متن پیش رو یادداشتی از این فیلمساز درباره روند شکل‌گیری و تولید این مستند است:

«سال نود و سه بود و تازه برگشته بودم سرزمین مادری و رفقای قدیمی که بیست سالی می شد ندیده بودمشان یکی‌یکی سروکله شان پیدا می‌شد. از قضا یکی علی احمدی‌فر بود که موسیقیدان شده بود و آن‌موقع رئیس انجمن موسیقی گیلان هم بود. علی می‌خواست یک کاری توی حوزه‌ی تعزیه بکند که به نظرم جالب بود.

عزت‌اله خان صمصام لاشائی از سرآمدان و اساتید آواز رشت که هفت پشت و جد و آباداش تعزیه‌خوان بودند، قرار بود به سفارش انجمن موسیقی گیلان مجلس حضرت علی‌اکبر (ع) را تنظیم کند توی ردیف آوازی ایرانی. که مثلا یک رفرنسی باشد برای اهل موسیقی و تعزیه که درست اشعار را بخوانند.

از بُعد موسیقایی کار جالبی بود، اما از بعد فیلمیک صد در صدِ جذابیت مربوط می‌شد به خود استاد… این کاره باشی در همان نشست اول می‌فهمی که طرف فیلم‌خورش بالاست و دوربین دوستش دارد و آدم را گیر می‌اندازد…

فرض کنید پیرمردی جلوی شما بنشیند و دستش را بگذارد روی کلیات سعدی و بگوید به همین قرآن قسم… یا زل بزند توی چشمت و بگوید به شرافت و ملیتم قسم…

زنگ زدم به پژمان لشکری‌پور و گفتم میخواهم فیلم بسازم درباره تعزیه. پژمان گفت: «من به امام حسین بدهکارم و هستم پای کار». پژمان شد تهیه‌کننده و افتاد دنبال پول و اینطور شد که رفتم پای منبر استاد. با دوربین و بند و بساط صدا.

استاد پیر بود و الان هم به رحمت خدا رفته، اما انرژیش زیاد بود. برنامه مشخصی برای دیدار و گفت‌وگو نداشتیم. بیشتر اوقات یک یا دو یا سه بعد نیمه شب زنگ می‌زد و با صدای آرام می‌گفت که بروم پیشش. من هم نه نمی‌گفتم و می رفتم…

فرقی نمی‌کرد بیدار باشم یا هفت پادشاه را خواب ببینم… شال و کلاه می کردم و می رفتم. برای همین اکثر اوقات تنها بودم و خودم همه‌ی کارهای صدا و تصویر را می کردم… اسمش را نمی شد گذاشت چالش…

عادت دارم به اینجور فیلمسازی… اصلا اینجور مستندسازی را دوست دارم و تقریبا همه‌ی فیلم‌هایم را با گروه خیلی‌خیلی کوچک یا تک‌نفره می سازم… اصلا بعضی سوژه‌ها را نمی‌شود غیر از این مدل فیلم کرد…

استاد آدم حساسی بود… زود اشکش در می آمد… دل نازک بود و زود بهش بر می‌خورد… باید خیلی مراقبت می‌کردم که شکافی به دیوار اعتمادش نیفتد…

اطرافیانش که بهش قول داده بودند کمکش کنند، یکی یکی از دور و برش پراکنده شدند. چه تعزیه‌خوانان قدیمی و جدید، چه شاگردهای کلاس های آوازش…

گاهی سخت می‌شد که بی‌طرف بمانم و تنها نظاره کنم… یک ارتباطی بین من فیلمساز و سوژه شکل گرفته‌بود که سخت می‌شود توصیفش کرد؛ انگار خودم را در او می‌دیدم… آینده‌ی خیلی از آنها که شغل و زندگی و پول توی جیبشان به کار هنر گره خورده…

اما جنگجوی استاد زده بود بالا و با همه در افتاده بود که کار درست را بکند و ذره‌ای از استانداردهایش کوتاه نیاید… نه در تعزیه و نه در آواز تعزیه…

فیلم ما درباره واقعه‌ی کربلا و شهادت حسین علیه السلام و یارانش نبود، درباره حضرت علی‌اکبر (ع) نبود، اما درباره‌ی همه‌ی این‌ها بود، درباره اصول و ارزش‌های فراموش شده بود، درباره درست و غلط و خیر و شر بود، درباره دروغ‌ها و راست ها و نامردی‌ها و کج اندیشی‌ها بود، فیلم همه ی اینها بود و استاد تک و تنها میان این همه تضاد ساز مخالف کوک کرده بود و پای اصولش مانده بود.

