در این اکران ویژه که در سالن سیف‌الله داد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برپا شده بود، «آبراه کوچکی در میان هور» با حضور اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، محمد طیب مدیر کل امور جشنواره‌ها و همکاری‌های بین‌الملل سازمان سینمایی و تعدادی از شخصیت‌های  فیلم نمایش داده شد.

پس از پایان نمایش این مستند، مرتضی پایه‌شناس کارگردان و تدوینگر سینمای مستند گفت: در بخشی از فیلم، یکی از شخصیت‌های این مستند می‌گوید: اگر هر فردی در جامعه، وظیفه‌ای که بر عهده دارد، به درستی انجام بدهد و به این موضوع فکر نکند که دیگران، چه می‌کنند، کارها پیش می‌رود. این جمله برای امروزِ ایران، مفید و راهگشاست. مولانا می‌گوید: «تو نگو همه بجنگند و ز صلح من چه آید؟/ تو یکی نه‌ای هزاری، تو چراغ خود بیافروز» این، برای من انگیزه‌بخش و امیدوارکننده است. وظیفه ما این است که بکوشیم به شکل فردی، گامی برای بهبود اوضاع جامعه و سرزمینمان برداریم، شخصیت‌های «آبراه کوچکی در میان هور» مصداق این نگاه و جهان بینی هستند.

این کارگردان ادامه داد: فکر می‌کنم مخاطب این مستند، می‌توانند همه مردم ایران باشند. اما کاش دولتمردان هم این فیلم را ببینند، چرا که وظیفه پیش بردن امور با آنهاست. فردگرایی و توجه به منافع فردی یا گروهی، نمی‌تواند ما را از بحران نجات بدهد، توجه به تفاوت‌ها، استفاده از روش‌های تازه و فارغ از جنجال حرکت کردن، مسیرهای جدیدی پیش رویمان باز خواهد کرد.

کارگردان «گلوله باران» افزود: از آقای بقایی ممنونم که وقت گذاشتند و به تماشای این فیلم نشستند، امیدوارم ایشان فضایی فراهم کنند تا دیگر وزیران و دولتمردان این فیلم را ببینند. «آبراه کوچکی در میان هور» روایت جوان‌هایی است که در شرایطی دشوار و وقتی عده‌ای گمان می‌کردند به بن بست رسیده‌اند، ناامید نشدند، گمنام و بدون تبلیغات و هیاهو گره‌ها را باز کردند و پیش رفتند.

بهزاد محمدی رئیس اداره همکاری‌های فرهنگی و هنری وزارت امور خارجه در بخشی از این مراسم، با تشکر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و رائد فریدزاده که امکان این نمایش را به وجود آورد، ابراز امیدواری کرد نمایش آثار مستند در وزارت امور خارجه ادامه پیدا کند.

اسماعیل بقایی سخنران بعدی این مراسم ضمن تشکر از کارگردان و تهیه‌کننده این مستند گفت: در جمعی صمیمی هستیم، من هم بدون تکلف احساسم را درباره این مستند بیان می‌کنم. واقعا تحت تاثیر فیلم قرار گرفتم، دیالوگ‌ها فوق العاده بود. این که هر کدام ما رگ و راهی را باز کنیم، تا این راه‌ها، مسیر بزرگتر و هموارتری را بسازد، موضوعی کلیدی است. راز موفقیت یک حرکت، ایثار و فرار از ناامیدی است. آنچه در هشت سال دفاع مقدس، رخ داد و به مقاومت و پیروزی رسید، در کلام شخصیت‌های این فیلم تبلور یافته. برای رزمندگان و نسلی که سال‌های جنگ را تجربه کردند، تلاش مهم بود، آنها ترسی از دیده نشدن نداشتند، حتی به این فکر نمی‌کردند که ممکن است آیندگان هم ارزش کار آنها را ندانند، این خلوص است.

بقایی ادامه داد: اگر بخواهیم برای اخلاص، ما به ازای تصویری بسازیم، شخصیت های این فیلم هستند. من از ماجرایی که در «آبراه کوچکی در میان هور» روایت شد خبر نداشتم، وقتی نسل ما این رویدادها را نداند، احتمالا جوان امروزی هم چیزی از این ماجرا نمی‌داند. «آبراه کوچکی در میان هور» ما را دعوت می‌کند به بازخوانی این روایت‌ها و شناخت مسیرها. ما در منطقه‌ای قرار داریم که جنگ و درگیری در آن، محدود به هشت سال مشخص نبود، ما همواره در معرض تهدید هستیم، بنابراین ساخت مستند «آبراه کوچکی در میان هور» کار ارزشمندیست، چرا که ارزش‌هایی را یادآوری می‌کند که امروز باید به آنها توجه کنیم. حتما تماشای این مستند را به آقای عراقچی وزیر محترم امور خارجه توصیه می‌کنم، ایشان رزمنده و جانباز هستند و مطمئنا از تماشای این فیلم لذت خواهند برد.

در پایان این مراسم از بهنام شهبازی، مرتضی همت‌پور، سیدصباح موسوی ورکن‌الدین آقامیری از رزمندگان قرارگاه نصرت (تعدادی از شخصیت‌های مستند «آبراه کوچکی در میان هور») تقدیر شد و آنها درباره این مستند و موفقیت آن در ثبت واقعیت بخشی از تاریخ سال‌های دفاع مقدس صحبت کردند.

«آبراه کوچکی در میان هور» تولید مرکز مستند سوره است و تندیس سرو زرین جایزه شهید آوینی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» را دریافت کرده است.

نوشته اکران ویژه «آبراه کوچکی در میان هور» با حضور سخنگوی وزارت امور خارجه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برخلاف بسیاری از مستندهای آرشیوی که صرفاً به انباشتن تصاویر تاریخی می‌پردازند، «آبراه کوچکی در میان هور» تلاش می‌کند تجربه زنده آدم‌ها را در مرکز روایت قرار دهد. تهیه‌کننده و کارگردان در مصاحبه‌ها تأکید کرده‌اند که فیلم نه صرفاً بازسازی یک واقعه تاریخی، بلکه پیوند گذشته و امروز است و همین باعث می‌شود که اثر از حافظه تاریخی به میدان تجربه انسانی تبدیل شود.

از این منظر، فیلم بر وقایع دراماتیک استوار نیست؛‌ بلکه بر انسان‌هایی تمرکز دارد که در سخت‌ترین شرایط «راه حل» می‌یابند و امید را نه به‌عنوان شعار، بلکه متجلی در رفتار واقعی خود به تصویر می‌کشند.

این مستند بیش از تمرکز بر داده‌های نظامی یا جغرافیایی، به موقعیت آدم‌ها توجه می‌کند؛ جایی که ترس، امید، تصمیم و زندگی در مواجهه با سختی خود ابزار داستان‌گویی می‌شود.

پایه‌شناس با بهره‌گیری از مواد آرشیوی همراه با روایت دقیق انسانی فضای مستند را از گزارش صرف به تحلیل انسانی نزدیک می‌کند و آرشیو غنی و نوع روایت پایه‌شناس از مهم‌ترین شاخصه‌های بارز این مستند است.

فیلم نه‌تنها به گذشته نگاه می‌کند، بلکه می‌کوشد حرف امروزی داشته باشد؛ موضوعی که در بیان سازندگان نیز پررنگ بوده است و فیلم را از بازگویی صرف تاریخ به تجربه‌ای مرتبط با حال تبدیل می‌کند.

برخی از مخاطبان ممکن است با ریتمِ آرام و مکث‌های طولانی که در آثار آرشیوی دیده می‌شود ارتباط برقرار نکنند، به‌خصوص اگر تجربه قبلی با این نوع روایت نداشته باشند، اما کمی صبر به تجربه‌ ارزشمند دیداری منجر می‌شود.

اگرچه فیلم تلاش دارد گذشته و امروز را پیوند بزند و شاید پلان پایانی فیلم و حضور امروزی جوان‌های سال‌های دور قرارگاه نصرت به همین دلیل آمده است اما این پیوند برای همه مخاطبان به یک اندازه روشن نیست، به‌خصوص در فضایی که شیوه‌های سنتی مستندسازی تاریخی هنوز قوی‌تر از بیان‌های نوین انسانی هستند.

«آبراه کوچکی در میان هور» مستندی است که فراتر از ارائه صرف اطلاعات تاریخی، سعی دارد تجربه انسانی را در مرکز قرار دهد و تاریخ را نه به‌عنوان یک واقعه خشک، بلکه به‌مثابه آینه‌ای برای مواجهه با امروز بازتاب دهد. فیلم با تکیه بر روایت‌های شخصی و پژوهش دقیق، از کلیشه‌های معمول مستندهای آرشیوی فاصله می‌گیرد و به تجربه زیسته آدم‌ها می‌پردازد که خود، مهم‌ترین عنصر در داستان هستند.

