در ابتدای این نشست هارون یشایایی تهیه کننده «ناخدا خورشید» درباره همکاری با ناصر تقوایی، گفت: این پیشنهاد از سمت گروه و آقای تقوایی مطرح شد و ما هم تهیه فیلم‌ را قبول کردیم‌ زیرا برای گروه اصفهانی، دیگر تهیه این فیلم امکان نداشت.‌ من فیلمنامه را خوانده بودم اما راش‌ها را ندیده بودم اما خیلی قبل‌تر با ناصر تقوایی رفاقت داشتم و با افتخار پذیرفتم.

فیلم هر کارگردان در حکم شناسنامه اوست

یشایایی با اشاره به موفق نشدن این فیلم در گیشه ادامه داد: برخی فیلم‌ها در اکران موفق می‌شوند و برخی فیلم‌ها نمی‌شوند، بسته به سلیقه مردم است و سلیقه مردم نسبت به وضعیت روزانه سیال است. شرکت تولید ما بیش از ۵۰ فیلم ساخته بود و در آن زمان نسبت به فروش فیلم‌ها اصرار نداشتیم.

وی در ادامه گفت: سینمای ایران به عنوان یک هنری که اقتباسی بود بسیار موفق بوده و هست. فیلم‌های سینمای ایران حداقل در منطقه آسیا کاملا دیدنی و قابل تامل بود.‌ هنوز هم سینمایی است که در منطقه معروف است و فیلم‌های ایرانی در کشورهای همسایه موفق هستند. این نکته را هم باید اضافه کنم که من به عنوان تهیه کننده به هیچ‌وجه در فیلمی که توسط کارگردان ساخته شده است دخل و تصرف نمی‌کردم‌ زیرا فیلم شناسنامه کارگردان است.

یشایایی «ناخدا خورشید» را جزو ماندگارترین فیلم های ایرانی دانست و گفت: این فیلم در جشنواره های خارجی نیز مقبولیت زیادی به دست آورد. خاطرم است که در جشنواره بن اکران و استقبال زیادی از آن شد.

این تهیه‌کننده تصریح کرد: اکنون مخاطب سینمای دنیا را می‌بیند و همواره سینمای ایران را با کارهای خارجی مقایسه می‌کند درحالی که در گذشته‌ها اینگونه نبود. هنوز هم در منطقه ما‌ سینمای ایران موفق است و ما‌ کارگردانان بسیار خوبی داریم.

یشایایی در پاسخ به اینکه کدام فیلمش را ببشتر از همه‌ دوست دارد، گفت: من با «ناخداخورشید» ارتباط زیادی دارم زیرا در جریان ساختش بودم.

ناصر تقوایی؛ چهره‌ ماندگار سینمای ایران

در ادامه این نشست داریوش ارجمند با بیان اینکه چندین دقیقه از «کوچک جنگلی» را بازی کرده است، گفت: ابتدا قرار بود من نقش میرزا کوچک خان را بازی کنم‌‌ اما نشد. ناصرتقوایی ماندگار است و آثار بسیار درخشانی دارد. او در سینما آدم‌ بزرگی است. به نظر من در سینمای ایران اول ناصر تقوایی است و بعد از او کسی نیست. به این دلیل که او انسان حکیمی است یعنی به تمام‌ مسائلی که به انسان مربوط است، اشراف دارد.

وی اضافه کرد: بی دلیل نیست که هرچه جلوتر می‌رویم نسل جوان به «ناخدا خورشید» علاقه‌مند می‌شوند زیرا این فیلم دکوپاژ حیرت‌انگیزی دارد. با اینکه از یک اثر خارجی گرفته شده است اما به شدت زیبا است و فرهنگ خاص ایرانی را به این قصه پیوند زد و به نوعی این قصه را مال خود کرده است.

ارجمند ادامه داد: واقعا جفای عالم به «کوچک جنگلی» شد اما بزرگ‌ترین جفا به خود ناصر تقوایی شد که همه‌ می‌گفتند؛ تقوایی تمام شده است. تا اینکه همسرشان به من زنگ زدند و گفتند که ناصر می‌خواهد فیلم جدید شروع کند و از  شما می‌خواهد که با او همکاری کنید و من با کمال میل پذیرفتم و به دیدنشان رفتم و درباره  فیلم صحبت کردیم.

این بازیگر با اشاره به بازی پورصمیمی نیر بیان کرد: سعید پورصمیمی کاراکتر حیرت انگیزی است. خیلی ها درباره جنوب فیلم ساختند اما هیچ کدام به پای «ناخدا خورشید» نرسیدند. واقعا تهیه کننده ای مانند آقای یشایایی هم برای سینمای ایران نعمت هستند. سینما با زمان مسابقه دارد و اگر‌ بتوانید زمان را کوتاه کنید در تهیه فیلم‌ برنده می‌شوید و تقوایی این مساله را کاملا درک می‌کرد. آقای یشایایی وقتی به این پروژه اضافه شدند که در آستانه تعطیل شدن بود. در آن زمان خود من نامه ای به معاون سینمایی و بنیاد فارابی نوشتم ولی گفتند که کار تعطیل و به تهران بیایید.

ارجمند درباره نقش خود در این فیلم  گفت: وقتی نقش من‌ تمام‌ شد و سکانس پایانی را گرفتیم، کنار ساحل کامیونی بود و ما در لنج صحنه‌های آخر فیلم را ضبط می‌کردیم. هر پلانی که می‌گرفتیم‌ ابزار اضافی وارد کامیون می‌شد و نگاتیو هم‌ فقط به اندازه سکانس پایانی در اختیار ما بود. پس از سکانس پایانی که لباس من خونی شده بود و آقای تقوایی کات دادند من لب دریا نشسته بودم و برای ناخدا خورشید گریه می‌کردم. ناگهان دیدم آقای تقوایی از پشت من‌ را بغل کرد و گفت که داریوش تمام شد. من گفتم که ناخدا خورشید خیلی مرد خوبی بود و ای‌ کاش کشته نمی‌شد.

فروش یک فیلم بازتابی از شرایط جامعه است

وی ادامه داد: یادم می‌آید آقای والی یک رادیو پرتابل داشت و ناگهان در گوش آقای تقوایی چیزی گفت. آقای تقوایی سپس به بیابان رفت و من‌ هم دنبالش رفتم. مشغول گریه بود و گفت که دکتر ساعدی در پاریس  فوت کرده است. چنین مرد رقیق‌القلبی بود.

ارجمند خاطرنشان کرد: حتما می‌دانید که اولین فیلم اقتباسی از ساعدی به نام «آرامش در حضور دیگران» را ناصر تقوایی ساخته بود. ناخدا خورشید یک مرد ایرانی جنوبی بندری بود و بسیار دقیق و زیبا و با تمام جزئیات و روابط این شخصیت به درستی نوشته شده بود. یادم  می آید سعید پورصمیمی لنگ‌ می‌بست و بین جاشوها می‌رفت. اصلا کسی نمی‌دانست او بازیگر است و کارهایی را می‌کرد که جاشوها انجا‌م می‌دادند.

وی درباره فروش این فیلم بیان داشت: من معتقدم بازتاب فروش یک فیلم‌، بازتاب جامعه ما است. این که امروزه کمدی های مبتذل می‌فروشند، بازتاب جامعه امروزی ما است. «ناخدا خورشید» هم شرایط اجتماعی آن روزگار را نشان می‌دهد.

ارجمند  با بیان اینکه با «ناخدا خورشید» شروع کردم و با «ستایش» تمام کرده، بیان داشت: با تمام کارگردانان بزرگ کشور به جز علی حاتمی کار کرده ام.‌ ولی امروزه دیگر  فیلمنامه وجود ندارد.

وی ادامه داد:  برای بازی در فیلم «پیر پسر» به من پیشنهاد شد اما در آن بازی نکردم زیرا معتقدم فیلم‌ها و سریال‌های ما هم کپی فیلم‌های خارجی شده است و ما دیگر‌ حتی یک‌ پلیس ایرانی ‌نمی‌بینیم.