استاد همه‌ی تلاشش را می‌کرد اما انگار زورش نمی‌رسید… این گزاره‌ای آشنا برای همه‌ی ما توی زندگی نیست؟ داستان دور همین گزاره بسط پیدا کرد و شد مستند بلند «مخالف خوان» با زمان ۸۰ دقیقه، که در زمان خودش مدیران گفتند:« قابل نمایش نیست و باید برود آرشیو و بایگانی بشود.»

اما چند وقت بعد سر از جشنواره ها درآورد و توی یکی با رای بیننده‌های جشنواره بین هفتاد هشتاد تا فیلم بلند مستند رسید به سه تای برتر و بعد  نمی‌دانم قهرمان شد یا دوم… گفتم که، خیلی وقت پیش فیلم را ساخته‌ام و سایه‌ای از اتفاقات تلخ و شیرین تو ذهنم مانده.

“پدرم وقتی مُرد، تعزیه هم مُرد، تمام شد رفت پی کارش آقا!!!… (دستش را گذاشت روی کلیات سعدی که همیشه رو میزش بود) به همین قرآن قسم… این را نه بخاطر اینکه پسر او هستم بگم… برید از هر کی میخواید بپرسید… (زل زد توی چشمهایم) به شرافت و ملیتم قسم…”

روح استاد شاد…»

از ماکان عاشوری، کارگردان و مدیر فیلمبرداری سینما و تلویزیون، آثاری چون «نیمروز و مَکران»، «وزرا جنگ»، «انسان و طبیعت»، «ایران از جنوب شرقی»، «کیمیا»، «ایران از شمال غربی»، «تخت سلیمان»، «آتش روی آب» و «پایان رود» تولید و عرضه شده است.

مستند «مخالف‌خوان» محصول مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است و یکشنبه ۳۱ خرداد در موزه هنرهای معاصر تهران روی پرده می‌رود.

نوشته «مخالف‌خوان»؛ مجلس تعزیه حضرت علی‌اکبر (ع) به روایت یک آوازه‌خوان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندها ساعت ۱۶ نمایش داده می‎‌شوند و حضور در جلسه نمایش این آثار رایگان و برای علاقه‌مندان آزاد است.

مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی در میدان شهید قندی، شماره ۱۵ قرار دارد.

نوشته برنامه «پاتوق مستند» در تیرماه اعلام شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندها از زوایای مختلف به موضوع جنگ ۱۲ روزه می‌پردازند، ورود به این جلسه و تماشای فیلم برای علاقه‌مندان رایگان است.

«پاتوق مستند» دوشنبه و چهارشنبه هر هفته ساعت ۱۶ در سالن حقیقت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی (میدان شهید قندی، شماره ۱۵) برقرار است.

نوشته نمایش ۷ مستند کوتاه در «پاتوق مستند» مرکز گسترش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندهای کوتاه موضوع جنگ دوازده روزه را از چند منظر متفاوت به تصویر کشیده‌اند. حضور در «پاتوق مستند» آزاد و رایگان است. دوستداران سینمای مستند برای تماشای این آثار به میدان شهید قندی، شماره ۱۵، مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی مراجعه کنند.

نوشته ادامه «پاتوق مستند» با نمایش ۸ فیلم کوتاه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این دوره ۴۷۰۰ فیلم از ۱۵۰ کشور به دبیرخانه جشنواره احمدآباد رسید، «استوار ساقی» توسط بخش بین‌الملل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی برای جشنواره ارسال شده است.

«استوار ساقی» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است.

نوشته مستند «استوار ساقی» به هند می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندها، هر یک از زاویه‌ای ثبت کننده رخدادها و حال و هوای مردم در جنگ دوازده روزه هستند و در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» نمایش داده شدند.

تماشای فیلم در «پاتوق مستند» آزاد و رایگان است. «پاتوق مستند» دوشنبه و چهارشنبه هر هفته ساعت ۱۶ برقرار است. علاقه‌مندان برای دیدن این مستندها به میدان شهید قندی، پلاک ۱۵، مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی مراجعه کنند.

نوشته نمایش ۶ فیلم در «پاتوق مستند»/ از بابک بهداد تا کتایون جهانگیری و مژگان صیادی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مستند بلند «راش» به کارگردانی نیما مهدیان هم پس از نمایش این فیلم‌ها، روی پرده می‌رود. موضوع این مستندها جنگ دوازده روزه است.

«پاتوق مستند» هر هفته دوشنبه و چهارشنبه ساعت ۱۶ در سالن حقیقت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی (میدان شهید قندی، پلاک ۱۵) برقرار است. تماشای فیلم در «پاتوق مستند» برای علاقه‌مندان رایگان است.

نوشته نمایش ۵ مستند در «پاتوق مستند» مرکز گسترش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندها از مجموعه «ایران» درباره جنگ دوازده روزه هستند و در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» روی پرده رفتند.

ورود به جلسه نمایش مستندها آزاد و رایگان است. «پاتوق مستند» دوشنبه و چهارشنبه هر هفته ساعت ۱۶ برقرار است.