نوشته میان آب و حافظه؛ وقتی هور حرف می‌زند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

یاسر فریادرس در گفتگویی تأکید کرد که این اثر روایتی انسانی است و مطرح کرد: «آنچه به اثر جان می‌دهد نقشه‌ها و داده‌های نظامی نیست، بلکه روابط انسانی و تصمیم‌هایی است که زندگی آدم‌ها را تغییر داده است. فیلم ما از دل یک واقعه تاریخی، حرف امروز را بیرون کشیده است.»

بخش‌هایی از تولید و تصویربرداری این مستند در هور و همراه با افرادی انجام شده که سال‌ها درگیر موضوع بوده‌اند. گروه سازنده تجربه کار در هور را یکی از بخش‌های متفاوت و جذاب تولید عنوان کرده‌اند.

مرتضی پایه‌شناس که پیش‌تر کارگردانی مستندهای «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه»، «گلوله‌باران»، «وطن‌دوستی» و مجموعه «هم‌مسیر» را برعهده داشته، دو سال اخیر را صرف ساخت این مستند کرده است. او که با «گلوله‌باران» سه جایزه از جشنواره «سینماحقیقت» کسب کرده، درباره اثر جدیدش معتقد است که این فیلم درباره آدم‌های معمولی است که در سختی‌ها روزنه‌ای برای عبور پیدا می‌کنند. این امید، تاریخ مصرف ندارد.

از یک منظر فیلم درباره دیروزی است که از دست رفته، اما از سویی دیگر درباره سفری مشترک از دیروز به امروز است.

«آبراه کوچکی در میان هور» با مشارکت عوامل متعددی از جمله ضیا حاتمی (تصویربردار)، اکبر یعقوبی (صدابردار)، حسن مهجوری (تصویربردار هوایی)، محمدحسین ابراهیمی (صداگذار)، علیرضا صلواتی (اصلاح رنگ) و جمعی دیگر تولید شده و محصول سازمان سینمایی سوره است.

این مستند بدون شک یکی از مهم‌ترین آثار حاضر در این دوره است که حضور آن در تنها یک بخش با واکنش پایه‌شناس هم همراه شد.

نوشته «آبراه کوچکی در میان هور» و تاریخی که هنوز زنده است؛ جدیدترین اثر پایه‌شناس روی پرده جشنواره اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مستندسازی با آرشیو، کاری است سترگ، اگرچه در ایران آنچنان که باید جدی گرفته نمی‌شود و آن را تقلیل می‌دهند و فیلمسازی درباره سوژه‌های داغ اجتماعی یا مستندسازی بر اساس مصاحبه (کله‌های سخنگو) دوستداران بیشتری نسبت به مستندهای آرشیوی دارند. مرتضی پایه شناس که در سینمای مستند به عنوان مستندساز آرشیوی مشهور است، از سوی منتقدانش متهم است که بیش از آنکه فیلمساز در صحنه باشد، فیلمساز در اتاق تدوین است، این به خودی خود نمی‌تواند محل اعتراض و انتقاد باشد، آنهم از سوی مخاطبان جدی سینمای مستند، سینمای مستند، جستجوگر و کشف کننده است و «باید» از عرصه گزارش و «ژورنالیسم» به ویژه نوع سفارشی اش فاصله بگیرد، پس صرف ساختن مستند آرشیوی، گناهی نیست همان طور که بابک بهداد در «بهارستان خانه ملت» به سراغ آرشیو رفته یا احسان عمادی در «فرار از قصر» از آرشیو استفاده کرده است. «آبراه کوچکی در میان هور» بر اساس بخشی از تاریخ ایران و نه صرفا تاریخ جنگ شکل گرفته است، برای تماشاگر واقعی سینمای مستند، برای دوستداران حقیقت، این نوع فیلم‌ها مثل حرکت همان قایق در هور، سفری به تاریخ ایران و تاریخ مقاومت در برابر دژخیم است.

پایه شناس، با رعایت جزییات و مکث فراوان (بدون آنکه ضرباهنگ فیلم دچار مشکل شود) برای شما قصه جوانانی را روایت می‌کند که در روزهای سخت جنگ مشغول شناسایی بودند. اگر سال‌ها قبل در سینمای داستانی، از رسول ملاقلی پور و فیلم‌هایش یاد می شد که تصویر کلیشه‌ای رزمنده را شکسته و به «انسان در جنگ» نزدیک شده، پایه شناس در «آبراه کوچکی در میان هور» و «گلوله باران» به «انسان» و «انسان در بحران» پرداخته است. مردانی که در «گلوله باران» دچار بحران شده بودند، شبیه تصویر رسمی از مدافعان حرم نیستند، انسانند، فریاد زده، می‌ترسند و به زندگی چنگ می‌زنند. در «آبراه…» جوانان فیلم، قهرمانند. اگرچه فیلمساز به این وجه از شخصیت آن ها اشاره نمی‌کند. آنها جوانند، سرخوش، دوستدار هیجان و تجربه یک رخداد و بیش از آن «آرمان خواه» و «میهن دوست». حرفه دشوار آنان، شناور بودن در آب در ساعات طولانی، زدن به دل حادثه در بحران و همه جزئیات در فیلم وجود دارد. صداهای آرام، سکوتی که گاه هراس آلود است و «زندگی» که زیر سایه «مرگ» خودش را به رخ می‌کشد.

فیلم پایانی خاطره انگیز دارد، در هر بار تماشای «آبراه کوچکی در میان هور» در فصل پایانی اشک به چشمم آمد، گویی تاریخ را با شخصیت‌های فیلم قدم زدم و به رستگاری رسیدم، رهایی از هیاهوهای دوران پس از جنگ، دل سپردن به قهرمانانی که نامشان شاید در تاریخ گمشده است.

مستند «آبراه کوچکی در میان هور» درباره ایران، مردم ایران، درباره آزادی و درباره وطن است، فیلم پایه‌شناس، برای تماشا صبوری و تمرکز می‌خواهد، اما شما را با خود همراه می‌کند. فیلم تنفس در فضایی از دست رفته و به تاریخ پیوسته است، با تصاویری که درست انتخاب شده و صداهایی که هوشمندانه کنار هم قرار گرفته، یک مستند تاریخی که ملال آور نیست و حرف امروز را می‌زند، حرف ایران را.

«آبراه کوچکی در میان هور» به کارگردانی مرتضی پایه شناس و تهیه‌کنندگی یاسر فریادرس برای دریافت جایزه شهید آوینی رقابت می‌کند.

منبع: خبرگزاری آنا

نوشته «آبراه کوچکی در میان هور»؛ روایت دیدنی از قهرمانان گمنام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«آبراه کوچکی در میان هور» به تهیه کنندگی یاسر فریادرس تولید شده است. این فیلم، روایتی است درباره آنهایی که در بن بست، امیدوارانه به جستجوی کشف راه‌های تازه هستند.

عوامل این پروژه عبارتند از تهیه‌کننده: یاسر فریادرس، کارگردان و تدوینگر: مرتضی پایه‌شناس، صداگذار: محمدحسین ابراهیمی، مدیرتولید و دستیار کارگردان: فرهاد درودگر، سرپرست گروه تحقیق: مرتضی قاضی، پوستر: محمد تقی‌پور، طراح نشانه پوستر: مازیار دهقانی، تصویربردار: ضیا حاتمی، دستیار تصویربردار: احمدرضا ثنایی، صدابردار: اکبر یعقوبی، تصویربردار هوایی: حسن مهجوری، اصلاح رنگ: علیرضا صلواتی. محصول: سازمان سینمایی سوره.

مرتضی پایه‌شناس کارگردانی مستندهای «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه»، «گلوله باران»، «وطن دوستی»، مجموعه مستند «هم‌مسیر» و … را در کارنامه دارد.

نوشته پوستر «آبراه کوچکی در میان هور» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین در آستانه پخش این اثر، از پوستر و تیزر «هزار زخم و یک مرهم» رونمایی شد.

این مستند ترکیبی که در موسسه بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت و خانه تولیدات جوان مرکز سیمرغ تولید شده است، درباره دیدار تاریخی رئیس جمهور وقت، آیت‌الله‌ خامنه‌ای از اورژانس‌ها، بیمارستان‌ها و نقاهتگاه‌های جبهه‌های دفاع مقدس در تابستان ۶۷ است که علاوه بر مصاحبه با روایان این دیدار تاریخی، برای نخستین بار تصاویر آرشیوی از آیت‌الله خامنه‌ای با لباس سبز پاسداری و روپوش پزشکی را نمایش می‌دهد که روزی ماندگار در تاریخ بهداری رزمی است.