انباشته‌های ذهنی بازیگر به ایفای نقش کمک‌ می‌کند

این بازیگر درباره ورم کردن دستش در « ناخدا خورشید» گفت: من عاشق این کار  بودم و اصلا درد را به روی خودم‌ نمی‌آوردم. یک بازوی مصنوعی برای من ساختند. آقای تقوایی دست اصلی من را از پشتم قرار داد و همچنین یک کمربند محکم روی دستم می‌بستند. از صبح تا غروب من در همین وضعیت‌ می‌ماندم اما درد را به روی خودم‌ نمی‌آوردم. یک روز سر صحنه تقوایی دست من را دیدند و خیلی ناراحت شدند و گفتند که دیگر دستش را نبندید و فقط زمانی که می‌خواهیم از او پلان بگیریم دستش را ببندید.

وی ادامه داد: ناصر تقوایی و بهرام ‌بیضایی وقتی تو را نگاه‌ می‌کردند انرژی می‌گرفتی و این‌ اتفاق واقعا عجیبی بود.

ارجمند در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه یک بازیگر چطور باید با نقشش ارتباط برقرار کند، گفت: به طور مثال، منبع اطلاعاتی در ذهن من وجود دارد اینکه وقتی فیلمنامه را می‌خوانم بخش‌هایی از آن با فیلمنامه همخوانی پیدا می‌کند. همه آدم‌ها یکسری چیزها را در طول زندگی تجربه کرده اند‌ اما‌ یکسری چیزها در فیلمنامه وجود دارد که نوشته نشده و میان خطوط سفید فیلمنامه قرار دارد. انباشته‌هایی که شما در ذهنتان دارید کمک می‌کند نسبت به شخصیتی که قرار است بازی کنید، اطلاعات پیدا کنید.

وی افزود: بازیگری ابتدا تاریخ‌شناسی می‌خواهد و سپس باید ببینید که قرار است در کدام جغرافیا بازی کنید. برای یک بازیگر مهم است که فرق بازی کردن در شمال، جنوب و مناطق مختلف را بداند. ایتالیایی ها سال‌ها فیلم‌ گلادیاتوری داشتند اما فیلم‌ گلادیاتور ریدلی اسکات با بازی راسل کورو یک‌ اثر ماندگار شد زیرا بازی شخصیت، جزئیات، فیلمنامه و… همه‌ شاهکار هستند.

وی خاطرنشان کرد: آقای عبدااله اسکندری در فیلم «آدم‌ برفی» به من‌ می‌گفتند که خیلی دست و بالت را تکان می‌دهی. زمان اکران به او گفتم که من هر حرکتی در سینما انجام می‌دهم حتما دلیلی دارد و برای فیلم لازم است.

«ناخدا خورشید» نمایانگر وطن است

ارجمند درباره دلیل انتخاب «ناخدا خورشید» در برنامه «سینمای ایران برای وطن» توضیح داد: این فیلم به خاطر جامعه ایران انتخاب شد. «ناخداخورشید» در جایی از فیلم به سرهنگ می‌گوید: تو ماموریتت که تمام شود از اینجا می‌روی اما من اینجا به دنیا آمده‌ام و دوست دارم در همین مملکت سرم را زمین بگذارم و بمیرم. مفهوم وطن یعنی همین. خاکم به سر، ز غصه به سر، خاک اگر کنم/ خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟

وی تصریح کرد: من معتقدم «ناخدا خورشید» نمایانگر وطن است. وطن این است که یک‌ سرزمینی را بشناسی و آن را حفظ کنی. حتی اگر‌ خانواده‌ات را حفظ کنی یعنی وطنت را حفظ کردی زیرا خانواده جزوی از وطن است. متاسفانه ما این‌ روزها خانواده را فراموش کرده ایم.

حمیدرضا مدقق  که اجرای برنامه را بر عهده داشت در ابتدای این برنامه گفت: فیلم‌های این برنامه از هفته آینده در ۱۲ سینمای تهران و ۳ مرکز استان اکران می‌شوند. مدت‌هاست که امکان اکران عمومی این آثار وجود نداشته و اتفاق خیلی خوبی است که علاقه‌مندان و نسل جوان این آثار را روی پرده سینما ببینند.

وی ادامه داد: آقای تقوایی پس از کناره‌گیری از «کوچک جنگلی»، «ناخدا خورشید» اولین فیلم پس از انقلاب‌شان بود‌. «ناخدا خورشید» در پنجمین جشنواره فیلم فجر در کنار آثار ارزشمندی اکران شد و چند سیمرغ دریافت کرد. این فیلم اولین نقش سینمایی سعید پورصمیمی و داریوش ارجمند بود. همچنین مهم‌ترین جایزه بین المللی «ناخدا خورشید» دریافت جایزه یوزپلنگ برنز است.

مدقق ادامه داد:  از زمان اکران «ناخدا خورشید» اکثر مردم تصور می‌کردند که خیلی پرفروش می‌شود اما‌ نمایش عمومی این فیلم فروش زیادی نداشت اما شکست تجاری این فیلم باعث نمی‌شود که فیلم در تاریخ سینمای ایران روز به روز پیشرفت نکند. در رای گیری خانه سینما در سال ۷۷ «ناخدا خورشید» بهترین فیلم حادثه‌ای انتخاب می‌شود و به این‌ فیلم بهترین فیلم اقتباسی ایران نیز می‌گویند. سال ۱۳۸۸در رای گیری که هر ۱۰ سال یکبار انجام می شود، «ناخدا خورشید» هشتمین فیلم برگزیده شد و در سال ۹۸ نیز این فیلم به عنوان دومین فیلم برگزیده منتقدان سینما انتخاب شد. این مساله نشان می‌دهد هرچه منتقدان جوان تر شدند، «ناخدا خورشید» برایشان جذاب‌تر شده است.

افتتاحیه برنامه «سینمای ایران برای وطن» که توسط سازمان سینمایی از شنبه با نمایش و نشست فیلم «خانه دوست کجاست» در موزه سینما آغاز شده بود، با «شیر سنگی»، «گیلانه» و «سرزمین خورشید» ادامه پیداکرد و بعد از ۵ روز با نمایش و نشست فیلم «ناخدا خورشید» به پایان رسید و اکران این ۵ اثر ماندگار تاریخ سینمای ایران از شنبه ۱۱ مرداد ماه در سینماها آغاز می شود.

نوشته داریوش ارجمند: «ناخدا خورشید» نمایانگر وطن است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نمایش فیلم ساعت ۱۶ چهارشنبه ۸ مردادماه در سالن فردوس خواهد بود و در ساعت ۱۸ پنجمین نشست با حضور داریوش ارجمند، سعید پورصمیمی و هارون یشایایی با اجرای حمیدرضا مدقق برگزار خواهد شد.

این برنامه توسط سازمان سینمایی برگزار می‌شود و از روز شنبه ۱۱ مردادماه اکران همزمان این فیلم‌ها در سینماهای تهران و چندین شهر آغاز می‌شود.

گفتنی است این فیلم‌ها توسط فیلمخانه ملی اصلاح و مرمت شده است و در روزهای گذشته به فیلم‌های «خانه دوست کجاست؟» ساخته عباس کیارستمی، «شیرسنگی» ساخته مسعود جعفری‌جوزانی، «گیلانه» ساخته رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب و «سرزمین خورشید» ساخته احمدرضا درویش اختصاص پیدا کرد.

نوشته نمایش «ناخدا خورشید» در روز پنجم «سینمای ایران برای وطن» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مهرزاد دانش که مدیریت نشست را بر عهده داشت، در ابتدا گفت: امسال سازمان سینمایی در نمایشگاه کتاب سلسله نشست‌هایی را ذیل موضوعات مرتبط با «کتاب و سینما» برگزار خواهد کرد  که در جلسه اول آن به بحث مهم اقتباس می‌پردازیم و تلاش می کنیم تا از زاویه جدیدی به موضوع اقتباس نگاه کنیم.

