‎برخی از مدیران در جایگاهی قرار دارند که فاقد تخصص و تجربه در آن زمینه هستند

در ابتدای این مراسم دکتر محمود بهمنی نماینده مجلس شورای اسلامی رئیس اسبق بانک مرکزی، در خصوص موانع ورود رسانه و سینما در مفاسد اقتصادی در بانک‌ها و مراکز گفت: در کشور ما مشکلی در خصوص کمبود منابع وجود ندارد اما مشکل اصلی در مدیریت این منابع است. این در حالی است که ایران در رده شانزدهم اقتصاد دنیا، از لحاظ نفت دومین و گاز در رده بندی اول قرار گرفته است. ناگفته نماند کشور ما از لحاظ معادن ۷۰۴ میلیارد دلار ذخایر معدنی دارد اما مدیریت این منابع کار بسیار حساسی است. همانطوری که مدیریت منابع انسانی نیز مشکل اصلی امروز ماست چرا که از نیروهایمان به جا استفاده نکرده و نمی‌کنیم. برخی از مدیران در جایگاهی قرار دارند که فاقد تخصص و تجربه در آن زمینه هستند و این اتفاق از مجلس شورای اسلامی شروع و به رده‌های دیگر دولت رسیده است.

وی افزود: مبارزه با فساد اقتصادی در ابتدا مستلزم از بین بردن زمینه‌های فساد است در حالی که بدون توجه به این زمینه‌ها و ریشه‌ها مبارز با فساد بی‌فایده است. شرایط فساد اقتصادی نظیر قاچاق در ایران باید از بین برود چرا که اگر آمارهای میلیاردی فساد اقتصادی جبران شود نصفی از کسری بودجه کشور تامین خواهد شد ضمن اینکه مواردی نظیر قاچاق از مالیات معاف بوده و رقابت با تولید داخلی را مشکل می‌کند. کیفیت محصولات رایج در کشور بر اساس قیمت کالا تنظیم می‌شود بنابراین کالاهای قلابی و بی‌کیفیت به راحتی در کشور رایج شده و کارخانه‌های ما را به سوددهی پایین و تعطیلی کشانده است. اگر ما بتوانیم با نظارت و کنترل فساد اقتصادی را مهار کنیم پس به ارز‌۴ هزار تومانی هم می‌توانیم اکتفا کنیم ولی درصد قابل توجهی از نظارت‌ها و کنترل‌های ما ضعیف بوده و نهایتا منجر به فروش ارز‌های مختص به واردات در صرافی‌های آزاد شده است بنابراین باید با این موارد برخورد شود.

سینما ابزاری افشاگر و هشدار دهنده در مبارزه با فساد اقتصادی

بهمنی خاطر نشان کرد: سینما و تلویزیون از جمله رسانه‌هایی هستند که وظیفه اطلاع رسانی به مردم را برعهده دارند. اگر سینماهای ما در چارچوب فساد اقتصادی فعال باشند و اجازه اکران به اینگونه فیلم‌ها را به فیلمسازان بدهند قطعا تاثیر مثبتی در آگاهی مردم و کاهش فساد خواهند داشت. اما متاسفانه عدم مجوز اکران به اینگونه فیلم‌ها یکی دیگر از مشکلات سینمای ایران است بنابراین باید سهمی به اقتصاد در سینما و‌ تلویزیون اختصاص یابد.

وی عنوان کرد: عملکرد امروز سینمای ما با گذشته تفاوت بسیاری دارد. بنابراین باید عوامل این بی‌فکری‌ها مشخص و برطرف شود تا از طریق این رسانه‌ها مردم را نسبت به مسائل مختلف آگاه کنیم. عدم اطلاع رسانی خوب به مردم منجر به مشکلات بسیاری نظیر پیامدهای گرانی بنزین شده است. در حالی که اطلاع رسانی به موقع مانع از این اتفاقات می‌شد.

این نماینده مجلس شورای اسلامی یادآور شد: در شرایط رکود اقتصادی، جبران کسری‌ها می‌تواند شرایط را بهبود بخشد. اما با افزایش شکاف بین طبقات پر درآمد و کم درآمد عواقب جبران ناپذیری در پی دارد که با اطلاع رسانی در سینما و تلویزیون تا حدی این تضادها برطرف خواهد شد.

وی اظهار داشت: اداره کشور راه و روش به خصوصی دارد اما ضعف در کنترل و نظارت سیستم‌های ما منجر به مشکلاتی نظیر گذر نقدینگی از مرز ۱۰۰۰ میلیارد شده است. بنابراین اگر پول کنترل نشود همانند سیل جامعه را با خود خواهد برد. بنابراین تاکید می‌کنم که سینما تاثیر بسیاری در عرصه آگاهی بخشی عمومی دارد و‌ در کنترل اقتصاد کشور نیز نقش بسیار مهمی دارد.

‌سینما از حمایت دولت ناامید است

در ادامه این مراسم محمدرضا شرف الدین تهیه کننده سینما، درباره موانع ورود رسانه و سینما در مباحث فساد اقتصادی گفت: پاسخ به این سوال بسیار سخت بوده و نیاز به تحقیقاتی اصولی و وسیع دارد اما با توجه به تجارب اقتصادی دیگر کشورها می‌توان به نتایج تعمیمی مراجعه کرده و تا حدودی به این سوال پاسخ داد. من به دیندار برای ساخت فیلم «مهار اژدها» خسته نباشید می‌گویم چرا که این اثر شمعی روشن برای جامعه رو به توسعه است و به ‌شفاف سازی فساد اقتصادی که ضرورتی برای کشور در حال توسعه ما است، می‌پردازد. باتوجه به نفوذ افراد گردن کلفت در سیستم مدیریتی، من زیاد به شعارهای دولتی مطرح شده امیدوار نیستم و معتقد هستم‌ پیشرفت در این مسیر، مجاهدانه بوده و باید بسیجی وار حرکت کرد. تنها از یک بسیجی بر می‌آید که چنین کاری را انجام دهد با اینکه در بسیاری از موارد هم به راحتی سر این افراد را به زیر آب می‌برند.

وی افزود: زمانی که افرادی در پشت درهای بسته با همکاری صهیو‌نیست‌ها برنامه ریزی می‌کنند که چه اقداماتی در ایران انجام دهند، به دنبال بستن برخی درهای امید در کشور هستند. در این راستا، دهان‌ها و زبان‌های بسیاری را برای بیان نشدن برخی مسایل بسته اند. در کشور ما مافیای صهیونیسم در بسیاری از موارد فعال است و من نادیده گرفتن این فعالیت‌ها را به فراموش کردن موضوع نسبت می‌دهم.

شرف الدین ادامه داد: سال‌ها تحقیقاتی انجام داده ام که نشان می‌دهد فراماسونری‌ها چه اقداماتی انجام داده و بر چه بخش‌هایی تمرکز دارند. در واقع بر جایگاه هنرمندان، سیاست گذاران، سینماگران و ورزشکاران در این روند تاکید دارم. این اقدامات قطعا چیزهایی هستند که برای همه کشورها بسیار جذاب است و افرادی مانند الیور استون کارگردان فیلم وال استریت، در عرصه سینمای کشورهای توسعه یافته بسیار نفوذ کرده اند. ما دوران طلایی مافیا در ایتالیا ودوران جنگ در فرانسه را به خوبی به یاد داریم، که فیلم‌های سیاسی زیادی در این خصوص ساخته شد. همانند فیلمی که در خصوص ترور مارشال دوگول و اقتصاد سرمایه داری و غیره ساخته شد. بنابراین ما هم برای آگاهی سازی مردم به این روند نیاز داریم.

وی عنوان کرد: سینما الزاما سالنی برای نمایش فیلم نیست و در شرایط امروز گسترده تر از چیزی است که به چشم می‌آید چرا که فیلم‌ها دیگر محدود به سالن‌ها نبوده و در عرصه‌هایی نظیر فضای مجازی منتشر می‌شود بر این اساس فضای مجازی، ویدیو کلوپ‌ها و رسانه‌های تصویری در جهت آگاهی بخشی به مردم بسیار کمک کننده بوده و باید به آن نیز ورود پیدا کرده و سینما را به اتاقی شیشه‌ای تبدیل کنیم.

این تهیه کننده سینما، عنوان کرد: برخی فیلم‌های مستند و امثال آقای دیندار از سینماگرانی هستند که در مسیر نشان دادن فسادهای اقتصادی حرکت کرده است و من به این مسیر خوش بین هستم.

۹۰ هزار مرکز تولیدی در ۸۸۰ شهر صنعتی با مصوبه جدید مجلس تعطیل می‌شوند!!

در ادامه دکترعلی حسین رعیتی فرد رئیس سازمان بسیج کارگران و کارخانجات کشور، در خصوص مشکلات اقتصادی کارگران و نحوه انعکاس آن در رسانه‌های خارجی و ‌بیگانگان گفت: مخاطبان و ذی نفعان اصلی فیلم «مهار اژدها»، کارگران هستند. در حال حاضر ما ۱۲میلیون کارگر در حوزه تولیدی، توزیعی و خدماتی داریم که در مجموع جمعیتی ۴۳ میلیونی را تشکیل می‌دهند که قطعا فساد اقتصادی و قاچاق کالا در زندگی آنها اثرات مستقیم و مخربی می‌گذارد. در این میان افرادی هم از فرصت استفاده کرده و به نفع خود اقداماتی را انجام می‌دهند. این در حالی است که متاسفانه برخی کارگاه‌ها با توان تولیدی و‌ رقابتی بالا در طی اقدام برخی افراد به ورود کالای مشابه، این کارگروه‌ها و مجموعه‌های تولیدی را به رکود اقتصادی کشانده اند.

وی افزود: بحث خصوصی سازی و اداره آن توسط نااهلان از دیگر مشکلات است که سهم بسیاری در بیکاری و معضلات امروز در حیطه اقتصاد و ورشکستگی اقتصادی کشور دارد. در مواقع لازم از ما حمایت خوبی صورت نگرفته و بودجه را به جای چرخاندن در اقتصاد کارخانه‌ها، به مباحث دیگر اختصاص داده اند. در این شرایط کارگران و‌کار فرمایان خود را با چنگ و دندان سرپا نگه داشته اند.

رعیتی فرد خاطر نشان کرد: اقتصاد مقاومتی، به معنای پویایی در دوران فشار تحریم است. در شرایطی که سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در ۴ بند مطرح شده است، این بندها، سرلوحه مدیران ما حتی مجلس شورای اسلامی هم قرار نمی‌گیرد چرا که در شلوغی‌های اخیر گرانی بنزین، ۸ منطقه آزاد را تصویب کرده و منطقه ویژه اقتصادی را به راه انداخته اند که به جای سکویی برای افزایش تولیدات و به محلی برای ورود کالا تبدیل شده است.

دیر به سراغ سینما آمده‌ایم

رئیس سازمان بسیج کارگران و کارخانجات کشور اظهار داشت: ۹۰ هزار مرکز تولیدی در ۸۸۰ شهرهای صنعتی با ظرفیت بالای کارگران داریم که با تصمیم مجلس نسبت به نوع فعالیت مناطق آزاد، رسما به بیکاری و تعطیلی کشیده می‌شوند. ما در خصوص بهبود حق پایین کارگران و در مواقعی خصوصی سازی و واردات غیر ضروری محصولات به کشور، تلاش خود را کرده‌ایم و امیدوارم که بهره مندی از رسانه و سینما و فیلم‌های مستند فرصت خوبی برای بیان این مطالبات باشد.

وی عنوان کرد: بسیج به نوبه خود از طرح حمایت از کالای ایرانی و تولید ملی استقبال کرده و اقدام خود را انجام داده است و خواهشمندم رسانه‌ها هم ما را یاری کنند تا نتیجه دسترنج خود را به مردم بشناسانیم و آنها را به استفاده از دسترنج داخلی ترغیب کنیم. در واقع رسانه‌هایی چون سینما و تلویزیون در برابر مطالبات خارجی، قادر به آگاهی مردم نسبت تولید داخلی هستند چرا که در شرایط اقتصادی کشور جمعیت کارگری نیازمند حمایت از تولید ملی است و در زمان بعد از انقلاب نیز، این حمایت‌ها به سمت کشورهای خارجی و بهره مندی از اقتصاد بیگانه معطوف شد و نتوانستیم از اقتصاد خود به خوبی حمایت کنیم. ما امیدواریم با حمایت فرهنگی سینما نسبت به حمایت از تولید داخلی و اقتصاد وابسته به آن و کارگران اقدام و توجه بیشتری شود. دیر به سراغ سینما آمده‌ایم. اگر از همان اوایل سینما را با مسائل اقتصادی و اجتماعی همراه کرده بودند الان در این وضعیت قرار نداشتیم.

رعیتی فرد ادامه داد: سینما خود یک صنعت است و از وضعیت حاکم در کشور نیز آسیب می‌بیند. ما حتی در چادر و مهری که به نوعی اعتقاد ما است، خودکفا نیستیم و از چین وارد می‌کنیم. بحث فرار اندیشه‌ها و مغز‌ها یکی از معضلات اصلی کشورمان است چرا که همه به دنبال فرار هستند. ناگفته نماند در شرایط امروز فقیر ادای غنی را در می‌اورد و این نیاز به ریشه یابی و بررسی و اصلاح دارد.

سینما در ایران معنایی ندارد/ خدشه دار شدن فرهنگ در سایه فعالیت مافیای اکران فیلم

ناصر شفق، تهیه کننده سینما و مدیرعامل اسبق انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس نیز در ادامه این مراسم گفت: سینما با رسانه متفاوت است چرا که سینما خود به تنهایی یک اصل است که رسانه از آن بهره برداری می‌کند. اگر اغراق نکرده باشیم سینما اقتصاد دنیا محسوب می‌شود. در سال ۱۹۹۶ همزمان در آمریکا و‌ فرانسه سینما اختراع شد اقتصاد جدیدی هم شکل گرفت. در سال ۱۹۰۷ نیز سینمای داستانی تعریف شد که به مرور به اقتصادی بالاتر تبدیل شد بنابراین با وقوع جنگ جهانی اول سرمایه داران که به دنبال امنیت بودند، به سینمای آمریکا روی آورده و سینمای‌هالیوود را شکل دادند. در این زمان آلمان نیز سینمای سورئالیسم را ایجاد کرد. در واقع جنگ جهانی دوم اندیشه‌ای را در اروپا ایجاد کرد که همگان‌ به سمت اقتصاد آمریکا سوق پیدا کردند و انیشمندان و‌ نویسندگان نیز جذب این کشور شدند. در این میان آمریکا به واسطه سینما اقتصاد را رونق داده و اقتصاددانان را به خود جلب کرد. بنابراین سینمای نورئالیسم بعد از جنگ‌جهانی دوم شکل گرفت. به مرور زمان تلویزیون شکل گرفته و سینما را به احساس ترس رقیب مبتلا کرد.

وی افزود: ما امروز شاهد جسارت و‌ شهامت فیلمسازانی چون دیندار هستیم که با وجود محدودیت‌ها به ساخت فیلمی با موضوع فساد اقتصادی پرداخته است. سینمای ما در چیزهایی قوی است که سینمای کشورهای دیگر به مرور به آن رسیده است. سینمای آمریکا از قصه، سینمای مینی مال، و غیره محروم است اما ما از ۱۴۰۰ سال پیش تمدن داشته و به این امکانات دسترسی پیدا کرده‌ایم. اما متاسفانه ما اصلا سینما نداریم و یا تنها یک شکل سینما هستیم این در حالی است که گردش سینمایی یعنی ما ۴هزار سالن سینما داشته باشیم ولی کمبود آن ما را دچار سینمای گلخانه‌ای کرده است. سینمایی که تنها به دستور برخی مسئولان بعضی فیلم‌ها در آن اکران می‌شود. زمانی سینمای ما به قوت خود باقی است که فیلم‌ها قادر به اکران باشند.

شفق خاطر نشان کرد: ما به لحاظ فرهنگی کل کشورهای حوزه مانند هند، گرجستان، ارمنستان، دبی، قطر، عمان و آذربایجان را نوعی ایران فرهنگی می‌بینیم در حالی که ما اصلا سینما را جدی نگرفته‌ایم و فیلمسازان برای ساخت فیلم با خون دل زیاد در مقابل رباخواران بانکی‌ای قرا گرفته‌اند که به جای اختصاص وام قرض‌الحسنه به سینما همانند کافران اروپایی به رباخواری می‌پردازند در حالی که کشورهای دیگر میلیون‌ها دلار را تنها صرف دیده شدن بازیگران خود می‌کنند.

وی ادامه داد: بی‌حمایتی از چرخه اقتصادی تا جایی پیش رفته است که تلویزیون ما در برابر بی‌حمایتی دولت به دنبال جلب اسپانسر در تبلیغات خود بوده و به معرفی جنس خارجی برای جلب نظر آنها اشاره دارد و بعضا مواد تشکیل دهنده تولیدات خود را نیز خارجی معرفی می‌کند. این خود به نوعی بی‌فرهنگی است که با حمایت مالی اسپانسرها فضای رسانه‌ای ما به اینجا رسیده است که کیفیت را در تولید ات خارجی می‌داند.

نجات سینمای ایران در دستان وزیر کشور

این تهیه کننده سینما در خصوص اقتصاد مقاومتی گفت: اقتصاد مقاومتی، اقتصاد ریاضتی نیست بلکه یعنی در جای خود خرج کردن و مدیریت داشتن است. اگر ما به فرهنگ مان توجه بیشتری می‌کردیم قطعا فرهنگ غنی‌تری برای ما به بار می‌آورد. من معتقدم سینما باید روی پای خود بایستد و برای این امر نیاز به اختصاص سالن و ‌عرضه تولیدات دارد. فیلمی که تولید شده اما از اکران آن جلوگیری شود، فایده‌ای ندارد. مافیای اکران فیلم منجر به تداخل در فرهنگ شده و آن را نادیده گرفته است. حوزه هنری به عنوان بانی شکل دهی فیلمسازی و هنرهای نمایشی در دوران بعد از انقلاب، جای مقدسی است که به هر نحوی هنر فیلمسازی را شکل داده است اما تاجایی پیش رفت که در سال ۱۳۷۰ که به دوران طلایی فیلم‌های ارزشی معرفی می شود، این اقدامات متوقف شد.

وی ادامه داد: من معتقدم وزیر کشور به تنهایی می‌تواند کل سینمای ایران را نجات دهد و‌ با اختصاص سالن به سینما و تئاتر، به شهرهای مختلف در رونق آن مفید خواهد بود چرا که این سالن‌ها باید در مکان‌های تفریحی شکل بگیرند اما متاسفانه امروزه مکان‌های تفریحی ما عوض شده است. با گسترش شهرها، سینماهای ما کوچک مانده و از چرخه تفریحی جامانده‌اند. در حالی که مافیای پخش عموما در دست سینما دارانی است که صاحب اندیشه و ‌فکر نیستند. در واقع تصمیم گیرندگان ما باید صاحب فکر و اندیشه باشند تا بتوانند سینما را شکل دهند. به طور کلی ما سینمایی نداریم که بخواهیم درباره آن اظهار نظری کنیم.

ناکارآمدی رسانه در تبیین اقتصاد مقاومتی

در ادامه دکتر فتح الله آقاسی زاده تحلیلگر اقتصاد مقاومتی درباره وضعیت اقتصادی نامناسب کشور و ارتباط آن با سینما افزود: معضلات اقتصادی مثنوی هفتادمن است. من سینما را یک رسانه می‌دانم و معتقدم هر رسانه‌ای حتما باید به پیام توجه کند. باید به اعتبار و کارآمدی پیام سینما برای مخاطب توجه کرد.

وی افزود: یکی از چالش‌های ما نوع پیام‌ها در کشور است که برخی از آنها با تیر و ترکش‌هایی همراه است که کارآمدی پیام را کاهش می‌دهد.ما در مجموع ۲۴بند ابلاغ شده با موضوع اقتصاد مقاومتی به ۱۰۷ مضمون رسیده‌ایم که آنها مضامینی نبوده اند که کسی بتواند به آن تعارضی پیدا کند. کسانی که نگرشی حداکثری به تعامل با دنیا دارند با آن شاید مشکل داشته باشند ولی این مضامین هیچ محلی برای اختلاف عالمان و دیگر افراد ندارد و به موضوعات متععدی اشاره دارد.

وی خاطر نشان کرد: پیامی که سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی دارد پیام خوبی است اما در رسانه‌های ما به طرز مناسبی به آن پرداخته نشده است و ‌این منجر به نافرجامی اقتصاد مقاومتی شده است. بنابراین، باید پیام مناسب به شیوه‌های منطقی تری تئوریزه شود. بخشی از ناکامی‌های ما، نظیر عقب ماندن سینما از اقتصاد مقاومتی، در به حداکثری نرسیدن کارهای ما است. واگرایی در ساختار نظام جمهوری اسلامی نوعی معضل است. مردم امروز، به راه حل‌های شخصی رسیده اند. دخالت سیاست در اقتصاد مفهومی ندارد چرا که اقتصاد مقاومتی یک گفتمان سیاسی است و حتما مابین این دو نسبتی وجود دارد که بی‌ربط از هم نیست و این در دنیا جاری است.

این تحلیلگر اقتصاد مقاومتی اظهار داشت: ما باید به «بنیان‌های اندیشه» فکر کنیم.کاملا مشخص است که دولت‌ها و مدیران کوتاه مدت هستند. در حالی که ساختارهای کلان باید با اندیشه باشد. ما ساختار کلان مترقی و زیادی چون مجلس داشته و نیاز به بازاندیشی در مدل‌های اجرایی و اداری و دولتی داریم.

محمد دیندار کارگردان مستند« مهار اژدها» در ادامه این نشست خاطرنشان کرد: امیر کبیر نام بزرگی دارد و تنها ۳سال در کار حکومت بود و اقداماتی داشت که تا امروز هم، تاثیرات آن ماندگار است. سوال من این است که چگونه امیر کبیر با عمر کوتاه دولتش موفق به اینگونه تاثیرات شده اما دولت‌های گوناگون ما نشده اند و ناتوانند؟

لزوم بها دادن به سینما برای پیشرفت در اقتصاد مقاومتی / مصرف گرایی جریانی متناقض با فرهنگ ایران است

کامران ملکی عضو هیات مدیره خانه سینما، یکی دیگر از میهمانان این نشست تحلیلی بود که در پاسخ به خوش بینی بهمنی در بهبود وضعیت اقتصادی کشور گفت: من ‌از خوش بینی بهمنی نسبت به بهبود وضعیت اقتصادی کشور تقدیر می‌کنم اما بنده با وضعیت کنونی کشور نسبت به این خوش بینی، امیدوار نیستم. من احساس کردم در جلسه‌ای حضور دارم که در سال ۵۸ برگزار شده و قرار است بعد از پیروز انقلاب تازه برای درست برگزار شدن برنامه‌ها تصمیم گیری کنیم. در واقع ما بعد از گذشت ۴۰ سال درگیر مسایل اقتصادی‌ای هستیم که فکر نمی‌کنم با این اوضاع بنابر گفته بهمنی در رده ۱۶ اقتصاد دنیا باشیم.

وی افزود: من در چند سال اخیر به این نتیجه رسیده‌ام که علارغم اینکه این بحث مهم است اما دوران اقتصاد مقاومتی تمام شده است. شاید در ارتباط با سینما و جایگاه درست آن در تبیین مسائل اقتصادی بتوان به فیلم «مهار اژدها» اشاره کرد اما چرا ما فیلمسازانی نظیر دیندار در جامعه خود نداریم که با هر اثر خود نگرانی جدیدی نسبت به بحران‌های جامعه ما را نشان می‌دهند و روز به روز نگاه عمیق تری را از ایشان می‌بینیم.

ملکی خاطرنشان کرد: سینما نمی‌تواند وارد مسائلی چون فساد‌های اقتصادی شود چرا که این موضوع بزای کسی اهمیت ندارد. در واقع سینما در وضعیتی قرار دارد که وزیر ما به پورشه سواری خود افتخار می‌کند. برند کت و شلوار مسئولان دولتی ما الگوهای این مملکت است و سینما چه اقدامی می‌تواند در این زمینه انجام دهد؟ سینما تنها می‌تواند بستری را در راستای فرهنگ یک کشور فراهم کند که این نیز خود مستلزم مسیری طولانی و چندین ساله است در حالی که فرهنگ ما با گذشت ۴۰ سال هنوز به جایگاه خود نرسیده است.

وی عنوان کرد: هیچ وقت بخشنامه‌های از بالا به پایین، در کشور کارساز نبوده است. چرا که فرهنگ از درون مردم شکل می‌گیرد. سیر اقتصاد مقاومتی هم باید از بدنه سینما شکل بگیرد که آن هم همراه با مردم است. بحث ارزان سازی در سینما باید مطرح شود اما با پول‌های باد آورده نمی‌توان به آن رسید. فرهنگ مصرف گرایی معلوم نیست از کجا در کشور ما باب شده است چرا که قبلا به معیشت مردم فکر می‌شد و امروز به برند موبایل بچه‌هایمان فکر می‌شود و از ما فرهنگ ارزان سازی را نمی‌پذیرند. تا زمانی که خود جامعه و مدیران اقتصادی کشور به این قضیه فکر نکنند سینما هم به عنوان جزیی از این مجموعه تنها قادر به بیان دغدغه‌هایش است. ۴۱ سال از انقلاب گذشته و دیر به سراغ سینما آمده‌اند. سینمایی که از همان اوایل حکم محکومیتش صادر شده بود. اگر از همان اوایل سینما را با مسائل اقتصادی و اجتماعی همراه کرده بودند الان در این وضعیت قرار نداشتیم.

عضو هیات مدیره خانه سینما اظهار داشت: سینما خود یک صنعت است و از وضعیت حاکم در کشور نیز آسیب می‌بیند. ما حتی در چادر و مهری که اعتقاد ما است خودکفا نیستیم و از چین صادر می‌شود ما هم مانند دیگر آحاد مردم باید رنج بکشیم پس همه با هم باید به یک نتیجه برای اصلاح برسیم. بحث فرار اندیشه‌ها و مغز‌ها یکی از معضلات اصلی کشورمان است چرا که همه به دنبال فرار از این وضعیت کشور هستند. ناگفته نماند در شرایط امروز، فقیر ادای غنی را در می‌آورد و این نیاز به ریشه یابی، بررسی و اصلاح دارد.

سینما و تلویزیون مروج کالاهای خارجی شده‌اند

دکتر بهمنی رئیس اسبق بانک مرکزی در واکنش به صحبت‌های دیگر میهمانان گفت: ما باید بپذیرم که در شرایط سختی قرار داشته و به بودجه ۵۰۰ هزار بشکه نفت رسیده ایم که منجر به کسر بودجه شده است. به طور کلی تحریم فلج کننده و سخت است. باید به ترفندی از آن عبور کنیم. اولین مشکل اقتصاد مقاومتی، عملکرد سینما و ‌تلویزیون، رویکرد آن‌ها ترویجی آنهاست که منجر به تبلیغات کالاهای خارجی شده است. ما باید با تعریف بودجه به زیر ساخت‌های فرهنگی توسط رسانه بپردازیم.دولت نیز باید بودجه ای را تصویب کرده و همانند ترامپ که تعرفه‌های کالای خارجی را بالا برد و آن را به حداقل رساند، در زمینه واردات کارهای خارجی عمل کند چرا که تولید ما جوابگوی نرخ ۱۸ درصدی نبوده و سود دهی آن را سخت کرده است. براین اساس باید جلوی واردات بی‌رویه را بگیریم.

وی افزود: کشور مال ما است و نباید نسبت به آن ناامید باشیم و ما باید خاکمان را در دست گرفته و اداره کنیم. بنابراین، برای بقای آن نیاز به اصلاح ساختارهار داریم. این اصلاح در وهله اول از به کارگیری بهینه تخصص نیروهای کاربلد آغاز می‌شود و خوشبختانه، ایران دارای بهترین مغزها و نخبه‌هایی است که بسیاری شان امروز، در گوشه خانه نشسته اند.

از اهالی فرهنگ و هنر در جهت بهبود اقتصادی غافل شده‌ایم

در پایان حجت الاسلام محمدعلی رحمانی تبار استاد حوزه و دانشگاه و مسئول بسیج مستضعفین در زمان جنگ تحمیلی، در خصوص مباحث مربوط به اقتصاد مقاومتی و ممنوعیت‌های سینما و رسانه نسبت به طرح فساد اقتصادی گفت: من سینماگران را دوست دارم اما در شرایط تحریم‌ها، فضایی را برای ما به وجود آورده اند که ما به جهالت از آن تبعیت می‌کنیم. چه کسی گفته است که ما با سینما و تمدن مخالف هستیم در حالی که دشمنان از قبل برای آن نقشه کشیده اند.

وی افزود: اسلام برای سینما، موسیقی، پوشش و غیره مانعی نگذاشته و بنابر ضرورت به همه حیطه‌های توجه کرده است. همانند مقطعی از دفاع مقدس که همه مردم احساس کردند باید در صحنه باشند و حتی افرادی را که در وادی انقلاب اسلامی نبودند به این جریان کشیده شدند. در دوره ایی که بنده در محضر امام خمینی( ره) بودم شاهد بروز بسیاری از مشکلات بوده ام که به دلیل نفوذها حل نشدنی بود اما ایشان در جمع بندی اصول به همه مسایل اشنائیت داشته و مدیریت می‌کردند. امام به منظور جلوگیری از جنگ تحمیلی به دنبال راهکار بودند و در شرایط بحران اقتصادی ما هم باید مواظب باشیم که اتفاقی نیافتد.

رحمانی تبار یادآور شد: مگر می‌شود منکر نقش سینما و رسانه بر اقتصاد مقاومتی و مردم شد؟ در هیچ جای دنیا نمی‌توان مانع تاثیرگذاری سینما و تلویزیون بر افکار عمومی شد. این درحالی است که نابرابری و بی‌عدالتی در فیلم‌ها به شدت افکار را تحت تاثیر قرار می‌دهد و اقتصاد مقاومتی و فساد‌های اقتصادی نیز از این قضیه مستثنی نبوده و بعضا تجارت ما بعد از انقلاب به جایی رسیده است که شاید بر ناکارآمدی دین نیز اشاره دارد.

مسئول بسیج مستضعفین در زمان جنگ تحمیلی تاکید کرد: بقای اقتصاد مقاومتی در مواقعی به تجمیع عقول احتیاج دارد در حالی که همه درهای رو به اقتصاد بسته بوده و شعارهای اقتصاد تک محصولی راهی به جایی نمی‌برد. همانند زمانی که در برخی موارد مثل صنعت خودرو اندیشه خوبی نداریم و بسیاری از افراد نمی‌گذارند که اقتصاد مقاومتی ما اصلاح و یا پیشرفتی کند. چرا که ما اصولا تولید می‌کنیم تا نیازمان برطرف و اقتصادمان به رونق بیافتد اما موفقیت این اقدام نیاز به مشورت و هم فکر دارد.

وی عنوان کرد: فرهنگ در دفاع از اقتصاد به عنوان راهکاری برای آمادگی مردم محسوب می‌شود. درست است که از اهالی فرهنگ و هنر غافل شده ایم اما باید برای بهبود شرایط آن اقدامی‌شود چرا در شرایط فعلی که راهی جز صبر و تحمل نداشته و باید فعالیت خود را آغاز کنند. بنابراین سینمای ایران با وجود مشکلات و بی‌توجهی‌ها، برای رهایی از رکود و تاثیر بر افکار عمومی، نیازمند شروعی جدید است تا تولید هدفمند ما فعال شود.

رحمانی تبار در پایان گفت: بنابر فرمایشات امام خمینی(ره) روزی خواهد آمد که به صبر، تحمل و مقاومتی داشته ایم، ایمان می‌آوریم. اثر سینما و فیلم چیز بدیهی است. مردم طالب آگاهی ای هستند که از طریق فیلم‌ها صورت می‌گیرد. معتقد هستم به کمک اصل نظام و اعمال سیاست‌ها و همکاری کارشناسان واهالی هنر مسیری رو به پیشرفت ایجاد خواهد شد و مشارکت عمومی مردم را برای پایان دادن به مشکلات کارساز می‌شود. ما در این جنگ اقتصادی نیاز به این فضاسازی داریم و تاکید می‌کنم ما نباید مدام منتظر اقدام مدیران و دولت باشیم و بعضا، این مشارکت مردمی، مدیران مربوطه را خجالت زده خواهد کرد که از نظر بنده این رویکرد اقدام خوبی است.

نوشته سینما ابزاری هشدار دهنده برای مقابله با فساد اقتصادی در کشور/ دیر به سراغ سینما آمده‌ایم/ سینما از حمایت دولت ناامید است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نیاز به خردورزی جمعی سینماگران و علمای دینی

در ابتدای برنامه یزدان عشیری، در خصوص چالش های موجود در عرصه سینمای دینی گفت: در این نشست قرار است به بررسی جایگاه آئین های مذهبی در سینمای ایران بپردازیم. متاسفانه، آمار تولید فیلم با موضوع آئین های مذهبی بسیار کم است. در حالی که سینما می تواند به مثابه ابزار و دریچه ای برای معرفی این گونه آئین ها در جامعه باشد به نظرم این رسانه، از گستره نیاز و مطالبه جامعه عقب مانده است. دست سینما و تلویزیون در این زمینه خالی است و سفره سینما از نظر تولیدات مذهبی و آیینی بسیار فقیر است.

وی افزود: احتمالا مشکلاتی چون: محافظه کاری، وجود قرائت های مختلف از مسائل و مفاهیم دینی، عدم اهتمام و کم توجهی برخی دستگاه ها و مسئولان ذی ربط، محدودیت امکانات ساخت این گونه فیلم ها در کنار تجربه های ناموفق صورت گرفته و … مهم ترین دلایل بی مهری و فاصله سینما از ورود به این عرصه است.

عشیری خاطرنشان کرد: سالانه فیلم های زیادی در زمینه تاریخ مذاهب و پیامبران دینی در سینمای غرب ساخته می شودکه عموما همراه با تحریف و مبتنی بر فلسفه اومانیسم امروز است ولی سینمای ما از این قضیه غافل است. تقریبا،  ۱۵۰ فیلم اجتماعی سلانه، در ایران تولید می شود که در این چشم انداز جای موضوعات دینی کمرنگ است. رفع این مشکل نیاز به بررسی موضوع در بخش های مدیریتی، همراهی جامعه سینمایی و فیلمسازان دارد. معتقدم ریشه یابی مشکلات سینمای دینی اقدامی است ضروری که هم اندیشی و خردورزی جمعی سینماگران و علمای دینی را می طلبد.

فقدان حکمت و اخلاق

در ادامه داریوش یاری کارگردان سینما، اخلاق و حکمت را لازمه جامعه امروز معرفی کرد و اظهار داشت: اساسا همه فیلمسازان و مسئولان نسبت به بیان مشکلات محافظه کارانه برخورد می کنند تا خدایی ناکرده مشکلی برای کسی ایجاد نشود درحالی که این محافظه کاری ها منجر به آزار پیشکسوتان و ماهیت سینما شده است. مسائل تئوری مربوط به آیین ها و مذهب حوزه بسیارگسترده ای بوده و به قول استاد بلوک باشی «آیین» لباسی بر تن فرهنگ است. ما سرشار از این آیین ها هستیم که به علت عدم آگاهی و شناخت ناکافی به راحتی از آن گذشته ایم. در حالی که بخشی از این آیین ها به مراسمات عزاداری، شور و شادی، مربوط می شود که به مراتب در برنامه های تلویزیونی و ایام خاص متناسب با رسوم شهرهای مختلف با آن روبرو شده ایم. مراسم نخل گردانی، تشت گذاری، عزاداری و سینه زنی و زنجیر زنی چیزی است که همه ما به نحوی متفاوت آن را دیده ایم. اینگونه مراسم ها از زیباترین و شگفت انگیزترین جلوه های آیینی ایرانی ها بوده و به آیین های جوانمردی در ایران مربوط می شود. جامعه ما نیاز به حکمت و اخلاق دارد. این در حالی است که گروهی مدعی ترویج این ویژگی شده اند اما متاسفانه نتایج بدی از آن را در جامعه  امروزمی بینیم و هیچ کسی هم نمی تواند بر این اصول رایج شده ایراد بگیرد.

وی افزود: سلسله جوانمردان ایرانی به پهلوانان شاهنامه ای ما باز می گردد  که از رستم و سهراب شروع و به عیاران، یعقوب لیث صفاری و فتحیان و لوتیان می رسد. همه این افراد براساس قاعده خود موظف به ترویج حکمت و اخلاق در جامعه و آموزش آن به مردم بوده و ما را از بحران بزرگ خلافت عربی رها می کنند. چرا که در خلافت عربی زورگویی وحشتناک عرب که زبان، فرهنگ و تمدن بسیاری از کشورها را تحت الشعاع قرار داده است اما افرادی همانند: یعقوب لیث صفاری در میانه میدان خود را فارسی زبان معرفی می کنند و در برابر خلافت عربی می ایستند. این در حالی است که دوران درخشانی از تاریخ  در زمان حضور فتحیان در ایران شکل می گیرد. همه این بزرگ مردان آمده اند تا به ما یاد دهند در بزنگاه ها و بحران های جدی کشور مانند اشغال خاک وطن، حکمت و اخلاق داشته باشیم و پاک دامنی زنان ایرانی را فراموش نکنیم. داستان فتحیان نمونه ای از این آموزش ها بوده است چرا که در آن زمان آیینی از مردان به نام «رسم سخنوری» وجود داشته که در اواخر دوران قاجر از ایران برچیده شده است. در این آیین،  جوانمرد، قالب شخصیتی به خصوصی  داشته و هر سلسله ای در بازار، دارای سرآمدی جدا و تجمعات و اندیشه های خاصی بوده است. من نسخه ای از آن را در بازار بوشهر دیده ام که احدی هم جسارت روبرویی با اعتقادات آنها را ندارد چرا که منبع و الگویی از حکمت و اخلاق  و جوانمردی هستند.

یاری اذعان داشت: ما بازار حکمت و آخلاق را به باد داده ایم و تنها به حسینیه داری و موکب داری بسنده کرده ایم. رسم سخنوری به منظور آموزش حکمت و اخلاق ایجاد شده و سر دسته این آموزش های حسین ابن علی(ع) بوده است که در وصف آن می گوییم ان الحسین مصباح الهدی و السفینه النجاه . جنگ امام حسین(ع) درس حکمت و اخلاق بود تا اندازه معرفت آدم ها در داشتن انصاف معلوم شود. اگر ما سینمای آیینی و دینی نداریم به این دلیلی است که جامعه به شدت دچار کمبود حکمت و اخلاق است. فقدان حکمت و اخلاق باعث کمرنگ شدن سینمای دینی شده است. مسائل دیگری بر این کمبودها صحه می گذارد که بخشی از آن به فیلمسازان و بخش دیگری به مامورین حکومتی و مدیران فرهنگی مربوط می شود.

تولید فیلم های شیعی

دانش اقبال شاوی کارگردان سینما نیز در خصوص وضعیت سینمای آئینی در کشور گفت: سینمای آیینی صرفا سینمایی به شکل مذهب نیست و می تواند نوعی فرم محسوب شود. نوع ساختار فیلمسازی هم باید از فرم اصلی تبعیت کند و همه به آن باور داشته باشند.

وی افزود:  بخش های آیینی و زیبایی شناسی فیلم های کشورهای دیگر اقتباسی از فیلم های مارتین اسکورسیزی است و من همیشه حسرت می خوردم که این فرد را به عنوان فیلمساز مذهبی می شناسند و فیلم های او که بعضا موضوعات تبهکارانه ای دارد را الگو قرار می دهند. ناگفته نماند که او به نحو احسن از آیین های کاتولیک برای زیبایی شناسی بهره برده است. موفقیت وی در ساخت فیلم های آیینی تا حدی بوده است که فیلم «خیابان های پایین شهر» به عنوان الگویی برای ساخت فیلم های کوتاه مورد استفاده قرار گرفته و من هم بعضا در فیلم های خود از شیوه او استفاده کرده ام.

اقباشاوی اذعان داشت: مقام معظم رهبری(ره) دربیانات خود بارها گلایه داشته اند که چرا تاکنون  فیلمی در وصف حال و هوای نماز جمعه ساخته نشده است. این نکته بینی دقیقی از ایشان بوده است که سالی ۵۲ بار در این مراسم شرکت می کنیم ولی در سینما از آن غافل مانده و بعضا در ساخت فیلم های خود کمتر به  نمادهایی از آیین های مذهبی و ایرانی می پردازیم. سینمای دیگر کشورها با الهام از آیین ها مخاطب داخلی و خارجی را با اعتقادات خود آشنا می کنند. باید تاکید کنم که در اکثر فیلم های آمریکایی کلیسا و جزئیات اندیشه کاتولیک آنها به وضوح دیده می شود.

وی عنوان کرد: بخشی از کم کاری ها در معرفی آیین های مذهبی به طرز فکر مردم و جا انداختن این اعتقادات در اذهان عمومی مربوط می شود چرا که بعضا در ساخت سکانس هایی از آثار مجبور به راضی کردن و همراهی مردم برای ضبط در اماکن مذهبی می شویم. ما می توانیم استفاده هویت مندی از اعتقادات در سینما داشته ایم اما این به معنای جداکردن سینمای حرفه ای از سینمای دیگر کشورها نیست بلکه این اقدام کاملا هویتی بوده و به دنبال بیان هویت ارزشی و اعتقادی خود هستیم.

این کارگردان سینما اظهار داشت: ما آیین های دراماتیک بسیار جذاب و خوبی داریم که برای مخاطب ملی و بین المللی جالب و دیدنی است و این به معنای جدا کردن ملت متمدن و بی تمدن از هم نیست چرا این امر مرز باریکی دارد و باید در نشان دادن آن دقت کنیم. ما بدون نزدیکی به اگزوتیزم می توانیم از آیین ها و حکمت ها به شکل زیبایی در فیلم ها استفاده کرده و فیلم های شیعی تولید کنیم تا همان قدر که هیات ها پرشور برگزار می شود سینما هم حجم بالایی از مخاطب را به خود اختصاص دهد.

رنسانس سینمایی

کیانوش دالوند کارگردان سینما در این نشست درباره جایگاه سینمادار در رونق سینمای آیینی گفت: ما در جامعه خود با مشکل بزرگی مواجه هستیم که قبل از سینما و ساخت فیلم های آیینی و مذهبی باید آن را حل کنیم. در واقع ما باید روی خودمان کار کنیم. در این زمینه جمله معروفی داریم که می گوید «سینماگران کاهنان معابد امروز هستند» و هنرمند کسی است که اسطوره را به عصر خود می کشد و آن را متناسب با زمانه خود به روز می کند. ما در ایران سینما دار را کاهن نمی دانیم و سینماگر جرئت ندارد کاهن باشد.

وی افزود: آیین ها همیشه دروازه ای برای عملی کردن اسطوره ها بوده و آن را الگوسازی می کنند. ساختار سینما قدرت تاثیر گذاری بر مخاطب را دارند اما متاسفانه سینماگران از این امکان و اجازه محروم هستند.  این حرف تلخی است که ما در کشوری مذهبی زندگی می کنیم و عده ای از این مذهب سودجویی می کنند و چگونه ممکن است با فیلم های مذهبی به راحتی به پرده اکران برسیم؟ برای اکران این فیلم ها دچار مشکل هستیم و حتی یک کارشناس هم برای اینگونه فیلم ها خط و مشی مشخص می کند و مانع از ساخت فیلم های مذهبی می شود. مگر می شود چهره کسی که قرن هاست الگوی ما است در فیلم نشان داده نشود؟ و این الگوها حتی حق داد زدن و هر کاری را در فیلم ندارند و فیلمساز را مجبور به حاشیه کشاندن افراد اصلی فیلم و فیلمنامه می کنند. کمی توجه به فیلم های مذهبی ما کافی است تا متوجه شویم که نقش های منفی ما تاثیرگذاری بیشتری بر مخاطب داشته اند. این در حالی است که در فیلم امام علی(ع) نقش عمروعاص به مراتب پررنگ تر از امام علی(ع) است. در فیلم امام رضا(ع) و دیگر فیلم های مذهبی هم این مشکل وجود دارد. بنابراین تا مادامی که این معضل حل نشود مشکل سینمای دینی و آیینی ما در بحران قرار دارد .

دالوند یادآور شد: رسانه ما به هیچ وقت قابل استناد نیست و جامعه  را به آشوب کشانده است. در واقع هر کس خوانش متفاوتی از مذهب و اعتقادات دارد و بعضا آن را در سینما اعمال کرده است و حتی مداحی ها هم قابل استناد نیست و همه مردم ایران فکر می کنند داستان های مذهبی را به خوبی می دانند اما به علت ناکارآمدی رسانه همه خوانش متفاوتی از مذهب دارند. در فیلم های  آمریکایی افراد  به واسطه سینما تبدیل به اسطوره شده اند.

وی اظهار داشت: ما برای اسطوره سازی نیاز به دانش و آگاهی از آیین ها داریم. من در فیلم «ناسور» نمی توانستم چهره امام حسین (ع) را نشان دهم و حتی بازیگر این نقش از بیان دیالوگ با حالت فریاد ممانعت می کرد. در حالی که در روایت های اصلی شخصیت امام حسین(ع) فراتر از آن است که در فیلم ها می بینیم . بنابراین ما به رنسانس و الگوسازی از امام حسین(ع)  نیازداریم تا یک چیزی به زیر سوال ببریم . ما نیاز داریم که چهره بازیگران نشان داده شود. این در حالی است که در نشان دادن خشونت، چهره و حتی، برخی دیالوگ ها در اینگونه فیلم ها محروم هستیم و بعد به دنبال رفع کمبود فیلم های مذهبی می گردیم  و این یکی از بزرگترین ایرادات سینمای دینی و آیینی ما است.

فقدان نظام معرفتی در

امیررضا مافی کارشناس سینما نیز در خصوص کم رنگ بودن سینمای آیینی گفت: هر رسانه ای مخاطب و تولید کننده ای دارد و ما در جامعه ای زندگی می کنیم که تقاضای مردم برای دیدن فیلم های آیینی به تولیدات تلویزیون منحصر شده است. صدها بار فیلم «مختارنامه» را مرور می کنیم اما در سینما نهایتا با «رستاخیز» و خط قرمزها مواجه می شویم. ما در سینما با اینگونه ممانعت ها روبرو هستیم و در تلویزیون به نشان دادن تعداد فیلم های محدود قناعت می کنیم و این برای مخاطب کفایت می کند. ما امروز دیگر به فیلم های درام هم احتیاجی نداریم و تنها به دنبال  فیلم های کمدی و خنده دار می گردیم.

وی اذعان داشت:  خیلی از افراد بر این باورند که محصول دیگری  در برابر اینگونه فیلم ها  وجود ندارد اما من معتقد هستم که مسئله  و پرسش مخاطب امروز علت حادثه کربلا نیست چرا که سالها درباره این موضوع شنیده و محرم و صفر،کربلا و عاشورا را مهمترین موضوع آیینی کشور ما می داند. در حال حاضر آیین ها در تفکرات امروزی به کارناوال هایی تبدیل شده است که ذائقه ها را ارضا کرده و مردم را به این حد راضی می کند. آیین ها قرار است از مفاهیم موجود در تاریخ حفاظت و نگهداری کنند.

مافی اظهار داشت: قراراست آیین اتفاقات رخ داده در تقویم را به تاریخ تبدیل کند و آن را نسل به نسل منتقل کند. آیین های ما تا پیش از سده اخیر در این اقدام موفق بوده اند اما در سده اخیر بنابر چند اتفاق، از تاریخ فاصله گرفته است. در دوران پهلوی اول آیین ها سرکوب شده و حاکمیت نسبت به آن بی تفاوت شد و از دهه ۴۰، حکومت آیین ها را به سبک خوانش خود تبدیل کرده و ما را از پایان دوره قاجار به نحوی دستوری وارد دوره مدرن کرد. در این زمان پروژه مدرن شدن به دستور رضاخان ایجاد می شود که بدون اشباع سنت تا پهلوی دوم ادامه پیدا می کند که رهبری کلاسیک و انقلاب سنتی را در پی داشت .

وی ادامه داد: در تلاطم سده اخیر به دنبال دستورالعملی برای آیین هایمان بوده ایم که در شکل گیری آن طیف های سیاسی نیز وارد می شوند که نتیجتا جامعه با آیین های مصادره شده توسط گروه های مرجع مواجه شده و محتوا را مصادره شده می داند و به کاناوال روی می آورد. این مخاطب دیگر به دنبال دیدن آیین ها در سینما نیست. در جامعه امروز ما نه مخاطب نیازش را احساس می کند و نه سازنده خود را مکلف به ساخت فیلمی می کند که خط قرمزها، محدویت ها و سختی های بسیاری دارد. چرا این نیاز در مخاطب ما وجود ندارد چون ما نظام معرفیتی برای امروز جامعه مان نداریم. نظام معرفتی نساخته ایم چرا که آن فراتر از دستوالعمل های موجود برای مواجهه با مصادیق است. این نظام یعنی نظام اندیشمندی که آدمها مسلط به آن هستند و دوست دارند با آن مواجهه شوند در واقع در این شرایط مخاطب به دنبال پرسش و چرایی حادثه هایی نظیر کربلا است بنابراین زمانی که این تشنگی احساس شود مسئول فرهنگی هم به دنبال آن به ساخت فیلم ها می پردازد.

مافی در پاسخ به سوال یزدان عشیری مبنی بر مشخص کردن متولیان ساخت نظام معرفتی و تاثیر بی توجهی سینماگران به حکمت و اخلاق و گیشه گرایی آنها در عقب ماندگی سینمای ایران از این نظام معرفتی یادآور شد: نظام معرفتی پروژه نیست در حالی که بسیاری از مسئولان فرهنگی ما بر این تصور هستند که این نظام با پروژه ساخته می شود. ما با دستور و پروژه نمی توانیم این نظام را ایجاد یا تغییر دهیم . مقام معظم رهبری تاکید می کنند که این پروسه باید طی شود نه اینکه پروژه ای برای آن تعریف شود . این مطالبه نیاز به پروسه دارد. این نظام باید توسط مجموعه ای از عوامل ساخته شود که مهمترین عامل آن وجود متفکر است و مهمترین شکل حضور آن در جامعه مستقل دانشگاهی است تا فارغ از درد معیشتی به ساخت این نظام اقدام کنند و پروژه محور هم نباشند.

وی اضافه کرد: این نظام حرکتی جمعی است که باید فارغ از دخالت حکومت و سیاسی کاری به تجارب جدیدی دست یابد. فیلم ساز در بال متفکران و استفاده از آنها به ترجمه افکار در فیلم می پردازد. فیلمساز امروز ما از متفکران محروم است در حالی که او  وظیفه ترجمه فکر برای مردم را برعهده دارد. امروز چیزهایی که زمانی برای ما شر تلقی می شد کم کم به مبتذل تبدیل شده است و در آثار و فیلم ها به وضوح دیده می شود.

فیلمسازان تنبل/ فیلم «قیصر» نمونه ای از یک آیین است

داریوش یاری در واکنش به مافی ادامه داد: توضیحات مافی در حوزه آیین ها مقطع دوره رضا شاه بسیار خوب بود اما قبل از آن هم به طور عجیبی امیر کبیر با آیین های مذهبی مخالفت می کند اما دلیل مخالفت او با رضاشاه بسیار متفاوت است. در واقع امیرکبیر مانع از استفاده بی رویه ملاهای درباری از نام امام حسین (ع) شد تا اذهان جهالت گونه مردم بر این تاریخ سیطره نکند او می دانست که تاریخ درباره اش قضاوت خواهد کرد و به همین دلیل وصیت می کند که در کنار سیدالشهدا(ع) دفن شده و پاسخ جدی ای به همه شبهات و بدخواهان می دهد.

وی افزود: در دوره رضاشاه به شدت با آیین ها مخالفت شد و این پافشاری ها به مراسمات معروف نیشابوری ها هم رسید تا اینکه منبرخوانی ها از مساجد به داخل خانه ها کشانده شد و منبرخوانی شکل گرفت. در دوره بعدی محمدرضا شاه به واسطه برخی جامعه شناسان تصمیم می گیرد پرونده داش مشتی ها و  جاهلین تاریخ را برای همیشه ببندد. در واقع، داش مشتی ها آخرین سلسله جوانمردان ایرانی بعد از لوتی ها هستند که  وظیفه انتقال حکمت و اخلاق را بر عهده داشته اند. بی تفاوتی نسبت به سلسله داش مشتی ها توسط محمدرضا شاه انجام شده والبته که بعدها در طول تاریخ نسبت به این اقدام ابراز پشیمانی کرده اند. امروز تبلیغ حکمت و جوانمردی به دست مداحان افتاده است و نسبت به آن انتقاد دارم. سرکوب سلسله داش مشتی ها، آیین ها را کوتوله کرد چرا که اساسا پرچم دار این جوانمردی های این افراد بوده اند و معضل غفلت از آیین ها ناشی از نبود پرچمداران است.

