اقتباس ادبی در سینمای ایران سابقه‌ای طولانی دارد و به دهه‌های ابتدایی شکل‌گیری سینمای حرفه‌ای ایران بازمی‌گردد. فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۸ که از داستان «عزاداران بیل» غلامحسین ساعدی اقتباس شده بود، نقطه عطفی در این زمینه محسوب می‌شود. این فیلم نه تنها در ایران، بلکه در جشنواره‌های بین‌المللی نیز مورد توجه قرار گرفت و جایزه «فیپرشی» جشنواره فیلم ونیز در سال ۱۹۷۱ را از آن خود کرد. گاو (داریوش مهرجویی، ۱۳۴۸)، شازده احتجاب (بهمن فرمان‌آرا، ۱۳۵۳)، تنگسیر (امیر نادری، ۱۳۵۲)، داش آکل (مسعود کیمیایی، ۱۳۵۰)، آرامش در حضور دیگران (ناصر تقوایی، ۱۳۵۱) ازجمله دیگر فیلم‌های مهمی هستند که از آثار مهم اقتباسی به حساب می‌آیند.

برجسته‌ترین فیلم‌های اقتباسی ایرانی در سال‌های اخیر

گاو خونی (بهروز افخمی، ۱۳۸۱)

اقتباسی از رمان کوتاه جعفر مدرس صادقی که داستان کابوس‌های جوانی را روایت می‌کند که با خاطرات پدر مرده‌اش و شهر زادگاهش دست به گریبان است.

شب‌های روشن (فرزاد موتمن، ۱۳۸۱)

این فیلم که از رمان «شب‌های سپید» داستایوفسکی اقتباس شده، به عنوان یکی از بهترین اقتباس‌های سینمای ایران شناخته می‌شود. موتمن توانست بن‌مایه داستان را با حفظ ماهیت اصلی، به فضای ایرانی نزدیک کند.

مهمان مامان (داریوش مهرجویی، ۱۳۸۲)

اقتباسی از داستانی از هوشنگ مرادی کرمانی که در جشنواره فیلم فجر به عنوان بهترین فیلم انتخاب شد. این فیلم خانوادگی با بازی بازیگرانی چون گلاب آدینه و امین حیایی، صفا و صمیمیت زندگی ایرانی را به تصویر کشیده است.

درخت گلابی (داریوش مهرجویی، ۱۳۷۶)

اقتباسی از داستان «جایی دیگر» نوشته گلی ترقی که مهرجویی در آن به بازگشت یک نویسنده به باغ کودکی‌اش در دماوند و مرور خاطرات نوجوانی می‌پردازد.

خواهران غریب (کیومرث پوراحمد ۱۳۷۴)

این فیلم براساس رمان «لوتی دوتایی» اثر اریش کستنر (نویسنده آلمانی) ساخته شده است.

نرگس و نسرین، دو خواهر دوقلو که پس از جدایی والدین‌شان از یکدیگر بی خبر مانده‌اند، در یک جشن مدرسه همدیگر را می‌بینند و متوجه شباهت عجیب‌شان می‌شوند. آنها تصمیم می‌گیرند جای خود را عوض کنند تا زندگی یکدیگر را تجربه کنند. پدرشان، یک آهنگساز (با بازی خسرو شکیبایی)، قصد ازدواج با زنی دیگر را دارد، اما این دو خواهر با نقشه‌های کودکانه خود سعی می‌کنند پدر و مادرشان را به هم نزدیک کنند. در نهایت، با کمک مادربزرگ، خانواده دوباره متحد می‌شود.

موسیقی فیلم توسط ناصر چشم‌آذر ساخته شد و ترانه «مادر من» با صدای خسرو شکیبایی به یکی از قطعات به‌یادماندنی سینمای ایران تبدیل شد.

فروشنده (اصغر فرهادی ۱۳۹۴)

این فیلم نگاهی به نمایشنامه «مرگ فروشنده» آرتور میلر دارد و روایتگر زندگی عماد (شهاب حسینی) و رعنا (ترانه علیدوستی)، زوجی هنرمند است که در حال اجرای نمایشنامه مرگ فروشنده اثر آرتور میلر هستند. پس از نشست ساختمان محل سکونتشان، مجبور به نقل مکان به آپارتمانی می‌شوند که پیشتر محل زندگی زنی به نام آهو (با پیشینهٔ نامعلوم) بود.

اینجا بدون من (بهرام توکلی ۱۳۸۹)

این فیلم اقتباسی از نمایشنامه «باغ وحش شیشه‌ای» اثر تنسی ویلیامز است.

فیلم روایتگر زندگی خانوادهای سه نفره شامل مادر (فاطمه معتمدآریا)، احسان (صابر ابر) و یلدا (نگار جواهریان) است که در فقر و آرزوهای بربادرفته دست وپا می‌زنند. یلدا، دختری معلول با نقص حرکتی، در انزوا زندگی می‌کند و تنها همدمش مجموعه‌ای از حیوانات شیشه‌ای است. ورود رضا (پارسا پیروزفر)، دوست احسان، به خانه‌شان، امیدهای واهی مادر برای ازدواج یلدا را برمی‌انگیزد، اما واقعیت‌های تلخ و رویاهای شکست‌خورده، مسیر داستان را به سمت بحران‌های اخلاقی و روانی می‌کشاند.

