بگذریم…؛ آوینی را این‌بار نه از نگاه دیگران! که از نگاه خودش روایت می‌کنیم.

خودش به روایت خودش می‌گوید…[۱]

راه طی شده…

[«… تصور نکنید که من با زندگی به سبک و سیاق متظاهران به روشنفکری ناآشنا هستم. خیر. من از یک «راه طی شده» با شما حرف می‌زنم. من هم سال‌های سال در یکی از دانشکده‌های هنری درس خوانده‌ام. به شب‌های شعر و گالری‌های نقاشی رفته‌ام. موسیقی کلاسیک گوش داده‌ام، ساعت‌ها از وقتم را به مباحثات بیهوده درباره‌ی چیزهایی که نمی‌دانستم گذرانده‌ام. من هم سال‌ها با جلوه‌فروشی و تظاهر به دانایی بسیار زیسته‌ام، ریش پروفسوری و سبیل نیچه‌ای گذاشته‌ام و کتاب «انسان تک‌ساحتی» هربرت مارکوزه را ـ بی‌آنکه آن زمان خوانده باشم‌اش ـ طوری دست گرفته‌ام که دیگران جلد آن را ببینند و پیش خودشان بگویند: عجب! فلانی چه کتاب‌هایی می‌خواند، معلوم است که خیلی می‌فهمد… اما بعد خوشبختانه زندگی مرا به راهی کشانده‌است که ناچار شده‌ام رو دربایستی را نخست با خودم و سپس با دیگران کنار بگذارم و عمیقاً بپذیرم که «تظاهر به دانایی» هرگز جایگزین «دانایی» نمی‌شود، و حتی از این بالاتر دانایی نیز با تحصیل فلسفه حاصل نمی‌آید. باید در جست‌وجوی حقیقت بود و این متاعی‌است که هرکس به‌راستی طالبش باشد، آن را خواهد یافت و در نزد خویش نیز خواهد یافت… و حالا از یک راه طی شده با شما حرف می‌زنم.»

تمام نوشته‌هایم را سوزاندم

« … دارای فوق‌لیسانس معماری از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران هستم. اما کاری را که اکنون انجام می‌دهم نباید با تحصیلاتم مربوط دانست. حقیر هرچه آموخته‌ام از خارج دانشگاه است. بنده با یقین کامل می‌گویم که تخصص حقیقی در سایه تعهد اسلامی به دست می‌آید ولاغیر. قبل از انقلاب بنده فیلم نمی‌ساختم اگرچه با سینما آشنایی داشته‌ام. اشتغال اساسی حقیر قبل از انقلاب در ادبیات بوده است اگرچه چیزی ـ اعم از کتاب یا مقاله ـ به چاپ نرسانده‌ام. با شروع انقلاب، حقیر تمام نوشته‌های خویش را ـ اعم از تراوشات فلسفی، داستان‌های کوتاه، اشعار و… ـ در چند گونی ریختم و سوزاندم و تصمیم گرفتم که دیگر چیزی که «حدیث نفس» باشد ننویسم و دیگر از «خودم» سخنی به میان نیاورم. هنر امروز متأسفانه حدیث نفس است و هنرمندان گرفتار خودشان هستند.»

خودم را از میان برداشتم

«به فرموده خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی رحمه‌الله علیه: تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز . سعی کرده‌ام خودم را از میان بردارم تا هرچه هست خدا باشد و خدا را شکر که بر این تصمیم وفادار مانده‌ام. البته آنچه که انسان می‌نویسد، همیشه تراوشات درونی خود اوست. همه هنرها اینچنین‌اند. کسی هم که فیلم می‌سازد اثرش تراوشات درونی خود اوست. اما اگر انسان خود را در خدا فانی کند، آن‌گاه این خداست که در آثار ما جلوه‌گر می‌شود. حقیر اینچنین ادعایی ندارم اما سعی‌ام بر این بوده است…»]

من به شدّت وطن‌دوست هستم، سرم را برای ایران می‌دهم

«تفکر ایرانی بلندمرتبه است. بزرگترین متفکران اسلامی از ایران برخاسته‌اند. این خاک اصلاً آمادگی و پذیرش دارد. بچه‌هایی که در جبهه بودند شکوفایی خود را در این خاک و با این معانی که گفتم یافتند. عراق قصد فرهنگ ما را کرد و کسانی که مقاومت و دفاع کردند همین بچه مسلمان‌ها بودند که برای این وطن زحمت کشیدند. من به شدت وطن دوست هستم، سرم را برای ایران می‌دهم.

اصطلاح ‘ملی‌گرایی’ که معادل ‘ناسیونالیسم’ است خودش یک شریعت است و با هیچ دین دیگری جمع نمی‌شود. این چیزی که من می‌گویم ناسیونالیسم نیست. حقیقت ملیت است وگرنه، ملی‌گرایی به مفهوم ناسیونالیسم با اسلام جمع نمی‌شود.

من اصلاً معتقد به تعارض ملیت با دین نیستم. اتفاقاً این هویت ایرانی- نه زرتشتی- را عین هویت اسلام می‌دانم و معتقدم تقربی که ما به دین پیدا کرده‌ایم به این هویت ملی وابسته است و اگر این هویت ایرانی و ملی نبود، یا مثلاً هویت دیگری داشتیم، این تقرب و این دین پیدا نمی‌شد، یعنی این فرهنگ که به آن ایرانی – اسلامی و نه اسلامی زرتشتی می‌گوییم حادث نمی‌شد. به فرهنگ‌های دیگر نگاه کنید که چه نسبتی با اسلام برقرار کرده‌اند، در حالی که پذیرش ما به خاطر ملیت و فرهنگ و قومی که داشتیم جور دیگری شد.» [خبرگزاری ایرنا. ۱۹ فروردین ماه ۱۳۹۲. کد خبر: ۸۰۶۰۵۶۵۹]

[۱] [منبع: ماهنامه سپیده دانایی، شماره ۱۲، صفحه. ۸۰، اردیبهشت ۱۳۸۷]

نوشته سرم را برای ایران می‌دهم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همزمان با پایان فاز دوم طرح توسعه، موسسه «بهمن سبز» فرآیند ساخت سینماهای فاز سوم  این طرح را در سراسر کشور آغاز کرده است و هم اکنون احداث ۱۲۵ سالن سینمایی دیگر را در دست ساخت دارد.

لازم به توضیح است که در فاز نخست طرح توسعه سالن‌های سینمایی  ۶۵ سالن توسط موسسه بهمن سبز در شهرهایی چون سقز، ارومیه،شاهرود، کاشان، اصفهان، آبادان، مشهد و … احداث و بازسازی و  به چرخه اکران سینماهای کشور افزوده شدند.

نوشته آغاز به کار ۲۰ سالن حوزه هنری همزمان با هفته هنر انقلاب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سیدمرتضی آوینی در ادوار مختلف فعالیت خود، عموما به عنوان محور شکل دهنده به محتوا در میان گروه خود شناخته می‌شده و به اذعان همکارانش مدیریت محتوایی گروه را بر عهده داشته است. موضوعی که مجید رجبی معمار، همکار و دوست نزدیک شهید آوینی در موسسه روایت فتح در سال‌های آخر منتهی به شهادت ایشان، از آن با ویژگی تکرارنشدنی در عرصه مدیریت فرهنگی کشور یاد می‌کند.

مجید رجبی معمار، ریاست هیئت مدیره موسسه روایت فتح در سال‌های آغازین این موسسه، ریاست انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس، ریاست انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس و شهرک سینمای دفاع مقدس، مدیریت شبکه تهران و مدیر عاملی خانه هنرمندان ایران را در کارنامه دارد. گفت‌وگوی تفصیلی سوره سینما با مجید رجبی معمار را در ادامه خواهید خواند.

نگاه و حال بچه‌ها را سید مرتضی هدایت می‌کرد

* ما دو برند تولیدی و رسانه‌ای یعنی «روایت فتح» و «نشریه سوره» را با نام سید مرتضی آوینی می‌شناسیم. شهید آوینی در این دو برند، مدیریت فرهنگی را هم بر عهده داشت؟

در آن برند تولیدی یا همان مجموعه «روایت فتح» که بچه‌های گروه تلویزیونی جهاد بودند، مدیریت گروه جدای از مدیریت محتوایی شهید آوینی به عهده آقای مهدی همایون‌فر بود. اما مدیریت محتوایی یعنی روح و جان و اندیشه و نگاه و حال بچه‌ها را سید مرتضی هدایت می‌کرد.

آقامرتضی چون آدمی بود که تجربه‌های فراوان فرهنگی به عنوان یک هنرمند جامع الاطراف داشت. ایشان از دوره نوجوانی قلم می‌زد و علاقه جدی به نوشتن داشت؛ مطالعات و تاملات فراوان ادبی هم به سبک‌های مختلف چه آثار ایرانی و چه خارجی داشت. طبع و حال شعری داشت که البته عمده اشعار و دست‌نوشته‌هایش مربوط به سال‌های قبل از انقلاب و احوالات متفاوت آن دورانش است که خیلی هم مایل نبود این‌ها بعد از انقلاب منتشر شوند. در عین حال، یک آرشیتکت و نقاش جدی هم بود.

بنابراین کسی که این روحیات را داشته باشد، طبیعتا بعد از انقلاب هم که عمدتا در گروه تلویزیونی جهاد حضور پیدا کرده، تاثیرات روحی و فکری و نوع نگاهی دارد و گروهی که با او کار می‌کردند تحت تاثیرش قرار می‌گرفتند. هم از ابتدای انقلاب و پیش از آغاز جنگ که به مناطق محروم مثل بشاگرد و سیستان توجه داشت و هم زمانی که جنگ شروع شد و ایشان کارش را با مجموعه مستند «حقیقت» شروع کرد.

به‌هرحال اگر بخواهیم درباره مدیریت ایشان در این گروه حرف بزنیم، سنخ مدیریت آقامرتضی از سنخ محتوایی بود نه مدیریت اجرایی؛ مثلا کسانی که در دوره جنگ دوربین به دست می‌گرفتند یا حتی صدابردارانی که در گروه تلویزیونی جهاد به مناطق جنگی می‌رفتند را ایشان هدایت‌شان می‌کرد. با این همه مدیر گروه، مهدی همایون‌فر بود که با تلاش بسیار و مدیریت جدی که داشت، به نوعی با آوینی جفت شده بودند و زوج مدیریتی تشکیل داده بودند.

آوینی مدیریت روحی و معنوی و فکری بچه‌ها را در زمان جنگ بر عهده داشت و همایون‌فر هم پشتیبانی و هماهنگی و برنامه‌ریزی و تدارک بچه‌ها و تقسیم کارها و اعزام گروه‌‌های تصویربرداری به مناطق جنگی.

بعد از جنگ شاید به جهاتی، وجوه مدیریتی آقا مرتضی را باید در مجله سوره ببینید. در این مورد هم بهتر است با همکاران ایشان در سوره صحبت کنید مثل برادرشان آقای سید محمد آوینی.

کتاب هیچکاک (فراستی) محصول همکاری با آوینی است

* ایشان تقریبا به هیچ درخواست مصاحبه‌ای تن نمی‌دهند!

بله ایشان اصلا اهل مصاحبه نیستند شاید هم حق داشته باشند. در هر صورت از همکاران دیگر ایشان در سوره، آقای جهانگیر خسروشاهی بودند که اخیرا از میان ما رفتند و آقای فراستی که خصوصا در بخش سینما با هم همکاری تنگاتنگی داشتند و کتاب هیچکاک محصول این همکاری است و اتفاقا مورد انتقاد شدید دوستان خیلی تند آن زمان در روزنامه کیهان و جمهوری اسلامی قرار گرفت که الان بعضی‌هاشان مثل آقای مهدی نصیری خیلی تند این‌طرفی شده‌اند.

این دوستان آن زمان خیلی از آقامرتضی شاکی بودند که حالا همه کارهای ضروری را کرده‌اید فقط مانده است نقد و تحلیل فیلم‌های هیچکاک! و حتی شکوه و شکایت از آقای آوینی و سوابق قبل انقلابش را به رهبری نیز کشانده بودند.

شهید آوینی دوره‌ای را هم در حوزه هنری مسئولیت داشتند. آن جا رد پای مدیریتی ایشان چگونه بود؟

خوب است بدانید که بعد از جنگ دوره‌ای هم مسئول گروه تلویزیونی حوزه بود که اگر آقای زم حاضر به صحبت بشوند شاید مطالبی باز شود. به‌هرحال همان دوره، آقامرتضی اختلاف نظراتی هم با آقای زم داشت.

نکته این که بعد از جنگ به دلیل تغییراتی که در مجموعه فرهنگی جهاد سازندگی به وجود آمد، دوستان جهاد دیگر مایل به ادامه فعالیت گروه تلویزیونی جهاد به آن شکل قبل نبودند و دوست داشتند به ماموریت‌های جدیدی بپردازند که ناشی از تبدیل جهاد از یک نهاد انقلابی به وزارت جهاد به عنوان یک رکن دولتی ایجاد شده بود.

به همین دلیل آوینی و همایون‌فر عملا از گروه تلویزیونی جهاد هم بیرون آمدند و عمدتا در حوزه ماندگار شدند.

مهم‌ترین کسی که قلم به دست گرفت و از حال و احوالی که در حاتمی‌کیا ایجاد شده بود حمایت کرد آوینی بود

* جمع شدن گروه و ایجاد موسسه روایت فتح چطور آغاز شد؟

سال ۷۰ به دنبال نامه‌ای که آقامرتضی به رهبری نوشتند و از بی‌توجهی و نبود حمایت از انتشار مباحث ارزشی دفاع مقدس در تلویزیون و فیلمسازی و مستندسازی، گلایه کرده بودند، رهبری توصیه و تاکید کردند که اتفاقا الان وقت پیگیری و طرح این مسائل است. به همین خاطر این توصیه محرکی شد که از اوایل سال۷۱، بنا به همت و پیگیری جناب آقای علیرضا افشار که در آن موقع اولین فرمانده بسیج بودند بنده که مسئولیت فرهنگی و هنری بسیج را به عهده داشتم موظف شدم که به همراه آقاسید مرتضی آوینی و آقای همایون‌فر، موسسه فرهنگی «روایت فتح» را با هدف تهیه و تولید مستندهای ارزشی خصوصا در موضوع دفاع مقدس ایجاد کنیم.

آقای افشار بیش از آن که فرمانده باشد یک آدم ستادی و برنامه‌ریز بود و گفت ما حاضریم حمایت کنیم تا مجموعه روایت فتح دوباره شکل بگیرد. بر این اساس ما یک «موسسه فرهنگی» به نام «روایت فتح» را راه انداختیم چون تا قبل از آن «روایت فتح» نام یک مجموعه برنامه مستند تلویزیونی در گروه تلویزیونی جهاد بود.

این موسسه  عملا از خرداد ۷۱ با حمایت سردار افشار شکل گرفت. از ابتدا هم قرار بود هیچ نامی از بسیج و سپاه نباشد و فقط از دور به ما کمک کند. در ابتدا فقط دو سه تا اتاق نزدیک میدان فردوسی به ما دادند و یک پیکان کارکرده و مدیر اولش هم قرار شد آقای همایون‌فر باشد و من هم رئیس هیئت مدیره شدم. آقا سیدمرتضی که همیشه به نوعی از پذیرش مسئولیت‌ها و عناوین رسمی برحذر بود و اصلا روحیه و احوالاتش، معطوف به اندیشه و هنرورزی و هنرمندی بود. حالا چه نگارش و خواندن نریشن‌های مستند بود یا مقالاتی که در سوره می‌نوشت یا بعضی سخنرانی‌ها یا داوری‌هایی که در جشنواره‌های مختلف می‌پذیرفت.

عرضم این است که مدیریت ایشان در این سال‌ها کاملا معطوف و نزدیک به محتوا بود تا آن که به آن معنا، مدیریت فرهنگی از جنس مدیریت جایی مثل حوزه هنری یا صداوسیما یا یک موسسه انتشاراتی را بر عهده داشته باشد. آن جنس مدیریت، اقتضائات دیگری دارد.

نوع مدیریت آقامرتضی به شدت حول محتوا، اندیشه و احوالاتی می‌گشت که یک هنرمند برای تولید اثر باید داشته باشد و حقیقتا آقامرتضی، خیلی‌ها را یدک می‌کشید و از نظر فکری و روحی کمک می‌کرد. مثلا یک نمونه روشنش در سینما که فکر می‌کنم خودش هم هیچ ابایی در گفتن این موضوع نداشته باشد، ابراهیم حاتمی‌کیاست.

در آثار مهم سینمایی حاتمی‌کیا که عمدتا از بعد جنگ تولید شدند و خصوصا فیلم مهم «از کرخه تا راین» که بسیاری با آن مخالفت کردند و فشار آوردند، مهم‌ترین کسی که قلم به دست گرفت و از حال و احوالی که در حاتمی‌کیا ایجاد شده بود حمایت کرد و شجاعت را در هنرمندان تحسین کرد تا به قول خودش در سینه آتش‌فشان منزل بگیرند، آوینی بود.

* به نظر شما از این جنس مدیریت فرهنگی معطوف به محتوا در تاریخ بعد از جنگ دیگر از چه کسانی می‌شود نام برد؟

گمان می‌کنم بعد از آقامرتضی دیگر چنین کسی را نداشته‌ایم و این یکی از بزرگ‌ترین ضربه‌هایی است که به کار فرهنگی بعد از انقلاب و جنگ وارد شده است. یعنی آن «ثلمه»‌ای که می‌گویند پس از فوت برخی آقایان علما به وجود می‌آید که «اذا مات العالم، ثلم فی الاسلام ثلمه لایسدها شیئ» پس از آوینی در حوزه فرهنگ وارد شد.

این را البته در مورد خیلی‌ها می‌‌شنویم اما تاریخ فقط بعضی‌هاشان را ثابت می‌کند که واقعا بعدشان چنین لطمه‌ای به وجود آمده است. مثلا پس از شهید مطهری حقیقتا ثلمه غیرقابل جبرانی ایجاد شد که امروز با تمام ذرات وجودمان آن را حس می‌کنیم. ثلمه‌ای حتی بزرگ‌تر از شهادت آقای مطهری که شاید هرگز جبران نشد، شهید بهشتی بود. هرچند ما شعار هم دادیم که «آمریکا در چه فکری‌ه؟ ایران پر از بهشتی‌ه» اما واقعا کو؟ کجاست؟ دریغ از یک بهشتی که مجددا به عرصه آمده باشد!