کارگردان فیلم «کربلا جغرافیای یک تاریخ» تاکید کرد: همه ما از صحنه عاشورا تصویری از یک نقاش را در ذهن داریم که ۳۳ هزار نفر در یک سمت  و ۷۲ تن در سمت دیگر آن قرار دارند. این یعنی ۳۳ هزار نفرت، جنگ، توطئه و خصلت های بد در برابر ۷۲ خصلت خوب و بخشش قرار دارد که حرص عمرو عاص را در مقابل بخشش حضرت عباس، بی معرفتی شمر را در مقابل سکوت روز عاشورا و غیره تداعی می کند. کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا جمله ای است که از دل همین واژه ها بیرون کشیده شده است و به مردم تاکید می کند که شما هر روز باید از میان منفعت خود و دیگران  انتخاب کنید که در کدامین سمت سپاه روز عاشورا هستید چرا که آن روز برای شما کربلا و عاشورا خواهد بود. در واقع آیین ها این را برای ما زنده می کنند.

وی تصریح کرد: سینمای دینی با سینمای آیینی تفاوت بسیاری دارد و این اشتباه مدام تکرار می شود . فیلم های دینی، آیینی و تاریخی تفاوت بسیاری با هم دارند. چرا همه اصرار دارند که فیلم «رستاخیز» فیلمی آیینی است؟ بلکه این اثر کاملا تاریخی است و به هیچ آیینی اشاره نکرده است. «رستاخیز» فیلم تاریخی جان دار و با وجود نقدهای زیاد مذهبی به آن، در نوع خود بسیار محکم است. همچنین فیلم « روز واقعه» فیلمی دینی تاریخی است اما فیلم «قیصر» نمونه ای از یک آیین است و شجاعت و جوانمردی را به تصویر کشیده است .

یاری ادامه داد: ما به نشان تابوت حسین ابن علی نخلی را بلند می کنیم و از زبان نمادها برای بیان مفهوم استفاده می شود.  ما ایرانی ها بعد از کشته شدن سیاوش به شدت به دنبال انتقام خون او بوده ایم. خبر شهادت امام حسین (ع) و کشته شدن مظلومی به همراه یارانشان منجر به حمایت ایرانیان و خون خواهی از دشمنان می شود. این خون خواهی در سرخی پرچم گنبد این شهید کربلا هم نمایان است چرا که معتقدیم خون او همچنان تازه است. تازه نگه داشتن این خون نشان دهنده مفهومی عمیق از تاریخ برای نسل امروز است اما ما به تکرار هر ساله محرم و صفر را عزاداری می کنیم و یک حرف تکراری را به مردم می گوییم. در حالی که این معرفت نیست. ما پرچم خون خواهی امام حسین (ع) را به نشان حمایت از مظلوم برداشته ایم و در جست و جوی محبت به مظلومان هستیم در این زمان که اهل محبت شدیم به محبت ۱۲ امامی معروف شده ایم به سمت حقیقت سوق پیدا کرده و شرمنده سید الشهدا نمی شویم . همه این نتایج در آیین ها بروز و به نمایش گذاشته می شود.

وی تاکید کرد: امام سجاد(ع) از ما خواسته است برای حسین ابن علی گریه کرده و به زیارتش برویم . این  دو تاکید در واقع فرهنگ است و نباید با آیین اشتباه گرفته شود. اما محمد باقر(ع) به شدت به این نکته تاکید می کنند. ما در دوره تاریخی شکل های نمادین مختلفی برای این آیین داریم که با بلند کردن نخل، آتش زدن خیمه ، سینه زنی این فرهنگ را شکل داده ایم. در درون این آیین ها نطفه های معرفتی وجود دارد که روحانیون باید بر آن صحه گذارند و جوانمردی را به مردم آموزش دهند و بگویند لبیک یا حسین یعنی چه؟ یعنی ما برای حفظ دین خدا می خواهیم بگوییم لبیک یا حسین، اقدامی که امام حسین (ع) کرده است.

این کارگردان سینما؛ فیلمسازان را آدم های تنبلی در پژوهش معرفی کرد یادآور شد: فیلمسازان برای بیان آیین ها وقت نمی گذارند. فیلمنامه هایی با مضمون محرمی را به ما می دهند که در حد محدود هم اطلاعات درستی در آن وجود ندارد. ما ۱۴۰۰ سال زحمت کشیده ایم حادثه ای را به حماسه تبدیل کرده و شخصیت ها را به اسطوره تبدیل کنیم و ایرانی ها به واسطه فرهنگ ها و اعتقادهایشان در این اقدام موفق بوده اند.  در تعزیه های ایرانی با اصالت، شهادت امام حسین را نمی بینیم و در فرهنگ اصیل نباید کشته شدن قهرمان دیده شود تا تبدیل به اسطوره شود. ما با این بینش امام حسین(ع) را به اسطوره تاریخ اسلام تبدیل کرده و توانسته ای در برابر عرب بایستیم . من نمی دانم چرا تلاش می شود در فیلم رستاخیز که اثری تاریخی است حادثه ای را کشف کنیم؟ این اقدام چه کمکی به ما می کند؟ من دوست داشتم در این فیلم لخت تاریخ عاشورا را ببینم ولی تاثیری روی من و دیگر مخاطبین نگذاشت چرا که ما در تاریخ جلوتر از داستان فیلم بوده ایم.

شهدا پرچم دار فتوت و اخلاق

در ادامه اقباشاوی متذکر شد: اصولا سینما هنر جوانی است و در مقابل دیگر هنرها ۱۲۰ ساله است . در این سالها ۵۷ سال آن عملا در بی محتوایی زمان پهلوی و نبود فیلم های آیینی گذشته است و تنها ۴۰ سال در دست جریان های مذهبی قرار گرفته و باید خوش بینانه به آن نگاه شود. در میان فیلم های دفاع مقدس، تعداد انگشت شماری از آثار به محتوای آیینی و مذهبی اختصاص دارد. مرحوم ملاقلی پور،حاتمی کیا و درویش از جمله فیلمسازانی هستند که در طی این سالها نسبتا آثاری آیینی را به سینمای ما رسانده اند .

وی افزود: شعر و ادبیات هنر کم هزینه ای است اما صنعت سینما به اندازه مناسب قوام نیافته اما تجربه هایی همانند « روز واقعه» و «رستاخیز» را به خود دیده است. ساخت فیلم «رستاخیز» با سختی های زیادی همراه بود. تولید فیلم تاریخی به علت سختی های زیاد، نیاز به ساختار صنعتی دارد. بنده ۵ سال دستیار برنامه ریز این فیلم بوده ام و با دست خالی تمام کمبودهای ساختاری سینما را تهیه کردیم چرا که بزرگترین گرفتاری ما این بود و هیچ مشکلی در محتوا و مضمون نداشتیم در واقع در شرایط غیراستاندارد فیلمی استاندارد ساخته شد و این گرفتاری هنوز هم برای سینمای تاریخی وجود دارد .

کارگردان «هیهات» اذعان داشت: ما باید همانند مرحوم محتشم کاشانی به سینمای آیینی خوش بینانه نگاه کنیم .نزدیک هزار سال فرصت بود که از هنر استفاده شود در شرایطی که روزگاری هنر کاملا فردی ارائه شده و به مرور زمان صنعتی به نام سینما به وجود آمد؛ پس نمی توان توقع و انتظاری که از محتشم کاشانی داشته ایم را از فیلمسازان هم داشته باشیم. معتقدم اگر ما بر فن و صنعت سینما مسلط شویم سینمای آیینی و مذهبی کشورمان با همین تک مضرابی ها به پیشرفت می رسد و قوام می یابد و من به آن امیدوار هستم.

یاری در واکنش به اقباشاوی عنوان کرد: محتشم کاشانی قبل از یازده بند اشعار معروفش حتی یک بند شعر هم نگفته محتشم یک شبه برای امام حسین (ع) شعر گفت و خود را با یک شعر به پای سعدی و حافظ رساند و با ١٢ بند شعر به آوازه رسید. ما خودمان تا امروز نخواسته ایم به سینمای آیینی بها بدهیم و زیر و رو کشیده ایم و به فکر کاسبی و رونق دکان های خودمان بوده ایم. سیره امام حسین (ع) دروغ نگفتن است اما ما جوانمردانی را تربیت کرده ایم که دروغ نگویند؟ سینما مرکز انتقال حکمت و اخلاق بوده و این وظیفه را برعهده دارد. الگوی جوانمردی حضرت عباس و حر است که رسیدن به رستگاری را در یک لحظه می دانند همانگونه که امام حسین (ع) در یک لحظه به رستگاری رسید. همه این افراد می توانستند باشند و جور دیگری زندگی کنند اما در یک لحظه تصمیم بزرگ زندگیشان را گرفتند .ما باید این راه را بگیریم.

اقباشاوی تاکید کرد: کشور ما از دل یک انقلاب بیرون آمده و همراه جنگ قادر به رشد سینما بوده ایم. پرچم دار سینمای آیینی فیلمسازان ، مردمان مبارز در دهه ۶٠ ، رزمندگان و شهدا هستند که خود نمادی از فرهنگ فتوت هستند . نا گفته نماند پرده سینما روایتگر قصه ها است. فیلم را پول و زمان می سازد. سینما یک صنعت پیچیده و هزینه بر است که چرخش تنها با تولید فکر و محتوا نمی چرخد. جریان صنعت سازی نیاز به ساختار دارد.

رشد ابتذال در سینما

دالوند ادامه داد: ما ملت کم کاری هستیم و در قلمروی فرهنگی کم کاری می کنیم. باید فیلم ساخته شود، خرابکاری هایی صورت بگیرد که به تجربه برسیم تا به کم و کاستی اشراف پیدا کنیم. تا قبل از انقلاب سیستمی در سینما وجود داشت که بعد از انقلاب دیگر خبری از آن نبود. امروز بدنه سینما از هم جدا شده و همه از جمله فیلمساز، موسیقدان، سینمادار ساز خود را می زنند. ما به دانشگاه هم اعتقادی نداریم و به مباحث فرهنگی جور دیگری نگاه می کنیم در حالی که از میان مباحث راهکار خوب پیدا می شود.

وی  ادامه داد: سطح مطالعه فعالان عرصه فیلمسازی و فرهنگ بسیار پایین است و بعضا افرادی هم که مطالعه زیادی دارند رقیبی برای به چالش کشاندن مباحث ندارند. سواد ما درعرصه سینمای آیینی کم است و این بحران جامعه ما را فراگرفته و تاجایی پیش میرود که از انجام فعالیت های فرهنگی واهمه داریم . ٧٠ درصد فیلم های ساخته شده ایرانی مبتذل است این در حالی است که در هالیوود و بالیوود فیلم های خوب زیادی دیده می شود.

کارگردان انیمیشن عاشورایی «ناسور» ادامه داد: کم کاری جامعه فرهنگی و عدم تعامل فرهنگی بین افراد بر کمبود تولید فیلم های آیینی و مذهبی در سینمای ایران تاثیر گذاشته و جسارت را از فیلمسازان جوان و اولی گرفته است در حالی که این افراد ذهن جوان و جسوری دارند که در مقابله با نقدهای کوبنده و غیراصولی مسیر رشد را برای آنها دشوار می کنند. ما برای تقویت سینما نیاز به زیرساخت های اصولی داریم تا نهایتا از تعداد فیلم های سالیانه سینما حداقل چند فیلم خوب برای مردم اکران شود. این در حالی است که از هر ١٠ فیلم در سینمای هالیوود ، ٧ اثر ضرر کرده ، ٢فیلم هزینه ساخت خود را به دست آورده و یک فیلم در اوج سوددهی قرار می گیرد که حتی ضرر بقیه را جبران می سازد. لازم به ذکر است  بیشترین فیلم های مذهبی، اخلاقی و اسطوره ای در هالیوود ساخته می شود. بنابراین با وجود کمبود فیلم های خوب ولی باز هم به وجود فیلم های خوب در هالیوود امیدوار هستیم و نمی توان این استعداد را نادیده گرفت.

وی تاکید کرد: تقویت زیر ساخت ها مهمتر از کمیت و کیفیت آن است. این در حالی است که با وجود کمبودها، ایران جزو ١٠کشور برتر سینمای دنیا است و در حوزه انیمیشن سینما نیز سرآمد دیگر کشورها محسوب می شویم و جز معدود کشورهایی تلقی می شویم که از قبل از انقلاب تاکنون توان تولید بالای ١٠٠ فیلم در سینما را داشته ایم. پروسه فرهنگی فیلمنامه تا ساخت اثر، مسیر پر فراز و نشیبی دارد که با وجود افراد توانمند و با استعداد به این امکان به راحتی دست پیدا می کنند. سینمای ایران بسیار نجیب و قوی است اما برای بقا و ماندگاری آن نیاز به زیر ساخت، تولید، تجارب، نشست های دانشگاهی و استفاده از علوم بینابینی دارد. فیلمسازان ما کمتر به خواندن کتاب، دیدن تئاتر و رفتن به سینما می پردازند و در مسیر جریان فرهنگی مسدود قرار گرفته ایم.

سینما انعکاسی از احوالات مردم هر کشور

مافی نیز یادآور شد: ما به لحاظ مطالعات می توانیم اسوه ها را به اسطوره ها تبدیل کنیم این در حالی است که هر کدام از این ها ویژگی هایی دارند که بخشی از نیازهای معرفتی یک جامعه را حمل کنند. ما در جامعه ای زندگی می کنیم که معناخواهی وجود دارد. امروز ما در جامعه ایرانی بلاخص در طبقه متوسط به معنا نیازمند هستیم چرا که این قشر از مردم به دنبال چنگ زدن و متوسل شدن به چیزی هستند که آن را پیدا نمی کنند. در این میان افرادی که معنا را به این بخش از مردم می دهند، به سلبریتی ها تبدیل شده و در دسترس مردم قرار می گیرد. طبقه متوسط جامعه نیز فارغ از بحث ارزشی جذب این سلبریتی ها می شوند. در این میان مطالبه معنا شکل می گیرد. زمانیکه مطالبه معنا شکل گرفته اما متفکری برای پاسخگویی به آن وجود ندارد، بنابراین فیلمساز هم در عرصه سینما قادر به پاسخگویی معنا نخواهد بود.

وی تولیدات سینمایی یک کشور و نمایش آن بر پرده سینما را نشانگر احوالات مردم آن مرز و بوم دانست و عنوان کرد: امروز بر روی پرده سینمای ما چه چیزی دیده می شود؟ حتی آدم هایی که یک دورانی فیلم های معنادار ساخته اند دیگر نسبت به تولید این آثار اقدام نمی کنند. امروز کمال تبریزی چه فیلمی می سازد؟ چه می ساخته؟ این اتفاق در همه فیلمسازان در حال تکثیر است حتی مهدویانی که فیلم رد خون را ساخته است با مهدویان ماجرای نیمروز یکی محسوب می شود؟ این مطالبات وجود دارد اما سر در سینمای ما معنای آن را مشخص می کند. مردم ما به دنبال هزینه برای دیدن فیلم هایی نظیر ستایش هستند و با افتخار هم از  بیننده ٨۵ درصدی آن حرف می زنند که این تعداد از مخاطب بخشی از مردم هستند که سریال آمریکایی  نمی بینند و یا اگر دیدن به دنبال ایراد از آن هستند. همه این افراد به دنبال معنایی هستند که ردی از آن را در فیلم های دیگر ندیده اند.

این منتقد سینما یادآور شد: واکنش بازیگران نسبت به یک اتفاق منجر به همراهی مردم در جریان سازی می شود در این میان داعیه داران متفکر تا توده مردم وارد جریان تازه می شوند. حادثه روستای لردگان از جمله این جریان سازی ها است. همه روشنفکران ما به ترندها واکنش نشان می دهند و تا به حال روشنفکری نداشته ایم که به جای واکنش، عکس العمل کنش از خود نشان دهد و به دنبال پاسخ به اتفاقات هستند در حالی که مشخص نیست معنا را باید از چه کسی به دست آوریم. در حالی که ما از ساده ترین اتفاقات تاریخی هم بی اطلاع هستیم.

وی تصریح کرد:  هزاران بار دیده ام که بسیاری از افراد می گویند که حضرت عباس(ع) در روز تاسوعا به شهادت رسیده است و با وجود همه منبرها، فیلم ها و اطلاعات بیان شده در این خصوص هنوز بسیاری از مردم نسبت به تاریخ بی اطلاع هستند و همه این مشکلات ناشی از عدم وجود منبع و نظام معرفتی است. تکلیف مردم با خدا، جهان و زندگی معلوم نیست در حالی که هر فردی باید در هر سنی، پاسخی برای این سوالات خود داشته باشد. چه کسی به ما یاد داده است که چه بخشی از آیین ها قابلیت آموزش به کودکان، نوجوانان، بزرگسالان و میانسالان را دارد؟ ما از روز اول درباره عاشورا برای همه گروه های سنی یک قصه مشخص رو تعریف کرده ایم. علما و روحانیون ما جز گفتن قصه عاشورا و گریاندن مردم چقدر از معرفت و چیزهای دیگر سخن می گویند؟ در پاسخ حضرت زینب(س) مبنی بر ما رأیت الا جمیلا چه می توانند بگویند؟ مقام این بانو ایستادن در مقابل یزید و بحث با او نیست. حضرت زینب (س) قطعا چیزی جز جمال ندیده اند. کجای عاشورا و زجرهای آدم هایش زیباست؟ هر چه در دنیا در حسن ذاتی فعل وجود دارد، در لشکر امام حسین (ع) هم موجود است و این نمودی از جمله کل یوما عاشورا است.شاید به مزاج خیلی از افراد خوش نباشد امت جامعه عاشورایی صرفا رفتن به پیاده روی اربعین حسینی نیست، در حالی که این شیوه برای ساختن مناسک خوب است اما قبل از این پیاده روی، نیاز به پیاده روی نفوسی داریم که طریقت امام حسین (ع) را نشان داده و یک قدم بر نفس هر انسانی برداشته شود. متولیان این فرهنگ ها برای نفس انسان ها چه اقدامی کرده اند؟

مافی اذعان داشت: سینماگران باید آیین ها را نه به صورت مستمر بلکه در لابه لای آثار خود بیان و معرفی کند اما ما آیین ها را یا له و یا علیه آن چیزی که هست، نشان می دهیم. ما هیچ وقت از ظرفیت های آیین ها استفاده نکرده ایم و این معضل بزرگی در سینمای آیینی است و متروک و مستهلک شدن آن هم برایمان اهمیتی نداشته است. در این میان هیچ ارگان و مکانی برای حفاظ از این آیین ها نداریم تا از آن نگهداری شود. این در حالی است که در دانشکده های آمریکا برای گردآوری آثار خوانندگان دوران شاه در ایران ، هزینه های بسیاری صورت می گیرد تا نسبت به آن پژوهش ها و مستندات خوبی داشته باشند. اما ما برای حفظ آیین های خود هم کاری انجام نداده ایم و تا زمانی که ما به این ارزش ها توجه نکنیم سینماگر هم معنا و محتوای واقعی آن را نخواهید و در این شرایط اسطوره سازی خطرناک محسوب می شود چرا که اسطوره به دلیل اینکه همواره در پشت یک پرده قرار دارد و اجازه دسترسی را نمی دهد از مخاطبان تشنه به معنا، دورتر می شود در این شرایط از سرگذشت امام حسین(ع) و خاندانشان قرائت هایی متفاوت صورت گرفته و جامعه را از واقعیت منحرف می کند.

وی اظهار داشت: مخاطب امروز ما به دلیل نداشتن نظام معرفتی در جامعه ، فاقد پرسش بوده و همواره به دنبال صرفا پاسخ هستیم. کسی به دنبال سوال مناسب نیست و از جامعه پویایی که به دنبال پرسش های مناسب است، دور می شویم چرا که پرسش خوب ، مسیر را می سازد. در این شرایط ما گله ای بی ساربان هستیم که در آن هرکسی به طریق متفاوتی می رود و سینماگر و هنرمند را به نشان دادن هر آیین ها به شیوه دلخواه خود می کشاند. من معتقدم در شرایط امروز کسی اساسا به این مفاهیم رجوع نمی کند چرا که مطالبه و پرسشی برای آن وجود ندارد.

نگاه توریستی به حماسه عاشورا

یاری نیز اذعان داشت: ما در سینما دست به هر چیزی که زده ایم به کاریکاتور تبدیل شده است و خراب کرده ایم. ما ادعا داریم که از صدهزار فیلمی که به همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حوزه هنری، سازمان سینمایی فارابی و سینمای بدنه ساخته شده، واقعا سینمای کمدی بوده است؟ فیلم کمدی خوب به «اجاره نشین ها» و «مهمان مامان» گفته می شود. در حوزه فیلم های تاریخی، «مختارنامه»  پز جنگ جویان کوهستان را هم زده است؛ چرا که بازیگران از حرکات آکروباتیک برای نمایش جنگ استفاده کرده اند. من نمی دانم این شیوه فیلمسازی چیست؟ ما اگر به دنبال ساخت فیلم های عربی و تاریخی هستیم باید یکبار فیلم «محمد رسول الله»  را ببینیم تا نحوه جنگیدن عرب را یاد بگیریم. کشتی فرنگی چه جایگاهی در فیلم های آیینی و تاریخی دارد که بازیگران در صحنه جنگ از آن استفاده می کنند؟

وی یادآور شد: من برای فیلم« کربلا جغرافیای یک تاریخ» به ملاقات تولیت حرم سیدالشهدا رفتم  و به دنبال توصیه ای برای ساخت فیلم بودم ایشان گفتند خواهش می کنم این فیلم را همانند فیلم امام علی(ع) نسازید، در حالی که این فیلم برای ما اثری بی مشابه بود. در این ملاقات به جایی رسیدم که یکسال و شش ماه به تحقیقاتم اضافه شد و ساخت آن به تاخیر افتاد و به ٧ سال رسید چرا که کشته شدن امام حسین(ع) توسط حافظان قرآن دریایی از ناگفته هاست.  فرمانده لشکر عمرسعد از بهترین دوستان امام بوده است که نهایتا به دشمنی با او رسیدند. این واقعیت ها شوخی نیست.ما باید به دنبال تناقض های عاشورا باشیم .امام حسین (ع) هم یکی عین ما بوده است و می شود حسین و این بسیار قشنگ است. این اسطوره جنسی از اسوه دارد  که برای فهم آن مطالعه و فکر شود.

کارگردان «کربلا جغرافیای یک تاریخ» عنوان کرد: فیلمسازان ما به واقعه عاشورا و آیین ها نگاه توریستی دارند و با فیلم های خود هیچ چیزی به مخاطب اضافه نمی کنند. نگاه این فیلمسازان فاقد عمق و معناست و قرار نیست بینش جدیدی به مخاطب بدهد.در مرحله بعد نیاز به سرمایه و حمایت از فیلمساز است اما تهیه کنندگان به علت فرار از پاسخگویی به مدیران و مراجع از حمایت از اینگونه آثار صرف نظر می کنند و حق هم دارند.در واقع نوعی نگرانی در سرمایه گذار اینگونه فیلم ها هم وجود دارد چرا که این فیلم ها هزار و یک صاحب دارند و من آن را درک کرده ام. رنج هفت ساله فیلم کربلا جغرافیای تاریخ برای من شیرین بود و تهمت ها و حرف های بعد از ساخت این فیلم از سوی مدعیان حسین ابن علی مثل زخمی بود که ته دلم مانده و بارها دوست داشتم مشابه این فیلم را برای امام رضا(ع) بسازم اما توان روبرویی با این جماعت را ندارم. بعد از این فیلم دیگر از من سوال نشد که ایده دیگری برای ساخت فیلم داری یا خیر، مسلما بقیه هم دیوانه نیستند این تجربه را داشته باشند.

وی در خصوص ممانعت با نمایش فیلم «رستاخیز» تصریح کرد: روزی که قید فیلم «رستاخیز» را زدند، در واقع ریشه سینمای دینی را زدند. من این فیلم را به شخصه دوست نداشتم ولی همین که از اکران آن جلوگیری کردند یعنی ترتیب خیلی ها را دادند و خیلی از افراد باید دیگر سمت اینگونه فیلمنامه ها نیایند و غلاف کنند. بنابراین چند عامل منجر کم کاری در سینمای آیینی می شود، که یا نگاه فیلمسازان به سینما ، نگاهی توریستی است یا فیلمساز با حال خوب به ساخت اینگونه آثار می پردازد اما مدیران فرهنگی بنابر مصلحت خود از فیلم ها استقبال نمی کنند. از طرفی در مواردی دیگر فیلمساز به آن نگاه خوب به موضوعات آیینی رسیده است و بعد از دو سال مدیران را مجاب به ساخت فیلم می کند اما به کپی نسخه ای برای تعریف و تمجید مسئولان بسنده می شود و خبری از اکران آن نیست.

یاری اظهار داشت: پیشرفت سینمای آیینی نیاز به یادگیری واقعیت ها، حمایت و همت دارد تا بتواند حال خود را خوب کرده و به مخاطب منتقل کند. ما باید از امام حسین (ع)  یاد بگیریم که در شب دهم از دشمن وقت گرفت تا حال یاران و خاندان خود را قبل از شروع جنگ خوب کند. این فرمانده اصلی تاریخ است. سید الشهدا ۵٧ خیمه طراحی کرد که امکان حمله از پشت را از دشمن سلب کرده بود. کارفرمایان فرهنگی همچون امام وظیفه فرماندهی را بر عهده دارند تا راه نفوذ بر سینمای آیینی را مسدود کنند.

ساخت فیلم های تاریخی به جای آیینی نتیجه نگاه توریستی فیلمسازان و تهیه کنندگان به سینما است که منجر به مسیری اشتباه شده است. اما اشکال اصلی کارفرمایان فرهنگی این حوزه است که هر دو سال تغییر کرده و حتی فعالان حوزه خود را نمی شناسند و از فعالیت های تاثیرگذار در این عرصه غافل هستند. من شرمنده سیدالشهدا هستم چرا که چیزهایی را یاد گرفته ام اما به خاطر حفظ منافع خود آزادگی نداشته ام تا مقابل ظالم ایستاده و حقی که به عنوان فیلمساز بر گردنم افتاده را محقق کنم.

دالوند نیز سینماگران را دو دسته دانست و تاکید کرد: دو نوع سینماگر وجود دارد. عده ای ضعف را در مشکلات اجتماعی دیده و به تصویر می کشند و عده ای نگاه عمیق تری به موضوعات داشته و با دغدغه و مطالعه بیشتری به بیان موضوعات قبل از وقوع می پردازند. بنابراین، قادر به تشخیص و بیان درمان در قصه است که متاسفانه از این نوع سینماگر محروم هستیم. سینمای دینی و آیینی نیاز به این جنس از آدم ها دارد که به دلایل مختلفی نبود آن را احساس می کنیم. ما نیاز به الگو و اسطوره ای داریم تا معضلات را به مرور حل کرده و نسل کارآمدی را تربیت کند.امروز باید واقعیت ها در داستان های فیلم ها تعریف شود. ما به سینمای آیینی نیاز داریم اما به مصادیق غیر مرتبطی با آن توجه می کنیم.

وی اذعان داشت: سینمای یک کشور نماینگر خیلی از موضوعات است و زیر ساخت های بسیاری را لازم دارد. تاثیر سینما در بیان موضوعات مهم تا حدی است که در جنگ جهانی دوم ژنرال آلمانی با دیدن فیلم برباد رفته اعتراف می کند که ما قادر به شکست این ملت نیستیم چرا که این چنین محصول قدرتمندی را تولید کرده است. بنده معتقدم سینمای آیینی ما توان پیشرفت دارد برای رسیدن به آن نیاز به احیای زیرساخت ها دارد تا با تولید فیلم های خوب شرایط را برای حمایت و اکران آن فراهم کند و حتی قادر به فروش فیلم های خوبی به کشور های دیگر باشیم.

مافی در ادامه اظهار داشت: آیین ها یکی از بزنگاه هایی هستند که همانند تابلوی راهنما قادر به راهنمایی مردم به راه درست هستند و اگر نتوانیم اطلاعات و واقعیت های آیینی را در غالب فیلم و متن به نسلی منتقل کنیم سینمایی هم نخواهیم داشت. جامعه ما دچار فقدان معنای شدید است.

عشیری خاطرنشان کرد: دلایل مختلفی منجر به فقر سینمای دینی شده است. کم کاری و فقدان مطالعات پشتیبان و پژوهش فیلمسازان از سوی باعث شده ما شاهد خلق فیلم های ماندگار و تاثیرگذار نباشیم. همه ما بارها فیلم مصطفی عقاد را دیده ایم و هر بار که از تلویزیون پخش می شود دوست داریم ببینیم. این هم یک اثر دینی است و با مصادیق و مستندات واقعی تاریخ اسلام ساخته شده است. چرا آثار دینی که در سه چهار دهه اخیر در کشور ساخته شده خیلی طرفدار و خاطرخواه ندارد؟ در این باره، فرافکنی و سوق دادن مشکل به سمت مهندسی اکران و سینمادار شاید نقدی شنیدنی باشد ولی همه علت نیست. البته، نگرانی نسبت به واکنش طیف های مختلف اجتماعی هم مزید بر علت است و باعث شده است تا جسارت و جرات در زمینه ساخت فیلم های مذهبی کمرنگ شود.

وی اضافه کرد: در جایی خواندم روزانه تنها در تلگرام بیش از ۳ میلیون مطلب منتشر می شود. جالب است بدانید حتی در ساعت ۴ صبح که میزان مطالب منتشر شده به کمترین مقدار خود می رسد نیز ۲۵۰ هزار مطلب نشر می یابد. این میزان تولید محتوا در شبکه های مختلف اجتماعی در طول تاریخ بی نظیر و فوق العاده است و منجر به پدیده جالبی شده: «همه ما» راجع به «همه چیز» می دانیم اما با ویژگی هایی خاص.

این منتقد سینما خاطر نشان ساخت: کارل تارو ژورنالیست معروف ژاپنی می گوید: هر وقت هر کسی از هر چیزی سخن می‌گوید ما وانمود می کنیم که دربارۀ آن می‌دانیم. همکارانمان دربارۀ فیلم، کتاب، قیمت ارز، حمله نظامی آمریکا صحبت می‌کنند سرمان را بالا و پایین می بریم یعنی من هم دربارۀ آن می دانم. این درصورتی است که آن ها دربارۀ آن موضوع فقط نظرات کس دیگری را در یک شبکه اجتماعی خوانده اند و آن را بازگو می کنند همان گونه که ما نیز چنین می کنیم. ما به شکلی خطرناک به نوعی کپی برداری از دانایی نزدیک می‌شویم، که در واقع الگوی جدید نادانی است. ما با سواد مصنوعی روبرو هستیم.

وی تصریح کرد: متاسفانه جامعه روشنفکری امروز ما دچار نوعی بیماری و سوادی مصنوعی شده است و همه گرفتار شبکه های اجتماعی هستند و از دریچه این شبکه ها به جامعه و مسائل آن می نگرند.

وی گفت: فیلمسازان ما دیگر به دنبال مطالعات پشتیبان و پژوهش های گسترده پیرامون مسائل مهم فرهنگی و تاریخی نیستند. و از طرفی با وجود مشکلات چرخه اکران فیلم ها ، اما در ۴دهه اخیر فیلم های آیینی و مذهبی ساخته شده است ولی خاطرخواهی ندارد و هنوز هم به فیلمی مثل روز واقعه دلخوش هستیم. بنابراین نبود مطالعات فرهنگی مشکل بزرگی در عرصه سینمای دینی است. از طرفی دیگر روحیه انقلابی برای بیان مشکلات و ریشه یابی آن در ٩٠درصد فیلمسازان امروز ما وجود ندارد که منجر به ابتذال و افت کیفی و فرهنگی فیلم ها شده است.

این کارشناس سینما گفت: نگاهی به جداول پروانه ساخت فیلم های سینمایی در چند ماهه اخیر، بیانگر توجه خاص فیلمسازان به ژانر اجتماعی و عدم وجود تنوع ژانر در تولیدات پیش رو  است. فقر مطالعه و ابتلای فیلمسازان به سواد مصنوعی و ترس از برخی قرائت های  شخصیت های مرجع و مدیران منجر به خالی ماندن سفره سینمای دینی و آیینی از تولیدات مناسب و مطلوب شده است.

نوشته ضرورت خردورزی جمعی سینماگران و علمای دینی/ به الگوسازی از امام حسین(ع) نیاز داریم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ذائقه سازی های غلط و مخرب معضل سینما

ابتدای مراسم یزدان عشیری، هدف از برگزاری این نشست را رسیدن به چشم انداز و دستاوردهای مطالعاتی پیرامون سینمای دفاع مقدس عنوان کرد و گفت: علیرغم ادعای حمایت و هواداری نهادها و ارگان های مختلف از  این سینما، این عرصه در طی سال های گذشته بسیار مهجور و فقیر بوده که این در صورت بندی ساختاری و محتوایی آثار، سوگیری مدیریت های تصمیم گیر، فقدان منابع، بودجه و پژوهش و عدم پذیرش مخاطب امروزو … ریشه دارد.

وی کمبود کیفیت و کمیت آثار در این حوزه  ملموس خواند و افزود: در حالی که با وجود وضعیت منطقه، خلیج فارس و غیره همچنان درشرایط دفاع مقدس قرار داریم، حمایت کافی در عرصه صورت نمی گیرد. هر چند برخی مراکز نظیر حوزه هنری حرکت های جریان سازی در این زمینه داشته و دارند؛  بویژه، در بخش حمایت های اکران، و یا سازمان جوان اوج در حوزه تولید، با این حال به نظر می رسد این تلاش ها کافی نیست.

این منتقد سینما ادامه داد: ذائقه سازی های غلط و مخرب برای مخاطبان، به معضلی برای ساخت این آثار و کمبود فیلم در این زمینه تبدیل شده است. قطعا تولید فیلم با موضوع دفاع مقدس مسیری برای تقویت مفاهیم انقلابی و ملی است.

می توانیم صدها فیلم در سینمای دفاع مقدس بسازیم

مریم دوستی کارگردان سینما، یکی دیگر از میهمانان این نشست گفت: فیلم سازی در حوزه دفاع مقدس قطعا، بی فایده  نیست و من این موضوع را برای فیلم دوم خودم هم، انتخاب کرده ام اما از نظر زیرساختی و حمایت قادر نیستم فیلمنامه ای را به دست گرفته و با مراجعه به هر مدیر و ارگانی اصرار به ساخت داشته باشم چرا که بر عکس این ماجرا مدیران ذیربط که متولیان سینمای دفاع مقدس هستند و دائم در مورد این سینما اظهارنظر می کنند، باید از فیلمسازان دعوت به همکاری کنند و اگر قرار باشد فیلم سازان دفاع مقدس از این حوزه فاصله گرفته و به ساخت فیلم های کمدی بپردازند یعنی کوتاهی صورت گرفته است. باید آنها را ترغیب به ادامه ساخت فیلم های ارزشی کنند. این در حالی است که دعوت به همکاری نیز نباید به اجبار باشد مگر ما چند فیلمساز زن در سینما داریم که قرار باشد از ژانر محبوب و مورد علاقه خود فاصله بگیرند.

دوستی خاطرنشان کرد:  نگه داشتن این نگاه، اعتقادات و تفکر نیاز به حمایت دارد. در حال حاضر برای ساخت فیلم ها در ارگان های مربوطه کاملا سلیقه ای رفتار می شود. من برای ساخت فیلم دومم بعد از شش ماه مطلع شدم که ارگان مربوطه نسبت به فیلمنامه ام نظر منفی داشته و فیلم را کاری تلخ تلقی کردند. سینمای دفاع مقدس را اگر به سمت قصه های پس از جنگ سوق دهیم و داستان بازماندگان این دوران طلایی ایران را فارغ از قصه های موجود و تکراری به تصویر بکشیم می توانیم معضلات بچه های جنگ را به نسل های امروز معرفی نماییم.

وی اظهار داشت:  معتقد هستم هنوز هم می توانیم صدها فیلم در سینمای دفاع مقدس بسازیم. من به عنوان فیلمساز این حوزه گله مندم چرا که سال هاست در راستای سینمای جنگ تحقیق کردم و بهتر از بعضی افراد می توانم درک کنم که بر سر خانواده های شهدا و جانبازان دوران جنگ تحمیلی چه گذشته است. جانبازانی که در جنگ حضور داشته و خانواده های آنها نیز از این فرهنگ دفاع کردند. ولی همواره، بی مهری دیده ام. من هیچگاه نخواستم که از من به عنوان یک کارگردان حمایت شود بلکه خواستار حمایت از سینمای دفاع مقدس، سینمایی که به آن عرق ملی و اعتقاد دارم هستم تا فردا من هم همانند برخی دیگر از کارگردانان از این سینما خسته نشده و به سمت سینمای کمدی نروم.

کارگران فیلم«دریاچه ماهی»عنوان کرد: نمی دانم تکلیف سینمای دفاع مقدس چیست؟ به عنوان کسی که ۲۰ سال در حوزه فیلم کوتاه و دیگر حوزه های سینمایی فعالت دارم، در حال حاضر نمی دانم فیلمنامه ام را کجا ببرم؟ چرا که مکانی خاص با یک نگاه مشخصی به سینمای دفاع مقدس وجود ندارد؟ همه ی آدم هایی که به عنوان مدیر و استاد در شورای فیلمنامه ها حضور دارند و فیلمنامه های اجتماعی و کمدی را رصد و نقد کرده و به امتیاز بندی می پردازند تا در بودجه فیلمسازی مراکزی مانند فارابی قرار گیرد، فیلمنامه های دفاع مقدس را هم همان ها می خوانند و در مورد آن اظهار نظر می کنند. چرا شورای ویژه برای سینمای دفاع مقدس نداریم. پیشنهاد می دهم می کنم بخش خاصی را با عنوان سینمای ملی _ ارزشی را در جشنواره ها ایجاد کنیم. من در ارتباط با فیلم«دریاچه ماهی» انتقاد های زیادی را شنیده ام. با وجود اینکه در روز نهم اکران این فیلم انصراف داده ام اما با طیف زیادی از مخاطبانم صحبت کرده ام و به نقد و بررسی آنها گوش داده ام. برخی از ان ها معتقد بودند ما سینمای دفاع مقدس را به علت یادآوری روزهای رنج و سختی دوست نداریم چرا که موضوعات و خاطرات تلخ مدام در فیلم ها تکرار می شود. ولی رسالت هنرمند می طلبد که در برخی حوزه ها نقش آفرین باشد. اگر تعهد نسبت به نمایش قطعه ای از تاریخ ارزشمند کشورمان داشته باشیم و آن را حفظ کنیم، مردم هم متوجه می شوند که با حضور در سینما و تماشای این فیلم ها احساس ارزش، باور ملی و حمایت از آن ها تاثیرگذار خواهد بود.

وی یادآور شد: قطعا، در سینمای دفاع مقدس شاهد اتفاقات خوبی خواهیم بود. تقریبا همه ی مردم در خانواده و اقوام نزدیک یک شهید و جانباز و از دست رفته در جنگ دارند، پس، قطعا نسبت به تولید فیلم با این موضوع استقبال زیادی وجود دارد.

دفاع مقدس گنجی پنهان در لایه‌های تاریخ معاصر ماست

در ادامه مهدی جعفری کارگردان سینما در واکنش به مریم دوستی گفت: همه کسانی که در حوزه دفاع مقدس دستی در تولید دارند و به طور کلی، فعالان سینمای دفاع مقدس، طی سالیان گذشته بر این تصور هستند که کسانی که در این حوزه فعالیت می کنند از اوضاع بهتری از لحاظ مالی، حمایتی و فعالیتی برخودارند. در حالی که واقعا، کسانی که در این حوزه فعالیت کرده اند متوجه سختی ها و چالش های این نوع از سینما می شوند. من کسی را مقصر نمی دانم.کارکردن در حوزه ی سینما به طور کلی کار مشکلی است و فیلمسازی در حوزه دفاع مقدس نیز با مشکلاتی فراتر از آن همراه است. به طور کلی فارغ از هرگونه شعار موضوع دفاع مقدس ما مظلومیتی دارد که بعد از جنگ این فضا  بیشتر از جانب مسئولین پر هیاهو شده است. در واقع هیاهویی برای تاکید بر ارزش های جنگ و دفاع مقدس مان که در برهه ای از زمان به یک اصل تبدیل شد.

ادبیات از سینما ماندگارتر است

وی افزود: این خوب است که ما به یاد دورانی باشیم که در واقع گنجی پنهان در لایه های تاریخ ماست. در این زمان ما باید قادر به کاوشگری این گنج پنهان باشیم تا بفهمیم که چه چیز هایی را در دوران دفاع مقدس خود از دست داده ایم. من معتقد هستم تاکنون هیچگاه نسبت به این گنج پنهان در تاریخ به طور کلی پرداخته نشده و همه اتفاقات تنها در ظاهر و شواهد بوده است. در سال های اخیر سعی داشته ایم فقط یادی از آن دوران کنیم و در ایام دفاع مقدس نسبت به برگزاری یادواره و برنامه هایی از این قبیل اقدام کنیم تا شاید یادی زنده شود. این گونه مراسم ها منافاتی با ارزش گذاری به جنگ تحمیلی ندارد اما متاسفانه همه چیز به همین هفته خلاصه شده و تا هفته دفاع مقدس سال آینده فراموش می شود. در این میان برگزاری جشنواره فیلم مقاومت به صورت دو سالانه بر این ارزش ها صحه می گذارد و به نمایش تعداد آثار هنری محدودی به یادآوری آن روزها می پردازد.  بنابراین چیزی که به دور از عملیات گسترده، ذات معنایی و موضوعی دفاع مقدس و دوران قهرمان پروری و تاریخ‌اش را به ثبت رسانده و تنها حوزه ی موثر و مثبت این سالها ادبیات دفاع مقدس بوده که به صورت ماندگار برای ما باقی مانده است. که بخش بزرگ آن در همین حوزه هنری اتفاق افتاده است. تنها چیزی که در این بخش تاریخی و ماندگار شده و به همت اقای مرتضی سرهنگی و دوستانشان محقق شده، ادبیات دفاع مقدس است. این مفهوم یک واقعیت است که ادبیات از سینما ماندگارتر بوده است.

کارگردان فیلم«۲۳ نفر»اذعان داشت: خدا را شاکریم که عده ای حضور داشته اند که قبل از آنکه افراد ارزشمند این ژانر بمیرند، نسبت به خاطرات و دانش های آنها اقدام کرده اند. در این حوزه، سینما عقب مانده تر از ادبیات دفاع مقدس است و با وجود کارهای زیادی که انجام شده اما فعالیتی که در حد و اندازه دفاع مقدس، داستان ها و آرمان های ان باشد و بتوان بر آن مستند نگاری داشته باشیم، انجام نداده ایم. ما در حوزه سینمای دفاع مقدس دوره های مختلفی داشته ایم. من مشکل را به طور مشخص متوجه مسئولان، نظام و مردم نمی دانم و به قطع نمی توانیم بگوییم چه کسی مقصر هست یا نیست، سینماگران ما هم، تا حدودی در این کم و کاستی ها مقصر هستند چرا که نگاهشان به سینمای دفاع مقدس، کاملا کلیشه ای بوده و در یک یا دو دهه پیش تکرار شده و مانده است. در برهه ای، شاهد تولید کارهای خوبی بوده ایم  اما به مرور  زمان به تکرار موضوع در فیلم ها رسیده ایم که این خود عاملی برای مخاطب گریزی و قهر مردم با سینمای دفاع مقدس شده است.

وی یادآور شد: آشتی دادن این قهر کاری بسیار مشکل است اما به دور از ذهن نیست. ما برای درست شدن اوضاع نیاز به باور فیلمسازان و مسئولان داریم. اگر ما به وجود چیزی باور داشته باشیم که هیچ کس در دنیا تاکنون مشابه آن را نداشته و باید به آن توجه شود. در صورت وجود این باور مابقی مسیر برای ادامه به خودی خود هموار می شود. اگر فارغ از باورها، پرکردن جشنواره ها، راهیابی به سینما و اختصاص بودجه فیلم های ارزشی ساخته شود فاتحه سینمای دفاع مقدس خوانده می شود. اگر باور را از این سینما برداریم همه ی داشته های ما در این ژانر از بین می رود. ما در این مسیر کمی به تغییر راه نیاز داریم و باید اعتماد خود به چند نفر محدود را برداشته و به فیلمسازان جوان بهای بیشتری دهیم تا شاید کارهای بهتر و اصولی تری ساخته شود. این فیلمسازان نیاز به باور و اعتماد دارند.

جعفری عنوان کرد:  طی چند سال گذشته ثابت شده است که می توانیم با باور به جایگاه بهتری برسیم و نسبت به آن کمی اقدام شده و کافی است که ما کمی به فیلمسازانی که در این ژانر کار می کنند و مسئولانی که به تازگی وارد این حوزه شده و نسبت به ارتقای آن دغدغه مند هستند، اعتماد و باور داشته باشیم.

سینمای دفاع مقدس مظلوم واقع شده است

وی در واکنش به حرف های دوستی اظهار داشت: باید به همه ی جوانب آگاه بوده و سنجیده عمل کنیم. همه پیشرفت ها در این زمینه از باور به این ژانر از سینما شروع می شود و بدون آن کمبودها جبران نخواهد شد. حتی، اگر بودجه ی مربوطه افزایش و حمایت ها بیشتر شود و تنها بازخورد آن افزایش آمار فیلمسازی با این موضوعیت و برگزاری جشنواره ها است. سینمای دفاع مقدس همچون اصل موضوع دفاع مقدس مورد مظلومیت واقع شده است و عده ای زیر پرچم آن اقدام به فعالیت می کنند که شاید، بعضا،  باوری هم به اصل موضوع نداشته باشند. یکی از اشتباهات ما در طی این سالها تفکر تامین باورها از جناح خاص است و آن را به مسائل سیاسی مربوط می کند. واقعیت آن است که بحث باور فراتر از این موضوع استـ.. ما در واقع در باره ی انسانی بحث می کنیم که مربوط به تاریخ یک دوران، یک کشور و یک ملت است و گنجینه ای را ساخته است که تا نسل ها جوابگوی ارزش های ملی ما خواهد بود. به طور کلی این مقاله بسیار بزرگ و دستاورد گسترده ای به دنبال خواهد داشت. چیزی که باید اتفاق بیافتد اعتماد به همه  فیلم سازان تازه وارد به این عرصه است که شاید با ملاک ها و سازمان های حمایت کننده تطابق نداشته باشد ولی این افراد باور بیشتری نسبت به دفاع مقدس دارند تا کسانی که به دنبال هیاهو و سر و صدا در این سینما و اهل شلوغ کاری هستند. ما نباید فقط ظاهربین باشیم. بچه های نسل امروز و جوان ترها در کشف شخصی خود به باور هایی از دفاع مقدس رسیده اند که نیاز به اعتماد و میدان دادن برای نشان دادن خود  هستند.

کارگردان «۲۳ نفر» بیان کرد:  من نمی دانم چگونه می توان به آن ورود پیدا کرد اما معتقدم ورود به این گنجینه ای می تواند منجر به فرهنگسازی درستی شده و متناسب با زمانه امروز درس های ارزشمندی از دهه ۶۰ را به نسل ها منتقل کند در این صورت، قطعا تاریخ جدیدی ساخته خواهد شد و منجر به کسب تجربه و ساخت نسل های دیگر می شود و چه بسا که تلنگری برای تاثیرپذیری خواهد بود. فیلم «۲۳ نفر » بحثی جامعه شناسی است ک متناسب با احوالات روز،  زبان ارتباطی با نسل جدید را پیدا کرده است این درحالی استکه با حضور نوجوانان امروز، کار ما فیلمسازان بسیار سخت است. در سه دهه اخیر انقلاب هایی رخ داده که هرنسلی به راحتی با نرم افزار های روز دنیا با جهان ارتباط برقرار می کند. بنابر این برخورد با جوانانی که در برابر پیشرفت روز دنیا قرار دارند نیاز به تبحر دارد. مسئله این است که  چگونه می توان با این افراد صحبت کرد و از ۳۰ سال گذشته با آن سخن گفت؟ ما که در آن دوران حضور داشته ایم می دانیم چه چیزهایی وجود داشته و درک می کنیم اما با این بیان نمی توان با جوانان از دفاع مقدس حرف زد. ما باید در ابتدا به دنبال راهکاری برای نشاندن جوانان بر پای حرف هایمان باشیم تا داستان خود را برای آنان تعریف کنیم و اقدامی ارزشمند داشته باشیم. من امیدوارم اتفاقی صورت گیرد تا در هردو طرف به راهکاری مفید دست یابیم یعنی موضوع از جانب مسئولین بیشتر مورد توجه قرار گرفته و به شکل دلسوزانه و کیفی به موضوع نگاه کنند و از طرف فیلم سازان هم، ارتباط قطع شده ی خود را با آن دوران بهبود بخشیده و از طریق حلقه ی اتصال ادبی دفاع مقدس و جنگ های امروزی با آن دوران وصل شوند.

وی گفت: عملیات دفاع مقدس تنها نقطه ی امید سینما به دوران گذشته است و باید جدی گرفته شوند. من نمی گویم که یک کار تخیلی یا داستان خیالی نباید در این ژانر ساخته شود اما بر این اصرار دارم که داشته های ما در حوزه  عملیات دفاع مقدس که در واقع مستندنگاری و واقعیات جنگی است، زیاد بوده و دلمان می سوزد که چرا اقتباسی در این زمینه صورت نمی گیرد. به عنوان فیلمساز توصیه می کنم حتما بیشترین توجه به اقتباس سینمای دفاع مقدس از واقعیت یا ادبیات باشد تا اینکه به ذهن خود بیشتر مراجعه کنیم. چرا که در سال های گذشته مراجعه به ذهن فیلمساز بازخورد خوبی نداشته و فیلم های ساخته شده را بی نسبت با واقعیت های این دوران کرده است.

مهدی عظیمی میرآبادی مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس گفت: مسئله ‌ای که مطرح می شود این است که سینمای دفاع مقدس مورد اقبال عمومی قرار نمی گیرد. آیا این سوال درست است؟ واقعا این سینما مورد استقبال قرار نگرفته است؟ در سال های گذشته فیلم هایی که با تبلیغات و شرایط خوب به نمایش گذاشته شده و از امکانات و سالن اکران مناسب برخوردار بوده اندآیا  فیلم ها به اندازه خود نفروخته است؟ پس تعریف اینکه فیلم دفاع مقدس از نظر مردم مهجور واقع شده خیلی دقیقی نیست. سالانه تقریبا ۸۰ فیلم سینمایی تولید می شودکه از این تعداد تقریبا کمتر از ۱۰ فیلم در این حوزه است.

وی افزود: این حرف درست نیست که مردم با سینما دفاع مقدس قهر کرده اند. چه مسئولین حکومتی، چه دولتی، چه صنفی و چه مسئولینی که به طور اختصاصی و موضوعی به این  حوزه مربوط می شوند. همه باید در رابطه با این اقدام به یک انگیزه بالا همانند فیلم های کمدی برسند بویژه در زمینه حمایت و اختصاص سانس و سالن مناسب به آن؛ و امکان دسترسی  راحت را برای آن فراهم کنند. بله سینمای دفاع مقدس ویژگی هایی دارد که ممکن است الزاما مخاطب عام به آن معنا نداشته باشد ولی وقتی با آن عادلانه برخورد شود بهانه عدم اقبال مردم بهانه ای بسیار بسیار بی معنی خواهد بود.

عظیمی میرآبادی خاطرنشان کرد: تلویزیون ساعات پر مخاطبی دارد که برنامه های مدنظر مسئولین را در این ساعات پر مخاطب قرار می دهند تا دیده شود. در این شرایط مردم قطعا از این فیلم ها استقبال می کنند اما فیلم های معارفی را ساعاتی پخش می کنند که کسی نمی بیند پس نظرسنجی در این زمینه کاملا اشتباه است. چرا که ساعات پخش برنامه ها متفاوت است و نباید بگوییم این فیلم ها مخاطب بیشتری دارد یا خیر. در واقع مردم نسبت به این فیلم ها اقبال نشان نمی دهند بلکه پخش طبیعی آن منجر به این استقبال گسترده تر شده و متاسفانه اینگونه فیلم ها به  الگویی برای فیلمسازی تبدیل می شود. ناگفته نماند برخی فیلم ها به خودی خود پرمخاطب و بعضا مورد پسند خواهند بود.

موضوع قهر مردم با سینمای دفاع مقدس، غلط است

وی اذعان داشت: اصل موضوع قهر مردم با سینمای دفاع مقدس، غلط است. از ۱۰۰ فیلم ساخته شده در سینما، ۸ فیلم قابل اعتناست پس اگر ما در شرایط امروز  نتیجه ای را به نام قهر عمومی مردم با سینمای دفاع مقدس می بینیم به علت برنامه ریزی مدیران است. از طرفی دیگر، مدیران به عنوان تصمیم گیرنده و فیلمساز به عنوان انتخاب کننده سوژه، موضوعی را انتخاب نمی کنند که به درد مردم امروز بخورد و همیشه سوال است که چرا باید سینمایی به نام دفاع مقدس باشد و رزمنده ای را نشان دهیم که از تشنگی شهید می شود؟ اگر فیلمساز نتواند به موضوعات، مسائل و سوالات امروز جامعه پاسخ دهد و از گذشته به عنوان چراغ راه آینده استفاده نشود، مسلما توجهی به این سینما نمی شود. سیاست گذار سینمای دفاع مقدس و فیلمساز باید اشتباه خود در این زمینه را رفع کنند. از جهت ساختاری، فیلمساز برای ارتباط با مخاطب، باید به  اصالت و جذابیت موضوع برای مخاطب توجه کند. اگر این موضوع لحاظ نشود از هر طیف و باندی هم که باشند جذب اینگونه فیلم ها نمی شوند.

مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس اظهار داشت: متولی سینمای دفاع مقدس کیست؟ آن کجاست؟ چه مسئولیتی دارد و این مسئولیت چه بازخوردی دارد؟  اگر ما بگوییم که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مسئول کل سینماهای کشور است سینمای دفاع مقدس جزیی از آن سینما هست یا نیست ؟ آیا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نسبت به مسئولیت خود به این موضوع توجهی می کند؟ من به ارگان های نظیر: حوزه هنری و سازمان اوج و …را به عنوان سیاست گذار نمی دانم و مجموعه هایی هستند که کمک کننده اند. مدیری علاقه اش به هر ژانری از سینما باشد به آن سمت حرکت می کند اما حوزه هنری به عنوان مجموعه بزرگ سینمایی مسئولیت اساسی و اصلی در این زمینه ندارد همانگونه که سازمان اوج یک کمپانی بزرگ تولید است ولی سیاست گذار محسوب نمی شود و ادعایی هم ندارد بلکه مدیران این سازمان ها و مراکز  با حمایت از فیلمسازان، سینما دفاع مقدس را به راه انداخته اند و رونق بخشیدند. در واقع طی چندسال اخیر اگر این مجموعه ها وجود نمی داشتند اصلا فیلمی در حوزه دفاع مقدس نداشته ایم. من نمی دانم متولیان این سینما کجا هستند. در سال های گذشته ۳۵ مرکز در خصوص سینمای دفاع مقدس تصمیمات سلبی می گرفتند در حالی که امروز تعداد این مراکز بیشتر هم شده و همچنان  به مرحله تصمیمات ایجابی نرسیده ایم.

مریم دوستی پیرو صحبت های عظیمی عنوان کرد: من نمی دانم به عنوان فیلمساز باید فیلمنامه ام را کجا ببرم که بتوانند بر روی آن اظهار نظر کنند. متولی سینمای دفاع مقدس کیست؟ من دوست دارم در خصوص فیلمنامه هایم با این متولی صحبت کنم  اما نمی دانیم متولی کجاست؟ ما به دنبال تریبونی برای حرف هایمان درباره سینمای دفاع مقدس می گردیم اما نیست.

عظیمی میر آبادی یادآور شد: از نگاه مدیریتی هم که به این موضوع نگاه می کنم باید مدیریت سینمای دفاع مقدس ستادی متشکل از مجموعه هایی باشد که تصمیم گیری های اساسی در آن انجام شود تا به مرحله تولید برسیم. تهیه کنندگان سینما به سراغ این ژانر نمی آیند چرا که به نظرشان فیلمسازی با موضوع دفاع مقدس کار سختی است. برخی سینماگران دفاع مقدس امروز به این نتیجه رسیدند که ساخت فیلم کمدی بهتر از هر ژانر دیگری است و با رقم های گردن کلفت در اوجی از استقبال کاری قرار گرفته اند. علت این اتفاق قهر مردم نیست بلکه قهر مدیران است.

وی اذعان داشت: زمانی که فیلمسازی اقدام به ساخت اثری دفاع مقدسی می کند در مرحله اکران جزو فیلم های الف قرار نگرفته و تنها یک سانس یا سئانس های محدود اکران به آن اختصاص می یابد که آن هم به طور قطع معلوم نیست. نهایتا می گویند فیلم دفاع مقدس نفروخته است.  در حالی که این گونه فیلم ها از تبلیغات، تیزر و اکران خوبی برخوردار نیستند بنابر این بهترین فیلم هم که ساخته شود تا زمانی که دیده نشود از آن استقبال نخواهد شد وقتی که شرایط و اکران به آن تعلق بگیرد قطعا مخاطب خوبی جذب می کند.

به گفته وی، بالاترین تعداد فروش بلیط در تاریخ سینمای ایران بعد از انقلاب، متعلق به سینمای دفاع مقدس بوده است. همانند بازمانده، عقاب ها و اخراجی ها که با وجود تفاوت در درام ، مخاطب خوبی را به خود جذب کرده است این در حالی است اخراجی ها نقطه عطفی برای سینمای دفاع مقدس از لحاظ فروش بوده است. تعداد بیننده هایی که فیلم عقاب ها را تماشا کرده اند این فیلم را در بالاترین حد از بیننده قرار داده است در حالی که فیلم های امروزی در رسیدن به این حد از تماشاگر ناکام بوده اند. بالاترین سطح مخاطب همیشه مربوط به فیلم دفاع مقدس بوده است فیلمی که ۴۰ میلیارد می فروشد تقریبا متوسط  ۲میلیون نفر مخاطب این فیلم پر فروش بوده اند. آیا کل سینمای کشور این دو میلیون نفر است؟ این ایرادی مدیریتی است که جرئت پا درازی از این قانون را نداشته اند چرا که اگر قانون را زیر پا بگذارند نسبت به استقبال مردم اظهار نگرانی می کنند. در این شرایط سعی می کنند که در همین دایره قوانین فعالیت کنند و نهایتا این ۲ میلیون نفر مخاطب باعث افتخار آقایان می شود . ایشان می ترسند از قوانین پای خود را فراتر بگذارند و حتی، به این فکر نمی کنند که حداقل ۲ میلیون نفر دیگر را جذب سینما کنند و از مخاطبان گذشته فراتر روند. آیا مدیران سینمای کشور قادر نیستند طرحی را ایجاد کنند که علاوه بر حفظ مخاطبان قبل، به فکر جذب دیگر مخاطبان باشند؟ مسئولان سینمایی ما می ترسند و حتی از فکر کردن به این موضوع و کنکاش و چالش آن می ترسند.

مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس ادامه داد: مشاورانی که در جایگاه مشورت قرار دارند همیشه مدیران را نسبت به از دست دادن مخاطبان کم سینما می ترسانند و این تلنگرها مدیران را محتاط می کند و نهایتا به رکود تصمیم گیری مسئولان سینمایی و ادامه مسیر گذشته می شود چرا که آن را کم خطرترین راه برای حفظ سینما می دانند.. دیالوگ« تورو خدا بگذارید ما کار خودمان را بکنیم» را بارها شنیده ایم و این یعنی تا حد تایید شده کار می کنم و از فراتر رفتن می ترسیم . این حد و مرز مدیران در حوزه جذب مخاطب، ساختار و موضوع و غیره اعمال می شود. دفاع مقدس به خودی خود آنقدر فیاض و پر جنب وجوش است که با احتساب همه فیلم ها در این عرصه هنوز در جایگاه قطره ای از یک دریا قرار داریم. اطلاعات، سوژه ها و موضوعاتی در این حوزه وجود دارد که هنوز هم در دفاع مقدس بسیار نو و جدید است.

وی تصریح کرد: مشکل سوژه و موضوع در این سینما وجود ندارد بلکه مشکل ارتباط با مخاطب داریم. ایجاد ارتباط الزاما به خود فیلم بر نمی گردد بلکه منوط به جریانی است که قرار است این فیلم را در اختیار مردم قرار دهد. در سینمای خانگی سیاستی قرار دارد که اگر قرار به فروش فیلمی باشد به خوبی به فروش خوبی می رسد و اگر قرار به دیده نشدن باشد از جذب مخاطب آن جلوگیری می شود.

یزدان عشیری در این بخش ادامه داد: من متوجه نشده ام از ۳۵ ارگان متولی سینمای دفاع مقدس بالاخره مسئول چه کسی است؟ سینمای دفاع مقدس تافته جدابافته که نیست متعلق به سینمای کشور است و به دلایلی شاید، مهم ترین ژانر. سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سیاست گذاری، پشتیبانی و حمایت از سینمای ایران را بر عهده دارد و دفاع مقدس هم، منفک نیست. متاسفانه فاقد سیاستگذاری در این زمینه هستیم.

وی یادآور شد: اگر نگاهی به سینمای غرب داشته باشیم بعد از سال های از در جنگ های جهانی اول و دوم  همچنان فیلم های جنگی ساخته می شود و شاهد تولید فیلم هایی با این موضوع هستیم که به خوبی به فروش می رسند و ما هم نیز به عنوان یک ایرانی در گستره مخاطبان عام آنها قرار می گیریم. این نشان دهنده راهبرد، سیاست گذارزی آن ها در این زمینه است. من فکر می کنم برای مسئولان سینمایی ما این چشم انداز و افق روشن و مشخص نیست و اتاق فکر فعال و کارآمدی نداریم که سالانه بر مجموعه موضوعات فیلم تمرکز داشته و هدف گذاری ها و حمایت ها برای آن انجام شود. متاسفانه، در دهه ۸۰  با موجی از فیلم های  دختر و پسری و کمدی های روحوضی مواجه شده و در دهه اخیر با مجموعه ای از فیلم ها منفعل روبرو هستیم. البته، حساب فیلمسازانی که به صورت آتش به اختیار، خودجوش و با انگیزه ها و پشتکار شخصی بر خلاف جریان شنا می کنند جداست. نقد ما به وجه قالب جریان سینمای کشور هستیم .

عشیری افزود: متولی سینمای کشور مشخص است. نهادهایی همانند حوزه هنری، اوج و انجمن دفاع مقدس ورودشان به علت وجود خلا ها و انحرافات و کاستی ها در این عرصه است و بر اساس منابع محدودی که دارند، آتش به اختیار عمل می کنند. از طرفی معتقدم این نهادها طی سال های اخیر در زمینه گفتمان سازی و حمایت از این جریان موفق عمل کردند. کارنامه سینمایی حوزه هنری نشان می دهد که این نهاد هم در زمینه پرورش سینماگر متعهد، هم در عرصه تولید و بویژه در زمینه پخش و اکران در شبکه خانگی، اکران در سینماها با همه چالش ها و مشکلات خوب عمل کرده. هر چند کافی نیست. متولی سینمای کشور مشخص است. چرا ما در سبد اکران های خود فیلم هایی از ژانرهای مختلف: کمدی، دفاع مقدسی و اجتماعی را همزمان قرار نمی دهیم؟ براساس لیست فیلم های شورای اکران صنفی، در حال حاضر براساس درجه بندی سنی، گروه سنی زیر ۱۵ سال اصلا فیلمی ندارند و کودک ما عملا حق رفتن به سینما را ندارد. بر این اساس قطعا نقطه کوری در این زمینه وجود دارد. در سبد سینما به تنوع غذای فرهنگی برای همه گروه های سنی نیاز داریم. ایراد کار در فقدان اتاق فکر و نداشتن راهبرد مشخص و افق است.

مریم دوستی نیز تصریح کرد:  در سینمای جهان  که به دنبال ساخت فیلم درباره جنگ جهانی هستند اگر به سیاه ترین نقطه تاریخ نرسیم، هیچ وقت نمی توانیم حرفمان را بزنیم. ذات جنگ سیاه است ولی از نظر من تاریخ ارزشی و ملی سینمای دفاع مقدس همان ۸ سال دفاع مقدس است که از جان دل برای همه ما آدم های آن دوران را که رفتند و یا با عواقب آن همراه هستند، ارزشمند بوده و این ثابت شده است.

وی اضافه کرد: در حال حاضر شرایط مخاطب گریزی ما در سینما علت و معلول های مدیریتی دارد و به طور مستقیم تمام این کم و کاستی ها را بر گردن آنها می اندازم. اگر فیلم ها دقیقا سر زمان خود اکران شود، حتی، آثار متوسط و زیرمتوسط مخاطب خود را خواهند داشت. تکلیف سینمای ما هم مشخص نیست و بعضا نمی دانیم که  متولیان اکران چه کسانی هستند؟ چرا از فیلم های ارزشی و هنری در اکران حمایت نمی شود؟ درجه بندی فیلم های هنر و تجربه بر چه اساسی است؟

وی در خصوص صحبت های مهدی جعفری اذعان داشت: من با نظر آاقای جعفری مبنی بر وجود مستندات جنگ و مراجعه به آن برای فیلمسازی اعتقاد دارم چرا که باید به گونه های مختلف دفاع مقدس توجه شود. شاید شما بر اساس روحیات و سلیقه می پسندید که آثاری بر اساس مستندات بسازید و من دوست دارم قصه های پس از جنگ را به تصویر بکشم و بر اهمیت بازماندگان جنگ تاکید کنم. ما سلایق مختلف را داریم پس بهتراست که از این سلایق استفاده کنیم. توجه به علایق سینماگران بسیار اهمیت دارد ما باید به دورانی برگردیم که فیلمساز بعد از ساخت فیلم اول خود، باز هم در این ژانر از سینما بمانند.

این کارگردان سینما اظهار داشت: من قبول ندارم که فیلمسازان دفاع مقدس به سراغ ژانر دیگری می روند بسیاری از این افراد دوست داشتند که فیلم های ارزشی و ملی بسازند اما آنها را به سمت رفتن از این ژانر کشاندند. من چند فیلم می توانم طی عمر سینمایی ام بسازم؟ ما باید به عمر سینمایی سینماگران هم توجه کنیم و عرصه برای حمایت باز باشد و منصفانه از آنها  حمایت شود. در چند سال اخیر فیلمسازانی داشته ایم که برند زود هنگام شده اند ما باید بدانیم پشت این ماجرا چیست؟ و علت برند نشدن برخی دیگر چیست؟ معتقدم سینمای دفاع مقدس تنها یک ویترین است و آمار تولیدات این سینما تا حدی اسف بار است که نیازی به مصاحبه و این حد پز دادن ندارد. سینمای دفاع مقدس در نگاه مدیران ویترینی بیش نیست و هیچکس آنگونه که باید برای آن دل نسوزانده و به تعبیر بسیاری از آنها این سینما تخریب شده است و به زور آن را تاکنون نگه داشته اند. من فکر می کنم با این فیلمسازان جوان و نگاه های جدید تا زمانی که نگاه و سینمای مدرن وارد نگاه مدیران نشود و تا مادامی که از قصه های پس از جنگ و جدید حمایت نکنند و این ترس را کنار نگذارند و خط قرمزهایی را تنها برای تعداد محدودی از فیلمسازان آزاد کنند، سینمای دفاع مقدس در همین مرحله باقی می ماند. خودی و ناخودی بودن در سینما، منجر به دلسردی از این سینما شده و فیلمساز را افسرده می کند. مدیران باید فیلم های دفاع مقدس را رصد کرده و با ایجاد انگیزه آنها را در این عرصه نگه دارند. درواقع آنقدر که ماندگاری اهمیت دارد فیلمسازی بی اهمیت است. حمایت از جوانان، نیروها و تفکرات جدید امری اساسی است. اوضاع سینمای دفاع مقدس بسیار اسفبار است و ما دلمان را به تفکر و عرق خود به این عرصه خوش کرده ایم.

وی تصریح کرد: ادبیات دفاع مقدس بسیار ارزشمند است و به طور کلی سینما و فرهنگ ما بدون آن مفهومی ندارد.

جعفری نیز ادامه داد: برخلاف نظر خانم دوستی که تنها مسئولین را در کم کاری سینمای دفاع مقدس مقصر می دانند من فیلمسازان را هم، مقصر اصلی می دانم . ما باید به دنبال راهی برای ارتباط درست مخاطب با سینما باشیم. از نظر من این حوزه اما و اگرهای زیادی دارد و بیش از همه به سیاست های محتوایی پرداخته شده در حالی که بیشتر سیاست ها باید بر انتخاب افراد و مسئولیت ها تاکید داشته باشد و صرفا محدود به ممیزی ها و محتوا نباشیم. جناح بندی در مدیریت ها و تصمیم گیری در این راستا از نظر من کاملا سطحی و شوخی است و ما برای تغییر و تحولات به تغییر نگاه و آسیب شناسی آن  نیاز داریم . مسئولان باید آسیب شناسی جدی  داشته باشند و اگر این اقدام به خوبی اتفاق افتد می توانیم به دیگر ایرادات موجود در این زمینه پی ببریم. ما زبان هنری را فراموش کرده و با زبانی کلیشه ای حرف می زنیم در حالی که مخاطب جوان امروز این زبان را قبول نداشته و باید با ادبیاتی بینابینی با آن صحبت شود و برایندی از سلایق مخاطب را در نظر گرفته و به توافق و تفاهمی در این زمینه برسیم.

وی تشریح کرد: عمق فاجعه زمانی است که ما هیچ اندیشه ای برای  ساخت فیلم نداشته و صرفا به دنبال تیک زدن تعداد فیلم های دفاع مقدسی هستیم. به فیلمسازان امثال خانم دوستی که فکر می کنند اگر از فیلم های دفاع مقدسی حمایت نشود، به سمت ساخت کمدی می روند حق می دهم و برادرانه پیشنهاد می کنم اگر واقعا باوری به موضوع دفاع مقدس ندارند بهتر است که همان بروند چرا که ماندشان تاثیر ندارد اما اکثر این فیلمسازان به موضوعات خود باور دارند و بنابر شرایط مجبور به ترک می شوند. ما نباید فرصت وجود فیلمسازان مشتاق  به کار در این ژانر را از دست بدهیم  تا به دنبال پیشنهادات بهتری بروند اما اگر این فرصت ها از دست رفت باید بپذیریم که بازگشت این افراد با پول بیشتر بی فایده است چرا که دیگر دغدغه آنها پول است و باوری به این موضوعات ندارند.

این کارگردان سینما  زبان ارتباطی را حلقه گمشده سینمای دفاع مقدس معرفی کرد و یادآور شد: باید به دنبال پیدا کردن حلقه گمشده سینمای دفاع مقدس باشیم تا به جذابیت های  سینمایی فیلم به طور کلی نرسیم و باورش نکنیم موفق نخواهیم بود. پیشرفت فیلم های خارجی منوط به سیاست گذاری های پنهان است و اساسا فیلمی که به مخاطب توجه نکند، ساخته نمی شود.تا زمانی که به فرم ، هنر و جذابیتی سینمایی اجحاف پیدا نکنیم هیچ گاه نمی توانیم به بهبود سینمای دفاع مقدس ایمدوار باشیم.  فیلم های حاتمی کیا سلیقه من نیست اما در وهله اول به سینما و بعد از آن به موضوع فکر  می کند  و این امر در مسیر فیلمسازی به مرور پخته تر شده است و این منجر به مخاطب پذیری شده است. اهمیتی که به فرم  و سینما می دهیم نباید کمتر از اهمیت موضوعی باشد باعث شده است متخصصین و فیلمساان خاص به دلایلی از این حوزه پرهیز کرده اند.

مریم دوستی ادامه داد: ما باید به جوانان بها بدهیم تا حرف تازه ای برای گفتن در سینمای دفاع مقدس داشته باشیم. نباید گارد را ببندیم و محدود به سینمای افرادی نظیر حاتمی کیا شویم. درست است که بعضی افراد پیشکسوت این سینما مانند اقای حاتمی کیا و … موفق هستند ولی جوانان ما نگاه های ویژه ای  به این سینما دارند و تا مادامی که این گارد باز نشود اتفاق درستی نمی افتد.

یکی از نیازهای مهم سینمای دفاع ساخت فیلم هایی برای گروه سنی کودک و نوجوان است 

عظیمی میرآبادی توضیح داد: به قول اقای عشیری ما باید تابلویی از آنچه که قرار است در سال اکران شود، طراحی کنیم و این وظیفه سازمان سینمایی کشور است تا موضوعات متفاوت و مخاطبین مختلف در آن دیده شوند یعنی به همه اقشار در دوره های مختلف سنی توجه شود و حتی به لحاظ منطقه ای، قومی و موضوعی نیاز به تنوع داریم. بنابراین سینمای دفاع مقدس از این قضیه مستثنی نیست. یکی از نیازهای مهم سینمای دفاع ساخت فیلم هایی برای گروه سنی کودک و نوجوان است  و کسانی که در این جایگاه قرار می گیرند باید به این موضوع توجه کنند.

وی افزود: آمریکایی ها برای ساخت فیلم قطعا سیاست های پنهانی دارند اما به طور کلی ما سیاستی برای ساخت فیلم نداریم. صادقانه می گویم هیچ آیین نامه ای برای ساخت فیلم در سینمای ما وجود ندارد و کل سینمای ایران بر روی یک کاغذ  بایدها، نبایدها و ممیزی ها می چرخد. من از مسئولان سازمان سینمایی خواهش می کنم اگر سیاستی درخصوص تولید آثار در سینمای کشور وجود دارد آن را منتشر کنند تا همه مطلع شوند. ما می دانیم که چنین آیین نامه ای در سیستم سنمایی ما وجود ندارد و یا لااقل ما آن را نمی شناسیم. بیش از ۱۰ سالی می شود که در سازمان سینمایی  نسبت به  تنظیم سند سینما اقدام شده  و سازمان سینمایی پیگیر آن بوده است تا به قانون تبدیل شود . در این سند قواعدی مطرح شده که  به دلیل تبدیل نشدن آن به قانون، اعمال سلیقه مدیران به آن راه یافته است. در این میان اگر سلیقه نبود این گوناگونی هم صورت نمی گرفت.
مسئولان سینمایی کلاه خود را قاضی کنند که آیا مسئول سینمای کشور یا مسئول یک باند و جریان هستند؟

وی عنوان کرد: زمانی از سینما حرف می زنیم پیشوندهایی چون، هنر، رسانه و صنعت مطرح می شوند. این یعنی اینکه سینما به تنهایی معنا نمی گیرد. سینما یک هنر، صنعت و رسانه است. بنابراین سینما باید با هر سه خصلت سنجیده شود. ما بحثی به عنوان سهمیه بندی بودجه در سینما نداریم و تنها در اختصاص تسهیلات در فارابی، فیلم های مدنظر در این سهمیه بندی قرار می گیرند. مسئولان کشور باید کلاه خود را قاضی کنند که آیا مسئول سینمای کشور هستند یا خیر؟ یا مسئول یک باند و جریان هستند؟ متاسفانه، مسئولان دچار نگرش غلطی شده اند. من ۴ روزی که مسئولیت دارم صندلی خود را محکم می چسبم که صندلی ام را از زیر پایم نکشند و بعد از اتمام کاری ام هم سینما را خراب نکرده باشم. اگر متولیان این دغدغه را داشته باشند کسی به آنها اعتراضی نمی کند.

وی اذعان داشت: سینمای کشور در کل دچار مشکل است پس دفاع مقدس هم  که جزیی از آن است نیز دچار مشکل است. دغدغه امروز سینماگران دفاع مقدس از باوری نشات می گیرد که آقای جعفری به آن اشاره کرده است. ما در همه موضوعات مشکل داریم و پیگیری این مشکلات ناشی از دغدغه های فلیمسازان است. امکانات سینما دفاع مقدس در بخش های دیگر سینما هم وجود ندارد. مشکل ما سینمای کشور است که به تبع آن دیگر سینماها دارند. ما نباید بر سر سینمای دفاع مقدس بزنیم چرا که اگر امکان فروش و اکران برای اینگونه فیلم ها در نظر گرفته شود، اتفاقا سینمای دفاع مقدس از دیگر ژانرها بالاتر اگر نباشد نباشد، پایین تر نیست.

مریم دوستی معتقد است: اگر تسهیلات و یارانه ای به سینمای دفاع مقدس تخصیص داده نشود این سینما به صفر می رسد. یک گروه و شرایطی لازم است که فیلمنامه ها را تشخیص دهند. چرا شورای بازخوانی فیلمنامه داریم ولی هیچ زنی در این شورا حضور ندارد. تفکر یک فیلمساز فارغ از جنسیت مهم است. ما شوراهای به روز نداریم و فیلم های دفاع مقدس تبلیغی وجود ندارد.

سینمای دفاع مقدس تمام نمی شود

وی ادامه داد: ما باید با حقیقت رو در رو بشویم. مدیران سینما از خالی بودن سالن ها می ترسند. اقتصاد کشور اجازه حضور خانواده در سینماها را نمی دهد و موقعیت خوبی برای انها فراهم نیست. من حق می دهم که خانواده ها روحیه فیلم جدی را نداشته باشند. من به عنوان یک فیلمساز اگر بتوانم در این شرایط بحرانی کارم را درست انجام دهم، هنر کرده ام و نمی توان تنها مدیران سینمایی را مقصر دانست. سینمای دفاع مقدس تمام نمی شود حتی اگر تنها یک فیلم در سال ساخته شود؛ مهم نگاه و عشق مربوط به آن است. من از مدیران و فیلمسازان تقاضا دارم به بازماندگان جنگ بپردازند. من پای تفکرات و اعتقاداتم در فیلم ها و نوشته هایم هستم.

جکارگردان فیلم ۲۳ نفر اما بر این باور است شرایط ایده آل را زمانی می دانم که سینمای دفاع مقدس ما از هیچ رانتی برخوردار نباشد و بتواند روی پای خودش بایستد و اگر هنر، صنعت و رسانه کار خود را به خوبی انجام دهد ما به نتیجه مطلوب خواهیم رسید. من اعتقاد دارم سینمای دفاع مقدس به خودی خود در حال بهبود است و نباید به آدم های خاص محدود شود. حضور جوانان نیز در این عرصه بی تاثیر نبوده و نیست. از مسئولان سینمایی و فرهنگی کشور در همه بخش تقاضا دارم که جمعیت کشور را محدود به تعداد مخاطب دو میلیون نفری ندانند و از این  ظرفیت فراتر روند و به جذب بیشتر مخاطب، ساخت سالن های سینما، رونق چرخ اقتصاد سینما هم فکر کنند و اگر تنها به فکر تعداد محدود مخاطب باشند تا ابد سینما بر همین پاشنه می چرخد.

یزدان عشیری در پایان اذعان داشت: در شرایط فعلی سینما به خصوص در حوزه تولید، اشتیاق بخش خصوصی به سمت ساخت فیلم های اجتماعی و کمدی است در حالی که سینمای دفاع مقدس که ژانر استراتژیک و به ضرورت دیپلماسی یک کشور هم مرتبط و آمیخته است از سوی این بخش استقبال نمی شود. در این میان، شایسته نیست دستگاه های مربوطه هم به سمت حمایت از فیلم های کمدی پرمخاطب غش کنند. عدالت حکم می کند که مراکز حامی دولتی و نهادی جهت حمایت شان را به سمت سینمای دفاع مقدس و کودک و خانواده ببرند. بنیاد فارابی در اختصاص بودجه ژانر دفاع مقدس و مقاومت و کودک و نوجوام را در اولویت بگذارد، از ان جایی کهروی اثار اجتماعی و کمدی متمرکز شده از این طریق می توان عدالت و اعتدالی را در چرخه تولیدات سینمایی و تنوع آن ایجاد کنیم.

نوشته دفاع مقدس گنجی پنهان در لایه‌های تاریخ معاصر/ سینمای دفاع مقدس مظلوم واقع شده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای مراسم یزدان عشیری در خصوص اهداف این برنامه گفت: این نشست با هدف هم اندیشی پیرامون موضوعات مهم سینمایی طراحی شده است. حوزه سینمای کودک یکی از پرچالش‌ترین عرصه‌های سینمای کشور است و شاید اغلب کارشناسان و سینماگران بر این باورند سینمای کودک می‌تواند خانواده‌ها را به سالن‌های سینمایی بکشاند و رونقی برای سینما ایجاد کند و با پویایی گیشه‌ها، بازدهی اقتصادی خوبی هم برای این عرصه فراهم شود.

وی افزود: این سینما به دلیل سروکار داشتن با موضوعات سنی خاص و حساس به ویژه در تحکیم بنیان‌های فکری و عاطفی آینده سازان کشور بیشترین کارکرد تربیتی و آموزشی و پند آموزی را در کنار سرگرمی‌و تفریح دارد. تعدد متولیان در این حوزه بسیار است. از جمله: سازمان سینمایی، بنیاد فارابی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان- آموزش و پرورش- و بسیاری از نهادها و NGO ها و حتی شورای عالی انقلاب فرهنگی، با این حال- اهمیت و ضرورت توجه به سینمای کودک به نسبت متولیان متعددش و شعارهای داده شده در فرآیند محصولات خیلی قابل درک و مشاهده نیست.

عشیری خاطرنشان کرد: بارها بر تعطیلی جشنواره کودک تاکید شده درحالی که کاستی‌های موجود در سینمای کودک به معنای تعطیلی و کنار گذاشتن جشنواره‌اش نیست ولی برگزاری این رویداد با سازو کاری ضعیف با ۷ فیلم دست و پا شکسته و نحیف مطلوب نیست. اساسا- جشن و جشنواره مانند جشن‌های باستانی ایران در فصل خرمن چینی محصول و برداشت صورت می‌گرفته اما زمانی که ما محصول خوب نداریم برگزاری جشن خرمن چینی برای سینمای کودک نیز بی‌معناست.

حال سینمای کودک بسیار بد است

وی عنوان کرد: برغم ضرورت توسعه سینماهای کشور بویژه برای کودکان و نوجوانان متأسفانه سالن‌های مختص این گروه‌های سنی و استانداردهای آن‌ها نداریم. در این میان حوزه هنری به عنوان یکی از متولیان دغدغه‌مند اقداماتی را در طرح‌های توسعه‌اش برای سینمای کودک و نوجوان در برخی استان‌ها ‌عملیاتی کرده است. حتی در تهران نیز سینمای ویژه کودک نداریم. در حالی که به طور کلی حال سینمای ایران خوب نیست اما حال سینمای کودک بسیار بد است. سینمای کودک نیاز به کمک سرآمدان و پیشکسوتان این عرصه دارد تا با هم اندیشی و طرح مسئله کمکی به بهبود این سینما شود. مسئولان و مدیران سینمایی به دلیل درگیری با ترافیک مشکلات گوناگون حواس شان به این سینِما نباشد.

سپس ابراهیم فروزش با اشاره به روند شکل گیری سینما و جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان گفت: وقتی سینمای کودکان و نوجوانان شکل گرفت شاید سن بعضی از فعالان امروز در این عرصه به آن سالها نرسد اما ما بوده‌ایم و تجربه کرده‌ایم. همزمان با شکل گیری سینمای کودکان و نوجوانان، اثری از مراکزی نظیر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نبود و بعد از مدت زمان طولانی از شکل گیری این سینما و تنومند شدن این نهال، در سال ۱۳۴۴ شاهد تاسیس این کانون بوده‌ایم. این جشنواره در آن سالها یکی از پر رونق‌ترین جشنواره‌های جهان و گروه الف بوده. در واقع سینمای روز آن زمان به فیلم‌های فارسی تعلق داشته است اما با این حال از این سینِما هم بسیار استقبال می‌شده و سالن‌ها ‌را از مخاطب پر می‌کرده است.

سینمای کودک نیاز به حمایت ویژه دارد

وی افزود: بعد از رونق فعالیت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در اواخر سال ۴۹ تازه امور سینمایی کانون پا گرفت که با ۴ فیلم انیمیشن و ۳ فیلم زنده، وارد جشنواره شده بودیم. در واقع این جزو اولین فیلم‌هایی بود که در زمینه کودکان تولید شد چرا که در این زمان فیلم کودک معنایی نداشت. در این سالها تولید درسینما کودک شروع شده و ما وارد عرصه ای جدی‌تر از تجربه شدیم. بنابراین بستر برای شناخت بچه‌ها ‌از سینمای کودک و مراکز فیلمسازی کودکان فراهم و سینمای کودک به معنای واقعی پا گرفت. این جای سوال دارد که چرا در زمانی که جمعیت ایران در آن سال‌ها ‌بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون بوده است، با وجود امکانات کم، استقبال چشمگیری از فیلم‌ها ‌صورت می‌گرفته اما سینمای کودک امروز به نسبت ۸۵ میلیون جمعیت چه از نظر تولید و چه از نظر پخش به آن شکل مورد توجه نیست؟ در حالی که ما نیروهای خلاق زیادی داریم.

کارگردان فیلم معروف «کلید» عنوان کرد: در حال حاضر عامل بازدارنده ما در این عرصه حمایت مالی و معنوی از سینمای کودک است. نیروهای معنوی و فعال ما در این زمینه زیادند و فعال عمل می‌کنند. سینمای کودک نیاز به حمایت ویژه مالی دارد، بخش خصوصی حق دارد برای فیلمی‌سرمایه‌گذاری کند که به بازگشت پولش امیدوار باشد اما همین بخش وقتی ضرر می‌کند به سراغ کارهای دیگر می‌رود.

وی اظهار داشت: این را هم باید بگویم که این سینماداران هستند که به سینماگران جهت می‌دهند تا چه فیلمی‌بسازند که صندلی‌های سالن پر شود این در حالی است که ۵۱ درصد از جبران هزینه از این طریق است در شرایطی که تهیه کننده تقریبا یک چهارم از هزینه را می‌تواند باز گرداند.

چرخ زنگ زده سینمای کودک و نیاز به حمایت دولت

وی با تاکید بر حمایت‌های گذشته از سینمای کودک و نبود دغدغه برای بازگشت پول یادآور شد: در حال حاضر در موقعیتی هستیم که سینمای کودک از یاد رفته است و خانواده‌ها ‌با دیده تحقیر به فیلم‌های کودک و نوجوان نگاه می‌کنند. برای اینکه این چرخ زنگ زده راه بیافتد دولت باید کمک کند، پول بگذارد، حمایت‌ها ‌را تصویب کند و به این سینما رونق دهد چرا که بخش خصوصی هیچ یک از این حمایت‌ها ‌را بدون منفعت خود در نظر نمی‌گیرد. بنابراین حمایت دولتی باید سالیان دراز ادامه داشته باشد تا فیلم‌هایی ساخته شود و مردم با این سینما آشتی کنند نه اینکه فیلم‌ها ‌را در بخش مرده ضایع کنند. معتقدم دولت باید سینماهایی را برای کودکان بسازد و مردم آرام آرام متوجه این سینما شوند. بخش دیگر مربوط به تکنیک است که از آن بسیار عقب هستیم. ماهواره‌ها ‌و فضاهای مجازی به پیشرفتی رسیده است که ما از ان عقب مانده‌ایم. باید ببینیم در دنیا چه می‌گذرد آیا بچه‌های ما رغبت می‌کنند فیلم‌های ما را ببینند؟

در ادامه وحید نیکخواه آزاد در پاسخ به ابراهیم فروش اظهار داشت: این چیزی که شما می‌گویید درست و صحیح است و خیلی‌ها ‌به آن معتقد هستند اما نقطه نظر مقابلی وجود دارد که می‌گوید این بلاهایی که بر سر سینمای کودک آمده به خاطر حمایت دولت است. ما نمی‌توانیم بگوییم تمام این چرخه طبق نظر ما پیش برود در حالی که سینمای ایران درست یا غلط دارای مناسباتی است. امروز صاحب اختیار وجه اقتصادی سینما، سینمادار است، او تنها کسی است که خوب یا بد را مشخص کرده و در عمل نشان می‌دهد که چه چیزهایی باید ساخته شود. بازخوردها بر ادامه فیلم و رفتار فیلمساز تاثیر می‌گذارد. برخی معتقدند دهه ۶۰ دوران طلایی سینمای کودک است در حالی که در گذشته مواردی داشته‌ایم که فیلم بازخورد خوبی نداشته در شرایطی که به آن فیلم جوایز زیادی تعلق گرفته و سوبسیت‌های بسیاری نیز به آن اختصاص داده شده بود. سینمای کودک ما به دنبال آثاری همانند کلاه قرمزی و شهر موش‌ها ‌است و از اکران آن حمایت می‌کند. عده ای می‌گویند سوبسیت‌های دولتی حاشیه امنی برای فیلمساز است و اشتیاق فیلمساز را بیشتر می‌کند.

اختصاص سوبسید دولتی حاشیه امن ایجاد می‌کند

وی عنوان کرد: سینماداران از هر چیزی که با استقبال خوبی مواجه شود، حمایت می‌کنند بنابراین با سینمای کودک نه عقد و اخوت دارند و نه پدرکشتگی. اختصاص سوبسیت دولتی به سینمای کودک، حاشیه امنی را برای فیلمساز ایجاد می‌کند که فیلمساز دیگر به فکر بازگشت پول خود نیست. بهشتی همیشه می‌گفت سینمای کودک در آن دوران یک مغازه پنج دهنه بود اما حالا به یک زیرپله تبدیل شده و تنها راه نجات این موفقیت از لحاظ اقتصادی است. از قضای روزگار ما با بچه‌هایی طرف هستیم که سرگرم کردن آنها یک هدف بزرگ است. در دهه ۶۰ آقای پرتوی در سن ۳۲ سالگی «گلنار» را ساخت. چگونه است که یک فرد ۳۲ ساله که هیچ پشتوانه سینمای تجاری کودک نداشته، تشخیص می‌دهد چنین فیلمی‌بسازد و موفق شود اما حالا بعد از سی و چند سال کسی پیدا نمی‌شود که چنین فیلمی ‌بسازد. ناگفته نماند در این دوران فیلم‌هایی موفق دیگری نظیر«دزد عروسک‌ها» و «پاتال» و غیره هم وجود داشت که امروز بعد از ۳ دهه از وجود آنها محروم هستیم.

فروزش در جواب به این سوال گفت: من نیز سوال دارم که با وجود این همه پیشرفت در علم و فناوری چرا فیلمسازان ما فیلمی‌ به خوبی « گلنار» و غیره را دیگر نمی‌سازند؟ این امر نیاز به بررسی دارد.

سینما در دهه۶۰ در نشاط اجتماعی تأثیر داشته است

جعفر گودرزی در این بخش گفت: می‌گویند دهه ۶۰ و دهه هفتاد اوج طلایی سینمای کودک بوده است که به مرور به وضعیت اسف باری رسید. باید عنوان کنم بعد از انقلاب و جنگ مسئولان ۲ رویکرد سینمای جنگ و کودک و نوجوان را پیگیری می‌کردند و تنها روزنه‌ای که می‌شد شادی را نشان داد از طریق سینمای کودک بود چرا که این سینما نقش تعیین کننده‌ای در نشاط اجتماعی داشته است و سینمای دفاع مقدس در مسیر دیگری حرکت کرد. در آن دوره مسئولانی که تعیین کننده بودند، بچه کوچک داشتند و سینمای کودک برایشان مهم بود ولی گویا با بزرگ شدن فرزندانشان یک مقدار رها شدند و دیگر این سینما برایشان اهمیتی ندارد چرا که در آن سالها به این سینما اعتقاد جدی‌تری داشته‌اند. از سوی دیگر از دهه هفتاد به بعد فیلم‌های اجتماعی روی کار آمدند و سینمای کودک رها شد در واقع سینمای کودک در آن دوران عرصه‌ای برای تجربه بود و متاسفانه با وجود آثار خوب، فیلمسازان آن را رها کردند و رفتند. معتقدم فیلم‌هایی هم که ساخته می‌شود در همین مرحله مانده و به اکران نمی‌رسند.

با تکرار ساخت فیلم‌های دهه ۶۰ مخالف هستم

سیدجواد هاشمی‌ یادآور شد: مدت هاست زمانیکه همه درباره فیلم کودک صحبت می‌کنند از دهه۶۰ مثال می‌زنند و فیلم‌هایی مثل «دزد عروسک‌ها ‌» و «گلنار» را یادآوری می‌کنند در حالی که باید آن دوران را رها کرد. این چه مقایسه‌ای است؟ هرچند من آرزو داشتم «گلنار» را بسازم ولی در دوران جدید اصلا نباید از آن فیلم‌ها ‌ساخت. باید به دنبال فیلمی ‌پاک و دلنشین بچه‌ها ‌بود. من می‌گویم باید دهه ۶۰ را فراموش کنیم چون بچه‌های الان با بچه‌های دهه ۶۰ تفاوت دارند و زمانه‌ای نیست که درباره آن حرف بزنیم بنابراین باید ببینیم چرا به سینما نمی‌روند؟

بنظرم فیلم کودک باید شتر، گاو، پلنگ باشد

این کارگردان با اشاره به «شهر موش‌ها» و «کلاه قرمزی» بیان کرد: من کاملا با حرف نیکخواه مبنی بر تکرار ساخت فیلم‌های دهه ۶۰ مخالف هستم. بنده «شهر موش‌ها» را ۲ بار دیدم یک بار رو به پرده دیدم که اصلا فیلم خوبی نبود و این را محکم به مرضیه برومند گفتم و یک بار هم رو به بچه‌ها ‌دیدم که متوجه شدم دهه شصتی‌ها ‌آن را دوست داشته‌اند. این فیلم یک پشتوانه تلویزیونی منحصر به فرد داشت که تنها فیلم بزرگسال است. «شهر موش‌ها» و «کلاه قرمزی» اصلا در زمره فیلم‌های کودک نیستند. من برای اینکه «تورنا۲» و «پیشونی سفید» را بسازم از ذهنیت خود فاصله گرفتم تا این فیلم‌ها ‌حداقل پول خود را برگردانند هرچند خیلی فیلم شاخی نشدند اما پول خود را برگرداندند. به نظرم فیلم کودک باید شتر، گاو، پلنگ باشد از همین رو فیلم من هم تلفیقی از فیلم کودک و بزرگسال بود.

وی ادامه داد: یک بار مرضیه برومند به من گفت تو خیانت کردی و نمونه خیانت تو گنجاندن آهنگ «پارسال بهار دست جمعی رفته بودیم زیارت» در فیلمت بود که منجر شد به شما رای ندهم. من گفتم خوب شد رای ندادید. فیلم شهر موش‌های شما را هم بچه‌ها ‌دوست ندارند. منظور من این است که ما باید ببینیم چه چیزی ساخته شود؟ چه شیوه‌ای بکار بندیم که بچه‌ها ‌فیلم‌ها ‌را دوست داشته باشند. من دیدم که ۲۵ درصد تماشاگران فیلم «رحمان ۱۴۰۰» کودکان بوده‌اند و این مصیبت است. باید ببینیم چگونه می‌شود عادت رفتن به سینما را به خانواده‌ها ‌برگرداند. من کمی ‌لِم آن را پیدا کردم به طوری که واقعا بچه‌ها ‌«پیشونی سفید» را دوست دارند هرچند بخش‌هایی از آن اصلا مربوط به کودکان نیست.

در سینمای کودک باید به تغذیه فرهنگی هم توجه کنیم

فروزش در ادامه عنوان کرد: آقای نیکخواه همزمان با نشان دادن فیلم «کلاه قرمزی» و تبلیغات گسترده آن، فیلم «باشوغریبه‌ای کوچک» ساخته شد که بسیار مورد استقبال قرار گرفت و پول خوبی از آن درآمد. فیلم «دونده» هم این روند را طی کرد. ما باید به فکر رسالت فرهنگی خود هم باشیم و باید ۲ وجه را در نظر گرفت یعنی هم بچه سرگرم شود و پولش را در بیاورد و هم- باید دنبال چیزی باشیم که هم چرخه تولید را راه بیاندازد و هم بچه‌ها ‌را با این سینما آشتی دهد و هم بچه‌ها ‌فیلم را دوست داشته و تغذیه فرهنگی شوند. ما باید مقداری هم آبروی خود را حفظ کنیم و تنها نباید به سرگرمی ‌توجه کنیم.

نیکخواه آزاد توضیح داد: به خاطر همین است که من با «پیشونی سفید» مخالف هستم چون در قسمتی از آن می‌دیدم که آهنگ «پارسال بهار دست جمعی رفته بودیم زیارت» وجود داشت در حالی که این آهنگ اصلا با خوراک فرهنگی ما سازگار نیست و فیلم جواد هاشمی‌ خوراک فرهنگی ندارد. از سوی دیگر به نظرم ما باید برای کودکان خودمان فیلم بسازیم این در حالی است که محمدعلی طالبی می‌گوید فیلم من در هلند تدریس می‌شود ولی سهم بچه‌های ما از این فیلم‌ها ‌چیست؟ چیزی که دیده نشود و با مردم ارتباط برقرار نکنند موضوعی است که انگار اصلا وجود ندارد مهم این نیست که «باشو غریبه کوچک» و … چقدر خوب هستند مهم این است که چقدر مردم ما آن را شناخته‌اند. چیزی که با مردم ارتباط برقرار نکند انگار که در کل وجود ندارد.

گودرزی تصریح کرد: من خیلی موافق این بحث شما نیستم چون برای مثال «روز واقعه» در زمان خودش دیده نشد ولی رفته رفته مردم از آن استقبال کردند و هر سال هم به ارزش آن اضافه می‌شود.

در بخش دیگری از این نشست فروزش با انتقاد به نبود تهیه کننده خوب برای ساخت فیلم‌های کودک گفت: فرض کنید که من می‌خواهم یک فیلم خوب بسازم حالا باید به کجا مراجعه کنم؟ کدام دفتر شخصی چنین فیلمی‌ می‌سازد؟ پول و سرمایه کجاست که بتوان از آن استفاده کرد؟ ما شرایط لازم را نداریم چگونه باید فیلم بسازیم؟

به آینده سینمای کودک بسیار امیدوارم

نیکخواه آزاد در پاسخ به فروزش گفت: البته باید توجه داشت که شما اصلا فیلم‌هایی مانند «گلنار» و … نمی‌ساختید موضوع دیگری که می‌خواهم بگویم این است که من در عین اینکه منتقد جدی برای مدیریت فرهنگی فعلی سینمای کودک هستم اما به آینده نزدیک سینمای کودک بسیار امیدوار هستم. جواد هاشمی ‌۶ تا فیلم ساخته با اینکه شهرتش مربوط به پیش از ورودش به سینمای کودک است یعنی اینکه از سر ناچاری وارد این عرصه نشده است و می‌توانست بر اساس تجربه خالق فیلم‌های دفاع مقدس باشد اما دغدغه کودک دارد که موفق هم شده است. غلامرضا موسوی یکی از باهوش‌ترین و متبحرترین تهیه کنندگان است و جایی نمی‌خوابد که آب به زیرش رود. او امسال یک فیلم کودک ساخته. امام (ره) بچه‌ای در حال گریه را در بغل آدم زشتی دید که سعی در ساکت کردنش داشت، امام به مرد گفت بچه را بگذار زمین تا ساکت شود چرا که تو را دیده و ‌ترسیده است، خوشبختانه دولت سینما را زمین گذاشته است پس مطمئن باشید سه سال دیگر اتفاقات بهتری در این زمینه می‌افتد.

فروزش توضیح داد: حرف‌های که شما می‌زنید بسیار امیدوارکننده است اما باید دید در ادامه چه اتفاقی می‌افتد. خوشبین بودن به چند فیلم نمی‌تواند خیلی امیدوار کننده باشد.

نیکخواه آزاد ادامه داد: طی سه سال اخیر چند فیلم کودک اکران شده است که جریان جدیدی را نشان می‌دهد؟ این روند قطعا به روغن کاری و اصلاحات نیاز دارد.

سینمای کودک گم شده‌ است

در بخش دیگر از این نشست کاپوزیا پرتوی افزود: من همانند فروزش معتقدم که باید از سینمای کودک حمایت شود چون ما گم شده‌ایم. حداقل‌ترین حمایت ما این است که کودک یک سینما داشته باشد. در پردیس ایران مال سینمایی مختص به کودکان ایجاد شده است و پزش را به ما می‌دهند. در این سالن سعی شده شرایط خوبی برای مخاطب کودک فراهم شود. به نظرم کودکان حق دارند سینمایی داشته باشند این کار مصداق بارز حمایت از سینمای کودک است. «باشو غریبه‌ای کوچک» تماشاچی داشته است یا نه برای من بسیار دردآور است چرا که این فیلم باید برای سینمای آینده ما به یادگار بماند.

سینمای کودک نیازمند بودجه‌ مصوب مجلس است

وی توضیح داد: چیزی با ان شاالله و ماشاالله درست نمی‌شود چهل سال می‌گذرد و در جلسات متعددی بوده‌ایم ولی کاری حل نشده. به نظرم نیازمند بودجه‌‌ای مصوب از مجلس هستیم. قدم اول این موضوع باید بر اساس مصوبه‌ای محکم برداشته شود و با نظر شورای مربوطه سپس این چرخه راه می‌افتاد به گونه‌ای که اصلا نیازی به حمایت نشود. در فسیتوال‌های دیگر به گروه سنی توجه بسیاری می‌کنند و بزرگسالان بر نوع فیلم‌ها و محتوای آن نظارت می‌کنند. ما باید فکری به حال این سینما بکنیم که تنها با مصوبه محکم امکانپذیر است.

ما کودکانمان را کوچک نگه داشته‌ایم

در ادامه پرتوی اظهار کرد: آیا ما مخاطب را تربیت کرده‌ایم؟ ما بچه‌ها ‌گفته‌ایم که باید فیلم ببیند؟ ما مخاطب به معنای واقعی نداریم و فرزندانمان را برای این رویداد فرهنگی تربیت نکرده‌ایم. باید به کودکانمان یاد بدهیم فیلم‌هایی مانند «باشو غریبه‌ای کوچک» را ببینند. فیلم‌هایی که ادبیات کودک دارند پشتوانه سینمای کودک ما هستند. ما کودکانمان را تربیت نکرده و آنها را کوچک نگه داشته‌ایم تا حدی که برای فهماندن حرف‌ها ‌و ارتباط با آن باید خم شویم. بچه‌ها ‌یاد نگرفته‌اند سر خود را بالا کنند و واکنش نشان دهند. خیلی از فیلم‌ها ‌نظیر «باشو غریبه کوچک» و «دونده» فدا شدند و جایگاه خود را در سینمای ما پیدا نکرده‌اند. امیدوارم نیاز این موضوع احساس شود و مسیری در جهت تربیت فرازندان ما را در پی گیرد.

نتیجه غفلت از کودکان حضور ساسی مانکن‌ها ‌در مدرسه‌ها است

نادره ترکمانی عنوان کرد: من به شدت معتقدم دولت وظیفه دارد از سینمای کودک در حوزه مادی و فرهنگی حمایت کند. ۲۵ سال است که کودکان را رها کرده‌ایم و نتیجه این غفلت حضور ساسی مانکن و نمونه‌های نظیر آن است اما حالا دیگر جایی برای غفلت نیست. ۲۶ درصد جامعه ما کودکان و نوجوانان است که جمعیتی بالای ۱۶ میلیون را شامل می‌شود. متولی این جمعیت کیست؟ جز تلویزیون و سینما و آموزش و پرورش مسئول این اتفاق است؟ من مخالف سالهای طلایی دهد ۶۰ هستم. این دوران گذشت و تمام شد. اگر قرار باشد تا ۱۴۰۰ مدام این روند را تکرار کنیم به جای پیشرفت به عقب می‌رویم. باید این دهه را رها کرد چرا که مدل فکری این بچه‌ها ‌فرق کرده و دیگر آن فیلم‌ها ‌را دوست ندارند. در اصل ما نزول و سقوط سینمای کودک را درک نکرده‌ایم جریان فرهنگی برای کودکان توضیح داده نشده است و حوزه فرهنگ و شناخت مسائل نسبت به اطراف تعریف نشد و بچه‌ها ‌را به حال خود رها کرده‌ایم. بارها تاکید کرده‌ام که فیلم‌هایی نظیر «رسوایی» فیلم خوبی نیست. بارها هشدار داده‌ام که از فیلم‌های خوب این ژانر توسط مدارس و آموزش و پرورش حمایت شود اما تنها فرآیند مدارس پرکردن سالن‌های نمایش خارج از توجه به موضوعیت و محتوای فیلم بوده است. برای مثال در همین تهران کودکانی وجود دارند که سالن سینما را از نزدیک ندیده‌اند. همه ما غفلت کرده‌ایم. آیا فیلم‌هایی که در حوزه کودک ساخته می‌شود را تلویزیون می‌خرد؟ آموزش و پرورش حمایت می‌کند؟ آیا شهرداری در جهت حمایت از آن بیلبوردهای تبلیغاتی خود را دراختیار این فیلم‌ها ‌قرار می‌دهد؟ سینمای کودک یک سمتی نیست و دولت باید حمایت کند. عامل این غفلت‌ها ‌هم سینماگران نیستند چون دغدغه کودک را به اندازه توان دارند و دولت هم مقصر است. این یک چرخه است و اگر قرار است این زنجیره به هم وصل نشود کاری از پیش نمی‌رود. در مواقع لزوم به جای حمایت از تولید ملی از فیلم‌های خارج از چارچوب استفاده شده و نسبت به فیلم‌های مناسب بی‌توجه شده‌اند. من همیشه منتقد آموزش و پرورش هستم که همیشه سکوت می‌کند علیرغم اینکه چهل و نهمین جشنواره فیلم رشد که به سینمای کودک اختصاص دارد و یک جشنواره قدیمی‌است ولی کاری نمی‌کند. آموزش و پرورش نتوانست عملکرد مثبتی را در حوزه کودکان و نوجوانان در برنامه خود قرار دهد و بعضا من دعا می‌کنم که کاش این سازمان نسبت به ژانر فرهنگی بی‌تفاوت بود چرا که با توجهات اشتباه به سینمای کودکان و نوجوانان ضربه زد. انگار که میل و رغبتی به این عرصه فرهنگی نداشته و آن را نقطه مقابل سیاست‌های خود می‌بیند.

هاشمی‌ در این بخش گفت: شما درباره آموزش و پرورش اشتباه می‌کنید. این سازمان موافق این حرف شما است. من سی سال در آموزش و پرورش بوده‌ام و می‌دانم که آموزش و پرورش دست وزیر نیست بلکه دست هزاران مدیر مدرسه است.