دیگر عوامل ساخت «هزار زخم و یک مرهم» عبارتند از؛ تدوین: داود کاظمی، تصویربرداران: علی پوراسد، سیدحسین سیدی پریشان، اصلاح رنگ و نور: مرتضی اسماعیل آبادی، صدابردار: فرشید دارابی، ناظر کیفی: امین قدمی، دستیار تهیه‌کننده: کیوان قاسمی و مدیر تولید: احمدرضا ثنائی.

نوشته مستند «هزار زخم و یک مرهم» روی آنتن می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«آبراه کوچکی در میان هور» به تهیه‌کنندگی یاسر فریادرس متقاضی حضور در هجدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» است.

عوامل این پروژه عبارتند از تهیه‌کننده: یاسر فریادرس، کارگردان و تدوینگر: مرتضی پایه‌شناس، مدیرتولید: فرهاد درودگر، سرپرست گروه تحقیق: مرتضی قاضی، تصویربردار: ضیا حاتمی، دستیار تصویربردار: احمدرضا ثنایی، صدابردار: اکبر یعقوبی، تصویربردار هوایی: حسن مهجوری، محصول: سازمان سینمایی سوره.

مرتضی پایه‌شناس کارگردانی مستندهای «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه»، «گلوله باران»، «وطن دوستی»، مجموعه مستند «هم‌مسیر» و … را در کارنامه دارد.

نوشته مستند «آبراه کوچکی در میان هور» روی میز تدوین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عوامل این پروژه عبارتند از تهیه‌کننده: یاسر فریادرس، کارگردان و تدوینگر: مرتضی پایه‌شناس، مدیرتولید: فرهاد درودگر،  سرپرست گروه تحقیق: مرتضی قاضی، تصویربردار: ضیا حاتمی، دستیار تصویربردار: احمدرضا ثنایی، صدابردار: اکبر یعقوبی، تصویربردار هوایی: حسن مهجوری، محصول: سازمان سینمایی سوره.

مرتضی پایه‌شناس کارگردانی مستندهای «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه»، «گلوله باران»، «وطن دوستی»، مجموعه مستند «هم‌مسیر» و … را در کارنامه دارد.

نوشته مستند «آبراه کوچکی در میان هور» کلید خورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست، از پوستر این دوره از جشنواره رونمایی شد و سپس یاسر فریادرس؛ دبیر جشنواره و قائم‌مقام شبکه مستند توضیح داد: امروز می‌توانیم ادعا کنیم که این جشنواره از این منظر که مخاطبان زیادی در سراسر کشور آن را از تلویزیون تماشا می‌کنند، پرمخاطب‌ترین جشنواره مستند است. امسال برای دومین سال متوالی بخش مجموعه مستند را داریم و از این نظر که آثار از تلویزیون پخش می‌شوند اهمیت ویژه‌ای دارد. همینطور برای دومین سال متوالی اختتامیه را در شهرستان برگزار می‌کنیم چراکه باور داریم مخاطب را نباید به شهر تهران محدود کنیم.

وی ادامه داد: برای این جشنواره یک تعدادی حامی از جمله سازمان سینمایی سوره، شرکت ملی نفت ایران، مرکز هنری رسانه‌ای نفت نهضت و معاونت امور اجتماعی و فرهنگی داریم. اگرچه جوایز ما در این جشنواره رقم چشم‌گیری نیست اما امسال جوایز را در برخی از بخش‌ها دوبرابر کردیم تا حداقل انگیزه‌ای برای مستندسازان باشد. البته خود مستندسازان نیز بازخوردی که از جشنواره گرفتند قابل توجه بوده و برگ برنده آنها محسوب شده است.

فریادرس در مورد تعداد آثار توضیح داد: امروز بعد از جلسه، فراخوان منتشر می‌شود اما پارسال ۶۰۰ اثر به دبیرخانه آمد. کیفیت برای ما مهم‌تر از کمیت است و به هیات انتخاب بستگی دارد که چه تعداد اثری را انتخاب می کنند.

وی همچنین در مورد حضور مستندهایی که از جشنواره های دیگر به این جشنواره می آیند گفت: هیات انتخاب ما به جشنواره های دیگر نگاه نمی کنند اما طبیعی است که یکسری از آثاری که در جشنواره‌های دیگر دیده شدند اینجا هم دیده می‌شوند. البته اینطور هم نیست که با وجود آنها آثار دیگر دیده نشوند. از این موضوع هم فایل نشویم که قصد ما در جشنواره این نبوده که تنها از فیلم‌های دیده شده در جشنواره‌های دیگر استفاده کنیم.

*برگزاری اختتامیه در شهرستان

دبیر جشنواره درخصوص جزئیات اختتامیه گفت: با  شهرهای شیراز، تبریز، آبادان و خارک در حال رایزنی هستیم اما فعلا هیچکدام قطعی نیست و شاید یک مکان جدیدی غیر از اینها آماده شود اما اینکه حتما اختتامیه در شهرستان برگزار می شود، قطعی است. حتما مانند هر سال دو بزرگداشت داریم اما هنوز شخص مورد نظر مشخص نیست.

فریادرس با اشاره به توجه ویژه به مستندهای حیات وحش بیان کرد: از این جهت که مستدهای حیات وحش در جشنواره های داخلی دیده نمی‌شوند و جای دیگر مورد توجه قرار نمی گیرد وظیفه تلویزیون است که آنها را حمایت کند. شاید این مستندها از لحاظ نوع تولید خیلی متفاوت باشند اما به یک نوع فرم جدید برای خود رسیدند که در دنیا هم ستایش شده‌اند. به همین دلیل هم نگاه ویژه ای از سوی جشنواره ما خواهند داشت و  نسبت به سختی کاری که دارند حق پخش دوبرابری خواهند داشت.

وی در مورد پایش محتوایی و موضوعی در دوره های قبل توضیح داد: قالب مستندهایی که تولید شده و می‌شوند اجتماعی بوده‌ و هستند. چراکه مستندهای اجتماعی بیشتر دیده می‌شوند اما ما قصد این را نداشتیم که مستندهای اجتماعی را بیشتر بولد کنیم. به هرحال سعی کردیم به تنوع ژانر اهمیت دهیم و سعی کردیم داورانی را انتخاب کنیم که در همه ژانرها فعالیت داشته‌اند. سازمان‌های مختلف در این سال‌ها به ما کمک کردند مثل سازمان اوج، سازمان سینمایی سوره و حوزه هنری، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی که با حمایت‌ آنها اقبال ویژه‌ای به جشنواره شده است.

فریادرس در خصوص کیفیت آثار نیز بیان کرد: به نظر من در کل در هر جشنواره ای میزان کیفیت را داوران و سطح داوری مشخص می کند. ما مدعی هستیم که داورانمان همه از بهترین های مستندسازی هستند و جشنواره هم کیفیتی خوب و قابل قبولی دارد. در این سال ها افت کیفیت نداشتیم.

وی در مورد علت تاخیر در اهدای جوایز نیز توضیح داد: طول برگزاری جشنواره طولانی است اما هیچوقت اهدای جوایز بیش از دو ماه زمان نبرده است. این تاخیر هم به علت مشکلات مالی شبکه مستند است. حتما سعی می‌کنیم این تاخیر را جبران کنیم چراکه حق برگزیدگان است که جوایزشان در اختتامیه دریافت کنند.

دبیر جشنواره در مورد آثار دفاع مقدسی نیز گفت: ما بخش موضوعی نسبت به جشنواره های دیگر نداریم و کیفیت برایمان مهم است اگرچه موضوعی مثل دفاع مقدس برایمان مهم است اما اگر کار با کیفیت باشد انتخاب می شود. چراکه ارزش گذاشتن به دفاع مقدس این است که کار خوب پخش کنیم که متاسفانه تعداد کارهای خوب هم در این حوزه کم شده است.

*بیشترین تولیدات را در ژانر اجتماعی و محیط‌زیست داریم

در ادامه این نشست مهدی میرتیموری؛ دبیراجرایی جشنواره گفت: به عنوان مهمترین مطلبی در مورد این جشنواره باید بگویم که این تنها جشنواره ای است که همه حوزه های مستند را در سه بخش عکس، فیلم و مستندنگاری پوشش می‌دهد. مسیری که تا امروز آمدیم پرفراز و نشیب بود تا به اینجا رسید و اول بخش فیلم را داشتیم سپس بخش عکس به جشنواره اضافه شد و اکنون هم مستندنگاری اضافه شده است.

وی ادامه داد: در طی این سالها آثار زیادی به دبیرخانه رسیده و هر سال هم ما بخش موضوعی جشنواره را رصد کرده‌ایم و در نتیجه این رصد به این نتیجه رسیدیم که تولید با موضوع اجتماعی و محیط زیست بیشتر از ژانرهای دیگر بوده است. در طول این شش دوره بخش قابل توجه جوایز هم مربوط به حیات وحش و محیط زیست بوده است. به لحاظ جغرافیایی هم جشنواره ای هستیم که اکثر مستندسازان از همه نقاط کشور با آن درارتباط هستند.