نگاهی وارونه به مفهوم اقتباس در سینما و ادبیات

دانش ادامه داد: در بحث اقتباس معمولا عمده توجه ما معطوف به این مسئله است که فیلم‌های سینمایی چگونه از کتاب‌ها و رمان‌ها متاثر شده‌اند، اما در این نشست به صورت وارونه به این موضوع می‌پردازیم و بررسی خواهیم کرد که ادبیات چه استفاده‌ای از دنیای سینما کرده است زیرا بررسی‌ها نشان می‌دهد سینما تاثیرات بسیاری را در شیوه نگارش داستان‌ها از خود برجای گذاشته است.

دانش درباره حضور هارون یشایایی، تهیه کننده «ناخداخورشید» نیز گفت: آقای یشایایی را عموما به عنوان تهیه‌کننده می‌شناسیم و کم‌تر کسی است که بداند او در حوزه ادبیات داستانی نیز آثاری را در کارنامه خود دارد. «ناخدا خورشید»، «جایزه»، «هامون» و چند فیلم دیگر او از جمله آثار مطرح سینمای ایران هستند که رد پررنگی از اقتباس در آن‌ها به چشم می‌خورد.

سینما از ادبیات غافل نبوده است

در ادامه هارون یشایایی، نویسنده و تهیه‌کننده سینما گفت: آنچه به طور کلی درباره سینمای ایران می‌توان عنوان کرد این است که این هنر، بخش مهم و موثری از فرهنگ و ادبیات  کشور را در صد سال اخیر شکل داده است. سینما به طور کلی عمر صد و چند ساله‌ای دارد و از مدت‌ها پیش ارتباط میان ادبیات و سینما شکل گرفته است.

وی با بیان اینکه هیچ سوژه و فکری را درباره سینما  نمی‌شود خارج از حوزه ادبیات فارسی مطرح کرد، افزود: وسعت قصه‌های فارسی دارای گستردگی بسیار زیادی است و نسبت به کشورهای منطقه، از دارایی‌های فراوانی در این خصوص برخوردار هستیم. هیچ جشنواره جهانی وجود ندارد که در آن هنرمندان ایرانی حاضر نباشند و یا صحبت از هنر ایرانی در آن جریان نداشته باشد. سینمای ایران در طول تاریخ همواره معرف تفکر ایرانی بوده است و هنوز هم دارای همین خاصیت است.

تهیه کننده «اجاره نشین‌ها» درباره نسبت ادبیات و سینما خاطرنشان کرد: ادبیات فارسی و فرهنگ برخاسته از آن بر سینمای ایران مسلط است. بدون شناخت دایره نفوذ ادبیات فارسی بین توده‌های مردم نمی‌توان سینما را شناخت. خوشبختانه سینما از ادبیات کشور غافل نبوده و همواره تلاش کرده تا به آن نزدیک شود.

سپس مهرزاد دانش، درباره «اقتباس معکوس» گفت: اقتباس معکوس شامل تاثیر سینما بر ادبیات است. فیلم‌هایی وجود دارند که برخی در کشورهای دیگر تلاش کرده‌اند تا بر خلاف جریان اصلی، داستان‌هایی را مطابق آن بنویسند. البته به نظر می‌رسد نگاه تجاری بر این مسئله نیز حاکم باشد. اما سوال این است که تکنیک‌های سینمایی چه تاثیراتی بر گونه نوشتاری این رمان‌ها گذاشته‌اند.

در ادامه نشست مازیار فکری ارشاد  منتقد سینما نیز، گفت: اوایل دهه شصت فیلمی هندی به نام «قانون» از تلویزیون پخش شد. چند ماه بعد کتابی جیبی با عکس آمیتا باچان منتشر شد و اولین مواجهه من با اقتباس معکوس در آنجا بود. جنگ ستارگان یک و قسمت آخر این مجموعه نیز بر اساس فیلم‌ها نوشته شده‌اند و هدف از انتشار آن‌، نوعی رویکرد تجاری بود.

وی ادامه داد: بعدها که با سینما و ادبیات بیشتر آشنا شدم پی‌بردم که موضوع اقتباس معکوس یک جریان کاملا جدی است. برای مثال، رمان‌هایی که بعد از سه گانه «بتمن» از آن اقتباس شد، قصه را ادامه داده و برخی از شخصیت‌ها در آن پرورش پیدا کردند. مسیر جریان اقتباس معکوس از دهه نود میلادی صورتی جدی‌تر پیدا کرد و باعث شد تا دنباله‌های یک فیلم از کیفیت بالاتری برخوردار باشند و بسیاری از استودیوها در کنار اقلام تبلیغاتی، کتاب‌هایی را بر مبنای فیلم منتشر کنند. برای مثال، اثری که از روی فیلم «ماتریکس» به صورت معکوس اقتباس شده است، یک اثر قابل قبول است.

این منتقد سینما  بیان داشت: «ادیسه فضایی» نیز از روی فیلم کوبریک نوشته شده است و میان فیلمساز و نویسنده اثر، دوستی  وجود داشته است به همین دلیل هر دو از محتوای آثار یکدیگر باخبر بودند.

در ادامه دانش بیان داشت:  همانطور که می دانید «ناخدا خورشید» ابعاد جهانی گسترده ای پیدا کرد و از اولین فیلم‌های پس از انقلاب است که در یک جشنواره مهم درخشید و جایزه لوکارنو را دریافت کرد. این فیلم از رمان «داشتن و نداشتن» همینگوی اقتباس شده است و هاوارد هاکس نیز بر اساس این کتاب فیلمی را کارگردانی کرد، در صورت که فیلم او وفاداری لازم را به اثر همینگوی نداشت. در حالی که ساخته تقوایی در عین وفاداری به منبع اصلی، به نوعی بومی سازی نیز شده بود.

ناصر تقوایی؛ هنرمندی بی‌توقع و خلاق

در ادامه نشست یشایایی درباره ناصر تقوایی گفت: من تهیه‌کننده تعداد زیادی فیلم در سینمای ایران هستم و هیچ‌گاه در کار  کارگردان  دخالت نکرده ام. ناصر تقوایی هنرمندی است که به هیچ عنوان از زندگی غافل نیست و به ابعاد مختلف آن آگاه است. او فردی بی‌توقع، آزاد و رهاست و همین ویژگی به او کمک می‌کند که خلاق باشد. تقوایی همواره در سینمای ایران حضور مهم و موثری داشته است و در آینده نیز همینطور خواهد بود.

وی افزود: در فیلم «ناخدا خورشید» گاهی با تقوایی تبادل نظر می‌کردیم، اما آنچه در آثارش دیده می‌شود، تماما هنر خود اوست. هنر ایران باید به وجود ناصر تقوایی افتخار کند. من معتقدم تقوایی بود، هست و خواهد بود.

در ادامه مهرزاد دانش با بیان اینکه سینما عالم تکنیک است، گفت: اگرچه سینما با ادبیات اشتراک‌هایی دارد، اما در زمینه‌هایی مانند تدوین، زاویه دوربین و نماها می‌تواند برای نویسندگان داستان منبع الهام باشد.

مرزهای اقتباس و ذهنیت نویسنده

فکری‌ارشاد نیز اظهار کرد: اقتباس معکوس گاهی تا جایی پیش می‌رود که فیلم‌سازانی همچون ریدلی اسکات پیش از ساخت فیلم، نویسنده‌ای را برای نگارش داستان بر اساس آن فیلم در نظر می‌گیرند. گاهی نیز ناگفته‌های میان دنباله‌های یک فیلم در داستان‌های اقتباسی مطرح می‌شود. تفاوت مهم میان سینما و ادبیات آن است که سینما عینی است و داستان ذهنی، و این دو همیشه به‌خوبی با یکدیگر تطابق پیدا نمی کند.