در بین هنرمندان متفکر و متعهد که بعد از انقلاب ظهور پیدا کرده باشند، آقامرتضی آوینی شاید برجسته‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها باشد و ما بعد از مرتضی آوینی، در این ۲۹ سال، روز به روز و سال به سال، هر ساعتی که گذشته بیشتر فهمیدیم که فقدان کسانی مثل مرتضی آوینی با آن سعه صدر، با آن بینش وسیع و با آن تجربیات چقدر غیر قابل جبران است.

کسی که اندیشه‌ها و نحله‌های مختلف را می‌شناسد و احوالات و نگاه‌ها و روحیات هنرمندان را در ایران و در خارج از آن مطالعه و حتی تجربه و مزه‌مزه کرده است، می‌داند که چطور باید در محتوا هنرمندان را هدایت و مدیریت کرد.

من یک وقتی در همین اواخر عمر پربرکت‌شان از ایشان می‌پرسیدم و مطمئن شدم که آقامرتضی حقیقتا جاهای مختلفی سرک کشیده و دیده بود و فقط از راه دور حرف نمی‌زد و خودش می‌گفت من از راه‌های طی کرده با شما سخن می‌گویم و این راه‌ها را رفته‌ام و دور زدم و برگشتم و از این زاویه دارم صحبت می‌کنم.

* مثلا کدام محتواها؟

حالا «مثلا»هایش لازم نیست ولی نمونه‌اش در حوزه موسیقی این که سبک‌های مختلف غربی را خوب می‌شناخت و موسیقی قبل از انقلاب را مسلط بود و با تمام گروه‌های برجسته موسیقی داخلی و خصوصا خارجی آشنا بود. در ساخت‌های مختلف فکری و فلسفی و هنری، دست و پا زده و شناخته بودشان تا ببیند چیزی تویشان گیر می‌آید یا نه و بعضا حتی از آن‌ها الهام هم گرفته بود.

آوینی آدمی نبود که گوشه خانه‌اش بنشیند و از دور برای همه نسخه بپیچد که این خوب است و آن بد است و این یکی ضرر دارد. آدمی بود که این‌ها را زندگی کرده بود. قبل از انقلاب به گالری‌های مختلف سر زده و مشرب‌های مختلف فکری و هنری را از نزدیک لمس کرده بود.

گمان آقامرتضی این بود و گاهی می‌گفت این پاکی و زلالی که در بسیاری از بچه‌های جنگ هست، اگر هنرمندان پیش از انقلاب با همان احوالات قبل از انقلاب‌شان اگر در مواجهه با این‌ها قرار می‌گرفتند حتما با این رزمنده‌ها همراه می‌شدند. ببینید گفتن این حرف خیلی شجاعت می‌خواهد!

فقط آدمی می‌تواند این ادعا را بکند که آن‌ها را درک کرده باشد. می‌گفت خیلی از آن‌ها دچار سرگشتگی‌ها و شرایطی بودند که راه شریف و پاکی را نمی‌جستند و این جور نبود که نخواهند.

این چیزهاست که ما ضرر فقدان سید مرتضی آوینی را هر روز پس از نبود او بیشتر درک کردیم. چون هیچ هنرمندی و هیچ مدیر هنری نتوانست پس او جای خالی‌اش را پر کند.

یکی از موفق‌ترین مدیران فرهنگی کشور، در دهه ۸۰، آقای ضرغامی بودند

* بنابر نکاتی که گفتید یکی از بزرگ‌ترین مشکلات فرهنگ در کشور ما، فقدان مدیریت مسلط به محتوا و توانمند در راهبری هنرمندان است. با توجه به تجربه مدیریتی خودتان در عرصه فرهنگ، ساختار فرهنگی کشور چقدر به یک مدیر کمک می‌کند که بتواند چنین قدرتی در عرصه مدیریت محتوا را کسب کند؟ خودتان چقدر در این زمینه موفق بوده‌اید؟

حالا مدیریت من را که نباید از خودم بپرسید! باید از کسانی بپرسید که با من کار کرده‌اند!

* حالا ما داریم از خودتان می‌پرسیم تا خودتان را ارزیابی کنید

احساس خودم این است که شیوه مدیریت من به شکل و شیوه‌ای که آقامرتضی می‌پسندید خیلی نزدیک است و من تلاشم را کرده‌ام که این طور باشد. نوع مدیریت من چه در سال‌های دفاع مقدس که زمینه تبلیغات جبهه و جنگ فعال بودم چه پس از آن، هیچ وقت از بالا به پایین نبوده و غالبا همراه با درک و همراهی با همکارانم و خصوصا هنرمندان بوده است.

علتش این است که کار فرهنگی سعه صدر زیادی می‌خواهد و باید افراد را درست را انتخاب کرد و به آن‌ها فرصت و امکان فعالیت داد. مدل از بالا به پایین در مدیریت فرهنگی اصلا جواب نمی‌دهد. خصوصا مدیرانی که صرفا منصوب هستند و بر اساس یک سری ملاحظاتی در حوزه فرهنگ حالا چه در سازمانی مثل ارشاد چه در دیگر نهادها، منصوب شده‌اند.

صرف منصوب شدن و گرفتن یک حکم اصلا برای مدیریت فرهنگ و هنر کفایت نمی‌کند. مدیر فرهنگی باید از جنس فرهنگ و هنر باشد. چیزی که من در ۴-۵سال اول دوره آقای ضرغامی در رسانه دیدم. به نظر من یکی از موفق‌ترین مدیران فرهنگی کشور، در دهه ۸۰، آقای ضرغامی بودند. تعامل ایشان در عرصه فرهنگ و هنر بسیار خوب بود.

ضرغامی مبانی را از آبشخور آقای مطهری کسب کرده بود

* ایشان را مدیر محتوایی می‌دانید یا مدیر تکنوکرات؟

ایشان مدیری بود که جنبه محتوایی قوی داشت و اگر قرار است کسی مدیر فرهنگی جمهوری اسلامی باشد باید آشنایی بالایی با مبانی فرهنگ و اندیشه دینی داشته باشد که آقای ضرغامی این طور بود این مبانی را هم از آبشخور درستی مثل آقای مطهری کسب کرده بود.

بالاخره کسی که افکارش از شهید مطهری تغذیه شده باشد خیلی فرق می‌کند با کسی که از مبانی بزرگواران دیگری تغذیه کرده باشد. رشد کردن با مبانی اندیشه‌ورزی شهید مطهری یا شهید بهشتی و حتی تا حدودی از دکتر شریعتی، از مدیر فرهنگی، شخصیت دیگری می‌سازد تا رشد و تغذیه کردن از مبانی سایر متفکرانی که می‌بینیم نگاهی از بالا به پایین هم به عرصه اجتماع و هم فرهنگ دارند. طبیعتا نوع مدیریت فرهنگی این‌ها با هم فرق می‌کند.

آقای ضرغامی را من از این جنس یافتم بر اساس نوع انتخاب‌ها و برخوردهایی که داشت و فرصت‌هایی که به هنرمندان مختلف یا مدیران زیرمجموعه خود می‌داد.

در حوزه رسانه و فعالیت مطبوعاتی هم کارهایی که آقای دعایی انجام دادند چه در روزنامه اطلاعات و چه در موسسه انتشاراتی اطلاعات به نظرم در خور توجه است. غیر از خود روزنامه که همواره رویکردی اعتدالی داشته و وارد جنجال‌های سیاسی نشده، بخش انتشارات هم کتاب‌های مهم و ارزشمندی را به چاپ رسانده است.

خود موسسه «روایت فتح» را تا اوایل دهه ۸۰ را بررسی کنید. فقط ۱۸۰ عنوان کتاب در همان سال‌ها منتشر شده است چه در حوزه دفاع مقدس و ادبیات آن چه در حوزه تدوین اندیشه‌های شهید آوینی و چه در حوزه‌های تخصصی سینما، هنر و خصوصا هنرهای تجسمی. اغلب آن‌ها در همان دوره خودشان به چاپ چندم رسیدند و کار طراحی و گرافیک فوق‌العاده برجسته که عمدتا کار آقای رضا عابدینی بود. از جهت کاغذ، قطع، طراحی، محتوا و حتی حروف‌چینی این‌ها آثاری بودند که برای خودشان یک سبک ساخته بودند و به شدت بر فضای نشر کتاب تاثیر گذاشتند.

بعد از آن اما می‌توانید ببینید که انتشارات روایت فتح به کجا رفته است.

اگر کسانی می‌خواهند «کار جهادی» در حوزه فرهنگ را ببینند بروند سراغ روایت فتح بعد از آوینی!

یا مجموعه آثار مستندی با نام «شهری در آسمان» که سال ۷۱ خود شهید آوینی آغاز کرد و هنوز به نگارش و تولید قسمت پنجم نرسیده بود که شهید شد اما شهادت او، با آموزش‌هایی که داده بود، تمام نشد. آن هم آن آموزش‌های درونی نه فرمایشی و از بالا به پایین، آن روحیه و اندیشه‌ای که به بچه‌ها القا کرده بود و بچه‌ها هم با جان و دل پذیرفته بودند، موتور محرک روایت فتح بعد از خود شهید آوینی شد.

بعد از شهادت آقا مرتضی، مدتی همه ما مکثی داشتیم. نوعی تحیر که اصلا مگر بدون مرتضی آوینی می‌شود کار کرد؟! اما بعد از مدتی یادمان افتاد که مرتضی خودش چقدر تلاش می‌کرد تا دیگران را بون آن که متوجه شوند، بسازد و بپرورد نه این که خودش، وتر موتور و یکه‌تازی باشد که بعد از رفتنش دیگر همه چیز تعطیل شود.

یک مدل «جهادی» را واقعا راه انداخته بود. هرچند این واژه‌ها را این روزها آن قدر دستمالی کرده‌اند که آدم دیگر دوست ندارد ازشان استفاده کند! ولی واقعا اگر کسانی می‌خواهند «کار جهادی» در حوزه فرهنگ را ببینند بروند سراغ روایت فتح بعد از آوینی!

همه آمدند. از تیپ‌های مختلف. از کیومرث پوراحمد تا شمقدری تا رسول ملاقلی‌پور تا گلشن تا محمد درمنش که حالی به او دست داده بود و دو مجموعه مستند بسیار نازنین برای ما ساخت. یکی مجموعه «سردار خیبر» و یکی هم مجموعه مستند «شهید چمران».

* اما این جو پایدار نماند که نشان می‌دهد بیش از مدیریت فضای احساسی حاکم بوده است

تا اوایل دهه ۸۰ این قصه ادامه داشت. باید بگویم بیش از همه محمدعلی فارسی تاثیر داشت که بیشتر ودایع و  حال و هوای مرتضی را گرفته بود و سال‌های آخر قبل از شهادتش، وردست اصلی آقا مرتضی بود و نازنین‌هایی مثل مرتضی شعبانی و معصوم‌زادگان و حبیب والی‌نژاد.

* مدیریت مجموعه چه کسی بود؟ به نظرتان حول چه شخصیت کاریزماتیک دیگری جمع شده بودند؟

مدیریت تا مدتی دست آقای همایون‌فر بود و بعد هم آقای سیدمحمد آوینی. آن‌ها بچه‌ها را جمع کردند و باغچه موسسه تا مدت‌ها کانون آمدوشد همه هنرمندان پرانرژی از اهالی قلم و مستندسازان بود. خانه دوم همه‌شان شده بود موسسه روایت فتح که یک لیست بلندبالایی از مستندهای عجیب و غریب مربوط به دفاع مقدس و مقاومت در ارتباط با مسائل لبنان و بوسنی همین جا شکل گرفت.

* پس شما معتقدید آن الگوی مدیریت محتوایی شهید آوینی تا مدتی پس از او ادامه پیدا کرد

تا حد زیادی. البته خود آقامرتضی متاسفانه یک سرمایه تکرارناشدنی بود اما به‌هرحال دوستان تلاش‌شان را کردند که حالا که نیست مجموعه تعطیل نشود و خدا هم یک برکتی به کارشان داد. یک فضای آزاد و همراه با حریتی با حضور همه شکل گرفت و واقعا فرمایش و دستوری از کسی به دیگری وجود نداشت و این باعث شد که دهه۷۰ در مجموعه روایت فتح، اتفاقات مهمی بیفتد. حتی یکی از برکات مهم آن همین ایجاد شهرک سینمایی دفاع مقدس بود که شکل گرفت و دیگری انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس و انجمن تئاتر بود که هر کدام‌شان کلی خدمات داشتند و کتاب‌های ارزشمندی را چاپ کردند، همایش‌های مهمی برگزار کردند و موجبات تولید ده‌ها اثر سینمایی و تئاتری هم شدند. شهرک سینمایی هم توانست امکانات وسیعی را اختیار هنرمندان سینما قرار دهد.

اما بعدها در دهه۸۰، القای فضای مدیریتی از بالا به پایین و دخالت برخی نهادها و جاهایی که نتوانستند آن فضای تاثیرگذار فرهنگی را تحمل کنند، کار را خراب کردند. این نهادها فکر می‌کردند بدون درک صحیح از فرهنگ و هنر و اقتضائات آن می‌توانند از بالا به پاییین، مجموعه را هدایت کنند و متاسفانه آن حس و حال هم از دست رفت.

* ارتباط مدیریت فرهنگی با مدیران سیاسی یا کلا مسئله سیاست در الگوی مدیریت فرهنگی شهید آوینی چطور بود؟ اصلا دخالتی داشت یا نه؟

به نظر من شأن مدیریت فرهنگی واقعی و درست و حسابی خیلی بالاتر از این‌هاست که بخواهد زیر سایه یا تحت نفوذ مدیریت سیاسی قرار بگیرد. البته که مدیریت سیاسی در همه جای دنیا تلاش می‌کند که همه ابزارها و امکانات از جمله هنر را تحت نفوذ خودش قرار دهد. این یک ویژگی است که همه جا وجود دارد.

در فضای بعد انقلاب بسیاری از هنرمندان، خودشان به باورهای دینی علاقه پیدا کرده بودند. آن حس و حالی که در حوزه هنری دهه۶۰ می‌بینید نه محصول فرمایش و دستور کسی بود و نه محصول پرداخت‌های سنگین مالی از جانب حکومت یا یک جریان سیاسی. این همه آدمی که جمع شدند حتی کسی مثل مخملباف که یکی از چهره‌های اثرگذار سال‌های اول حوزه بود، نه به دنبال جاه و مقامی به حوزه آمده بودند و نه سودای پول و ثروت داشتند.

همه‌شان واقعا تحت تاثیر عشقی بودند و بسته به بروز ظرفیت‌های فرهنگی و هنری که داشتند حس می‌کردند فضای بسیار گسترده و بازی بعد انقلاب ایجاد شده و بعد هم فضای دفاع مقدس این اشتیاق و شور را در همه آن‌ها بیشتر می‌کرد.

اما بعد از جنگ همه چیز تحت تاثیر فضاهای جدید قرار گرفت که اول هم روی اقتصاد و مسایل اجتماعی اثر گذاشت اما به مرور تاثیرش را روی حوزه فرهنگ هم نشان داد. اگرچه علی رغم این که خیلی از هنرمندان هم مقاومت می‌کردند ولی بالاخره کارکردها و ظرفیت‌ها تغییر کرد که نمونه‌اش را در حوزه هنری می‌توانید ببینید.

حوزه دهه۶۰ با ۷۰ فرق کرد و بعد از آن هم که کلا مرکزیتش را برای هنرمندان انقلابی و دینی تاحدود زیادی از دست داد. شاید فقط ماند همان حوزه ادبیات مقاومت که به همت دوستانی که از اول هم بودند مثل آقای سرهنگی و بهبودی و کمره‌ای، رشد کرد و بعد هم به دفاع مقدس و ادبیات پایداری و تاریخ شفاهی انقلاب توسعه پیدا کرد و کار بسیار ارزشمندی هم بود.

اما در بقیه بخش‌ها مثل تئاتر و موسیقی و سینما و هنرهای تجسمی را نمی‌توانید محل مهم و موثری بدانید. الان هم اگر چیزی هست این طوری است که حوزه بیشتر می‌گردد ببیند اگر کسی دارد کار خوبی انجام می‌دهد در آن مشارکت کند و بعد هم گزارش می‌کند که کار حوزه است. ولی این کجا و آن کجا که حوزه خودش در دوره‌ای مبنا و منشأ نگارش فیلمنامه‌های ارزشمند و خلق آثار خلاقه هنری با سوگری پاک دینی و انقلابی بود.

خاتمی نمی‌خواست و نمی‌توانست آوینی را حذف کند

* این مشکلات را ناشی از نفوذ سیاست در مدیریت فرهنگی می‌دانید؟ به هرحال طبق نقل‌ها، خود شهید آوینی هم برخوردهای مستقیمی با مدیریت سیاسی دوره خودش داشته و جدال‌هایی در جریان بوده است

آقامرتضی انتقاداتی به سیاست‌های فرهنگی و هنری آقای خاتمی که آن دوره وزیر ارشاد بود داشت و نامه نوشت و انتقاداتش را بیان کرد ولی این طور نبود که آقای خاتمی بخواهد یا بتواند که آوینی را حذف کند. یعنی فضا طوری بود که یک هنرمند می‌توانست به وزیر دولت وقت خودش که یک وزیر توانمند و باپشتوانه‌ای هم به حساب می‌آمد که همواره با اکثریت آراء اعتماد از سوی مجالس مختلف آن دوران، روی کار مانده بود، نقد کند. این فضا بود که می‌توانست علنا بنویسد و نقد کند و با او برخوردی هم نشود. اگر برخوردی هم بود از نوع گفت‌وگو و دادن پاسخ بود.

اما بعدها این طور شد که بعضی‌ها اساسا قلم‌شان را غلاف کردند و از این صحنه مجادله و گفت‌وگو بیرون آمدند. به نظر من الان این طور است که خیلی از مدیران فرهنگی سال‌های اخیر اصلا سابقه درخشانی در حوزه فرهنگ و هنر ندارند و خیلی‌هاشان اساسا هیچ سابقه‌ای ندارند و خصوصا با مقوله هنر آشنا نیستند. دوستانی که الان در رسانه مسئولیت دارند مثل آقای علی‌عسگری، آقای جبلی.