در ادامه گودرزی توضیح داد: در حال حاضر سینمای کودک و نوجوان مانند طفل سر راهی و بچه طلاق است که کسی مسئولیت آن را قبول نمی‌کند و اگر قبولش داشتند قطعا اتفاقات خوبی می‌افتاد.

سپس ترکمانی اظهار کرد: اگر ما یک شورای عالی فرهنگی داشتیم قطعا سینمای کودک بخشی از آن بود و مراکزی که عنوان کودک و نوجوان را یدک می‌کشند باید به مصوبات مطرح شده در شورای عالی عمل کنند اما متاسفانه همه این مسئولیت‌ها ‌را از دوش خود برداشته و بر گردن دیگری می‌اندازند. حتی جشنواره کودک و هر حوزه‌ای که به سینمای ما کمکی کند جزو تعهدات فرهنگی هر یک از ما است و من اولین کسی هستم که این مسئولیت را بر گردن خودم می‌دانم. در کشور ما همه چیز مدیرمحور است اگر اولویت مدیری سینمای کودک باشد پیشرفت می‌کنیم در غیر این صورت پسرفت در انتظار ماست.

وی در ادامه با اشاره به داوران کودک و نوجوان جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان توضیح داد: در جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان داوران کودکی که به فیلم قطار آن شب رای دادند کاملا آموزش دیده بودند که باید همانند بزرگسالان فیلم را ببینند یعنی چه که می‌گویند شما کودک هستید.

سپس هاشمی‌اظهار کرد: اصلا به این فکر نکنید که در کشور ما اتفاقات با طبقه بندی علمی ‌و فرهنگی پیش بروند چرا که کشور ما در حوزه فرهنگ دست هزاران نفر اداره می‌شود و این خود سینما را تعطیل می‌کند. برخی به سلیقه خود کارها را انجام می‌دهند در این مملکت نمی‌شود حتی برای یک مدیر مدرسه تعیین تکلیف کرد که بچه‌ها ‌را به سینما ببرند. نه فقط آموزش و پرورش بلکه در همه ارکان و همه تشکیلات قوانین به صورت خودسر انجام می‌شود. مدیران خود فیلم‌هایی را که می‌پسندند برای دانش آموزان تجویز می‌کنند پس سینمای کودک به معنای آنچه که برای اهالی فرهنگی پسندیده است پیش نمی‌رود.

حوزه هنری تنها جایی است که درد فرهنگی دارد

وی با اشاره به لزوم ساخت فیلم پاک گفت: همکاری با حوزه هنری به نفع فیلمسازان است و در کلیت تنها جایی است که درد فرهنگی‌اش بیشتر از بلیتی است که در گیشه‌هایش می‌فروشد اما در جزئیات مشکلاتی دارد. با اینکه سینمای آزادی موقع اکران فیلم به من ظلم کرده ولی معتقدم حمایت حوزه هنری به من کمک بسیاری کرده است. من با نیکخواه بسیار موافق هستم چرا که باید بچه را زمین گذاشت تا خودش آرام شود.ما چاره ای جز ساخت فیلم پاک نداریم فیلم من پاک بوده چرا که سه عنصر فرح و شادی، آموزش و تربیت را داشته است اما شما هم هر کاری انجام بدهید تا زمانی که پدر و مادر از فیلم خوشش نیاید از آن فیلم استقبال نمی‌شود. من خواهش می‌کنم درباره این حرف بزنیم که چه فیلمی ‌بسازیم که بچه‌ها ‌دوست داشته باشند در این صورت است که سینمادار، آموزش و پرورش و مدیر مدرسه از فیلم استقبال می‌کنند. فیلم «کلید» فروزش، کلید خیلی از قصه‌های تاریخ سینمای کودک بوده است بنابراین باید به متن فیلم‌ها ‌توجه شود تا سینمای کودک رشد کند.

گودرزی عنوان کرد: من با نظر خانم ترکمانی کاملا موافق هستم و درست است که باید از سینمای کودک حمایت همه جانبه شود چرا که بخش خصوصی وارد این قضیه نمی‌شود. در دهه ۶۰ فیلم‌های کودک سرگروه داشتند و این موارد به سینمای کودک رونق می‌داد. سی و دو دوره جشنواره برگزار شده ولی کاش هر سال در کنار برگزاری جشنواره، یک سینمای کودک هم می‌ساختیم تا امروز، ۳۲ تا سینمای کودک داشته و برای اکران جر و بحث نمی‌داشتیم. من نمی‌دانم چرا فیلمسازان ما دچار پیچیدگی شده‌اند. از آن زمانی که سادگی و شیرینی را از سینمای کودک گرفتیم این اتفاقات برای سینمای کودک رخ داد چرا که بچه‌ها ‌قادر به فهم مسائل پیچیده نیستند و باید با سادگی با آنها حرف زد تا هویت سینمای کودک بازگردد. به طور کلی معتقد هستم در سینمای خود به عرصه تولید محتوای ارزشمند نیازمندیم و این روش می‌تواند سینما را در مسیر اصلی خود قرار دهد. ضمن اینکه چرا از عنصر تخیل از فیلم‌هایمان استفاده نمی‌کنیم در حالی که کودکان ما به ان احتیاج داشته و می‌تواند راهگشا و ما را به این دنیا نزدیک کند. تا همخوانی مابین این عناصر ایجاد نشود ما از کوکانمان عقب هستیم در حالیکه این قشر خود صاحب نظری در عرصه رسانه هستند.

ترکمانی بیان کرد: باید فیلمسازان به کودکان نزدیک شوند و ارتباطی تنگاتنگ ایجاد شود تا اتفاقات خوبی در این حوزه رخ دهد. فیلم کودک به فانتزی نیاز دارد.

هاشمی‌ بیان کرد: در سال ۱۳۹۱ فیلم «پیشونی سفید۱» و یا «اختاپوس»، به فروش بالایی رسید. در حالی که در آن فصل پاییز همزمان ۲۵ فیلم در حال پخش بوده و ۷ فیلم با هم اکران شد اما ما پرفروش‌ترین فیلم بوده‌ایم واین برای فیلمساز بهترین اتفاق است. با این حال سی دی این فیلم بسیار فروش داشت و با فروش ۳۰۰ هزاری آن روبرو شده‌ایم و بعد از ۶ سال ۴۰ هزار سی دی دیگر تولید و به فروش رسید این نشان می‌دهد که بچه‌ها ‌فیلم را دیده‌اند. سریال «هشتگ خاله سوسکه» هم در سینمای خانگی فروش خوبی داشته است پس باید گفت فیلم کودک مخاطب دارد اما خانواده‌ها ‌آنها را به سینما نمی‌آورند. بچه‌ها ‌قدرت این را ندارند تنهایی به سینما بروند. بنابراین به اشتباه نگوییم که بچه‌ها ‌طرفدار فیلم کودک ایرانی نیستند آنها حتی نازل‌ترین فیلم‌های کودک را هم می‌بینند. در این شرایط فیلمسازان باید برای ساخت فیلم‌های خوب تلاش کنند ما در اصل دغدغه اینکه بچه‌ها ‌فیلم‌ها ‌را نمی‌بینند نداریم بلکه دغدغه ما این است که سالن‌های سینمای ما پر نمی‌شود و باید به دنبال علت آن باشیم.

این کارگردان در بخش دیگر از صحبت‌هایش توضیح داد: ما دیکتاتوری اندیشه‌ها ‌داریم. در شورای تخصصی فیلمنامه کودک فارابی گروهی هستند که می‌نشینند و اندیشه‌های فیلمنامه نویسان را دیکتاتوری می‌کنند و می‌گویند آنچه را که ما می‌خواهیم، را باید بسازید. این روال در سازمان سینمایی و دیگر ارگان‌های مربوطه ادامه دارد غافل از اینکه ما با این روش هرگز به مدینه فاضله نمی‌رسیم. اگر قرار باشد فیلم‌هایمان را دولتی بسازیم به سرنوشت ۵۳ فیلم مانده در کشوهای فارابی دچار می‌شویم چرا که دیکتاتوری ساخته و تولید می‌شوند و هرگز به هدف اصلی نخواهد رسید. من به آقای تابش پیشنهاد داده‌ام که شوراهای فارابی را برداشته و با حمایت از فیلمسازان مقبول به سیاست‌های فارابی، به تولید آثاری خارج از سیاست‌های دیکتاتوری بپردازد. این اعتماد لازم است تا فیلمی‌ساخته شود که مردم دوست دارند و آن را به سینماها می‌کشاند. من لم جذب مخاطب را پیدا کرده‌ام و می‌دانم که اگر « پیشونی سفید ۴» را بسازم باز هم موفق خواهم شد. من می‌دانم که اگر فارابی فیلم‌های من را تصویب می‌کرد قطعا این فیلم‌ها ‌راهی کشوهای فارابی می‌شد.

در ادامه این برنامه عشیری تاکید کرد: مشکل سینمای کودک را نباید بی نسبت با کلیت سینمای ایران دید. ما باید مخاطب سینمای ایران را نسبت به کل جمعیت بسنجیم و در سال ۹۸ با افت این میزان روبرو هستیم. اگر حتی ما با دهه ۶۰ این روند را مقایسه کنیم به طور وحشتناکی با ریزش مخاطب سرو کار داریم و این مشکل در سینمای غیرکودک هم وجود دارد. بحث دیگر تولید محتوا است که در سینمای کودک وجود ندارد. آمارها در سطح کمی ‌بسیار امیدوار کننده است فقط موسسه بهمن سبز حوزه هنری ۳۱ فیلم در حوزه کودک در دو ساله اکران کرده که این نشان می‌دهد ما به لحاظ کمی‌ می‌توانیم امیدوار باشیم. از زاویه دیگر متاسفانه بخشی از معضلات ناشی از این است که سینمای غیر کودک ما به دلیل ذائقه سازی غلط در مخاطب نوعی قهر و کدورت با سینما را به صورت فراگیر در خانواده‌ها ‌ایجاد کرده و این دامن گیر سینمای کودک هم شده است.

وی افزود: با وجود حجم تولید بالا چه اتفاقی افتاده است که کودک قادر به ارتباط با فیلم‌ها ‌نیست و دیگر نمی‌تواند نوستالژی‌هایی برای نسل کودک و نوجوان ما بسازند. فقدان ساختارهای محتوایی و فرهنگی در فیلم‌ها ‌و عدم توجه به ذائقه مخاطب کودک امروز باعث شده است حتی تولیدات ما هم در بایگانی‌ها ‌خاک بخورد یا نفروشد.

فروزش خاطرنشان کرد: منظور من از حمایت دولتی ادامه ایجاد شوراهای مختلف در حوزه سینما نیست که هر کدام بر اساس سلیقه‌ها، تفکرات، سیاست‌ها و غیره اظهار نظر می‌کنند. بلکه منظور بنده بودجه‌ای مشخص در این زمینه است. فیلمنامه‌ای تصویب می‌شود و به چرخه تولید می‌رسد اما با عوض شدن مدیر یک بخش فرهنگی سرنوشت آن تغییر می‌کند. همانطور که یک مدیر مدرسه تعیین می‌کند که چقدر از دانش آموزان مخاطب فیلم باشند یا نباشند. ما باید موانع سر راه حمایت از تولید و اکران فیلم‌ها ‌را برداریم تا به آینده سینمای کودک امیدوار شویم.

سینمای کودک ما در مرحله زیرپله قرار دارد

نیکخواه آزاد توضیح داد: این خوب است که ما بتوانیم بودجه‌ای را از دولت بگیریم چرا که قرار است صرف فرهنگ کشور ما شود ولی به این امیدی نداشته باشید. هاشمی‌ با ساخت « تورنا۲» بر سینمای کشور تاثیر گذاشته است. سینمای کودک ما در مرحله زیرپله قرار دارد بنابراین باید چیزی برای ارائه داشته باشیم که امیدوار کننده باشد. در حال حاضر بچه‌های ما تنها یک کلیک با جذاب‌ترین فیلم‌های دنیا فاصله دارند. ما یک مزیت زبان فارسی را داشتیم ولی حالا آن هم حل شده است و همین موضوع کار را برای فیلمسازان سخت می‌کند. فیلم‌های ما در شبکه نمایش خانگی وضعیت بهتری از اکران پیدا می‌کند آیا دلیل این موضوع این نیست که سطح فیلم‌های ما در حد شبکه نمایش خانگی است و در حد سینما نیست؟ مهمترین عنصر ما قصه پردازی و قصه گویی است اما آنچه که باعث تمایز آثار حال حاضر با فیلم‌های دهه ۶۰ می‌شد، همین بوده است برای مثال «پاستاریونی» با وجود اینکه صحنه و پروداکشن خوبی دارد ولی قصه چندانی ندارد. ما در دهه ۶۰ رقیب نداشته‌ایم اما امروز این گونه نیست و بچه‌ها ‌فیلم‌های ما را با بهترین آثار روز جهان مقایسه می‌کنند و در جایگاه مقایسه با بهترین‌ها ‌قرار گرفته‌ایم.

جایزه جشنواره کودک به فیلم «۲۳ نفر» یک خیانت است

هاشمی‌بیان کرد: برخی فیلم‌ها ‌واقعا حمایت دولتی نیاز دارد ولی تنها متن خوب کافی نیست و این باید آسیب شناسی شود. در واقع به همین دلایل است که من مجبور می‌شوم کارهایی را بسازم که از نظر بسیاری از افراد زهرماری تلقی می‌شود. اگر من به مرحله برند شدن رسیده‌ام برای این است که در این مراحل به متن بهتری برسم و با وجود اهمیت، اما آیا می‌شود با نویسنده‌های امروز که وقت برای نوشتن، نمی‌گذارند متنی نوشت که هم خوب باشد و هم خیال انگیز؟ همین موضوع دلیل شکست «پاستاریونی» است چرا که خیال انگیز نیست. من به خاطر همین است که «پیشونی سفید»، «تورنادو» را اینگونه ساخته‌ام. بچه‌ها ‌به دنبال فانتزی هستند به همین دلیل است که می‌گویم جایزه جشنواره کودک به « ۲۳ نفر» یک خیانت است. من می‌دانم «۲۳ نفر» یک فیلم بسیار خوب است اما نباید به آن جایزه داد چون المان‌های ‌فیلم‌های کودکان را ندارد. بنابراین اگر می‌خواهیم امروز به بچه‌ها ‌برسیم باید ببینیم آنها چه چیزی نیازی دارند که در واقع همان فانتزی و خیال انگیزی است در در جریان بازی‌های اینترنتی باید این عنصر بیشتر شود.

نیکخواه آزاد عنوان کرد: این امر برای امروز نیست در تمام دوران‌ها ‌همینطور بوده و بچه‌ها ‌نیاز به فانتزی داشته و دارند. من با شما همسو هستم ولی باید به دنبال عناصر جذابیت فیلم‌ها ‌بگردیم. ما باید به دنبال دغدغه بچه‌های امروز بگردیم باید با قصه گویی خوب و فانتزی شود که نتیجه بخش شود.

فروزش در خصوص مشکل سینمای کودک اظهار کرد: حلقه گمشده حمایت مالی از فیلم‌ها ‌است پس باید شروع کنیم. سرمایه گذاری در این زمینه لازم است که نداریم. من می‌دانم هاشمی ‌سرمایه ساخت فیلم اولش را از خود گذاشته است. کمتر آدم شجاعی داریم که تمام زندگی خود را پای کار بگذارد ما تهیه کنندگانی داریم که در سینمای بزرگسال نابود شده‌اند.

هاشمی‌ تصریح کرد: در حال حاضر سرمایه‌گذاری دارم که منتظر است فیلم بعدی‌ام را بسازم چون فیلم‌های قبلی من پولشان را برگردانده‌اند. من حرف خیلی‌ها ‌را گوش ندادم به دنبال این رفته‌ام به دنبال چیزی هستم که خانواده‌ها ‌را به تماشای فیلمم بنشاند چون راهی جز این نبود من حتی به آهنگساز گفتم فراموش کن که کسی در صنفت از تو دفاع کند. من به علت کمبود بودجه نتوانستم در فیلم‌هایم از گریم هالیوودی استفاده کنم .من سرعتم را بالا بردم تا هزینه‌هایم پایین بیاید و سرمایه گذار ضرر نکند. این مسیر را می‌روم تا برند شوم آن وقت دیگر فلیمی‌ می‌سازم که موضوعاتی مثل «پارسال بهار دست جمعی» را در فیلمم نمی‌آورم چون دیگر نیازی ندارم ولی در حال حاضر به این نیاز دارم.

سپس گودرزی توضیح داد: در اینجا چند نکته می‌گوییم اول اینکه چرا به افرادی مثل فروزش و نیکخواه بها نمی‌دهیم؟ ما حتما باید با آزمون و خطا به جوانان برسیم؟ این تفکر اشتباهی است چرا که بسیاری از دوستان با تجربه را که می‌توانند راهگشا باشند رها کرده‌ایم تا به جوانان برسیم. در حال حاضرنسل‌های چند سال گذشته مان را در بلاتکلیفی از سیاست‌های مربوط به کودکان ونوجوانان وارد دنیای بزرگسالان کرده‌ایم درواقع حتی دوران بلوغ آنها را نادیده گرفته‌ایم و نهایتا با همه پدیده‌ها ‌ناگهانی روبرو شده و تحت تاثیر قرار می‌گیرند. بخش دیگری از مشکلات بی‌توجهی به قصه گویی است که این قشر را با عالم واقعی روبرو می‌کند. نکته دیگر هم این است که چرا فیلمسازان عرصه کودک اصرار دارند، فیلمنامه‌هایشان را خودشان بنویسند؟ این فیلم‌های مزخرف که بر خانواده‌ها ‌تاثیرات مخرب می‌گذارد قطعا خانواده‌ها ‌را ازسینما دور می‌کند. در ادامه باید بگویم ما هروقت از اقتباس و ادبیات کودک و نوجوان دوره شده‌ایم ضربه‌اش را خورده‌ایم.

هاشمی ‌اظهار کرد: نویسندگان جایگاه خوبی پیدا نکرده‌اند و پول خوبی هم به آنها پرداخت نمی‌شود. در حال حاضر نویسندگان حرفه‌ای وقت ندارند یعنی زمان زیادی را برای نوشتن کار می‌خواهند در حالیکه در این مدت درگیر نوشتن آثار دیگری هستند و هر فیلم را طی مدت چند روزه می‌نویسند در این شرایط قطعا نویسندگی خوبی برای اثر نخواهیم داشت. نویسنده حرفه‌ای، فانتزی و کودک نویس که برای کار وقت بگذارد در این کشور به تعداد انگشت دستانمان نداریم. شناختن ادبیات و سینمای کودک کافی نیست بلکه این موفقیت نیاز به تجربه دارد. دولت باید نویسندگانی را در اختیار بگیرد که در ازای درآمد مناسب و تیتراژ خوب متنی با کیفیت را تولید کرده و اجازه گرفتن چند کار همزمان را آن‌ها ‌سلب کند. ما با بحران روبرو هستیم و به مدیریت آن نیاز داریم. متاسفانه همه تصمیم گیرندگان سینمای کودک، کودک را نمی‌شناسند.

 پدر من را برای اکران فیلم «دو خواهر» درآوردند

پرتوی در ادامه یادآور شد: اقتباس نه تنها در سینمای کودک بلکه لازمه سینمای ما است ولی همیشه بد پیش رفته است. در این عرصه فقط سیما فیلم و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان چند کتاب کودک را خریداری کرد و هیچ وقت قدم بزرگی برای ساخت آن بر نداشته‌اند. آیا این اقتباس‌ها ‌پاسخگوی سینمای ایده آل ما هستند یا نه؟ ما در حال حاضر از این فضا دور بوده‌ایم و آثار اقتباسی خوب بسیار کم داریم. ما باید نویسنده فانتزی نویس و آشنا به کودک را تربیت کنیم که بتوان آنطور که باید برای ساخت فیلم‌های کودک اقدام کنیم. ما اقتباس خوبی نداریم. من برای ساخت فیلم در حوزه کودک امکاناتی ندارم و شرایطش هم دیگر برایم پیش نیامده است. در آخرین فیلمم «دو خواهر» که مسئولیت تهیه کنندگی و کارگردانی آن را خود برعهده داشته‌ام پدر من را برای اکران فیلم درآوردند چون با نمایش فیلم روز واقعه همزمان شده بود و نهایتا منجر به شکست من شد. بعد از این فیلم باید چه امیدی به سینما داشته باشم؟ همه این مشکلات هم ناشی از حمایت دولتی فیلم «روز واقعه» و حمایت شخصی از فیلم من بوده است. با وجود چاپ پوستر و تبلیغات مانع از اکران فیلم من شدند و دیگر برایم مهم نبود که سینمای کودک به کجا کشیده می‌شود. در حال حاضر هیچ امید، خیال آسوده و حامی‌ای برای سینمای کودک وجود ندارد چرا باید فیلم بسازم؟ برای من هم آسان است که آثار سخیف و کمدی را بسازم ولی نساختم.

فروزش یادآور شد: سینمای کودک نیاز به قدرتی دارد که پشت آن بایستد و جریان را به سمت و سوی مورد نظر هدایت کند.

نیکخواه آزاد توضیح داد: ما نباید احیای سینمای کودک را به ارگان‌های دولتی منوط کنیم چون جاهای دولتی به دنبال رزومه‌ای برای خود هستند. آنها نمی‌توانند با آثار کودک پز بدهند. این در حالی است که مسئولان عوض می‌شوند و اشکال اصلی تکیه به مسئولان دولتی همین است و هر کدام برای خود سازی می‌زنند. ما مرکز توسعه سینمای کودک و نوجوان را با این استدلال راه انداختیم یعنی به مدیران گفتیم که مدیران رفتنی هستند و ما ماندنی. راه ما از این حمایت دولتی و تعیین تکلیف جداست. ما فقط با ایستادن روی پای خودمان می‌توانیم به نتیجه برسیم.

هاشمی ‌بیان کرد: من فکر می‌کنم در حال حاضر به سینمای کودک کمی‌توجه شده یعنی اکرانش ساده‌تر شده است. به جرئت می‌توان گفت هیچکس به اندازه نیکخواه آزاد در عرصه ادبیات کودک تاثیرگذار نبوده است با اینکه ۳۰ سالی هست که با ایشان دعوا دارم و بسیاری از حرفه ای‌های این عرصه باید در حرف‌هایشان انگیزه بدهند تا حداقل ازحمایت‌های اندک برخودار شویم که درست و منطقی باشد. سینمادار حاکم بلامنازع است پس باید شرایط را به نحوی فراهم کنیم که صندلی‌های سینمایش را پر کنیم. ما باید به مسئولین انگیزه حمایت بدهیم.

ترکمانی ادامه داد: این نیست که مسئولان ما به دنبال حمایت نباشند، چرا که تلاش خود را در این زمینه کرده‌اند و برای نمونه می‌توان به تغیییر شکل در شوراهای فارابی اشاره کرد. شکل و فرم از مدل تک نفره تغییر کرده است و فیلمنامه‌ها ‌توسط اتاق فکر نوشته می‌شود که این گام خوبی است. اگر برای سینمای کودک سرتان درد می‌کند باید مطالبه گری صورت گیرد و این اقدام توسط سینماگران انجام شده است. معتقدم شرایط کلی سینما مشکل دارد و مسئولان فرهنگی دیگر هم در این زمینه مقصرند که باید پا بیش بگذارند. چرا حوزه هنری وارد جریان تولید نمی‌شود؟

هاشمی‌نیز تاکید کرد: معتقدم حوزه هنری باید در حیطه اکران وارد میدان حمایتی شود که اتفاقا شده و عملکرد چشمگیری داشته است.

عشیری در خصوص وظیفه ارگان‌ها ‌و مراکز در حمایت از سینما گفت: برخی مراکز در کشور ازجمله کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان، فارابی، آموزش و پرورش و … ماموریت دارند. فارابی وظیفه تخصیص بودجه و حمایت از فیلم‌ها ‌را برعهده دارد و در کنار آن حوزه هنری وظیفه حمایت از اکران را. این در حالی است که حوزه هنری در کنار تولید فیلم و ساخت آثاری چون «بیست و یک روز بعد» و «لوپتو» در حوزه کودک و نوجوان، طی دو سال اخیر بیش از ۱۳ فیلم مربوط به سینمای کودک را اکران کرده و پخش ۱۳ فیلم در این ژانر بر عهده داشته است. به دلیل اهمت کودکان و نوجوانان، مرکزی به نام حوزه هنری کودکان و نوجوانان ایجاد شده که راهبردهایی در این زمینه دارد. در مرحله اکران فیلم‌ها ‌توجه و حواس فیلمسازان به حوزه هنری است چرا که مسئولیت آن حمایت از سینمای خانواده است و در این زمینه کارنامه موفق‌تری دارد.

نوشته حال بد گریبان‌گیر سینمای کودک/ سایه حمایت‌های دولت از سر سینما کم شده است/ رد پای فیلم‌های کودک در زیر‌پله‌ بازار محصولات فرهنگی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: بازیگری هنری ذاتی است. بعضا برای خیلی از آدم ها این شرایط پیش آمده است که در مواجهه با نوع گویش، حرکات و حالات برخی افراد به نتیجه برسیم که این فرد از چه توانایی خوبی در بازیگری برخوردار است اما برخلاف آنچه که در ظاهر مشخص است، بازی نقش ها نیاز به استعداد در بیان حس های ملموس با واقعیت ، فن و تکنیک دارد تا بتوان موضوع و حالات درونی یک اتفاق را به نمایش گذاشت. فارغ از تحصیلات آکادمیک در این حوزه و قدرت آن در پرورش استعداد افراد، تجربه متعدد کاری در عرصه تئاتر، نمایشنامه خوانی، کارگردانی و  اجرا نیز به این توانایی کمک می کند . در وجوه دیگر این قضیه، فیزیک و چهره بازیگر عاملی دیگر برای انتخاب نقش و کاراکتر است. این در حالی است که برخی بازیگران صرفا به واسطه ظاهر پسندیده، برای فیلم انتخاب شده اما به علت تکرار بازی در یک قالب مشخص، بعد از مدتی از عرصه بازیگری حذف شده اند.

متقی در خصوص نقش علی سایبری در سریال «گاندو» خاطرنشان کرد: در مرحله پیش تولید کار بود که با جواد افشار برای حضور در این فیلم صحبت کردم و با اعتماد ایشان، برای نقش علی سایبری انتخاب شدم . علی شخصیت پیچیده و نخبه ای بود که در سکانس هایی از فیلم به دنبال رمزگشایی از معمای مرموز این داستان می گردد. مامور سایبری که با شخصیت ساده و طنز آمیزش، فردی نخبه است که با تعهد و حس مسئولیت خود موفق عمل می کند.

وی عنوان کرد: موفقیت در هر زمینه ای نیاز به تلاش دارد اما حرفه هایی چون بازیگری قطعا بدون تمرین به جایی نمی رسد.  نقش علی سایبری زوایای پنهانی از یک شخصیت را نشان می دهد که در حین خونسردی، به دنبال کشف روابطی گنگ در کار است. برای پذیرش بهتر نقش، بارها دیالوگ ها را خوانده و پوزیشن را تمرین کردم تا به این نتیجه رسیدم که علی شاید یکی از موارد جالب شخصیت «ادوارد اسنودن» باشد که بیشترین افشاگری را در فیلم انجام داده است.

بازیگر سریال «گاندو» موفقیت این سریال را در پیوستگی کاراکترها به هم معرفی کرد و اذعان داشت: وابستگی شخصیت های این سریال نقطه اوجی برای هیجان سازی و ترغیب مخاطب به ادامه داستان است. این در حالی است که با وجود استقلال برخی کاراکترها، تمام داستان حول کاری دسته جمعی اتفاق افتاده و هوشمندی کارگردان و نویسنده  را نشان می دهد.

وی اظهار داشت: «گاندو» بهترین تجربه کاری من بوده است چرا که جسارت و روشن بینی نسبت به بیان برخی موضوعات در این سریال با حساسیت بالایی همراه بوده و سکانس های جالبی را برای مخاطب به نمایش می گذارد که تاکنون هر کارگردانی چنین جسارتی در ساخت فیلم نداشته و با تکرر موضوعات در سریال ها، منجر به مخاطب گریزی شده اند.در این میان هماهنگی نقش ها با یکدیگر از جمله نکات مثبت این سریال است. شخصیت علی سایبری و تمرکز بالای او در کشف معماها، علاوه بر خلق روحیه شوخ طبعی در جریانات، بر اهمیت و جدیت نیروهای اطلاعات در ماموریت های خود تاکید دارد . به طور کلی این فیلم از جمله آثار منحصر به فردی است که نمونه های نظیر آن در تلویزیون کم بوده است.

متقی در خصوص واکنش مخاطب به این سریال گفت: جسارت و ریتم بی نظیر سریال «گاندو» در بربار مخاطب با استقبال خوبی مواجه شده است که این خود جای تقدیر دارد. عکس العمل مخاطبان نسبت به شخصیت علی سایبری و تغییر غیر منتظره اش در رمزگشایی هایی کاری منجر به شگفت زدگی بسیاری از بینندگان و اظهار لطف در فضای مجازی به بنده است.

وی افزود: در حال حاضر مشغول فعالیت دانشگاهی خود هستم. تاکنون چند پیشنهاد کاری داشته ام اما تصمیمی نسبت به آن نگرفته ام چرا که به دنبال نقش‌های خاصی هستم  که منجر به اتفاقات جدیدی در حیطه کاری‌ام شود.

نوشته «گاندو» جسارتی از حقیقت‌های ناگفته/ مخاطب‌گریزی رسم سریال‌های تلویزیونی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این مراسم یزدان عشیری، با اشاره به اهمیت موضوع دیپلماسی فرهنگی در سینما گفت: یکی از موضوعات مفقوده سینما، فقدان بررسی محتوای برنامه های تلویزیون و سینما و تاثیر گذاری و نسبت آن با منافع ملی و  دیپلماسی فرهنگی است. به طور کلی  بازبینی تولیدات ۴ دهه اخیر سینما و تلویزیون نشان می دهد که با وجود برخی آثار ارزشمند در حیطه دیپلماسی، اکثر تولیدات از دیدگاه استراتژیک و راهبرد دیپلماسی به دور بوده و از افق هدفمند در این زمینه غافل بوده ایم.  این در حالی است که با نیم نگاهی به سینمای غرب و  هالیوود، شاهد  توجه جدی به مقوله دیپلماسی فرهنگی و رسانه ای در سینما و تاثیر گذاری اش  بر مخاطب هستیم.

قدرت هالیوود ارتش آمریکا را حریف است

وی افزود: اهمیت دیپلماسی فرهنگی بر سینما تا حدی است که می توان خط و مشی آن را در حیطه بازسازی جنگ دنبال کرده و با نگاهی گذرا  به تاثیرگذاری آن در جهان اسلام، نسبت به نقش تروریسم در کشورها به اطلاعات مهمی دست یافت. تولید صدها اثر در زمینه دیپلماسی فرهنگی و پرداختن به موضوعات مربوط به آن  نمونه ای از اهمیت این روابط در شکل گیری سیاست های امروز کشورها است که در حیطه سینما نیز تعریف می شود. در این میان جا دارد اشاره ای به جمله ماندگار کیارستمی داشته باشم که در تعبیر خود از دیپلماسی سینمای غرب  می گوید:  هالیوود از ارتش آمریکا هم قدرتمند تر عمل می کند  و این روند در همه عرصه ها حتی جنگ با آلمان و جنگ های سرد ادامه دارد.

عشیری خاطرنشان کرد:  وزارت امور خارجه آمریکا و (CIA) با ایجاد اتاق فکر در کمپانی های فیلمسازی،  در پی مطالبات خویش از سینما هستند . در حالیکه ما فاقد این اتاق فکر برای برنامه های دیپلماتیک و استراتژیک مان هستیم.  سیاست های امنیتی ما  نقشی در جهت دهی محتوایی فیلم هایی سینمایی ندارند.  بنابراین سنخیت سینمای ما با مقوله دیپلماسی فرهنگی و حفظ منافع ملی در نظام جامعه بین الملل، نیاز به تحلیل و بررسی دارد تا ریشه غفلت های موجود در این عرصه شناسایی و جبران شود.

در ادامه دکتر ابراهیم فیاض استاد دانشگاه تهران، عنوان کرد: ما در تحلیل مقوله های درونی و بیرونی سینما هیچ تعبیری به اسم قدرت نداریم و این امر منجر به تقسیم بندی ادوار به مخملباف اول و دوم شده است. در دوران دوم که به زمان بعد از حضور مخملباف برمی گردد،  یک دوره یی سینما به فحاشی، شلوار لی و دمپایی می رسد. به طور کلی عدم وجود قدرت، سینما را به دو دوره رسانده است.

وی اذعان داشت: قدرت و عملکرد علوم انسانی تا حدی است که منجر به ساخت غرب شده و در تحلیل مسائل مختلف به نحوی سیاست گذاری می کند که اجازه نفس کشیدن را از همه گرفته است و در شرایطی که به ظاهر شعار آن آزادی  است، اما به شیوه ای دیکتاتوری عمل می کند. در حالیکه  علوم انسانی در دانشگاه های ما کاربردی ندارد.

فیاض در خصوص تاثیر قدرت در حوزه دیپلماسی فرهنگی اظهار داشت: بزرگترین نرم افزار قدرت است که به واسطه آن می توان به پیشرفت رسید. گفتمان از جمله پیشرفت های ارتباطی است که لازمه اجرای آن  نیز، قدرت است اما متاسفانه، ما از وجود آن محروم بوده و این کمبود منجر به پیچیده شدن امور شده است. در سینما و تلویزیون ما قدرت معنای تعیین و تکلیف  به خود گرفته و  افراد را ملزم به انجام برخی وظایف کرده است. برنامه سازی سازمان صداو سیما  نمونه ای بارز برای اینگونه حاکمیت ها است که  مدیران به واسطه قدرتی که دارند ما را نوکر خود حساب می کنند و برایمان تعیین و تکلیف می کنند. از طرفی دیگر، دانش آموخته های ما که عاملی برای قدرت هستند، با وجود تحصیلات آکادمیک توانایی بهره مندی از تحصیلات دانشگاهی خود را نداشته و  با بی درایتی خود بر این بی قدرتی دامن می زنند.

وی یادآور شد: فعال بودن سینما مایه حیات آن است و اهمیت آن در همه ابعاد، تا مرز  امنیتی کشورها هم، پیش رفته است. تام کروز بازیگر آمریکایی، نمونه ای از تاثیر سینما در ابعاد سیاسی کشورها است که با نقش آفرینی در فیلم های امنیتی،  خط و مشی خاصی را دنبال می کند. فیلم های پنتاگونی نیز از جمله ها ژانرهایی است که تنها با حفظ ظاهر به مسائل امنیتی آمریکا مراجعت کرده و پیام هایی متناسب با سیاست های این کشور را منتقل می کند. این در حالی است که در سینمای ما مباحثی درباره قدرت CIA  و تاثیرات آن بر خاورمیانه و تصمیمات مملکتی وجود ندارد و باید فضایی برای اینگونه موضوعات در ابعاد تولیدات تلویزیونی و سینمایی تعریف شده و نسبت به این مغفولات اقدامی جدی صورت گیرد.

محتوای فرماسونری توییتر بازیگران ،خطری برای جمهوری اسلامی

این نویسنده و پژوهشگر فرهنگی  تاکید کرد: برخی توییترهای بازیگران مضمونی فراماسونری دارد که این امر مایه خفت سینما و جمهوری اسلامی بوده و نمی توان آن را تنها اشتباه یک هنرمند معرفی کرد چرا که اصولا سازمان صدا و سیما سیاست فراماسونری را دنبال کرده و وضعیت امروز آن بر گردن مدیران این مجموعه است. این درحالی است که به جدیت می توان گفت برخی در درون جمهوری اسلامی خود، مملکت را به این وضعیت رسانده اند و از تعدی در ساختار فضاهای آموزشی نظیر دانشگاه تهران هم غافل نمانده است.  این در حالی است که همه جایگاه ها، نیاز به تخصص دارد اما نشاندن افراد نالایق و بی مهارت بر صندلی های مدیریتی وضعیت اسف باری را برای کشور رقم زده است.

سینما نمودی از قدرت سیاسی کشورهاست

وی سینما را هنر معرفی کرد و اظهار داشت: هیچ چیزی در عالم خارج تحقق پیدا نمی کند مگر با هنر.  در واقع، تحقق خارجی تمام تکنولوژی های موجود در جهان هستی، ناشی از هنر است. پس نمی توان آن را فانتزی دانست. سینما هنر هفتم و آخرین هنر است و تا حدی جامع و کامل است که جایی برای فکر کردن باقی نمی گذارد. پس، سینما ایدئولوژیک بوده و محور اصلی قدرت محسوب می شود . این درحالی است که اقتدار آمریکا، سینمای این کشور را نیز قدرتمند کرده و در فیلم های مبتذل و حتی ارزشی آن هم نمودی ملموس پیدا کرده است.

تایتانیک، منجلابی فرهنگی از سلطه آمریکا بر کشورها

فیاض یادآور شد: سینما محدودیت ندارد و باید به همه موضوعات در قالب فیلم بپردازد چرا که اگر جای برخی از موضوعات را در این عرصه خالی کنیم، محصولات ضد ارزشی خارجی این خلا را پر کرده و منجر به مدیریت  سینمای غرب بر ما می شود. فیلم تایتانیک، نمونه بارزی از رهبری فرهنگی آمریکا  بر سایر کشورها است. بنابر این اگر سینما وارد قدرت نشود، عملا نابود شده و نمودی از دوران مخملباف دوم را پیشرو خواهیم داشت.

وی درباره سیاست های آمریکا در مواجهه با مخاطب بین المللی گفت: آمریکا هیچ وقت جامعه شناسی و علوم اجتماعی را نپذیرفت و به جای آن روان شناسی را قبول کرده و جایگاه فرد در جامعه را جایگزین جامعه مشتمل از فرد کرده است. مردم این کشور نیز، تحت تاثیر سیاست ها، در سن نوجوانی متوقف شده و بر منوال این دوران حرکت و به حیات خود ادامه می دهند. مسئولان آمریکایی با محدود کردن فضای نقد اجتماعی، بر  ماندگاری این سیستم و ادامه روند سیاست ها تاکید می کنند.

این استاد دانشگاه سیاست را سناریویی و اقتصاد را اعتباری دانست و خاطر نشان کرد: در واقع، سیاست سناریویی با سینما تعریف می شود و درست یا غلط آن جای بحث دارد. نکته قابل تامل دیگر، تمدن بودن آمریکا است که به واسطه بهره مندی از آن به دیگر کشورها معرفی  می شود. اما ایران از این تعریف محروم بوده  و تنها با عنوان فرهنگ تعریف می شود.  در این شرایط تصویری که از مردم ایران به جهان نشان داده می شود نمادی از آدم های های وحشی و بی تمدن است در حالیکه شهروندان خارجی با حضور در ایران بسیار شگفت زده شده و با فضایی مخالف آنچه که شنیده اند رو به رو می شوند.

وی دیپلماسی و فرهنگ را دو معنای جداگانه می داند که در کنار هم محتوایی ارزشمند را می سازند. این درحالی است که در زمان وزارت دکتر ولایتی، زمانی که برای اولین بار از واژه دیپلماسی فرهنگی استفاده کردم با تمسخر عده ای از مسئولان بی سواد رو به رو شدم.

فیاض افزود: سینمای امروز ما، تصویری بدون موسیقی و نریشن است که به دنبال بیان تصاویری با استعاره می گردد. کارکرد تصویر در سینما تا جایی پیش رفته است که  همزمان با پایان دوره ادبیات و داستان سرایی در سینما، جهان به نحوی با دنیایی از تصاویر مواجهه می شود که به واسطه آن  همه موضوعات لو رفته محسوب می شوند. در این میان مباحث سریال سازی قابل مقایسه با سینما نبوده و بر عکس عمل می کند. بنابر این موضوعاتی نظیر آن باید جداگانه مورد بحث و بررسی قرار گرفته و به وابستگی سریال به فضای سرگرم کننده و تکراری آن اشاره کرد.

سانسور ماهواره و اینترنت کاملا احمقانه است

وی عدم وجود سواد رسانه ای را  یکی از بزرگترین مشکلات ایران دانست و عنوان کرد:  سانسور به معنای ضعف است و اعمال آن در ماهواره و اینترنت هم کاملا احمقانه است. سانسور در سلسله فعالیت ها، نهایتا به نتیجه ای ویرانگر در جامعه می رسد و متاسفانه، مسائلی نظیر روابط خصوصی زن و شوهرها را نیز به کف خیابان کشانده است. تصاویر آنلاین روابط نامشروع در بین جوانان ایران  نیز ناشی از سانسوری است که حتی تصاویر افراد و لهجه قومیت های مختلف کشور را به نمایش گذاشته و فساد را به بار آورده است. مسئولان ما نمی فهمند چه خبر است و خیال می کنند اگر چشم بندی برای مخاطب بگذارند کسی متوجه مفاهیم نمی شود در حالیکه مخاطب برای دیدن همه چیز فراتر از سانسور پیش می رود.

اخفای مشکلات اخلاقی سقراط در پس فلسفه

این نویسنده و پژوهشگر فرهنگی تاکید کرد:  قطعا، دیپلماسی در همه ابعاد زندگی وجود دارد و نداشتن آن کاملا احمقانه است. مرده شور این تمدن را ببرند که در حال خفه کردن ما است و زندگی را به روال تکراری رسانده است. لازم به ذکر است ما در سینما  همچون جاده ابریشم در مسیر اشتباه حرکت می کنیم. چرا که تصور می کردیم تاریخ ما به جاده ابریشم گره خورده است در حالیکه این تاریخ متعلق به دو دوره مغول و اسکندر مقدوتی بوده و ما نوکر اروپا بوده ایم. پس تمدنی برای ما نیست و نباید به این ذلت افتخار کنیم. واقعیت دیگری در این زمینه وجود دارد که بر روابط ما با کشورها تاکید می کند. واقعیت فلاسفه یونان چیزی دیگری است. سقراط مشکل اخلاقی و جنسی داشته است. تا جایی که اعدامش می کنند. افلاطون هم همین مشکل را داشته است. قطعا، ما بدون افغانستان و عراق به جایی نمی رسیم و باید از لحاظ تمدنی از این کشورها پیشی بگیریم و اگر نه از لحاظ امنیتی دچار مشکل می شویم. مسئولان نمی دانند که در دیپلماسی ما عراق، کویت و افغانستان اهمیت  و نقش به سزایی دارند.

ماله کشی سینما بر واقعیت های جهان/ برده داری زنان  در پستوی سینمای یونان

وی ادامه داد: دیپلماسی فرهنگی یک اصل است که در ایران وجود دارد ولی برای موفقیت در آن باید به همه ابعاد ادبیات، هنر و فلسفه توجه شود. این در حالی است که این مفهوم برای سینمای غرب معنایی ندارد و ایران را با وجود فرهنگ، با نمادهایی ضد ارزش و مخالف با واقعیت در فیلم های خود معرفی می کند. بنابر این، اگر در دیپلماسی از متن به مفهوم برسیم همه مشکلات حل می شود. بسیاری از مشکلات ما ریشه در عدم شناخت ما از غرب دارد. این درحالی است که زن در یونان به  برده داری گرفته می شود اما اینگونه موضوعات در فیلم های آنان جایگاهی ندارد و به این موضوعات تا به حال پرداخته نشده است. ما اگر غرب را به غرب و ایران را به خود برگردانیم همه چیز درست می شود. بدون ایران ما غرب را نمی شناسیم و بدون غرب ایران را نخواهیم شناخت، و در هر دو موضوع بدون بررسی اسلام به نتیجه ای نخواهیم رسید.

سینما مسیری برای پیشرفت در ایران

فیاض گفت: بدون سینما، ایران هیچ پیشرفتی نخواهد داشت. در حالیکه ما متفکرین پشت سینما را نمی شناسیم و با رفتارهای منفعلانه مسئولان در کشور، منجر به بروز مشکلات امروز سینمای ما شده است در شرایطی که صورت خارجی همه اشیا هنر است و هنر هفتم ما نیز سینما است که تکنولوژی، پیشرفت و امپراطوری و غیره را شامل می شود.

وی اظهار داشت: مهمترین عامل گذشته و تاریخ است که فرهنگ را می سازد. اگر رسانه نتواند  گذشته را به آینده ببرد حتما آینده را ویران می کند در حالی که این تفکر حیثیت منافع ملی آمریکا و اروپا است و عاملی برای سازندگی آینده است.

مهندسی فرهنگی عاملی برای پیشرفت سینما

محمدرضا شرف الدین تهیه کننده سینما در ادامه این نشست ضمن تاکید بر تمدن غنی ایران گفت: سیاست های سینمای ما نیاز به هدف گذاری و ارائه راهکارهای جدیدی برای پیشرفت دارد. این در حالی است که از مهندسی فرهنگی غافل بوده و مدیریتی بر منابع مختلف اقتصادی و نیروی انسانی وجود ندارد. در این شرایط هر آنچه که وجود دارد جنبه ای کلی داشته و با وجود فرهنگ و تمدن غنی  و با قدرت، به لحاظ بهره مندی از افکار و اندیشه های دینی و اعتقادات به صورت کلی عمل می کنیم. در این راستا با غفلت از نهادینه کردن آن ها، در بسیاری از زمینه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره با خلا روبرو شده و ادامه حیات مشکل ساز شده است.

وی افزود: دیپلماسی فرهنگی، فن مدیریت تعامل با جهان خارجی در عرصه فرهنگی است و نیاز ما به مدیریت تعاملات فرهنگی با دیگر کشورها را نشان می دهد . علیرغم وجود کتاب ها و مقالات ارزشمند در این زمینه، تلاش ها کافی نبوده است؛ چرا که جامعیت این دیپلماسی تا حدی است که بیشترین موضوعات از جمله ادبیات، جغرافیا، حقوق، تاریخ و غیره را در برگرفته است اما در عرصه کاربردی و عملی هیچ اقدام جدی ای انجام نشده و مجموعه های فرهنگی مربوطه نظیر حوزه هنری باید میزان تعاملات ما با جهان خارج را بررسی و بهره برداری از این اصل مهم را مورد پیگیری قرار دهند.

شرف الدین خاطرنشان کرد: دیپلماسی فرهنگی با قدرت معنا پیدا کرده و قطعا بدون آن به سینمای پیشرفته ای نخواهیم رسید. در هر زمینه ای که  قدرت وجود داشته، عملکردهای خوبی صورت گرفته است. موضوعاتی نظیر انرژی هسته ای، پیش درآمدهایی برای مذاکرات و برجام است تا تعهدات کشورهای عضو را یادآوری و تبادلات و ارتباطات با سایر کشورها را بررسی کند. موضوعات بسیاری در عرصه ۴۰ سال تعاملات ایران با سایر کشورها در دوران پیروزی انقلاب وجود دارد که نیاز به برون نمایی و اظهار دارد که سینما تنها راه  بروز آن است.

وی عنوان کرد: در هریک از موضوعات چالشی و سیاسی ما، هزار سوژه برای ساخت فیلم وجود دارد و در حوزه مسائل محکومیت های سیاسی از جانب دیگر کشورها نیز جای کار بسیاری در سینما وجود دارد. این در حالی است که حتی برای مخاطب ملی هم فیلم های زیادی در این زمینه نداریم اما امریکا از این محتوا عقب نمانده و با تعداد زیادی از آثار  مواجه است که نمایی از  جنگ های خود با کشورهایی نظیرعراق  را به تصویر کشیده و پیش درآمدی برای آن محسوب می شود.

تقلید همه جانبه فیلمسازان از سینمای خارجی/ حداقل جای دوربین را عوض کنید

این تهیه کننده سینما، بازسازی بسیاری از تولیدات سیاسی و دیپلماسی کشورها را تا حدی دقیق می داند که با دیدن آثار نمودی واقعی از یک جریان سیاسی به نمایش گذاشته می شود اما متاسفانه،  فیلمسازان ما برای کپی برداری از فیلم های کشورهای حتی جای دوربین را عوض نکرده و به بازنمایی کامل این آثار می پردازند و با کمال افتخار نسبت به خلق اثر خود ادعای نوآوری دارند.

وی یادآور شد: موفقیت سیاست های بزرگ نیاز به هدف گذاری دارد تا برنامه ریزی شده به حرکت هدایت شود. از نظر من امپریالیسم پیچیده عمل نمی کند و موفقیت مستلزم یادآوری مداوم هدف است. در فرهنگ ما هدفی وجود ندارد و تنها الگوی ما بخشی از آرمان های اعتقادی است که به صورت خدادادی به ما رسیده که نقشی هم در طراحی و بیان آن نداریم. این اصول می تواند تنها راهکار موجود برای رسیدن به اهداف باشد اما عدم وجود مهندسی مناسب برای پرداختن به آن منجر به آسیب های جدی در این عرصه شده است.

مدیرعامل سابق انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس ادامه داد: مرور موفقیت ها و کم و کاستی های گذشته در حوزه دیپلماسی فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و غیره می تواند راهکاری برای بهبود این وضعیت باشد. از طرفی دیگر، شناسایی دیپلمات ها و بررسی محتوای مناسب فیلم های راه یافته به عرصه بین المللی عاملی برای ممانعت با سیاه نمایی های رایج در این آثار است؛ چرا که معرفی دیپلماسی فرهنگی، جمهوری اسلامی را به چالش کشانده و فیلمسازان را به ساخت فیلم های مورد پسند جشنواره های خارجی ترغیب کرده است. در این شرایط فیلم سازان بنابر سیاست های مدون و از پیش تعیین شده حرکت می کنند و به افکار و اندیشه ها جامه عمل می پوشانند. اساسا، برخی افراد ترجمان زبان بیگانگان محسوب می شوند و تابع خط و مشی مستقیم و غیرمستقیم کشورهای دیگر بوده و اصول فرماسونری را به عرصه فرهنگی ما می کشانند. ادله لازم برای اثبات این امر نیز، در بسیاری از جشنواره های فیلم خارجی وجود داشته و حتی با انتخاب ریاست جشنواره ها، تعیین راهبردها و رویکردهای فرماسونری جشنواره فیلم کن نیز تناسب بسیاری دارد. جشنواره فیلم فجر به عنوان بزرگترین رویداد هنری کشور که بستری برای نمایش و ارائه فیلم های انقلابی و ارزشی است، امروز از این فضا به دور مانده است در حالی که نامگذاری آن نیز به رویداد بزرگ انقلابی اشاره دارد. جوایز اهدا شده در این جشنواره نیز جای بحث بسیاری دارد. دیپلماسی فرهنگی، فن ارتباطی و مدیریت تعامل عرصه فرهنگی را باید بسیار جدی گرفته و سازمانی مشخص برای آن در نظر بگیریم.

وی اظهار داشت: امروز دیپلمات های ما اغلب بچه های جویای نام و بی مهارتی هستند که به واسطه شیفتگی نسبت به غرب، بعضا، دست به حمایت و تولید آثار بی ارتباط با سیاست های فرهنگی ما می زنند و در جایگاه های مدیریتی فعالیت می کنند. ما در نیروی انسانی، متن و مفاهیم گفتمانی نیاز به مدیریت و سیاست گذاری های کارساز داریم در شرایطی که از فضای گفتمان بسیار  به دور بوده و در این عرصه نیاز به برنامه ریزی های دقیق تر احساس می شود.

این تهیه کننده سینما رابطه  بین معرفت و حقیقت را نسبی ندانسته و تاکید می کند:  اگر معرفت، مبنایی حقیقی نداشته باشد که معرفت نیست و معنایی پیدا نمی کند. رسانه معرفت ما را گسترش نداده است بلکه اطلاعاتی را برای ما ساخته و فضایی مجازی را برای ما ایجاد کرده است که مخاطب آن را باور می کند اما این بدان معنا نیست که ما در جریان حقیقت قرار داریم. سینما به عنوان یک ابزار امنیت ملی مهم  تلقی شده و عاملی برای تعاملات امنیتی ما با دنیا است که در چارچوب قدرت معنا می گیرد. در این میان نظام نیز در ایجاد قدرت اجتماعی تا حدی موفق بوده است. کشورهایی چون افغانستان و عراق به علت نداشتن سینما از لحاظ دیپلماسی فرهنگی به پیشرفت خوبی نرسیده اند.  با این وجود آثارخوبی از این کشورها در جشنواره های بین المللی وجود دارد که بسیاری از کشورهای سینمادار نظیر ایران، با وجود صرف هزینه های مربوط به آن، به نتیجه قابل توجهی در حوزه دیپلماسی فرهنگی نرسیده اند.

وی درباره جایگاه قصه گویی در سینما اذعان داشت: جهان بینی نسبت به قصه گویی به سه بخش تقسیم می شود. در وهله اول جهان بینی خاص در مباحث تخصصی و  اساسی است که باید در برخی جمع ها صورت گیرد. جهان بینی علمی و عقلانی وجه دومی است که با عوام  تفاوت بسیاری داشته و بر تجزیه و تحلیل مباحث علمی و اشراقی را در جامعه کارگردانان و هنر مندان تاکید دارد و در آخر جهان بینی از منظری مورد توجه قرار می گیرد که باید با مخاطب در حیطه خاصی صحبت شود.