وی بیان داشت: به همین دلیل است که بسیاری از افراد، رمان‌های اقتباسی از یک فیلم را نمی‌پسندند، زیرا سینما نمی‌تواند همه ابعاد یک قصه را پوشش دهد، در حالی‌که در رمان می‌توان جزئیات را به تفصیل شرح داد. البته در اقتباس معکوس نیز نویسنده باید ساختار اصلی را حفظ کند و فقط در برخی جزئیات دست ببرد.

ادبیات فارسی را باور دارم

یشایایی در پاسخ به سوال مهرزاد دانش مبنی بر اینکه چگونه توانسته در انتخاب فیلم‌هایی با موفقیت بالا پیش‌قدم شود، پاسخ داد: من از نوجوانی درگیر کارهای سینمایی بوده‌ام و علاقه‌مندی‌ام باعث شد با این فضا بزرگ شوم. به یاد نمی‌آورم هیچ فیلمنامه‌ای را رد کرده باشم چون فیلم را متعلق به کارگردان می‌دانم.

وی در پایان با بیان اینکه علاقه‌مند به ادبیات فارسی است، بیان داشت: من تحصیلاتم در رشته فلسفه بوده و با ادبیات عبری هم آشنا هستم. اما ادبیات فارسی برای من صرفاً دغدغه نیست، بلکه باوری است که به آن ایمان دارم. از نگاه من، ادبیات هویت فرهنگی مردم ایران را شکل داده است.

سلسله نشست های «کتاب و سینما» هر روز توسط سازمان سینمایی در سرای هنرگان کتاب سی و ششمین نمایشگاه بین المللی کتاب برگزار می شود.

گفتنی است، دومین نشست امروز پنجشنبه ۱۸ اردیبهشت ساعت ۱۶ با حضور احمدرضا معتمدی و مهرزاد دانش با موضوع «فلسفه سینما/ علوم انسانی» برگزار می شود.

نوشته هارون یشایایی: هیچ وقت سینما از ادبیات غافل نبوده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این سفر سینمایی، به هر فیلم به عنوان یک روایت مستقل، درون داستانی فراتر از خودِ فیلم پرداخته‌ایم و تلاش کرده‌ایم به تبیین و درک عمیق‌تر آنها کمک کنیم تا با تصاویر و زبان سینما، تاثیرگذاری‌ها و انگیزه‌های انسانی را به نمایش بگذاریم. از آغاز تا پایان این سفر، هر فیلم موضوعاتی را به تصویر می‌کشد که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با بحران‌های امنیت ملی مرتبط است. قسمت نخست به «سرب» ساخته کلاسیک مسعود کیمیایی اختصاص دارد.

«سرب»

مسعود کیمیایی در سال ۱۳۶۷ اثری ماندگار را در کارنامه خود ثبت کرد. درست در سالی که تهران درگیر بزرگترین بحران جنگی بود؛ موشک‌باران! برای تاریخ حتما قابل توجه خواهد بود که «سرب» در دل جنگ متولد شد.

سایت سینماسینما در گزارشی با عنوان: «حقایقی درباره فیلم سرب ساخته مسعود کیمیایی» در تاریخ ۱۸ خردادماه ۱۳۹۷ می‌نویسد:

[متن اولیه فیلم البته از روی فیلمنامه‌ای از تیرداد سخایی نگاشته شده بود. مسعود کیمیایی در جایی (جلسه نقد و بررسی فیلم سرب در شب کانون فیلمنامه‌نویسان) ابراز داشته است: «در حقیقت ۱۸ سال از این ماجرا می‌گذرد و من بسیاری از جزئیات را به یاد ندارم. فقط ۳ راننده موتورسیکلت در فیلمنوشت ‌هاگانا به یاد دارم که تیراندازی می‌کردند و این در فیلم وجود نداشت و جز این، چیز دیگری را از تفاوت‌های این دو فیلم به یاد ندارم. محمد بهشتی (مدیرعامل وقت بنیاد سینمایی فارابی) بعد از خط قرمز و تیغ و ابریشم که حدود ۳۰ دقیقه آن حذف شد، ۳ سناریو برای ساخت به کیمیایی پیشنهاد کرد که از نظر کیمیایی سرب در میان آنها قابلیت سینمایی شدن را داشت.»

«سرب» در شرایط سختی تولید شد و حملات هوایی دشمن به تهران در بحبوحه سال‌های ۱۳۶۶ و بعد از آن مانع بزرگی برای روال متداول ساخت آن به حساب می‌آمد. تهران در زمان ساخت این فیلم در معرض بمباران‌های عراق قرار داشت و پس از آن‌که ۸ بمب در اطراف لوکیشن مربوط به سکانس دادگاه اصابت کرد، محل فیلمبرداری به شمال ایران منتقل شد. همچنین از آنجا که داستان فیلم در تهران سال‌های ۳۰ خورشیدی می‌گذرد، گروه نیاز به استفاده از اتومبیل‌های قدیمی برای به تصویر کشیدن خیابان‌های آن زمان داشته است و از آنجا که تنها ۳‌عدد از این‌گونه اتومبیل‌ها در اختیار گروه بوده، دست‌اندرکاران ساخت فیلم با رنگ کردن و استفاده از آنها در سکانس‌های مختلف توانسته‌اند این کمبود اتومبیل را جبران نمایند. در فصل‌هایی هم از دبیرستان البرز و ساختمان‌ها و معماری خاص و محوطه‌اش بهره گرفته شده بود تا فضای تهران آن سال‌ها تداعی و بازسازی شود.(بخشهایی از یک گزارش مهرزاد دانش درباره «سرب» در سال ۸۸)

یشایایی: تاثیری که مسعود کیمیایی با فیلم «سرب» بر سرنوشت یهودیان ایران گذاشته تعیین کننده بود.

جالب است بدانید هارون یشایایی، تهیه‌کننده آثار معتبری چون «ناخدا خورشید» و «اجاره نشین ها» در سال ۹۴ در نشستی، به عنوان عضوی از جامعه اقلیت‌های مذهبی ایران از کیمیایی بابت ساخت فیلم «‌سرب» قدردانی کرد و گفت: فارغ از جنبه های سینمایی فیلم «سرب»، تاثیری که مسعود کیمیایی با این فیلم بر سرنوشت یهودیان ایران گذاشته تعیین کننده بوده است. کیمیایی در این فیلم یهودیت را از صهیونیسم جدا کرده که بعدها همین طرز فکر، یک تئوری جهانی شد، و این تاثیر عمل روشنفکرانه کیمیایی است.]

«سرب» فیلمی است با بازی درخشان فریما فرجامی، جمشید مشایخی، جلال مقدم، امین تارخ، هادی اسلامی و… . داستان این فیلم در دهه ۱۳۳۰ می‌گذرد:

در تهران دهه ۳۰ دانیال و مونس که می خواهند به ارض موعود بروند با مخالفت سازمانی به نام هاگانا که یهودیان را بسیج می کند روبرو می شوند. یعقوب عموی دانیال به دست اعضای هاگانا کشته می شود و دانیال و مونس که قاتل را شناخته اند می گریزند. میرزا محسن فرد متدینی که به کمک مقتول شتافته، به عنوان قاتل دستگیر و به زندان افکنده می شود. نوری برادر میرزا محسن که خبرنگار است تصمیم دارد زن و شوهر یهودی را برای ادای شهادت به دادگاه ببرد. مونس و دانیال که مصمم هستند از مرز خارج شوند از دست نوری و اعضای هاگانا می گریزند. نوری آنها را می یابد. زن می گریزد، نوری دانیال را به موقع به جلسه دادگاه می رساند. روبه روی کاخ دادگستری او خود را سپر تیری می کند که یکی از آدمکش ها که در تعقیب آنها بوده است به سوی دانیال شلیک می کند.

موفقیت این فیلم در جشنواره‌ فیلم فجر به دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن (فریما فرجامی)، بهترین فیلمبرداری (محمود کلاری) و بهترین چهره‌پردازی (جلال معیریان) ختم شد. این فیلم همچنین توانست در چهل و دومین دوره جشنواره فیلم نیویورک جایزه بهترین بازیگر مرد را برای هادی اسلامی از آن خود کند.