دوره لاریجانی با جدال‌های سیاسی و معارضه با دولت وقت آقای خاتمی گذشت

* البته آقای جبلی مدت‌ها مدیریت رسانه‌های برون‌مرزی صداوسیما را برعهده داشته‌اند و البته آقای ضرغامی هم هنگام پذیرش مسئولیت چندان سابقه هنری نداشتند

فرق آقای ضرغامی با این دوستان این بود که ایشان خودش شخصا به سینما و تولیدات تصویری خیلی علاقمند بود و این علاقمندی به پیش از انقلاب برمی‌گشت.

از آن مهم‌تر ادبیات گفت‌وگو و نوع تعامل ایشان بود که می‌توانست راحت ۵ساعت در جلسه با هنرمندان بنشیند بدون این که کسی خمیازه بکشد و دوست داشته باشد از جلسه بیرون برود. انقدر که خوش‌بیان بود و با واژه‌ها و ادبیات فرهنگی و دینی و هنری گفت‌وگو می‌کرد.

پیش از ایشان هم آقای لاریجانی این طور بود. البته دوره آقای لاریجانی هم به شدت با جدال‌های سیاسی و معارضه با دولت وقت آقای خاتمی گذشت اما خود آقای لاریجانی کسی بود که بسیار اهل مطالعه بود و در حوزه‌های مختلف فلسفی و ادبی دستی داشت. آقای لاریجانی خصوصا خیلی به شعر علاقه داشت و در نشست و برخاست با هنرمندان بیان شاعرانه‌ای داشت. این‌ها تاثیرگذار است و به همین علت بود که آقای لاریجانی توانست رسانه را توسعه بدهد و چند شبکه جدید ایجاد کند که شبکه ۳ و شبکه ۵ در زمان خودشان خیلی موثر بودند و تنها دنبال فعالیت سیاسی نبودند.

البته بخش زیادی از انرژی دوره آقای لاریجانی به معارضه با دولت اصلاحات گذشت که به نظرم زیاده‌روی‌ها و تندروی‌های بدی هم در آن ایام صورت گرفت که روی پرستیژ فرهنگی و هنری آقای لاریجانی تاثیر سوء گذاشت و خیلی‌ها فکر کردند که  ایشان هیچ نسبتی با فرهنگ و هنر ندارد. در حالی که این طور نبود و کسانی که می‌شناختند می‌دانستند او به این عرصه نزدیک است.

اما در هر صورت به نظر من آقای ضرغامی از این فرصت خیلی بهتر استفاده کرد و توانست رسانه را توسعه دهد و همان کارویژه و نهضتی که برای تولید تله‌فیلم‌ها انجام داد و سریال‌های مختلفی که تولید شد و بسیاری از هنرمندانی که با رسانه قهر کرده بودند، برگشتند و مشغول به کار شدند، در این کارنامه جا دارد.

آوینی آدمی نبود که در مورد مسائل مهم اجتماعی و فرهنگی کشور، سوت بزند و دنبال زندگی خودش برود

* به نظر شما شهید آوینی مدیر سیاسی هم بود یا اصلا آگاهی سیاسی داشت و این آگاهی را در الگوی مدیریت فرهنگی‌اش تاثیر می‌داد؟

به نظر من آقامرتضی به کنش‌ها و واکنش‌های سیاسی در کشور وقوف داشت اما این قدر که من حس کردم خودش اصلا علاقه‌ای به ورود به مسائل سیاسی به صورت مستقیم نداشت و نگاهش این بود که اگر کار فرهنگی را به شکل درست و عمیق انجام دهیم می‌توانیم در خیلی از فرایندهای سیاسی هم با آگاه کردن جان و دل مردم، اثرگذار باشیم.

البته این حرف‌های آقامرتضی مال دوران امام بود و چندسال بعد که باز هم توجه به ارزش‌ها هنوز در جامعه خیلی جدی بود و نمی‌دانم اگر آقامرتضی در سال‌های بعد مانده بود، چه واکنشی به مسائل نشان می‌داد. نمی‌دانم چه طور بود اما به نظرم حتما واکنش‌های متفاوتی داشت و حتما خیلی از این برخوردها و مسائلی که در سال‌های بعد پیش آمد را او با آن روحیه و آزادمنشی که داشت برنمی‌تابیدو آدمی نبود که در مورد مسائل مهم اجتماعی و فرهنگی کشور، سوت بزند و دنبال زندگی خودش را بگیرد.

آقایان بفهمید! خداوند برای کار خودش، معطل ما آدم‌های ضعیف نیست

* نگاه خودتان چیست؟ چقدر سیاست را در فرهنگ دخیل می‌دانید؟

من در تمام مدت مدیریت رسانه و ۱۲ سالی که مدیر شبکه‌ها بودم، عهدم با خودم این بود که به هیچ وجه به مردم دروغ نگویم. اگر جایی مجبور شدیم می‌توانیم یک واقعیتی را نگوییم اما اگر قرار شد بگوییم حتما باید صادق باشیم. این رسالت بسیار بزرگی است هم برای مدیران فرهنگی و هم خصوصا مدیران رسانه‌ای که دروغ را به اسم مصلحت منتشر و باب نکنند.

اسلام و خداوند و دین برای بقای خودش هیچ وقت نیازی به دروغ ما ندارد. این که کسانی فکر کنند برای حفظ نظام، نیاز به این چیزهاست. و روزی هم که امام بنا بر شرایطی در ایام جنگ به نظر من عمدتا هم خطاب به برخی علما که رعایت مسائلی را نمی‌کردند گفتند «حفظ نظام از اوجب واجبات است حتی از نماز بالاتر» بعد هم که باز آن‌ها گوش ندادند و همین مردمی که جان و مال‌شان را برای انقلاب گذاشتند، شنیدند.

حالا از آن صحبت امام بیاییم در این سال‌ها که دیگر آن شرایط خاص هم نیست سوءاستفاده کنیم و شبیه این آقایی که خودش هم دنبال طرح صیانت است با وقاحت بگوییم که توئیت‌های فیک به اسم افراد دیگر می‌زدیم! آقایان بفهمید! خداوند برای کار خودش، معطل ما آدم‌های ضعیف نیست! اسلام را ماها نگه نداشته‌ایم! خداوند خودش فرموده است «نحن نزلنا الذکر و نحن له لحافظون». این ذکر صاحب دارد و صاحبش هم قدرت مطلق عالم است. نیازی به ما آدم‌های ضعیف نیست که بعد با دروغ و جعل و پرونده‌سازی و سوءمدیریت بخواهیم حفظش کنیم.

کسی که فرهنگ و هنر را نمی‌شناسد بزرگ‌ترین جنایتش این است که وقتی به او مسئولیتی در این حوزه پیشنهاد کردند، بپذیرد. نباید بپذیرد! اما می‌پذیرند و می‌گویند خدا بزرگ است! خدا خودش گفته «ان تودوا الامانات الی اهلها» کار را به اهلش بسپارید!

اولین اهلیت در زمینه مسئولیت‌های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، دینی و غیره تخصص و سابقه در آن است. تقوا که جزو شروط لازم اما عمومی است. در این وضعیت فوق العاده سخت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی بیایید کار را به مدیران بی‌تجربه و بی‌سابقه که بویی از حوزه مدیریت‌شان نبرده‌اند، بسپرید بعد هم بگویید که بچه خوبی است بالاخره یک کاریش می‌کند! چه کار می‌کند؟ گند می‌زند و بعد هم به پای بزرگان و اولیای نظام هم نوشته می‌شود!

گفت‌و‌گو از: فاطمه ترکاشوند

نوشته مجید رجبی ‌معمار: مدیریت محتوایی آوینی تکرار نشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: اینکه در سال‌های ابتدایی انقلاب به دلیل شرایط نابسامان هیچ‌چیز تخصصی نبوده، یک امر طبیعی است اما اکنون ۴۰ سال از انقلاب و آن شرایط بحرانی می‌گذرد و ما باید پس از این‌همه سال شاهد این باشیم که همه متعهدها، متخصص شده باشند. در نهایت باید بگویم که مسئله امروز هنر متعهد؛ تخصص و فرم و چگونگی بیان آن است.

* برای هنر نمی‌توان لایحه نوشت

کارگردان مستند «سنت شهادت» در پاسخ به این سؤال که آیا سینمای متعهد از دل حقیقت هنر بیرون می‌آید، توضیح داد: ما قصه‌های بومی زیادی داریم که یا برای جنگ ۸ ساله هستند، یا انقلابی‌اند، یا در مورد به شخصیت‌های مهم و در کل هرآنچه که به این خاک برمی‌گردد؛ اما ابتدا باید از هنرمند سؤال کنیم که به چه چیز متعهد است، با چه چیز عهد بسته و از چه منظر به هنر متعهد می‌نگرد، آن زمان است که می‌تواند در مورد شخصیت‌ها، هنرمندان و حتی قصه‌های اساطیری اثری را خلق کند.

وی ادامه داد: این روزها به‌محض اینکه نامی از تعهد می‌آید همه احساس می‌کنند که باید از ارزش‌های مشخصی صحبت کنند اما این‌گونه نیست، برای هنر نمی‌توان لایحه نوشت. هنر یک امر جوششی است و همانند جنگل و دریا یک پدیده محسوب می‌شود و گلخانه‌ای نیست که آن را پرورش دهیم. مثل شهید آوینی یا جلال آل‌احمد که همه زاده شرایط روزگار خودشان بوده‌اند. باید نگاه کنیم چه چیزی برایمان تعهدآور است و به چه چیزهایی متعهد هستیم. ما میراث‌دار یک جریان تاریخی هستیم و نباید آن را نادیده بگیریم و آن چیزی که از دل این تاریخ بیرون می‌آید به آن هنر متعهد می‌گوییم.

* فرم «روایت فتح» شاعرانه است و فضای آوینی متعلق به خود او …

شعبانی در مورد هنر نهفته در مستندهای شهید آوینی توضیح داد: وقتی به این موضوع متمرکز می‌شویم که آوینی کجا هنرمندانه عمل کرده است، از او می‌آموزیم. آنچه که خودش می‌گوید و چیزی که به نام هنر از صحبت‌های او می‌توان استخراج کرد، متن، نثر و فرمی است که برای مستندهایش انتخاب می‌کرد.

وی افزود: مرحوم فروغ فرخزاد مستندی با عنوان «خانه سیاه است» را برای اولین‌بار به‌عنوان یک مستند شاعرانهٔ انتزاعی نمایش داد که آوینی نیز همین فرم مستند را با گونه شاعرانگی انتخاب کرد که البته به‌مراتب بهتر و قوی‌تر از مستند فرخزاد بود. فرم «روایت فتح» شاعرانه است و فضای آوینی متعلق به خود هنرمند است. آوینی تفسیر و روایت خود را از حادثه منعکس می‌کند. وقتی نگاه این شخص به جنگ را می‌بینید، متوجه می‌شوید که او اهل مطالعه است و کارش از دیروز و امروز شروع نشده بلکه سال‌ها مطالعه کرده و همین نگاه وام‌گرفته از مطالعه او، «روایت فتح» را شکل می‌دهد. فرایند ساخته‌شدن پیکرهٔ این هنرمند بسیار حائز اهمیت است. فرم، زیبایی و لحن شاعرانگی در آثار شهید آوینی بسیار زیبا تصویر شده که این نکات، آثار و تفکر او را یک‌سروگردن از هم‌دوره‌ای های خودش بالاتر نشان می‌دهد.

* ژانر دفاع مقدس، ژانر ثبت شده ایران در دنیا است

این مستندساز با اشاره به تعهد سینمای انقلابی پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیان کرد: تنها ژانری که کشور ایران توانسته در سینما به نام خود ثبت کند ژانر دفاع مقدس است. آن چه که ما داریم سینمای دفاع مقدسی است که برگرفته از یک دفاع زیبا و جذاب است و فیلم ساختن راجع به آن و فرشتگانی که در این راه به شهادت رسیدند بسیار لذت‌بخش است. خیلی باید خوشبخت باشیم که بتوانیم درباره دفاع مقدس فیلم بسازیم. ما در این زمینه پدیده‌های زیادی داریم از جمله ابراهیم حاتمی‌کیا، از جمله بهروز افخمی و یا مرحوم رسول ملاقلی‌پور، این‌ها رزمنده بوده‌اند. کسی چون حاتمی‌کیا برای تیر زدن به عراقی‌ها رفته اما در حین جنگ متوجه می‌شود که رسالت مهم‌تری نیز وجود دارد و آن هم فیلمسازی و به‌تصویرکشیدن همین اتفاقات برای آیندگان است. از طرفی رسول ملاقلی‌پور تعریف می‌کرد که سوادش کم است اما وقتی وارد سینما شده در این فضا نفس کشیده به این نتیجه رسیده که باید فیلم بسازد.

شعبانی اضافه کرد: این یک معجزه است که این‌همه هنرمند از دل جنگ بیرون می‌آیند، چیزی که امام خمینی (ره) می‌گویند که «جنگ برای ما یک نعمت بود» از همین منظر است که ملت و امت را با هم یکی کرد و از دل آن هنرمندان بی‌نظیری استخراج شدند. اما مدیریت فرهنگی‌مان می‌تواند این نگاه را از ما بگیرد، آن هم با ساخت آثار سفارشی که هر بار دیده‌ایم چه لطمه‌هایی به پیکر هنر انقلابی ما وارد کرده‌اند. به نگاه من این هنرمندان متعهد باید در فضای خودشان و در بستری که برای خودشان تعریف کرده‌اند؛ کار کنند تا آن شاعرانگی در کارهایشان حفظ شود. اشکالی که وجود دارد این است که ما می‌خواهیم آوینی‌ها، حاتمی کیاها و ملاقلی پورهای جدید خلق کنیم اما چرا باید این کار را انجام دهیم؟ مگر آن‌ها را نداریم؟ چرا باید سعی کنیم باقی هنرمندان را شبیه به آن‌ها کنیم؟

وی افزود: مردم ما نه با جنگ مشکلی دارند و نه با شهدا، آن‌ها فقط به دنبال دیدن یک فرم جدید هستند. باید قبول کنیم که مخاطبان ما همیشه دو قدم از مدیران و هنرمندان جلوتر بوده‌اند و ما باید خودمان را با سطح سلیقه مردم که خیلی جلوتر است تنظیم کنیم.

* شرایط خوبی در سینمای دینی نداریم

محمدعلی شعبانی در خصوص تفاوت سینمای متعهد و سینمای دینی نیز عنوان کرد: تفاوت این دو در لفظ است. سینمای دینی یک سینمای جهانی است و در آثار دنیا نیز دیده می‌شود. ما در دنیا فیلم‌هایی در خصوص حضرت نوح و یا عیسی مسیح داریم که همه از دستهٔ سینمای دینی هستند اما فکر می‌کنم سینمای دینی در ایران اوضاع بدتری نسبت به سینمای متعهد و انقلابی ما دارد و در این زمینه عقب هستیم اما در سینمای جنگ بهتر عمل کرده‌ایم.

وی افزود: مسئله اصلی مسئله زیست است. اگر سینمای دینی می‌خواهیم پس باید اتمسفر و فضایی که تنفس می‌کنیم هم دینی باشد. به‌عنوان‌مثال می‌گویند اگر می‌خواهید کودکان شاد باشند فضایش را شاد کنید! در نتیجه اگر فضای ما به سمت فضای دینی سوق یابد قطعاً سینمای دینی خوبی هم خواهیم داشت. اگر فضا را معطر کنیم فیلم‌هایمان هم خوش رایحه می‌شوند و ما به‌عنوان متولیان وظیفه داریم این فضا را ایجاد کنیم.

نوشته محمدعلی شعبانی: شهید آوینی تفسیر و روایت خود را از حادثه منعکس می‌کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: یک هنر بی‌تفاوت و خنثی نمی‌تواند برگرفته از هنر اسلامی و انقلابی باشد. دکتر علی شریعتی هم هنر برای هنر را به‌شدت رد می‌کند و باور دارد کسانی که این شعار را می‌دهند نتیجه‌اش؛ هنر برای سرمایه‌داری است.

کارگردان مستند «آقای دادستان» افزود: من همیشه به دنبال هنری بودم تا از علومی که نفعی برای مردم و اجتماع ندارند؛ فاصله بگیرد و به‌روشنی درباره رفع یک معضل یا تبلیغ یک تفکر اسلامی و دینی را داشته باشد و در این مسیر حرکت کند. هنرمند می‌تواند در زمینه هنر انقلابی و هنر متعهد، نقش پیشرو داشته باشد و نقاطی را ببیند که خیلی‌ها بی‌توجه از کنار آن عبور می‌کنند. او می‌تواند معضلاتی را زیر ذره‌بین بگذارد و باتوجه‌به آن‌ها به جامعه خویش هشدار دهد یا وجه تبلیغاتی برای جامعه داشته باشد. در واقع هنرمند نکته‌سنج و ریزبین است و می‌تواند به جامعه خود کمک کند.

* هر مستندی در پی ایجاد یک تغییر است

این مستندساز با اشاره به حکمت هنر انقلاب بیان کرد: خیلی‌ها مستندهایی در رابطه با آب، فرونشست زمین، مسائل اقتصادی و … تولید کرده‌اند که سال‌ها بعد این بحث‌ها در رسانه‌ها مطرح شده، مردم آن‌ها را دیده‌اند و متوجه درستی آن شده‌اند. یک هنرمند می‌تواند مسائل مهم جامعه را به صدر جدول اخبار بیاورد. اگر هنرمند درست عمل کند می‌تواند حکم تعیین کند. یک مستند یا فیلم پتانسیل این را دارد که تغییری را به وجود آورد و در پی این تغییر همه مسئولین پای کار بیایند و مشکلی را رفع کنند که اتفاقاً ساخت چنین مستندهایی هم بسیار واجب و ضروری است.

* خدایا به هنرمندان ما درد عطا کن!

اسلام‌زاده ادامه داد: شرایط جامعه امروزی خیلی جالب نیست و هنرمند می‌تواند معضلات را شناسایی کند و به دور از بحث‌ها و هیاهوهای سیاسی آن‌ها را لیست کرده و در هر موردشان یک اثر هنری خلق کند و به دنبال رفع آن‌ها باشد. همان‌طور که دکتر علی شریعتی می‌گوید: «خدایا به هنرمندان ما درد عطا کن!» جامعه نیاز به هنرمندان دردمند دارد. البته که شهید آوینی و یا سید ابراهیم اصغرزاده نمونه بارز آن‌ها هستند.