نوشته اکران ۴ مستند در سالن حقیقت/ ادامه برنامه هفتگی «پاتوق مستند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این دیدار مادر و خواهران این سینماگر حضور داشتند و درباره وضعیت درمان او توضیح دادند.

دوستانیان که به تازگی در بیمارستان بستری شده، درباره روند درمان و پروژه تازه‌اش که یک مستند است، صحبت کرد.

مدیر عامل مرکز گسترش، ضمن اطلاع از وضعیت این سینماگر تاکید کرد با آرزوی سلامتی برای دوستانیان و خانواده‌اش، ابراز امیدواری کرد مستند تازه او برای نمایش در بیستمین جشنواره «سینماحقیقت» آماده شود.

نوشته عیادت مدیرعامل و مدیران مرکز گسترش از دلاور دوستانیان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«نامش زن» ساخته ماریا ماوتی، در قالب برنامه «پاتوق مستند» ساعت ۱۶ دوشنبه ۱۱ خردادماه نمایش داده می‌شود. حضور در این جلسه برای علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.

ماریا ماوتی کارگردانی مستندهای «اجه»، «زمان»، «پورزال» و … را در کارنامه دارد.

نوشته مستند «نامش زن» در مرکز گسترش روی پرده می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«کد ۷۰۰» ساخته مینا قاسمی زواره که زندگی امیرحسین یکی از قربانیان جوان حمله اسرائیل به ایران در جنگ دوازده روزه را روایت می‌کند، دوشنبه چهارم خرداد ساعت ۱۴:۳۰ در مرکز گسترش نمایش داده می‌شود.

مستندهای «راش» و «کد ۷۰۰» از مجموعه مستندهای «ایران» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی هستند. حضور در «پاتوق مستند» برای دوستداران سینما، آزاد و رایگان است.

نوشته اکران «راش» و «کد ۷۰۰» در سالن حقیقت مرکز گسترش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تبریزیان برای روایت این واقعه، از تعلیق استفاده کرده، در دقایق نخست ابتدا ویرانی را به نمایش می‌گذارد، اما به مرور شخصیت‌ها و ماجراها را معرفی و روشن می‌کند، و در پایان، با اشاره به بزرگ شدن ریحانه، شهادت و آسمانی شدن این دختر نوجوان را گوشزد می‌کند. فیلم او از آن دست مستندهای مجموعه «ایران» است که مستقیم به جنگ دوازده روزه و قربانی شدن غیرنظامیان و دانشمندان پرداخته‌اند و نسبت به آثاری مانند «آرش در قلمرو ما» که غیرمستقیم به موضوع جنگ اشاره دارند، رویکردی نزدیک‌تر به این رخداد دارد.

«پرده آبی» گفتار متنی دل‌نشین دارد و از طریق نمایش وضعیت پدربزرگ و اعضای سوگوار خانواده، می‌کوشد همدلی تماشاگر را برانگیزد و در این امر موفق است. در مجموعه مستندهای «ایران» آثار کوتاه با یک بحران مواجه بوده‌اند، گاهی سوژه کشش تبدیل‌شدن به یک فیلم بلند را نداشته، گاه فیلمساز متریال فراوانی داشته اما زمان برای روایت اندک بوده، در «پرده آبی» میرتبریزیان کمبود متریال داستانی را با نمایش جزئیات پر کرده و کوشیده از قالب گزارشی دور شده و به روایتی کوتاه و داستانی و تأثیرگذار تبدیل شود.

«پرده آبی» به رابطه عاطفی پدر و دختر بیش از شخصیت علمی قربانی اصلی ماجرا پرداخته و با انتخاب ریحانه، فیلم را رنگ و عطری نوجوانانه داده است. «پرده آبی» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی در «هاشور» و «فیلم‌نت» عرضه شده است.

نوشته درباره مستند «پرده آبی»/ روایت یک جنایت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در مراسم اهدای جوایز DocsBarcelona Pro که در شهر بارسلونا برگزار شد، پروژه‌های برگزیده بخش توسعه و تولید معرفی شدند. این رویداد حرفه‌ای که یکی از مهم‌ترین پلتفرم‌های مستند اروپا به شمار می‌رود، امسال میزبان ۶۲ پروژه مستقل از ۳۰ کشور جهان و بیش از ۷۰۰ مهمان و فعال صنعت مستند بود.

هیئت داوران درباره پروژه «هیچ دوستی جز کوهستان» اعلام کرد: «این تصمیم با اتفاق‌نظر کامل گرفته شد. فیلم دارای روایتی روشن و تأثیرگذار است که هم تغییرات میان‌نسلی را بررسی می‌کند و هم داستانی چندنسلی از مراقبت، عشق و تعارض را به تصویر می‌کشد.