نوشته «سرب»؛ فیلمی که یهودیان ایران را نجات داد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مراسم که با استقبال خوب علاقه‌مندان به جهان‌پهلوان تختی و سینمای مستند روبه‌رو شده بود، میزبان افرادی از گروه‌های مختلف ورزشی، سینمایی، فرهنگی و  اجتماعی بود. ایرج راد، فرهاد توحیدی، مجید خدایی، حسن رنگرز،  اکبر خامین، مرتضی علی عباس میرزایی، کیانوش گرامی مهمانان این مراسم بودند.

مراسم با خوش‌آمدگویی مجری آغاز شد. پدرام اکبری سخنانش را با یادی از تختی و سجایای اخلاقی وی آغاز کرد و در ادامه از شرایط تولید فیلم گفت: «مردی از تبار دوست‌داران تختی همت می‌کند و با گشاده دستی به‌روی یک فیلمساز جوان آغوش باز می‌کند که مستندی درباره تختی ساخته شود. علی شاه‌محمدی در ابتدا مستندی با نام «غلامرضای علی» با موضوع فیلم ناتمام علی حاتمی درباره تختی ساخت و این مستند بهانه‌ای شد برای ساخت «شهسوار» که شش سال پژوهش و تلاش را در عقبه خود دارد. شهسوار یعنی سواری که بسیار کارآزموده است و از این منظر نامی بسیار برازنده است برای فیلمی درباره غلامرضا تختی که بر اسب راهوار پاکی و فروتنی سوار بود».

مراسم با سخنرانی دوستان و نزدیکان تختی ادامه یافت و پرویز عرب از کشتی‌گیران هم‌دوره تختی، عطالله آذرتیموری از ورزشی‌نویسان قدیمی و مصطفی کیان‌تاش صاحب زورخانه طلاچی به ذکر خاطراتی از جهان‌پهلوان غلامرضا تختی پرداختند.

در ادامه مراسم از سه تابلو که توسط بهداد پنجه‌زاده با موضوع غلامرضا تختی در عرصه ورزش، سیاست و اجتماع نقاشی شده بود، رونمایی شد.

بخش دوم برنامه به بزرگداشت هارون یشایایی،تهیه‌کننده پیشکسوت سینما، اختصاص داشت. مجری به افتخارات هارون (پرویز) یشایایی در جشنواره فجر و جشن خانه سینما اشاره کرد و گفت که وی از کلیمیان ایران و متولد محله عولادجان است. سپس از فرهاد توحیدی، فیلمنامه‌نویس، دعوت کرد تا به ایراد سخنانی درباره هارون یشایایی بپردازد.

فرهاد توحیدی گفت: «مانند دوستان اهل ورزش که فروتنی کردند و گفتند سخن گفتن از تختی کار آن‌ها نیست، من هم باید بگویم سخن گفتن از هارون یشایایی کار بزرگان سینمای ایران است. بگذارید آقای یشایایی را پرویز خان صدا کنم. در سینما اگر فیلمبرداری در میان اعضای گروهش صاحب نفوذ کلام باشد، گروهش او را آقا صدا می‌زنند. از این آقاها در سینمای ایران زیاد نداریم. به‌عنوان مثال یکی از این آقاهای سینمای ایران نعمت حقیقی بود. در مورد پرویز یشایایی لفظ پرویز خان را به کار می‌بریم. هر جا که باشید و حرف از آقای یشایایی باشد از او با لفظ پرویز خان یاد می‌شود. نقطه وصل پرویز خان به غلامرضا تختی، پهلوانی هر دوست. خیلی از آدم‌ها از جایگاهی که در آن قرار می‌گیرند، شرف می‌گیرند اما افرادی مانند پرویز یشایایی به جایی که در آن قرار می‌گیرند، حیثیت می‌بخشند. خیلی‌ها در این مملکت مدال گرفتند و چه بسا که مدال‌هایشان از تختی بیشتر است، اما جهان‌پهلوان نشدند. خیلی‌ها سیمرغ گرفتند اما هیچ‌وقت پرویز خان نشدند. پرویز خان پهلوان سینمای ایران است که به سینمای ایران اعتبار می‌بخشد».

فرهاد توحیدی در ادامه با اشاره به ‌هم‌دوره بودن یشایایی و تختی، از فعالیت‌های منحصربه‌فرد هارون یشایایی در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی می‌گوید: «پرویز یشایایی در دوران تحصیل با افرادی آشنا می‌شود که بعدها به همراه آن‌ها موسسه تبلیغاتی‌ فیلم را تاسیس کردند. این موسسه اولین مکان در ایران بود که در آن فیلم تبلیغاتی ساخته می‌شد و بستر تازه‌ای برای این صنعت ایجاد می‌کرد. شرکت تبلیغاتی‌ای که بعدها به پخشیران تغییر نام داد، حاصل همکاری ایشان با بسیاری از نام‌آوران است. از جمله این افراد بیژن جزنی بود. علی شاه‌محمدی چه مکان خوبی را برای برگزاری این آیین انتخاب کرده است، موزه ملی ایران، چون تختی با تاریخ ایران گره خورده است و گمان می‌کنم که پرویز خان هم با تاریخ جنبش اجتماعی ایران، با تاریخ سینمای ایران و تاریخ نهادهای مدنی ایران گره خورده است و پرویز یشایایی حقیقتا تاریخ زنده است».

این فیلمنامه‌نویس در ادامه گفت: «از جمله کارهایی که ایشان با همکاری بیژن جزنی انجام دادند، مراسمی بود که در یادبود تختی برگزار کردند و با استقبال بسیار روبه‌رو شد و مایه دردسر برای خودشان و رعب و هراس برای ساواک شد. از آن زمان ایشان دل‌سپرده تختی بودند؛ به‌هر حال هرکسی که در حاشیه جنبش ملی ایران قدم می‌زد با تختی هم ، به‌قول محمد صلاح‌علا، زلف گره می‌زد. در موسسه فیلمسازی پرویز خان بسیاری از کارگردانان بزرگ سینمای ایران مانند علی حاتمی و عباس کیارستمی با او همکاری داشتند. بعد از انقلاب ایشان از احیاگران سینمای ایران هستند و جز اولین کسانی هستند که فیلم ساختند. فیلم «جایزه» به ‌تهیه‌کنندگی پرویز خان ساخته شده است. ایشان از آغازگران سینمای ایران بعد از انقلاب هستند. فیلم‌های بعدی که توسط ایشان تهیه می‌شوند هنوز آبروی سینمای ایران هستند و همه اسامی آن‌ها را می‌دانند: ای ایران، اجاره‌نشین‌ها، هامون، کیمیا، ناخدا خورشید و … از زمانی ایشان تصمیم گرفتند که دیگر فیلم نسازند و این مایه تاسف است».

فرهاد توحیدی هم‌چنین از نحوه آشنایی خودش با هارون (پرویز) یشایایی گفت: «در سال ۱۳۷۰ برای اولین بار این افتخار را پیدا کردم که با پرویز خان از نزدیک آشنا شوم؛ به‌جهت همکاری با ایشان و ناصر تقوایی برای ساخت سریال شیخ محمد خیابانی که اتفاق نیفتاد. تلویزیون هر چند در آن سال‌ها به اندازه اکنون ایدئولوژی زده نبود، اما باز هم تنگناهای خودش را داشت و خدا به ما و حتی شیخ محمد خیابانی رحم کرد که این سریال ساخته نشد. سال‌ها بعد در دهه هشتاد وقتی برای نگارش فیلمنامه دیگری که داستانش در محله عودلاجان می‌گذشت برای تحقیق میدانی به محله عودلاجان رفتم، متوجه عمق تاثیر پرویز یشایایی در این محله شدم؛ اقدامات ارزشمندشان در انجمن کلیمیان، بیمارستان خیریه سپیر و بازسازی کنیسه این محله.  بیمارستان خیریه سپیر بیمارستان اقلیت کلیمی است که من با این لغت اقلیت کنار نمی‌آیم. مسلمانان نیز در این بیمارستان درمان می‌شوند و گاهی به‌صورت رایگان مورد درمان قرار می‌گیرند. به‌هر حال اخلاق و سجایای پهلوانی که در تختی وجود داشت در وجود پرویز خان هم مشاهده می‌شود».