وی در همین زمینه اضافه کرد: هنرمند دردمند به‌شدت می‌تواند به جامعه و دین خود کمک کند و یکی از افتخارات ما در کشورمان این است که صدها هنرمند و مستندساز داریم که شاید در خیلی از کشورهای منطقه این آمار به کمتر از انگشتان دو دست برسد. به ندرت می‌توان در بسیاری از کشورهای منطقه کسانی را پیدا کرد که اثری هنری با استاندارهای بین‌المللی داشته باشند اما در کشور ما به‌وفور دیده می‌شود و این برای ما یک نعمت است. البته باید توجه داشت که به نظر حقیر اکثر هنرمندان ما نگاه اصلاح‌گرایانه دارند نه نگاه‌های ژورنالیستی که به صرفاً به دنبال جنجال بپا کردن باشند.

* دلیل ماندگاری شهید آوینی نوع روایت او است

کارگردان مستند «تنها میان طالبان» در خصوص هنر نهفته در مستندهای شهید آوینی گفت: زیباترین موضوعی که در آثار آوینی وجود دارد، روایت‌های متفاوت است. شاید فیلم‌های زیادی در حوزه دفاع مقدس تولید شده باشند که تصویربرداری عالی، نریشن‌های استاندارد و یا تدوین خوش ریتمی داشته‌اند اما ماندگار نشده‌اند درحالی‌که مستندهای شهید آوینی ماندگار شده است و دلیل آن هم روایت متفاوت و جذاب آن‌ها است که از فضای دفاع مقدس نقل می‌شود و در مستند می‌آید. امروز در مستندسازی کارهای قابل‌توجهی تولید شده‌اند که گام اول آنها روایت متفاوتشان است و ناگفته نماند که اصل درگیری آثار با نگاه متفاوت بر سر همین نوع روایت است در واقع جنگ اصلی جنگ روایت‌ها است. یک اتفاق در گوشه‌ای از جهان می‌افتد که هرکسی روایت خاص خود را از آن دارد. چیزی که امپراتوری رسانه در دنیا به دنبال سانسور آن است همین روایت متفاوت است. اما ما وارد روایت شده‌ایم چرا که اکثر دنیا مصرف‌کننده هستند اما در چند دهه اخیر ما ثابت کرده‌ایم که روایت خودمان را از مسائل مختلف داریم. هرکجا که جنگ هست خودمان می‌رویم و از نگاه خودمان جنگ را روایت می‌کنیم.

* نقصان در برنامه‌ریزی‌ها و مدیریت‌ها

اسلام‌زاده در پاسخ به این سؤال که سینمای بعد از انقلاب تا چه اندازه توانسته به هنر انقلابی متعهد باشد، گفت: بعد از انقلاب اسلامی در بسیاری از عرصه‌ها، فیلم‌ها و آثار قابل‌توجه و بین‌المللی تولید شده که نشئت گرفته از نگاه حضرت امام در انقلاب است که در وهله اول انقلابمان را یک انقلاب فرهنگی دانسته‌اند، اما واقعیت این است که هنوز تا آنچه که باید باشیم فاصله داریم. در دهه اخیر در سینما به‌خصوص در سینمای مستند رشد قابل‌توجهی در زمینه هنر انقلابی داشته‌ایم. حزب اللهی‌هایی که کمتر دوربین به دست داشتند حالا پشت دوربین می‌ایستند و روایت می‌کنند و بیشتر وارد موضوعات اجتماعی می‌شوند. در کل فضا مثبت است هرچند که مسئولین کم‌کاری می‌کنند و با اینکه هنرمندان دست پیش گرفته‌اند اما برنامه‌ریزی‌ها و مدیریت‌ها دچار نقصان هستند.

* شهید آوینی یک الگوی کامل برای بسیاری از فیلمسازان و مستندسازان است

وی در پایان در مورد نقش شهید آوینی و تأثیری که او بر روی هنر انقلابی داشته است، توضیح داد: شهید آوینی یک الگوی کامل برای بسیاری از فیلمسازان و مستندسازان است و در عین حال که زیبایی‌ها و ایثارگری‌های دفاع مقدس را نشان می‌دهد دغدغه‌های اجتماعی از قبیل مهاجرت ایرانی‌ها را هم تصویر می‌کند و در صدد رفع آن‌ها بر می‌آید. باز همین آوینی است که در عرصه بین‌الملل به دنبال مسلمانانی می‌رود که هیچگاه دیده نشده‌اند.

اسلام‌زاده افزود: در نهایت باید بگویم شهید آوینی الگوی بسیار بزرگی برای فیلمسازان است؛ آوینی فراتر از یک فیلمساز، یک نظریه‌پرداز است و بارها توسط بزرگان این عرصه انتقاد شده که چرا نظریه‌های او به‌عنوان دو واحد درسی در دانشگاه‌ها و کرسی‌های علمی داخلی ارائه نمی‌شوند.

نوشته محسن اسلام‌زاده: آوینی یک الگوی کامل برای فیلمسازان است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«سه و سی دقیقه‌ی بعدازظهرِ ۲۱ فوریه‌ی ۱۹۶۵ بود که پرستارها، روی یکی از تخت‌های بیمارستانِ دانشگاه کلمبیایِ نیویورک ملحفه‌ای سفید کشیدند. صحبت‌های درِ گوشی در راهروی بیمارستان میگفت سه مهاجم از فرقۀ امت اسلام، ۱۵ گلوله را به سمت مردی سیاه‌پوست بنام حاج مالِک الشَباز، که ساعتی پیش از آن در منهتن، مشغول سخنرانی بوده، شلیک کرده‌اند.

مالک الشباز نامِ جدید‌اش بود. او را به نام‌های دیگری هم می‌شناختند. مالکوم لیتِل یا مالکوم ایکس. آن‌هایی که با او دمخور بودند خوب می‌دانستند، این اتفاقات برای مالکوم، اولین بار نیست که روی می‌دهد. از آتش زدنِ خانه‌اش توسط کوکلس‌کلان‌های نژادپرست یا قتل پدرش در کودکی. از بزهکاری و از هم پاشیده شدنِ خانواده‌اش در نوجوانی تا و به زندان افتادنش در جوانی. از مسلمان شدن و آشنایی با فرقۀ امت اسلام و الیجا محمد تا جدا شدن از این گروه به خاطرِ انحرافات عقیدتی و رسوایی جنسیِ الیجا. از بمب‌گذاری در خانه‌اش تا ترورهای ناموفق و تهدیدهای راه‌وبی‌راه. از سخنرانی‌های پر‌حاشیه‌اش برای سیاه‌پوستان تا رفاقتِ پر فراز  و نشیب‌اش با محمدعلی کِلی.

مالکوم ایکس روی پای‌اش بند نبود. آن‌چیزی که پی‌اش می‌گشت را نه در مُشت گره‌ کرده‌ی جنبش مدنی سیاه‌پوستان پیدا می‌کرد نه در مسلکِ به‌ظاهرمسلمان‌های گروهِ الیجا محمد. او دنبالِ اتفاقی بود برای تغییر. برای بهتر شدن. برای همین هم با دیگر مسلمان‌های آمریکایی ارتباط گرفت و پس از چندی تصمیم گرفت خودش را به مکه برساند. او، درحالی‌که مالکوم ایکس صدایش می‌کردند به حج رفت و اندکی بعد، حاج مالک الشباز برگشت. ترجیح داد اسم‌‌ورسم‌اش را در میقات جا بگذارد تا آنچه سال‌ها در پی‌اش بوده را پیدا کند. وقتی که برگشت، هم اسمی جدید داشت، هم رسمی جدید. رسمی که از طرفِ مخالفانِ متعددش، فقط تا ساعت سه و سی دقیقه‌ی ۲۱ فوریه  ۱۹۶۵ تحمل شد، نه بیشتر.

*

هشت و سی دقیقه‌ی صبح ۲۱ فروردینِ ۱۳۴۳ بود که جلال وارد شهر مدینه شد. یکسال بعد از سفرِ حجِ مالکوم. آلِ احمدِ هم آمده بود تا در میقات چیزی جا بگذارد و ببیند چیزی که سال‌ها در پی‌اش بوده را می‌تواند در مکه پیدا کند یا نه. جست‌وجوی‌اش سال‌ها بود که بی‌نتیجه مانده بود. نه توانسته بود، آن‌را در محیطِ خانواده‌ی سنتی‌اش پیدا کند نه در دودِ غلیظِ کافه‌های روشنفکریِ تهران. نه حزب توده توانسته بود برای جلال کاری کند نه معاشرینِ به‌ظاهر فرهیخته‌اش. هرچه می‌گشت کمتر پیدا می‌کرد و هرچه جلوتر می‌رفت کمتر می‌رسید. تا آن وقت، هم «در خدمت و خیانتِ روشنفکران» را نوشته بود، هم «غربزدگی» را، اما این‌ها برایش کافی نبودند. تا اینکه گذارش افتاد به میقات. و بعد از آن بود که میقاتِ دیگری را در نهضتِ اسلامی دهه ۴۰ دید. آن‌چنان که در نامه‌ای به امام خمینی نوشت: «فقیر، گوش به زنگ هر امر و فرمانی‌ست که از دستش برآید.» هرچند که مرگِ زودهنگام‌اش در ۱۸ شهریورماه ۴۸ در اَسالِم مانع شد از تماشای نورِ انقلابِ اسلامی.

نورِ انقلابِ، هرچند که نصیبِ جلال نشد اما سایه‌ها و سیاهی‌هایی را کنار زد تا کسانی شبیه به جلال مسیر را بیابند. کسانی شبیه به مرتضی، که در پیِ چیزی ورای زندگی عادی می‌گشتند. مرتضی، تا پیش از انقلاب، بی‌هیچ ترس و وا‌همه‌ای هرآنچه فکر می‌کرد دعوی حقیقت دارد را تجربه کرده بود. باهرکس که فکر می‌کرد چیزی برای عرضه دارد نشسته بود به صحبت کردن. هر کتابی که فکر می‌کرد چیزی در چنته دارد برای یادگرفتن خوانده بود. اما افاقه نمی‌کرد. چیزی کم بود. او هم در زمره‌ی کسانی بود که نتوانسته بود آن چیزی که در پی‌اش می‌گشت را بیابد و می‌دانست باید آنقدر برود تا مسیر را پیدا کند. نورِ تابنده‌ی ۵۷ و چهره‌ی امام خمینی که روی شیشه‌های عینک‌اش نقش بست، نگاهش افتاد به جایی که در تاریخ ایستاده. فهمید باید کجا برود تا آنچه در پی‌اش بوده را پیدا کند. جایی در میانِ دشتِ فکه که بالاخره در بیستم فروردین‌ماه ۷۲ به آن رسید. جایی که آدم‌هایی حقیقت‌طلب و خسته‌گی ناپذیر شبیه به او، شبیه به جلال و شبیه به مالکوم آن را بالاخره پیدا خواهند کرد.

تاریخ ثابت کرد که شُعاعِ پرتابِ آن هزار و چند ساچمه‌ی مینِ والمِری، محدود به گستره‌ی اندکی از دشتِ فکه نبود. ترکش‌هایی که اقبالِ تحمیل شدن به تنِ او را پیدا نکردند، از فردای صبح روزِ بیستمِ فروردین ۱۳۷۲، خودشان را صفیرکشان به صفحاتِ پُرزرق و برقِ یادنامه‌ی مجلات و تصاویرِ مستند‌های یادبود رساندند. البته با روی دیگری از تخریب‌گری. حالا آن‌ها «ما» شده بودند و مردی که تا همین چند وقت پیش، سعی در پنهان کردنِ نام‌اش داشتند، «مرتضی».

مرتضی، واژه‌ای شد پُرتکرار میانِ حرف‌هایشان. حالا دیگر هر کسی از گردِ راه می‌رسید، با گذاشتنِ یک «مرتضی» در ابتدای جمله، سُفره‌ی دل‌اش را باز می‌کرد به خاطره‌بازی و خاطره‌سازی. عده‌ای از آن‌ها که از مرتضای ساختگی‌شان حرف می‌زدند، همان روزنامه‌نگارانِ پیش از بیستمِ فروردین بودند که قلم را جای قداره به روی نامِ و افکار آوینی می‌کشیدند و جوابیه پشتِ جوابیه برایش صادر می‌کردند.

عده‌ای هم، همان حُضارِ نام‌آشنای سمینار بررسی سینمای پس از انقلاب بودند که در سال ۷۱، هرچه از دهانشان درآمد نثارش کردند. چه کسی فکرش را می‌کرد، پُشت‌میزنشین‌هایی که به هر دری می‌زدند که او مستند نسازد یا اگر ساخت، نتواند تدوین‌اش کند و اگر تدوین‌ کرد، نتواند پخش‌اش کند، روزگاری پشتِ میز مصاحبه و روی صندلی خاطره‌گویی بنشینند و در رثای اندیشه‌های آوینی برایمان سخنرانی کنند؟ چه کسی فکرش را می‌کرد، آدم‌هایی که در تمامِ زندگی‌شان، او را چند دقیقه بیشتر ندیده بودند، خودشان را یارِ غارِ او معرفی کنند و در مقیاس قدِ کوتاه خود او را تقلیل دهند و عُرفی کنند.

این‌طور بود که سال به سال به تعدادِ «آوینی‌دوست‌ها»ی تازه وارد، افزوده می‌شد. از حقوق‌بگیرهای بخش‌نامه صادرکُن تا هم‌نشین‌های معاشرت‌های یک دقیقه‌ای و مخالفانِ دوست‌نمای بعد از این. آوینیِ آن‌ها هربار به تعدادِ لازم و به ضرورتِ بحثِ پیش‌رو ساخته و احضار و تکثیر می‌شد. به سادگی و با گفتنِ چند جمله، انحصارِ میراثِ او را به نامِ خود می‌زدند، مبادا که این میراثِ ارزشمند به دستِ کسی برسد. اما کمتر کسی یادش بود وقتی همه سرگرمِ دیدن و خواندنِ یادنامه‌ها و برگزاری مراسم‌های متعددِ سالگرد هستند، سراغِ آنچه از آوینی باقی مانده بود برود.

اصلِ مطلب، میانِ هیاهوی بسیارِ هیچ‌اندیشان گُم شد. اصلِ مطلب این بود که آوینی، بیش و پیش از هرکاری، می‌‌نوشت و مکتوب می‌کرد. اگر سروصدای ترکش‌های مزاحم اجازه می‌داد می‌شد به جای گوش سپردن به خاطراتی که هربار تغییر می‌کردند و عجیب‌تر از قبل می‌شدند، به نوشته‌هایش سر زد. یادداشت‌ها و نقدها و کتاب‌هایش را خواند و زیرِ جملاتِ مُهم خط کشید برای مرورِ مجدد. می‌شد برای ملاقاتِ بی‌واسطه با سید مرتضی، همان مرتضایی که خود معترف به تغییر و طی کردنِ مسیری پُرپیچ‌وخم در زندگی‌اش بود، به نوشته ها و فیلم‌هایش رجوع کرد. می‌شد! اگر ترکش‌هایی که اقبالِ تحمیل شدن به تنِ او را در بیستم فروردینِ ۷۲ پیدا نکردند، اجازه می‌دادند.»

نویسندگان: مهدی اباذری، سعید شیرخانی، علی نیکجو

نوشته ترکش‌های تا همیشه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی در مراسم اختتامیه هفته هنر انقلاب اسلامی طی سخنانی گفت: سلام و رحمت الهی نثار خمینی عزیز، که نسل من و نسل پدران من و نسل فرزندان من، حیثیت و حیات خودشان را مدیون او هستند. سلام و رحمت الهی نثار روح پر فتوح شهدای انقلاب اسلامی که به ایثار و مجاهدت و بذل جانشان شجره طیبه انقلاب را آبیاری کردند. سلام من نثار روح شهید سید مرتضی آوینی. سلام من نثار روح شهدای گمنامی که با حضورشان در حوزه هنری انقلاب اسلامی ما را مفتخر کردند به همسایگی نور، تشکر می‌کنم از همه بزرگوارانی که در این محفل در کنار هم به نیت برگزاری مراسم اختتامیه هفته هنر انقلاب جمع شدیم. همچنین عذرخواهم از همه عزیزانی که مثل سنت هر ساله علاقه‌مند بودند تا در این جلسه و محفل شرکت کنند، اما به دلیل محدودیت‌هایی که ناشی از رشد مجدد این بیماری منحوس است ما مجبور شدیم به برگزاری محدودتر برنامه و همکاران من زحمات بسیاری کشیدند در معاونت هنری که برنامه حتماً برگزار شود و حالا از طریق فضای مجازی و رسانه‌های جمعی در خدمت بسیاری از عزیزان باشیم.

وی افزود: آن چه در این چند دقیقه فرصت عرض می‌کنم فهم اجمالی حقیر از رسالت حوزه هنری انقلاب اسلامی است. در حقیقت عرضه فهم این کمترین محضر بزرگان، اساتید و اندیشمندان هنر و فرهنگ اسلامی به غرض بهره بردن از نکات و مباحث عزیزان و مباحثه حول آن است.

دادمان در ادامه متن سخنرانی خود را برای حضار قرائت کرد. مشروح این متن به شرح زیر است:

«حوزه اندیشه و هنر اسلامی در هویت تاریخی خود یک پاتوق هنری جریان‌ساز بود. یک کانون اجتماع همم هنرمندان انقلاب برای خلق نمونه‌های برجسته هنری و محلی برای گفت‌وگو میان اندیشه دردمند و هنر متعهد، و بستری برای رشد هنر انقلابی. رشد هنر انقلاب اسلامی مستلزم رشد توأمان ایده خلاق هنری و پرورش هنرمند متعهد است که اگر یک ایده هنری پیشرو در فرم و مضمون امکان رشد یابد، سنت‌های هنری انقلابی اصیل و در عین حال نو متولد می‌شود. یک ایده هنری نو از آمیختگی فرم و مضمون و از هم آغوشی ذوق و اشراق متولد می‌شود. ایده‌های هنری پخته، رشید و بالغ، می‌توانند در قامت یک سنت تازه هنری رخ نمایند، آنگاه که با نوآوری در محتوا یا خرق قالب یک جریان هنری نوین در عرصه‌ای پدیدار می‌شود. زایش، رشد و بلوغ هنر و ادبیات پایداری را از این منظر بررسی کنیم، آنجا که انسان انقلاب اسلامی به مثابه سوژه‌ای بکر مورد توجه قرار گرفته، مفهوم محوری شهادت، قلب هنرمند متعهد را از آن خود ساخته و یک سنت زنده و نوی هنری و ادبی تعیّن می‌یابد.

