وی ادامه داد: شاید هر کسی شیون فومنی را نشناسد اما او میراث دار زبان گیلکی است و با کتاب‌هایی که نوشته گنجینه لحجه گیلکی را پاس داشته است.

ارد عطارپور، فیلمساز پیشکسوت سینمای مستند که دیگر سخنران این برنامه بود، گفت: خوشحالم برای بزرگداشت فردی ، در این برنامه حضور دارم که از حدود ۲۰ سال‌ پیش او را می‌شناسم و کارهایش را دنبال می‌کنم. کاوه بهرامی‌مقدم فیلمسازی است که هیچگاه دنبال شهرت نبوده و در سایه به سر برده اما سعی کرده دنیای بهتری را در فیلم‌های خود به تصویر بکشد، بدون آنکه خود چیزی از آن طلب کند.

وی در ادامه با بیان اینکه «دره پروانه‌ها» فیلمی است که از دریچه دیگری به دنیا نگاه می‌کند، افزود: این فیلم در ستایش واژه، ادبیات، شعر و… ساخته شده ، نه برای سرگرم کردن مخاطب و بسیار ارزشمند است که هیئت محترم داوران با دقت به این نکات توجه داشته و از بین حدود ۹۰ فیلم این اثر را به حق برگزیده‌اند.

عطارپور بیان داشت: «دره پروانه‌ها» مانند دیگر آثار بهرامی‌مقدم بی‌ادعاست و به راحتی پیش می‌رود اما در پایان ما را به فرد دیگری تبدیل می‌کند.

در ادامه این مراسم رهبر قنبری یکی از اعضای هیئت داوران بیان داشت: ارزش و اهمیت فیلم «دره پروانه‌ها» در آن است که فیلمساز توانسته ، چگونگی نگاه و دید شاعر را در حوزه‌های مختلف در یک دوره سیاسی- اجتماعی و با زبان تاویل تصویری به خوبی بیان کند.

در ادامه کاوه بهرامی‌مقدم، کارگردان فیلم «دره پروانه‌ها» ضمن قدردانی از حسن نظر و نگاه هیئت داوران اظهار داشت: همیشه انسان‌هایی که در خلاف جهت رودخانه حرکت می‌کنند برایم بسیار ارزشمند بوده‌اند از این رو ساخت فیلمی درباره  زندگی و شخصیت شیون فومنی برایم مهم بود و سعی کردم نگاهی جامع و متفاوت  در ساخت این فیلم داشته باشم به همین خاطر ضمن استفاده از نظرات طیف های گوناگون از  مردم عادی و دهقانان گرفته تا ادیبان و اهل فن درباره شیون از  تصاویر سینمایی شاعرانه برای درک بیشتر تفکرات او و تاثیرات اجتماعی و ادبی‌اش استفاده کردم.

دکتر حامد فومنی آخرین سخنران این برنامه بود که با اشاره به گذشت بیش از بیست سال از درگذشت شیون فومنی اظهار داشت: من ، نه به عنوان فرزند، بلکه به عنوان یک فعال فرهنگی احساس کردم باید درباره او کار بیشتری صورت داد. از اینرو بنیاد فرهنگی شیون فومنی را تاسیس کردم که یکی از اهداف آن ساخت مستند «دره پروانه‌ها» بود.

وی در پایان گفت: شیون به عنوان شاعر مشهور گیلک زبان شناخته می‌شود اما به زبان فارسی هم اشعار زیاد و قابل توجهی دارد. من احساس کردم کاوه بهرامی‌مقدم انگیزه و دغدغه برجسته‌ای درباره شخصیت شیون دارد.

نوشته «دره پروانه‌ها» بهترین مستند از نگاه باغ فردوسی‌ها شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستندساز از شیوه آشنایی با این شاعر مطرح کرد: از سال ۱۳۶۷ با آثار شیون که کاست‌هایی بود که بعد از انقلاب در خیابان انقلاب می‌فروختند، آشنا شدم اما چون گیلکی نمی‌دانستم از دوستان خود به ترجمه آن دست یافتم و متوجه شدم که این شاعر چه دنیای بزرگ، جذاب و جالبی دارد، همین مساله باعث شد که آثارش را بیشتر مطالعه کنم که به دغدغه ذهنی‌ام تبدیل شد. در سال ۱۳۷۲ براساس یکی از شعرهای شیون به نام «عروس مغروق»، فیلمی ۱۶ میلیمتری ساختم که همان سال در جشنواره سینمای جوان اکران شد و به همراه شیون به تماشای آن نشستیم، این فیلم بسیار مورد تشویق قرار گرفت و شاعر نیز از نتیجه آن راضی بود.

او ادامه داد: البته مستندسازی درباره شیون همیشه دغدغه ذهنی من بود و نمی‌توانستم به همین فیلم داستانی اکتفا کنم بلکه می‌خواستم درباره این شاعر بزرگ فیلمی جامع بسازم که به تمام ابعاد او بپردازد. درنتیجه بعد از ۲۶ سال و تلاش‌های بسیار که به نتیجه نرسید، بلاخره به کمک بنیاد شیون فومنی که متولی آن حامد فومنی فرزند ایشان است، مستند «دره پروانه‌ها» را ساختیم.

کارگردان «کمال‌الملک» تاکید کرد: در مستند «دره پروانه‌ها» سعی شده است که با الهام از جهان‌بینی و آرمان‌های شاعر، ساختاری شاعرانه برای بیان سینمایی فیلم داشته باشیم، همچنین تلاش به بهره‌ بردن از اشعار، مصاحبه، موسیقی و ترانه‌های فارسی، گیلکی و تصاویر سینمایی مابه ازای موضوع فیلم همسو باشد به‌طوری‌که «دره پروانه‌ها» محلی برای دریافت اندیشه‌های عمیق شاعر نسبت به مسائل بومی، فرهنگی، اجتماعی و نابرابری‌های حاکم بر جامعه تلقی شود.

به گفته بهرامی مقدم، مستند «دره پروانه‌ها» فیلمی شاعرانه، رئالیستی و دارای ریتمی ترکیبی و موزون و حامل پیامی مفهومی و آرمانی‌ست.

این مستندساز درباره چگونگی جمع‌آوری اطلاعات موجود در این فیلم خاطرنشان کرد: برای تولید مستند شاعرانه «دره پروانه‌ها»، با بسیاری از شخصیت‌های هنری، ادبی و کارگران و دهقانان زحمت‌کش گیلان زمین همکاری نزدیک داشتیم، همچنین برای تامین مکان‌های مورد نیاز فیلم حدود ۱۲ هزار کیلومتر از شمال به جنوب و از شرق به غرب کشور سفر داشتیم، البته در این دوران بیماری کرونا نیز با ما همسفر بود به همین دلیل ساخت این مستند پنج سال به طول انجامید.

کارگردان «سفر در امتداد سرزمین کهن» در پایان تصریح کرد: حال بعد از گذشت سال‌ها امیدوارم که این مستند توانسته باشد به تفکر، اندیشه و آرمان‌های شیون نزدیک شده باشد، همچنین به‌عنوان یک فیلم مستند مرجع برای سینمای مستند ایران و آیندگان به یادگار بماند. البته امیدوارم که چنین باشد.

نوشته «دره پروانه‌ها» مستندی شاعرانه است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.