شرف الدین سینما را یک هنر عامیانه می داند که مخاطب آن مردم عادی بوده و اقتصاد آن توسط این قشر  تامین می شود. اما موفقیت فیلم های هالیوود در چارچوب تبلیغات صورت گرفته و چه بسا هزینه تبلیغات آن از مخارج تولید فیلم نیز بیشتر می شود.

موفقیت سیاست خارجی در گروی بها به سینما

وی  یادآور شد: ما به حضور در جشنواره های مختلف نیاز داریم ولی سیاست گذاری خاصی در این زمینه نداریم. سیاست خارجی ما برای موفقیت نیاز به سینما دارد تا بتواند با دیگر جوامع ارتباط برقرار کند. در مسائل روز سیاسی به فرهنگ وارد نشده ایم در حالیکه به این اقدام نیاز داشته و باید تاریخ شفاهی را به تصویر بکشیم. بیان خاطرات منجر به اطلاع عوام می شود. خودباختگی فرهنگی امروز، ناشی از عدم ارائه اطلاعات درست به مردم است. تحقیقی در اواخر دهه هفتاد انجام شد که بر اساس آن مطلع شدیم که آمریکا در همه جای دنیا سینمایی برای اکران فیلم دارد . چندین هزار کیوسک روزنامه فروشی برای اجاره دارد و ما از این زمینه های فرهنگی عقب مانده ایم.

در ادامه، سیدمحمد حسینی مدیر مرکز تولید متن حوزه هنری، با اشاره به نقصان محتوایی فیلم های راه یافته به جشنواره های خارجی خاطرنشان کرد:  نوع رفتار ما در قبال فرهنگ و خواستگاه کشورمان نیاز به تحقیق و پژوهش های غیرمتعارف ندارد و برای رسیدن به جمع بندی کافی است نگاهی به تولیدات راه یافته در چند سال اخیر به جشنواره های خارجی انداخته شود. سینمای ما مملو از آثاری است که با رویکرد جشنواره ای ساخته شده و به دنبال کسب جوایز و مطرح شدن در عرصه بین المللی هستند. که در نتیجه موفق به کسب جوایز متعدد از جشنواره های مختلف فیلم شده که صرفا،  موجبات افتخار برای مدیران فرهنگی و اضافه شدن به کلکسیون جوایز را فراهم کرده است و معتقدم این نقصی برای سینما و پیشبرد اهداف آن در عرصه بین المللی است. بهره مندی از عوامل خارجی در تولید آثار شکل دیگری از اقدامات ما در حوزه سینما است که فیلم ها را با رویکردهای مختلفی نظیر به کارگیری داف های خارجی در فیلم های ایرانی مواجه کرده است تا اینگونه به جذب مخاطب می پردازد.

تاکنون ورود جدی ای به عرصه اکران بین المللی نداشته ایم

وی یادآور شد: توجه فیلم سازان به اکران های خارجی از دیگر معضلات سینمای امروز ماست که این جای تاسف دارد. ما تاکنون ورود جدی ای به عرصه اکران بین المللی نداشته ایم و تشکیلات بین المللی سینمایی در حوزه هنری، فارابی و دیگر ارگان های مربوط تعریف درستی از این فضاها نداشته و دستورالعمل و نظام حقوقی تبیین شده ای هم به منظور نحوه تولید فیلم ها و شرایط اکران آن در عرصه بین المللی وجود ندارد. این در حالی است که بدین منظور قوانین مدونی در دیگر کشورها تعریف شده است. نبود نظام حقوقی تبیین شده در کشور، عرصه را برای ساخت آثار مشترک با دیگر کشورها تنگ کرده و ما را از این پیشرفت محروم کرده است در این میان حرکت به سمت آرمان های هالیوود سیاست های ما را با تحولات متناقضی روبرو می کند.

حسینی،  نداشتن رویکرد مناسب به منظور تولید آثاری شگفت انگیز برای دیده شدن در عرصه بین المللی را از دیگر معضلات سینمای ایران معرفی کرد و افزود: در قبال کشورهای خارجی از تصورات خوبی نسبت به  تولیدات سینمایی برخوردار نیستیم در حالیکه از لحاظ پتانسیل های سینمایی از دیگر کشورها عقب نبوده و قطعا از نظر مهارت و توانایی، از فیلمسازان خوبی نسبت به هالیوود برخورداریم که حیرت بسیاری از فیلمسازان خارجی را هم برانگیخته است. بنابراین از لحاظ تکنیکی به خلاقیت های عجیبی در سینما رسیده ایم.  ضعف ما در سینما در نظام مدون حقوقی است که این وظیفه برگردن سینماگران نبوده و به نظام آموزشی برای ارائه راهکار مناسب، وزارت امور خارجه جهت تعیین دیپلماسی عمومی و برقراری این کرسی ها و تفکر به ساز و کارها بر می گردد تا با تعامل با نهادهایی نظیر حوزه هنری و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نسبت به آن مبادرت شود.

وی گفت: متفکرین کشور ما غالبا در پس سینما در انتظار اتفاقات نشسته اند تا مسائل را رد یا قبول کنند و به ازای رفتار کنشگرایانه، واکنشگرایانه رفتار می کنند. این در حالی است که موضوعات با نگاهی کلی بررسی شده و مسئولان مربوطه تلاشی برای بیان جزئیات نمی کنند که این خود ضعف بزرگی برای دیپلماسی فرهنگی ماست. در واقع دیپلماسی در حوزه فرهنگی نیاز به افرادی دارد که با دیدگاهی جهان بینانه به موضوعات توجه کرده و خارج از گود در مورد آن اظهارنظر کنند.

مدیر مرکز تولید متن حوزه هنری  با طرح این سوال که آیا انسان امروز انسان تراز آدم های دیروز است، اظهار داشت: فیلم هایی نظیر «بچه های آسمان» مفهومی امروزی ندارند بلکه گویای مفهومی انسانی است. اهمیت علوم انسانی در این است که از کالبد موضوع خارج شده و مفهومی انسانی را به مخاطب ارائه دهد. دیپلماسی فرهنگی زمانی نتیجه مثبتی دارد که منجر به شناخت درست ماهیتی انسان شود و محتویات را با همان مفاهیم انتقال دهد.

وی یکی از شیوه های توسعه ارتباط فرهنگی را جشنواره های بین المللی فیلم دانست و عنوان کرد: به اندازه کافی در کشور ما نسبت به این رویدادها انرژی صرف شده و ژست مدیریتی گرفته شده است اما مسئله اصلی، اکران فیلم است. در این میان می توان به دو تفاوت اساسی سینمای آمریکا با سینماهای دنیا اشاره کرد که در وضعیت اکران و بیان قصه خلاصه می شود. سینمای امریکا در برهه ای از زمان  مسئولیت تامین نیاز برای مخاطب را بر عهده داشته است اما امروز به تعیین نیاز برای مخاطب می پردازند و به صراحت مشخص می کند که باید چه چیزی دیده شود. از ابتدای شروع جریان سینما در آمریکا، بر سیطره اکران فیلم ها تاکید شده و مسئولان فرهنگی آن هیچ گاه از این قضیه پا پس نکشیده اند و اجازه تعدی به سیطره اکران در دنیا را به هیچ کشوری نمی دهند.

چتر سلطه آمریکا بر سر سیاست جشنواره های خارجی

به گفته وی،  امریکایی ها در برهه ای از زمان متوجه  قدرت استکباری کشورهایی نظیر روس و ایتالیا شده و آن ها را به زیر سایه خود برده است تا با سیاست مدیریت شوند. در اکثر جشنواره های دنیا نحوه اکران و سیاست گذاری ها تحت سلطه امریکا هدایت شده و به جای اعلان موضع، به اعمال موضع در این عرصه ها پرداخته است. از سوی دیگر با اطلاع از جریان قصه گویی و تاثیر آن بر سینما، همه قصه های دنیا را به دور خود جمع کرده و با اختصاص امکانات، موتور قصه گویی سینماهایی نظیر فرانسه، ایتالیا و آلمان را خواباند. از نظر بنده، این جریان کاملا ضد دیپلماسی است در شرایطی که جریان قصه گویی دنیا، مجدد در حال احیا است و کشورهای اروپایی و حتی هند را به قهرمان پروری کشانده است. سینمای هند که در برهه ای از زمان صرفا توهین به مخاطب بوده است، امروز با پیشرفت خوبی در زمینه محتوایی حتی پیرامون موضوعی مانند:  داعش روبرو شده و مخاطب را به خوبی جذب کرده است. این امر  نشان دهنده بازگشت سینما به سنت قصه گویی است و اگر سینمای ایران می خواهد از فضای مهلک امروز خود جان سالم به در برد باید خارج از فضای مدیریتی، به سنت قصه گویی خود باز گردد. سینمای چین از دیگر عرصه های رو به پیشرفتی است که پیش بینی می شود  در سال های آینده قدرت تسخیر سینمای آمریکا را نیز داشته باشد.

امیر رضا مافی منتقد سینما، از دیگر میهمانان این نشست با اشاره به عدم دستیابی به مرحله گفتمان و دیالوگ در فرهنگ ایران گفت:  زمانی که میشل فوکو در پاریس مشغول نوشتن کتاب های خود بوده است تا قدرت را به دانش معطوف به قدرت بدل کند، این امر نیاز به مقدمه ای داشت که در نظریه لوئی آلتوسر قابل ره گیری است. آلتوسر معتقد بود قدرت مختص طبقه قدرتمند است. در حالی که فوکو معتقد است  قدرت در هر چیزی وجود دارد و هر چیزی که معطوف به قدرت است اما نکته قابل توجه آن است که اگر گفتمان وجود ندارد و مفهوم گفتمان در همه ادبیات یمان اعم از ادبیات بازار مغفول مانده به این دلیل است که در روند دیالوگ سازی، برای گفتمان ارزشی قایل نشده ایم. بنابر این، زمانی که دیالوگ نداریم پس گفتمانی هم نخواهیم داشت چنان که اگر سازه ای وجود نداشته باشد پس ساختمانی هم نداریم چرا که ساختمان مجموعه ای از سازه ها در کنار هم است. ما شباهت بسیاری به قرن بیستم و پدید آمدن چهره هایی همچون فوکو داریم چرا که فرانسه ۱۹۶۸ ، فرانسه بعد از جنگ بوده است یعنی ما با جامعه ای بی مبنا و فلسفی مواجه هستیم که فقط می تواند فریاد بکشد و اوضاع را  بدون گفتمان به سر کند. ما چیزی به نام گفتمان انقلاب فرهنگی نداریم.

وی افزود: ما تعریفی از قدرت و معنای روشنی از آن نداریم. ما قدرت را حصر در امر سیاسی می کنیم در حالی که امروز امور سیاسی ما بسیار سیاست زده شده و تنها قدرت را به صورت کلاسیک می شناسیم . تکنولوژی امری است که انتزام بخش ذهن ما نسبت به جهان است. در واقع، تکنولوژی ابزار نیست و بلکه با ماهیتش ما را طبقه بندی و چارچوب بندی می کند. ما با تکنولوژی ای مواجه هستیم که سازنده است و  در حالیکه امروز فیلم سه بعدی، رنگی و تکنیک های خوبی در این عرصه می بینیم اما هنری در این زمینه نداریم. بسیاری از نظریه پردازان معتقدند که امروز در جهان با دازاین مواجه هستیم اما من معتقد هستم که در حال حاضر با انسان آنلاین مواجه هستیم یعنی مفهوم امروز دازاین با انسان آنلاین، سینما و تلویزیون معنا پیدا می کند. در واقع رسانه حواس ما را تغییر داده است و با تجربه زیستی و تجربه شناسی برابری می کند. در حال حاضر  خویشتن در زمانه ما به تلفن همراه و فضاهای مجازی تعریف می شود که برای رسیدن به هر پاسخی به آن مراجعت می کنیم .

مافی عنوان کرد: همه جهان متاثر از سینما است و به طور کلی سینما بازسازی یک جهان در برابر یک مخاطب است و سینمای غرب نیز از ان قضیه مستثنی نمانده است. در شرایطی که غرب را خوب نخوانده ایم، یا به کپی برداری از آن پرداخته ایم و یا برعلیه آن پیش رفته ایم و همواره آن را تماشا کرده ایم. ما غرب را به خوبی نخوانده ایم تا مستقلا از آن هویتی برای خود بسازیم. غرب گرایی، لیبرال سوسیالیستی و غیره تعابیری است که از این عدم شناخت و بی هویتی نشات می گیرد.

وی یادآور شد: تا مدت ها وظیفه رسانه  بازنمایی جهان حقیقی بوده است. اما برای همه ما مشخص شده است که از سال ۷۰ به بعد، مسیر رسانه دیگر بازنمایی نیست بلکه به وانمایی حقیقت می پردازد. در این حالت حقیقت  از بین رفته و کتمان حقیقت را مکتوب می کند.  طی ۲۰ سال اخیر این اتفاق از کتمان حقیقت فراتر رفته و حقیقت های جعلی نیز ساخته می شود و چنان متورم و حجیم می شود که جلوی دید را می گیرد. در واقع امروز، روز کوری و ناشنوایی ما است که با پیشرفت فضای مجازی،تکنیک و تکنولوژی و گذر زمان به اوضاع بدتری رسیده است و ما آن را دوران پسا تکنولوژی می نامیم. درک ما از تاریخ بسیار محدود است .در دوران کلاسیک مواجه افراد با جهان مواجه نفسانی بوده است و همان قدر هم از جهان خبر داشته ایم اما آیا این بازنمایی حقیقت است؟ تکنولوژی معرفت ما را وسیع کرده است. در واقع تلویزیون عنصری است که انسان را عوض کرده است .

این منتقد سینما معتقد است که سینما در حال حاضر مشغول وانمایی کردن است و این عمل فراتر از بازنمایی است. این در حالی است که تاثیرگذاری سکانس های فیلم ها در فضای مجازی بیشتر از تاثیرگذاری خود فیلم بر جامعه است. امروز مبنایی برای اندیشه وجود ندارد و فاقد فلسفه هستیم یعنی ما در فلسفه اسلامی در ملاصدرا باقی مانده ایم و همیشه به عنوان یک ساحت مقدس یک منطقه ممنوعه به آن نگاه کرده ایم تا نسخه ای از آن را برای جامعه امروز بپیچیم. در حالی که ابتکارات مهمی صورت گرفته، اما آیا تدریس ادله اثبات ملاصدرا در دانشگاه امروز می تواند جوابگوی نیاز ما باشد؟ ما در ملاصدرا مانده ایم و هر چه که از او داریم را برای امروز تجویز می کنیم. در واقع ما حرف جدیدی نداریم و غرب را هم صرفا بد می دانیم. از طرفی دیگر به سراغ دین و اسلام رفته ایم این در حالی است که  در سده اخیر مدام مشغول تقلیل دین به شرع بوده ایم در شرایطی که دین صرفا شرع نیست و شرع بخشی از دین است. آدم امروز از دین به عنوان وجه خاص آدم بودن و مواجهه اش با واقعیت استفاده نمی کند و تنها به منظور بهره مندی از طریقه نماز خواندن ، روزه گرفتن از دین بهره می برد.

ایران مفعول دیپلماسی غرب است/ چرنوبیل قرائت آمریکا از یک فاجعه

وی با طرح این سوال که در جهان امروز ما به چه چیزی نیاز داریم، خاطرنشان کرد: ما بیشتر مفعول دیپلماسی غرب هستیم. در رویارویی با مخاطب با دو گروه تماشاگر مواجه هستیم دسته اول کسانی که مخاطب فیلم های ایرانی هستند و دسته دوم مخاطبی است که به دیدن فیلم های خارجی اکتفا می کنند آن هم خود به علایق فیلم های ترکیه ای، آمریکایی، کره ای و غیره تقسیم می شود که تفاوت این اقشار در ظاهرشان کاملا مشهود است. سریال چرنوبیل و فاجعه انرژی هسته ای در اوکراین بالاترین مخاطب را به خود داده و در رتبه بندی بالایی قرار دارد. چه اتفاقی در این ۵ قسمت می افتد که آنقدر موجب وجد و شعف در مخاطب جهانی شده است؟ در واقع این فیلم قرائت آمریکا از یک فاجعه است که با ساختار و درام خوبی که دارد بر مخاطب تاثیر شگرف گذاشته است. وجه پررنگ این قضیه در آن است که موفقیت این فیلم منجر به ترغیب روس ها برای ساخت مجدد فیلم چرنوبیل شده است تا ثابت کنند که توانایی ساخت فیلم بهتری از این موضوع را دارند.  بنابراین زمانی که مبنا و فلسفه ای نداریم نمی دانیم باید چه کاری انجام دهیم . ما برای معرفی جمهوری اسلامی و انقلاب چه اثری فرهیخته ای ساخته ایم ؟ مدام مشغول معرفی شورای سیاست گذاری هایی هستیم که حرفی برای گفتن ندارد  ومتاسفانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ما هم به این فاجعه دچار شده است.

اولویت جوایز اسکار با اقلیت های سیاه پوست و جنسی

مافی در بررسی وضعیت برندگان اسکار در چند سال اخیر اذعان داشت:  شرایط نشان می دهد که  اکثریت منتخبان  مراسم اسکار از اقلیت ها بوده و سیاه پوستان  و اقلیت های جنسی ر ا شامل می شود یعنی در چند سال اخیر فیلمی از اقلیت های جنسی وجود نداشته است که در لیست اسکار قرار نداشته باشد. در طی  سال های اخیر اسکار و سینمای آمریکا در آن در تلاش جدی ای برای پاک کردن گذشته ۵٠ ساله خود بوده است تا تبعیض علیه سیاه پوستان را از تاریخ بشورند .

وی عنوان کرد:  خارج از مرزها، دیپلماسی فرهنگی نه تنها برای کشور ما معنایی ندارد بلکه حتی پاسخی هم برای یک دانشجوی ایرانی نسبت به این حوزه وجود ندارد چرا که فلسفه، جهان بینی و ایدئولوژی محدود به قدرتی برای آن ساخته اند که از قدرت نظام و حاکمیت نشات می گیرد. ما نمی توانیم پروژه ای به نام دیپلماسی فرهنگی داشته باشیم یعنی نمی توانیم یک روزه این روند را به جریان بیندازیم چرا که این اقدام به عنوان یک امر مستقل، معنایی ندارد. همه نهادهایی که وظیفه دیپلماسی فرهنگی را برعهده دارند، قادر نیستند به عنوان یک پروژه به آن نگاه کنند. احقاق دیپلماسی مناسب فرهنگی مستلزم فلسفه و مبنای هستی است تا جهان بینی مناسبی در این عرصه داشته باشیم.

دین آرتور میلر برگردن اصغر فرهادی/ «فروشنده» تقلیدی تمام عیار از نمایشنامه «مرگ فروشنده»

این منتقد سینما در خصوص فیلم فروشنده  وموفقیت آن در اسکار گفت: فروشنده اصغر فرهادی با همه موافقت ها و مخالفت ها موفق به کسب اسکار شد. من معتقد هستم کارگردان این اثر هوشمندی خاصی نسبت به جامعه هدف دارد چرا که در این فیلم از المان هایی استفاده کرده است که مخاطب هدف به خوبی آن را شناخته و درک می کند در حالی که این فیلم برگرفته از نمایش نامه مرگ فروشنده اثری انگلیسی به قلم آرتور میلر است و تماما از این اثر الهام گرفته است. در این میان تعجب آمریکایی ها نسبت به شخصیت اصلی فیلم فروشنده و تشابه عجیب آن به نمایش نامه مرگ فروشنده دیدنی است. لاز به ذکر است که قدرت تنها محدود به نظام نیست بلکه استقلال ،آزادی و هرآنچه که داریم معطوف به قدرت است .

وی با تاکید بر نظریه هگل اظهار داشت: هگل اکنون ما را پایان تاریخ می داند در حالیکه ما موضع و منظر مشخصی در مورد تاریخ نداریم و آن را قصه هایی می بینیم که فاقد پویایی هستند. در این میان مواجهه ما با تاریخ عاشورا هم تنها تعریف قصه ای است که بی معنا ادامه پیدا می کند. تاریخ به عنوان حیات اکنون و آینده ما کاملا مغفول است و کسی به آن توجه نمی کند. ما تاریخ را به قصه تبدیل کرده ایم و سینما را هم وارد این وادی کرده ایم. در این میان غرب با ایجاد جهان تخیلی، ما را به تاریخی جعلی ارجاع می دهد و نمادهای تاریخی را برای ما مخاطبان می سازد. باید اعتراف کنیم که ما تاریخ خوبی داریم اما متاسفانه آن را کتمان می کنیم .

امیر اسفندیاری کارشناس سینمای بین الملل، یکی دیگر از میهمانان این نشست تحلیلی بوده است که درباره بازار جهانی فیلم گفت: بنده مدت زیادی در آمریکا زندگی کرده ام و معتقدم آمریکا تنها کشوری است که از طریق سینما می شناسیم و نمی توان این عقیده را به همه کشورها تعمیم داد. این در حالی است که سینمای آمریکا مونوپل همه کشورها را شامل شده و۷۶ درصد فیلم های اروپایی  را که همیشه سعی دارد در نمایش فیلم هایش خودکفا باشد، در اختیار هالیوود است . کسانی که به دنبال گرفتن بازار جهانی هستند هنوز برداشت درستی از بازار جهانی فیلم ندارند .این در حالی است که تنها  ۳ درصد فیلم های بازار جهانی متعلق به کشورهایی نظیر چین، ایران، هند، کره و ژاپن است. بنابر این، درصد بسیار کمی از بازار به فیلم های ایرانی تعلق دارد. اگر زمینی را که در آن بازی می کنیم به خوبی بشناسیم  قطعا به موفقیت های زیادی می رسیم اما همینجوری امکان پیشرفتی برای ما در بازار جهانی و دنیا وجود ندارد.
موفقیت سینما در بقای دیپلماسی فرهنگی

وی افزود: زمانی که در آمریکا زندگی می کردم  بیشترین قدرت بر مردم جهان را رسانه داشته و تزریق اندیشه به مردم از جمل وظایف آن بود. من که خودم یک ایرانی هستم و اعتقادی به اندیشه آنها نداشته و بعضا تحت تاثیر رسانه های این کشور قرار گرفته و  با دیدن تصاویری برخی از مسائل به باور می رسیدم . در ایران موفق ترین اتفاق در حوزه دیپلماسی از طریق سینما رخ داده است اما سینمای آمریکا با نشان دادن مباحث اشتباه، بر افکار عموم مردم آمریکا تاثیر گذاشته وتصویر دیگری از ایران  را به نمایش می گذارد . بعضا  در این دیدگاه ها ایران یک تروریست معرفی شده که درگیر و دار اخبار ناخوشایند از پیشرفت های ما در عرصه های مختلف بالاخص اندیشه و فرهنگ عقب مانده است. من فکر می کنم که تاثیری که سینمای بعد از انقلاب بر جهان گذاشته است قابل مقایسه با هیچ چیز دیگری نیست.

اسفندیاری فیلم بچه های آسمان مجید مجیدی نقطه عطفی برای سینمای ایران  می داند و خاطر نشان کرد: این فیلم اوجی برای سینمای ایران است چرا که فیلمی ایرانی به بزرگترین کمپانی خارجی فروخته شد  که تا قبل از آن فیلم های کارگردانان به نامی چون کیارستمی به این مرحله نرسیدند. در واقع این فیلم مسیر را برای پیشرفت فیلم های دیگر هموار کرد. تاثیر حضور فیلمی ایرانی در اسکار تاحدی زیاد است که حتی کسانی  را که با نظام جمهوری اسلامی ایران مشکل دارند را به واکنش مثبت عرق ملی و افتخار آفرینی ترغیب کرده است.

وی اظهار داشت: سینما با وجود همه تبلیغات عجیب توانسته است پنجره ای از فرهنگ اصیل ایران باز کند . نقدهای زیادی به فیلم بچه های آسمان وارد شده که نمادی از فقر و غیره است در حالی که این فیلم عزت مردم ایران را نشان می دهد . فیلم خانه دوست کجاست به کارگردانی کیارستمی نیز نمادی ازتعهد یک فرهنگ اصیل است و چه بسا مفاهیم خوبی که تماشاگران خارجی از این فیلم به خود گرفته اند. ما باید نقدهای خوب را هم شنیده و بعد از آن در جایگاه انتقاد بنشینیم . فیلم مارمولک ساخته  کمال تبریزی، یکی دیگر از آثاری است که واکنش های خوبی را در جامعه غرب به خود دیده و بر ارزش های مذهبی ما تاکید دارد. بنابراین بسیاری از تفسیرهایی که از فیلم های ما می شود، کاملا نادرست و اشتباه است. حضور فیلم های ایرانی در خارج از کشور واکنش هایی را برانگیخته است و در حوزه دیپلماسی از کلیت آن صحبت می کنند. طبیعتا مسائل جزیی تری هم در آن وجود دارد که می تواند تاثیرات بدی داشته باشد اما باز هم دلیل خوبی برای نادیده گرفتن کلیت محسوب نشده و ارزش آن را کم نخواهد کرد . علیرغم همه اتفاقات رایج در عرصه دیپلماسی فرهنگی، همراهی نظرات مخالف و موافق امری طبیعی است بنابراین بیان نقدهایی سیاسی به  آثار کارگردانانی چون اصغر فرهادی نمی تواند ارزش فیلم ها را زیر سوال ببرد. به هر حال به واسطه این فیلم ها ایران در عرصه بین المللی مطرح شده است. از نظر بنده همه اتفاقاتی که در این حوزه رخ می دهد، پنجره های مختلفی است که برای نشان دادن چهره دیگری از ایران باز می شود. از طرفی دیگر در ایران از پنل های مختلفی نظیر جشنواره های فیلم برخوردار هستیم که بر نشان دادن ایران صحه می گذارد .

اهمیت تاریخ صلح اندیشی ایران در جامعه بین الملل/ اولیور استون از موزه عبرت دیدن کرد

اسفندیاری عنوان کرد:  جشنواره جهانی فجرمنجر به حضور بسیاری از فعالان عرصه سینمای خارجی در کشور ما شده و در ۲ سال اخیر بازتاب های خوبی از سایر کشورها بالاخص فیلمسازان آمریکایی به دنبال داشته است . تعبیر اولیور استون از جمله فیلمسازان آمریکایی تباری است که به طور ویژه به ساخت فیلم های سیاسی می پردازد، در باره ایران واکنش های عجیبی را به دنبال داشته است. او با حضور در ایران به جای بازدید از تخت جمشید و دیگر آثار تاریخی، از موزه صلح و عبرت بازدید کرده و به شدت تحت تاثیر قرار گرفت. حرف های این فیلمساز تا حدی تاثیر بین المللی در جهان داشته است که بسیاری از کشورها نظیر اسرائیل نسبت به آن واکنش نشان دادند . این نکته جالب است که با توجه به ممانعت بسیاری از کشورها نسبت به حضور افراد در ایران، فیلمسازان خارجی نظیر اولیور استون به چه قیمتی به تبلیغ ایران پرداخته و توانسته اند در نگرش های بد نسبت به ایران، تاثیرات مثبتی ایجاد کنند. به طور کلی سینما در حوزه فرهنگ تاثیر بسیاری داشته است و موفقیت های زیادی را در این عرصه رقم زده است.

وی ادعا کرد: عده ای از افراد در ایران بنابر دلایلی غیر منطقی نسبت به جشنواره های خارجی موضع می گیرند در حالی که با وجود تبادلات سیاسی صرفا نمی توان این گونه جشنواره ها را با دیدگاهی صرفا سیاسی نگاه کرد در جشنواره اخیر فیلم کن« فیلم زیر نور ماه» به کارگردانی رضا میرکریمی به خوبی درخشید در حالی که بسیاری از منتقدان تصور راهیابی این فیلم به جشنواره کن را محال می دانستند . بنده معتقد هستم محتوای فیلم ها باید کاملا بر اساس حس درونی سازنده کار تولید شود و بر خلاف تصور بسیاری از اهالی هنر نگاه جشنواره های خارجی فیلم نباید محدود به چارچوب های خاصی شود . تاکنون آثار بسیار زیادی با محتواهای مختلف موفق به حضور در جشنواره فیلم کن شده اند برای نمونه می توان به فیلم گاوخونی اشاره کرد.

این کارشناس سینمای بین الملل ادامه داد:  در جشنواره فیلم برلین که محتوایی کاملا سیاسی دارد بسیاری از فیلم های خوب دیده شده است . در حال حاضر سینمای اسرائیل به تقلید از سینمای ایران می پردازد و چه بسا از آثاری که بر علیه خودشان است نیز اقتباس کرده اند. در سینمای آمریکا نیز کلیتی وجود دارد که همه ی مضامین و سیاست های خود را به همه ی نقاط دنیا منتقل می کند و در حیطه تاثیرگذاری بر مخاطب تا کنون بسیار موفق بوده است اما سینمای آمریکا کاملا مستقل و بدون تاثیر گذاری از دیگر کشور ها عمل می کند .

سینما مهمترین اتفاق در حوزه دیپلماسی فرهنگی

وی اذعان داشت: من قبول دارم که هر جشنواره فیلمی به دنبال پرورش مقاصد خود است و برای حضور در این عرصه باید قوانین حاکم بر جشنواره های بین المللی فیلم را به خوبی بشناسیم و به گونه ای بازی کنیم که از فرصت های این جشنواره ها استفاده شده و در عین حال از مقاصد و هدف خود در فیلم غافل نمانیم. باید حواسمان باشد که صرفا برای جلب رضایت بانیان جشنواره های خارجی ، محتوا و مضمون را بیگانه با معیار های فیلمسازی کشور خود نکنیم . من معتقدم فیلم هایی نظیر بچه های آسمان به کتاب تبدیل شده و در سایر کشورها تدریس می شود ما نمونه های زیادی برای پیشرفت سینمای ایران داریم . افراد زیادی عاشق سینمای ایران و حتی جنگ ما هستند. سینمای جنگ ایران با همه دنیا متفاوت است. از فیلم «دیده بان »تفاسیر زیادی شده است. ما در سینمای ایران یک یا دو مورد فیلم خوب نداریم و تاکید می کنم مهمترین کاری که در حوزه دیپلماسی فرهنگی اتفاق افتاده ، سینما بوده است. در آمریکا علاقه ای برای دیده شدن فیلم بچه های آسمان وجود نداشت و سینمای ایران خود را تحمیل کرد. ما باید حوزه اکران را به خوبی بشناسیم و باید با نگاه به کشورهای دیگر تلاش کنیم .

نوشته سیاه نمایی در تاریخ ایران، سوژه داغی برای سینماهای هالیوود/ ترویج اندیشه‌های ضد ایرانی در سینمای غرب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

یزدان عشیری، طی مقدمه ایی در آغاز این نشست گفت: بی تفاوتی نسبت به زبان فارسی و چگونگی کاربرد آن در سینما و تلویزیون موضوعی است که بسیاری از زبان شناسان و اساتید حوزه زبان و ادبیان فارسی را به واکنش واداشته و در این رابطه، حتی، رهبری انقلاب هم، در دیدار با شاعران و نویسندگان بر این مهم  بسیار تاکید داشته است .

وی افزود: از دیگر سو، کاربرد بی رویه لغات غیرفارسی در رسانه های رسمی تا نامگذاری های بی معنا و مضحک در فیلم های سینمایی و در کنار آن بی مبالاتی نسبت به زبان فارسی در ارائه محصولات و تبلیغات شهری نشان می دهد در حوزه کاربرد زبان فارسی سهل انگاری هایی گسترده یی در حال وقوع و بروز است. این چالش در حالی است که بروز این گونه آسیب ها و معضلات در حوزه سینما و تلویزیون به عنوان رسانه هایی نافذ و مخاطب محور، پیامدها و عوارض محتوایی و فرهنگی را در پی دارد و بی نظارتی در چارچوب کمیته های ارزیابی و فنی و تخصصی در زمینه زبان فارسی و ادبی در این حوزه به فراگیری این معضل کمک می کند.

تبدیل زبان گذشته به امروز تجربه جدیدی در سینما

در این نشست تحلیلی علیرضا رئیسیان کارگردان سینما و تلویزیون در خصوص نقش سینما  در معرفی زبان و ادبیات مرسوم به مردم گفت: سینما قادر به معرفی ادبیات و زبان اصلی مردم است ولی باید کارگردان جسوری برای این کار وجود داشته باشد چرا که نه منتقدین از دانش و درک این قضیه برخوردارند در حالیکه مخاطبین از لحاظ دریافت حسی، مفهوم را می پذیرند و نه مدیران جدی ای در این زمینه داریم.

وی اذعان داشت: سریال «بازی تاج و تخت» پربیننده ترین سریال تاریخ جهان شد در حالیکه پایه و اساس آن ادبیات کلاسیک انگلستان است. بنابراین هیچ یک از آدم های جهان ادبیات امروز را درک نمی کنند ولی از آن لذت می برند. مهم آن است که شما چیزی را ارئه دهید که مخاطب از آن لذت ببرد برای نمونه  اژدها و آتش دهانش تلفیقی از فرهنگ ایران و چین است که در این فیلم به وضوح دیده می شود. اقتباس از دیگر فرهنگ ها، برای کشورهایی نظیر انگلستان اهمیت داشته و هنر محسوب می شود.ما در همه جای دنیا شکسپیر می خوانیم . راجع به مختصات روح انسانی حرف زدن همیشه ثابت و لازم است.

رئیسیان به روز کردن  اتفاقات را امری درست می داند و اظهار داشت:. من  از ١٧ سال پیش به دنبال امکان امروزی کردن نشانه ها و معادلات ادبیات کلاسیک ایران بوده ام . این اتفاق برای من علاقه است در حالیکه نه زبان شناس و نه فرهنگ شناس هستم. ادبیات ما می تواند قصه ساز برای سینما و تلویزیون باشد بنابراین ما قصه را تفکیک کرده و به وجود می آوریم. اساسا آن چیزی که ممکن است در هر دوره ای از زمانی نتیجه بخش باشد، باید معادل سازی شود بنابراین آن چیزی را که احساس شود در گذشته نسبت آن علاقه وجود دارد، می تواند در قالب امروزی مطرح شود این اقدام هیچ اشکالی ندارد. با وجود گذشت زمان همچنان امثال سعدی کارایی های مهمی در جامعه امروز دارد.

وی معتقد است: اظهار نظر درباره عدم کارایی تاریخ زبان و ادبیات در سینما مطلق نیست در حالیکه روس ها درباره شکسپیر فیلمی ساخته اند که در جامعه امروز ما بسیار ماندگار شده است. اینگونه آثار علاقه مندان خود را دارند و نمی توان به قطع گفت که داستان هملت روس ها طرفداری ندارد.

کدهایی که از گذشته هر کشوری وجود دارد مورد استفاده و اقتباس در سینمای داخلی و خارجی قرار گرفته و لذت بخش است.

این کارگردان سینما ضمن اشاره به عملکرد سینما و تلویزیون در توجه به زبان و ادبیات فارسی  اذعان داشت: بر اساس تجارب شخصی خود ،در عرصه سینما و تلویزیون تاکنون هیچ تجربه جدی ای  در خصوص مشکلات زبان فارسی انجام نشده است . در این زمینه کارگردانان استثنایی با پشتکار و نبوغ ستودنی ای کم داریم و نظیر بهرام بیضایی  تکرار ناشدنی است . در دوران قبل از انقلاب سیطره فیلم فارسی اتفاق افتاد ، که در سال ۵۶ عملا به نابودی رسید و خسارت آن تا سال ها گریبان گیر فرهنگ ما بوده است .بنابراین سینمای ایران نیز همچون مسابقات جام جهانی مدام در حال رکورد زنی است وحتی فیلم سازان در انتخاب سانس اکران فیلم ها نیز به رقابت با یکدیگر می پردازند . این فاجعه ای بیش در عرصه سینما نیست و متاسفانه بسیاری از مدیران به این فاجعه دامن زده و به دنبال اعداد و ارقام می گردند ودر این زمینه تا حوزه ی مدیران ، سینماگران و حتی مردم پیش رفته اند .

وی عنوان کرد: علاقه مردم به سینما همیشه وجود داشته است اما در برهه ای از زمان ، با دراز شدن پای سینما از گلیم اش ، منجر به ورود افراد بی صلاحیت به عرصه سینما شده و این امر در میزان علاقه مندی مردم به دیدن فیلم ها نیز تاثیر گذاشته است . بنده به عنوان کارگردان سعی کرده ام در آثار خود ، نگاه به ادبیات و زبان فارسی گذشته را با زبان امروزی بیان کنم و نشانه ها و مفاهیم گذشته را در قالب داستان هایی جذاب برای مخاطب متوسط به نمایش بگذارم . این تجربه برای من بسیار برآیند جالبی داشته است و معتقدم که ادامه این روند تقریبا غیر ممکن است ، چرا که با هزینه های بالا همراه بوده و به کارگردانی پوست کلفت نیاز دارد .

اهدای جایزه زبان فارسی به فیلم سرخ پوست با فضایی متفاوت، و تنوع شخصیت ها با گویش های متنوع جای سوال دارد ، چرا که برابری آرای منتقدین ، داوران و مردمی در این راستا معقولانه و منطقی نیست . مخاطب در این فیلم بیشتر درگیر فضای اثر در قالب زمان خاص است . بنابر این در این راستا غلط هایی فاحش اتفاق افتاده  و دیگران به راحتی از آن عبورکرده اند.

رئیسیان اذعان داشت: من مطلقا سریال های ایرانی را تماشا نمی کنم و هیچ نظری هم نسبت به آنها ندارم. گذشته ادبیات ما بیشتر بر مبنای شعرهایی است  که تنها قابلیت استنباط مضامین از آن را دارد  و حتی امکان تبدیل همه این مضامین به داستان و  نیز وجود ندارد این کار مشکل و در مواردی هم غیر ممکن است .

بنده بیشتر نگاه شاعر و نویسنده گذشته را مورد تاکید قرار می دهم چرا که بسیاری از معادل سازی ها در این زمینه غیر ممکن می شود. گذشتگان قصدشان بیان قصه هایی جذاب، درست و دقیق نبوده است تا بتوان عینا از آنها در فیلمنامه و نمایشنامه استفاده شود . باید این علاقه و اشتیاقی که در سازنده های فیلم وجود دارد در دیگران نیز به وجود آورده و مخاطب را نیز ترغیب کند ولی من راهش را نمیدانم اما مهمترین مانع آن قوانین و مقررات و مدیران است . هزینه های زیادی صرف تولید فیلم با کم و کاستی های بسیار می شود و به هر حال این امری شخصی است و برای من به عنوان کارگردان اهمیت دارد و نمی توانم بگویم که از نظر دیگران نیز بی ارزشی تلقی می شود. چرا که قدمت چند صد ساله تاریخ ادبی در آثاری نظیر مولانا به معنای اهمیت آن است .

نگاه انسانی آثار ادبی ما برای فیلمسازان غیر ایرانی نیز حائز اهمیت بوده و حتی در مواردی استفاده می شود.من در فیلم آخرم “مرد بدون سایه” به این نتیجه رسیده ام که امکان معدل سازی یک قصه نظامی و تاریخی وجود دارد و بهره مندی از این نظریه بسیار نتیجه بخش و جالب بوده است.

مهدی سجاده چی: اندیشه مردم فراموش شده، زبان فارسی را به تغییر کشاند

مهدی سجاده چی فیلمنامه نویس  درباره سینما  و ارتباط آن با ادبیات و سینما  گفت: از نظر بنده نیت و قصد و غرضی برای سقوط زبان فارسی در سینما و تلویزیون وجود ندارد و این ناهماهنگی ها تحت تاثیر شرایط و جبر موجود شکل گرفته است .در گذشته کتب زیادی درباره ایرانی های به نگارش درآمده است و ما امروز با برخی از این اندیشه ها موافق و با برخی دیگر مخالف هستیم .

وی افزود: حقایقی در تاریخ ایرانیان وجود دارد که در هیچ کتابی گفته نشده و ما به تدریج آن را کشف می کنیم. بخشی از این واقعیت ها فرهنگ نگاه و سلوک مردمی بوده است که هرگز در دوران قبل و یا بعد از اسلام دیده نشده اند . ساختار اجتماعی- سیاسی ای که در کشور ما حاکم است در دوران بروز و ظهور اسلام و تقید به دین، توده های بسیاری از مردم  را نادیده گرفته است . در این بین بسیاری از افراد معتقدند که اصولا دین بخش زیادی از مردم در دوران قبل از اسلام، مشخص نیست و این اطلاعات تنها به واسطه ترجمه هایی از طبقات فرادست و مکاتبات درباری به دست آمده است و اطلاعات واضحی از تفکرات مردم وجود ندارد.برخی نیز معتقد هستند که بسیاری از مردم از اصلا اندیشه واضح و مشخصی نداشته اند.

سجاده چی یادآور شد: بعد از انقلاب ما اندیشه ای مبنی بر تغییر ساختارهای اجتماعی نداشته ایم  اما هرکسی هم که دچار تغییر طبقات و گروه های اجتماعی شده است به نوعی مقررات قشر متعلق به خود را رعایت کرده است و با همان ادبیات صحبت می کند برای مثال ما می توانیم نگاهی به مدیران رادیو و تلویزیون بیاندازیم تا به این نتیجه برسیم که مدیران در طول ۴٠ سال اخیر با وجود تفاوت های شخصی و دامنه لغات متعدد، همانند الگویی مشخص، صحبت می کنند.

وی اذعان داشت :نگرانی نسبت به خطر تغییر در زبان و ادبیات فارسی همیشه وجود داشته و باید هم وجود داشته باشد بلاخره ما باید نسبت به زنده بودن زبان و  وجود لایه های ضایع برای ساخت واژگان جدید نگران باشیم چرا که این نگرانی منجر به وجود مکانیزمی برای شناخت، تشخیص و درک موقعیت زبان و طبقه بندی شرایط می شود . در این میان خوش بینی و بدبینی کارایی ای نخواهد داشت و الزاما با متودولوژی به نتیجه می رسیم.

این فیلمنامه نویس فعالیت مردم فراموش شده از تاریخ را عاملی برای تغییر و تحول در زبان و ادبیات فارسی می داند و اظهار داشت: در عصر جدید رسانه، به تدریج بخش هایی از جامعه ایرانی که قبل از این نادیده گرفته شده و حرف هایشان در سطوح وسیع اجتماعی  شنیده نشده است، وارد عرصه فعال شده و از واژگان خود استفاده می کنند که نهایتا این روند تغییراتی را به همراه داشته است. بسیاری از دانشجویان ما تنها از ۵٠٠کلمه استفاده می کنند که این امر برای من تعجب برانگیز نیست چرا که این افراد با همین دامنه لغات زندگی خود را اداره کرده و نیازی به دانستن لغات بیشتر ندارند.

وی عنوان کرد: به نظر می آید که بخش هایی از جامعه که  فارغ از فرهنگ حکیم و ادیب  و دغدغه های مرسوم در حوزه زبان فارسی و تاریخ زندگی می کنند، با بی اهمیتی به اقشار مختلف، در محیط کوچکی رشد و زندگی می کنند و بدون افکار اصولی به زبان فارسی در همه سطوح جامعه فعال شده و با ادبیات و زبان خود زندگی می کنند. طبعا همه این تعابیر و واژگان راه خود را به سینما و تلویزیون باز می کند  که از نظر بنده راه حلی هم برای مقاومت با این فراگیری زبان اشتباه وجود ندارد . مکانیزمی برای اضافه کردن تعقل به شرایط اجباری اجتماعی وجود دارد که با فلسفه و متودولوژی همراه نیست. این عرصه نیاز به روش هایی دارد که زبان را که با محدودیت زایندگی همراه است و در مواجهه با لغات منطقی تر رفتار کند. در حال حاضر خواندن سعدی و حافظ و غیره کارکرد آشکاری ندارد بلکه شاید هزار سال هم مورد پذیرش باشد و تاثیرگذاری خود را داشته باشد.در سینما هم کسی نمی گوید که باید کتاب های سعدی و حافظ خوانده شود بلکه در مراحل آموزش فرزندان شاید بد نباشد کتب گذشتگان زبان و ادبیات فارسی مطالعه شود.

سجاده چی خاطرنشان کرد: سوال ما این است که آیا ما می توانیم زبان بهتر، مناسب تر و سودمندتری در سینما و تلویزیون داشته باشیم یا خیر؟ برخی بر این باورند که ظرفیت هایی در زبان فارسی وجود دارد که از آن غفلت شده است. من تعصبی به این اتفاق ندارم و اگر واژه ای زیبا ، دلپسند و کاربردی باشد در جامعه امروز از آن استفاده می کنم. زبان  فارسی علاقه بسیاری به سبقت از اسم گذاری دارد.اگر مردم علاقه ای به یادآوری موضوعات در قالب یک واژه ندارند بعد از مدتی واژه جدیدی می سازند تا فهم را به تعویق بیاندازد. واژگانی هستند که در برهه ای از زمان بنابر احتیاج مورد استفاده قرار می گیرند و بعد از مدتی کارایی خود را از دست می دهند .

وی تاکید کرد: هیچ هنری مثل هر مجموعه نظام مندی از تفکرات و رفتار انسانی دستورالعمل متناظر ندارد و نمی توان در حوزه های دیگر نسبت به هنر و جایگاه آن اظهار نظر کند چرا که هر هنری درک کننده و اهل فن مخصوص به خود را دارد و اهل فن باید از مجموعه هنر فرار خود کمک بگیرد. اگر فیلمسازی فقیه باشد می تواند فیلم های ارزشی بسازد چرا که از این علم آگاه است و هنر آن را هم دارد. آدم هایی که در حوزه سینما به طرز خاصی فعالیت می کنند به دنبال مخاطب پیچیده تری هستند که زبان فارسی نیز برای آنها اهمیت دارد.بنابراین رسیدن به این موفقیت نیازمند افزایش دانش در فیلمسازان است .زمانی می توان توقع داشت فیلمی بدون ایراد ساخته شود که  فیلمساز از تسلط کافی در زبان و ادبیات فارسی برخوردار باشد ولی اگر فیلمساز فارغ از این توانایی  براساس تاریخ اقدام به ساخت فیلم کند همچون فیلم  «مختارنامه»  قطعا با اثری پر از ایراد در زبان و ادبیات فارسی روبرو می شویم. با اشراف و علم فیلمساز نسبت به موضوعات فیلم ها، قطعا مشکلات را به حداقل می رساند.

این فیلمنامه نویس در خصوص مخاطب حرفه ای سینما گفت: اینکه چه فیلمی برای ما پسند و یا ناپسند باشد سلیقه ای است. سلیقه بصری و درک و فهم فیلم هم کاری آموزشی است و نباید انتظار داشت مخاطب در هر نقطه دنیا به یک اندازه از فیلم استقبال کند. ما مخاطبان حرفه ای و آموزش دیده ای داریم که در مواجهه با فیلم ها سرش کلاه نمی رود. برخی افراد نیز درباره فیلم ها دغدغه مند هستند و با فکر جلو می روند . این افراد نیز سلیقه خاصی در انتخاب فیلم ها دارند و متوجه پیشرفت و یا پسرفت فیلم بر اساس ادعاهای اولیه فیلمساز می شوند . قانون ازلی و ابدی یک فیلم آن است که خوب از آب در آمده است یا خیر. ادبیات کهن ما یکبار مورد ترجمه قرار گرفته است یعنی گزارش هایی از تجربه زیستی و عرفانی شاعر که در قالب کلمات ترجمه شده است بنابراین تبدیل این ترجمه ها به فیلمنامه مجدد نیاز به ترجمه ای دیگر دارد و که جز با نبوغ، خلاقیت و اشتباهات مکرر ممکن نمی شود .

عباس کریمی‌عباسی: زبان و ادبیات فارسی گنج بزرگی است که از آن به خوبی استفاده نشده است

در ادامه مراسم عباس کریمی عباسی کارشناس ادبیات و سینما، ضمن تاکید بر بهره مندی مفید از زبان و ادبیات فارسی و به روز رسانی آن در فضای فرهنگی امروز خاطر نشان کرد:

زبان و ادبیات فارسی مخزن بزرگ و گنجینه ارزشمندی ازمولانا و سعدی و غیره است که متاسفانه تا چهل سالگی انقلاب از این بستر به خوبی استفاده نشده است . این در حالی است که علاوه بر توجه به بهره مندی از این ادبیات، به روز رسانی زبان نیز از جمله ملزومات فرهنگ جامعه امروز محسوب شده تا درعصر جدید برای مخاطب قابلیت درک بالایی داشته باشد. در این زمینه کتاب های بسیاری هم نظیر” باران خلاف نیست ” وجود دارد که در مهجوریت مانده و با توزیع نامناسب از توجه غافل مانده است.

وی اظهار داشت: ایران در حوزه زبان و ادبیات فارسی از بهترین منابع برخوردار بوده اما عدم شناخت مخاطب نسبت به محتوای آن توزیع زبان و ادبیات فارسی را با مشکل ی جدی روبرو کرده است. در این میان بی توجه به استفاده شایسته از مخزن ادبیات به این مشکلات دامن می زند.

کریمی عباسی ذات ادبیات را درونی دانست واذعان داشت: مخاطب ادبی به واسطه ریشه های ادبی نیز درون گرا است بنابراین ساختار ادبیات با ساختار فیلمسازی تفاوت چندانی دارد . این وجهه تشابه معیاری اصولی برای تولید محتوا در عرصه سینما و تلویزیون است اما تطابق ادبیات با ساختار سینما و تلویزیون خود نیاز به مهارت دارد. زبان فارسی از پتانسیل و ظرفیت های زیادی برخوردار است اما کسب آن آسان نبوده و باید بدانیم از این ظرفیت در تولیدات سینمایی و تلویزیونی چگونه استفاده کنیم.

وی ادامه داد: سالانه ۱۹ هزار واژه به زبان انگلیسی اضافه و در فرهنگ آکسفورد لحاظ می شود در حالی که با کمی مقایسه سالانه به تفاوت واژگان در آن پی می بریم اما متاسفانه در به روز رسانی و افزایش دامنه لغات زبان فارسی در بی توجهی به سر برده و بنابر دلایلی بخشی از زبان مغفول مانده است در حالیکه می شود از آن به نحو احسن بهره برد.

این کارشناس ادبیات و سینما عدم وجود سواد رسانه ای را عاملی برای استفاده غلط ازوسایل ارتباط جمعی نظیر تلویزیون معرفی کرد و بسیاری از مشکلات مربوط به ادبیات و زبان فارسی را از آن دانست ..

وی در خصوص کارکردهای زبان فارسی افزود: به طور کلی زبان در ۳ کارکرد تبلیغی و تشویقی، ادبی و اطلاع رسانی تقسیم بندی می شود که باتوجه به گستردگی عمل و ظرفیت بالای سینما ، قطعا این  کارکردها برای آن کاربردی اساسی دارد. در این میان فیلمنامه نویسان نیز وظیفه دارند  زبانی را به کار گیرند که برای مخاطب سینما قابل درک باشد این در حالی است که انحرافات نادرست زبان و ادبیات فارسی پایه و اساس آن را دچار مشکل می کند . تبلیغات غیر اخلاقی مرسوم در سینما و تلویزیون حتی در فیلم های سینما و سریال های تلویزیونی  ریشه دوانده  و به علتی برای تغییر و تحول در سیر زبان تبدیل شده است که باید.مورد بررسی قرار گیرد.

کریمی عباسی اظهار داشت: انتخاب نوع کلمات و چیدمان آن در کاراکتر فیلم ها در جذب مخاطب  تاثیر بسیاری دارد چرا که مخاطب سینما بر اساس سبک و نقش، دیالوگ ها را از بازیگر می پذیرد. این در حالی است که با وجود تشابه معنایی در لغات ، نمی توانیم از واژه ها به راحتی استفاده کرده و توجهی به دیالوگ ها در سینما و تلویزیون نداشته باشیم.

کورش علیانی: نگاه بسته به کارکردهای زبان، بن بستی برای سینمای ایران/ قصه ها ادبیات نیستند، دقت کنید

کورش علیانی دانش آموخته زبان شناسی یکی دیگر از میهمانان این نشست تحلیلی بوده است که در واکنش به کریمی عباسی نسبت به تشابه زبان و ادبیات فارسی گفت: برخلاف نظر کریمی عباسی، زبان فارسی با ادبیات تفاوت بسیاری دارد . درواقع ما زبان و ادبیات سینما را نمی دانیم به همین دلیل در بن بست های تولیدات سینمایی و تلویزیونی مانده ایم و کاسه چه کنم به دست گرفته ایم .

کاملا واضح است که قواعد کار علمی در حوزه زبان را نمی شناسیم . ما مدام دلواپس هستیم و می گوییم زبان فارسی در خطر است اما من نمی دانم چه کسی گفته است که زبان فارسی در خطر است؟ در حالی که براساس بررسی یونسکو زبان در خطر ۹ فاکتور دارد که حتی در یک معیارش هم از سطح بالای ۵ هم پایین تر نیستیم . زبان فارسی اگر هم در خطر است از جانب همین دلواپسی ها در خطر قرار گرفته است . فارسی زبانان مدام از کلمات فرنگی و غریبه استفاده می کنند در حالی که باید دوستان مدعی زبان فارسی، توان تحلیل علمی زبان را داشته باشند. ما شانس آورده ایم پروژه فردوسی موفق نشد. اگر فردوسی می توانست واژه های زبان فارسی را نگه دارد همانند دیگر زبان ها در برابر زبان عربی از بین می رفت.