ماهیت هنر و فرهنگ ایجاب می‌کند که پرورش هنرمند را در میدان عمل و کنش هنری جست‌وجو کنیم، نه در جهان علم و در مدرس و مشغول آموزش. زیست هنرمند بستر اصلی رشد اوست، نه کلاس‌های آموزشی.

رشد، اساساً از جنس سلوک است و آموزش در خوش‌بینانه‌ترین تقریر لوازمی در کوله‌بار سالک. سالک باید بیش از همه عازم باشد، اهتمام بر نهضت کند، مرشدِ راهی یابد و پای در مسیری گذارد.

هنرمند مکتبی و متعهد نیز در مواجهه‌ی هنری حقیقی با مسئله واقعی مکتب و نهضت، در میان خلق اثر به قصد اثر بر مخاطب خود و در زیست مجاهدانه و مؤمنانه‌اش پرورش می‌یابد.

میوه باغستان حوزه هنری در این تقریر باید هسته‌ هنری و فرهنگی باشد.

هسته هنری و فرهنگی یک هویت جمعی رشدیافته و قائم به خویش بوده که هدف خود را در زیست‌بوم هنر انقلاب شناخته و بدون هضم شدن در ساختارهای بروکراتیک به دنبال تحقق آن است.

هسته هنری خالق، حامل، قوام‌بخش و رشد دهنده یک سنت هنری اصیل و انقلابی است.

هنر انقلاب اسلامی در محیطی آکنده از مضنون رشد کرده و به زایش سنت‌های هنری بدیع و اصیل نائل می‌شود.

به تعبیر دقیق‌تر سنت‌های هنری به مضمون گره‌ خورده و در زمین اندیشه ریشه دارند، ور نه که ایده‌ای فرم‌زده و برآمده از فنانگی است.

مضمون نه آن پیام‌های شعارزده و تهی‌مغز است که بوقچی‌های این‌طرفی و آن‌طرفی با پژواک پر تکرار آنها گوش فلک را کر کرده و فضای اجتماعی را اشباع؛ و نه آن حرف‌های صد من یک غاز بی‌خاصیتی است که به رنگ و لعاب فن و مشاطه قریحه فروشان سرخاب سفیداب کرده و به نامِ نامیِ معنا بر جامعه عرضه می‌شود.

مضمون دُر نایابی است که باید آن را در خطوط درگیری یک جامعه انقلابی جست. مضمون همان آنی است که جان‌ها و ذهن‌های متعهد در مواجهه حقیقی با مسائل واقعی جامعه خود یا در سلوک انسانی خویش ادراک و اشراق می‌نمایند و اگر این جان مُدرک، اهل فرهنگ و هنر باشد، شهود خود را در کالبد اثری فرهنگی یا هنری به بروز و ظهور خواهد رساند.

هنر آمیخته به مضمون بی‌جهت، گرد، بی‌خاصیت، فارغ از جهان پیرامون خود و در یک کلام بی‌موضع نیست.

هنر در مدرسه‌ی عشق نشان‌دهنده‌ی نقاط کور و مبهم معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نظامی است. هنر در عرفان اسلامی ترسیم روشن عدالت و شرافت و انصاف و تجسیم تلخ‌کامی گرسنگانِ مغضوب قدرت و پول است.

هنر در جایگاه واقعی خود تصویر زالوصفتانی است که از مکیدن خون فرهنگ اصیل اسلامی،فرهنگ عدالت و صفا، لذت می‌برند.

به تعبیر حضرت امام، تنها به هنری باید پرداخت که راه ستیز با  جهان‌خواران شرق و غرب و در رأس آنها شوروی و آمریکا را بیاموزیم.»

رئیس حوزه هنری پس از قرائت متن سخنرانی خود گفت: اگر به این تقریر قائل باشیم در واقع رشد هنر انقلاب در تقاطع سه‌گانه کنش مجاهدانه هنرمند، تأملات اندیشمندانه او و زیست مومنانه‌اش رقم می‌خورد و حوزه هنری موظف است و مکلف است تنها به فراهم آوردن این بستر و حمایت کردن این مسیر که ان‌شاءالله موفق شود.

قدردان نامزدهای چهره هنر سال انقلاب، به‌خاطر پایبندی به آرمان‌هایشان هستم

حجت‌الاسلام و المسلمین محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در این برنامه گفت: قدردان و ممنون تک‌تک بزرگوارانی هستیم که به عنوان نامزد در این برنامه مطرح شده‌اند، نه فقط به دلیل فاخر بودن آثارشان و یا سطح و کیفیت آنها، بلکه به خاطر مجاهدت و به خاطر هزینه دادن و ماندن پای آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب اسلامی.

وی اضافه کرد: این مسئله را مردم خوب می‌دانند و برای آن قدر و قیمت قائل هستند و من هم برای تشکر از این عزیزان حاضر شدم.

من با این جایزه فریب نمی‌خورم

وحید یامین‌پور چهره هنر انقلاب سال  ۹۹ نیز در ابتدای صحبت‌های خود گفت: قد جایزه هنر انقلاب خیلی بلند است و قد من خیلی کوتاه، ولی بودن در کنار این چهره‌ها و اساتید برای تمام عمر من باعث افتخار است، من به‌خاطر همه اساتیدی که اسم من کنار اسامی آنها بود بر خودم می‌بالم.

وی در زمان دریافت جایزه هنر انقلاب گفت: تعبیر هنر انقلاب و این جایزه برای من خیلی بزرگ است و من با این جایزه فریب نمی‌خورم، چراکه اندازه کم خود را می‌دانم.

یامین‌پور تأکید کرد: دنیای پیرامون را دزد انگیزه و دزد اخلاص می‌بینم و گرانقدرترین چیزی که باید از آن مراقبت کنیم را انگیزه پرشور و خالصانه می‌دانم که باید این انگیزه‌‌ها را حفظ کرد و نگهدار آن بود.

افشین علا شاعر و نامزد چهره هنر انقلاب نیز ضمن تشکر از حوزه هنری و برای حضور در این برنامه غزلی را به شرح زیر برای حضار قرائت کرد:

از ماه و سال تازه‌تری، از بهار هم

از لحظه‌های پرتپش انتظار هم

بغض از گلوی صاعقه وا می‌کنی به خشم

با بوسه‌ای ز غنچه بی‌برگ و بار هم

می‌بینی آنچه را که چو من در حساب نیست

چون آینه نمی‌گذری از غبار هم

رو می‌کنی ز لطف به رویای خفتگان

سر می‌زنی به مردم شب زنده‌دار هم

دام از چه می‌نهی چو مجال گریز نیست

تیر از چه می‌زنی که نجنبد شکار هم

از زهد ما چه سود که خاصان درگهت

شکرت نگفته‌اند یکی از هزار هم

غرقیم در گناه و گرامی به نزد خلق

این آبرو مریز به روز شمار هم

علی‌محمد مؤدب شاعر و نامزد چهره سال هنر انقلاب نیز در این برنامه با بیان خاطره‌ای از پیدا شدن جسد شهید یکی از بستگانش گفت: هر وقت فکر می‌کنم که کاری کردم و یا آزاری می‌بینم و یا وقتی که کم می‌آورم، خاطره‌ای از شهدا به یاد می‌آورم و به یاد می آورم که هیچ کاری نکرده‌ام در قبال کسانی که همه وجودشان را داده‌اند.

وی اضافه کرد: افتخار دارم شعرم چهره آدم‌هایی بوده است که چهره نبوده‌اند و امیدوارم خدا در روز قیامت هم ما را دریابد.

یادآور می‌شود دبیرخانه هفته هنر انقلاب که متشکل از کارشناسان خبره در حوزه فرهنگ و هنر در سراسر کشور هستند، هر ساله تولیدات هنری را در عرصه‌های گوناگون رصد می‌کنند و آثاری که دارای شاخصه‌های «استقبال گسترده مخاطبان»، «تأثیرگذاری بالا» و «خلاقیت» باشند را به عنوان نامزدهای مرحله ابتدایی معرفی می‌کند. که بر این اساس از میان نامزدهای اولیه، ۵ نامزد نهاییِ چهره هنر انقلاب در سال ۹۹ علی‌محمد مؤدب، وحید یامین‌پور، محمدرضا دوست‌محمدی، افشین علا و جلیل سامان را تشکیل دادند.

قبل از این مراسم، نمایشگاه گزیده‌ای از آثار مسابقه بین‌المللی کارتون، کاریکاتور و پوستر «فلسطین تنها نیست» در گالری ابوالفضل عالی حوزه هنری افتتاح شد.

سید مسعود شجاعی‌طباطبایی دبیر هنری مسابقه و مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری در مورد این نمایشگاه گفت: مسابقه بین‌المللی کارتون، کاریکاتور و پوستر «فلسطین تنها نیست» آذرماه سال گذشته همزمان با اعلام دیدگاه‌های مکرون رئیس جمهور فرانسه نسبت به اهانت نشریه «هبدو» به پیامبر اسلام و فعالیت‌های سازشکارانه برخی کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی، فراخوان خود را برای جذب اثر منتشر کرد.

شجاعی‌طباطبایی همچنین افزود: بیش از ۳۰۰۰ اثر از ۶۶ کشور در این رویداد شرکت کردند که امروز در این نمایشگاه گزیده‌ای از این آثار در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفته است. همچنین علاقه‌مندانی که امکان حضور در نمایشگاه را ندارند می‌توانند آثار را در فضای مجازی و با مراجعه به سایت «ایران کارتون» تماشا کنند.

دبیر مسابقه بین‌المللی کارتون، کاریکاتور و پوستر «فلسطین تنها نیست» در ادامه گفت: اختتامیه این رویداد همزمان با روز قدس برگزار خواهد شد که برپایی مختصر و آنلاین آن و یا به‌صورت حضوری و گسترده به شرایط کرونایی در آن زمان بستگی دارد.

گفتنی‌ است؛ معرفی چهره سال هنر انقلاب چند سالی است که از سوی حوزه هنری انقلاب اسلامی همزمان با شهادت سید شهیدان اهل قلم شهید سید مرتضی آوینی انجام می‌شود.

نوشته وحید یامین‌پور «چهره سال هنر انقلاب» در سال ۱۳۹۹ شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس این گزارش، تصمیم تعویق برگزاری مراسم پایانی «روایت جهاد» به منظور حضور کلیه برگزیدگان بخش‌های مختلف این رویداد در مراسم اختتامیه و همچنین حمایت از فعالیت‌های جهادی کادر درمان کشور در دوران شیوع ویروس کرونا اتخاذ شده است.

دبیرخانه ملی روایت جهاد با هدف حفظ سلامتی همه شرکت‌کنندگان و مسئولان برپایی هنرواره قصد دارد زمان دیگری را برای برگزاری مراسم اختتامیه در نظر بگیرد.

یادآور می‌شود، زمان دقیق برگزاری اختتامیه این رویداد فرهنگی و هنری متعاقبا از طریق رسانه‌ها اعلام خواهد شد.

گفتنی است، فراخوان نخستین هنرواره ملی «روایت جهاد» همزمان با اولین سالگرد شهادت سردار دل‌ها حاج قاسم سلیمانی، با هدف ثبت و ضبط نقش‌آفرینی مردم و کادر درمان در عرصه مواسات، کمک‌های مؤمنانه و مبارزه علیه ویروس کرونا، به همت قرارگاه مشترک جبهه مردمی انقلاب اسلامی منتشر شد.

بر اساس اعلام دبیرخانه هنرواره ملی روایت، این رویداد ۱۱ هزار و ۴۲۸ اثر را از سوی شرکت‌کنندگان خود دریافت کرده است. از بین کل آثار رسیده به دبیرخانه مجموع ۴ هزار و ۸۸۲ اثر توسط داوران در بخش‌های مختلف داوری شدند که به تفکیک در بخش شعر و داستان ۴۷۹ اثر، بخش تجسمی ۳ هزار ۶۵۹ اثر، در بخش رسانه و گزارش خبری ۱۱۹ اثر، در بخش موسیقی ۱۰۶ اثر و در بخش هنرهای تصویری ۴۲۱ اثر مورد داوری قرار گرفت.

نوشته اختتامیه هنرواره ملی «روایت جهاد» به زمان دیگری موکول شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

آغاز به کار هفته هنر انقلاب با تجدید میثاق با معمار انقلاب اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) و ادای احترام به شهدای انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس با حضور جمع محدودی از اصحاب رسانه و مدیران فرهنگی هنری در بهشت زهرا(س) انجام شد.

طی این مراسم با حضور محمدمهدی دادمان، مجدالدین معلمی، سیدمسعود شجاعی‌طباطبایی، از خانواده‌های احمدعلی راغب، کریم اکبری‌مبارکه، پرویز اسکندرپور، مهدی خانبانپور، محمود فتح‌نیا و حامد رحیم‌پور تجلیل به عمل آمد.

همچنین جایزه چهره هنر انقلاب در سال ۹۸ از میان ۵ نامزد نهایی، هنرمندانی همچون حسن روح‌الامین، جواد افشاری، محمد صابر شیخ رضایی، غلامرضا صنعتگر و محسن کاظمی، به حسن روح‌الامین تعلق گرفت.

چهره سال هنر انقلابِ سال ۹۸ که می‌بایست در فروردین ۹۹ معرفی می‌شد، به دلایل ناشناخته بودن ویروس کرونا به تعویق افتاد و امروز در افتتاحیه هفته هنر انقلاب اسلامی در جوار مزار شهید آوینی معرفی و تجلیل شد.

حسن روح‌الامین پس از دریافت عنوان چهره سال هنر انقلاب، گفت: به قول استاد موحد، ما هنوز هنرمندی در تراز انقلاب اسلامی نداریم. ما سربازی مثل شهید حاج قاسم سلیمانی در تراز انقلاب اسلامی داریم و داشتیم. در زمینه هنر هم آن چیزی که انقلاب اسلامی باید تربیت می‌کرد یک سرباز در حد حاج قاسم سلیمانی است که هنوز محقق نشده است.

وی در ادامه با قدردانی از حوزه هنری برای معرفی وی به عنوان چهره سال هنر انقلاب گفت: راه زیادی برای دستیابی به آن چیزی که انقلاب اسلامی در عرصه فرهنگ و هنر نیاز دارد مانده است. راه باقی مانده چه از نظر کیفی و چه از نظر شناخت جامعه و چه به لحاظ دور ریختن اضافات ذهنی، باید از سوی هنرمند انقلابی پیموده شود.

روح‌الامین اضافه کرد: تقدیر باید بعد از مرگ هنرمند انجام شود؛ چراکه معلوم نیست که ما در ادامه و در آینده به چه مسیری خواهیم رفت. ان‌شاءالله که در امت رسول‌الله از دنیا برویم.

مجدالدین معلمی معاون هنری حوزه هنری در این مراسم، ضمن اشاره به برپایی ششمین هفته هنر انقلاب و گرامیداشت یاد و نام سید شهیدان اهل قلم شهید مرتضی آوینی، تصریح کرد: هنر انقلاب هر چند در سال ۵۷ آغاز شد، اما هر سال رویش داشته است و همچنان به آن ادامه می‌دهد.

وی تأکید کرد: بی‌شک هنر انقلاب سابقه ارزشمند و پر افتخاری دارد، اما هنرمندان انقلابی امروز وارد فضای تازه‌ای از تولیدات و رویکردهای هنر انقلاب شده‌اند که به زودی شاهد آنها خواهیم بود.

در این مراسم همچنین میلاد عرفان‌پور مدیر مرکز موسیقی حوزه هنری، یاد و خاطره هنرمندان درگذشته را گرامی داشت و گفت: زنده‌یاد احمدعلی راغب از طلایه‌داران موسیقی و هنر انقلاب بود که باید یاد و خاطره ایشان را زنده نگه داریم و راه او را ادامه دهیم.

وی در ادامه سروده‌ای برای شهید آوینی از سال‌های گذشته خواند:

بخوان سرود عروج جان‌ها را

حکایت رزم پهلوان‌ها را

دلم گرفته چرا نمی‌خوانی

روایت فتح آسمان‌ها را

قلم به دست تو خو‌ گرفته

ز‌ نام تو آبرو گرفته

قلم کنار تو گریه کرده

ز‌گریه‌هایت وضو گرفته

تویی که چشم از خدا نبستی

تویی که با واژه، بت ‌شکستی

تو سوره عشقی ‌و شگفتا

که آیه آیه به خون نشستی

تو چشم بیدار آسمانی

نبرد ما را تو دیده‌بانی

به هم بزن خواب بی‌غمان را

که بانگ چاووش کاروانی

تو وارث غم، تو راوی دردی

تویی که تاب ستم‌ نیاوردی

تو عابر کوچه‌های خرمشهر

تو مرد شبگرد بشاگردی

چه سوزهایی که در صدایت بود

چه رازهایی به چشم‌هایت بود

تو همدم خان‌گزیده‌ها بودی

هزار نی‌نامه در نوایت بود

صدای مردم! صدا بزن ما را

صدا بزن خفتگان دنیا را

تو زنده‌ای تا روایتت زنده‌ست

صدا بزن راویان فردا را

یادآور می‌شود هر ساله، هفته سوم فروردین‌ماه همزمان با سالروز شهادت سید مرتضی آوینی، سید شهیدان اهل قلم، به عنوان «هفته هنر انقلاب» نام‌گذاری شده است که در این ایام طی مراسمی چهره سال هنر انقلاب معرفی می‌شود. امسال نیز با معرفی ۵ نامزد نهایی قرار است در اختتامیه این رویداد «چهره سال هنر انقلاب ۹۹» معرفی شود.

نوشته حسن روح‌الامین «چهره سال هنر انقلاب» در سال ۱۳۹۸ شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مجدالدین معلمی معاون هنری حوزه هنری در این نشست خبری گفت: معرفی هر ساله چهره هنر انقلاب جایگاه خود را میان هنر دوستان و هنرمندان یافته است. امسال نیز ششمین دوره معرفی این چهره است که سال دشواری برای این کار بود، چرا که عرصه فرهنگ و هنر از فضای کرونا آسیب بسیاری دید. اما دستاوردهای خوبی هم برای اهالی فرهنگ و هنر داشت و آن هم توجه بیشتر به فضای مجازی بود.

