سعید پیردوست حالا ۸۳ ساله شده و به‌عنوان یکی از بازیگران پیشکسوت در سینمای ایران شناخته می‌شود. این روزها او هم مانند اکثر بازیگران پیشکسوت سینما، خانه‌نشین است و او را کمتر در قاب تلویزیون و پرده سینما می‌بینیم.

در ادامه احوالپرسی از پیشکسوتان با سعید پیردوست نیز گفتگو کردیم و او از شرایط فرهنگ و هنر امروزی در جامعه صحبت کرد و گفت: واقعاً زبان من از اوضاع امروزی قاصر است و نمی‌توانم چیزی بگویم اما به‌هرحال باید با شرایط ساخت و هر طور که هست کنار آمد.

*این روزها علاقه‌ام به بازیگری را از دست داده‌ام

وی با اشاره به پیشنهادهای اخیر بازیگری خود بیان کرد: عزیزان به بنده لطف داشتند و دو، سه پیشنهاد به من داده شده اما دیگر توان بازی در من نیست. به دلیل شرایط سنی و اینکه ازنظر جسمی ناتوان شده‌ام و البته این روزها احساس علاقه‌ام را به بازیگری نیز از دست داده‌ام. ازاین‌رو پیشنهادها را نپذیرفتم.

وی ادامه داد: البته شرایط جسمانی بدی ندارم اما وقتی سن بالا می‌رود، هر آدمی ازنظر توانایی راه رفتن و مسائل دیگر دچار مشکل می‌شود. با توجه به این شرایطی که در حال حاضر دارم، خود را مساعد کار نمی‌بینم. از طرفی گرمای وحشتناکی که این روزها هست حال من را بدتر می‌کند. تا قبل از گرمای شدید هوا روزها یک ساعت به پیاده‌روی می‌رفتم اما چند روزی است که نمی‌توانم از منزل بیرون بروم. همه این مسائل در این سن در روحیه آدم تأثیر می‌گذارد.

*توقع چابکی بازیگر ۴۰ ساله را از من نداشته باشید

پیردوست افزود: کار بازیگری بستگی به این دارد که نقش در نظر گرفته شده، با سن و سال و شرایط جسمانی بازیگر سازگار باشد. تولیدکنندگانی که نقشی را به منِ بازیگر ۸۰ ساله پیشنهاد می‌دهند باید این موضوع را رعایت و درک کنند که منِ ۸۰ ساله توانایی‌های یک بازیگر ۴۰ ساله را ندارم و نباید از من توقع چابکی یک بازیگر جوان را داشته باشند. برای بازیگرانی در سن ما ممکن است پیش آید که در بخش‌هایی متن سناریو را فراموش کنیم و این خیلی طبیعی است.

این بازیگر ادامه داد: آخرین کاری که بعد از فیلم سینمایی «خائن کشی» انجام دادم، سریال «چشم‌بندی» بود. شاهد احمدلو کارگردان این سریال، با من بزرگ شده و وقتی بازی در این کار را به من پیشنهاد داد، به او گفتم ممکن است توانایی‌هایی که برای این نقش در نظر گرفتی در من نباشد اما گفت نه این نقش را برای شما نوشتیم و کاملاً مناسب شما است. من هم آن را بازی کردم و اینکه تا چه اندازه موفق بوده را تماشاگران باید بگویند.

*کمک‌هزینه یک‌میلیون تومانی صندوق اعتباری هنر!

این بازیگر با اشاره به حمایت صندوق اعتباری هنری گفت: صندوق اعتباری هنر ماهیانه یک‌میلیون تومان کمک‌هزینه امرارمعاش برای من واریز می‌کند.

بازیگر فیلم سینمایی «خائن کشی» با اشاره به اینکه برخی از نقش‌های پیشنهاد شده برای او نبوده است، توضیح داد: یک وقت‌هایی بوده که شرایط جسمی به من اجازه بازی نمی‌داده و یا یک وقت‌هایی احساس می‌کردم نقشی که به من پیشنهاد می‌دهند انگار مال من نیست و به من نمی‌خورد. به همین دلیل آن را قبول نکردم و با اینکه بارها تماس گرفتند و خواستند نقشی با این شرایط را بازی کنم اما وقتی آن را با شرایط خود سنجیدم به این نتیجه رسیدم که نقش برای من نیست و نپذیرفتم.