وی افزود: گنجینه زبان فارسی منوط به دیوان حافظ و مولانا و غیره نیست. ما نمی توانیم از  اشعار مولانا  موضوعاتی نظیر کودکان کار را استخراج کنیم چرا که این افراد در زمان دیگری زندگی کرده اند و با مسائل و مشکلات امروز سنخیتی ندارند.

علیانی با طرح سوال هویت سازی سینما ، چقدر در تشکیل و تاکید هویت ایرانی تاثیر داشته است؟ اذعان داشت: هیچوقت پژوهش سازی خوبی در این حوزه صورت نگرفته و تنها به دنبال جایگاه واژه ها بوده ایم این در حالی است که متودولوژی آن در آثار خارجی به وضوح دیده می شود. واژه جزو بی اهمیت ترین و کم اثرترین بخش های یک زبان است اما عدم تفکیک بین لغات و مفهوم منجر به با اهمیت نشان دادن واژه در زبان شده است. گستردگی به لحاظ تعداد واژه ها از دیگر تصوراتی است که اهمیتی ندارد. چرا که تعداد واژه هایی که به مفاهیم منفک از هم توجه می کند، حائز اهمیت است. در این میان کارآمدی زبان در چارچوب توجه به تعداد واژه های بالا ، بینشی اشتباه است . اساسا تعداد کلمات نمی تواند معیاری برای کاربرد زبان باشد .گاهی تغییر در لحن، نیاز فرد را تامین کرده و مانع از استفاده تعداد زیادی از واژه ها می شود.

وی استفاده مکرر و بهره مندی مردم  از برخی زبان ها را عامل ماندگاری زبان معرفی کرد و خاطر نشان کرد: در زمان ورود اسلام به ایران، دو زبان پهلوی و دری وجود داشته است اما  ترویج زبان دری و استفاده از آن  منجر به فراموشی تدریجی زبان پهلوی شده است بنابراین نهایتا زبانی را که مردم استفاده می کنند باقی می ماند و حساسیت درتاثیر پذیری از زبانهای دیگر کاملا بی مورد است.

این زبان شناس ادعا کرد: در جهان قصه زیاد نیست و ما مدام قصه ها را برای هم تعریف می کنیم اصولا قصه ها ادبیات  نیستند و ما هر چقدر به وجه زبانی و ادبیاتی آن بپردازیم پرت تر می شویم  ما هرچقدر جلسه سعدی خوانی بگذاریم و امیر ارسلان نامدار بخوانیم از آن چیزی در نمی آوریم .

ما باید به دنبال رابطه مابین زبان فارسی و سینما باشیم در این راستا هرچقدر متنی تر به موضوع نگاه شود در این ارتباط ناموفق تر خواهیم بود. فیلم هایی نظیر رستم و سهراب با تمام ارزشمندی شان ، با موفقیت روبرو نشد چرا که نگاه متنی به موضوع داشته ایم..

وی یادآور شد: صرفا دو راه برای تبدیل روایت های بنیادین به داستان وجود دارد که در وهله اول  توجه به تصویر است که از طریق سینما ممکن می شود و تاریخ سینما را می سازد.مخاطب سینما مردم کف خیابان هستند که با سازندگان سینما تفاوت دارند. آنچه که تا به امروز از منظر زیبایی شناختی وجود دارد، همیشه به پیشینه  زبان فارسی نگاه کرده است در حالیکه در قرن ٢١ نمی توان معیار سنجش افراد را صحیح خوانی غزل و اشعار گذشتگان دانست.

علیانی ارتباط مفهومی را یکی از کارکردهای جزئی زبان می داند و افزود: در واقع افراد با زبان برای خود وجه می سازند و رابطه های اجتماعی خود را نشان داده و جایگاه خود را تثبیت می کنند. نگاه بسته به کارکردهای زبان مارا به بن بست رسانده است. فاصله میان زبان گفتار و نوشتاری عمیق شده و با توجه به تنوع زبانی نمی توان از ادبیات گذشته  انتظار زیادی برای ساخت فیلم داشت.

حسن نورانی: زبان، ابزاری برای بقای کشورها در جنگ / بی احساسی ، زبان فارسی را نابود می کند

حسن نورانی، استاد دانشگاه از دیگر میهمانان این مراسم بود که بررسی جایگاه زبان و ادبیات فارسی در تولیدات سینما و تلویزیون را منوط به بازنگری سیر تاریخ عملکرد این رسانه ها دانست و اذعان داشت: ریشه یابی مشکلات ادبیات در تولیدات را باید از دوران مدرسه شروع و و تا به امروز بررسی کنیم. برنامه ها و فیلم های تلویزیون و سینما  در دوران کودکی ما با محتوای  امروز این رسانه ها تفاوت مشهودی پیدا کرده است این در حالی است که در گذشته شاهد تولید آثار فاخری در تلویزیون بوده و نوع گویش و دیالوگ ها به نحوی ادبی و اصولی مطرح می شد و تاجایی پیش می رفت که زبان عامه مردم را نیز تحت تاثیر قرار داده است. اینکه فردوسی و یا حافظ و سعدی متعلق به گذشته های دور هستند، بحثی بی نتیجه و همیشگی بوده  و در طرفداری و تکذیب آن هم همیشه دچار زیاده روی شده ایم . نسل امروز ما از لحاظ زبانی کاملا بی سواد است  و از قدرت درک معنای واژه ها و درک زمانی نیز عقب مانده است.

وی یادآور شد: طی چند دهه گذشته رسانه بر مردم تاثیرات بسیاری گذاشته است اما تغییر ذائقه و بی سلیقگی در این عرصه منجر به تولید آثار سطح پایین و تمسخر شد. ناگفته نماند که زبان فارسی گستردگی بسیاری دارد که بخشی از آن متعلق به کشور افغانستان است . زبان فارسی رایج در ایران تا حدی دستخوش تغییر و دگرگونی قرار گرفته که در کشور افغانستان به منظور جلوگیری از تاثیر زبان ما اقدام به تصویب مصوبه ای برای مقابله با زبان فارسی رایج در ایران کرده و با آن مبارزه می کنند در این میان تحت تاثیر قرار گرفتن معلمان مدارس نسبت به گویش دانش آموزان و مواجهه با ذائقه های شکل نگرفته ، ادبیات قشر فرهنگی و آموزشی را نیز  متحول کرده است که این اتفاق برای زبان و ادبیات کهن ما بسیار نگران کننده است.

نورانی تاکید کرد: در کشور ما مطالعه آثار فاخر معنایی ندارد که حتی بخواهیم بر تاثیرگذاری آن امیدوار باشیم چرا که جایگاه امروز زبان فارسی نیاز به فکر دارد. در حال حاضر فرزندان ما در آن عرصه بی مطالعه منتقد هستند و این ایراد بزرگ ما است .

وی بهره مندی از وسایل ارتباط جمعی و فضای مجازی را مستلزم سواد رسانه ای دانست و افزود: مردم از سواد رسانه ای و کاربرد آن غافلند .قشرعمومی برای استفاده مناسب از ابزارهای ارتباطی نیاز به آموزش دارد که متاسفانه از آن محروم هستیم. من معتقدم یک ملت و کشور می تواند سال ها مورد تهاجم دیگر کشور ها قرار گرفته و دگیر جنگ شود اما تا مادامی که زبانش را از دست نداده همچنان یک کشور مستقل و پابرجاست. زبان به مثابه هویت فرهنگی یک جامعه است و از دست دادن این  هویت بدون جایگزینی مناسب به معنای از دست دادن همه چیز است. باید بگویم قطعا زبان با پیشینه غنی به راحتی از دست نمی رود.

این استاد دانشگاه ضعیف شدن علوم انسانی در عرصه دانشگاهی و صحن عمومی جامعه را ضربه به هویت عمومی  معرفی کرد و گفت: راندن نخبگان فرهنگی از محافل مختلف و تقسیم بندی خادم و خائن بودن آنها بر ادبیات و زبان فارسی تاثیرگذار خواهند بود در حالیکه این افراد  با بستر اصلی سینما (متن) تنیده شده اند. سینما تنها هنری است که از هر حرفی بهره گرفته و هنر خلق می کند و تا زمانی که متن نباشد سینمایی نخواهیم داشت. وقتی که قشر تاثیر گذار فرهنگی کلا نادیده گرفته شوند و یا از بین بروند، این جایگزینی و جانشینی با مشکل روبرو می شود.بحث ما از دست رفتن زبان فارسی نیست بلکه بی احساسی نسبت به این زبان است که مشکل ساز شده است .

بی توجهی فرزندان به ادبیات و ترویج گفتمان محاوره در فضای مجازی، پدیده ای همگانی است که در همه کشورها مشکل ساز شده اما بی احساسی فرهنگی نسبت به پارامترهای فرهنگی یک کشور مهم تر از آن بوده و پیامدهایی جبران ناشدنی به دنبال دارد.ما باید به تاریخ زبان فارسی برگردیم و این بازگشت تا حدی می تواند کارساز شود که بتوانیم به پختگی افراد در زبان برسیم.

 ناصر فیض: نگران نابودی  زبان فارسی نباشید

در ادامه ناصر فیض نویسنده، شاعر و مسئول دفتر طنز حوزه هنری، نگرانی نسبت به ازبین رفتن زبان و ادبیات فارسی را بی مورد اعلام کرد و گفت: ورود واژه های جدید به زبان فارسی و بعضا واژه های غریبه ، نگرانی های را نسبت به از بین رفتن زبان فارسی برای برخی افراد ایجاد کرده است در حالی که به نظر بنده نگرانی ای  در این زمینه وجود ندارد چرا که تاثیرپذیری زبان فارسی از دیگر زبان ها اتفاقی عادی است.

وی افزود: در تاریخ زبان فارسی کشور ما اصلاحات و واژه های زیادی وجود دارد که بنا به دلایلی نامعلوم، مورد استفاده قرار نمی گیرد بنابراین عدم استفاده از واژه های جدید، به معنای کمبود لغات و بی تحرکی زبان ما نیست. در این میان حتی نیازی به تلاش زبان شناسان نیست و مردم خود جهت و معنای واقعی واژه ها را پیدا می کنند. در معرفی و شناساندن معنا و کاربرد واژه ها از ابتدا اشتباه و کم کاری شده و دیگر قادر نیستیم با برگزاری کلاس و نشست های مختلف نسبت به این اصلاحات اشتباه رایج در بین مردم اقدام کنیم .در واقع مشکل اصلی در جایگزین کردن واژه ها به جای لغت اصلی در زبان فارسی است.زبان شناسان باید نسبت به معرفی لغات در جای درست و معنای واقعی خود به موقع عمل کنند .

فیض درباره لزوم نظارت بر روند استفاده از زبان و ادبیات فارسی دربرنامه های تلویزیونی خاطرنشان کرد:سینما و تلویزیون محفلی برای گسترش زبان است اما به تنهایی نمی تواند منجر به معرفی و ارائه مناسب آن باشد. این در حالی است که هر اقدامی در کشور، متولی مختص به خود را دارد.غلط خوانی اشعار حافظ و سعدی و غیره یکی از اشتباهات رایج در این عرصه است که بنابر سلیقه های شخصی نسبت به آن نظر داده می شود  در حالی که برای جلوگیری از این اشتباهات نیاز به شورای نظارت برای درست خوانی داریم تا از ظرفیت های به نحو مناسب و کارشناسانه ای استفاده شود .

وی اذعان داشت: مشکلات زبان و ادبیات فارسی در تولیدات سینمایی و تلویزیونی ریشه در کوتاه آمدن مسئولان فرهنگی گذشته دارد که باید حل شود. ادبیات و زبان فارسی با وجود شباهت های زیاد، از یکدیگر مجزا بوده و تفکیکی شده عمل می کنند در این شرایط نباید مشکلات این حوزه را با هم بدانیم .

مسئول دفتر طنز حوزه هنری تاکید کرد: بررسی جایگاه امروز زبان فارسی نیازی به مته به خش خاش گذاشتن ندارد بلکه باید به دنبال علت تاثیرپذیری نسل جدید از فضای مجازی و ادبیات رایج در آن باشیم. نسل ما قاری حافظ و سعدی و آموزش ادب و حکایت از آن بوده و در نسل امروز فارغ از این دنیا، باید به دنبال صحیح خوانی باشیم. چه اتفاقی افتاده است که با پیشرفت تکنولوژی و علم و غیره باید به دنبال رفع اشکالات زبانی مرسوم باشیم در حالیکه  گذشتگان تحت تاثیر حافظ خوانی و غیره باسوادتر بوده اند؟

مهدی صالحی : بی توجهی به زبان فارسی به ضرر  حاکمیت تمام می شود

مهدی صالحی دبیر انجمن فرهنگی‌ آموزشی  ویرایش و درست‌نویسی،  از دیگر میهمانان این مراسم بود که درباره وظیفه ویراستاران در حوزه زبان و ادبیات فارسی گفت: در دوره ای از زمان ما را پلیس زبان می دانستند و در موسسه ویراستاران با قدمت ده ساله سعی شده است نسبت به این اقدام خودداری کرده و مرزهایی برای ادبیات و زبان شناسی و مبناهایی برای کمک به این عرصه را در نظر گیریم  که در نهایت موسسه ویراستاران به انجمن ویراستاران تبدیل شد. در این میان توجه به زوایای پنهان و مغفول زبان فارسی و ادبیات به عنوان هدف این انجمن قرار گرفت .

وی افزود: مباحث مربوط به اهمیت زبان فارسی در سینما از جمله اقداماتی است که طی سه سال گذشته در انجمن مورد بررسی قرار گرفته در این میان توجه به زبان و نه صرفا ادبیات از اهمیت بالایی برخوردار شده است . پیشنهاد ما به جشنواره فیلم فجر اعطای جایزه زبان فارسی و تجلی آن در فیلم ها بوده است تا به ظرفیت های زبان متناسب با موضوع فیلم و شیوه ی کارگردانی و فیلم نامه آن توجه بیشتری شود . ما به دنبال تربیت افراد همانند شاخص هایی چون علی حاتمی نیستیم بلکه به دنبال دستیابی به نحوه استفاده از زبان فارسی در حال حاضر هستیم  وطرح این سوال که آیا از همه ی ظرفیت های زبان فارسی استفاده می شود یا خیر؟ این روند علاوه بر فیلم های داستانی در فیلم های مستند نیز صورت گرفته است و تا کنون ۳۰۰ فیلم مستند توسط کار گروه مورد بررسی قرار گرفته تا خطاهایی نظیر زیرنویس و عدم تطابق آن با مفهوم مورد نظر اصلاح شود که این امر هیچ ارتباطی به حتی زبان فارسی و ادبیات رایج ندارد .

صالحی خاطرنشان کرد: تعیین خطا یا کج سلیقگی در تولیدات نیاز به همکاری و مشارکت دارد . در سینما جایزه ی زبان فارسی در جشنواره فیلم فجر امسال به فیلم سرخ پوست تعلق گرفت اما با وجود بازخورد های خوب یا بد ما نسبت به تعلق این جایزه همت خود را انجام داده ایم . در این راستا نیز تعاملاتی با سازمان سینمایی انجام شده تا دبیرخانه های ثابت برای زبان فارسی ایجاد شود . بنده معتقدم با وحود تمامی نقطه نظرات دوستان نسبت به ضعف ها و کاستی های موجود در تولیدات سینما و تلویزیون ، قطعا مسیرهای مشترکی برای بهبود وضعیت وجود دارد .

وی یادآور شد: در حال حاضر ۷ مبنا در کارگروه تعریف شده است که اگر بخواهیم درباره ی جایگاه زبان فارسی در فیلم ها اظهار نظری کنیم ، باید بر اساس معیار ها و مقیاس هایی این اقدام انجام شود . یک دستی زبان شخصیت های فیلم که بخش وسیعی از آن در دیالوگ های فیلم نامه تعیین می شود از جمله این معیار ها است . تخصصی بودن گونه و لحن زبان هر شخصیت در تناسب با ویژگی های روانی و رفتاری آن شخصیت از دیگر معیارها است . که در این حالت شخصیت ها در مواجهه با جایگاه های مختلف امکان بروز خطا را داشته که در شخصیت های سینمایی این خطا به نمایش گذاشته نمی شود . همه ی افراد دچار خطای زبانی می شوند و کژتابی از جمله خطاهای رایج است . انتخاب گویش ها و توجه به قدرتمندی آن از جمله معیارهای مورد توجه است که در بهره برداری از لهجه و گویش ها دچار زیاده روی و یا کم و کاستی در فیلم ها نشویم . تناسب گفتار و لحن شخصیت ها با دیگر عناصر فیلم در هر موقعیت نیز باید مورد توجه قرار گیرد . درست بودن جنبه های زبانی هر زبان یا گویش و یا لهجه در فیلم نیز نباید فراموش شود . ملاحاظاتی املایی اسانی فیلم ها نیز در زبان و ادبیات فارسی فیلم ها مورد بررسی قرار می گیرد .

دبیر انجمن فرهنگی‌ آموزشی  ویرایش و درست‌نویسی در ادامه گفت:  کاربرد لغات از نظر زمانی از دیگر مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد . در حال حاضر با دیالوگ های ماندگار کمتری در آثار مواجه می شویم که برای نمونه به فیلم م«حمد رسول الله » و دیالوگ ماندگار ابوحمزه می توان اشاره کرد . کمبود این گونه جملات ما را به راه اندازی پویش دیالوگ ماندگار و پیشنهاد آن به جشنواره فیلم ایجاب کرده است . راه اندازی مرکزی برای بررسی این گونه ارکان و ارائه آن به اهالی سینما و تلویزیون می تواند اقدامی موثر و جدی  ای باشد  که همکاری اهالی هنر را می طلبد تا با زبان پخته تری با ارائه آثار بپردازیم .

وی افزود:  در حال حاضر در بررسی آثار تنها به خود فیلم پرداخته می شود و از حواشی فیلم غافل هستیم در این بین از پوستر ، مجلات و کتاب های مربوط به فیلم نامه نویسی نیز غافل بوده ایم . تلاش می شود که استادان زبان شناسی و ادبیات در کنار اهالی سینما به مذاکره پرداخته تا مشکلات زبانی فیلم ها تا حد امکان رفع شود . در حالی که تعداد زبان شناسان سینمایی کم بوده ، در این زمینه نیاز به انجمن های حمایتی داریم . تا به حال در ارگان های مربوطه به سینما از جمله سازمان سینمایی اقدامات جدی نسبت به پیگیری زبان فارسی در تولیدات سبنمایی و یا حتی تلویزیونی صورت نگرفته است . این در حالی است که تاکنون تمامی این اقدامات نسبت به این قضیه به طور داوطلبانه از جانب فعالان عرصه زبان فارسی و سینما انجام شده است .

صالحی مشکل اصلی زبان و ادبیات فارسی را عدم وجود جایگاه و پژوهشگاهی برای سنجش ارزش زبان اعلام کرد و یادآور شد: فرهنگ و دیگر جنبه های کشور ما به زبان فارسی بی اعتنا است  و این منجر به ضرر در عرصه های اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی و غیره شده است این درحالی است که این ضررها صرفا در قالب زبان سنجیده نمی شود. شاید بزرگترین خطا از لحاظ روش شناسی ، بیان مفهوم در واژه و بعد از آن در فرهنگستان است.ما در عرصه های حاکمیتی هر کاری که می خواهیم انجام می دهیم ولی به دنبال پیوست زبانی آن نیستیم.که بر جایگاه آن در روایت و قصه تولیدات سینما و تلویزیون نیز تاثیر می گذارد در حالیکه که نسبت به این امر در کشورهای دیگر اقدام شده و تاثیرات مثبتی در تولیدات داشته است.

نوشته نشست تحلیلی «بررسی زبان فارسی در تولیدات سینما و تلویزیون» در حوزه هنری برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

۱۴ سالی از این دیالوگ در سریال «خانه به دوش» گذشته اما راست می گفت کوه به کوه نرسید ولی مسیر ما هرچند دور به قزوین و آدمهای فراموش شده اش رسیده است. فراموشی ای که نه به دست تقدیر، بلکه در گیر و دار  گره های کور ارتباطی از دیده شدن مغفول مانده و تاریخی را  که روزگاری به دستان این آشنایان به هنر آلایش می شد را به آلزایمر مشکوک کرده است. راست می گفت همه نقشه ها زیر سر او بود. یادش بخیر چه خوش درخشید در« بوی خوش زندگی » ابوالحسن داودی تا در بی معرفتی های امروز به یاد  نقش آفرینی در «جیب برها به بهشت نمی روند »  زخم دنیای سینما  بر پیکره افکار حرفه ای اش را التیام  بخشد. شاید هم خوب می دانست «پرده آخر» تنها یک فیلم برای تصاحب حق نیست بلکه دردی مشترک از دست دادن ها را به نمایش می گذارد یکی میراث خانوادگی و دیگری میراث هنری.

بارها گفته بود علاقه به بازیگری را در رفت و آمدهای خیابان ارباب جمشید، در خود پیدا کردم درست همان موقع هایی که خیلی ها در تب و تاب نقش های سیاهی لشکری خاطره ساز می شدند، من ماندم و جای خود را در بین بازیگران پیدا کردم. برای اولین بار در سال ۱۳۵۶ با فیلم « صبح خاکستر» ساخته تقی مختار، تجربه جدی بازیگری را آغاز کردم .این شروعی برای راه پرفراز و نشیب تصویر بود مسیری که همچون « دیوانه وار» کامران قدکچیان آدم های اهل هنر را به پریشان حالی می رساند.

شب روباه، هبوط، خفگی، سرب، بچه های نسبتا بد، نیش و چندین و چندتا فیلم دیگر اثر یک هنرمند نه، یک زندگی است که در تاریخ سینما و تلویزیون کارنامه یک بازیگر،نویسنده و کارگردان را رقم می زند.

غلامحسین لطفی متولد ٢٠ آبان ١٣٢٨ از شهر قزوین و دانش آموخته کارشناسی ارشد بازیگری و کارگردانی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال ١٣۶١ و دکتری افتخاری تئاتر است.

این هنرمند که بر اثر سانحه سقوط از ارتفاع  در سریال « بایرام»  دچار شکستگی از ناحیه هر دو پا و آسیب جدی به کمر شده است، بی اطلاعی اهالی تلویزیون و سینما از احوالات خود را بی رحمی آدم ها می داند و می گوید: ۵ سالی است که از پایتخت به قزوین آمده ام و تنها در مواقعی برای ادامه درمان به پایتخت می آیم. قزوین زادگاه من است. تا به این سن ازدواج نکرده ام و بعد از فوت پدر و مادرم به امید دو خواهر خود در این شهر زندگی می کنم. با وجود این فاصله، همیشه محترمانه به کار دعوت شده ام و هرگز همانند برخی هنرمندان خودم را برای حضور در کار به کسی تحمیل نکرده و نخواهم کرد.

ناراحتی از بعضی بی انصافی ها در صدایش به گوش می رسد: من برای کارم ارزش زیادی قائل هستم اما دعوت به کار با دستمزد ٣٠سال پیش توهین به هنرمند است .ما هنرمندان به این دلسوزی ها نیازی نداریم در حالی که بسیاری از دوستانم هم با وجود تحصیلات آکادمیک در رشته کاری و تجارب خوب از فضای کار به دور مانده و به مشاغل دیگری مشغول هستند اما  برخی افراد به واسطه روابط و آشنائیت ها هنرمند شده اند.

او که مهارت و تجارب متعددی در خلق فیلم های کمدی و طنز دارد، نسبت به آینده طنز در سینما و تلویزیون احساس نگرانی می کند و ادامه می دهد: امروز حال طنز و نقش های کمدی در فیلم های ما بد بوده و به حشو کشیده شده است. بازیگران  دیگر بازی نمی کنند بلکه به دنبال پرکردن وقتشان هستند در حالی که حرفه ای ها از کار کناره گیری کرده اند.سختگیری در سوژه ها و سانسور نقش ها، کمدی را بی محتوا کرده و عده ای هم برای نان آوری به دنبال تولید کارهای بی محتوا هستند که با لوس بازی به جلوی دوربین می روند. من معتقدم برای خنداندن مردم لازم به برگرداندن پوست هندوانه بر سر نیست چرا که طنزپرداز به خودی خود خنده آور و طناز است.

منتظر شنیدن نظر او درباره فیلم های کمدی این روزهای سینما بودیم. کسی که هنوز هم با دیدن فیلم های کمدی اش بعد از سال ها خنده بر لبانمان می آورد خود را  از دیدن فیلم های امروزی محروم کرده است چرا که معتقد است همه آدم ها به دنبال کسب درآمد هستند اما به دست آوردن آن نیاز به انگیزه دارد. این هنرمند سینما و تلویزیون تاکید می کند: من با دیدن آنونس ها تصمیم به تماشای فیلم می گیرم و متاسفانه در طی چند سال اخیر هیچ فیلمی نظرم را جلب نکرده است. این در حالی است که ما توقع بیشتری از برخی فیلمسازان نظیر رامبد جوان داریم که در « قانون مورفی» این انتظار برآورده نشد. پایین کشیدن فیلم از پرده سینما نیز نمونه ای از این کم و کاستی ها است چرا که تضادهای عجیب و غریبی در فیلم ها دیده می شود که می تواند ناشی از بسته بودن دست و پاهای طنز پرداز و محدودیت در کلام و دیالوگ ها باشد.

لطفی بازی های سخیف و غیرحرفه ای برخی افراد را از دیگر عوامل عدم موفقیت فیلم ها می داند و می گوید: افرادی همچون پورمخبر، بازیگر نیستند بلکه شخصیت واقعی خود را در فیلم ارائه می دهند بنابراین من علت این ضعف ها را کشف محدود استعدادها و بی توجهی به آموزش از جانب مسئولان هنری می دانم که بازیگران را  در برهه ای از زمان به کار گرفته، سپس به حال خود رها می کنند.

این بازیگر سینما، فروش بالای فیلم های کمدی را صرفا استفاده از فحاشی و جوک های غیر اخلاقی می داند که برای جلب نظر مردم دست به نشان دادن هر عملی می زنند. کپی برداری در تولید  و جذب مخاطب نیز از دیگر مشتقات برنامه های تلویزیونی است که حتی با الهام گرفتن از دکور برنامه های خارجی بدون هیچگونه ایده ای فعالیت می کنند. برنامه «عصر جدید» نمونه بارزی از این برنامه ها است که حتی در نشان دادن هنر بانوان هم دچار خود سانسوری شده اند. در حالیکه در برنامه های خارجی به دنبال کشف استعدادهای جدید و طنزپردازی هستند و با بهره مندی از توانایی افراد حتی بانوان نیز قدمی جدی برداشته می شود.

او با اشاره به تاثیر محفل های خانوادگی و دوستانه در ایجاد انگیزه برای فعالیت های هنری یادآوری می کند: دورهمی های خودمانی نیز به محفلی برای کشف استعداد افراد و خوشگذرانی تبدیل شده و کافی است که در خندان و ادا درآوردن موفق باشید تا مورد تائید اطرافیان در داشتن استعداد بازیگری قرار گرفته و نسبت به آن اقدام کنید. این در حالی است که این موفقیت ها به معنای داشتن توانایی بازیگری نیست و تضمینی برای موفقیت افراد در این زمینه نخواهد بود از نظر بنده این حوزه نیاز به سواد، تکنولوژی و تکنیک دارد و کسانی که به واسطه برخی توانایی ها در بازیگری وارد عرصه تلویزیون و سینما شده اند بعد از مدتی دچار تکرار نقش آفرینی می شوند که این خود معضل بسیاری از بازیگران امروز  و سقوط هنرمند است .

لطفی در حالیکه که از مسئولان سینمایی گله مند است می گوید: آدم ها مقصر نیستند بلکه شرایط اجتماعی برای فعالیت آماده نبوده و تشویقی برای استعدادها وجود ندارد. مردیم از بس تشویق نشده ایم و کسی را نیز تشویق نکرده ایم. تشویق و تمجید آدم های بزرگ منجر به انگیزه می شود اما در شرایط امروز هر کسی به فکر خود است و با وجود هزینه های کلانی که به ساخت فیلم ها تزریق می شود ولی جای کار بسیاری برای موفقیت داریم.

او توانایی ساخت سریال را در خود می بیند اما نداشتن توانایی مالی و حمایت برای فیلمسازی را عاملی برای عقب کشیدن از این عرصه معرفی کرد و تاکید می کند: فیلمسازی نیاز به بودجه دارد. من اگر بودجه لازم داشتم تا به حال کارهای زیادی را ساخته بودم همانند سال ۱۳۶۴ که با دقیقه ای ۲۵۰۰ تومان سریال «آیینه» را ساختم و خوشبختانه مخاطب خوبی هم داشته است. بنابراین هنر و نمایش نیاز به کار دسته جمعی، نیروی خوب و حرفه ای دارد. از طرف دیگر دستمزد کم بازیگران و بدقولی در پرداخت آن فعالیت هنرمندان حرفه ای را با مشکل روبرو کرده و اصلا با دستمزدها و شرایط بازیگران خارجی قابل مقایسه نیست. سالها  از زمان ساخت سری دوم سریال «آیینه»  گذشته است اما هنوز هم سازمان صدا و سیما به بنده بدهکار است و من این را بی احترامی به هنرمند می دانم .

کار کردن در سینما و تلویزیون نیز همانند دیگر مشاغل بهایی دارد و فکر نمی کنم قرار باشد پول خودمان را  از عوامل فیلم ها گدایی کنیم این در حالی است که همچنان ۱۵۰ میلیون تومان از تهیه کنندگان مختلف طلبکارم و کسی هم این قضیه را به روی خود نمی آورد .

لطفی، بازیگر سینما و تلویزیون، نویسنده و کارگردان از عمر رفته و تلاش های خود در این عرصه با ناراحتی می گوید: بهنوش بختیاری بازیگر تلویزیونبا استوری خود در فضای مجازی، من را به یاد همه آورد. باید بگویم در حال حاضر هیچ وضعیتی ندارم، به علت عواقب افتادن از ارتفاع در سریال «بایرام» با بیماری دست و پنجه نرم می کنم، می خوانم، می بینم، می شنوم ولی نمی گذارم زنگ زده شوم.

نوشته لطفا دست و پای کمدین‌ها را نبندید/ نمی‌گذارم زنگ‌زده شوم/ هرگز دستمزدم را گدایی نمی‌کنم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بیماری و فرسودگی ساختارهای نظارتی

در ابتدا یزدان عشیری، ضمن اشاره به اهمیت موضوع نظارت بر فیلم ها و حواشی که بر اثر نبود اقتدار و مکانیسم مشخص هر از گاهی، در این زمینه پیش می آیدگفت: نظارت بر فیلم های سینمایی همیشه دچار چالش و مناقشه بوده است. در دولت های مختلف فیلم هایی داشته ایم که با وجود پروانه ساخت و حتی پروانه نمایش با بن بست هایی روبرو شدند و می شوند و در زمینه نظارت و ارزشیابی آن ها با نوسانات و قبض و بسط هایی در وزارت فرهنگ  و ارشاد اسلامی و سازمان سینمایی مواجه ایم. یا نهادهایی چون: حوزه هنری، شهرداری، تلویزیون و … نسبت به محتوای برخی فیلم ها، خط و مشی ها و ارجاعات موجود در آن ها حرف دارند. بنابراین، همیشه با نوعی مشکل در کیفیت نظارت بر فیلم ها روبرو بودیم و هستیم. اکنون، این سوال مطرح می شود که آیا ما قانون مدونی برای رسیدگی به محتوا و مضمون فیلم ها نداریم؟

وی افزود: در شرایطی که آیین نامه فیلم و نمایش در دهه اول انقلاب اسلامی  تصویب و بعدها در دوره اصلاحات بازنگری شده است، این شائبه به وجود می آید که آیا امروز این آیین نامه نیاز به بازنگری، تغییر و تحول و پالایش دارد و یا اعمال سلیقه برخی مدیران فرهنگی منجر به رفتاری فرا قانونی و یا به تعبیری دیگر، رفتاری «فرو قانونی» در سینما و تداخل در چرخه اکران فیلم ها شده است؟ در هر صورت این مشکلات، تبعات و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی را به دنبال دارد که نهایتا، به هزینه بر شدن سینما و تجربه های تلخی نظیر پایین کشیدن فیلمی از پرده سینماها دارد. در حالی که می توانستیم با تدبیر و مدیریت نرم و بدون خدشه دار شدن ساحت سینما  نسبت به رفع موضوع و ایرادات محتوایی این فیلم ها اقدام کرد.

عشیری اذعان داشت: توقیف پروپاگاندایی فیلم های اکران بیش از هر چیز، نشانه فرسودگی و غیرهوشمندی دستگاه های نظارتی است.  این رویه، بسیار بد، خطرناک و پرهزینه  است که می تواند اعتبار و وجهه سینما و نهادهای ناظر بر آن را زیر سوال ببرد و نشانه عدم تعامل سینماگر با بدنه مدیریتی آن است. بنابراین، در این نشست می توانیم به وضعیت، ساختار، ماهیت آئین نامه نمایش و جایگاه و سهم نهاد دولتی ناظر را مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهیم.

آیین نامه محکم و قابل استنادی در سینمای ایران وجود ندارد

سید رضا اورنگ منتقد سینما و روزنامه نگار با اشاره به اهمیت نظارت بر فیلم ها گفت: بحث نظارت در همه جای دنیا وجود دارد و هیچ کشوری از این مهم مستثنی نبوده و نیست، اما تفاوت عمده ای در نظارت بر سینمای ایران و دیگر کشور ها  وجود دارد. در کشورهای صاحب سینما و دیگر کشورها، آیین نامه ها روشن و خط قرمزها مشخص است.سینماگران این دستورالعمل و خط قرمز ها را به خوبی می شناسند و به آن عمل می کنند.هیچ فردی هم نمی تواند اعمال سلیقه کند.

وی عنوان کرد: در زمان پهلوی اول توسط اداره سانسور برای اولین بار آیین نامه ای برای تولید فیلم نوشته و ابلاغ می شود.در بندهای این دستورالعمل همه چیز واضح و مشخص آورده شده است. سینماگران می دانستند که اگر از این چارچوب پا را فراتر بگذارند جلوی ساخت و نمایش فیلم آنان گرفته خواهد شد،بنابراین به آن عمل می کردند. در دوره پهلوی دوم این آیین نامه دچار تغییراتی شد،اما همچنان خط قرمزها برای فیلمسازان روشن بود. بنابراین علت مردود شدن فیلم ها و نگرفتن مجوز نمایش مشخص و فیلمساز نسبت به عدم رعایت آن آگاه بود.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی قانون و آیین نامه محکمی برای تولید فیلم نوشته نشد.آیین نامه ای که در سال ۱۳۶۱ نوشته و ابلاغ شد،به علت قابل تفسیر بودن،همواره فیلمسازان و مدیران را دچار مشکل می کرد و می کند.هر کس که در طول این سال ها مسند نشین سازمان سینمایی شده،تغییراتی به دلخواه ایجاد و این آیین نامه را تفسیر به رای کرده است.فیلمسازان قریب ۴۰ سال است که بلاتکلیف هستند و نمی دانند خطوط قرمز ها چیست؟زیرا آیین نامه به طور روشن بیان نکرده و هر بندش جای تفسیر دارد.اگر به طور مشخص و روشن،خطوط قرمز ها به سینماگران ابلاغ شود،بی شک مشکلات نظارت به حداقل خواهد رسید،زیرا تکلیف همه مشخص است و اعضای شورای پروانه و برخی از مدیران نیز نمی توانند اعمال سلیقه کنند.

اورنگ عنوان کرد: بعد از سال ها تجربه فرهنگی در سینما، هنوز ندیده ام برای جلوگیری از اکران یک فیلم یا ندادن پروانه نمایش به آنها ،به بند هایی از آیین نامه موجود استناد شود!وقتی به فیلمساز جزییات مردود شدن فیلمش را نمی دهند و سندی در اختیار وی قرار نمی دهند،پر واضح است که به کار شورای پروانه نمایش اشکال گرفته و شاکی باشد.

چون آیین نامه ها و مقررات در ایران،همیشه تفسیر به رای شده و مسوولان اعمال سلیقه می کنند،باید لایحه ای مشخص با نظر کارشناسان درجه یک سینمای ایران تهیه شده و در هیات دولت مطرح شود.پس از تصویب در این هیات آن را به صحن مجلس برده که پس از تصویب به صورت قانون در بیاید تا مدیران سینمایی و برخی فیلمسازان نتوانند از آن تخطی کنند.بدون قانون مصوب مشکلات همچنان پابرجا خواهد بود.

وی افزود: در مباحث توقیف فیلم ها دو نکته اساسی وجود دارد. اگر فیلمی برای گرفتن مجوز دچار مشکل شد، یا فیلمساز و تهیه کننده برخلاف آیین نامه موجود در ساخت تخطی کرده اند و یا اعمال سلیقه مدیران منجر به رد یا توقیف آن شده است. بنابراین اگر چارچوب محکمی برای نظارت وجود داشته باشد هرگز سینمای ایران با این مشکلات روبرو نشده و نمی شود. اگر هنگام دادن پروانه ساخت نظارت دقیق تر و بهتری روی فیلمنامه وجود داشته باشد،از همان ابتدا می توان مشکل را حل و به تهیه کننده نیز نکات را گوشزد کرد.در این صورت اگر فیلمساز و تهیه کننده تذکر شورای پروانه ساخت را جدی نگرفته و در فیلمنامه اعمال نکنند،شورای پروانه نمایش نیز می تواند به آن استناد کرده و به فیلم مزبور مجوز اکران ندهد، چرا که مشخص می شود کارگردان و تهیه کننده تذکرات را جدی نگرفته و در فیلم اعمال نکرده اند. اعمال سلیقه مدیران نیز مشکلی است که  نظارت ها  را زیر سوال برده و مشخص می کند ،هر فردی که در این جایگاه ها قرار گرفته مقررات را تغییر داده است. اگر در سینمای ایران قانون مدون و مصوبی وجود داشته باشد که همه مکلف به اجرای آن باشند،هرگز نه فیلمسازی می تواند تخلف کند و نه مدیر یا عضوی از شورای نمایش اعمال سلیقه،زیرا مصوب مجلس است و احدی نمی تواند در آن تغییر ایجاد کند.فقط در صحن مجلس و با تصویب نمایندگان می توان در آن تغییرات ایجاد کرد.

اورنگ گفت: مشکلی که برای فیلم «رحمان ۱۴۰۰» پیش آمد و منجر به پایین کشیدن آن از روی پرده شد،بسیار عجیب و حیرت آور است.  دلایلی که مدیر مربوطه برای این عمل ذکر کرد و در رسانه ها منتشر شد،بسیار خنده دار است! زیرا امکان ندارد چنین اتفاقی بیفتد.مگر می شود ایرادی را که به فیلم گرفته و به تهیه کننده ابلاغ کرده اند،وی این تغییرات را در فیلم پیاده نکند؟کارگردان نیز اصلا نمی تواند خودسرانه تصمیم بگیرد که ایرادات گرفته شده را در فیلم اصلاح نکند، چرا که راش ها در اختیار تهیه کننده است و هر گونه تغییر در فیلم با اطلاع وی انجام می شود.تهیه کننده فیلمی را که توسط شورای پروانه اصلاحات خورده را به کارگردان می دهد تا اشکالات را برطرف کند.پس از رفع اشکال نیز فیلم را با دقت بازبینی می کند تا اصلاحات انجام شده باشد.سپس دوباره به شورای پروانه ساخت می برد تا برای نمایش کد بگیرد.بنابراین نمی توان باور کرد که کارگردان یا تهیه کننده بدون هماهنگی تصمیم گرفته باشند در برخی از سینما ها نسخه اصلاح نشده را به نمایش بگذارند! مگر می شود بازرسان حاضر در سینماها ایرادات فاحش این فیلم را ندیده و گزارش نکرده باشند؟ مسوول مربوطه گفته بود بازرسان ما فقط به سینماهایی رفته بودند که نسخه اصلاح شده را نمایش می دادند،برای همین متوجه خلاف نشده اند!این اظهار نظر واقعا باور نکردنی و خنده دار است.چرا سازمان سینمایی بعد از گذشت حدود یک ماه از اکران متوجه این موضوع شده است؟!اگر فیلم «رحمان۱۴۰۰» از مقررات تخطی کرده است،چرا اعلام نکردند به دلیل کدام بند این آیین نامه جلوی ادامه نمایش آن را گرفته اند؟

این منتقد سینمایی تاکید کرد: طبق ادعای مسوولان مربوطه، تهیه کننده مرتکب خلاف شده و در چند سینما نسخه اصلاح شده را نمایش داده است،اگر چنین است،پس چرا سازمان سینمایی جلوی اکران این فیلم را در سینماهای حوزه هنری و دیگر سینماهایی که نسخه اصلاح شده را نمایش می دادند نیز گرفت؟! همه این موارد نشان دهنده این است که قانون و آیین نامه محکم و قابل استنادی در سینمای ایران وجود ندارد.اگر قانونی مصوب مجلس وجود داشت،هرگز چنین اتفاقاتی در سینمای ایران رخ نمی داد و سینما گران هم مدام با مشکلات دست و پنجه نرم نمی کردند.

ضرورت تغییر مدیران

محمدتقی فهیم منتقد و تحلیل سینما بر دردسر های نبود نظارت در سینما تاکید کرد و اظهار داشت: بحث نظارت در کشور ما واقعا جدی است و هزینه های زیادی را برای هنر و سینما تراشیده و بارها، دردسرساز شده است. تفاوت بین نظارت و سانسور بسیار مخدوش است. من معتقد هستم  قانون و آیین نامه وجود دارد اما به روز نشده است.  بنابراین، بحث مهم تر وجود آدم هایی است که قانون را نمی شناسند و فرق بین نظارت و سانسور را نمی دانند.

وی یادآور شد: درک ما از قانون مهم تر از خود قانون است این در حالی است که  ما در درک ممیزی محتوا و تفکر فیلمسازان و بحث نظارت در حوزه حفظ حریم ارزش های جامعه مشکل داریم و با ناتوانی مسئولان در شناخت آن روبرو هستیم. به نظر بنده همیشه کم سوادترین آدم ها در حوزه نظارت کار می کنند.  در این خصوص فارغ از وجود دانش آکادمیک، به کم سوادی اجتماعی و عدم درک هنر  تاکید می کنم. مشکل عدم نظارت مربوط به زمان حال نمی شود.

در برابر ابتذال و بی حیایی مقاومت می کنیم

فهیم  معتقد است  در برخی موارد نظارت با سانسور اشتباه گرفته می شود و نظام با تمام ظرفیت خود در حمایت از اندیشه ها چراغ سبز نشان می دهد که ما از هرگونه اندیشه و آزاد اندیشی حمایت می کنیم ولی خطر قرمز های خودمان را داریم و در برابر ابتذال و بی حیایی مقاومت می کنیم و با سانسور تفکر و اندیشه در مواقعی که دست روی مقوله های جدی و حساس می گذارند، به مقابله  خود ادامه می دهیم. بنابراین ناتوانی در شناخت،  بلایی جبران ناپذیری بر سر آثار هنری است چرا که از طرفی آثار و هزینه روانی فیلمسازان و از طرف دیگر هزینه گزافی برای نظام تراشیده شده و فیلم را درگیر سانسور می کند.

وی اطلاع مسئولان بالادست از اهمیت نظارت و قراردادن افراد قادر به درک هنری و شناسایی مقوله های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را راهکاری برای بهبود وضعیت نظارت در سینما دانست و خاطر نشان کرد: در سطوح مدیریتی سینمای امروز این قضیه کاملا برعکس است و مدیران با بی توجهی به بحث نظارت ها منجر به بروز پدیده ای چون فیلم «رحمان ۱۴۰۰» شده اند تا از بی سرو سامانی نظارت ها در سینما استفاده شده و نسخه مد نظر تهیه کننده به راحتی در سینما اکران شود. بحث این فیلم تنها توقیف نیست چرا که اتفاقی بالاتر از این در سینما افتاده است که منجر به آبروریزی شده  و این فیلم اولین و حتی آخرین مورد در لطمه به سینمای ایران نبوده است. به طور کلی کم سوادی در حوزه نظارت باعث خلط مبحث سانسور و نظارت شده و منجر به فراری دادن و انزوای سینماگران و آسیب به سینما شده است.

این منتقد سینما، بازنگری و بازسازی سیستم نظارت سینما را راهکار بهبود وضعیت نظارتی دانست و  اذعان داشت: در صورت تحول و ارتقاء می توان در سینما پیشرفت کرده و با تغییرات بنیادی در حوزه مدیران اصلاحات در این سیستم را به سرانجام رساند. همچنین، مشاهده می شود که عدم آگاهی و بی سوادی برخی مدیران نسبت به حوزه مسئولیت هایشان،  نظارت را در قالب سانسور حاکم کرده که این روند، در رسانه ها هم رخنه کرده و ما را  در زمینه «آدم های پرسشگر» دچار خلا و کمبود کرده است.

فهیم خواستار تغییر مدیران شد و خاطرنشان ساخت:  جا به جایی مدیران امروزی با آدم هایی که رویکرد آگاهانه و اصیلی در این حیطه دارند می تواند به بهبود وضعیت کمک کند. در این میان شوراها، نیز، قادر به تاثیرگذاری هستند به شرطی که با آدم های با کفایت و آگاه  روبرو باشیم و صرفا، بر سوق دهی به صبفه آکادمیک و علمی این افراد تاکید نکنیم. لذا با تغییرات اساسی و جا به جایی، فارغ از سانسور می توان به وضعیت نظارت ها سامان بخشید.

با تنبیه خاطیان، از حیثیت سینما دفاع کنید

امیرحسین شریفی تهیه کننده سینما و تلویزیون گفت: بنده به عنوان تهیه کننده فیلم، سه دهه ای می شود که با نظارت بر فیلم ها درگیر هستیم. در شرایطی که این نظارت ها کاملا سلیقه ای اعمال می شود و با تغییر مدیران نیز تغییر می کند. ما تهیه کننده ها هیچ وقت نمی توانیم درست و غلط را تشخیص دهیم.  برای نمونه می توانم به فیلم هایی اشاره کنم که مجوز نمایش دارند اما حوزه هنری در اکران آن مشارکتی نمی کند که البته من حق می دهم  چرا که بعضی فیلم ها واقعا، دارای ابتذال  هستند. در بحث نظارت، سانسور و نظارت باهم عجین شده و در کاربرد تقریبا یکی شده اند.

وی در خصوص اکران و توقیف فیلم «رحمان ۱۴۰۰» افزود: اکران نسخه اصلاح شده این فیلم در سینماهای حوزه هنری و پخش نسخه اصلی آن در دیگر سینماها تجربه بدی در حوزه نظارت ها بوده و تهیه کننده متخلف باید تنبیه شود. در واقع، حیثیت سینمای ما را خدشه دار کرده و به واکنش رسانه های خارجی هم رسیده است.

شریفی یادآور شد: نظارت بر سینما باید بر اساس قانون باشد همانگونه که خط قرمزها در  صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مشخص شده و سالهاست با تغییر مدیران تغییری در قوانین برنامه سازی ایجاد نمی شود. اما در سینما تکلیف مشخص نیست و متاسفانه با ورود گروه های مافیایی به سینما حتی قدرت اکران فیلم ها هم در دست این افراد قرار گرفته و در مورد نمایش فیلم ها سلیقه ای تصمیم گیری می شود و این حیثیت سینما را نشانه گرفته است.  فیلم «رحمان ۱۴۰۰» اگر مال بنده بود قطعا در مرحله ساخت با ممانعت روبرو شده بود. من به عنوان یک تهیه کننده هر نسخه ای از فیلم را که تحویل می دهم کد دریافت می کنم و نمی دانم چگونه امکان دارد نسخه های فیلم «رحمان ۱۴۰۰» در سینما ها باهم متفاوت باشند.

عضو هیات مدیره انجمن تهیه کنندگان مستقل سینمای ایران، وظیفه شورای نظارت و ارزشیابی را گرفتن تعهد از فیلمسازان دانست و یادآور شد: تعهدات برای بعضی فیلمسازان روند متفاوتی دارد و در این میان گروه مافیای سینما در گرفتن پروانه ساخت ونمایش موفق هستند که از نظر بنده این نگاه و صرفا دادن پروانه ساخت و نمایش نظارت محسوب نمی شود. در اصل، ما نظارت صحیحی بر فیلم ها نداریم.

ابتذال، حق فیلم های خوب را ضایع می کند/ غفلت مسئولان از مخاطب شناسی اجتماعی

محمدعلی حسین نژاد عضو شورای پروانه نمایش، در پاسخ به سوال آیا در نظارت بر فیلم ها قانونی وجود دارد یا خیر ؟ گفت: پاسخ به این  سوال به بحث کلی تری از سطوح جامعه برمی گردد، تا بتوان میزان تاثیرگذاری قانون را بررسی کرد. در واقع فرهنگ، رفتارها و تعاملات عمومی بیش از اینکه متکی به قانون باشند به عرف و نرم ها بستگی دارند و مثال ساده آن ترافیک است. در کشوری که قانون باشد، تا زمانی که نرم ها و هنجارهای اجتماعی اصلاح نشود کاری پیش نمی رود و قانون تاثیری نخواهد داشت. در رفتارها و تفکرات اجتماعی نیز نرم ها هستند که حاکمیت می کنند و قانون، حتی ارزش ها و باورهای اعتقادی هم نقشی در رفتارهای اجتماعی ندارند.

وی خاطرنشان کرد: فرض کنیم در سینما قانون را عوض کردند آیا همه چیز درست می شود؟ یا در تلویزیون که مثلا قانون مدون داریم آیا همه چیز درست می شود ؟ آیا ما دیگر خروجی مبتذل نخواهیم داشت؟ بر اساس مطالعات انجام شده ، بی خاصیت ترین صدا و سیمای دولتی در دنیا، صدا و سیمای ایران است.

عضو شورای علمی مدرسه ملی سینمای ایران معتقد است ابتذال از نظر من چیزی است که سطحی، شعاری و کپی باشد و لزوما، هم  این اتفاق در فیلم های کمدی نمی افتد و اتفاقا، این فرآیند می تواند در فیلم های جنگی و اجتماعی نمایان شود. و باید گفت ابتذال به مفهوم علمی در مقابل اصالت قرار می گیرد. بنابراین، هرچه اصالت کم تر شود ابتذال بالاتر می آید. در واقع، اصالت از درون بر می خیزد و بدیع و زیبا است.  اگر فکر و پرداخت سینمایی اصیل باشد ، زیباست و ابتذالی در آن وجود ندارد.

وی اظهار داشت: نظارت در همه جای دنیا هست اما باید ببینیم در چه کشورهایی موفق تر عمل کرده و توانسته با توجه به معیارهای جامعه خود کارکرد بیشتری داشته باشد. در این راستا، ملزم به مطالعه ملاک های موفقیت در دنیا هستیم. در جایی که نظام سینمایی مستمر و مستحکمی وجود دارد و بالاترین نظارت در جهت اعتلای نظام سینمایی صورت می گیرد، خود کنترلی هم وجود داشته و هرکسی خارج از مسیر وارد و در سیستم اختلال ایجاد کند، خود سیستم آن را پس می زند و حذف می کند. اما سوال اینجاست که آیا در ایران واقعا سیستم و ساختار سینمایی  وجود دارد؟ معتقدم نظام سینمایی به نحو خوبی شکل نگرفته و افق و آرمانی در آن دیده نمی شود. این درحالی است که فیلم های خوبی هم که ساخته می شود ، به واسطه ابتذال حاکم بر سینمای ما، دیده نمی شوند.

حسین نژاد درباره اهمیت مخاطب شناسی در سینما و توجه مسئولان فرهنگی به آن اذعان داشت: امروزه مخاطب شناسی مهمترین بحث سینماست تا با توجه به آن بتوان در جذب مخاطب موفق عمل کرد. بعد از پخش فیلم باید میزان تاثیرگذاری آن مشخص شده تا بازخورد فیلم و میزان موفقیت آن تعیین شود. زمانی که مشخصات مخاطب مشخص نیست نوع تاثیرگذاری بر آن هم معنایی پیدا  نمی کند این در حالی است که همه بر این عقیده هستند ولی کسی در نوع ، روش و شیوه های آشنایی با آن اطلاعی ندارد. سینمای ما متوقف است چرا که با تغییر زمان و تحول نگرش مخاطب، همچنان در همان مرحله مانده است و با این توقف ابتذال را بیشتر کرده است.

ابتذال، خانواده ها را از سینما دور کرده است

عضو شورای پروانه نمایش ادامه داد: بدترین نوع نگرش ها و واکنش ها در غالب سینماگران وجود دارد. در واقع، ابتذال بر سینمای ما غالب است و خانواده های ما را از این عرصه فرهنگی دور کرده است. تا زمانی که ابتذال بر سینما غالب است ما مجبور به دادن مجوز هستیم  چرا که در شرایط رخنه و سیطره ابتذال بر فیلم ها، دادن و یا ندادن مجوز و پروانه راه حل مناسبی برای رفع آن نیست و یا باید سیستم اصلاح شود یا سیستم دیگری را در این راستا، رشد دهیم. تجربه نشان داده  است باید سیستم  به طور کلی درمان شود که برای احقاق آن به نوع دیگری از نگرش نیاز داریم. وقتی سیستم بیمار است از امثال این فیلم ها دفاع می شود و یا باید ما حذف شویم. گیر دادن به امثال فیلم «رحمان ۱۴۰۰» فایده ای ندارد. با وجود چند فیلم نوآور، موضوع ابتذال حل شدنی نیست. این یک تئوری است که اگر یک سیستمی آلوده شود چاره ای جز حمایت و ادامه آن روند نیست.