میرتیموری بیان کرد: جشنواره ما بودجه اختصاصی ندارد و طبق روندی در شبکه به وجود آمده و مانند هر تولیدی تهیه‌کننده دارد.

وی در پایان گفت: از بعد جلسه امروز فراخوان جشنواره به طور رسمی منتشر می‌شود و دوستان می‌توانند تا ۱۵ مرداد ماه در ۴ بخش آثار خود را بفرستند. بستگی به استقبال روزهای آخر دارد و ممکن است که تمدید داشته باشیم. زمان پخش هم قطعا شهریور ماه است اما تاریخ دقیق هنوز مشخص نیست. دو ماه شبکه مستند درگیر پخش جشنواره خواهد بود در ساعت ۲۱ و ۲۴ آثار پخش خواهند شد. بنا داریم با کمک حوزه هنری در خارج از تلویزیون نیز پخش داشته باشیم. اختتامیه احتمالا آبان و آذرماه خواهد بود.

نوشته افزایش دوبرابری جوایز جشنواره تلویزیونی مستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

یاسر فریادرس از مدیران جوان مستند است که پیش‌ازاین مدیریت مرکز مستند سوره حوزه هنری را برعهده داشته است و طی سالیان گذشته آثاری همچون مستندهای «تنها مدرس»، «فرزند ایران»، «باشگاه شهرت» و.. و برنامه‌های تلویزیونی «به‌اضافه مستند» و «قبل انقلاب» را تهیه‌کنندگی کرده است.

نوشته یاسر فریادرس قائم‌مقام شبکه مستند شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این مراسم که با حضور مستندسازان، مدیران و فعالان عرصه هنر برگزار شد، حمیدرضا جعفریان بیان داشت: مرکز مستند سوره در سال‌های اخیر سهم قابل توجهی در عرصه سینمای مستند ایران داشت و این اتفاق ثمره زحمات آقایان یزدی و فریادرس بوده است. میزبانی از مستندسازان مستعد و کارگردانان توانمند و افتخار همکاری با تعداد بسیاری از فیلمسازان که در این سالها حوزه هنری را خانه خود دانستند دستاور بزرگی است و امید داریم این مسیر ادامه یابد و همراه با پرورش نسل تازه‌ای از مستندسازان باشد.

همچنین محسن یزدی، مدیر شبکه مستند سیما از دیگر حاضران مراسم در سخنانی اظهار داشت: مهمتر از تولید اثر، پرورش نیروی انسانی توانمند در عرصه هنر مهم است. من خود را از حوزه هنری می دانم. حوزه هنری ذاتا مستعد پرورش نیروهای متخصص است. مجموعه‌ای که ریشه و خواستگاه فرهنگی دارد و زمینش مستعد پرورش نیرو است. ما این اتفاق را در مجموعه مرکز مستند سوره نیز شاهد بودیم و خداروشکر این مسیر تا امروز ادامه‌دار بوده است.

در حکم رئیس سازمان سینمایی حوزه هنری خطاب به امیر مهریزدان آمده است:

«نظر به صلاحیت تخصصی، سابقه تولیدی و مدیریتی مدید در حوزه مستند و تعهد اخلاقی و کاری شما، به موجب این حکم جنابعالی به سمت مدیر «مرکز مستند و تلویزیونی سوره» سازمان سینمایی حوزه هنری انقلاب اسلامی منصوب می‌شوید. اهم مسئولیت‌های جنابعالی در این سمت به شرح زیر است:

توسعه فعالیت‌های مرکز مستند به مرکز مستند و تلویزیونی سوره از طریق راهبرد ایجاد یک مرکز تولیدی چابک با تمایزات محتوایی متمرکز بر مسائل مهم انقلاب اسلامی و گفتمان پیشرفت و امید

تمرکز بر حوزه‌های موضوعی فرهنگ و هنر و گنجینه‌های محتوایی تاریخ شفاهی و ادبیات پایداری حوزه هنری از طریق اتصال و ارتباط با اجزای مربوطه در حوزه هنری انقلاب اسلامی

توجه به فراتهران و استفاده از ظرفیت مستندسازان و برنامه‌سازان توانمند و با انگیزه در سراسر کشور

همکاری با سایر مراکز تولیدی سازمان سینمایی در جهت هم‌افزایی محتوایی

توسعه ارتباطات و همکاری‌ها با سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی در تولید و تلاش برای تثبیت و ارتقاء رویه تولیدات مستند و برنامه‌های ترکیبی

هم‌افزایی با مراکز و نهادهای فرهنگی فعال جبهه انقلاب در حوزه مستند و برنامه تلویزیونی»

در این مراسم که با حضور مستندسازانی چون وحید چاووش، محمدرضا کریمی راد، مهدی شامحمدی، شهرام میراب اقدم، محمدحسن یادگاری، حجت عدالت پناه، امیررضا مافی، محمدرضا بورونی، محمدمهدی دزفولی و… برگزار شد، جعفریان از زحمات چندساله یاسر فریادرس در مسیر راه‌اندازی و توسعه مرکز مستند سوره تقدیر کرد. فریادرس پس از خداحافظی از حوزه هنری، به شبکه مستند سیما رفت.

گفتنی است امیر مهریزدان پیش‌ از این سابقه مدیریت در مرکز مستند سفیرفیلم و مرکز مستند موسسه راه (عمار) را برعهده داشته است.

نوشته امیر مهریزدان مدیر مرکز مستند سوره شد/ خداحافظی یاسر فریادرس از حوزه هنری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شاید بتوان گفت علاوه بر خالقان این سه اثر یکی از دغدغه‌های اصلی مرکز مستند سوره به‌عنوان یکی از حامیان مستندسازان، دردهای اجتماعی است.

یاسر فریادرس مدیر مرکز مستند سوره سازمان سینمایی حوزه هنری در گفت‌وگو با خبرنگار سوره سینما درباره این موضوع توضیح داد: تمرکز این مرکز از سال ۹۹ روی مسائل اجتماعی و ساخت مستندهایی با این موضوع است و کار بزرگ را زمانی انجام می‌دهیم که بتوانیم گوشه‌ای از مسائل اجتماعی را مطرح و به حل آن کمک کنیم البته این کار بزرگ با حمایت مخاطبان به سرانجام می‌رسد یعنی اگر با تماشای مستند توسط مخاطبان مطالبه‌گری شکل بگیرد سرعت حل این مسائل بیشتر از پیش می‌شود.

وی با اشاره به اینکه اعتیاد، مهاجرت غیرقانونی، مشکلات مرزنشینان و قاچاق سوخت موضوع سه اثری است که در جشنواره سینماحقیقت به نمایش درآمده‌اند، گفت: «هیچ‌کس منتظرت نیست» اثر محسن اسلام‌زاده مشکلات زنان معتاد و کارتن‌خواب را به تصویر کشیده است. «من زنده برگشتم» ساخته مجتبی حیدری به سوخت‌بری و قاچاق سوخت در مناطق مرزنشین پرداخته است و «زمزمه‌های گمشده در دوردست» به کارگردانی منصور فروزش و تهیه‌کنندگی سیدمهدی دزفولی و منصور فروزش از مهاجرت غیرقانونی می‌گوید.

مدیر مرکز مستند سوره در ادامه با اشاره به اینکه امیدوار است مستند «هیچ‌کس منتظرت نیست» در بخش مستندهای بلند جشنواره سینماحقیقت موردتوجه قرار بگیرد و دیده شود، درباره آن توضیح داد: محسن اسلام‌زاده در این مستند علاوه بر آنکه به زندگی سپیده علیزاده مدیر مرکز نور سپید هدایت و تلاشی که برای ارائه خدمات به این قشر از زنان می‌کند، می‌پردازد از زندگی زنان آسیب‌دیده یعنی معتاد و کارتن‌خواب در این مرکز می‌گوید.

به گفته فریادرس، «هیچ‌کس منتظرت نیست» جزو کارهای جدی مرکز مستند سوره بود که باتوجه‌به سختی پروژه از آن حمایت و کار تولید شد.

وی درباره مستند «من زنده برگشتم» که خروجی یکی از سفرهای کارگردان آن است، مطرح کرد: مجتبی حیدری کارگردان این اثر پیش‌تر به‌عنوان عکاس اجتماعی شناخته می‌شود چراکه سال‌هاست در این حوزه فعالیت می‌کند و در حال حاضر هم آژانس عکاسی سو را با همکاری دوستان خود راه انداخته است.