وی افزود: هر نقش باید با شرایط و جسم و روح بازیگر تطبیق داشته باشد. نقشی که احساس کنم مال من نیست و قرار باشد فقط ادای آن را دربیاورم یا آن را به دروغ بازی کنم بیشتر حرفه چندین ساله‌ام را زیرسوال برده است.

*از مسئولین سینمایی هیچ‌کس به دیدن من نیامده است!

پیردوست با اشاره به اینکه این روزها مسئولین سینمایی گویی بازیگران پیشکسوت و کم‌کار را از یاد برده‌اند و سراغی از آن‌ها نمی‌گیرند، گفت: از مسئولین سینمایی کسی به دیدن من نیامده است! و من هم نمی‌توانم از آن‌ها بخواهم به سراغ من بیایند اما باید شرایط طوری باشد که آدم‌ها حداقل چند صباح باقی‌مانده را شرمنده خودشان نشوند و احساس کنند چندین سالی که کارکرده‌اند یادگاری‌ها و خاطرات خوبی از خوشان به‌جای گذاشته‌اند.

وی ادامه داد: من خوشحالم که حداقل مردم به من توجه کردند و از من راضی بودند و این از همه‌چیز برایم مهم‌تر است. مردم را تحسین می‌کنم چراکه بسیار لطف دارند و احساس می‌کنم که تماشاگران و مخاطبان حق من را ادا کرده‌اند و از آن‌ها خیلی ممنونم؛ اما متأسفانه دست‌اندرکاران این‌گونه نبوده‌اند! اگر هم دلیل این بی‌توجهی را می‌دانستم حتماً سراغشان می‌رفتم و با آن‌ها صحبت می‌کردم اما متأسفانه دلیل را هم نمی‌دانم!

*خاطرات بازی در فیلم «مزاحم» را فراموش نمی‌کنم

پیردوست در پایان با اشاره به بهترین آثاری که تاکنون در آن‌ها ایفا نقش داشته است، گفت: هیچ‌وقت خاطرات فیلم «گوزن‌ها» و یا فیلم «مزاحم» که با مرحوم خسرو شکیبایی و خانم میترا حجار بودیم را فراموش نمی‌کنم. «مزاحم» یکی از نقش‌های خوبی بود که با آقای الوند کار کردم.

وی افزود: هر فیلمی که برای سیروس الوند بازی کرده‌ام را دوست دارم. «هتل کارتن»، «دست‌های آلوده»، «مزاحم»، «برگ برنده»، «رستگاری در هشت و بیست دقیقه» و «آنجا همان ساعت» فیلم‌هایی هستند که با آقای الوند کار کردم و همه آن‌ها را دوست دارم چراکه آقای الوند با توجه به شرایط من نقش را می‌نوشت. خیلی از او ممنونم که در هر سنی رعایت احوال من را کرده‌اند. از طرفی همکاری‌هایی که با آقای کیمیایی داشتم به‌خصوص فیلم «گوزن‌ها» را هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم.

نوشته خاطرات «گوزن‌ها» را فراموش نمی‌کنم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این جنایت تاریخی از آن حیث اهمیتی مضاعف پیدا کرد که رژیم پهلوی در تلاش بود آن را به توطئه‌ای علیه انقلابیون مسلمان پیرو خط امام تبدیل کند و از آن پیام مخالفت مذهبیون با سینما را بیرون بکشد. بااین‌حال روز ۳۱ مردادماه سال ۱۳۵۷ امام خمینی ره با پیامی تاریخی نسبت به این موضوع واکنش نشان دادند. متن پیام ایشان که بعد از گذر زمان به ما رسیده هنوز بسیاری از مسائل را پیش چشم مخاطبان روشن می‌کند؛

«بسم اللَّه الرحمن الرحیم

خدمت عموم اهالی محترم آبادان – ایّدهم اللَّه تعالی

دریافت خبر بسیار فجیع به‌آتش‌کشیدن چند صد نفر هم‌وطنان ما با آن وضع حساب شده موجب تأثر و تأسف شدید گردید. من گمان نمی‌کنم هیچ مسلمانی بلکه انسانی دست به چنین فاجعه وحشیانه‌ای بزند جز آنان که به نظایر آن عادت نموده‌اند و خوی درندگی و وحشیگری، آنان را از انسانیت بیرون برده باشد.

