مَعاد به بهشت زمینی، آخرالزمان به آخرالزمین، خدا گرایی به حلول خدا در انسان، انسان به ابزار لذت و یا موجود اراده گرا و شیطان به خدا یا شبه خدا و آفریدگار انسان تبدیل شده اند.

داگلاس فالسون کارگردان ایرلندی نیز طرح موضوع آخر الزمانی را مهم دانست و عنوان کرد: من فیلمنامه نویس هستم و از منظر نویسندگی صحبت می کنم. فیلم های آخرالزمانی اروپایی بیشتر درونی اند ولی فیلم های آمریکایی بیشتر اکشن و بیرونی هستند. به نظر من ساخت فیلم های اکشن ساده تر است مانند آثاری که در آنها حمله موجودات فضایی اتفاق می افتد. در دهه ۶۰ میلادی اسقف اعظم ایرلند چند کشیش را به آمریکا فرستاد تا سینماگری یاد بگیرند و فیلم هایی با مضامین مسیحی بسازند. مفاهیم آخرالزمانی از مکاشفاتی گرفته شده که بسیار تصویری است و نشان دادنشان در سینما مشکل و هزینه بر است. برای همین در اروپا نمایش این موضوع متفاوت تر است.

وی ادامه داد: من فکر می کنم روحانیون می توانند فیلم بسازند. مفاهیم معنوی را با فیلم بهتر می شود انتقال داد. مانند حضرت مسیح که مفاهیم را با بیان کردن داستان مطرح می کرد.

داگلاس فالسون خود را طرفدار سینمای ایران معرفی کرد و گفت: به نظر من فیلمنامه بخش اصلی فیلم است که باید به آن توجه ویژه شود. در ایرلند و انگلستان اگر فیلمسازی فیلم خوبی بسازد که از او در جشنواره های بین المللی قدردانی شود به هالیوود می رود که فرصت های بهتری را جستجو کند. در حالی که کشورها باید از سرمایه های هنری خود محافظت کنند. اگر هر فیلمی کیفیت لازم را داشته باشد می تواند تماشاگرش را جذب کند و در حقیقت سلیقه سازی کند.

در ادمه این پنل، اینس گودینو مندس ویویروس گیل با اشاره به اینکه مبحث فیلم های آخر الزمانی بسیار جذاب است، عنوان کرد: تخصص من زیبایی شناسی است و از این منظر به سینما نگاه می کنم. مشکلی که در سینمای هالیوود وجود دارد این است که از جلوه های ویژه زیادی استفاده می کنند و با استفاده از جذابیت های بصری فیلم در یاد می ماند در حالی که آن نگاه عمیق زیبا در آثارشان وجود ندارد و با فریفتن چشم مخاطب را مجذوب می کنند. به قول پل شریدر که در یکی از نشست های جشنواره حهانی فیلم فجر عنوان کرد، در سینما باید یک مراقبه و تفکر عمیق وجود داشته باشد. فیلم باید زمان کافی را به مخاطب بدهد تا فکر کند. اما سینمای آمریکا خیلی سریع است و مخاطب دائم سکانس هایی پر سرعت می بیند که زمانی برای تفکر به او نمی دهد.

این فیلمساز پرتغالی با اشاره به علاقه اش به سینمای تارکوفسکی گفت: در برخی از فیلم های این فیلمساز  مبحث آخرالزمانی به زیبایی بیان می شود. به نظر من فیلم های خوب آخرالزمانی لزوماً فیلم هایی نیستند که مستقیما چیزهایی که در کتابهای مقدس آمده است را به تصویر بکشند.

نوشته سینمای دینی محترم شمردن حقوق معنوی مخاطبان است/ روحانیون فیلم بسازند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: آوینی که پیش از انقلاب در تعداد زیادی از آثارش گرایش به غرب و تفکر شبه روشنفکری دیده می شد و به قول خودش او بعد از انقلاب تمام این دست نوشته های خود را یکجا به آتش کشید و خود را وقف انقلاب کرد و وقتی هنرمند نفس خود را کوچک کند آنجاست که در نظر دیگران ارزش پیدا می کند و خدا به او آبرو می‌دهد.

این کارشناس فرهنگی در ادامه صحبت هایش گفت: آوینی تا آنجا پیش رفت که محل رجوع سوالات بچه  مسلمان های انقلاب بود؛ به خصوص سوالات فرهنگی  متعددی که آنها داشتند و پاسخ های غنی برای سوالات خود نمی‌یافتند علم این شهید بزرگوار باعث می شد جمع کثیری از جوانان دور او جمع شده و حلقه معرفتی پیرامونش شکل بگیرد.

شاه‌حسینی در ادامه گفت: آوینی تا پایان جنگ خود را وقف دفاع مقدس کرد و بعد از جنگ هم به مسیر و آرمان خود ادامه داد و معتقد بود این عرصه را باید تا ظهور حضرت حجت(ع) ادامه داد. خود را وقف فرمایشات مقام معظم رهبری و امام راحل می کرد و ارادت ویژه به این دو بزرگوار داشت و این توجه ویژه او باعث طعنه‌ها و نقدهای زیادی به او بود؛ چون به معنای واقعی دل سپرده ولایت فقیه بود و مصادیق هنری خود را بی هیچ پروا و واهمه‌ای عاشقانه به آنها تقدیم می‌کرد.

وی افزود: مرتضی آوینی بعد از شهادت مفسرین زیادی پیدا کرد؛ گروهی که در دوران حیات وی مرام و تفکر غرب زده آنها توسط آوینی نقد شده بود می‌گفتند که آوینی هم مثل ما تفکر شبه روشنفکری داشت و اگر الان زنده بود همین روش را ادامه می داد و مثل امروز ما می اندیشید.

مدیرعامل سابق بنیاد سینمایی فارابی در بخش دیگری از صحبت خود گفت: حال که در بیست و سومین سالگرد شهادت ایشان قرار داریم موظفیم آوینی را به جوانان بشناسانیم . جوانانی که وی را ندیدند و از تفکرش آگاه نیستند از طریق دست نوشته ها، خاطره‌ها و نقل قول های مکتوب وی را جستجو کنند و به نقل قول های شفاهی و مغرضانه استناد نداشته باشند که بیشتر آنها جعلی است.

وی به صحبت هایش افزود: نحوه شهادت مرتضی آوینی هم نشان داد که وی تا دقایق پایانی عمر خود دلسپرده روح انقلاب بود و خود را وامدار دفاع مقدس و شهیدان می‌دانست و محل شهادت وی هم بیابان فکه بود؛ مرگ او به شیوه انتلکتوئل‌های غرب زده پشت میز کافه اتفاق نیفتاد شهادت او هرچند با تاخیر اما در دل جبهه‌ها و در میان شهدا مقدر شد.

شاه‌حسینی به صحبت هایش افزود: آوینی تا آخر عمر بر آرمان و خواسته هایش مقاومت کرد و تغییر مسیر نداد . وی انقلابی طلبکار از نظام نبود و همیشه خود را مدیون انقلاب اسلامی ایران و شهیدان آن می دانست؛ برعکس کسانی که با انقلاب کارشان را شروع و بعد از انقلاب تغییر مسیر دادند  و از نظام طلبکار شدند او پایمردی در اصولش داشت امیدوارم دعای خیر ایشان توشه سفر هنرمندان جوان باشد.

نوشته مجید شاه‌حسینی: آوینی اهل شهرت طلبی نبود/ آن شهید دل سپرده ولایت فقیه بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.