وی ادامه داد: نامزدهای اولیه چهره سال هنر انقلاب ۹۹ شامل ۱۴ هنرمند متشکل از میکائیل براتی – طراح گرافیک و تصویرساز، علی حدادی- عکاس، محمدرضا حسایی و حسین صفارزادگان – کارگردان انیمیشن، محمدرضا دوست‌محمدی- طراح گرافیک و تصویرساز، خانم کلر ژوبرت – نویسنده مسلمان فرانسوی مقیم ایران، جلیل سامان- فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و کارگردان، محمدرضا سرشار- نویسنده، مدرس و منتقد ادبی، سیاوش سرمدی- کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس، محمدرضا شفاه – تهیه کننده و مؤسس باشگاه فیلم سوره، زینب عرفانیان- نویسنده آثار ادبی دفاع مقدسی، افشین علا- شاعر و پژوهشگر ادبی، عبدالحمید قدیریان- نقاش و طراح صحنه، علی‌محمد مؤدب- شاعر و منتقد ادبی و مؤسس شهرستان ادب و وحید یامین‌پور- پژوهشگر و نویسنده است.

معلمی اضافه کرد: از میان این ۱۴ نامزد ۵ هنرمند متشکل از علی محمد مودب، وحید یامین پور، محمدرضا دوست محمدی، افشین علا و جلیل سامان به عنوان نامزدهای نهایی این رویداد معرفی شدند که یکی از این هنرمندان چهره سال هنر انقلاب می‌شود.

وی در معرفی بیشتر نامزدهای نهایی چهره سال هنر انقلاب گفت: محمدرضا دوست‌محمدی- طراح گرافیک و تصویرساز برای خلق کمیک استریپ «فقط برای خدا» با موضوع سبک زندگی سردار شهید قاسم سلیمانی و تصویرسازی‌های پرمخاطب برای پروژه بزرگترین دیوارنگاره ایران در میدان ولیعصر تهران انتخاب شده است. همچنین جلیل سامان- فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و کارگردان برای کارگردانی مجموعه طنز «زیرخاکی» به عنوان پرمخاطب‌ترین سریال ماه مبارک رمضان در سال ۱۳۹۹ و همچنین کارگردانی سه‌گانه «ارمغان تاریکی»، «پروانه» و «نفس» با مضمون انقلاب اسلامی، افشین علا- شاعر و پژوهشگر ادبی برای واکنش بهنگام و مؤثر ادبی به وقایع روز جامعه، خلق منظومه حماسی ۲۰۰ بیتی «سربازنامه» در رثای شهید قاسم سلیمانی، علی‌محمد مؤدب- شاعر و منتقد ادبی و مؤسس شهرستان ادب برای اهتمام مؤثر به پرورش نسل تازه‌ای از شعرا و نویسندگان متعهد به انقلاب اسلامی و واکنش به‌هنگام ادبی به وقایع روز جامعه و وحید یامین‌پور- پژوهشگر و نویسنده بخاطر انتشار چاپ هفدهم کتاب رمان « ارتداد» و به چاپ هجدهم رسیدن کتاب «کاهن معبد جینجا» در سال ۹۹ نامزد چهره سال هنر انقلاب شده‌اند.

معاون هنری حوزه هنری تأکید کرد: همچنین چهره سال هنر انقلاب در سال ۹۸ که سال گذشته به دلیل عدم امکان برپایی هفته هنر انقلاب و مراسم تجلیل از این چهره به تعویق افتاده بود همزمان با معرفی چهره سال هنر انقلاب در سال۹۹ معرفی می‌شود.

وی در مورد مسابقه کارتون و کاریکاتور «فلسطین تنها نیست» با توجه به حضور سید مسعود شجاعی طباطبایی در این نشست و توضیحات وی از جزئیات این مسابقه گفت: حضور هنرمندان ۶۶ کشور دنیا در چنین مسابقه ضد ضهیونیستی نشان می‌دهد که هنرمندان جهان در مواجهه با این رژیم اتفاق نظر دارند و بی تفاوت نیستند. همچنین در مورد کرونا نیز هنرمندان ما حضوری فعال داشتند و پویایی آنها در روایت جهاد قابل مشاهده است.

معلمی اضافه کرد: تولیدات انقلابی همه هنرمندان در سال، برای ما اهمیت دارد و تمرکز بر پیشکسوتان نداریم، همچنین هنرمندان جوانی که آثار و فعالیت‌های قابل توجهی داشته باشند مورد توجه آکادمی انتخاب نامزدهای چهره سال قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه انقلاب برای ما انقلاب ۵۷ نیست بلکه انقلاب اسلامی ایران برای ما و برای انتخاب چهره سال هنر انقلاب در طول بیش از چهار دهه گذشته وجود دارد و خواهد داشت، تصریح کرد: نتیجه دغدغه‌ هنرمند انقلاب همان دغدغه‌های هنرمند انقلاب است. هنرمند انقلاب نسبت به تمامی مسائل مردمی حساس است. مضامین هنری که متوجه عرصه حق و حقانیت بوده باشد همواره مورد توجه ما قرار گرفته است و همه آنها را در دایره هنر انقلاب لحاظ کرده‌ایم. پس برخی آثار نامزدهای چهره سال هنر انقلاب و آثارشان ممکن است که مشخصا ارجاع مستقیمی به انقلاب نداشته باشد. هنرمندان و آثاری مورد توجه ما قرار گرفت که در طول سال ۹۹ به دغدغه‌‌های عمومی پرداخته، جریان‌سازی عمومی داشته و توانسته فرهنگ و پیام تازه‌ای برای مردم داشته باشد.

افتتاحیه هفته هنر انقلاب ۱۸ فروردین‌ماه در گلزار شهدا بر سر مزار شهید سید مرتضی آوینی به صورت آنلاین و با حضور محدود برگزار می‌شود. همچنین در این روز تقدیر از خانواده برخی هنرمندان درگذشته سال۹۹ از جمله احمدعلی راغب هنرمند و پیشکسوت موسیقی انقلابی، مهدی خانبانپور مدیر اجرایی برنامه «شب خاطره» با برپایی بیش از ۳۶۰ برنامه ثابت، کریم اکبری مبارکه هنرمند پیشکسوت تئاتر حوزه هنری، پرویز اسکندرپور از هنرمندان برجسته و دغدغه‌مند هنرهای تجسمی به صورت نمادین تقدیر می‌شوند.

اختتامیه هفته هنر انقلاب نیز روز دوشنبه ۲۳ فروردین‌ماه به صورت آنلاین و با معرفی چهره سال هفته هنر انقلاب در حضور جمع محدودی از پیشکسوتان عرصه فرهنگ و هنر برگزار خواهد شد.

معلمی در پایان از رونمایی تمبر شش اثر فاخر هنر انقلاب در موزه تمبر همزمان با برپایی هفته هنر انقلاب در روزهای آینده خبر داد و گفت: تمبر این آثار مربوط به شش استاد هنر انقلاب است که آثارشان پیشتر در موزه و گنجینه هنر انقلاب قرار گرفته است.

* شرکت ۶۶ کشور در مسابقه بین المللی «فلسطین تنها نیست»

سیدمسعود شجاعی طباطبایی مدیر مرکز تجسمی حوزه هنری در این نشست خبری گفت: مسابقه کارتون و کاریکاتور «فلسطین تنها نیست» آذرماه سال گذشته۱۳۹۹ همزمان با اعلام دیدگاه‌های مکرون رئیس جمهور فرانسه نسبت به اهانت نشریه «هبدو» به پیامبر اسلام و فعالیت‌های سازشکارانه با رژیم صهیونیستی فراخوان خود را برای جذب اثر منتشر کرد.

شجاعی به عنوان دبیر این مسابقه ادامه داد: داوری این رویداد توسط دو تیم داوری خارجی خانم‌ها «کریستینا برنازانی» از ایتالیا و «ایزابلا کوالسکا ویسزورک» از لهستان و آقایان «روسم» از مالزی و «لوییس کارلوس فرناندز» از برزیل، به شکل اینترنتی صورت گرفت و داوران ایرانی «محمد خزایی»، «مسعود ضیایی زردخشویی»، «عباس ناصری»، «مسعود شجاعی‌طباطبایی» و «سعید صادقی»، به شکل حضوری در محل واحد تجسمی حوزه هنری صورت گرفت.

دبیر این مسابقه با اعلام برپایی نمایشگاهی از آثار این مسابقه در هفته هنر انقلابف گفت: اختتامیه این مسابقه در روز قدس برگزار خواهد شد.

وی با اشاره به انتشار ۴۵۷ در سایت «ایران کارتون» و همچنین به صورت کاتالوگ، تصریح کرد: بیش از ۳۰۰۰ اثر از ۶۶ کشور در این رویداد شرکت کردند.

شجاعی در پایان گفت: در این مسابقه ترکیب داوری به صورت بین‌المللی است و هیئت داوران ایرانی به همراه داوران خارجی، گزینش آثار را انجام می‌دهند، جوایز در هر بخش دو هزار، هزار و پانصد و هزار یورو برای نفرات اول تا سوم است.

همچنین وی خاطرنشان کرد: تندیس این مسابقه اثری از استاد شیخ الحکما است که به برگزیدگان اول تا سوم داده می‌شود.

* ۴هزار و ۸۸۲ اثر در هنرواره «روایت جهاد» داوری شد

سید مرتضی دارابی دبیر هنرواره ملی «روایت جهاد» نیز در این نشست خبری گفت: همزمان با اولین سالگرد شهادت سردار دل‌ها حاج قاسم سلیمانی، با هدف ثبت و ضبط نقش‌آفرینی مردم و کادر درمان در عرصه مواسات، کمک‌های مؤمنانه و مبارزه علیه ویروس کرونا، نخستین هنرواره ملی «روایت جهاد» به همت قرارگاه مشترک جبهه مردمی انقلاب اسلامی منتشر شد.

وی ادامه داد: این رویداد پیرو منویات رهبر معظم انقلاب در خصوص تداوم نقش‌آفرینی مردم در مبارزه با ویروس کرونا و لزوم ایجاد همدلی و مواسات در میان جامعه، به همت سازمان تبلیغات اسلامی و قرارگاه مشترک جبهه مردمی انقلاب اسلامی، با حضور برخی نهادها و سازمان‌های فعال و پیشرو در عرصه مبارزه با کرونا تشکیل و در قالب کارگروه‌هایی اقدامات مختلفی اجرا شد.

دارابی با اشاره به همکاری نهادهای مختلف در این رویداد تصریح کرد: با شرکت دادن آثار جشنواره دانش‌‌آموزی «پرسش مهر» که به همت وزارت آموزش پروش و با موضوع کرونا در دو بخش معلمان و دانش آموزان سراسر کشور برگزار شد؛ مجموعا ۱۱ هزار و ۴۲۸ اثر به دبیرخانه این هنرواره ارسال شد.

وی اضافه کرد: از بین کل آثار رسیده به دبیرخانه مجموع ۴ هزار و ۸۸۲ اثر توسط داوران در بخش‌های مختلف داوری شدند که به تفکید در بخش شعر و داستان ۴۷۹ اثر، بخش تجسمی ۳ هزار ۶۵۹ اثر، در بخش رسانه و گزارش خبری ۱۱۹ اثر، در بخش موسیقی ۱۰۶ اثر و در بخش هنرهای تصویری ۴۲۱ اثر مورد داوری قرار گرفت.

دارابی در پایان گفت: اختتامیه هنرواره «روایت جهاد» همزمان با شهادت سید مرتضی آوینی ۲۱ فروردین در تالار اندیشه حوزه هنری برگزار می‌شود.

نوشته نشست خبری «هفته هنر انقلاب اسلامی» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

یکی از مهمترین برنامه‌های این هفته معرفی و تقدیر از چهره‌سال هنر انقلاب است. انتخاب این چهره بر اساس اهمیت و فعالیت‌های هنری انقلابی وی در سال گذشته انجام می‌شود.

حوزه هنری انقلاب اسلامی بر این اساس ۱۴ نامزد مرحله اول چهره سال هنر انقلاب در سال ۱۳۹۹ را معرفی کرده است. میکائیل براتی – طراح گرافیک و تصویرساز، علی حدادی- عکاس، محمدرضا حسایی و حسین صفارزادگان – کارگردان انیمیشن، محمدرضا دوست‌محمدی- طراح گرافیک و تصویرساز، خانم کلر ژوبرت – نویسنده مسلمان فرانسوی مقیم ایران، جلیل سامان- فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و کارگردان، محمدرضا سرشار- نویسنده، مدرس و منتقد ادبی، سیاوش سرمدی- کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس، محمدرضا شفاه – تهیه کننده و مؤسس باشگاه فیلم سوره، زینب عرفانیان- نویسنده، افشین علا- شاعر و پژوهشگر ادبی، عبدالحمید قدیریان- نقاش و طراح صحنه، علی‌محمد مؤدب- شاعر و منتقد ادبی و مؤسس شهرستان ادب و وحید یامین‌پور- پژوهشگر و نویسنده ۱۴ نامزد مرحله اول چهره سال هنر انقلاب در سال ۱۳۹۹ هستند.

پس از بررسی این نامزدها ۵ هنرمند به عنوان نامزدهای نهایی انتخاب و از میان آنها چهره سال هنر انقلاب در اختتامیه مجموعه برنامه‌های هفته هنر انقلاب معرفی می‌شود.

هفته هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۰ از ۱۸ الی ۲۵ فروردین‌ماه از سوی حوزه هنری با برپایی مجموعه رویدادهایی در سراسر کشور برگزار می‌شود.

یادآور می‌شود، چهره سال ۹۸ نیز همزمان با معرفی چهره سال ۹۹ معرفی و تقدیر خواهد شد. سال گذشته نامزدهای چهره سال ۹۸ معرفی شده بودند، اما به منظور رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی ناشی از شیوع ویروس کرونا و به دنبال عدم امکان برپایی برنامه‌های مختلف در کشور، معرفی چهره سال ۹۸ به تعویق افتاد. از این رو حوزه هنری تصمیم دارد فروردین‌ماه ۱۴۰۰ و همزمان با هفته هنر انقلاب به معرفی چهره‌های هنر انقلاب در دو سال ۹۸ و ۹۹ بپردازد.

جواد افشار کارگردان تلوزیون و سینما، صابر شیخ‌رضایی طراح و گرافیست، غلامرضا صنعتگر خواننده، محسن کاظمی نویسنده، حسن روح‌الامین نقاش ۵ نامزد نهایی چهره سال هنر انقلاب در سال ۹۸ هستند.

گفتنی است، هفته هنر انقلاب که هر سال با برپایی مجموعه برنامه‎هایی از سوی حوزه هنری برگزاری می‌شود در تازه‌ترین دوره خود ۱۸ الی ۲۵ فروردین ماه سال جاری به معرفی چهره‌های سال۹۸ و ۹۹ هنر انقلاب به صورت همزمان می‌پردازد.

حوزه هنری انقلاب اسلامی معرفی چهره سال هنر انقلاب را از سال ۹۳ آغاز کرده است که در این سال‌ها مرتضی سرهنگی نویسنده  کتاب و ادبیات دفاع مقدس چهره سال ۹۳، مجید مجیدی کارگردان فیلم سینمایی «محمد رسول‌الله» چهره سال ۹۴، سید مسعود شجاعی‌طباطبایی دبیر جشنواره کارتون و کاریکاتور«هولوکاست» چهره سال ۹۵، حمید حسام نویسنده مجموعه آثار ادبیات دفاع مقدس چهره سال ۹۶ و ابراهیم حاتمی‌کیا کارگردان فیلم سینمایی «به وقت شام» به عنوان چهره سال ۹۷ انتخاب، معرفی و تقدیر شدند.

نوشته پوستر هفته هنر انقلاب اسلامی منتشر شد/ آغاز برنامه‌ها از ۱۸ فروردین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هفته هنر انقلاب عنوان مهم ترین رویداد حوزه هنری است که هر ساله ۲۰ فروردین ماه همزمان با سالروز شهادت سید مرتضی آوینی سید شهیدان اهل قلم آغاز به کار می کند. این رویداد با معرفی چهره هنر انقلاب در یک سال به انتخاب جمعی از نخبگان و فعالان فرهنگ و هنر، ویژه برنامه ها، نمایشگاه ها، اجرای تئاتر، نمایش فیلم و کارگاه هایی آموزشی را در طول یک هفته برای مخاطبان خود برگزار می کند.

برگزاری ششمین هفته هنر انقلاب به دلیل درگیری با ویروس کرونا، به منظور حفظ سلامت مخاطبان و مبارزه با این بیماری به خرداد ماه امسال موکول شده است.

نرگس آبیار، سعید اسماعیلی، جواد افشار، وحید چاووش، امیر داسارگر، سید محمود رضوی، حسن روح الامین، وجیهه سامانی، مرتضی شعبانی، محمدصابر شیخ رضایی، غلامرضا صنعتگر، محسن عنایتی، محسن کاظمی، زهرا کاردانی و بهناز ضرابی زاده نامزدهای کسب عنوان چهره هنر انقلاب در سال ۹۸ هستند.

همچنین نامزدهای رویداد شاخص هنر انقلاب در سال ۹۸ نیز از میان نامزدهای زیر انتخاب خواهد شد:

نمایشگاه های بین المللی ترامپیسم، ملکه، پهباد و… به همت سید مسعود شجایی طباطبایی، تولید و پخش برنامه اقیانوس آرام به عنوان پرمخاطب‌ترین برنامه نوجوانانه، مجموعه فعالیت‌های جهادی و خیرخواهانه سردار مکی یازع و حبیب احمدزاده و پروژه عکس خلاقانه و این قهرمان، واقعی است در پیاده‌روی خیابان انقلاب با عکاسی زهرا استادزاده، مجتبی حیدری، علی دهقان، اشکان پردل و پوریا ترابی.

ششمین هفته هنر انقلاب به همت معاونت هنری حوزه هنری و موسسه فرهنگی هنری سپهر سوره هنر برگزار می شود.

نوشته پوستر ششمین هفته هنر انقلاب اسلامی رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: معیار ما انتخاب آثاری اعم از فیلم‌های مستند، سینمایی و انیمیشن، کتاب، کارهای گرافیکی، قطعات موسیقی، تئاتر و… بوده است که در سال ۹۸ اکران، عرضه و توزیع یا اجرا و با استقبال گسترده مردم رو‌به‌رو شده اند.