شخصیت‌های اصلی فیلم، همزمان آسیب‌پذیر و قدرتمند هستند و رابطه میان آن‌ها پیوندهایی عمیق از عشق و تنش را آشکار می‌کند. جهان فیلم، جهانی نادر و کمتر دیده‌شده است و فضای بصری آن ما را به درون لحظه‌ای شکننده در زمان می‌برد.

نگاه کارگردانی، شخصیت‌ها را در فضایی لطیف، صمیمی و نزدیک حفظ می‌کند و به همین دلایل، جایزه DocsBarcelona Pro Award for Best Project را به No Friend but the Mountains اهدا می‌کنیم.»

«هیچ دوستی جز کوهستان» روایتی شاعرانه از واپسین روزهای زیستن در جهانی رو به فراموشی‌ست؛ جایی در دل جنگل‌ها و کوهستان‌های شمال ایران، میان مه، برف، صدای گاوها و آتش خاموش‌نشدنی یک کلبه قدیمی. فیلم، پژواکی از عشق، تنهایی، فرسودگی و دلبستگی انسان به سرزمینی‌ست آرام‌آرام از دست می‌رود.

یاسر طالبی مستندهای «دلبند»، «نفس‌های آخر»، «سرنوشت» و … را کارگردانی کرده است.

نوشته یاسر طالبی جایزه بهترین پروژه داکس بارسلونا را دریافت کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جشنواره فیلم «ان آربر» آمریکا قدیمی‌ترین جشنواره فیلم تجربی در جهان است. این جشنواره که به عنوان محفلی برای ارائه آثار هنری تصویری «هنرمند-محور» شناخته می‌شود، طیف گسترده‌ای از آثار تجربی شامل انیمیشن، مستند، فیلم‌های روایی و ترکیبی (هیبرید) را به نمایش می‌گذارد.

جایزه‌ «لاوتر/ گرف، نه به خشونت» به فیلمی اهدا می‌شود که در فرهنگی که اغلب از تصاویر خشونت‌آمیز برای سرگرمی و اطلاع‌رسانی استفاده می‌کند، در عین پایبندی به اصل «عدم نمایش خشونت» مخاطب را به‌خوبی جذب کند. این جشنواره سوم تا هشتم فروردین ماه امسال در میشیگان برپا بود و «ناگفته نماند» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی جایزه نه به خشونت این دوره را دریافت کرد.

انیمیشن کوتاه «ناگفته نماند» پیشتر، در بیست و ششمین دوره جشنواره مانسترا، جشنواره بین‌المللی انیمیشن لیسبون در کشور پرتغال روی پرده رفت. جشنواره انیمیشن لیسبون مانسترا رویدادی است که در آن انیمیشن با سایر رسانه‌ها و هنرها پیوند می‌خورد و فضایی را برای تجربه‌گرایی و بحث درباره ایده‌ها، رویکردها و فرم‌های هنری جدید فراهم می‌آورد، جایی که فیلم انیمیشن به جوهره‌ روایت و بیان زیبایی شناسانه تبدیل می‌شود. این جشنواره از ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲ فروردین ۱۴۰۵ بر پابود.

در ادامه حضور بین‌المللی «ناگفته نماند» در جشنواره بین المللی انیمیشن «فست آنچا»، در اسلواکی نمایش داده می‌شود. هدف از برگزاری این جشنواره ارتقای آگاهی درباره فیلم انیمیشن به عنوان یک فرم مستقل هنری و آموزش درباره انواع متعدد انیمیشن و جنبه‌های گوناگون آن است. جشنواره «فست آنچا» از ۹ تا ۱۴ تیرماه پیش رو برگزار می‌شود.

انیمیشن «ناگفته نماند» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، جایزه بهترین فیلم بخش بین‌الملل بیست و دومین جشنواره اژدهای طلایی انیمیشن و کمیک چین را دریافت کرده است.

نوشته نمایش «ناگفته نماند» در اسلواکی/ دریافت جایزه «نه به خشونت» از آمریکا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جشنواره بین‌المللی فیلم «در خانواده»، هر سال با هدف معرفی آثاری که درباره عشق و وفاداری سخن می‌گویند، و ایده‌ محوری آن‌ها احیای ارزش‌های خانوادگیست، برپا می‌شود. این جشنواره شامل سه بخش رقابتیِ فیلم‌های بلند (بخش اصلی)، فیلم‌های بلند و انیمیشن (ویژه کودکان) و فیلم‌های کوتاه است.

این رویداد، بزرگترین جشنواره فیلم‌های خانوادگی در روسیه است. جشنواره «در خانواده» ۱۳ تا ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵ در مسکو برگزار می‌شود.

«گل‌های کاغذی» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است.

نوشته سفر انیمیشن «گل‌های کاغذی» به مسکو اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.