فرهاد توحیدی سخنانش را این‌گونه پایان داد: «چه خوب که علی شاه محمدی بانی این مراسم شد چون مرسوم است که بزرگان را هنگامی که از دنیا می‌روند ارج می‌نهیم. چه خوب است که این اتفاق در دوران حیات‌شان رخ دهد. من به‌عنوان کوچک‌ترین عضو سینمای ایران سر فرود می‌آورم در مقابل پرویز خان و خدماتی که ایشان داشتند. همان‌گونه که تختی اسوه همه پهلوانان در عرصه کشتی است، پرویز خان هم برای ما در سینما اسوه هستند و فعالیت‌هایشان برای ما مایه الهام است».

در ادامه دکتر سیامک مرصدق نماینده جامعه کلیمیان ایران در مجلس شورای اسلامی درباره هارون یشایای سخن گفت و به خدمات ایشان در جامعه ایرانیان کلیمی به تفصیل اشاره کردند.

در انتهای این بخش هارون یشایایی به روی صحنه آمد و گفت: «من ابتدا باید تشکر کنم از حضور مردانی که تاریخ مملکت ما را ساختند. کشتی بخشی از تاریخ ملت ایران است و تنها یک ورزش نیست. تختی نمونه کشتی‌گیرانی است که در ساختن تاریخ مردم ایران تاثیر داشته‌اند. بسیاری از افرادی که در این سالن حضور دارند نقش مهمی در ساختن تاریخ ایران داشته‌اند. اما درباره آن مواردی که از خصوصیات بنده گفته شد، من تنها باید این را بگویم که من در محله عودلاجان بزرگ شدم و در جایی بزرگ شدم که دوستان مسلمان اطرافیان من بودند. من در یک جامعه کاملا مسلمانی بزرگ شدم. خانواده ما در مراسم عزاداری مسلمانان شرکت می‌کردند و برادر من در روز عاشورا علامت حمل می‌کرد. دیگر افتخار خود بنده این است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا امروز تنها غیر مسلمانی که در خطبه‌های نماز جمعه سخنرانی کرده است، من بوده‌ام».

پس از سخنان هارون یشایایی، فیلم شهسوار برای حضار در سالن به نمایش درآمد.

پس از نمایش فیلم، تقدیرنامه‌ای توسط علی شاه محمدی به نمایندگی ازسازندگان فیلم به هارون یشایایی تقدیم شد. هم‌چنین از سوی احمد عرب از پیشکسوتان جامعه کشتی سه مدال به‌جهت یادبود به هارون یشایایی, علی شاه محمدی و مجید خدایی که در مستند «شهسوار» نقش غلامرضا تختی را بازی می‌کند، تقدیم شد.

اکبر خامین آخرین فردی بود که از نقش هارون یشایایی در زندگی حرفه‌ای و شخصی‌اش گفت. خامین که از اصفهان برای شرکت در این مراسم آمده بود، به نقش پر رنگ هارون یشایایی در زندگی‌اش اشاره و خاطره‌ای از فیلم «ناخدا خورشید» تعریف کرد.

عوامل فیلم عبارتند از: پژوهشگر، نویسنده و کارگردان: علی شاه‌محمدی، تهیه‌کننده: هارون یشایایی، تصویر بردار: سام سلیمانی، صدابردار:جمال دهقان، تدوین: علی شاه‌محمدی و کیارش یشایایی، دستیار کارگردان:علیرضا علی یاری، مشاور تدوین: نیما حسندوست، مشاور ورزشی: سمیرا کاظمی فرد، عکاس: نوید سجادی حسینی، محصول پخشیران.

فیلم مستند «شهسوار» در تابستان آینده اکران خواهد شد.

نوشته مستند «شهسوار» با تجلیل از پنجاه سال فعالیت هنری هارون یشایایی رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در مستند «شهسوار» با صدای پرویز پرستویی که حاصل شش سال تلاش علی شاه‌محمدی مستندساز و مدرس سینماست، برش‌هایی از زندگی غلامرضا تختی در بخش‌های ورزشی، اجتماعی و سیاسی بازسازی شده است. مجید خدایی، قهرمان کشتی ایران و جهان ایفاگر نقش غلامرضا تختی در این فیلم است. شهرام جهانشاهی دیگر بازیگر فیلم در نقش خبرنگار کیهان ورزشی است و جمعی ازکشتی گیران معاصر و دوستان تختی مانند محمدرضا طالقانی، مرحوم حسین شمشادی، مرحوم روح الله جیره بندی، ایرج خورشید فر، داود ایوب، مهدی خادم، ایرج راد، نعمت صفایی، اکبر حیدری و مرحوم حسین شاه حسینی در فیلم حضور دارند.

در بخش بزرگداشت هارون یشایایی، تعدادی از پیشکسوتان سینما که سابقه همکاری با وی را داشته‌اند، درباره او صحبت خواهند کرد. درادامه کارگردان فیلم مستند شهسوار، علی شاهمحمدی، درباره «شهسوار»خواهد گفت و پیشکسوتان عرصه کشتی نیز از خاطرات خود باغلامرضا تختی در آستانه پنجاهمین سالروز درگذشتش. سپس فیلم مستند شهسوار برای حاضرین در سالن به نمایش درخواهد آمد.

عوامل فیلم عبارتند از: پژوهشگر، نویسنده و کارگردان: علی شاه‌محمدی، تهیه‌کننده: هارون یشایایی، تصویر بردار: سام سلیمانی، صدابردار:جمال دهقان، تدوین: علی شاه‌محمدی و کیارش یشایایی، دستیار کارگردان:علیرضا علی یاری، مشاور تدوین: نیما حسندوست، مشاور ورزشی: سمیرا کاظمی فرد، عکاس: نوید سجادی حسینی، محصول پخشیران.

این مراسم روز پنج‌شنبه چهاردهم دی ماه ساعت ۱۶ الی ۱۹ در محل سالن همایش‌های موزه ملی ایران واقع در خیابان امام خمینی(ره)، تقاطع خیابان سی‌تیر، موزه ملی ایران برگزار خواهد شد.

نوشته تجلیل از هارون یشایایی در مراسم رونمایی از فیلم مستند «شهسوار» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این تهیه‌کننده قدیمی با اشاره به اینکه عده‌ای خواهان این هستند که تعداد آثار بیشتری در جشنواره به نمایش درآید، عنوان کرد: فشار آوردن در این زمینه، درست نیست. باید دقت شود کار صحیح با ارزیابی و کارشناسی درست انجام شود. هر چه تعداد آثار کمتر باشد در نتیجه داوری عادلانه‌تر خواهد بود.

یشایائی گفت: در این میان همیشه مخالفت‌هایی هم وجود دارد که طبیعی است. اما هیچگاه نمی‌توان توقع داشت که همه آثار مورد داوری‌ قرار بگیرد و همه فیلمسازان از جشنواره جایزه به دست آورند…

سی و ششمین جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ به دبیری ابراهیم داروغه‌زاده برگزار خواهد شد.

نوشته هارون یشایایی: انتخاب ۲۲ فیلم در «سودای سیمرغ» داوری را عادلانه‌تر می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بخش ابتدایی این نشست با حضور یشایایی و منصوری برگزار شد که یشایایی رییس شدن خودش برای جشن خانه سینما را یک داستان جداگانه دانست و گفت: خوشحالم موقعیتی پیش آمده که در کار مشترکی که دوستان شروع کردند موثر باشم و آنچه در توان دارم را بگذارم.

او افزود: در سینما تلاش‌های زیادی انجام می‌شود ولی جدا جداست و باید مسیر مشخصی برای این سینما وجود داشته باشد.