وی یادآور شد: در کشور ما سیاست های فرهنگی ای که متناسب با نیاز زمان باشد وجود ندارد. همه ما در همه موضوعات استاد هستیم که راه حل بدهیم در حالی که این راه حل ها می تواند وضعیت را بحرانی تر کند چرا که مسائل ما پیچیده بوده و راه حل های ساده نمی تواند جوابگوی آن شود. تنها باید مسئله را شناخت تا  خود راه حل پیدا شود.

حوزه هنری و کمک به روند اصلاح سینما

سیدمحمد حسینی نویسنده و منتقد سینما، در خصوص وجود قوانین مربوط به نظارت بر فیلم ها گفت: در آبان ماه ۶۱  به درخواست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از  نخست وزیر وقت، آیین نامه ای ۱۷ بندی در خصوص پخش آثار سینمایی در جلسه هیئت دولت تدوین شد و بسیار  دقیق و شفاف خط قرمزهای مربوط به این حوزه را مطرح کرده است و اتفاقا، اگر رفتار حوزه هنری هم نگاه کنیم تاکنون منطبق با همین قانون پیش رفته است. بنابراین بنده، معتقدم ما قانون داریم اما بیشتر در فضای ناآگاهی به سر می بریم چرا که از جانب قانون گذار ابلاغی  به فیلمسازان صورت نگرفته است در حالی که  ابلاغ قانون از جانب مجریان،کمترین کاری است که باید نسبت به آن مبادرت شود. در مقایسه با سایر کشورها، آنچه که در سینمای آمریکا اتفاق می افتد نظارت شفاف بر آثار است اما سینمای ما چند خدایی شده و مدیریت یکسان و عمیقی ندارد.

وی افزود: سینمای ما بیش از مدیر به منتقد دلسوز نیاز دارد که بسیار کم هستند تا در نقد، نگاه کلی ای به سینما انداخته شود. سینما را باید در نمای باز و با نگاه دورتری دید تا بتوانیم درباره خود سینما صحبت کنیم.

حسینی خاطرنشان کرد: چگونگی حل مشکل می تواند با فرایند سینماهای موفق دنیا سنجیده شود  این در حالی است که سینمایی نظیر هند که زمانی دیده نمی شد امروز به شدت در خدمت فرهنگ خود بوده و در این امر موفق عمل می کند. نگرش دقیق به قانون و تدوین جدیدی از آن سینمای کشورشان را بهبود و در کنار آن نظارت به جامعه خود را نیز مورد توجه قرار داده است.

وی اظهار داشت: سینمای فعلی ما به دنبال فکرکردن نیست بلکه در پی گذر از اندیشه است. در واقع، نقد ناظر سوم بر فیلم ها بوده و لازم است نظارت اصلی در راستای آگاهی اصلی به مردم صورت گیرد. سیستمی که امروز در سینمای ما به قهرمان تبدیل شده به اومانیسم و ضربه به اجتماع رسیده است و باید به سیستم جمعی دست یابد. پرداختن به فیلم های چند قهرمانی فرایندی است که در دو سال اخیر در سینمای غرب به آن توجه شده و از حالت قهرمان فردی خارج شده اند. ما باید به سمت اندیشیدن در باره سینما  برویم. در بیرون از سیستم سینما، نگاه کاسبکارانه ای شکل گرفته که این موضوع، به چالش های نظارت و مشکلات قوت می دهد. بنابراین نگاه کلی به سینما می تواند نظارت را در منظومه کلی بهتر کرده و به این فرایند کمک کند.

مدیرمرکز تولید متن حوزه هنری عنوان کرد: اینکه تلویزیون اثار سینمای غرب را پخش می کند به خاطر برخی محتواهای فطرت گرایانه و عدالت جویانه در آن هاست. درحالی که۸۰ درصد فیلم های ما قابلیت پخش تلویزیون را ندارند چرا که محتوای آنها  با فطرت انسانی هم، در تناقض بوده و از لحاظ مضمونی بیمار است. بیماری که قطعا درمان آن ندادن پروانه ساخت و نمایش نیست بلکه به یک نگاه کلی به سینما نیاز دارد که حوزه هنری به نوبه خود با  اقدام به اصلاح و تاکید بر گفتمانی متفاوت به این روند کمک کرده است.

وزارت ارشاد، پای مجوزهایش بایستد

علی قائم مقامی تهیه کننده سینما نیز با دیدگاهی انتقادی به مباحث نظارت در سینما یادآور شد:  صحبت های من در این مراسم  در جایگاه یک مدیر تولید و تهیه کننده است و از جانب هیچ انجمن و صنف خاصی مطرح نمی شود.

وی خاطر نشان کرد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف به رعایت آیین نامه مصوب سال ۶۱  است و زمانی که فیلمی مهر تایید کسب می کند وزارت ارشاد باید پای آن مجوز بایستد وگرنه سنگ رو سنگ بند نمیشود.

این تهیه کننده  سینما با طرح سوالی از در خصوص نظارت مضاعف حوزه هنری برفیلم ها عنوان کرد: وقتی دستگاه نظارتی و شورای پروانه نمایش وجود دارد دیگر موضوعیتی ندارد که ارگانی همانند حوزه هنری یا شهرداری با نظارت مجدد تصمیم به اصلاح و ممیزی جدید فیلم بگیرد. مجوز فیلم دارای پروانه نمایش را فقط وزارت ارشاد یا دادگاه میتواند لغو کند و مرجع دیگری حق این کار را ندارد.

قائم مقامی در پایان اذعان داشت:  من نیز اعتقاد دارم سینمای ما به جای پیشرفت  عقب گرد داشته است و حتی کیفیت فیلم های دهه ۶۰ و ۷۰  هم با امروز قابل مقایسه نیست. شورای پروانه نمایش  که قرار بود یک شورای سینمایی باشد تقریبا دولتی شده که اتفاق خوبی نیست. نیاز است ساختار شورای پروانه نمایش از اکثریت مدیران دولتی به نفع سینماگران اصلاح شود. قائم مقامی در جواب نظر حسین نژاد که اظهار داشت من نمیتونم با خانواده ام برم  این فیلم مبتذل را ببینم. گفت: شما خودتون در شورای پروانه نمایش به این فیلم مجوز دادین.

حسین نژاد عضو شورای پروانه نمایش، در پاسخ به سوال قائم مقامی متذکر شد: حوزه هنری به عنوان سینمادار این حق را دارد که فیلمی را انتخاب کند یا نکند.

عشیری در توضیح پرسش این تهیه کننده سینما گفت: حوزه هنری هیچگاه، راساً، دست به ممیزی فیلمی نمی‌زند.

وی معتقد است بیش از سه دهه است که مخاطب سینما در نوعی «انسداد و کمیت قلیل» گیر کرده است. این نشست و تحلیل های دوستان تاکیدی است که حوزه هنری با توجه به ساختار معیوب نظارت حتی، از این پس سخت گیری بیشتری کند. ساختار نظارتی آگاه و هوشمندی بر سینما و فیلم ها نداریم و هر از گاه یک گافی از  دست بخش نظارتی سر می خورد.  از دیگر سوی، باورمان این است که باید «سیکل بسته مخاطب» در سینمای ایران شکسته شود و با گستره بزرگ تری از مخاطب روبرو شویم. شبیه تجربه سینمای هند، کره، ترکیه و … ولی بر مبنای عرف اجتماعی و اعتقادی خودمان. و این اتفاق، با جلب اعتماد خانواده ها ممکن می شود. در وضعیت فعلی به تعبیر «دکترحسین نژاد» با آثار مبتذل زیادی سروکار داریم.  این آثار، بدیهی است که خانواده ها را پس بزند. برآیند آسیب شناسی  و نظرسنجی که در مجموعه حوزه هنری انجام شده این است که خانواده ها برای حضور در سینما باید احساس امنیت کنند.

به گفته وی، حوزه هنری تلاش می کند نخست فیلم ها را انتخاب کند و اگر فیلمی هم استاندارهای مربوط به اخلاق و صیانت از حقوق و حریم خانواده را رعایت نکرد در صورت امکان اصلاح، پیشنهادات مان را به صاحب اثر منتقل می کنیم. گاه، ممکن است به جای اینکه فیلمی از چرخه اکران خارج شود، آن را اصلاح و سپس، در سینماهای حوزه هنری به نمایش در می آوریم. ضمن اینکه، دی سی پی Dcp فیلم ها توسط پخش کننده فیلم به سینماها تحویل داده می شود.

وی  در خصوص حواشی مربوط به پخش نسخه اصلاح شده فیلم «رحمان ۱۴۰۰» در سینماهای حوزه هنری خاطر نشان کرد: حوزه هنری به مجوز ارشاد احترام می گذارد و ای کاش، ارشاد هم به آراء نهادهای متعامل، همفکری و نگاه گروه های مرجع  احترام بگذارد و در مسیر نوسانات سیاسی رفتاری فرا قانونی یا فروقانونی پیش نگیرد. حوزه هنری، طبق مر قانون این حق و وظیفه را دارد تا براساس آیین نامه و اولویت ها در سینماهایش، نسبت به نمایش فیلم تصمیم گیری کند. اغلب فیلم های تولیدی وارد چرخه اکران سینماهای حوزه می شوند ولی بعضا،- که اتفاقا، تعدادشان خیلی کم است-  به دلائل و ملاحظاتی این امکان را پیدا نمی کنند. از این میان هم، برخی، قابلیت ویرایش و اصلاح را دارند که به صاحبان آثار اعلام می شود. ولی، ممکن است فیلمی به خاطر مغایرت با مبانی اعتقادی و بنیان های اخلاقی وارد این چرخه نشوند. یادآوری کنم فضایی در یکی دو سال اخیر شکل گرفته که خود فیلمسازان- کارگردان و تهیه کننده- در مرحله پیش تولید و فیلمنامه با حوزه هنری تعامل می کنند و دغدغه ها و ملاحظات را می شوند . بدون شک، این تعاملات کمک می کند تا سینما دچار هزینه های بی مورد مرحله اکران نشود.

نوشته نشست «چالش نظارت در سینمای ایران» برگزار شد/ سینما؛ تسلیم ابتذال اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در آغاز این نشست تحلیلی، یزدان عشیری مدیر روابط عمومی و محافل سازمان سینمایی حوزه هنری گفت: سینمای ایران به دلایل مختلفی بر حسب ضرورت های اجتماعی و فرهنگی به جوان گرایی نیاز دارد و مصادیق آن در چشم انداز سینمای ایران طی سال های اخیر نمایان است. این در حالی است که درخشش جوانان نسبت به پیشکسوتان سینما بیش از گذشته نمود دارد.

وی ادامه داد: همواره، بحث جوانگرایی در اشکال مختلف مطرح می شود ولی کمتر به ساز وکارهای اجتماعی و اداری آن فکر شده و حمایت های هدفمند و مشخصی را به جز برخی مراکز مثل حوزه هنری و … از سوی سازمان های متولی و دارای بودجه کمتر شاهد هستیم و پیگیری این روند در دستگاه های فرهنگی و اجتماعی ذی‌ربط نیز، کمتر دیده می شود.

وی افزود: امروزه، ضرورت چرخش نخبگان در سینما و نفوذ اجتناب ناپذیر آن در نیازهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تا حدی است که نیاز به بررسی این مهم به امری ضروری تبدیل شده است. از این رو سلسله نشست های «سینما؛ گفتمان فرهنگی» را به منظور ارائه راهکارها و مکانیزم هایی مشخص برای حمایت روشن از فیلمسازان جوان در بسته های تبلیغاتی، اکران و جایگاه آنها در جشنواره های فیلم برگزار می شود که هر ساله سیاست های جدیدی را تحت تاثیر نگاه های سلیقه ای مدیران و تحولات سیستماتیک دنبال می کند به موضوع «جوان‌گرایی در سینما» اختصاص دادیم.

سیستم فرهنگی ما فیلمسازان جوان بهایی نمی‌دهد

در ادامه تورج اصلانی کارگردان فیلم«حمال طلا” که در سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت، در خصوص جوانگرایی در سینما و اهمیت آن گفت: ما در اینگونه محافل زیاد حرف می زنیم و نمی دانم قرار است در نهایت به چه چیزی برسیم. رسانه ها به دنبال تیتر خبر هستند و این منوال، همیشه بوده است و نتیجه ای جز تکرار جشنواره هایی نظیر فجر و پیگیری مشکلات به طور مقطعی نداشته است. معتقدم حرف های ما راه به جایی نمی برد و باید در عمل تحولی در این عرصه ایجاد کرد. چراکه سیستم فرهنگی ما به فیلمسازان جوان بهایی نمی دهد و بدون تعارف جوانگرایی در سینمای ما وجود ندارد. با این وجود نسل جدید انکارناپذیر شده اند.

وی اظهار داشت: جشنواره فجر و سینمای ایران راهی جز قبول جوانان نداشته و نمی تواند موفقیت آن ها را نادیده بگیرد. در حال حاضر پذیرش جوانان به یک جبر تبدیل شده که بدون فضایی اشتیاق آور و حمایتی، جای پای خود را محکم می کنند. جوانان تا حدی توانمند و انکارناپذیر شده اند. این در حالی است که مسئولان مربوطه در تلاش مداوم هستند که جلوی پیشرفت آنها را بگیرند. کسانی که باید حامی سینما باشند هیچ فکری به حال جوانان نکرده اند. بخشی از سینما، شامل حمایت مالی و یارانه های دولتی است که آن هم شامل حال جوانان نشده و صرف ساخت فیلم های سفارشی می شود. بنابراین، مسیری برای حمایت از سواد و تخصص فیلمسازان جوان و با استعداد وجود ندارد. عدم حمایت از ساخت فیلم عباس میرزایی در سال جاری نمونه ای از بی عدالتی در این زمینه است که فیلمنامه خوبش به علت تصمیمات سلیقه ای  و شانه خالی کردن از عقاید او از جانب دوستانی که به اصطلاح چپ پری دارند، در هوا معلق مانده است. این چه حمایتی از فیلمسازان جوان است که نهایتا مجبور می شویم فیلم های نظیر «خون خدا» را با هزینه شخصی بسازیم. حمایت زمانی محترم محسوب می شود که در پناهی برای باورهای خود فیلمساز باشد اما اگر حمایت به منظور استفاده ابزاری از فیلمسازان  برای ساخت باورهای دیگران است، این بی احترامی به ما فیلمسازان است  که سینما را از باورهای شخصی و معضلات اجتماعی دور کرده و سوبسیت های دولتی صرف باورهای سفارشی شده است.

 پروانه ساخت؛ نخود سیاهی برای سرگرمی فیلم‌سازان

اصلانی ضمن اشاره به هزینه میلیاردی ساخت برخی فیلم ها اذعان داشت: فیلم های کم هزینه، بیشترین مخاطب را هم به خود اختصاص می دهند که معمولا با بودجه های شخصی ساخته شده حمایتی از جانب مسئولان ندارند. ناگفته نماند نظیر این تولیدات در جشنواره فجر امسال هم کم نبوده و برای نمونه می توان به «حمال طلا» اشاره کرد که بدون حمایت و مستقل ساخته شد. پیش فروش فیلم ها به سازمان های مربوطه به نوعی کمترین حمایتی است که می توان از مسئولان فرهنگی توقع داشت که معمولا از آن سر باز زده می شود.

وی جشنواره فیلم فجر را جایگاهی برای معرفی فیلم های ارزشی معرفی کرد و یادآور شد: ما صرفا به منظور تکرار نام و معرفی فیلم به مخاطب در جشنواره فجر شرکت می کنیم و به دنبال جلب نظر مسئولان و رعایت نقطه نظرات آنها نیستیم.

این کارگردان سینما در خصوص پروانه ساخت و لازمه وجود آن گفت: پروانه ساخت شوخی مسئولان برای توهین به فیلمسازان است چرا که ما حق فکر کردن داریم و خوب یا بد  منجر به تولید فیلم می شود و قرار نیست همه مخاطبان را به خود جذب کند. پروانه ساخت را منتفی کنید ، لازم نیست به فکر جوانگرایی در سینما باشید. تعبیر من از پروانه ساخت صرفا سرکار گذاشتن فیلمسازان جوان است که به دنبال نخود سیاه می روند.

وی ادامه داد: مسئولان تلاش کردند که سقف را برای فیلمساز کوتاه کنند تا آدم های قد بلند از این عرصه خارج شوند. ما قرار نیست در زیر این سقف ها قرار بگیریم چرا که ستون فقرات مان را دوست داریم ولی این سقف ها برای خیلی از فیلمسازان جولانگاه بزرگی است چون خیلی کوتاه تر از این سقف هستند و رقیب واقعی سینما را حذف می کنند تا عرصه به دست  کوتوله ها بیافتد. ما نباید نوچه پرورش دهیم بلکه باید افکار را پرورش دهیم و باید فرق بین فیلمسازان حذف شود. تفتیش عقاید ترفند جدید است اما ما فیلمسازان کار خودمان را ادامه می دهیم چرا که یک ایرانی هستیم و به ایرانی بودنمان افتخار می کنیم  و چوب وطن پرستیمان را هم می خوریم.

تنها حوزه هنری پای فیلمم ایستاده است

بهروز نورانی پور کارگردان فیلم «دایان» یکی دیگر از میهمانان این نشست تحلیلی بوده است که در واکنش به عملکرد جشنواره فجر در حمایت از فیلمسازان جوان گفت: میزان بها دادن و ارزش گذاری به سینماگران جوان نیاز به مروری بر اخیرترین اتفاقات جشنواره فجر دارد. در این بی قانونی واضحی حکم فرما بوده است که امثال فیلم «دایان» که فیلم اول فیلمساز هم نبوده، به راحتی، به دلیل بی مقرراتی و پایبند نبودن آقایان مسئول به خودشان و یا همان اصول اولیه از جشنواره فجر سال گذشته حذف شد. به هرحال فیلم در مسیر بین الملل راه خود را پیدا کرد ولی برای من فیلمساز مهم است که در مسیر ملی نتیجه تلاش های خود را ببینم.

وی خاطر نشان کرد: ما توقع داریم مسئولان حداقل به صحبت ها و نتایج جلسات خود پایبند باشند و باور هم ندارم که خیلی مغلوب اسامی و تکرارها هم نشوند چرا که تکرار کردن کم خطر و کم ریسک، بهتر از ریسک کردن برای آقایان مسئول است. بنابراین، بهترین ترجیح این است که به تکرار تصمیمات گذشته پرداخته شود تا اینکه نظرات جدیدی را با ریسک پذیری اعمال کنند.

نورانی پور ادامه داد: بنده معتقدم که یکسری از آقایان و دوستان دیگر باید در ویترین بمانند تا  به عنوان افراد با ارزش فرهنگی تنها نگاه شان کنیم. بازنشستگی اصلا  واژه کریهی نیست و در هر صنفی لازم الاجراست.  کنار رفتن و در ویترین ماندن برخی افراد منجر به احترام به آنها می شود. نباید فراموش کنیم که هر چیزی یک عمر حرفه ای و بازده زمانی خاصی دارد.

وی سینما را حوزه ای برای تولیدات فیلم معرفی کرد که متاسفانه بدون اطلاع دقیقی از بازخورد آن، از میزان کیفیت آثار تولید شده غافل مانده و در تخمین سطح خوب بودن و تاثیرگذاری فیلم ها و در قبال آن قابلیت تعمیم آثار به تلویزیون کشور ضعیف عمل کرده است.

این کارگردان سینما اظهار داشت: در شرایطی که «دایان» تنها مانده بود حوزه هنری از این فیلم حمایت کرده و تا جایی که توانست آن را همراهی کرد و پای آن ایستاد. اما این همراهی برای تلاش من کافی نبود چرا که فیلم من قربانی تصمیم گیری مسئولان جشنواره فجر شده و در بخش بین الملل به علت مسئله ای بسیار جزئی با یک تماس تلفنی زمان اکران این فیلم عوض شد. بنابراین، تا زمانی که این تعاملات در جریان جشنواره های فیلم وجود دارد، اتفاقی لازم و ضروری برای حمایت از فیلمسازان جوان رخ نخواهد داد.

وی بی حمایتی از فیلمسازان جوان را تا حدی دانست که حتی تامین در کمترین احتیاجات تولید فیلم را سخت دانست و اشاره کرد: در روزها ساخت فیلم «دایان» حتی برای دریافت پتو و یک خودکار ساده بیک هم نامه نگاری کرده ایم و فکر می کنم این کمترین امکاناتی است که می شود بدون پروسه اداری در اختیار فیلمساز قرار داد.

نورانی پور اذعان داشت: جوانگرایی در سینما در واقع احترام به تفکر جوان است. انرژی و تفکر جوان قابلیت ایجاد تحولی بزرگ در سینما را دارد چرا که فکر پیر و خسته حرکت و پیشرفتی را به ثمر نمی رساند. بخش عمده ای از آثاری که تولید می شود توسط بخش خصوصی حمایت می شود که متاسفانه، این بخش هم هنوز، توجهی به تفکر جوانگرایی نداشته و کمکی هم به آن نکرده است در حالیکه این بخش قادر است نسبت به سینماگران جوان دست بازی داشته باشد و می تواند در این زمینه از بخش دولتی هم فراتر رود و حرکات مشترکی را ایجاد کند.

وی ضمن اظهار نگرانی نسبت به آینده جشنواره فجر اذعان داشت: نمی دانیم چرا جشنواره فجر به ملاکی برای حذف و یا پیشرفت فیلم ها تبدیل شده است و این نگرانی را بیشتر می کند که آیا لابی ها به جایی می رسد؟ این در حالی است که آثار نخبه و منتخب جشنواره نتوانسته در سینمای جهان جای پیشرفتی پیدا کند و این امر برای آینده سینمای ما در جشنواره های دوره بعد بسیار نگران کننده است چرا که به سادگی از کنار بسیاری از آثار خوب مستند و فیلم اولی گذشته اند و تلاش های یکساله فیلمسازان را نادیده گرفته اند. ما نگرانیم در حالی که دیگر وارد دوران میانسالی شده ایم، از فیلمسازی جوانی مان که خیری ندیده ایم و نمی دانیم چه آینده ای برای فیلمسازان جوان باقی مانده است.

این کارگردان حمایت بخش خصوصی از فیلمسازان را مسیری برای پیشرفت سینما دانست و گفت: رسانه هم تا کنون بر حمایت بخش خصوصی از آثار تاکیدی نداشته است و باید به جایگاه آن در تعدیل سینما توجه بیشتری شود.

نگاه نو، بازیچه ترس مسئولان فرهنگی از پیشرفت

در ادامه این مراسم مرجان اشرفی‌زاده، انتقاد خود نسبت به وضعیت کنونی سینما را این چنین بازگو کرد: در طی چند سال اخیر صدای انتقاد فیلمسازان بلند بوده است اما همه این اعتراضات در حد حرف باقی مانده است.

وی افزود: نیاز به نخبه گرایی در همه جای مملکت مان بالاخص سینما احساس می شود و شناسایی نخبه هم نیاز به مدیر نخبه دارد. مسلما، تغییر مدام مدیران و جایگاه های متزلزل مدیران فرهنگی راهی به جایی نمی برد و این روند، شایسته تصمیم گیری برای فرهنگ و هنر کشور نیست. از طرفی دیگر، حمایت از نخبه ها زمانی ممکن می شود که مدیران، خود به شخصه نخبه فرهنگی باشند تا در شناخت فیلمنامه خوب یا بد و شناسایی پتانسیل های آن در قالب فیلم توانمند باشند. برای من دردناک است که با سن ۳۷ سالگی شاهد این اوضاع نا به سامان سینما باشم و نهایتا، برای فعالیت و دیدن فیلم های خوب ۱/۵ دهه فرصت دارم این در حالی است که سن فیلمسازی در ایران کوتاه است در حالی که می تواند همانند دیگر کشورها طولانی تر باشد.

اشرفی زاده اظهار داشت: مشکل از سیستم مدیریت فرهنگی کشور ما است که آدم های با استعداد را از حیطه خلاقیت به راحتی خارج می کند. عمر کاری هر فیلمسازی در ایران بعد از ۳ الی ۴ فیلم تمام شده و ساخت آثار به تکرار می افتد در حالی که در آمریکا فیلمسازان ۸۰ ساله قادر به ساخت فیلم های شاخص و بدون تشابه با فیلم های قبلی شان هستند. بنابراین، یا ما فیلمسازان حرفه ای نیستیم و یا کمپانی های سازنده ای برای هدایت ما به سمت و سوی مشخصی وجود ندارد. ما خودجوش انرژی های درونی خود را بروز داده و بدون تلاش برای ارتقای آن در حد ثابتی باقی می مانیم.

انصاف نیست فیلمسازانی که برای همه ما خاطرات خوب ساخته اند موجب خنده شوند

وی لازمه پیشرفت در سینمای امروز را نیاز به یک حرکت پایه ای معرفی کرد و یادآور شد: در جریان تکاندن صحنه، تحولی جدی در این عرصه ایجاد می شود در این میان نباید پیشکسوتان سینما را  نادیده گرفت در حالی که تنها حضور آنها به جشنواره سالانه فجر محدود شده است. منصفانه نیست که فیلمسازانی که برای همه ما خاطرات خوبی را ساخته اند این روزها موجب خنده شده و حال بدی را برایشان به یادگار بگذارند. من معتقدم در این اتفاق تنها فرد مقصر نیست بلکه مقصر اصلی فضای سینمایی ما است که چنین اتفاقی می افتد. این روند در واقع مسیر است که برای هر فیلمساز جوانی اتفاق می افتد که باید فکری به حال آن شود.

این کارگردان سینما در ادامه گفت: بنده با نظر اصلانی موافق هستم. فیلمسازان جوان بدون خواست و نظر مدیران جای خود را در این عرصه باز کرده اند و در طی سال های اخیر قابل اعتمادترین فیلم ها را در سینما داشته اند. موفقیت فیلمسازان جوان تا حدی بوده که به نظر می رسد حذف بخش نگاه نو از  سی و ششمین جشنواره فجر ریشه در ترس آقایان مسئول از کیفیت این فیلم ها نسبت به سودای سیمرغ بوده تا شاید با این اقدام فیلم بزرگان سینما بیشتر به چشم آید که خوشبختانه فایده ای هم نداشته است.

وی حمایت از فیلمسازان جوان را نیاز اساسی دانست و اظهار داشت:  قبل از ارائه هر راهکاری، نیاز به استقرار مدیریت منسجم فرهنگی در کشور احساس می شود چرا که تغییر و تحول مدیران فرهنگی و جشنواره های فیلم آسیبی جدی به بدنه سینما بوده است که آن مستلزم مقررات مدون، شرایط خاص و تعریف شده ای در این عرصه است تا نهایتا، با تغییر افراد خدشه ای به بدنه سینما وارد نشده و دخل و تصرفی در تصمیمات فرهنگی کشور ایجاد نشود.

اشرفی زاده عنوان کرد: فضای جشنواره ای ایران کاملا مبتنی بر تعارف است و قانون خاصی در زمانبندی اکران ها، تغییرات هرساله، فشارها و تاثیرات خارج بر داوری ها و هیات انتخاب در آرای خود می تواند از اهمیت یک جشنواره کاسته و بر مسیر اکران و آینده فیلمساز تاثیرگذارد که متاسفانه منجر به تاکید فلیمسازان برای حضور در جشنواره شده است. ازدحام فیلم ها در جشنواره و ظرفیت های محدود در این عرصه نیز منجر به ایجاد مشکلات جدی شده است. من ۳ سال پیش فیلم اولم را ساخته ام ولی انگار که فیلمی نساخته ام و فراموش شده ام. ما توقع نداریم که جشنواره فجر همه فیلم ها را در خود جای دهد اما اگر  این شیوه سنتی جشنواره کنار گذاشته شود و طراحی و دستورالعمل مناسبی برای دریافت فیلم ها به این عرصه مدون شود، تلکیف فیلم های هنری و تجاری مشخص و سطح کیفی قابل قبول برای مسئولان جشنواره معلوم می شود.

وی در ادامه گفت: باید بدانیم فیلم را برای کجا می سازیم و قرار است در چه جشنواره ای اکران شود. ما باید دستورالعملی برای تبعیت داشته باشیم تا بر اساس آن جایگاه فیلم هایمان و علت حضور یا عدم پذیرش آن مشخص شود. جشنواره در حال حاضر بی در و پیکر است و باید برای سال های آینده فکری به حال آن شود اما عدالت کلید موفقیت هر چیزی است. در این شرایط اگر کسی توانایی لازم را دشته باشد می تواند به راحتی فیلم خود را بسازد و از فیلمسازان خوب به راحتی حمایت شود. جامعه ما سرشار از جوانان با استعداد است و ظرفیت آن هم، رو به افزایش است. بنابراین، فیلمساز دیگر نیازی به تلاش زیاد  برای گرفتن حق خود ندارد.

حوزه هنری تاکنون به حمایت سینما پرداخته است

کارگردان فیلم «آبجی» درباره فعالیت حوزه هنری در حمایت از فیلمسازان جوان خاطر نشان کرد:  من نمیدانم که حوزه هنری در حمایت از فیلمسازان چه دستورالعملی دارد اما تاکنون به شکل مضمونی به حمایت آثار پرداخته و فارغ از جوان یا پیشکسوت بودن به پشتیبانی می پردازد. بزرگترین مشکل فیلمسازان بعد از تامین بودجه، وضعیت اکران فیلم است. در حالی که این حمایت ها در دهه ۶۰ وجود داشته اما امروز ما مجبوریم به صورت غیر آزاد فیلم بسازیم و آزادتر اکران کنیم. به طور کلی، در کسب پروانه ساخت و فیلمنامه همه صاحب نظر هستند ولی در اکران ها به حال خود رها می شویم. در این شرایط یا باید بر اساس نظر فیلمساز عمل شود و با اکران اثر موافقت شود یا اگر به دنبال سینمای فرهنگی با نگاه های پذیرفته شده دولت هستید و ما را رصد می کنید پس باید تا اکران پشتیبان ما باشید تا حیات سینما ادامه دار شود. در اکران فیلم ها بارها شاهد محرومیت برخی فیلم ها از سالن های سینماهای حوزه هنری بوده ایم اما نمی توان حمایت موضوعی از آثار را از سوی حوزه هنری نادیده گرفت که این امر خود کمکی به فیلمسازان است.

وی اذعان داشت: بلاتکلیفی جشنواره فجر ما را اذیت می کند و تاثیر جدی ای بر آینده فیلمسازان ما می گذارد. در حال حاضرجشنواره، به آسیب بزرگی تبدیل شده که نه می توان از آن گذشت و نه می توان با آن همراه شد تا فیلم در فضایی امن و سلامت اکران شود. همچنین قیاس داوری ها در این جشنواره نامشخص بوده و امسال هم بسیاری از فیلم های خوب در بخش نگاه نو نادیده گرفته شد. بنابراین، تاثیری که جشنواره بر فیلم و جایگاه فیلمساز دارد انکارناپذیر است و من در رده فیلمسازان رو به قله موفقیت بوده ام که به یکباره بعد از جشنواره تمام شدم. ماجرای داوری بر آثار چیزی فراتر از این حرف ها است و نمی دانم چرا در اکران فیلمی که با بودجه دولتی، مشارکت فارابی و پروانه ساخت تولید کرده ام ٣ سال است که در بلاتکلیفی به سر می برم و ما را دچار توهم توطئه می کنند.

همه دبیران فجر عروسک خیمه‌شب‌بازی هستند!

مرتضی‌علی عباس‌میرزایی، کارگردان «خون خدا» یکی دیگر از میهمانان این نشست بود که در خصوص جایگاه فیلمسازان جوان گفت: در مراسم های امروزی بیشتر از حل مشکلات، تخلیه اطلاعاتی صورت می گیرد بیش از پیگیری مشکلات فیلمسازی صورت می گیرد و تا مسئولانی که آدم معمولی کوتوله ای بیش نیستند با شنیدن آرزوهایمان به دنبال راه حلی برای  تحت کنترل قرار دادن فیلمسازان جوان بگردند این در حالی است که ما روی طلا خوابیده ایم و شما وظیفه دارید از ما حمایت کنید. من ٨ دوره در جشنواره فیلم فجر حضور داشته و هر سال شاهد بدتر شدن اوضاع آن و اعتراضات بیشتر بوده ام. همه  دبیران عروسک خیمه‌شب‌بازی هستند تا هجمه ای از تخریب را به سراغشان بفرستند. امسال مسئولان جشنواره جمله بامزه ای به من گفتند که ما می دانیم به شما ظلم شده ولی ما را  ببخشید. من معتقدم مقصر سیستم معیوب کوتوله ای  است که دوست ندارد بلند قدتر از خود را ببینند.

وی افزود: اگر مدیران فرهنگی به علت دغدغه های همه فیلمسازان و مشکلات نرسیده اند بهتر است خیلی مرد و مردانه استعفا بدهند و  بروند چرا که سینمای ما را خراب کرده اند. با بزرگان سینمای ایران کاری کرده اند که امروز به آنها می خندند. ٣٠ فیلم به عنوان بهترین ها برای جشنواره فجر انتخاب شدند که حتی مسئولان به آنها هم رحمی نکردند و در سالن منتقدین و رسانه ها به نحوی فیلم ها لگد مال می شود که بعد از جشنواره با  هزینه و سرمایه ملی نابود شده روبرو هستیم. باید فرصت بدهند تا فیلم های خوب دیده شود. اگر سالی ٢٠٠ تا فیلم تولید شود در دو هفته به فیلمساز سالن برای اکران تعلق می گیرد اما برای فیلم «انزوا» سالن به ما نرسید چرا که دوست ندارند فیلم دیده شود.

عباس میرزایی در خصوص جایگاه فیلم خود در فجر امسال یادآور شد: خبرگزاری های مهم این مملکت از روی فیلم «خون خدا» پریدند و تنها دلیلشان برای من این جمله بود «ما با امام حسین شوخی نمی‌کنیم». کسانی که وظیفه نقد سینمایی را برعهده دارند ۵ دقیقه از فیلم ها را هم، نمی بینند و نمی خواهند از امام حسین یاد بگیرند. بنابراین جوانگرایی در ایران شوخی است و جوکی بیش نیست چرا که فیلمسازان جوان را با فشارهای عصبی پیر می کنند.

وی جشنواره فجر را جشنواره سینمای بدنه معرفی کرد و خاطر نشان کرد: مردم ما در سال ۵٧ انقلاب کردند که از این سینما فاصله بگیرند اما در سال ٩٧، همزمان با جشن چهلسالگی انقلاب، در عمق فیلم های بدنه قرار داریم. جشنواره فجر جشنواره یی سرمایه گذاری است که قرار است در آن فقط، فیلم های بدنه دیده شود و نه فیلم هایی که مستقل تولید شده و به دنبال  خلاقیت، ذهنیت و نوآوری است. من برای کسانی که فیلمشان برای جشنواره رد شد و مورد انتخاب قرار نگرفت بسیار خوشحال هستم. در کنار صندوق آرای مردمی فیلم «خون خدا» شاهد بودم که به اسم فیلم من به فیلم دیگری رای دادند، و عکس و مدرک دارم که بلیط فیلم یکی دیگر را در سالن اکران فیلم من فروختند و با کد فیلم «خون خدا» به فیلم دیگری رای دادند. مسئولان اصلا جوانان را دوست ندارند.

کارگردان فیلم «خون خدا» در ادامه اذعان داشت: در سینمای امروز علتی برای حذف فیلمسازان جوان وجود ندارد و تنها بستر فعالیت برای آدم هایی فراهم شده که با هزینه های میلیاردی فیلمی کثیف می سازند و سطح فرهنگی کشور را پایین می آورند. اگر در این ۴٠ سال انقلاب سینمای آمریکا و اروپا اجازه اکران فیلم در ایران را داشتند، دیگر ما سینمایی نداشتیم و فیلم های ایرانی هم بحران فروش روبرو می شدند. تک تک ما فیلمسازان مستقل سینما آدم های خطرناکی هستیم و چیزی برای از دست دادن نداریم. حالا که این آدم ها به پیشرفت رسیده اند مجبورید از آن ها حمایت کنید.کسب پروانه ساخت برای فیلم نوعی سرگرمی برای فیلمسازان است تا در جشنواره ای نظیر فجر با آینده توانایی ها و استعدادهای جوانان بازی شود.

وی علت شرکت فیلم «خون خدا» را اصرار تهیه کننده برای معرفی عوامل فیلم دانست و اذعان کرد: فیلم “خون خدا”در سکوت رسانه ای ساخته شد و من با تهیه کننده بحث داشتم که این فیلم را به جشنواره فجر ندهیم ولی او بر دیده شدن عوامل فیلم در جشنواره تاکید داشت که نهایتا هم تلاش ها نشان داده نشد چرا که تعداد فیلم های بدنه و سیستم سرمایه گذاری برای بقیه جذاب تر است و فیلم هایی نظیر: «حمال طلا»، «جمشیدیه» و «خون خدا» که کم هزینه ترین فیلم های جشنواره بودند، مورد بی مهری قرار گرفتند.

 فجر؛ مقتل فیلم ها و تفکر جوانان

عباس‌میرزایی با انتقاد از هیأت انتخاب جشنواره فجر یادآور شد: قرار است محصولات یکسال سینمای ایران در این جشنواره بررسی شود. بنابراین، فیلم ها نیازی به هیات انتخاب ندارد چرا که هیات انتخاب در همان ابتدا یکسری از فیلم ها را حذف کرده و بر سیستم پخش تاثیر می گذارد. چیزی که ما از جشنواره فیلم فجر شنیده ایم حمایت از فیلم های مستقل و پرزنت مثبت تولیدات سال آینده سینمای کشور است که توسط فیلمسازان صاحب اندیشه و تفکر خلق شده و باب آشنایی با مخاطبان محسوب می شود اما یکسری فیلم به عنوان گلادیاتور انتخاب شدند که با کشته شدن در جشنواره بساط خوشحالی بقیه را فراهم کنند. بر این اساس جشنواره فجر جایگاه مثبت خود را از دست داده و به مقتلی برای فیلم ها و تفکرات جوانان تبدیل شده است. ما حتی آدم های تاثیرگذار بر این عرصه را خراب کرده و مورد توهین قرار داده ایم.

وی در واکنش به روند برنامه های سینمایی در تلویزیون گفت: در هیچ جشنواره فیلمی در دنیا مثالی نداریم که در زمان اکران فیلم ها، منتقد و یا برنامه ای در جایگاه نظردهی به مخاطب  قرار گرفته و به مردم پیشنهاد دهد که چه فیلمی ببینید و چه نبینید. این کار اقدامی تخریبی است که ثمرات فیلمسازان را مورد هجه و تهاجم قرار داده است. از طرفی دیگر، با تاکید بر اقدام مناسب مدیران جشنواره مبنی بر تقسیم بندی فیلم ها در قالب سینمای ایران١،٢ و ٣ به نوعی حمایت از همه فیلم های حاضر در این بخش صورت گرفت که متاسفانه به لطف اصحاب رسانه و منتقدین چیزی از این حمایت ها باقی نمانده و فیلمسازان را عصبانی کرده است. بنابراین، باید فکری به حال این دخالت ها شود.

این فیلمساز جوان با اشاره به مهجوریت فیلم های جوان پسند در سینما افزود: اگر قرار باشد فیلمی برای جوانان کشورمان بسازیم سوپراستاری در این طیف سنی نداریم و تولیدات ما هم دیگر مصرف کننده عمده نخواهد داشت چرا که جوانان مصرف کننده عمده سینمای جهان هستند اما هیچ محصولی در این رده سنی تولید نشده است. عدم وجود ادبیات مشترک با این نسل در سیستم دولتی یکی از عوامل مهم این کمبودها محسوب می شود که خط و مشی مشخصی از این طیف را فرهنگ ما باقی نگذاشته است. از طرفی دیگر، اگر محصولی برای جوانان تولید شود هیچ محلی از اعراب در سیستم پخش سینمای ایران وجود ندارد که از آن حمایت کند بنابراین، اگر جشنواره بر جوانگرایی سینما تاکید دارد باید استعداد های جوان را شناسایی و به آنها بها دهد.

وی اذعان داشت: هیچ گردش سرمایه ای در تولید فیلم صورت نمی گیرد. بنابراین، به منظور بهبود وضعیت سینما باید محتوای مورد نیاز جامعه شناسایی، و با ایجاد انگیزه در افزایش میزان تولیدات از فیلمسازان جوان کمک گرفته شود. در این شرایط با صرف هزینه های کم، بهترین محتوا تولید و گردش سرمایه ای خوبی به سینما تزریق  شده  و روابط مناسبی را در سینما تعریف می کند.

عباس میرزایی لازمه اخذ پروانه ساخت را معرفی تهیه کننده و ارائه فیلمنامه  دانست و عنوان کرد: حداقل ترین خواسته ما از سینما پخش درست محصولات ما است. این در حالی است که در گذشته  حق پخش فیلم ها نیز یکی از اصول اخذ پروانه ساخت بوده اما امروز این امر بر گردن خود فیلمسازان افتاده است. باید بدانید قبل از تولید فیلم، ما بازار پخش مان را در خارج از ایران پیدا کرده ایم و این امر تنها  به ضرر مدیران کوتوله سینمایی کشور ما تمام می شود. چرا که پول فیلم هایمان را از میان نامسلمان ها در می آوریم و نهایتا، افتخار حضور فیلم های ما در بخش بین الملل برای همین مدیران است. در سینمای ایران مخاطب پروری وجود ندارد و نمی دانم چگونه از این سینما توقع نخبه پروری و جوانگرایی داریم؟ فروش بلیط فیلم ها سرمایه ای پایدار برای سینما نیست چرا که بسیاری از مخاطبان به دنبال شرایطی برای تماشای رایگان فیلم ها هستند. در واقع، مدیران برای حفظ سینما در سبد خانوار هیچ فکری نکرده و جایگاهی قائل نشده اند.

رسانه ها با بازاریابی در سینما، پول در می‌آورند

کارگردان فیلم «انزوا» اظهار داشت: ما در سینمای ایران منتقدی نداریم و تنها تعدادی بازاریاب (دلالان میکروفن به دست) در سینما داریم که اسمشان منتقد و یا رسانه است که در قبال گرفتن پول کسب درآمد می کنند. درواقع، این افراد زمانی به واسطه نوچه های خود با ما وارد بحث شده و مبلغ پیشنهادی خود را بازگو می کردند اما امروز، پروتر شده و رو در رو با ما وارد مذاکره می شوند تا سرمایه گذاری کنند. درد ما این است که منتقد نداریم، رسانه بی طرف نداریم، در اصل ما منتقد و رسانه تربیت نکرده ایم چرا که منتقد کسی است که نکات مثبت فیلم را  نیز درک کرده و امید را  در جامعه جاری کند که  در این این کار هم نقشی ندارند.

وی در واکنش به اهالی رسانه و منتقدین اذعان داشت: همه شما به ما مدیون هستید چون فیلم های ما را رایگان دیده اید و پولی هم به ما نداده اید. من اصلا خوشحال نیستم که فیلم من را رایگان دیده اید چون برایش خیلی زحمت کشیده ام و هیچ خروجی مثبتی نسبت به فیلمم نه از رسانه و نه منتقدین ندیده ام و از فیلم «خون خدا» به بعد نسبت به تمام رسانه ها و منتقدین یک گارد بدی خواهم داشت . به نظر من همه شما بی سواد هستید. به خاطر اینکه در ابتدایی ترین امر ممکن متوجه نشده اید که با یک مخاطب عادی تفاوت دارید. شما نباید همانند مسابقه ماراتن روزی ۴ تا فیلم در جشنواره ببنید و با خستگی و از روی ناچاری درباره فیلم ها حرف بزنید. اصلا «بیخود می کنید» این کار را می کنید.

عباس میرزایی با عصبانیت نسبت به عملکرد رسانه ها درباره فیلم «خون خدا» خاطرنشان کرد: اگر فیلمی برایتان سوال برانگیز است لطفا حرف نزنید و بروید ۳ بار دیگر آن فیلم را ببینید. شما منتقد هستید و نظر رسانه با آرمان های معمولی یک مخاطب سینمایی باید تفاوت داشته باشد. فیلمساز زنده است و می توانید با یک تماس تلفنی،  کاملا رایگان درباره  فکر و اندیشه اش صحبت کنید و به گسترش اندیشه های خوب کمک کنید. بنابراین، من دیگر برای شمایی که بی سواد هستید و برای خودتان وقت نمی گذارید نه وقت می گذارم و نه ارزشی قایل هستم. من پای حرف هایم ایستاده ام. بالای۹۰ درصد تهیه کنندگان ما باج بگیر هستند و باید این فرهنگ باج بگیری از بین برود. ما برای تولید فیلم هایمان می جنگیم و در برابر ما هژمونی آدم هایی قرار دارند که برای ورود به سیستم بها بدهند می ایستیم.

بی سوادی رسانه‌ها در اظهار نظر درباره فیلم‌ها

در ادامه کاوه سجادی حسینی با اشاره به مشکلات فیلمسازی گفت: سال٩٠ بود که فیلمنامه «بوفالو» را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه دادم که نهایتا بعد از چند بار رد شدن و ٨  بار بازنویسی، یکسال و سه ماه در بلاتکلیفی ساخت این فیلم مانده بودم که یک شبه از فشار عصبی ناشی از ممانعت فیلم پیر شدم  تا بالاخره در سال ٩٢ همان فیلمنامه بدون هیچ تغییری پذیرفته و پروانه ساخت «بوفالو» صادر شد. فیلمی که حوزه هنری نه در سینماها که در  پخش خانگی از آن حمایت کرد.

کارگردان «بوفالو» خاطرنشان کرد: سلیقه در هنر ماندگار و همیشگی است اما معمولا ما سلیقه و سواد را از هم مجزا می دانیم در حالی که این دو در کنار هم معنا پیدا می کنند و بی سلیقه ها، بی سواد هم محسوب می شوند. سینمای نوآور و متفکر نیاز به سواد  دارد. جشنواره فجر پر از فیلم های خوب و قصه گو است که ما مشکلی با وجود آن آثار نداریم. فقط، تاکید می کنیم که جایگاهشان در این جشنواره نیست. در فستیوال سینما باید درباره فیلم هایی حرف زد که صاحب فکر و دیدگاه بوده و می توانند تاثیرگذار باشند. ما در سینمای ایران  به دنبال پول هستیم و از فیلمی که بیشتر پولدارمان می کند، حمایت می کنیم. در حال حاضر باید با  قوانین هر جشنواره  مدارا کنیم و به بهبود آن امیدوار باشیم. اظهار نظر ٧ داور با سلیقه های مختلف از جمله این قوانین است که با اعمال سلیقه یا سواد منجر به رد یا قبول فیلم ها می شود.

وی حمایت از فیلمسازان جوان را امری غیر قابل انکاردر شرایط کنونی برای  مسئولان دانست و یادآور شد: من از بچگی در سینما بزرگ شده ام و کار دیگری جز فیلمسازی بلد نیستم. بنابراین توقع دارم از فکر ما نه صرفا افراد پشتیبانی شود. حمایت در کنار گستردگی، در همراهی با شجاعت معنا پیدا می کند که احقاق آن مستلزم همکاری  مدیران با قشر جوان فیلمساز است.

سجادی حسینی، همچنین، خاطرنشان کرد: صدور پروانه ساخت خود مجوزی برای تولید و اکران فیلم است بنابراین توقیف فیلم های پروانه دار سخره ای بیش نیست. ما فیلمسازان درک خاصی از واژه توقیف فیلم نداریم چراکه فیلم هایی که موفق به کسب پروانه ساخت می شوند، توقیف آنها کاملا عملی بی معنا بوده و تصمیمات مسئولان سینمایی را نسبت به صدور اجازه ساخت فیلم به زیر سوال می برد.

وی بنیان جشنواره فجر را تاکید بر فیلم های هالیوودی معرفی کرد و یادآور شد: در جشنواره فجر فیلم ها ذبح می شوند و در واقع، فیلم های هالیوودی بیش از دیگر فیلم ها دیده می شوند. این امر ما را به این تصور رسانده است که هر فیلمی که در جشنواره فجر جایزه بگیرد شاید فیلم خوبی  بوده باشد اما قطعا صاحب فکر و اندیشه مناسبی نیست. بنابراین اگر قرار بر سرگرم کنندگی فیلم ها باشد جشنواره فجردر جذب این آثار بسیار موفق بوده است. به طور کلی  در جشنواره فجر آثار فستیوالی انگشت شماری وجود داشت که برآیند جشنواره امسال محسوب می شوند و می توان گفت مابقی فیلم ها خوب بوده است اما در جایگاه جشنواره فجر نبوده اند.

کارگردان فیلم «بوفالو» جوان گرایی در سینما را معضلی برای رکود ساخت فیلم معرفی کرد و ادامه داد: جوانگرایی و پرداختن به آن  از جانب برخی اهالی هنر به یک معضل تبدیل شده است چراکه ما سابقه ارائه فیلمنامه های خوب به بازیگران ستاره را داشته ایم اما به علت جوان بودنمان از همکاری ممانعت کرده اند. ما نمی دانیم جوانگرایی ما خوب است یا بد؟! و من نه تنها با سیستم بلکه دوستان خودمان هم دچار تناقض شده ام. چرا که تلاش می کنند که کار نکنیم و به حسادت در فضای سینما و فرهنگ و هنر دامن می زنند که در نهایت راه حلی جز فرار از این عرصه ندارد.

وی ادامه داد: همه تقصیرها بر گردن یک سازمان یا یک مسئول نیست و فکر می کنم حوزه هنری به عنوان نهادی که در عرصه تولید فیلم و کشف استعدادها فعال است، اگر از فیلمسازان جوان حمایت کند جریان جدیدی را در سینما به راه خواهد انداخت و سینما را با تولیدات عجیبی روبرو می کند. در حال حاضر ذائقه جشنواره های جهانی با نگاه به سینمای ایران تغییر کرده است و این خط و مشی حاکم بر سینمای ما، سبک مطالبه گری جشنواره های خارجی را نسبت به مخاطب بین المللی عوض کرده و ترس از فیلمسازان ایرانی را به سینمای جهان کشانده است. در حالی که ما خودمان حامی فیلم های دارای فکر و اندیشه نیستیم تنها به دنبال مخاطب مردمی می گردیم. من قبول دارم که سینمای ایران متعلق به مردم است اما قرار نیست که فقط به سینمای ملودرام اجتماعی بپردازیم. تاکید می کنم که در سینمای ما اصولا ژانری وجود ندارد و این کمبود برای سینمای ما بسیارخطرناک است.

شایان ذکر است این نشست، ادامه سلسله نشست‌های روابط عمومی و محافل سازمان سینمایی حوزه هنری با عنوان «سینما؛ گفتمان فرهنگی» برگزار می‌شود و به موضوعات مهم حوزه سینما می پردازد.

نوشته مدیران از بالندگی جوانان نترسند/ تنها حوزه هنری پای فیلمم ایستاده است/ پروانه ساخت؛ نخود‌سیاه فیلم‌سازان جوان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در آغاز مراسم؛ یزدان عشیری مدیر روابط عمومی و محافل سازمان سینمایی حوزه هنری گفت: سلسله نشست‌های تحلیلی «گفتمان فرهنگی انقلاب» به منظور تبیین ضرورت‌ها، نیازهای فرهنگی و چالش‌های پیش رو طراحی شده و در هر جلسه به بررسی موضوعات مهم فرهنگی و سینمایی می‌پردازد.

به گفته وی، جشنواره فیلم فجر همه ساله برگزار می‌شود و با فرارسیدن آن همه در هیاهوها و فضای فیلم‌ها غوطه ور می‌شویم و کمتر به آسیب شناسی و تحلیل ظرفیت‌ها و فرصت‌ها و حتی، آسیب‌های آن به صورت کارشناسی می‌پردازیم. از این رو، امیدواریم این سری نشست‌ها به آسیب شناسی، رشد و بالندگی جشنواره فجر کمک نماید.

در ادامه مراسم حمید بهمنی کارگردان سینما، در خصوص عملکرد جشنواره فیلم فجر گفت: جشنواره فجر ٣۶ سال قدمت دارد و برای آسیب شناسی این رویداد کمی دیر شده است چرا که سال‌ها از این فاجعه بزرگی در عرصه فرهنگ کشور می‌گذرد و در شرایطی که توده آن به سرطانی در فرهنگ تبدیل شده ما تازه به فکر درمان آن افتاده ایم. بنده معتقدم جشنواره فیلم فجر در ادوار اولیه براساس شرایط خاص جامعه و به شکل هیئتی برگزار شده است و این روند همچنان ادامه دارد و هیچ وقت در افق دیدگاه‌های خودمان فکر نمی کردیم که بعد از ٣۶ سال سابقه برگزاری، به دنبال احیای آرمان‌های گذشته آن باشیم.