معاون هنری حوزه هنری در ادامه ۱۵ نامزد چهره هنر انقلاب اسلامی را همراه با معیارهای انتخاب هر یک به شرح زیر معرفی کرد:

*نرگس آبیار به دلیل اکران موفق فیلم سینمایی «شبی که ماه کامل شد» مبتنی بر جنایت‌های عبدالمالک ریگی و برگزیده شدن به عنوان چهره سال زن مسلمان در پاکستان.

*سعید اسماعیلی به دلیل اجرای نمایش پرمخاطب و مورد استقبال «نگین شکسته» در شهر مشهد و نمایش‌های «سفینه نجات» در مسیر نجف به کربلا و «فصل شیدایی».

*جواد افشار به دلیل کارگردانی سریال پرمخاطب «گاندو» و واکنش هنری به‌هنگام به اتفاقات سیاسی روز با دامنه تاثیرگذاری وسیع.

*وحید چاووش به دلیل تولید «خبرنگار جنگ»؛ مستند منتخب جایزه شهید آوینی با موضوع خبرنگاری در عراق و حشدالشعبی که از تلویزیون نیز به پخش رسیده است.

*امیر داسارگر به دلیل کارگردانی فیلم «منطقه پرواز ممنوع» که روایتگر تلاش‌های سه نوجوان برای ساخت پهباد و مواجهه‌شان با یک یوزپلنگ در حوالی محل سکونتشان است.

*سیدمحمود رضوی به دلیل تهیه‌کنندگی مجموعه فیلم‌های مرتبط با وقایع تاریخی دفاع مقدس و دهه ۶۰ همچون «رد خون ۲» و «ماجرای نیمروز».

*حسن روح‌الامین به دلیل خلق آثار نقاشی در واکنش به اتفاقات روز اعم از شهادت حاج قاسم سلیمانی و لشکر فاطمیون، خلق تابلوی شهدای مرزبان و برپایی نمایشگاه با مضامین دینی و تاریخی در پاریس، بروکسل و برلین.

*وجیهه سامانی به دلیل تالیف کتاب «آن مرد با باران می آید» و تقریظ مقام معظم رهبری بر این کتاب.

*مرتضی شعبانی مدیریت مرکز مستند حقیقت و تهیه‌کنندگی «گلوله باران»؛ بهترین مستند جشنواره سینما حقیقت به نام با موضوع «مدافعان حرم».

*محمدصابر شیخ‌رضایی به دلیل طراحی و اجرای دیوارنگاره‌های ضداستکباری و طراحی گورستان نمادین سربازان آمریکایی در لانه جاسوسی، طراحی و نشر اولین پوستر و طرح‌های مرتبط با شهادت حاج قاسم سلیمانی و واکنش به رویدادهای اجتماعی.

*غلامرضا صنعتگر به دلیل خوانندگی قطعه پرمخاطب «قاسم هنوز زنده است» برای شهادت حاج قاسم سلیمانی و «آهای ایران» با مضمون میهن دوستی.

*بهناز ضرابی‌زاده به دلیل نگارش کتاب «ساجی» و روایت خاطرات نسرین باقرزاده همسر سردار شهید بهمن باقری از چهره‌های مقاومت و فعال در جنگ تحمیلی و دریافت نشان طلایی جایزه ادبی اوراسیا بابت انتشار آن.

*محسن عنایتی اکران موفق فیلم پویانمایی «بنیامین» و انتقال ارزش‌های دینی و ظلم‌ستیزانه برای کودکان و نوجوانان.

*محسن کاظمی به دلیل تالیف کتاب «نقاشی قهوه‌خانه» و کسب عنوان اثر برگزیده جایزه ادبی جلال آل احمد و کتاب سال ۹۸ جمهوری اسلامی ایران و برگزیده کتاب دانشجویی و به چالش کشاندن ضد انقلاب خارج از کشور.

*زهرا کاردانی از طلاب جامعه الزهرا به دلیل نگارش کتاب «زن آقا» درباره خاطرات سفر تبلیغی در ماه مبارک رمضان و رسیدن شمارگان چاپ این اثر به نوبت چهاردهم.

معلمی همچنین به معرفی رویداد موثر و شاخص هنر انقلاب اسلامی اشاره کرد و توضیح داد: چند سالی است که همزمان با معرفی چهره هنر انقلاب اسلامی رویدادهای تاثیرگذار و جریان‌ساز در زمینه هنر انقلاب اسلامی نیز معرفی می‌شوند. این چهار اتفاق فرهنگی و هنری شامل موارد زیر است:

۱- برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی ترامپیسم، ملکه، پهباد و… توسط سید مسعود شجاعی طباطبایی.

۲- تولید و پخش برنامه «اقیانوس آرام» به عنوان پرمخاطب‌ترین برنامه نوجوانانه با ایجاد سبکی خلاق در این گونه برنامه‌سازی.

۳- مجموعه فعالیت‌های جهادی و خیرخواهانه سردار مکی یازع و حبیب احمدزاده از جمله دبیری جشنواره دانش‌آموزی و بسیج مردم و هنرمندان برای کمک به سیل‌زدگان، احداث پارک‌های بازی برای کودکان در روستاهای دورافتاده و تلاش برای روشنگری در شناساندن چهره صلح‌دوست کشورمان.

۴- پروژه عکس خلاقانه «و این قهرمان، واقعی است» در پیاده‌روی خیابان انقلاب با عکاسی زهرا استادزاده، مجتبی حیدری، علی دهقان، اشکان پردل و پوریا ترابی به عنوان اولین نمایشگاه آژانس عکس مستند سو و با موضوع کارآفرینان برتر مناطق روستایی و محروم سراسر کشور.

معلمی در پایان از تعویق زمان برگزاری هفته هنر انقلاب اسلامی خبر داد و گفت: به منظور همراهی با جریان عمومی جامعه، حفظ سلامت مخاطبان و پیشگیری از شیوع ویروس کرونا آیین معرفی چهره و رویداد شاخص هنر انقلاب اسلامی در ششمین دوره برگزاری خود به خردادماه سال ۹۹ موکول می‌شود، اما هفته هنر انقلاب اسلامی که هر سال همزمان با سالروز شهادت سید مرتضی آوینی از ۱۹ فروردین‌ماه آغاز می‌شود، در این هفته از طریق پخش ویژه برنامه‌های تلویزیونی و فضای مجازی با گرامیداشت اقدامات صورت گرفته در زمینه هنر انقلاب با مخاطبان خود در ارتباط خواهد بود.

نوشته نامزدهای چهره و رویداد شاخص هنر انقلاب معرفی شدند/ آیین معرفی به تعویق افتاد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برزیده: نشان فیلم انقلابی و دینی فقط عبا و عمامه نیست

عبدالحسن برزیده، کارگردان فیلم «مزارشریف»، گفت: در فیلم انقلابی و دینی لزوماً نباید شاهد عبا و عمامه باشیم؛ فیلم‌هایی از این جنس می‌توانند ظاهر دینی نداشته اما با رنگ و بوی اعتقادی گویای پیام‌های انقلابی باشند.

عبدالحسن برزیده در گفت‌وگو با اشاره به وجود مکتب مستقل هنری انقلاب پس از گذشت ۴۰ سال از انقلاب اسلامی گفت: اگر منظور از مکتب مستقل، ایدئولوژی انقلاب باشد باید گفت انقلاب صاحب ایدئولوژی است که قرار بود برای آن در سینما مانیفستی نوشته شود و بر طبق آن تعریف درستی از سینما ارائه شود اما در اصل نظریه‌پردازان باید به آن بپردازند. کار نظریه‌پردازان در زمینه هنر انقلاب پژوهش و ارائه ایده‌های نوین و راهکار‌هایی در جهت استقلال مکتب هنر انقلاب اسلامی در تمامی رشته‌های هنر است. همچنین حوزه‌های علمیه، حوزه هنر، ارشاد، فارابی، صداوسیما و مدیرانی که پژوهش جزو حیطه کاری آن‌ها محسوب می‌شود به نظر من وظیفه دارند شاخصه‌های مکتب مستقل هنر انقلاب را تعریف و جریان آن را هدایت کنند.

وی افزود: سینما پدیده‌ای وارداتی و غربی است؛ یکی از مهم‌ترین هنر‌های دنیا است که زبان مشترک جهانی دارد اما نمی‌توان گفت در آن به مکتب مستقل هنری انقلاب رسیده‌ایم؛ زیرا فیلم‌سازی نشئت گرفته از انقلاب نیست و فیلم‌سازانی مانند ابراهیم‌ حاتمی‌کیا، مجید مجیدی و رضا میرکریمی هرکدام صاحب سبک متفاوتی از فیلم‌سازی هستند و مکتب مستقلی ایجاد نکرده‌اند. اما به نظر من سینماگران سهم خود را در زمینه هنر انقلاب ادا کرده‌اند؛ آن‌ها با ساخت فیلم‌هایی با موضوع انقلاب در بخش مستند و داستانی در جهت مطرح‌کردن دستاوردهای انقلاب تعریف درستی از آن ارائه کردند.

کارگردان فیلم «مزارشریف» در مورد تاثیر جشنواره هنر انقلاب بر مردم و هنرمندان گفت: گروهی خواستار ساخت فیلم‌هایی در زمینه انقلابی و دینی هستند. حمایت از آن‌ها وظیفه وزارت ارشاد است. در فیلم انقلابی و دینی لزوماً نباید شاهد عبا و عمامه باشیم. فیلم‌هایی از این جنس می‌توانند ظاهر دینی نداشته اما با رنگ و بوی اعتقادی گویای پیام‌های انقلابی باشند. اگر جشنواره‌ها و حوزه‌های مربوطه از هنر انقلاب اسلامی در رشته‌های مختلف حمایت به عمل آورند، شاهد اتفاق‌های خوبی در عرصه هنر انقلابی خواهیم بود.

برزیده درباره شاخصه‌های چهره سال هنر انقلاب اسلامی عنوان کرد: اگر عدالت، مبارزه با ظلم، دستگیری از افراد دچار مشکلات اجتماعی و اقتصادی و به چالش‌کشیدن ناهنجاری‌های موجود در جامعه  را دین فرض کنیم، تمام افرادی را که مقید به دین اسلام هستند و آثارشان به این طرز تفکر وفاودار است می‌توان از آن‌ها با عنوان افراد شاخص در زمینه هنری انقلاب‌اسلامی نام برد.

شورجه: چهره سال هنر انقلاب باید به آرمان‌های انقلاب اسلامی پایبند باشد

جمال شورجه، نویسنده و کارگردان، در خصوص انتخاب نفر برتر چهره سال هنر انقلاب معتقد است: چهره سال هنر انقلاب باید به آرمان‌های انقلاب اسلامی پایبند و الگوی مناسبی برای جوانان باشد.

جمال شورجه، نویسنده و کارگردان سینما، درباره سبک مستقل هنری در انقلاب گفت: به‌ نظر من ژانر و گونه‌ای که بتوان آن را صرفا مختص به انقلاب اسلامی بدانیم وجود ندارد. در پزشکی، امور نظامی، سیاست و…، نسبت به پیش از انقلاب به تغییرات مثبتی دست پیدا کرده‌ایم اما در حوزه‌های هنری به سطحی که در شأن و اندازه انقلاب باشد نرسیده و صاحب سبک نشده است.

این نویسنده با اشاره به تولیدات ادبیات دفاع مقدس و مقاومت توضیح داد: مرتضی سرهنگی حرکت خوبی از لحاظ کمی و کیفی در تولید آثار ادبی انقلابی داشته و سعی کرده تعداد چاپ را به یک حد شاخص برساند اما هنوز هم به استانداردی که کشور از لحاظ چاپ و محتوایی نیاز دارد نرسیده‌ایم.

وی افزود: در صدور پیام‌های انقلاب از زاویه ادبیات هنوز ناکارآمد نشان می‌دهیم و نتوانسته‌ایم پیام انقلاب را آن‌طور که باید و شاید از طریق ادبیات به دنیا انتقال دهیم.

این کارگردان درباره هنرمندان انقلابی و متعهد گفت: تا هنرمند انقلابی نداشته باشیم به دستاوردهای انقلابی نمی‌رسیم. هنرمندان در وهله اول باید انقلاب را در خود نهادینه کرده باشند، خود را بالا بکشند تا به رشد و نمو دست یابند. در ایران دچار فقر دانش و اطلاعات و ذائقه‌های هنری و فرهنگی هستیم؛ به همین دلیل هنرمندان نتوانسته‌اند خودشان را هم‌تراز انقلاب رشد بدهند و دنبال آثار سهل‌النتیجه یا کورس دنیاخواهی افراطی که در جامعه فراگیر شده، هستند.

شورجه با اشاره به جشنواره هنر انقلاب توضیح داد: یکی از امکانات و ظرفیت‌هایی که در هنرمندان ایجاد انگیزه می‌کند، هفته‌ هنر انقلاب است که در جهت رشد هنر انقلابی و دینی کمک می‌کند. هنرمندی که در این جشنواره تجلیل می‌شود باید به آرمان‌های انقلاب متعهد باشد و در هر جمع هنری که قرار می‌گیرد یک الگوی مناسب برای جوانان و هنرمندان به حساب بیاید که البته تعداد کسانی که می‌توانند این بار را به دوش بکشند کم نیست.‌

قاسم زارع: ما از قهرمان‌های خودمان بی‌خبریم

قاسم زارع، بازیگر، درباره قهرمان‌های دفاع مقدس در سینمای ایران گفت: متاسفانه در تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، قهرمانان بسیاری داریم که گمنام مانده و فراموش شدند که هر کدام می‌توانست یک فیلم سینمایی جذاب باشد اما غربی‌ها در تخیل خود قهرمان خلق می‌کنند و قهرمان جهانی می‌شود.

‌ قاسم زارع، بازیگر سینما و تلویزیون، درباره قهرمانان دفاع مقدس و خلأ آن‌ها در فیلم‌های سینمایی گفت: ما در نحوه پرداختن به موضوع جنگ به سبک های جدیدی رسیده‌ایم که می‌تواند مقدمه اتفاقات بزرگ در سینمای ایران باشد؛ هرچند که دیر است اما می‌توان امیدوار بود که شاهد فیلم‌های خوبی باشیم.

وی ادامه داد: در دهه ۶۰ دفاع مقدس را از زاویه‌ای آرمانی نگاه می‌کردیم و در دهه ۷۰ نوعی نگاه انتقادی نیز به آن اضافه شد در دهه ۸۰ چند فیلم توانستند جنگ را با عینکی دیگر ببینند و در دهه ۹۰ یعنی امروز شاهد برخی فیلم‌های خوب هستیم که قطعا مسیر را برای دهه‌های بعدی می‌گشاید. زمانی که فیلم «چ» ابراهیم حاتمی‌کیا را ببینیم، درخواهیم یافت که ظرفیت شهید چمران تا چه اندازه است که تنها ۴۸ ساعت از زندگی او می‌تواند یک فیلم سینمایی شود؛ حال اگر به کل ایام زندگی پر فراز و نشیب این انسان بزرگ بپردازیم، خواهیم دید که ده‌ها فیلم سینمایی و سریال جذاب از دل آن بیرون خواهد آمد.

این بازیگر تصریح کرد: صیاد شیرازی در عملیات مرصاد چه مجاهدتی کرد، شهید باقری، احمد متوسلیان و شاید همه کسانی که جنگ را درک کرده و در آن حضور داشته‌اند می‌توانند به شرط داستان قوی و تکنیک‌های خوب جهانی شوند اما متاسفانه ما نه قهرمانان خودمان را می‌شناسیم و نه اعتماد به نفس لازم وجود دارد که آن‌ها را جهانی کنیم. متاسفانه در تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس قهرمانان بسیاری داریم که گمنام مانده و فراموش شدند که هر کدام می‌توانست یک فیلم سینمایی جذاب باشد اما غربی‌ها در تخیل خود قهرمان خلق می‌کنند و قهرمان جهانی می‌شود.

زارع با بیان اینکه سینما هنر است و ما اعتقاد به هنر متعهد داریم خاطرنشان کرد: خط هنر انقلاب اسلامی همین آثار درخشانی است که مخاطب نیز بر خوبی آن‌ها صحه می گذارد. ما در مسئله آزادگان ده‌ها داستان بسیار جذاب داریم. همین فیلم «۲۳ نفر» که به موضوع ۲۳ اسیر نوجوان می پردازد یک موضوع جذاب است. پس قطعا صدها روایت و داستان دیگر هم وجود دارد که ما از آن‌ها غافلیم. مسئله نفوذی‌ها در همه دوران‌های جنگ و بعد از جنگ یکی از اصلی‌ترین محورهااست همین فیلم نفوذی که من هم در آن بازی کردم موضوع جذابی بود که تاکنون به آن پرداخته نشده بود؛ یعنی ما در دل اسرا نفوذی هایی هم داشتیم که بتوانند نیرنگ خودشان را پیاده کنند. منافقین و مسئله نفوذی‌ها چه در دفاع مقدس چه در انرژی هسته‌ای و چه در موضوعات دیگر خود سوژه جذابی است که باید به سراغ آن‌ها رفت. ما باید هرچه زودتر جذابیت فیلم‌ها را بالا ببریم و بر روی فیلم‌نامه‌ها کار کنیم. فیلم‌نامه‌ها اگر خوب باشد مخاطب برای فیلم لحظه‌شماری می‌کند و این یعنی ما موفق شده‌ایم سینمایی داشته باشیم که مخاطب را جذب کرده و حرف را به گوشش بخواند.

دانش اقباشاوی: خودباوری هنرمند اصیل درمقابل هنر خودباخته

دانش اقباشاوی کارگردان سینما گفت: بزرگ‌ترین دستاورد هنر انقلاب خودباوری هنرمند اصیل درمقابل هنر خودباخته است که به برکت انقلاب اسلامی بسیاری از هنرمندان از طریق سازمان‌های حوزه هنری در سراسر کشور توانستند فعالیت‌های هنری کنند و مخاطب خود را پیدا کنند.

دانش اقباشاوی درباره هنر انقلاب گفت: سال‌ها پیش به واسطه انقلاب اسلامی هنر انقلاب جنبشی در تمام عرصه‌های تجسمی، دراماتیک، تئاتر و سینما همراه خود به وجود آورد و حتی در بعضی از همین زمینه‌های هنری به اوج خود رسیده است.

وی افزود: تصور می‌کنم مکتب هنری طی سالیان به صورت مستمر پررنگ و کم‌رنگ می‌شود اما بازتولید می‌شود و این موضوع نیازمند نسل‌های جدید است که بیایند و به این مکتب پر و بال بدهند و ایرادتش را بگیرند.