مدیر مرکز مستند سوره افزود: من احساس کردم ازآنجاکه کارگردان برای عکاسی سفر و سوژه‌های خوبی را پیدا می‌کند، می‌تواند مستندی را هم تولید کند که «من زنده برگشتم» خروجی یکی از این سفرهاست البته ساخت مستندهایی بدین شکل قرار است ادامه‌دار باشد.

فریادرس دلیل قرارگرفتن مستند «زمزمه‌های گمشده در دوردست» در بخش خارج از مسابقه جشنواره سینماحقیقت را اکران آن در جشنواره جهانی فیلم فجر دانست و درباره موضوع آن تصریح کرد: این مستند درباره پناه‌جویان و مهاجرت غیرقانونی است و فراموش نکنیم که ما همیشه در آثارمان کشورهای مهاجرپذیر را یا مدینه فاضله و یا سیاه مطلق ترسیم کرده‌ایم.

وی با بیان اینکه شاید بتوان گفت همیشه در آثار مستند به مسئله مهاجرت با مختصات واقعی پرداخته نشده است، اظهار کرد: دلیل حمایت ما از این مستند این بود که تلاش کرده است تصویری واقعی از کسانی که می‌خواهند به‌صورت غیرقانونی از کشور خارج شوند، ارائه دهد.

مدیر مرکز مستند سوره با اعلام این خبر که این کار در آینده‌ای نزدیک در چند قسمت از تلویزیون پخش می‌شود، مطرح کرد: در هر قسمت از این مستند تلویزیونی به سرنوشت هرکدام از سوژه‌هایی را که در این مستند به آن‌ها توجه شده است، می‌پردازیم.

فریادرس در ادامه با بیان به اینکه تولیدات مرکز مستند سوره همیشه در جشنواره سینماحقیقت موردپسند مخاطبان قرار گرفته است، عنوان کرد: جشنواره سینماحقیقت سال ۹۹ و امسال به دلیل شیوع کرونا قدری محدودتر برگزار شده اما اکران آنلاین مستندها مزیتی است که باعث می‌شود مخاطبان گسترده‌تری کارها را ببینند. اگرچه سالن‌های سینما تب‌وتاب گذشته را ندارند اما پیش‌بینی من از استقبال مخاطبان از مستندهای تولید شده در مرکز مستند سوره این است که مانند سال‌های گذشته موردپسند مخاطبان واقع شود.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به اولویت‌ها و دغدغه‌های این مرکز برای مشارکت در ساخت مستند اظهار کرد: یک فرد زمانی در کارش موفق است که دغدغه تولید کاری را داشته باشد اما معمولاً دوستان که به ما مراجعه می‌کنند، می‌پرسند اولویت شما برای مشارکت در ساخت چیست؟ طبیعی است که ما یکسری اولویت برای تولید داریم اما این اولویت‌ها باید به دست کاردان سپرده شود به‌عنوان‌مثال کسی که دغدغه کار اجتماعی ندارد، نمی‌تواند مستندساز اجتماعی خوبی باشد.

فریادرس در پایان خاطرنشان کرد: اعلام یکسری اولویت‌ها باعث می‌شود مستندساز خود را با آن‌ها وفق دهد و این به نظر نتیجه مطلوبی ندارد درصورتی‌که دغدغه می‌تواند به‌صورت مشترک پدید آید یعنی ما اگر قرار است کار اجتماعی بسازیم باید به دنبال مستندسازی برویم که دغدغه کار اجتماعی دارد. البته چند اولویت در مرکز مستند به‌اصطلاح جا افتاده است که آن هم کار در حوزه اجتماعی و حوزه پهلوی است که اکثر مخاطبان مرکز مستند سوره را با آثار تولید شده در حوزه پهلوی می‌شناسند. همچنین ما از کارهای خوبی که به هر دلیلی با مشکلاتی در ساخت مواجه شده‌اند، حمایت می‌کنیم.

نوشته تمرکز مرکز مستند سوره روی تولید مستندهای اجتماعی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«مهین» مستند جنایی داستانی است که در آن جنبه‌های مختلف شخصیت مهین قدیری و پرونده قتل‌های او مورد بررسی قرار می‌گیرد. مهین قدیری که پرونده‌اش در سال ۱۳۸۷ توجه افکارعمومی را به خود جلب کرده بود، به‌عنوان اولین قاتل سریالی زن در ایران معرفی شده است.

این فیلم مستند برای اولین‌بار در جشنواره سینماحقیقت به نمایش درآمد و با تحسین بسیاری روبه‌رو شد. این فیلم مستند در اولین پخش تلویزیونی خود در برنامه «به اضافه مستند» شبکه مستند رونمایی می‌شود.

در این قسمت و پس از پخش مستند، میز کارشناسی برنامه با حضور سرهنگ سعید پیرزاد از کارآگاهان برجسته جنایی برگزار می‌شود و او ابعاد ناگفته‌ای از پرونده قتل‌های سریالی مهین را بیان می‌کند. این قسمت از برنامه، روز سه‌شنبه ۱۲ مردادماه ساعت ۲۰:۳۰ از شبکه مستند پخش خواهد شد و بازپخش آن روزهای چهارشنبه ۱۳ مرداد ساعت ۸:۳۰ و جمعه ۱۵ مرداد ساعت ۱۵ است.

«به اضافه مستند»، مجموعه برنامه تلویزیونی شبکه مستند است که به پخش مستندهای دیده نشده داخلی و خارجی در تلویزیون و بحث کارشناسی پیرامون موضوع مستند می‌پردازد. این برنامه با اجرای امین قدمی، کارگردانی محسن کریمیان و تهیه‌کنندگی یاسر فریادرس با آیتم‌های مختلف سه‌شنبه‌های هر هفته ساعت ۲۰ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته رونمایی از مستند «مهین» در برنامه «به اضافه مستند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

* یاسر فریادرس، مدیر مرکز مستند سوره: جسارت شبکه‌ مستند ستودنی است

چرا «قبل انقلاب» ساخته شد: درخصوص برنامه قبل انقلاب باید اشاره کنم این برنامه را دو سال و اندی پیش ضبط کرده‌بودیم و دنبال فرصت مناسب برای پخش از تلویزیون بودیم.

البته با چند جا مذاکره کردیم و انتظار هم نداریم هر چه تولید می‌کنیم، تلویزیون هم پخش کند. از رسانه‌های مجازی همچون وی‌اودی‌ها هم درخواست‌هایی داشتیم که این برنامه از این فضاها پخش شود اما احساس کردیم بهترین فضا برای دیده‌شدن تلویزیون است.

بنابراین صبر کردیم در موقعیت مناسب پخش کنیم. از سوی دیگر در فضای تلویزیون سابق بر این درخصوص پهلوی این‌طور صحبت نشده‌است که مخالفان و موافقان درباره پهلوی حرف بزنند.

دلیل این‌که چرا رفتیم سراغ موضوع چگونگی به قدرت رسیدن حکومت پهلوی، این است که می‌توان در قالب مناظره به جزئیات این مساله پرداخت. علاوه بر آن سؤالاتی در جامعه است که یک جایی باید درباره‌اش صحبت شود. ذهنیت‌هایی وجود دارد که می‌گویند طیف خاصی به پهلوی انتقاد دارند که این طیف وابسته به جمهوری اسلامی ایران است. در حالی که ما با این برنامه تلاش کردیم نشان بدهیم فقط مخالفان پهلوی از این طیف نیستند و مورخانی از سلایق مختلف هم انتقادهایی دارند.

همه مهمانان دعوت شده، در برنامه حاضر شدند: با ساخت برنامه «قبل انقلاب» احساس کردیم، می‌شود درباره نظرات مختلف درباره پهلوی صحبت کرد. البته ما سراغ نظرات متفاوت رفتیم تا حرف‌های شنیدنی تاریخ‌نگاران شنیده‌شوند.

ما از خیلی‌ها دعوت کردیم، حتی از تاریخ‌پژوهانی که معتقد بودند در دوران رضاخان اتفاقات مثبت افتاده‌است، اما برخی نپذیرفتند.

در مجموع سعی کردیم نظرات موافق و مخالف در کنار هم و روبه‌روی هم قرار بدهیم تا شنیدن مباحث برای بینندگان هم جذاب باشد. خوشبختانه با بازخوردهای خیلی خوبی هم روبه‌رو شدیم.

پخش اولین قسمت و حاشیه‌های آن: شبکه‌مستند جسارتی در پخش برنامه داشت که ستودنی است. ما تلاش کردیم تا مباحث برنامه «قبل انقلاب» برای مخاطبان کاربردی باشد و به اطلاعات‌شان اضافه شود.

ضمن این‌که شنیدن مباحث هم برایشان جذاب باشد. معتقدم باید در چنین برنامه‌هایی فضای آزاد برای گفت‌وگو داشته‌باشیم تا نظرات متفاوت رد و بدل شود. در این صورت عیار آدم هم مشخص می‌شود. بنابراین پخش چنین گفت‌وگوهایی به نفع مردم است.