من تاکنون اطلاع کافی ندارم؛ لکن آنچه مسلّم است این عمل غیرانسانی و مخالف با قوانین اسلامی از مخالفین شاه که خود را برای حفظ مصالح اسلام و ایران و جان و مال مردم به خطر مرگ انداخته‏اند و با فداکاری از هم‌میهنان خود دفاع می‌کنند – به هر مسلکی باشند – نخواهد بود و قراین نیز شهادت می‌دهد که دست جنایتکار دستگاه ظلم در کار باشد که نهضت انسانی – اسلامی ملت را در دنیا بد منعکس کند. آتش را به طور کمربند در سراسر سینما افروختن و بعد توسط مأمورین درهای آن را قفل‌کردن، کار اشخاص غیر مسلط بر اوضاع نیست.

گفتار شاه که: تظاهرکنندگان مخالف من “وحشت بزرگ” را وعده می‌دهند؛ و تکرار آن پس از واقعه که: این همان وعده بوده است، شاهد دیگری بر توطئه است؛ نه اینکه واقعاً شاه یک غیب‌گوی بزرگ است!

مصاحبه سابق شاه که ایران را با ملت نابود می‌کنم نیز شاهد این مدعا است.

اظهار تأسف و تأثر در بوق‌های تبلیغاتی از اشخاصی که هر روز دستشان تا مرفق به خون هم‌میهنان مسلمان ما فرورفته است شاهد بزرگی است بر نقشه شیطانی شاه و همدستانش، هم آنان که در اکثر شهرهای ایران دست به کشتارهای فجیع زده‌اند.

آیا مردم مظلومی که هر روز به دست همین جنایتکاران به خاک و خون کشیده شده و به وضع بسیار اسف‌باری کشته شده‏اند هم‌میهنان ما نبوده‏اند؟ قراین نشان می‌دهد که قضیه دلخراش آبادان چون کشتار سایر شهرهای ایران از یک منشأ به وجود آمده است. آیا از این جنایت کسی جز شاه و بستگانش امید نفعی داشته‌اند؟ آیا تاکنون غیر از شاه که هرچند وقت یک بار دست به کشتار وحشیانه مردم می‌زند این قبیل صحنه‌ها را به وجود آورده است و یا خواهد آورد؟

این مصیبت دلخراش برای شاه شاهکار بزرگی است تا به تبلیغات وسیع در داخل و خارج دست زند و به بوق‌ها و مطبوعات دست‌نشانده داخل و نفع‌طلب خارج دستور دهد که هر چه بیشتر برای اغفال مردم این جنایت را منتشر و به ملت محروم و مظلوم ایران نسبت دهند تا در خارج، ملت حق‌طلب ایران را مردمی که به هیچ ضابطه انسانی و اسلامی معتقد نیستند معرفی نماید.

من به ملت بزرگ ایران اعلام خطر می‌کنم، خطر اینکه دستگاه این‌گونه اعمال وحشیانه و ضداسلامی را در سایر شهرهای ایران انجام دهد تا تظاهرات پاک مردم شجاع ایران را که با خون خود ریشه درخت اسلام را آبیاری می‌کنند لوث نماید.

لازم است گویندگان، مطلبی را که به نابودی انقلاب رهایی‌بخش اسلام منجر می‌شود برای مردم روشن نمایند. این مصیبت بزرگ را به ملت مسلمان ایران بخصوص به مردم ستمدیده آبادان و به خانواده‌های داغدیده تسلیت عرض نموده و خود را در غم بزرگ و جانکاه آنان شریک می‌دانم. از خداوند تعالی نصرت اسلام و مسلمین و قطع ایادی اجانب و پیوستگان به آنها را خواستارم.