وی ادامه داد: بعضی فیلمها هستند که امکان نمایش پیدا نمی‌کنند و باید کاری کنیم که اصلا اینها تولید نشوند چون یکسری موانع همیشه وجود داشته است. باید اتاق فکری باشد تا راه را نشان دهد. سینمای ایران قابلیت دارد که سهم‌ خود را از سینمای جهان بگیرد ولی نتوانستیم بازار موفقی داشته باشیم.

او با اشاره به اینکه در جایی مثل بنیاد سینمایی فارابی اتاق فکری وجود ندارد٬ گفت: اگر وضعیتی پیش آید که همین اندیشه اعلام شده ادامه یابد تا وارد بحث تازه‌ای درباره سینما و تداوم حضور سینما در فرهنگ ملی خودمان و نیز حضور سیستماتیک در بازار جهانی شویم.

تورج منصوری درباره پروسه تاسیس  انجمن عالی هنرها و فنون سینمایی ایران توضیح داد که این اقدام پیش از بسته شدن خانه سینما با گروهی هفت نفره که پیش از این هم در گفتگویی با ایسنا کامل تشریح کرده بود، آغاز شد.

تندیس جشن خانه سینما؛ نمادی از فرهنگ قدیم

او پس از تکمیل توضیح درباره تشکیل آکادمی، درباره تندیس خانه سینما گفت: اوایل دهه هفتاد از آقای عبدالله اسکندری هم خواستیم که طرحی به ما بدهد و بعد توسط یک مجسمه ساز به نام محمدی این تندیس طراحی شد که یک‌سرستون باستانی تخت جمشید و شبیه نمادهای فرهنگ قدیمی ماست و نمادهای فرهنگ و اندیشه را پرواز می‌دهند در حالی که خودش مثل شمع آب می‌شود.

منصوری در ادامه شاخه‌های بازیگری، تدوین، موسیقی، چهره‌پردازی، صدا، طراحی فیلم، جلوه‌های بصری، تهیه کنندگی، کارگردانی، مستنذ، فیلم‌کوتاه، انیمیشن، فیلمبرداری از جمله پانزده عضو تشکیلاتی هستند که برای جشن تصمیم‌گیری کرده‌اند.

به دنبالی مکانی برای حضور همه اعضا در جشن هستیم

او درباره محل برگزاری جشن گفت: روز ملی سینما یعنی ۲۱ شهریور ماه مثل هرسال برای برگزاری جشن مشخص شده ولی هنوز جایی قطعی نشده چون می‌خواهیم همه اعضا حتما حضور داشته باشند و به لحاظ خدمات و مسائل اجرایی شرایط لازم باید درنظر گرفته شود.

منصوری درباره تغییر روش دیدن فیلم‌ها نسبت به سال گذشته و برنامه‌ریزی‌هایی که برای آکادمی انجام شده بود گفت: ما خیلی دیر توانستیم بجنبیم و همه چیز با هم‌ جور شد. تقصیر کسی‌ هم نبود چون می‌خواستیم یک سیستم درست کنیم و هنوز مهارت‌های فردی کار را جلو می‌برد. برای سال آینده قول می‌دهم که دوستان داور همراه با نفس تماشاچی فیلم‌ها را تماشا کنند.

او در پاسخ به سوالی درباره تغییر شکل تندیس گفت: شکل اصلی تندیس تغییر نکرده و فقط پرداخت روی آن عوض شده است. همان اول هم یک تندیس مات و انگار پتینه شده بود که زیبایی خود را داشت و یک مدل دیگر هم که مجسمه ساز ارائه کرده بود همین طرح براق بود.

وی با تاکید براینکه با سیاست‌هایی که تدوین‌ می‌شود در سال‌های آینده به برنامه ثابتی خواهیم رسید، در پاسخ به اینکه آیا برای شهدای مدافع حرم تجلیلی در جشن لحاظ شده است، بیان کرد: ما به لحاظ تعداد جایزه محدودیت‌های داریم و امسال بزرگداشت‌هایی پیش بینی شده که برای سینما خدماتی ارائه کرده‌اند و مدافعان حرم هم برای ما عزیز هستند اما تقدیر از حتی یک شهید در حد و ارزش کاری که آنها کردند،نیست چون اینجا یک برنامه تخصصی برگزار می‌شود. پس بهتر است ما هم به کار تخصصی خود بپردازیم و این‌طور نشود که برای توجیه اعمال خودمان از آن ها سواستفاده می‌کنیم.

او گفت: جشن خانه سینما تخصصی است و امسال چهار جایزه برای بزرگداشت درنظر گرفته می‌شود.

یشایایی هم اضافه کرد: با این حال این پیشنهاد قابل طرح است که بررسی شود. هرچند این روزها هرکاری در سینما کنیم سیاسی می‌شود. باید سعی کنیم کارهایمان را سیاسی نکنیم.

منصوری درباره اینکه گفته می‌شود اهدای جوایز خانه سینما با لابی داده میشود آن هم با اشاره به گفته‌های کمال تبریزی در دوره قبل، گفت: شیوه رای گیری وقتی مشخص شود و ایرادهایش شناسایی شود به سمتی می‌رویم که غیرقابل نفوذ باشد، هرچند الان هم اعمال نفوذی نمی‌شود. الان رای گیری به این صورت است که داوران توسط شاخه‌ها معرفی و بعد در آکادمی تایید می‌شوند که آنوقت کاندیداهای خود را اعلام می‌کنند و بعد تعداد داوران دیگری که اضافه می‌شوند به دلیل تعداد زیاد شائبه لابی را از بین می‌برند.

دراین باره‌ کامران ملکی هم توضیح داد که سال گذشته از صحبت‌های کمال تبریزی سوبرداشت درباره لابی در اهدای جوایز صورت گرفته بود.

در ادامه دبیر انجمن عالی درباره سیاست‌های تعیین شده برای جشن‌های مستقل صنوف گفت: نمی‌توانیم دستورالعملی به آنها بدهیم که تابع چه شرایطی باشند. البته بیشتر جشن‌های خارج از صنوفی که برگزار می‌شوند به صورت تقدیر هستند و تنها جای تخصصی جشن‌های خانه سینما و نیز جشن منتقدان است که خود منتقدان بررسی می‌کنند.

منصوری همچنین درباره اسپانسر گفت که امسال فعلا بودجه از طریق خانه سینما تامین می‌شود ولی آکادمی از سال‌های آینده به سمتی خواهد رفت که باری روی دوش خانه سینما نباشد.

در ادامه این نشست منوچهر شاهسواری، مدیر عامل خانه سینما در سخنانی عذرخواهی کرد برای منع مصاحبه‌ای که خودش برای خودش گذاشته و گفت: وقتی در میدان کار اجرایی هستید باید هدفتان را مراقبت کنید. از همین جا بابت این آینده هم عذرخواهی می‌کنم چون سنت گذشته را نمی‌توانم بشکنم.

او با اشاره به گذشت یک سال از حضور خود در خانه سینما اظهار کرد: من خود را رئیس اعضای خانه سینما نمی‌دانم، بلکه وکیل آن‌ها هستم و برایم افتخار است در دوره‌ای در خانه سینما هستم که ریاست جشن آن را آقای یشایایی بر عهده دارد.

پاسداشت شهدای مدافع حرم

شاهسواری همچنین درباره موضوعی که در بخش سوالات مربوط به جشن خانه سینما و پاسداشت شهدای مدافع حرم مطرح شده بود، خاطرنشان کرد: هیچ موضوع حیثیتی در سینما پنهان نمی‌ماند و سینمای ایران در مبانی، تولیدات و مراسم خود حتما توجه جدی به آنچه بیرون از سینما اتفاق می‌افتد، اما به کل کشور مربوط است، دارد. مگر می‌شود جشن خانه سینما را برگزار کنیم و یادی از بزرگانی که با خون خود از این کشور دفاع کردند نکنیم؟ اصلا کسی به یاد می‌آورد که تا به حال این اتفاق نیفتاده باشد؟ چون بدون شک هر سال اشارات روشن و صریحی داشته‌ایم و امسال نیز قطعا به این موضوع توجه خواهیم کرد.