مهمانان قسمت‌های آتی برنامه: کامران پورصفر و مسعود کوهستانی‌نژاد با هم در یک برنامه حضور دارند. صادق زیباکلام و کامران پورصفر مهمانان دیگر قسمت‌ها هستند. مجید تفرشی و صادق زیباکلام در یکی دیگر از قسمت‌ها با هم صحبت می‌کنند.

مجید تفرشی و مسعود کوهستانی‌نژاد هم در یک قسمت حضور دارند. محمدعلی بهمنی قاجار و لطف‌ا… آجودانی هم در یکی از قسمت‌ها درباره پهلوی صحبت می‌کنند.

انتخاب بهروز افخمی، به عنوان مجری: سکوت‌های بجای افخمی باعث شد تا اجرای این برنامه برای مخاطبان هم جالب باشد. نحوه مدیریت یک مجری در برنامه‌های گفت‌وگو محور اهمیت زیادی دارد، زیرا مجری باید بداند در چه مواقعی از بحث نباید ورود پیدا کند تا حرف‌های کارشناسان به بیراهه نرود و همه این معیارها را افخمی دارد. متاسفانه شاهد هستیم گاهی دخالت مجری باعث می‌شود مباحث از تب و تاب بیفتد و افت ریتم داشته‌باشیم، اما شجاعت افخمی در اداره مباحث برنامه قبل انقلاب و خونسردی در زمان‌هایی که مهمانان به چالش رسیده‌بودند، باعث شد اجرای برنامه رنگ و لعاب دیگری به خودش بگیرد.

ضمن این‌که می‌دانستیم افخمی سواد تاریخی دارد و تسلطش در این حوزه‌ها کم نیست. کتابخوان و فیلمساز است. همه این موارد ما را بر آن داشت تا به انتخاب او برسیم. جالب است مهمانان برنامه هم بر این موضوع تاکید داشتند که انتخاب مجری بجا بوده و اتفاق خوبی افتاده‌است.

* محسن یزدی، مدیر شبکه مستند: انتظار این حد بازخورد نداشتیم

محسن یزدی، مدیر شبکه مستند درباره پخش این اثر می‌گوید: تقریبا چهار پنج سالی است که روی موضوع پهلوی متمرکز شده‌ام. چون معتقدم استدلال‌ها درباره پهلوی، عقلانی و منطقی است و نیاز به شعار و احساسات نیست، بلکه می‌توان با زبان منطقی و عملی در این باره بحث کرد. بنابراین کسانی که فکر می‌کنند و معتقدند در دوران رضاشاه اتفاقات عجیب در کشور رخ داده در این برنامه دعوت شده تا بیایند و نظرات‌شان را بگویند.

وی ادامه می‌دهد: یکی از ویژگی‌های برنامه «قبل انقلاب» این است که مهمانانی با نظرات متنوع دعوت کرده و فقط طیف حزب‌اللهی‌ها نیستند که مخالف عملکرد رضاشاه هستند، بلکه طیف‌های گسترده‌ای مخالف هستند و آن را افسانه‌سرایی می‌دانند. به هر حال در برنامه قبل انقلاب بستری فراهم شده تا همه حرف‌هایشان را در این بستر بزنند. شنیدن نظرات موافق و مخالف جذابیت‌های خودش را دارد. ما سعی کردیم هر کس نظراتش را در فضای آزاد مطرح کند. اگر هم قدری کم کردیم به خاطر این نبود که بخواهیم برنامه را حذف کنیم، بلکه در راستای ریتم برنامه بود.

مدیر شبکه مستند تاکید می‌کند: مخاطبان استدلال‌های هر دو طرف را گوش می‌دهند و قضاوت نهایی با خودشان است که بگویند کدام استدلال منطقی‌تر است.

یزدی در پاسخ به این سوال که فکر می‌کردید تا این میزان با بازخوردهای خوبی روبه‌رو شوید؟ توضیح می‌دهد: واقعیت این که فکر می‌کردم دیده‌شود اما نه در این حد. اما خوشبختانه برنامه طراحی بسیار خوبی دارد و با جذابیت‌های بصری و شنیداری هم همراه هست.

وی درباره خونسردی افخمی هنگام اجرا می‌گوید: ویژگی مجری این است که در مناظره شجاعت داشته‌باشد و دست و پایش را گم نکند. افخمی با این‌که کارش اجرا نیست اما اجرای خوبی دارد. ضمن این‌که مطالعات از قبلش هم به این موضوع کمک کرده‌است. خونسردی در اجرا کمک می‌کند تا مجری بداند کجا باید حرف بزند و کجا مکث داشته‌باشد و بهروز افخمی این ویژگی‌ها را در اجرای برنامه «قبل انقلاب» دارد.

مدیر شبکه مستند در پاسخ به این سوال که آیا دیگر قسمت‌های این برنامه هم به اندازه قسمت اول گرم و با چالش همراه است یا نه؟ توضیح می‌دهد: در برنامه میدان انقلاب از آدم‌های باسواد دعوت شده تا مردم شاهد مناظره‌های جذابی باشند. به نظرم این اتفاق در قسمت‌های بعدی هم رخ داده و برای خودم هم شخصا جذاب است. در مجموع مخاطبان با تماشای این برنامه استدلال‌های منطقی و عقلانی را درباره پهلوی می‌شنوند و می‌توانند قضاوت کنند حق با کیست. در مجموع شفاف‌سازی خوبی از این مقطع تاریخ صورت گرفته‌است.

* بهروز افخمی: به جای تشویش، تشویق کنیم

اجرای برنامه «قبل انقلاب» متفاوت از دیگر اجراهایتان بود. با این‌که دو مهمان با هم بحث و جدل‌شان بالا گرفته‌بود، سعی کردید با خونسردی اجرا کنید. دلیل این خونسردی چه بود، زیرا برای مخاطبان هم این واکنش شما جالب بود؟

اعتقاد دارم همه مجریان باید در اجرا خونسردی‌شان را حفظ کنند اما به خاطر وحشتی که گاهی از کانال‌های مختلف به مجری‌ها منتقل می‌شود. باعث می‌شود شاهد خونسرد نبودن مجریان شویم. به نظرم باید مجریان شجاعت داشته‌باشند و نباید با رفتارهای‌مان باعث تشویش در میان مجریان شویم. علاوه بر آن معتقدم برای ورود به مباحث این‌چنینی نیاز است مجریان خونسرد باشند تا کارشناسان به‌راحتی حرف‌هایشان را بزنند. دلیل خونسردی من در اجرای برنامه قبل انقلاب این بود.

شما سال‌هاست فیلمساز هستید و برخی مواقع هم اجرا می‌کنید. حالا با همه این موارد خودتان را تا چه میزان مجری می‌دانید؟

طبیعی است که خودم را مجری نمی‌دانم و فیلمساز هستم. به همین دلیل هیچ‌وقت هم نگران نیستم که اجرا را ترک کنم، چون کارم چیز دیگری است. به‌نظرم مقوله اجرا نیاز به این دارد که مجری بتواند مباحث را به بهترین شکل مدیریت کند. البته ما مجریان جوان و باسواد کم نداریم که مطالعات‌شان هم کم نیست. فقط کافی است به آنها فرصت بدهیم تا بتوانند کارشان را به بهترین شکل اجرا کنند تا این‌که به آنها فقط تشویش بدهیم. به‌نظرم اگر این اتفاق بیفتد مجریان هم قدرت ورود به مطالب را بهتر می‌توانند پیدا کنند و خونسردی‌شان را هم حفظ می‌کنند.

جالب است که دو مهمان برنامه با هم چالش داشتند اما شما خیلی عادی در اجرا برخورد کردید.

من دلم می‌خواست اجرایم به‌گونه‌ای باشد که هر آدم معمولی و عادی کنجکاو شود و برنامه را ببیند. مجریان نباید از چالش یا دعوای مهمانان برنامه که نظرات موافق و مخالف دارند، واهمه داشته‌باشند. در واقع نباید از این لحظات بترسند. اتفاقا در این مواقع مجری باید مکث درست داشته‌باشد و اجازه بدهد مهمانان حرف‌هایشان را خیلی راحت بزنند. می‌توان از شیوه‌های متفاوت برای اجرا استفاده کرد.

شما در اجرایتان هنگام بحث مهمان‌ها به دوربین نگاه می‌کردید و حتی لبخند هم می‌زدید. هدف‌تان از این سبک اجرا چه بود؟

راستش می‌خواستم برنامه همه مخاطبان را درگیر کند، نه این‌که فقط صرفا عده خاصی بیننده برنامه باشند. از سوی دیگر این هم یک شیوه است که انگار یک فیلم کمدی دیده می‌شود و نگاه به دوربین می‌کنم. علاوه بر آن این بحث آنقدر هم جدی نبود اما دو کارشناس باسواد که هویت‌شان کاملا برای مردم مشخص است در این‌باره با هم بحث می‌کردند. به همین دلیل من هم به سهم خودم سعی داشتم با اجرایی سبک خودم مخاطبان را درگیر تماشای برنامه کنم.