۱۷ شهر صیام ۹۸/ روح اللَّه الموسوی الخمینی»

با بازخوانی پیامی که بیش از ۴۰ سال ازآن‌گذشته است، هنوز می‌توان به نکات جالب‌توجه زیادی دست یافت. اول از همه آن که نظام شاهنشاهی در تلاش بود تا قشر مذهبی جامعه را مخالف سینما و سایر مظاهر تمدن نشان دهد و از حادثه سینمارکس استفاده می‌کرد تا به دوگانه دین سنتی در تقابل با دنیای مدرن دامن بزند. اتفاقی که می‌بینیم هنوز دشمنان نظام به شیوه‌های مختلف سعی در القای آن دارند و متأسفانه معدودی از مسئولین هم با ساخت بحران‌های مصنوعی (مثل حواشی کنسرت‌های انتخاباتی در برخی شهرستان‌ها) به آن دامن می‌زنند. امام خمینی در این پیام، ابتدا حرکت آتش‌زدن سینما را یک فاجعه و عملی غیرانسانی اعلام می‌کنند. ایشان مدتی بعد در سخنرانی تاریخی بهشت‌زهرا (س) هم به‌صراحت فرمودند: «سینما یکی از مظاهر تمدن است که باید در خدمت این مردم، در خدمت تربیت این مردم باشد.»

نکته بعدی آنجایی است که بنیان‌گذار انقلاب اسلامی، فاجعه سینمارکس را مخالف قوانین اسلام می‌دانند و به پیروان و مخاطبانشان آدرس می‌دهند که مخالفت با شاه همراه چنین رفتارهایی نخواهد بود. ایشان همچنین می‌فرمایند: «این مصیبت دلخراش، برای شاه شاهکار بزرگی است تا به تبلیغات وسیع در داخل و خارج دست زند و به بوق‌ها و مطبوعات دست‌نشانده داخل و نفع‌طلب خارج دستور دهد که هر چه بیشتر برای اغفال مردم این جنایت را منتشر و به ملت محروم و مظلوم ایران نسبت دهند تا در خارج، ملت حق‌طلب ایران را مردمی که به هیچ ضابطه انسانی و اسلامی معتقد نیستند معرفی نماید.» جالب آن که در ۴۰ سال گذشته دشمن حتی تلاش نکرده تا تاکتیک خودش را تغییر دهد و هنوز با ساخت آثاری که سعی در نمایش تصویری متحجرانه از مردم ایران دارد، هم‌وطنان ما را متهم به تعصب‌های کورکورانه، عقب‌ماندگی و سهل‌اندیشی می‌کند و در سمت دیگر اسلام را سرآغاز حرکت‌های تکفیری معرفی می‌کند. تأسف‌برانگیز آن که سینمای ما هنوز نتوانسته این ذهنیت غلط را تغییر دهد و هالیوود هم با ساخت آثاری پرتعداد هر روز موج حملات را بیشتر می‌کند. اخیراً هم که با حمایت از آثاری چون «عنکبوت مقدس» به تقدسات مردم ما دهن‌کجی واضح می‌کند.

جالب این که راه اصلاح این وضعیت را هم مؤسس انقلاب در همان روزگار آغازین نهضت فرموده است: «در زمان طاغوت همه این دستگاه‌ها دستگاه‌هایی بود که جوان‌های ما را خواب می‌کرد، ملت ما را به بیهوده روشی تبلیغ می‌کرد، همه را می‌خواست از سرنوشت خودشان غافل کند. درصورتی‌که سینما برای این مقاصد شومی که اینها در این مدت طولانی طرح‌ریزی کردند نبوده؛ اینها چیزهایی است که آموزشی است. رادیو و تلویزیون یک دستگاه آموزشی است، سینما یک دستگاه آموزشی است. باید دستگاه‌ها را به طور مسالمت، به طور صحیح، به طور سلیم اداره کرد.» مطالبه‌ای که بدون شک امروز بیش از هر زمان دیگری از مدیران فرهنگی باید داشته باشیم؛ آقایان سینما را به طور «سلیم» اداره کنید.

نوشته «عنکبوت مقدس» ادامه فاجعه «سینمارکس» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.