«آب»؛ مضمون جشن خانه سینما

مدیرعامل خانه سینما درباره نوزدهمین دوره جشن خانه سینما اضافه کرد: امسال مضمون جشن خانه سینما «آب» است، چون فکر می‌کنیم آب به عنوان یک عنصر حیاتی برای آینده کشور در شرایط خطیری قرار دارد و باید همه نسبت به آن به یکدیگر هشدار دهیم و برای دفاع از نگه داشت آب و نگرانی از کمبود آن آنچه را به عنوان زیبایی‌شناسی و فهم از آب در سینما بلدیم به کار خواهیم بست.

شاهسواری در ادامه در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه شنیده می‌شود یکی از گزینه‌های دبیری جشنواره فیلم فجر است، گفت: هیچ پیشنهادی بابت دبیری جشنواره به من ارائه نشده است.

وی درباره صحبت‌هایی از رئیس سازمان سینمایی و احتمال حذف برخی جوایز در جشنواره فجر و اینکه آیا خانه سینما به عنوان یک نهاد صنفی در این باره اظهارنظر خاصی دارد، بیان کرد: این موضوع به من اطلاع داده نشده اما از نظر من جشنواره فجر نیازمند یک جلسه آسیب‌شناسی است چرا که این جشنواره در طول ۳۵ دوره برگزاری خود خدمات گرانبهایی را به سینما انجام داده است اما فکر می‌کنم مثل هر پدیده‌ای که به این سن و سال می‌رسد، به یک بررسی و بازنگری نیاز دارد.

جشنواره فجر دیگر باعث رشد سینما نمی‌شود

او با اشاره به اینکه هیأت رئیسه آکادمی معتقد است جشنواره باید از حال رقابت وسیعی که دارد به یک حالت غیررقابتی و مراسم پایان تولید سال درآید، گفت:‌ البته این یک حکم قطعی نیست بلکه نظر کارشناسی است چرا که ما در خانه سینما جشنواره‌هایی دیگری همچون حقیقت یا فیلم کوتاه را هم باید مورد توجه قرار دهیم اما درباره جشنواره فجر نظر شخصی‌ام بر این است که ادامه این شیوه دیگر باعث رشد ما نخواهد شد و جشنواره فجر باید شمایل دیگری پیدا کند که فکر می‌کنم در سازمان سینمایی هم دوستان به دنبال این هستند و مشورت‌هایی در این باره با ما شده است.

خودم را در صحنه سینمای ایران ممنوع کردم

وی همچنین در پاسخ به اینکه گفته می‌شود منوچهر شاهسواری در مقام مدیرعامل خانه سینما بیشتر اهل تعامل است و یا اینکه از رانت‌هایی برخوردار است، با طرح این پرسش که رانت به چه معناست، گفت: از لحظه‌ای که به خانه سینما آمدم خودم را در صحنه سینمای ایران ممنوع کردم و معتقدم پاسخگویی به برخی حرف‌هایی که مطرح می‌شود آداب دارد چرا که حوزه فرهنگ، حوزه گفت‌وگوهای دوسویه است.

شاهسواری اضافه کرد: اگر مثلا یک دوست و رفیقی مسئله‌ای را درباره من مطرح می‌کند آیا دائم باید سند بیاورم و کاغذی نشان دهم؟ من کارمند دولت نیستم و از اول هم به عنوان دستیار کارگردان وارد خانه سینما شدم. قطعا گاهی انتقاد کردن به معنای اصلاح امور است و گاهی فقط به معنای ابراز نظر است که در این باره گوینده حق گفتن دارد و شنونده هم حق دارد که پاسخ ندهد.

تعامل بهتر از تقابل جواب می‌دهد

او در ادامه این پرسش که گفته می‌شود تصمیم‌گیری‌های او و یا برخی انتقادهایی که به عملکرد خانه سینما برمی‌گردد ناشی از روابط زیاد صمیمانه شاهسواری با سازمان سینمایی است، تأکید کرد: وزانت و مکانت بخش خصوصی در سینما هدف اصلی ماست. برای این کار تصدی‌گری دولت باید کاهش یابد و مسیر انتقال امور به اصناف فراهم شود. تشخیص من این است که برای قوت‌یابی بخش خصوصی راه حل تعامل بهتر از تقابل جواب می‌دهد.

مدیرعامل خانه سینما همچنین درباره حضور خود در کمیته فرهنگی مجلس که در چند روز گذشته اتفاق افتاد، توضیح داد: این دومین جلسه‌ای بود که در مقام مدیرعامل خانه سینما به مجلس می‌رفتم وبار اول آن سال گشته همراه با آقای ایوبی بود و این بار با آقای حیدریان. این جلسه هم از این جهت برگزار شد که ما در بخشی از موضوعات نیازمند تغییر و انشاء قوانین هستیم. مثل مالکیت معنوی، دفاع و صیانت از حقوق مالکانه بر آثار و تأمین منابع لازم برای تأسیس صندوق بیمه بیکاری.

وی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین کارهایی که باید دنبال کنیم  بردن لایحه نظام صنفی به مجلس است، افزود: ما به عنوان خانه سینما می‌بایست با نمایندگان مجلس گفت‌وگو کنیم چرا که آنچه در نظر داریم یک کار مشترک میان صنف، دولت و قوه مقننه است.

شاهسواری در این نشست همچنین در پاسخ به سوالی درباره فعالیت‌های مشترک خانه سینما و مدرسه ملی سینما گفت: با دوستان در هیأت مدیره سابق بر این نکته تفاهم کردیم که در پی آن سه مأموریت اعلام شد؛ اولین آن ها مراقبت بود که بیمه، معیشت،‌مراقبت از فیلم‌های ایران و مراقبت از تخصص‌ها را شامل می‌شود. دوم تلاش خانه سینما برای ایجاد یک صحنه رونق در تولید، توزیع، نمایش و بهره‌برداری است و سوم بحث ارتقاء سینما بود.

او با اشاره به اینکه در خانه سینما امر کیفی و کمی باید جداگانه پیگیری شوند، افزود: در این معادله توافق جدی با سازمان سینمایی و مدرسه ملی سینما به نمایندگی از آن داشتیم مبنی بر اینکه فرصت‌هایی که در مدرسه وجود دارد در ارتباط با آکادمی و به صورت یک هیأت مشترک پیگیری شود تا ضرورت‌ها و نیازسنجی‌های لازم به ویژه در حوزه فناوری‌های نوین بررسی شود.

نوشته نشست رسانه ای نوزدهمین جشن سینمای برگزار شد/ لزوم ایجاد اتاق فکر سینما/ «آب»؛ مضمون جشن امسال/ پاسداشت شهدای مدافع حرم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هارون یشایایی متولد سوم شهریور ۱۳۱۴ در محله اودلاجان تهران و فارغ التحصیل فلسفه و علوم اجتماعی از دانشگاه تهران است .

وی مؤسس شرکت پخشیران و از تهیه کنندگان صاحب نام و مطرح سینمای کشور است.

فیلم های سینمایی جایزه ، اجاره نشین ها، ناخدا خورشید، هامون، در مسیر تند باد، کیمیا، ای ایران، شهر زنان،  دیوار و … بخشی از آثار بزرگ سینمای ایران هستند که در کارنامه تهیه کنندگی یشایایی به چشم می خورند .

تورج منصوری، حسن حسندوست، غلامرضا موسوی، علی دهکردی، امیررضا معتمدی، پروین صفری، ناهید علامی، مسعود امینی تیرانی، ایمان کرمیان، مازیار میری، بهمن اردلان، سعید رشتیان، کارن همایونفر، سعید عقیقی، روانبخش صادقی، مرتضی رزاق کریمی و منوچهر شاهسواری اعضای هیئت مؤسس انجمن عالی هنرها و فنون سینمای ایران هستند.

نوشته هارون یشایایی رئیس نوزدهمین جشن سینمای ایران شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.