این برنامه برای خودتان شخصا چه ویژگی‌هایی داشت که اجرای آن را پذیرفتید؟

من اطلاعات تاریخی‌ام تا قبل از حکومت پهلوی خوب است. یعنی تا قبل از سال ۱۳۰۴ که رضاشاه نخست‌وزیر بود. حتی سریال کوچک جنگلی را هم در سال‌های گذشته ساخته‌بودم اما به‌عنوان یک مخاطب بسیار کنجکاو بودم که بیشتر از دوران پهلوی بدانم و احساس کردم اجرای این برنامه باعث می‌شود که هم نظرات کارشناسان متفاوت را درباره این بخش از تاریخ بدانم و هم این‌که به اطلاعات اضافه شود. بنابراین اجرای برنامه قبل انقلاب را پذیرفتم و سعی کردم نماینده خوبی از سوی مردم باشم و مباحث به‌گونه‌ای هدایت شود که مردم نظرات متفاوت را بشنوند و خودشان قضاوت کنند. در واقع مطالعات برای حکومت پهلوی ناقص بود و با این برنامه تکمیل کردم.

فکر می‌کردید برنامه تا این میزان بیننده داشته‌باشد و مورد توجه مردم قرار بگیرد؟

از همان ابتدا علاقه‌مند بودم مباحث برنامه خیلی برای مخاطبان سنگین و به قول معروف دانشگاهی نباشد، بلکه می‌خواستم همه از هر قشری به برنامه توجه کنند و فقط پیرمردها پای برنامه ننشینند، بلکه جوانان هم با علاقه برنامه را دنبال کنند. وظیفه مجری هم این است که کارشناس را وادار کند فقط در برنامه ژست نگیرد و خیلی راحت حرف بزند. این موارد شگردهای اجراست که بد نیست مجریان رعایت کنند. فکر می‌کردم تماشای برنامه برای مردم جالب باشد. آقای معتضد که شخصیت بامزه، بانمک و تو دل برو دارد و آقای زیباکلام هم خوب هستند و هرکدام از این دوستان شخصیت‌های جالبی دارند که می‌دانستم وقتی کنار هم قرار بگیرند و شروع به صحبت کنند، حتما بحث به جاهای گرم می‌رسد.

پس چرا پخش برنامه با این ویژگی‌ها به تاخیر افتاد؟

بعضی‌ها تاب برنامه‌های پربیننده را ندارند و نگران هستند و می‌ترسند که فرش زیر پایشان این‌طور کشیده شود و محافظانه عمل می‌کنند. در حالی که  نباید این‌طور برخورد کنیم و از پخش برنامه‌های پربیننده واهمه نداشته‌باشیم. تلویزیون هنوز قدرتمند است و می‌تواند بسیار موثر باشد و برنامه‌هایی مثل قبل انقلاب نشان می‌دهد که یک برنامه جسورانه و درست چقدر می‌تواند موثر باشد و دیده شود. در این شرایط است که عیار حرف‌ها مشخص می‌شود.

* صادق زیباکلام: باید این جریان را به فال نیک گرفت

یکی از مهمانان اولین قسمت از برنامه «قبل انقلاب»، صادق زیباکلام، کارشناس و استاد علوم سیاسی بود. او درباره حضورش در این برنامه می‌گوید: «در چهار و  پنج روز حدود ۲۰برنامه ضبط شد و ما از صبح تا شب در استودیو حضور داشتیم. بررسی سیاست‌های رضاشاه البته با نگاهی مشخص از مباحث اصلی این برنامه بود. جدا از این صحبت‌ها هم لازم است بگویم من برای این برنامه اصلا مساله دستمزد را مطرح نکردم و یک ریال هم بابت این حضور نگرفتم.»

پخش این برنامه از موارد دیگری است که زیباکلام با اشاره به آن می‌افزاید: «من نمی‌دانم از بین این ۲۰برنامه، تلویزیون چند قسمت را پخش می‌کند اما پیشداوری نمی‌کنم و منتظر می‌مانم ببینم چه قسمت‌هایی روی آنتن می‌رود؛ چون بقیه قسمت‌های بحث به شکلی که در اولین شب پخش این برنامه دیدید، نبود و آرام‌تر و منطقی‌تر پیش رفتند.»

او همچنین جریان شکل‌گرفته و رفتن به سراغ آن مقطع از تاریخ را اتفاق جالب‌توجهی می‌داند و خاطرنشان می‌کند: «این قطعا اتفاق خوبی است و باید آن را به فال نیک گرفت چون روایت یکطرفه از تاریخ معاصر در طول ادوار گذشته برای نسل جدید مشکل‌ساز شده‌است. به همین دلیل شکل‌گیری فضایی که از دو گروه در آن حضور دارند، به شکلی فرصتی است که باعث می‌شود جوان‌ترها و نسل جدید شخصیت‌هایی مثل آیت‌ا… کاشانی و… را بیشتر بشناسند؛ چرا که آنها هیچ ارادت و آشنایی با این چهره‌ها ندارند. از همین رو لازم است با برگشت به واقعیت گفتن، چنین اتفاقی را رقم بزنند.»

* خسرو معتضد، تاریخ‌نگار: تلویزیون «گفت‌وگو» را تقویت کند

خسرو معتضد، تاریخ‌نگار و کارشناس تاریخ از مهمانانی بود که در اولین قسمت برنامه «قبل انقلاب» حاضر شد. شکل‌گیری این گفت‌وگو و بحث هم اولین سوال و موضوعی بود که کم‌وکیف آن را از معتضد جویا شدیم. او در این باره می‌گوید: «یکی از روزنامه‌ها بعد از پخش این برنامه نوشت «تلویزیون زنده شد» و به نظر من هم دقیقا این اتفاق افتاده‌است. این برنامه را خیلی‌ها در داخل و خارج نقد و نقل کرده‌اند. در فضای مجازی بیشتر از ۱۰هزار کامنت داشتم. در این بین، برخی‌ها صحبت‌های مختلفی مطرح کردند و می‌گفتند اینها برای تلویزیون هستند و می‌خواهند فضای انتخابات را گرم کنند اما این برنامه سال‌های گذشته ضبط شده‌بود و مساله انتخابات و این صحبت‌ها در آن مطرح نیست. در این مدت بنا به ملاحظاتی پخش نشد و فکر می‌کنم نظر زیباکلام در این باره بی‌تاثیر نبود.»

پخش چنین برنامه‌ای با پرداخت به بخشی از تاریخ که خیلی وقت‌ها کمتر درباره‌اش صحبت شده هم اتفاق دیگری است که در قالب این برنامه رخ داد. موضوعی که او هم با اشاره به آن می‌گوید: «به طور کلی این مباحث باید شکافته شود، امروز هم قرار است درباره کریمخان در رادیو صحبت کنم. به همین دلیل رسانه باید ملاحظاتش را کنار بگذارد و به همین ترتیب سراغ مسائل مختلف برود. من حتی حاضر هستم با مسیح علی‌نژاد هم مناظره کنم و بگویم جمهوری اسلامی به شما میدان داد که خبرنگار شوید، چون مگر در آن زمان خبرنگار زن شدن آسان بود؟! من با دکتر نعمت احمدی چند ماه پیش درباره مدرس صحبت کردیم اما پخش نشد چون او با فضاهای دیگر هم صحبت کرده‌است اما چه اشکالی دارد؟ او مدرس و انسان بسیار باسواد و حسابی است که حیف است حرف‌هایش را نشنویم.»

معتضد همچنین با بیان لزوم کشف چهره‌های مختلف و دعوت از آنها در برنامه‌های مختلف عنوان می‌کند: «تلویزیون باید سراغ صاحب‌نظران برود و در برنامه‌های این‌چنینی آنها را شرکت دهد. چرا باید بی‌بی‌سی و رسانه‌های دیگر آنها را کشف کنند. این گفت‌وگوها می‌تواند بازخورد بسیاری هم داشته‌باشد. خود من همین تازگی تماس‌هایی از سوی چهره‌های مختلف داشتم که از من تشکر هم کردند. رادیو و تلویزیون باید این میدان را گسترش دهند تا مخالف و موافق به همین ترتیب با هم گفت‌وگو کنند.»