این کارگردان با اشاره به دستاوردهای هنر انقلاب توضیح داد: بزرگ‌ترین دستاورد هنر انقلاب خودباوری هنرمند اصیل درمقابل هنر خودباخته است. به برکت انقلاب اسلامی بسیاری از هنرمندان از طریق سازمان‌های حوزه هنری در سراسر کشور توانستند فعالیت‌های هنری کنند و مخاطب خود را پیدا کنند.

اقباشاوی با اشاره به چالش‌ها و مشکلاتی که از لحاظ کمی و کیفی برای هنرمندان در تولید آثار هنری انقلاب به وجود می‌آید، گفت: بخش اعظم مشکلات تولید آثار هنر انقلاب ارتباط با مخاطبان است. مسئولین امر برای حمایت از هنرمندان انقلابی تلاش کنند تا کارشان از لحاظ سخت افزاری جلو برود و در معرض دید مخاطب عام قرار بگیرد.

وی افزود: اگر از هنرمندان حمایت نشود خودباوری و انگیزه‌های خود را از دست می‌دهند؛ زیرا هر هنرمندی که یک اثر هنری خلق می‌کند دوست دارد توسط مردم دیده شود تا با آن ارتباط بگیرند و اگر این اتفاق نیفتد رمقی برای تولید آثار هنری در حوزه انقلاب نخواهند داشت.

این هنرمند با اشاره به برگزاری جشنواره‌ها برای معرفی آثار هنر انقلاب به مردم و باقی هنرمندان عنوان کرد: برگزاری همایش‌ها و جشنواره‌ها یکی از مهمترین گام‌ها برای معرفی این هنر به تمام قشرهای جامعه است اما پیش از آن آموزش را باید جدی گرفت و از تولیدات هنری حمایت کرد.

وی ادامه داد: مراسم‌هایی مانند هفته هنر انقلاب باید حفظ و هرساله برگزار شوند. برای برگزاری جشنواره هنر انقلاب نیز حمایت‌های ویژه‌ای باید به عمل بیاید تا هرسال این جشنواره باکیفیت‌تر برگزار شود.

کارگردان فیلم سینمایی «تاج محل» در پایان با اشاره به چهره سال هنر انقلاب تصریح کرد: شخصی که به‌ عنوان چهره سال معرفی می‌شود باید اثر ماندگاری داشته باشد و با مردم ارتباط برقرار کند همچنین فعالیت هنری خود را در این عرصه ادامه بدهد.

وی افزود: امیدوارم این جشنواره اتفاق خوبی باشد، درخت آن دائماً جوانه بزند و میوه بدهد و هر روز بیشتر از دیروز با مردم ارتباط برقرار کند.

نوشته هنر انقلاب در آئینه نگاه سینماگران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ادامه نامزدهای چهره هنر انقلاب در سال ۹۷ معرفی و علت انتخاب آن ها بیان شد. رضا امیرخانی، هدایت الله بهبودی، ابراهیم حاتمی کیا، مسعود نجابتی و مهدی نقویان ۵ نامزد نهایی دریافت این نشان بودند.

مومنی شریف: در ۴۰ سالگی انقلاب نگاهمان به افق های روشن است

محسن مومنی شریف رئیس حوزه هنری در ادامه با حضور روی سن گفت: اگر بنا بر تشکر باشد باید از همه دست اندرکارانی که اهتمام به برگزاری هفت هنر انقلاب داشتند، تشکر کنم. به دلیل وقوع سیل کاممان تلخ است. زیرا سیل بسیاری از هموطنانمان را به داغ نشاند و امیدوارمان ملت و دولت همچون همیشه روح ایرانی و مسلمان خود را ثابت کنند.

وی افزود: هفته هنر انقلاب اسلامی فرصتی برای نگاه به کارنامه یک سال گذشته مان است. سالی که گذشت سال خوبی بود. انتخاب های ۱۴ کاندید چهره هنر انقلاب و ۶ رویداد شاخص تنوعی را از نظر حوزه های موضوعی ثابت می کنند. در حوزه کتاب و ادبیات علیرغم بحرانی که در چاپ و نشر سال قبل پیش آمد و جناب وزیر پیگیر آن هستند، ما شاهد انتشار کتاب «خاطرات سفیر» بودیم که ۱۰۰ هزار نسخه نوشته نیلوفر شادمهری به نام به فروش رفت. یا کتاب رضا امیرخانی هم به چنین دستاوردی رسید. کتاب شعر فاضل نظری نیز در کمتر از ۱۰ سال به فروش نیم میلیون رسید.

وی ادامه داد: در هنرهای تجسمی به جز اوایل انقلاب که هنرمندان آن واکنشی نسبت به مسائل اجتماعی و رویدادهای روز نداشتند. همیشه شاهد واکنش های به موقع نسبت به رویدادها در این حوزه هستیم. امروزه اولین بخشی که به این اتفاقات واکنش نشان می دهد حوزه تجسمی است. در حوزه هنرهای نمایشی، سال گذشته نمایشگاه و جشنواره هنر مقاومت را در حوزه هنری برگزار کردیم و با ظرفیت های خوبی در این حوزه آشنا شدیم. تئاتر مساجد فعال شده است و آینده خوبی را نوید می دهد. همچنین نمایشی در سوریه به کارگردانی کوروش زارعی در مناطق تازه آزاد شده اجرا شد. همچنین در تاریخ نگاری و تاریخ شفاهی سال گذشته رشد و بلوغی را تجربه کردیم که در کتاب نقاشی قهوه خانه آقای کاظمی و کتاب هدایت الله بهبودی آن را برجسته دیدیم.

رئیس حوزه هنری همچنین خاطر نشان کرد: علیرغم فیلم هایی که با شان ملت مغایرت دارد و امروزه اکران می شود، فیلم هایی نظیر به وقت شام حاتمی کیا به مسائلی اساسی می پردازند که هم در ایران هم در کشورهای همسایه با استقبال رو به رو شدند. همچنین در عرصه سینمای مستند نیز با شجاعت فیلمسازان و تعهد آن ها در بیان مسائل مواجه هستیم. برای مثال آثار مهدی نقویان دارای قدرت اقناعی بالایی است. به ویژه آثاری از او نظیر «اولین ها» و «ایران ۲۰» که سال گذشته از تلویزیون پخش شد. در زمینه موسیقی نیز جوانان فعالی در کنار پیشکسوتان حرف های نویی را مطرح می کنند. البته نگرانی هایی وجود دارد که همانا ورود سرمایه های مشکوک و شرکت های اقتصادی نامربوط در حوزه فرهنگ و هنر است. این ها در هر جایی فساد ایجاد کرده اند و سر و کارشان یا دادگاه است یا کانادا! و باید مدیران دولتی نظارتی داشته باشند تا ادبیات انقلاب اسلامی آسیب نبیند.

وی با اشاره بر ضرورت های هنر انقلاب در سال جاری بیان کرد: نگاهمان در ۴۰ سالگی انقلاب اسلامی به افق های روشن است. ملتی که آینده ای برایش ترسیم نشود، در کشاکش تاریخی دچار سردرگمی و بی آرمانی می شود و بازیچه دیگران خواهد بود. این وظیفه هنرمندان است که آینده سازی کنند. البته آینده مطلوب ما توسط مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم ترسیم شده است. سال گذشته بیشتر مردم بودند که درخشیدند و با هوشیاری دشمنان را پشت سر گذاشتند.

رسالت بوذری همچنین خبر داد فردا(سه شنبه ۲۷ اردیبهشت) مراسم رونمایی از کتاب تقریظ شده «در کمین گل سرخ» روایتی از زندگی شهید صیاد شیرازی در قطعه ۲۹ بهشت زهرا(س) بر سر مزار این شهید بزرگوار برگزار می شود.

وزیر ارشاد: هنر انقلاب با هنر استعلایی پیوند دارد

سید عباس صالحی نیز بیان کرد: انقلاب اسلامی ایران در هنر اتفاقات بزرگی را رقم زده است که برای ما که در متن آن بودیم، احساس این تحولات به شکل دانش مضاعف کمتر پدید آمده است. انقلاب اسلامی حضور زنان را در جامعه فعال ترکرد، به عدالت جنسیتی کمک کرد و اگر نبود گسستی جدی بین جامعه متدین و زنان بومی به وجود می آمد. همچنین در حوزه هنر نیز چنین گسستی در حال شکل گیری بود و اگر انقلاب نبود، بخش وسیعی از بدنه اجتماعی در بخش های وسیعی از هنر یا حضور نداشتند یا دست کم زمینه های کار تخصصی و همه جانبه را در آن نمی یافتند. در واقع انقلاب اسلامی فرصتی برای حضور همه جانبه تر فراهم کرد.

وی افزود: جامعه متدین با انقلاب حس کرد می تواند در فضای هنر فعالیت کند. هنر امروز اتفاقات بزرگی را رقم می زند و حضور وسیع جامعه دینی و سنتی را شاهد هستیم. همچنین در زمینه مناسبات هنر و انقلاب در ۴۰ سالگی انقلاب باید به این اشاره کنیم که هنر همواره با خیال تعریف می شود و می تواند با دانایی و فرزانگی پیوند یابد. هنر وقتی به حکمت و دانایی وصل می شود، فرصت هنری استعلایی را پدید می آورد و انقلاب اسلامی به اعتبار وصل شدن به منابع وسیع حکمت فرصت های متنوعی را برای رسیدن به هنر استعلایی پدید می آورد.

وزیر ارشاد خاطر نشان کرد: انقلاب اسلامی به دلیل اتصال به منابع حکمت فرصت هایی را برای هنر استعلایی در شاخه های مختلف هنر فراهم کرد. می توان بر این نکات باز هم افزود اما انقلاب اسلامی فرصتی ایجاد کرد که هنر مقاومت هم در شاخه های مختلف هنری و هم در طرح لایه های مقاومت شایسته پیش برود. ملتی که در برابر تحریم های سخت ایستادگی کرده توانسته در این ۴۰ سال هنر انقلاب را در قالب های مختلف و لایه های پرداخت به هنر مقاومت غنی و غنی تر سازد. اگرچه هنر مقاومت با تهاجم نیز مواجه بوده، اما این دوره ۴۰ ساله خاص است. از این نظر که شاخه های هنری از شعر تا سینما، از نقاشی تا هنرهای نمایشی را بارور و پر ثمرتر کرده است.

وی در پایان یاد شهید سید مرتضی آوینی، سید شهیدان اهل قلم را گرامی داشت.

سردار کوثری: امیدواریم هنر واقعیت های سیاسی و اجتماعی را به جامعه جهانی معرفی کند

سردار محمد اسماعیل کوثری جانشین  فرماندهی قرارگاه ثارالله  با گرامیداشت یاد شهید مرتضی آوینی عنوان کرد: عدالت،  امنیت و تعلیم و تعلم که از آموزه های امام علی(ع) است و تامین امنیت خود نوعی هنر است. بسیاری از کشورهای همسایه از ناامنی رنج می کشند اما کشور ما از موهبت امنیت برخوردار است و وزارت اطلاعات، نیروی انتظامی، سپاه پاسداران، ارتش و مردم آن را برقرار کرده اند تا جامعه با آرامش مطلوبی به آینده خود امیدوار باشد.

وی افزود: جنگ خوب نیست اما وقتی تحمیلی باشد باید در برابر آن دفاع کرد و ما نیز نامش را دفاع مقدس گذاشته ایم. بعد از ۲۰۰ سال از زمان قاجار اجازه نداده ایم حتی یک وجب از خاک کشورمان از دست برود.

کوثری با قدردانی از ابراهیم حاتمی کیا برای نمایش صحنه های عملکرد نیروهای نظامی و امنیتی در سینمای خود عنوان کرد: امیدواریم با هنرنمایی هنرمندان در قالب های مختلف واقعیت های سیاسی و اجتماعی نه تنها به جامعه ایران بلکه به جامعه جهانی معرفی و رسانده شود. کاری کنیم که کشوری نمونه و الگو با تفکر ایرانی و اسلامی به جهانیان عرضه کنیم.

امیرخانی: با شعر علی معلم دامغانی در حوزه هنری به ادبیات علاقه مند شدم

رضا امیرخانی نامزد چهره هنر انقلاب سال ۹۷ بیان کرد: شخصیت های دور از هم در حیات حوزه هنری کنار هم جمع می شدند و نوجوانی ما را رقم زدند. من با شعر علی معلم دامغانی به ادبیات علاقه مند شدم و در نمازخانه حوزه هنری که جای بزرگانی چون قیصر امین پور بود تا زمانی که تابوت شهید آوینی را از اینجا به سمت بهشت زهرا(س) بردند، با هنر و ادبیات زندگی کردم.

بهبودی: آماده ام به چهره هنر انقلاب تبریک بگویم

هدایت الله بهبودی نامزد چهره هنر انقلاب در سال ۹۷ نیز عنوان کرد: من با آمادگی آماده ایم تا به برگزیده این دوره از چهره هنر انقلاب تبریک بگویم.

حاتمی کیا: حرف هایی دارم که به وقتش خواهم زد!

ابراهیم حاتمی کیا دیگر نامزد چهره هنر انقلاب نیز با حضور روی سن عنوان کرد: حوزه هنری برایم یادآور آقا مرتضی است و هر وقت به اینجا می آیم حال و هوایم عوض می شود. حرف هایی دارم که به وقتش خواهم زد!

نجابتی: خودم را لایق عنوان چهره هنر انقلاب نمی دانم

مسعود نجابتی نیز گفت: من خودم را لایق این عنوان نمی دانم. امروز مفتخرم که پاسخ نامه ای که مجموعه عوامل جشنواره هنر مقاومت برای بازدید از یک نمایشگاه به مقام معظم رهبری نوشته بودند، می خوانم. در این نامه مقام معظم رهبری از عدم حضورشان در نمایشگاه جشنواره هنر مقاومت به دلیل مشغله های مربوط به ایام پیروزی انقلاب اسلامی عذرخواهی کرده بودند.

نقویان: کوچک ترین عضو از جمع هنرمندان انقلابی هستم

مهدی نقویان جوان ترین نامزد چهره هنر انقلاب در سال ۹۷ بیان کرد: خودم را کوچک ترین این جمع هنرمندان انقلابی می دانم و خوشحالم از این که صنف مستندسازان نماینده ای در این جمع ۵ نفره نامزدها دارد.

پیش از صحبت های هر نامزد کلیپی درباره بیوگرافی و مجموعه فعالیت های آنان که منجر به کاندید شدن شان برای دریافت عنوان چهره هنر انقلاب شده است، پخش شد.

پخش گزارشی از روند برگزاری پنجمین جشن هنر انقلاب در هفته گذشته از دیگر بخش های این مراسم بود.

در ادامه وزیر ارشاد، حجت الاسلام و المسلمین محمد قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، مومنی شریف، مرتضی سرهنگی، سید مسعود شجاعی طباطبایی رئیس مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری برای اهدای تندیس چهره هنر انقلاب به روی سن رفتند و آن را به ابراهیم حاتمی کیا اهدا کردند.

چهره هنر انقلاب در سال ۹۷: تازه نفس های سینما نباید از راه بمانند

این هنرمند بعد از دریافت جایزه اش گفت: من به این لحظه بسیار افتخار می کنم. ۳۸ سال است فیلم می سازم و این زمانی نزدیک به عمر انقلاب است. تا یادم می آید همیشه فراز وفرودهای زیادی برای فیلم ساختن داشته ام. گاهی احساس می کنم زیاد حرف می زنم. اما باید بگویم این راهی همواره برایمان نبوده است. ما راه را ساختیم و آنچه را در ابتدای انقلاب نسبت به هنرمتعهد، چه گفتن و چگونه گفتن مطرح بود مشخص کردیم.

وی افزود: گاهی به ما پروپاگاند گفته می شود. اگرچه در اوایل انقلاب آقا مرتضی آوینی بود و از او انرژی می گرفتیم اما مسیر هموار نبود. برای ساخت بیشتر فیلم هایم باید می جنگیدم. از وقتی جلوی فیلم مهاجر را می خواستند بگیرند برای این که فرمانده قصه نباید به نیروی خود سیلی بزند تا بعد از آن. انواع نیش ها را در این ۴۰ سال شنیدیم. این مقدمه را گفتم تا بگویم تازه نفس هایی که وارد فضای فیلمسازی می شوند تنها با چند انگ شنیدن، از این که نمی خواهند در این حوزه بمانند، می گویند. کسی که در اتوبان همت وارد می شود ساده نباید از مسیر بگذرد. باید تحمل کند. ما در این راه متلک ها شنیدیم، گریه ها کردیم، زخم ها خوردیم. در حوزه هنری بارها گریه کردم از این که از سنگینی نگاه های حوزه روشنفکری و بهتر بگویم شبه روشنفکری. کسانی بودند که به ما صبوری آموختند و انتظار دارم که جوانان نیز از راه نمانند.

کارگردان «به وقت شام» ادامه داد: وقتی با نام شهید پا به عرصه سینما می گذاری، تعهدی داری که نباید به راحتی از آن دست بکشی. ۴۰ سالگی انقلاب به تعبیر مقام معظم رهبری آغاز یک مسیر است. خوشحالم از دست عزیزی مثل آقای سرهنگی و همسنگرانم این جایزه را می گیرم. دعا کنیم از مسیر نیافتیم و همچنان پیش برویم.

در ادامه ضمن تقدیر از حجت الاسلام و المسلمین شهاب مرادی به دلیل مجموعه درس هایش، علی حیاتی بابت راه اندازی هیات هنر و جریان سازی و پرداخت نوآورانه هیات مذهبی و راه اندازی نشان موکب در بخش رویداد شاخص هنر انقلاب، این نشان به خانه طراحان انقلاب اسلامی تعلق گرفت. همچنین احسان محمدحسنی از دوستان حاتمی کیا در سال های فیلمسازی اش، مجدالدین معلمی، محمد حمزه زاده معاون سینمایی حوزه هنری، معاون صدای رسانه ملی نیز به روی سن رفتند.

پنجمین هفته هنر انقلاب اسلامی از ۲۰ تا ۲۶ فروردین ماه در حوزه هنری و سراسر کشور برگزار شد.

نوشته اختتامیه پنجمین هفته هنر انقلاب اسلامی برگزار شد/ ابراهیم حاتمی‌کیا چهره هنر انقلاب در سال ۹۷ شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.