وی افزود: روند اجرایی هیئتی جشنواره موجب شده که امروز این رویداد بزرگ فرهنگی هیچ شأن و منزلتی برای انقلاب اسلامی ما ندارد. این در حالی است که با رصد سینمای کشور‌هایی نظیر آمریکا، به ضریب بالای توجه و اهمیت به سینمای استراتژیک شان و نیز، توجه به دستاوردهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سینما پی می‌بریم چرا که از ارزش‌های خود حمایت کرده و آن را به دنیا تکثیر می کنند. ولی این روند در ایران برعکس بوده و توجهی به دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران در جشنواره فیلم فجر نمی شود. ما اگر در بخش سخت افزاری و نرم افزاری جشنواره دقت بیشتری داشته باشیم و بعد مناسبی را برای آن پیدا کنیم همه آسیب‌ها و فرصت‌های آن مشخص می شود.

این کارگردان سینما خاطرنشان کرد: ما از جشنواره فجر آسیب‌های زیادی دیده ایم و در حالیکه دستاوردهای انقلاب ما جریان خاصی را دنبال می کند اما در سینمای ایران به معنای واقعی این ارزشها نرسیده ایم. یه عنوان مثال می‌توان به فیلم‌های زیادی اشاره کرد که در سطح جهان مطرح شده و اتفاقا هم جوایز مختلفی گرفته است ولی بیش از ٧۵ تا ٨٠ درصد آنها در راستای تفکر جمهوری اسلامی نبوده است و من هنوز نمی دانم چرا این اتفاق می افتد؟

وی ادامه داد: شناخت معایب سینمای ایران از سال ٧۶ در جشنواره‌های خارجی شروع شد که هر فیلمسازی را تشویق و وادار به ساخت فیلم برای حضور در جشنواره‌های خارجی کرده بود. استناد این قضیه سالها خدمتم در بخش سینمای خانگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌است. در این سالها فیلم‌های زیادی را دیدم که بدون پروانه ساخت تولید شده و عوامل آن بر تصویب قانونی آن اصرار می کردند تا با مهر جمهوری اسلامی این فیلم‌ها را به خارج از کشور منتقل کنند در حالیکه مملکت ما برای این نگاه‌های سیاه نما به ایران هیچ قاعده ای قایل نیست.

بهمنی ضمن تاکید بر نقد به جامعه و نشان دادن مشکلات کشور در فیلم‌ها عنوان کرد: انتقاد به جامعه سازندگی را در بردارد اما نقد یک سینماگر زمانی قابل قبول است که خوبی‌های جامعه را هم ببیند و به مخاطب امید را منتقل کند. برای نمونه می توانم به فیلم‌های مجیدی اشاره کنم که فارغ از القای ناامیدی، مشکلات را به نحو خوبی منتقل می کند. بستر اصلی تولید فیلم‌هایی که برازنده کشور ما نیست توسط جشنواره فیلم فجر ایجاد شده است چرا که در این جشنواره اکثر جوایز به این فیلم‌ها اعطا می‌شود و شرایط تبلیغ را در شبکه‌های مختلف تلویزیونی فراهم کرده است اما فیلم‌هایی که در حوزه دفاع مقدس و آرمان‌های انقلاب ساخته می شود در پایین ترین سطح جشنواره قرار گرفته و عملا این نوع نگاه در فیلمسازی را سرکوب کرده است.

وی تغییر مدیران سینما و شخم آن‌ها را به نفع سینما دانسته و تنها راهکار اصلاح این مسئله می‌داند چرا که مدیران تا زمانی که درد انقلاب اسلامی را نداشته باشند و صرفا مدیریت را به منظور کسب جایگاه و درآمد قبول می‌کنند این بحران وجود دارد. بنابراین مدیری که دغدغه فرهنگی و سینمایی نداشته باشد نمی تواند در جایگاه تصمیم گیری فرهنگی در سطح کلان قرار گیرد.

جشنواره فیلم فجر مایه خجالت ما است

کارگردان فیلم سینمایی”گام‌های شیدایی” گفت: در این ٣۶ سال از برگزاری جشنواره فیلم فجر، فرصت‌های زیادی را از دست داده ایم که اگر به درستی پرداخته بودیم سینمای ما همچون خورشید تابان می درخشید. گذشت زمانی که سینمای ایران به اسم سینمای پاک مطرح بود.امروز هیچ اثری از آن نگاه خوب به سینمای ما نیست و آنقدر آلوده به سیاه نمایی شده است که از وجودش خجالت می کشیم.

وی افزود: یکی از کسانی که فیلم‌های متعددی بر علیه ایران ساخته است و به حضور در جشنواره‌های خارجی می بالد، در کمال ناباوری بر جایگاه داوری سی و هفتمین دوره از جشنواره فیلم فجر نشسته است. این چه پازلی است که در کنار هم چیده شده است؟ نگاه غلط به سینمای ما بالاخص فجر این انتخاب‌ها نشات می‌گیرد من بر این عقیده ام که مدیران اهل دلسوزی می توانند با احیای دستاوردهای روی زمین مانده این شرایط را اصلاح کنند.

بهمنی صرف بودجه‌های حوزه سینما در زمینه انقلاب اسلامی را کم می‌داند و ادامه داد: چه توقعی داریم که فیلمسازان به دنبال آرمان‌های انقلاب باشند وقتی که فیلم‌های فاجعه آور ساخته می شود و در کشورهای دیگر به عنوان سنبل فرهنگ ایران معرفی می شوند. ما آسیب شناسی خوبی در حوزه سینما نداشته ایم و از صدقه سر دولت فعلی به جشنواره فجر راهمان هم نمی دهند و آنقدر که ماجرا شور شده است که امثال ما در جشنواره جایی ندارد و فرصتی به ما داده نمی شود تا زمانی که آب‌ها سرریز شود.

افسوس میخورم که به لطف خدا به راحتی فیلم می سازیم ولی هیچ چیزی از موقعیت و اجازه نظام در این حیطه نمی دانیم. ما سینماگران مخالفان نظام را نمی بینیم و راحت از حضورشان در جشنواره به عنوان داور استقبال می کنیم ولی علاقمندان به نظام در ساخت فیلم با سختی روبرو هستند و مسئولان سینمایی با لفظ “فعلا خفه شو” آنها را به بعد موکول می کنند. من هم به اندازه سالهای فعالیتم در سینما حرف دارم ولی همیشه سرکوب شدم و اجازه نمی دهند اتفاقات خوب در سینما جاری شود.

وی خاطرنشان کرد: برای رسیدن به سینمای ملی چاره ای جز برگشت به آرمان‌ها و ارزش‌های دفاع مقدس نداریم. من معتقدم جشنواره فیلم فجر در شرایط امروز می تواند آرمانگرا باشد در حالی که غرب خشم، تناقض و غیره را به سینما تزریق می کند،آرمان‌های ما مهربانی، محبت و دوستی را به همراه دارد می‌تواند فضای امروز سینما را بهبود بخشد. بنابراین سینمای فجر می تواند به تابلوی جدیدی از سینمای دنیا تبدیل شود و از ظرفیت آن برای تبدیل به سرمشقی برای دیگر کشورها استفاده شود.بنابراین رفع مشکلات جشنواره فیلم فجر منوط به بهره مندی از سیاست‌های سینمایی موجود در کشور بوده و مدیران سینمایی را فارغ از محدودیت‌های زمانی، به دردمندی برای انقلاب کشاند چرا که سینمای فجر تنها جشنواره ملی و بومی و برگرفته از ظرفیت‌های انقلاب اسلامی است. حیف است که از این شرایط غافل باشیم. این در حالی است که ما فیلمسازان خوب را نادیده گرفته‌ایم و سطح سینمای جهان را بالاتر از خود دیده‌ایم.

ما با سینما مخالف نیستیم ما با فحشا مخالفیم

علی رویین تن کارگردان سینما در ادامه این نشست خبری، آسیب شناسی جشنواره فیلم فجر را اقدام سنجیده حوزه هنری دانست و گفت: من کارشناس انقلاب نیستم و ترجیح می دهم به جای آن از سینما حرف بزنم. ولی به عنوان یک شهروند از نظام جمهوری اسلامی تنها این را می دانم که میدانی داریم که اسمش انقلاب است امروز ارمان‌های انقلاب کمرنگ شده است. و هیچ ردی از آن جریان بزرگ و جدید در فرهنگ و هنر این مملکت نیست. ولی وقتی که امام خمینی (ره) رهبر این انقلاب شد گفت: ما با سینما مخالف نیستیم ما با فحشا مخالفیم. من با قاطعیت می‌گویم که امروز ما با سینما مخالفیم ولی با فحشا مخالف نیستیم سینمای ایران بوی فحشا می‌دهد و اثر از بوی انقلاب در آن نیست و ترجیح داده‌ایم انقلاب همان میدان چراغانی شده بماند.

وی افزود: اندیشه و آرمان‌های انقلاب مال آدم‌های بزرگ است. انقلاب ما حماسه ای است که شبیه هیچ انقلاب دیگری در جهان نیست که دین و تشیع را به همراه دارد چه بسا که دینداری و شرعیت مداری کار هر کسی نیست.در حال حاضر این آرمان‌ها و انسان‌ها را به دلایلی خودخواهانه کنار می گذارند و تاثیرات آن را در فرهنگ به وضوح می بینیم. مگر در بافت سیاسی انقلابگری هست که توقع داریم در سینما باشد؟ انقلابگر، آدم‌هایی هستند که امروزه به یک افسانه تبدیل شده اند.

این کارگردان سینما خاطر نشان کرد:.قرار بر این بوده است که دستاورد یکسال سینمای ایران و دگرگونی فیلمسازان جوانان در جشنواره فجر جمع و بررسی شود و فرهنگ یکسال آینده کشور را تعیین کند.

جشنواره فجر چندسال اخیر عصاره که هیچ،تمامیت هم که اصلا، یک ذره از ثمره سالیانه ایران نیست. ٢٠ فیلم نمایش داده می شود ولی جولان و میان داری سینما در طول سال را فیلم‌های دیگر دارند که هیچ ربطی به جشنواره فیلم فجر ندارند.درود بر شرف کسانی که گفتند ما در جشنواره شرکت نمی کنیم.

وی جشنواره فیلم فجر را ثمره سلیقه فرنگی معرفی کرد و اظهار داشت:سودا، پول تکنولوژی و در آمد سینمای ایران از جشنواره و فیلم‌های فجر نیست یعنی ١٠روز انقلاب یک فیلم نشان می دهیم مابقی ایام فیلم‌هایی دیگر پخش می شود.آسیب بزرگ چندسال فیلم‌های مردمی جشنواره فجر هیچ تطبیقی با فیلم‌های آرای مردمی ندارد. جشنواره از زمانی که برای خوشایند و خوش رقصی خارجیان کار می کند دیگر جشنواره ما نیست بلکه سلیقه آن‌ها را عملی می کنیم.آدم‌هایی در این جشنواره راجع به انقلاب فیلم می سازند که خیلی حرفه ای به این انقلاب نگاهی سینماگرایانه نه آرمان گرایانه دارند.

رویین تن اذعان داشت: نباید در فیلم‌ها به نحوی به انقلاب می پردازیم که منجر به آسیب می شوند ولی خارجی‌ها از بزرگان انقلاب تشرع زدایی می کنند. من به ترامپ تبریک میگویم. ما نیاز به تحریم نداریم ما خودمان هستیم که تمام باورهای دینی مان را خراب کرده ایم، ما همه خوابیم.

وی یادآور شد: سلیقه جشنواره فجر را فیلمسازان تعیین نمی کنند بلکه کسانی دیگری در این امر دست دارند و هیچ عمدی در آن نیست. برخلاف نظر بهمنی همه کسانی که در ادوار مختلف داوری کرده اند آدم‌های ناپاکی نیستند اما کسانی که سلیقه می سازند بسیار بزرگ و باهوش هستند که ما نمی فهمیم. ما در هیچ جایی اساسنامه ای برای جشنواره نداریم که در آن به صراحت حضور و فعالیت فیلمسازان ضد انقلابی را منع کرده باشد. اتفاقا ما از نمایش فیلم‌های مخالفمان هم استقبال می کنیم. بدبختی ما این است که فیلم‌های خودمان را هم نمی سازیم.

کارگردان فیلم ” دلشکسته ” ادامه داد: خائن کسی است که حرف و عملش با هم متفاوت باشد. من احساس می کنم هنرمندان و مسئولان فرهنگی مملکت ما خائن نیستند بلکه شریف هستند چون حرف و عملشان با هم متفاوت است. چرا که همه به خاطر قدرت کار می کنند. در حالی که مدیری همانند سیف الله داد پای حرفش ایستاد وگفت فیلمی که مخالف آرمان ما است تا زمانی که من زنده هستم اجازه پخش به این فیلم‌ها نمی‌دهم.

وی ادامه داد: فیلمسازی در ایران داریم که وارد دهکده جهانی شده باشد و با ساخت فیلم خود به او احترام بگذارند؟جشنواره فجر به منش هنرمندانه و سینماگری سینماگرهایش برپا مانده است و پرداختن به موضوع انقلابی تاثیری در موفقیت آن نداشته است.

احترام به مخاطب شاه کلید موفقیت سینما

رضا اورنگ، کارشناس سینما یکی دیگر از میهمانان این نشست تحلیلی بوده است که جشنواره فیلم فجر را این چنین ارزیابی کرد: ما اهل گفتمان نیستیم و این یک ایراد بزرگ است چرا که در حوزه سینما هرکسی حرف خودش را می زند. جشنواره فیلم فجر جایگاهی برای پخش فیلم است و هر نوع فیلمی اعم از انقلابی، اجتماعی و جنگ و طنز و غیره را در خود جای داده است. بنده مخالف نظر اقای بهمنی هستم که جشنواره فجر را منوط به اکران فیلم‌های انقلابی می داند و باید بگویم که فجر، جشنی همگانی است. باید یادآوری کنم که مدیران چپ و راست براساس سلایق خود عمل می کنند. انجمن دفاع مقدس چقدر از کارگردانان این ژانر حمایت کرده است؟

وی افزود: ما در سینمای دهه ۶٠ موفق به دیدن فیلم‌های خارجی شده‌ایم که جایگاه آن در جشنواره فیلم فجر فراهم شده است. ما فیلمسازان غیرانقلابی را با پیروزی انقلاب کنار گذاشته ایم در حالی که این استادان با تجربه می توانستند با نگاهی جدید به آموزش حرفه ای جوانان،در این زمینه فعالیت کنند.

این کارشناس سینما، مشکلات جشنواره فیلم فجر را خودمحوری و نگاه سلیقه ای مدیران معرفی کرد و ادامه داد: جداسازی بخش ملی و بین الملل جشنواره همانند نصف کردن پیکره یک انسان است. در کجای دنیا دیده اید که سینمای حرفه ای خود را نصف کنند؟ حتی، در جشنواره‌های محلی روستاها هم این چنین جداسازی اتفاق نیافتاده است. این در حالی است که قبل از انقلاب ٧٠ درصد فیلم‌ها خارجی و ٣٠ درصد مابقی ایرانی بوده. در سینمای ایران نوع نگاه و بیان ما مهم تلقی می شود. عملکرد ما اشتباه است که فیلمی در خصوص انقلاب نداریم. هنر لطافت می خواهد ولی این کافی نیست.سینمای ما قانون ندارد و سیاست زده شده است. وقتی قانون وجود داشته باشد نوع مدیریت افراد و ذائقه آنها تفاوتی پیدا نمی کند و مسیر مشخصی برای آن وجود دارد.

وی خاطر نشان کرد: متاسفانه سینمای ما درگیر ادا شده است و در حالی که احترام به مخاطب شاه کلید موفقیت سینما محسوب می‌شود، هرگز به آن اهمیت نمی‌دهیم. ما باید سیستم و قانون مردمی داشته باشیم و مردم را در این انتخاب شریک کنیم. به عنوان مثال فیلم‌های‌هالیوود ابتدا در شهر‌های کوچک اکران می‌شود و بعد از اعمال انتقاد‌ها در شهرهای بزرگ اکران نهایی صورت می‌گیرد.

بخش ملی جشنواره در حال فراموشی است/ وادادگی، سیاست دولت در گفتمان بین المللی

محمدرضا شرف الدین تهیه کننده و مدیر سینما در ادامه این برنامه گفت: در جداسازی بخش ملی و بین الملل باید سیاست‌های آینده را در نظر گرفت و با توجه به اهداف تعریف شده این مسیر را ادامه داد. به نظر من مدیران مربوطه با جداسازی این دو بخش جشنواره فیلم فجر قصد داشته اند تا بخش بین المللی را تقویت کرده و به طور کل بخش ملی را به فراموشی بسپارند. ما جشن‌های فجر داریم و جشنواره ای سینمایی با این عنوان نداریم و فیلمسازانی را می پذیرند که فیلم‌های خود را با معیار و طرز فکر غرب ساخته باشند. سیاست‌های جشنواره نیز سندی برای اثبات این قضیه است که همه سیاست‌های خارجی ما در ارتباط با غرب، در سیاست فرهنگی ما نیز نفوذ کرده است. امیدوارم این حرف من تا ۵ سال دیگر یادتان باشد و فرآیند آن را در سینما ببینید.

وی افزود: خیلی از اتفاقات در کشور ما آغازی دارد که قرار بر تاکید آن نبوده است. ورود غیرمنتظره برخی سیاست گذاری‌های دیکته شده غرب به ما، بسیاری از سیاست گذاری‌های ما را تحت الشعاع قرار داده است و مدیران مربوطه آن را به راحتی پذیرفته اند. ما امروز از آینده سینمایی کشورمان خبر نداریم. هیچ نگاهی از انقلاب مظلوم ما در سینمای امروز وجود ندارد و معتقد هستم که ما باید به دنبال باز خوانی آرمان‌های انقلاب در فجر باشیم و بررسی کنیم.

این مدیر سینما عنوان کرد: ما به سینمای بین الملل و ارتباط با دنیا نیاز داریم ولی ساختار مناسب و صحیحی در این زمینه نداریم. ابزار ارتباطی جامعه امروز سینما است که باید موضوعی برای ارائه به آنها داشته باشیم اما معرفی امثال فیلم “هزارپا” به عنوان فرهنگ ایران اقدامی وحشتناک است که ناشی از عدم وجود سیاستگذاری و بی هدفی دبیران جشنواره در این زمینه است.

وی در خصوص انصراف و بی میلی برخی فیلمسازان نسبت به شرکت در جشنواره فیلم فجر اظهار داشت: علت انصراف و تغییر سلیقه فیلمسازان نسبت به انصراف از حضور در جشنواره نیاز به تحقیق و پژوهش دارد و سوال من هم هست و وظیفه دبیرخانه دائمی جشنواره است که به این سوال پاسخ دهد. جشنواره فیلم فجر مهمترین ابزار تبلیغاتی دهه فجر است که آسیب‌هایی نیز خواهد داشت. اگر چیزی برای ارائه نداریم چرا باید جشنواره برگزار کنیم؟ حتی، اگر یک فیلم خوب داریم به خاطر همین یک فیلم باید جشنواره برگزار شود. در سینمایی که نماد فرهنگ ما است باید به جای الزام در برگزاری جشنواره، به فکر کیفیت فیلم‌ها باشیم.

شرف الدین ادامه داد: در همه جشنواره‌ها، فیلم متاثر از فضای سیاسی است که در هر دوره بنابر نظرات دولت و مدیران دچار تغییر شده است. سینمای ما در چهار سال تغییر هر دولتی دچار سیاست‌های جدیدی می شود و سیاست دولت وقت ما در گفتمان بین المللی دچار وادادگی است که نتیجه اش هم سینمای امروز است. ما در مسائل مختلف کشور دچار وادادگی غربی شده ایم و ریشه آن هم به سینما و جشنواره فیلم فجر رسیده است. در حالی “سینمای بد” معنا پیدا کرده و آسیب‌های سنگین اجتماعی را به دنبال داشته است که در سریال “شاه بز” بد حجابی در سینما نهادینه کرده و با الگو قرار دادن بازیگران آرام آرام فضای خانواده و جامعه را تسخیر کرده است. رسانه‌های بیگانه نیز بخش دیگری از اشاعه بی فرهنگی در کشور ما است. سینما توانمندی زیادی دارد اما مهمترین معضل آن بی سوادی است. سرانه مطالعه در سینما بسیار پایین است. متاسفانه فیلم‌های ما به کپی برداری از غرب رسیده و چیزی به نام فرهنگ ملی و اسلامی ایرانی در فیلم‌ها رو به فراموشی است. در حال که جشنواره ملی با آثار ملی شکل می گیرد، من هنوز نمی‌دانم در سبد ارائه فرهنگ ما فیلم‌هایی نظیر” هزار پا ” چه سهمی دارد؟

اعمال سلیقه مدیران جشنواره را به منجلاب کشاند

ایزد مهر آفرین، فعال رسانه نیز یکی از آفت‌های کشور ما را نبود گزاره و مستند از هر اتفاقی دانست و اذعان داشت: ما در بیان اظهارات سند و مدرکی از عقبه تاریخی اتفاقات نداریم سینما هم از این قضیه مستثنی نیست و نسبت دادن سیاه نمایی مطلق بدون اسناد و مدارک به سینما اصلا قابل قبول نیست. هر اظهار نظری در این حوزه نیاز به سندیت دارد.

وی افزود: جشنواره فیلم فجر صرفا نباید به فیلم‌های انقلابی بپردازد و حتی اظهارنظر در خصوص تغییر اسم جشنواره کاملا نادرست است. جشنواره در ادوار گذشته تا این حد سیاست زده نبوده و از سال ٨٨ در عملکرد خود تحت تاثیر تغییرات سیاسی قرار گرفته است.”هزار پا” محصول مشکلات جامعه است و نمی توان آن را نقض کرد اما تاکید می‌کنم فیلمسازان باید گزاره درستی را به مخاطب ارائه دهند.

این فعال رسانه خاطر نشان کرد: جشنواره فیلم دفاع مقدس و مقاومت به مختص به فیلم انقلابی است و کسی هم اعتراضی ندارد اما توقع صرفا فیلم انقلابی در جشنواره فجر اشتباه است. شاخصه ای برای ساخت فیلم‌ها و انتخاب آن در جشنواره فجر وجود ندارد. در شرایطی که آیین نامه ای برای این جشنواره وجود ندارد، نمی توان به انتخاب فیلم‌ها، مدیران و حتی داوران انتقاد کرد.

مهرآفرین تاکید کرد: ما در سینما باید انگاره‌های مستند و پژوهش شده داشته باشیم چرا که کلی گویی و حرف‌های غیراصولی راه به جایی نمی‌برد. طی سال‌های اخیر شاهد اعمال سلیقه مدیران مربوطه در این جشنواره بوده‌ایم که بدون تحقیق و پژوهش به مرحله اجرا رسیده است و منجلابی از مشکلات را ساختع است. در این میان باید مردم را در این معیار‌ها در نظر گرفت.

من معتقدم ارائه دستورالعمل و قوانین مشکلات جشنواره فیلم فجر را برطرف خواهد کرد و سلایق شخصی مدیران و کادر اجرایی را از این پروسه حذف می‌کند. نمونه‌ای از نبود آیین نامه در اکران فیلم‌های این دوره از جشنواره منجر به بی عدالتی در اختصاص سانس‌های اول به فیلم‌های کوتاه و مستند شده است.

اگر آیین نامه، قانون و پژوهش یه سینمای ایران اضافه شود به مرور به جشنواره‌ای قدرتمند و با هویت شده است.

شایان ذکر است سلسله نشست‌های گفتمان فرهنگی انقلاب در ادامه با حضور سینماگران و مدیران سینمایی به موضوع جشنواره فیلم فجر؛ فرصت‌ها و تهدیدها» خواهد پرداخت.

نوشته سینمای ایران بوی انقلاب نمی‌دهد/ بخش ملی جشنواره در حال فراموشی است/ وادادگی، سیاست دولت در گفتمان بین‌المللی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در آغاز مراسم؛ یزدان عشیری مدیر روابط عمومی و محافل سازمان سینمایی حوزه هنری گفت: سلسله نشست‌های تحلیلی «گفتمان فرهنگی انقلاب» با هدف تبیین ضرورت‌ها، نیازهای فرهنگی و چالش‌های پیش رو طراحی شده و هر بار به سراغ موضوعات مهم  فرهنگی و سینمایی می‌رویم.

وی ادامه داد: با توجه به چهل سالگی انقلاب و فرارسیدن جشنواره فیلم فجر برنامه ریزی کردیم تا نشست‌هایی با موضوع «جشنواره فیلم فجر؛ فرصت‌ها و تهدیدها» برگزار کنیم و طی چند جلسه در گفتگو با منتقدین، سینماگران و مدیران سینمایی به برسی فراز و فرود سی و هفت دوره این رویداد سینمایی بپردازیم.

به گفته وی، جشنواره فیلم فجر همه ساله برگزار می‌شود و با فرارسیدن آن همه در هیاهو و فضای فیلم‌ها غوطه ور می‌شویم و کمتر به آسیب شناسی و تحلیل ظرفیت‌ها و فرصت‌ها و حتی، آسیب‌های آن به صورت کارشناسی می‌پردازیم. از این رو، امیدواریم این سری نشست‌ها به آسیب شناسی، رشد و بالندگی جشنواره فجر کمک نماید.

مدیر روابط عمومی و محافل سازمان سینمایی حوزه هنری خاطرنشان کرد: این مراسم با محوریت بررسی و آسیب شناسی جشنواره فیلم فجر، ضرورت‌ها،فرصت‌ها، تهدیدها و سیر فراز و نشیب‌های آن در ادوار گذشته مورد بحث و گفت و گو قرار گرفت. در شرایطی که جشنواره فیلم فجر به عنوان اقدامی فرهنگی کارکردهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی را در جامعه به همراه دارد ، فضای هنری قالب بر سینمای امروز از این قابلیت‌ها غافل شده و در آستانه برگزاری این رویداد مهم، نیاز به آسیب شناسی و جبران کمبودها در این عرصه به امری اساسی در فرهنگ ما تبدیل شده است. بدین منظور منتقدان و تحلیل گران سینمایی در راستای رشد،تقویت و بالندگی سی و هفتمین دوره از جشنواره فیلم فجر به مناظره فرهنگی و بررسی راهکارها پرداختند.

بهروز افخمی: از آغاز آشنایی با سینما و شروع فعالیتم در این عرصه حس خوبی به جشنواره فیلم فجر نداشته ام و اصولا این اتفاق را با تماشای فیلم‌های ساخته شده بی ربط می دانم چرا که معتقدم برگزاری این جشنواره تنها وقت گذرانی با عوامل فیلم است که بدون هیچ انگیزه فرهنگی صورت می‌گیرد. در حال حاضر به تدریج وارد سیر تحول جشنواره‌ها و تبدیل آن به حاشیه‌های سینما و اهالی هنر شده ایم. به طور کلی فستیوال‌های فیلم به عناصری ضروری در صنعت فیلمسازی تبدیل شده و طی ٢۵سال  اخیر با رشد و گسترش اینترنت ضرورت وجودی مدرسه‌های سینمایی را از بین برده اند. در واقع فضای جشنواره‌ها به  دورهمی‌های فیلمسازان جوان تغییر کاربری داده و شرایط را برای اکران فیلم‌هایی که احتمال مانور و ظهور آنها در سینماهای کشور غیر ممکن است، به نحوی فراهم کرده است . با گذشت زمان ، بروز جشنواره‌های مختلف فیلم نیز ضرورت بیشتری پیدا کرده و به پله‌هایی برای ترقی فیلمسازان تبدیل شده است. در این میان مدارس سینمایی که زمانی فرصتی برای حضور فیلمسازان بوده است، امروزه در فضای اینترنت دایر شده و جنبه ای از این مدارس که قابلیت انتقال مفهوم در فضای مجازی را ندارند، در فضای جشنواره‌ها ظهور پیدا کرده و با در دسترس قرار دادن اطلاعات فنی و تجربه مشارکت حضوری، منجر به کشف فیلمسازان حرفه ای شده است. فیلمسازان جوان و تازه کار آینده سازان سینمای ایران هستند اما با مقاومت سینمای حرفه ای در برابر نسل جدید، ظهور جشنواره‌های مختلف فیلم و ایجاد ظرفیت‌ها تنها راهکار برای فعالیت نیروهای تازه کار محسوب می‌شود که خوشبختانه با رشد خوبی همراه بوده است.

جشنواره به فضای خوشگذرانی تبدیل شده است/ جشنواره هویت خود را فراموش کرده است

محمود گبرلو:  تقویت جشنواره فیلم فجر  نیاز به ریشه یابی مشکلات موجود دارد در حالی که در طی ادوار گذشته تمام دغدغه سینماگران و  مسئولان توجه به فیلم‌ها بوده و از کارکرد قدرتمند سینمای ایران  در نظام جمهوری اسلامی غافل مانده اند. در گذشته تولیدات یکساله فیلمسازان در مدت کوتاهی دیده شده و مورد ارزیابی قرار می گرفت و در نهایت سیاستگذاران را به سیاست‌های ضروری سینمایی آگاه می کرد. به طور کلی مفهوم تولید فیلم ربطی به سیاست گذاری، سانسور و انتخاب فیلم ندارد. در دهه اول و دوم جشنواره فیلم فجر شاهد تاثیرات پرباری از این رویداد بزرگ بوده ایم که به جرأت در احراز جایگاه واقعی سینمای ایران موفق بوده اما با گذشت زمان شتاب و موفقیت این اقدام فرهنگی فروکش کرده و متأسفانه در چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب، یأس برخی از فیلمسازان نسبت به عملکرد جشنواره آنها را از حضور در جشنواره منصرف کرده است چرا که فستیوال‌های فیلم کارکرد خود را از دست داده و هویت خود را فراموش کرده است. ایجاد فضای تبلیغاتی برای برخی فیلم‌ها و شایسته سالاری نسبت به فیلمسازان بر این بی میلی دامن زده است. این درحالی است که در مقطعی از  زمان قرار بود عملکرد یکساله سینمای ایران مورد ارزیابی قرار گیرد و این امکان در جشنواره فراهم بود اما به مرور زمان جایزه دادن‌ها و سیاست‌های اعمالی به یک بی برنامگی و بی هویتی تبدیل شد و منتقدان و سیاستگذاران را نسبت به این رویداد بی تفاوت کرده است. که البته با گذر زمان کارکردها تغییر میکند و امکان ایجاد ثبات در هویت وجود دارد. در حال  حاضر سیاست خاصی در جشنواره وجود ندارد و مسئولان مربوطه پاسخی نسبت به بی هویتی این اقدام فرهنگی ندارند.  براین اساس اگر جشنواره بر  آرمان‌های انقلاب است پس گنجایش هر فیلمی  را ندارد و اگر هم جشنی برای شور و هبجان است باید فیلم‌های تلخ اجتماعی را از این عرصه خارج کرد. به طورکلی، جشنواره فیلم با تبعیت از سیاست‌ها و برنامه ریزی دقیق به ثمر می رسد و با توجه به افکار تماشاگر به نتیجه نسبی دست می یابد اما با بی خاصیتی‌های اخیر جشنواره فیلم فجر، نتیجه قابل قبولی از عملکرد مناسب به دنبال  نداشته و کارکردی ضد سینمای ایران را نشان می دهد. بنابراین اگر این جشنواره در سایه حفظ هویت و اعمال سیاست گذاری‌های درست فعالیت می کرد همه فیلمسازان با افتخار بزرگترین رویداد فرهنگی کشور شرکت می کردند. اما متأسفانه جشنواره در سیاستگذاری، اندیشه و اسم همسو با اهداف تعریف شده نیست و به خوشگذرانی تبدیل شده است. در یک مقطعی به وسیله جشنواره فیلم فجر عملکرد یک ساله سینمای ایران ارزیابی می‌شد اما به مرور زمان این حضورها و جایزه دادن‌ها به یک بی‌برنامگی تبدیل و باعث شد جشنواره خاصیت و اهمیت خود را از دست بدهد البته می‌دانم که ممکن است به مرور زمان هر جشنواره‌ای دچار تغییرات شود ولی می‌شود ماهیت جشنواره را ثابت نگه داشت اما این اتفاق برای فجر رخ نداد به طوری که حالا این رویداد تبدیل به محلی برای گذران اوقات شده است البته این حرف من به معنی این نیست که فیلمسازان ما مشکل دارند بلکه انتقاد من به سیاست‌های جشنواره است.

مستأجر بودن جشنواره فجر بعد از ٣٧ دوره برای جامعه هنر ما شرم آور است

شاهین امین: در همه دنیا ، ایجاد شور ، انگیزه و امکاناتی است که در فرصت‌های عادی اکران فیلم رخ نمی دهد و با افزایش فستیوال‌های مختلف امکان فعالیت از مدارس سینمایی سلب و اکران‌های ویژه را منتفی کرده است. بنده با نظر گبرلو نسبت به بی هویتی جشنواره فیلم فجر موافق هستم چرا که در ادوار اخیر تکلیف مسئولان جشنواره فیلم فجر برخلاف مدیران گذشته روشن نیست در گذشته  سینمای ضعیف کشور ما با اکران فیلم‌هایی محدود در  جشنواره به دنبال رونق بخشیدن به سینما بود لزومی بر شرکت همه فیلم‌ها در فستیوال وجود نداشت با این حال همه فیلمسازان متقاضی شرکت در جشنواره بوده و با درجه بندی آثار تکلیف یکساله سینما مشخص می شد اما از نیمه دهه ٧٠ شرایط و اوضاع سینما تغییر کرد و از سال ١٣٧٧ تعداد فیلم‌های جشنواره به ٢۵ اثر رسید که با تغییر مدیریت سیف الله داد  روند به روال گذشته بازگشته و فیلم‌های زیادی به جشنواره راه یافتند. تقریبا از ابتدای دهه ٨٠ تکلیف مدیران با جشنواره نامشخص شد و جریان رونق بخشیدن به سینما منتفی شد چرا که براین عقیده بودند که سینما به اهداف خود در گذشته رسیده لزومی به تلاش مجدد برای احیای سینما وجود ندارد. ما از اواخر دهه ٧٠عملا در بلاتکلیفی مدیران به سر می بریم و حتی در مواقعی با وجود فیلم‌های مضر در فستیوال‌ها به چالش رسیده ایم . در حال حاضر بسیاری از سینماگران با وجود امکان تبلیغ و مطرح شدن آثار خود در سینما، علاقه ای به حضور در جشنواره ندارند چرا که با وجود رسیدن در سی و هفتمین دوره جشنواره، با بی خاصیتی سینما روبرو هستیم و هنوز روال دوره‌های اول را در پیش گرفته ایم. تکرار تغییر و تحول در مدیران و کادر اجرایی جشنواره نیز بر بی رونقی سینما تاثیرگذار بوده است. بنابراین وجود جشنواره فیلم فجر با روند تغییرات مدیران نه تنها سودی ندارد بلکه برای سینمای ایران زیان آور است. اکران مکرر فیلم‌ها، و اظهار نظرهای مختلف درباره محتوا ، تازگی و جذابیت را از مخاطب سلب کرده و رغبت تماشای فیلم را از بین برده است در واقع سیاست گذاری‌های نا به جای مدیران جشنواره شور و انرژی رونق سینما را در دیگر ایام سال ازبین برده است. بخش رسانه ای متعلق به مدیران جشنواره تا حدی قابل مدیریت است و تنها به کیفیت جشنواره دسترسی مناسب دارند اما به علت کمبود برنامه ریزی مناسب در روند احقاق کیفیت نیز دچار مشکل هستیم. مستأجر بودن جشنواره فیلم فجر بعد از ٣٧ دوره برای جامعه هنر ما شرم آور است و همه مدیران سازمان سینمایی و مسئولان و دبیران جشنواره باید از این فاجعه شرمگین باشند.چرا که به اندازه ساختمان‌های بلامصرف شهر نیز برای جشنواره ارزش قابل نشده ایم. سی و هفت دوره است که جشنواره برگزار می‌شود ولی هنوز این رویداد سینمایی مستاجر است از این مسأله همه مدیران سینمایی باید شرمگین باشند در طول سال در تهران این همه پاساژ ساخته می‌شود آیا جایی برای یک جشنواره وجود ندارد؟

وابستگی فجر  به دولت منجر به اعمال سلیقه مدیران شده است

مهدی شیخ صراف: با توجه به مقایسه آماری دو سال اخیر در ایران هر ١٢ روز ، یک جشنواره سینمایی داریم و تا حد زیادی به تنوع جشنواره‌ها رسیده ایم. در تکمیل نظرات اقای افخمی، معتقد هستم جشنواره فیلم فجر بستری برای دیده شدن ندارد و با وجود ساز و کاری معیوب، تنها فرصتی ١٠روزه به همه بخش‌های جشنواره برای دیده شدن آثار داده شده است.  جشنواره فیلم فجر اولین و آخرین فرصت فیلمسازان برای  دیده شدن است اما وابستگی جشنواره به دولت منجر به اعمال سلیقه ای مدیران شده و تغییرات زیادی را به همراه داشته است. نبود مکان ثابت برای جشنواره یکی از مشکلات سینمای امروز است و به نظر میرسد تحولات این جشنواره از تغییر مدیران بیشتر بوده است. تقابل دو نگاه به رویکرد جشنواره فیلم فجر خود معضل بزرگ تبدیل شده است که  از طرفی به مثابه ویترینی برای سینمای ایران تلقی می شود و از سوی دیگر اعطای جشنواره به حاکمیت و القای مفهوم آن به پیروی از مفهوم انقلاب اسلامی است که در این حالت باید همه فیلم‌ها نگاهی به انقلاب اسلامی و آرمان‌های آن در جمهوری اسلامی ایران داشته باشد که با توجه به اهمیت جشنواره فیلم فجر در حفظ حیات سینما، بررسی این دیدگاه‌ها دور از انتظار  نیست  چرا که تنها فستیوالی است که حکومت در برگزاری آن نقش داشته و رویدادی مهم تلقی می شود. در حال حاضر تردد دولت‌ها مهمترین آفت جشنواره‌های فیلم است. نجات بلاتکلیفی جشنواره مستلزم ثبات مدیریت و راهکار حل تمایزات میان شکل جشنواره‌ها و تعداد داوری‌ها است .

در سینمای امروز همه توابین، سازش کاران و پروژه بگیران سینما را به دست گرفته اند

محمد تقی فهیم: علاقه شدید من به جشنواره فیلم فجر تا حدی است که یازده ماه سال را در انتظار شروع جشنواره می مانم و در ٣٣ دوره آن به طور مستمر شرکت کرده ام و مدام نگران از هم پاشیدگی آن هستم اما علاقه شدید به این رویداد مانعی برای انتقادهای سازنده به جشنواره نیست. از نظر بنده جشنواره فیلم فجر در زمان مدیریت سیف الله داد و شمقدری به علت هدایت بستر مدیریت توسط سینماگران عملکرد خوبی را برای سینمای ایران رقم زده است. در این دوران بروز اتفاقات خوب در سازمان سینمایی و پی ریزی سازمان جشنواره‌ها به عنوان اصول اولیه برگزاری جشنواره‌های فیلم ما را با سینمای حرفه ای به نحوی شایسته ای روبرو کرده است. جشنواره با وجود فیلم‌ها معنا پیدا میکند و نمایشگر واقعیت فیلم‌ها است  .وجود ممیزی در فضای جشنواره و استفاده ویترینی از آن به عنوان فیلتری برای تایید فیلم‌ها کیفیت سینما را دستخوش تغییرات قرار داده است بنابراین جشنواره فیلم فجر حاصل و نمایشگر کیفیت سینمای ایران است. برخلاف نظر دیگر سینماگران بنیان گذاری غلط جشنواره مشکل اصلی سینمای امروز است که همانند دیگر کشورهای صاحب سینما باید متناسب با تعهدات به اهداف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشورها عملکرد مناسبی را در دستور کار خود قرار دهد این در حالی است که اهداف سینمای ما در طول تاریخ بر خلاف آرمان‌های رهبران قدرتمند بوده و قشر هدایت کننده کشور را فارغ از فرهنگ و هنر با دغدغه‌های اعتقادی، مذهبی و سیاسی همراه کرده و مسیری خلاف جهت سینما را طی کرده است. در سینمای امروز همه توابین، سازش کاران، پروژه بگیران سینما را به دست گرفته اند و الگوی نامناسبی را در ادوار مختلف به خصوص زمان مهدی کلهر که داعیه جریان مذهبی درسینما بوده است تا بهروز افخمی که در پس اعتقادات مذهبی برنامه‌های خاص داشت، منجر به کج روی سینما بر اساس الگوی عقب مانده شده و جشنواره را با این سیاست‌های عقب مانده هدایت کرده اند. کسانی که سیاستگذار محسوب می شوند اگر صاحب تخصص و متد اصلی نباشند همانند حضور بسیاری از افراد به استناد نفوذ و رایزنی در این جریانات ، همچنان مسیر  سینما به بیراهه می رود.  ما نه تنهادر هدایت مسیر سینما به راه درست موفق نبوده ایم بلکه با ایجاد ممیزی بلای جان سینما شده ایم . در دهه ۶٠ در راستای هدایت سینما دست بازی داشته ایم و در راستای مسایل اصولی به درستی رفتار کرده ایم.  نمونه بارز آن حمایت امام راحل از فیلم پاییز صحرا بوده است. ایجاد ممیزی‌های بی مورد منجر به حذف گرایشات اجتماعی از فیلم‌ها شده و درقبال آن حجاب‌ها را به بیراهه کشانده است که این پارادوکس ناشی از عدم انسجام دیدگاه و سیاست‌های  مناسب است  که هیچ هیجانی را برای مخاطب اصلی سینما ندارد.

بهروز افخمی در واکنش به صحبت‌های فهیم افزود: من دهه ۶٠ در تلویزیون بوده ام. من فکر می کنم به اندازه کافی گذشته را تکرار کرده ایم و گفتن این مطالب جذابیتی برای نسل جدید نداشته باشد. به هر حال معتقدم تکرار تاریخ روند خوبی نیست، حرف‌های کلیشه ای و مقایسه جشنواره فجر با جشنواره‌های دیگر کشورها من را خسته کرده و به کلیشه ایرادگیرانه منتقدان جشنواره تبدیل شده است. بخش اعظمی از درآمد جشنواره‌های فیلم خارجی از بازار فیلم به دست می آید که دستیابی به آن هم مستلزم وجود فیلم‌های متنوع در آن است که فارغ از هرگونه سانسور مشارکت کشورهای مختلف را به دست میگیرد.

ما باید به این فکر کنیم که ژست روشنفکری هیچ نقشی در سینمای دنیا ندارد اما برخی از مدیران فکر می‌کردند سینمای آنها انتقادی و اجتماعی است در حال که باعث کاهش تماشاگران سینما شد و وقتی این اتفاق افتاد این ضرورت احساس شد که مردم باید به سینما برگردند. به همین دلیل من در برنامه «هفت» گفتم که در دوره ای سینمای ما توسط سینماگران پر مدعای کم مایه از بین رفت. با این حال در حال حاضر اگر فیلم فیلمسازی سیاه نما و غرغرو نباشد به سختی می‌تواند اکران بگیرد.

فجر یک جشنواره داخلی است که امکان ایجاد این شرایط نیز در آن وجود ندارد. کسانی که این پیشنهاد را می‌دهند توقع دارند ایران با ١٠ فیلم وارد عرصه رقابت با کشورها شده و ظرفیت کم سینمای ایران را به گوش بین‌الملل برسانند. توجه به این حاشیه‌ها یعنی تعطیلی جشنواره فیلم فجر، هدایت جشنواره به سمت سبک و روش اسکار و یا حتی واگذاری ظرفیت جشنواره به خانه سینما تا از طریق رای گیری سالانه خانه سینما، برترین‌ها انتخاب شده و جشنواره را کلا تعطیل کنند. بیات این مباحث انگیزه ای ندارد.ما نمیتوانیم جشنواره ای داخلی  را بدون داشتن بازار فیلم وارد رقابت با جشنواره ای نظیر کن کنیم و کسانی که این مطلب را انتقاد می دانند به طور قطع اطلاعاتی از جشنواره و فیلمسازی ندارند. انتقال سینما به فضای مجازی و موبایل و غیره الزام در مدرسه سینما را منتفی کرده است بنابراین بقای جشنواره فیلم فجر منوط به طراحی سیاست‌های بومی است.من پیشنهاد می‌دهم جشنواره فیلم فجر با توجه به رکود سالن‌های سینما در فصل زمستان در طول یک ماه برگزار شود. تا فضای برای تقویت اقتصاد فیلم‌های جدی هم فراهم شود.

مجری سابق برنامه «هفت» تأکید کرد: ما باید به این فکر کنیم که ژست روشنفکری هیچ نقشی در سینمای دنیا ندارد اما برخی از مدیران فکر می‌کردند سینمای آنها انتقادی و اجتماعی است در حال که باعث کاهش تماشاگران سینما شد و وقتی این اتفاق افتاد این ضرورت احساس شد که مردم باید به سینما برگردند. به همین دلیل من در برنامه «هفت» گفتم که در دوره ای سینمای ما توسط سینماگران پر مدعای کم مایه از بین رفت. با این حال در حال حاضر اگر فیلم فیلمسازی سیاه نما و غرغرو نباشد به سختی می‌تواند اکران بگیرد.

افخمی با اشاره به پیشنهادش برای تغییر این شرایط عنوان کرد: طرح من این است که جشنواره یک ماه در سراسر کشور برگزار شود به طوری که در ۱۰ روز اول آثار مستند، انیمیشن و فیلم اولی مسابقه جداگانه داشته باشند و در پایان ۱۰ روز جایزه بگیرند و تعدادی از آن‌ها به مسابقه اصلی بروند. در ۱۰ روز سوم هم اکران فیلم‌های پربیننده ادامه داشته باشد. در این صورت فیلم هایی که نمی‌توانند اکران بگیرند به راحتی دیده می‌شوند.

محمود گبرلو در این بخش عنوان کرد: طرح آقای افخمی توهم‌زاست و عملی نیست و اصلا ربطی به سیاست‌های جشنواره ندارد. رویکرد جشنواره در عصر امروز بسیار تغییر کرده است و هر جشنواره‌ای خاصیت خود دارد. وقتی مدیران پوسیده و کوتوله برای سینما انتخاب می‌شود نگاه عمیق که همان توسعه است محقق نمی‌شود. وقتی اندیشه‌های عمیقی وجود ندارد حاصلش این می‌شود که فیلم‌های بد می‌بینیم.

وی ادامه داد: ضمن اینکه برخی منتقدانِ مخرب، افکار عمومی را برعلیه جشنواره و سینمای ایران کرده‌اند یعنی آنقدر علیه سینمای ایران حرف زده‌اند که جای دفاعی باقی نگذاشته‌اند. هرچند پس از انقلاب بیش از پنج هزار فیلم تولید شد اما همین منتقدان با حرف‌های خود باعث شده‌اند نتوانیم از سینما دفاع کنیم. این منتقدان نمی‌خواهند به توسعه با سینما باور داشته باشند.

گبرلو مجدد تأکید کرد: مدیران کوتوله اصلا فهم این موضوع را ندارند. برخی مدیران سینمایی هستند که نگاه پوسیده دارند و می‌گویند فجر باید مثل کن باشد ما از لحاظ ماهیتی نمی‌توانیم مثل آن‌ها باشیم همین موضوع باعث شده هنرمندان ناخودآگاه برعلیه جشنواره فیلم فجر باشند. این نشان دهنده این است که فهم درستی از جشنواره فجر وجود ندارد. ضمن اینکه در حال حاضر فیلمسازان قدرتمندی وجود دارند  که می‌شود آنها را با فجر معرفی کرد البته منوط به اینکه جشنواره ماهیت داشته باشد.

در این بخش فهیم با اشاره به صحبت‌های گبرلو درباره «منتقد مخرب» خطاب به او گفت: یکباره بگویید منظورتان فراستی است!

گبرلو نیز اظهار کرد: نه منظورم امثال فراستی‌هاست. ما باید همه چیز را آسیب‌شناسی کنیم. منتقد مخرب کاری کرده است که همه فکر می‌کنند ما اصلا سینما نداریم برخی می‌گویند فیلم ما سیاه است در حالی که به نظرم ما اصلا فیلم سیاه‌نما نداریم.

پس  از این موضوع افخمی خطاب به گبرلو گفت: شما مثل تکنوکرات‌ها هستید.

امین نیز در واکنش به همین صحبت گبرلو اظهار کرد: شما محافظه کار هستید که گبرلو در ادامه گفت: من محافظه‌کار  هستم؟ من که زودتر از همه منتقد وضعیت موجود بودم.

امین در بخش دیگر از صحبت هایش عنوان کرد: برخی فیلم‌ها احتیاجی به جشنواره ندارند و اصلا برایشان بهتر است که در جشنواره نباشند. طرحی که افخمی گفت نامش جشنواره نیست چراکه اصلا ساز و کار اکران دست جشنواره نیست.

وی در ادامه با اشاره به اینکه بهتر است حسابگری‌های شخصی را کنار بگذاریم، توضیح داد: اگر عده‌ای در جشنواره شرکت نمی کنند به این دلیل است که فکر می‌کنند برای آنها بهتر است که در جشنواره نباشند چراکه فیلم‌ها آنها در این فستیوال آنقدر تخریب می‌شوند که فکر می‌کنند حضور نداشتن‌شان بهتر است.

این منتقد اظهار کرد: به تازگی شنیده ایم که برخی می‌گویند فیلمی که در جشنواره حضور نداشته باشند اولویت اکران ندارند، مگر آژان‌کشی است که این حرف‌ها گفته می‌شود؟

در ادامه شیخ‌صراف با بیان اینکه برای بهبود وضعیت و داشتن آینده بهتر، خوب است که گذشته را مرور کنیم، عنوان کرد: جشنواره فیلم فجر مثل یک شتر مرغ است که وقتی می‌گوییم بار ببر می‌گوید من مرغم و وقتی می‌گوییم تخم بگذار می‌گوید من شترم. در واقع ساز و کار آن مشخص نیست مشکل اصلی این است که در حال حاضر هیچ چیزی تعریف نمی شود.

فهیم در ادامه بیان کرد: چرا باید فکر کنیم منتقد می‌تواند مخرب باشد؟ منظور آقای گبرلو درباره منتقد مخرب، آقای فراستی بود. بنابراین بهتر است این خبر را بدهم که طبق آخرین خبری که دریافت کرده‌ام فراستی مجدد منتقد ثابت برنامه هفت شده است.

در همین بخش گبرلو اظهار کرد: منظور من فراستی نبود من اصلا نامی نبردم. که فهیم خطاب به او گفت: کدهایی که دادید مربوط به فراستی بود اما در پاسخ به شما باید بگویم فراستی در قبال برخی منتقدان خارجی بسیار نرم‌تر عمل می‌کند من بلد نیستم ولی اگر بلد بودم مثل فراستی می‌شدم.

وی با بیان اینکه دیپلمات نیست اظهار کرد: من برابر جشنواره‌هایی همچون برلین و کن قطعا از سینمای خودمان دفاع می‌کنم اما این سینما، سینمای آرمانی من نیست. با این وجود باید بگویم ما امروز سینمای تکنیکی داریم، بازیگران ما کلاس بازیگری برگزار می‌کنند من از این ساختار دفاع می‌کنم اما این سینما جزو آرمان‌های من و قابل دفاع نیست ولی در قبال بیگانگان حتما از آن دفاع می‌کنم اما می‌دانم این سینما آن سینمایی نیست که من به خاطرش انقلاب کردم.

سپس افخمی اظهار کرد: سینما پوست انداخته و باید باز تعریف شود.

گبرلو هم عنوان کرد: رمز موفقیت جشنواره در پیدا کردن ماهیت مردمی خودش است البته این موضوع به این معنا نیست که فیلم‌های مبتذل یا خاص در جشنواره رواج پیدا کند.

شاهین امین در ادامه بیان کرد: جشنواره جای فیلم‌ها و تماشاگران جدی است و باید امکان دیده شدن چنین فیلم هایی فراهم شود. نکته دیگر این است که در این سال‌ها جشنواره پر از عصبیت شده است به طوری که چه راه یافتگان به آن چه راه نیافتگان، چه جایزه بگیران و چه آنهایی که از جایزه محروم شده اند عصبی هستند، گویا ما می‌خواهیم همدیگر را بدریم و  این حجم از عصبیت را نمی فهمم در حالی که جشنواره برای این است که از آن لذت ببریم اما این همه عصبیت، فحاشی و پرخاشگری یکی از آفت‌های جشنواره است که زیان‌های زیادی دارد.

در این بخش فهیم خطاب به صحبت‌های امین گفت: این عصبیت ناشی از بی عدالتی است، بی عدالتی هر کجا باشد عصبیت هم وجود دارد. که امین هم عنوان کرد: البته بخشی از این عصبیت به خاطر توقع بی‌جاست؛ گویا فیلمسازان ما لوس شده‌اند.

در پایان شیخ‌صراف اظهار کرد: جشنواره محل فیلم‌های جدی و سطح بالاست و باید آثار در این جشنواره محک بخورند.

شایان ذکر است سلسله نشست‌های گفتمان فرهنگی انقلاب در ادامه با حضور سینماگران و مدیران سینمایی به موضوع «جشنواره فیلم فجر؛ فرصت‌ها و تهدیدها» خواهد پرداخت.

نوشته جشنواره فیلم فجر هویت خود را فراموش کرده است/ اعمال سلیقه مدیران در سایه وابستگی جشنواره به دولت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.