در این بین بخش پرتنش برنامه که مدام دست به دست شد و نشان می‌داد هر دو مهمان تا حدی در گیر و دار بحث عصبی شده‌بودند هم جریانی بود که معتضد درباره‌اش می‌گوید: «من از این عصبانی شدم که زیبا کلام نمی‌توانست جواب دهد. مثلا من می‌گفتم مصدق چون مردم پشتش بودند، انگلستان نتوانست در زمانش حرکتی کند و این حرف را با مدرک ارائه کردم اما او در ادامه می‌گفت تو دروغ می‌گویی. حرف‌هایی که به میزان سواد او برمی‌گشت و من چند بار در طول صحبت‌هایی که داشتیم این موضوع را در مورد او امتحان و اثبات کردم.»

او با تاکید به لزوم مرور تاریخ و خواندن آن هم می‌افزاید: «ما باید تاریخ بخوانیم و از آن بدانیم و تلویزیون هم لازم است تا در این فضا میدان بحث را باز بگذارد. این برنامه هم حرکتی است توجه‌های زیادی را جلب کرد و همه دنیا به من زنگ زدند و پیام گذاشتند. تا جایی که دیگر خسته شدم و توان پاسخ به آن را ندارم. در حال حاضر نزدیک به ۱۹ سخنرانی و جلسه برای من گذاشته شده‌است.»

در این دست برنامه‌ها مجری به عنوان سکاندار بحث، نقش مهمی دارد، بخشی که نظر معتضد را هم درباره آن پرسیدیم و او در پاسخ به آن بیان می‌کند: «مجری باید درچنین فضایی زمان‌بندی برای هر مهمان را در نظر بگیرد، مثلا آقای افخمی هم باید زمانی را مشخص می‌کرد تا هر کسی حرفش را بزند و این اتفاق در آن برنامه چندان رخ نداد. به همین دلیل فضایی که شاهدش بودید، ایجاد شد.»

* لطف الله آجودانی، پژوهشگر تاریخ: مناسبات رضاشاه با روحانیون را نقد کردیم

یکی دیگر از چهره‌هایی که در «قبل انقلاب» حاضر شده و درباره آن مقطع از تاریخ به گفت‌وگو نشسته، لطف ا… آجودانی، مورخ و پژوهشگر تاریخ است. شکل‌گیری این برنامه و شروع پخش آن باعث شد گپی هم با او بزنیم.

شما در این برنامه با چه کسی وارد صحبت شدید که قرار است روی آنتن برود؟

به طور کلی آنچه به کرسی آزاداندیشی از آن تعبیر می‌شود، در اولین قسمت این برنامه چندان رخ نداد و این برنامه بیشتر گفت‌وگو بود نه گفت‌وشنود، چون هیچ‌کدام چندان حوصله شنیدن حرف دیگری را نداشتند اما خارج از این صحبت‌ها در مناظره با آقای بهمنی با عنوان «رضاشاه و روحانیون» به صحبت نشستیم و در طول آن نقدی به نوع مناسبات روحانیت، رضاشاه و سیاست‌های مذهبی او در رابطه با فضای مذهبی و روحانیت داشتیم.

فضایی که در مباحثه شما وجود دارد، چطور است و در کل چه برآوردی از این جریان به راه افتاده دارید؟

در آن برنامه‌ای که ضبط کردیم با آن‌که من و دکتر بهمنی در دوسوی مختلف هستیم اما به طور عمده او حرف‌هایش را زد و من شنیدم و در ادامه هم من صحبت کردم و او گوش کرد. در بخش‌هایی از برنامه نیز با هم اشتراک‌نظر داشتیم و گاهی هم اختلاف‌نظرهایی مطرح می‌شد که با استدلال از آنها گفتیم.

در کل در آن برنامه فضا به‌شدت منطقی بود و در حرف‌هایی که عنوان می‌شد، احترام بین دوطرف حاکم بود. در همان برنامه حتی دکتربهمنی بعد از شنیدن بخش‌هایی از استدلال‌های من خیلی راحت آن را پذیرفت و گفت من به آن موضوع از چنین زاویه‌ای نگاه نکردم و شما درست می‌گویید، برای من هم اگر چنین موضوعی پیش می‌آمد ابایی نداشتم که آن را بپذیرم. به هر حال این حداقل شرط لازم برای یک گفت‌وگوی منطقی است.

پرداختن به آن مقطع از تاریخ، یعنی پهلوی از آن موضوعاتی است که شاید کمتر از آن گفته شده، شما این اتفاق را چطور می‌بینید؟

نفس این نگاه و موضوع خوب است که به هر حال برای مساله‌ای که کمتر از آن صحبت می‌شود، فضایی را ایجاد کنند که در آن عقاید موافق و مخالف کنار هم قرار بگیرند؛ اما این گونه نشست‌ها باید در یک فضای عاقلانه و خردورزانه شکل بگیرد. در این برنامه هم بستر عقلانی ماجرا می‌توانست بهتر مدیریت شود.

منظورتان شیوه هدایت برنامه توسط مجری است؟

بله، مجری در چنین فضایی باید بی‌طرف باشد، هرچند هر کسی در ذهن خودش نمی‌تواند این‌طور باشد اما باید آنقدر شکیبایی و مهارت داشته‌باشد که بت‌های ذهنی‌اش را در برنامه نشان ندهد.

با این اوصاف بهروز افخمی اینجا تا حدی از پس چنین جریانی برنیامد. حتی در مناظره من و دکتر بهمنی او مدام بین صحبت‌های ما می‌آید و جای مجری و کارشناس را با مهمان تا حدی تغییر داده‌است. این موضوع باعث شد من هم به او در آن برنامه انتقاد کنم.

البته نباید فراموش کنیم گاهی برداشت نادرستی از صحبت‌های چالشی وجود دارد که باعث می‌شود فضا به سمت و سوی دیگری برود.

منظورتان از برداشت اشتباه چیست؟

اشتباه برداشتی که در شبکه‌های رسانه ملی ماست، این است که وقتی صحبت از گفت‌وگوی چالشی می‌شود، فکر می‌کنند حتما باید طرفین با لحن تهاجمی با هم صحبت کنند. چالش در اصل به معنای هتاکی نیست و در عین آرامش شخص  با یک پرسش چالش برانگیز و صحبت‌هایی از این دست که مخاطب را هم به فکر وامی‌دارد، آن را ایجاد می‌کند. اما به هر حال این جریان به راه افتاده اتفاق جالب توجهی است که باید ببینیم در ادامه به چه شکل پیش می‌رود.

منبع: روزنامه جام جم

نوشته آنچه از «قبل انقلاب» نمی‌دانید/ گفت‌وگو با عوامل، مدیر شبکه ‌مستند و مهمانان برنامه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مستند «استان چهاردهم» که «مرکز مستند سوره» مجری طرح آن است روایتی تاریخی از بحرین در زمان پهلوی است که با نام استان چهاردهم شناخته می‌شده است اما با رخ دادن اتفاقاتی، این منطقه از ایران جدا شده و کشور بحرین تشکیل می‌شود. این فیلم مستند روایت چگونگی جدایی بحرین از ایران را به تصویر کشیده است.

جدایی بحرین از ایران همواره جزء موضوعات مناقشه برانگیز تاریخ معاصر بوده است، عده‌ای خاندان پهلوی را به دلیل تن دادن به این جدایی خیانتکار می‌دانند و عده‌ای دیگر این موضوع را مسئله‌ای کم اهمیت جلوه می‌دهند.

مستند «استان چهاردهم» در یازدهمین جشنواره فیلم عمار نیز حضور داشت و توانست فانوس بهترین فیلم در بخش «حافظه ملی» را کسب کند. این اثر در جدیدترین قسمت از برنامه «به اضافه مستند» برای اولین بار در رسانه ملی به نمایش درآمده و موضوع جنجالی جدایی بحرین از ایران را مورد واکاوی قرار می‌دهد.

در این قسمت و پس از پخش مستند، میز کارشناسی برنامه با حضور مجید تفرشی، تاریخ‌پژوه و شاهین زینعلی، پژوهشگر برگزار می‌شود. این قسمت از برنامه «به اضافه مستند» روز سه‌شنبه ۲۳ دی ساعت ۲۰ از شبکه مستند پخش خواهد شد و بازپخش آن روزهای چهارشنبه ۲۴ دی ساعت ۹ و جمعه ۲۶ دی ساعت ۱۴ است.

«به اضافه مستند»، مجموعه برنامه تلویزیونی شبکه مستند است که به پخش مستندهای دیده نشده داخلی و خارجی در تلویزیون و بحث کارشناسی پیرامون موضوع مستند می‌پردازد. این برنامه با اجرای امین قدمی، کارگردانی محسن کریمیان و تهیه‌کنندگی یاسر فریادرس با آیتم‌های مختلف سه‌شنبه‌های هر هفته ساعت ۲۰ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته مستند «استان چهاردهم» در برنامه «به اضافه مستند» رونمایی می‌شود/ پرونده جدایی بحرین از ایران + تیزر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.