توکلی نمایشنامه ویلیامز را با چارچوب فرهنگی ایرانی (مسئله آبرو، فشارهای اقتصادی و نقش سنتی مادران) تلفیق کرده است.

بی همه چیز (محسن قرایی ۱۳۹۹)

فیلم اقتباسی از نمایشنامه «ملاقات با بانوی سالخورده» اثر فریدریش دورنمات است و داستان امیر (پرویز پرستویی)، قاضی محبوب یک روستا را روایت می‌کند که زندگی‌اش با بازگشت لیلی (هدیه تهرانی)، زنی ثروتمند که سالها پیش به خاطر او آبرویش را از دست داده، دگرگون می‌شود. لیلی شرط کمک مالی به روستای فقیر را قتل امیر می‌گذارد و این پیشنهاد، وجدان مردم را در معرض آزمونی سخت قرار می‌دهد.

باغ کیانوش (رضا کشاورز حداد ۱۴۰۲)

فیلم «باغ کیانوش» که تولید سازمان سینمایی سوره است، روایتگر ماجرای دو نوجوان به نام‌های حمزه و عباس است که در دهه ۶۰ و در بحبوحه جنگ تحمیلی، تصمیم می‌گیرند در روز عروسی پسر کیانوش به باغ او دستبرد بزنند. همزمان، سقوط یک هواپیمای بمب‌افکن عراقی در نزدیکی باغ، ماجراهای پرمخاطره‌ای را رقم می‌زند. ورود خلبان عراقی به باغ و تعامل او با نوجوانان، داستانی پرکشش از تقابل ترس، شجاعت و دوستی در شرایط جنگی خلق می‌کند.

فیلم بر اساس رمان «باغ کیانوش» اثر علی‌اصغر عزتی‌پاک ساخته شده و یکی از معدود آثار اقتباسی موفق سینمای کودک و نوجوان ایران محسوب می‌شود.

فیلم با تلفیق ماجراجویی، تاریخی، و عناصر جنگی، فضایی منحصربه‌فرد ایجاد کرده است. فیلم بدون شعارزدگی، تاثیر جنگ بر زندگی کودکان را از زاویه‌ای انسانی روایت می‌کند.

آپاراتچی (قربانعلی طاهرفر ۱۴۰۲)

فیلم برداشت آزادی از کتاب «آپاراتچی» نوشته روح‌الله رشیدی است که زندگی جلیل طائفی، فیلمساز گمنام دهه ۶۰ تبریز را روایت می‌کند. طائفی با دوربین سوپر ۸ فیلم‌هایی با مضامین انقلابی می‌ساخت.

فیلم روایتگر زندگی جلیل (با بازی تورج الوند)، نقاش ساختمانی عاشق سینماست که با وجود نداشتن تحصیلات آکادمیک، چند فیلم کوتاه موفق ساخته و رویای ساخت اولین فیلم بلندش را در سر می‌پروراند. داستان در دهه ۶۰ و در بستر اجتماعی تبریز با حواشی جنگ تحمیلی و ترورهای سیاسی می‌گذرد.

«آپاراتچی» با ترکیب طنز تلخ، نوستالژی دهه ۶۰ و ادای دین به سینمای مردمی، اثری متفاوت در سینمای ایران است. این فیلم نه تنها داستان عشق به هنر را روایت میکند، بلکه چالش‌های فیلمسازی در دورهای پرالتهاب را به تصویر می‌کشد.

چشم‌هایش (بهمن فرمان‌آرا، ۱۴۰۴)

به تازگی خبر آغاز فیلمبرداری فیلم «چشم‌هایش» به کارگردانی بهمن فرمان‌آرا بر اساس رمان بزرگ علوی منتشر شد.

«چشم‌هایش» رمانی است که اولین بار در سال ۱۳۳۱ منتشر شد و داستانی پر رمز و راز از زندگی یک نقاش را روایت می‌کند؛ نقاشی که در دل فضای پرتنش سیاسی و اجتماعی، با دنیایی پیچیده از عشق و مبارزه روبه‌رو است.

مهدی پاکدل، لاله مرزبان، علی مصفا، صابر ابر، شمس لنگرودی، بهناز جعفری، علی شادمان، پانته آ پناهی‌ها و ژاکلین آواره تیم بازیگران این اثر هستند.

سینمای ایران با اقتباس از رمان‌های ایرانی و خارجی توانسته است آثاری ماندگار خلق کند. از «گاو» مهرجویی که اولین اقتباس مهم سینمای ایران بود تا «شب‌های روشن» موتمن که به عنوان یکی از بهترین اقتباس‌های تاریخ سینمای ایران شناخته می‌شود، این پیوند میان سینما و ادبیات همواره ثمرات هنری ارزشمندی داشته است. با این حال، چالش اصلی در این راه حفظ روح اثر ادبی و در عین حال خلق یک اثر سینمایی مستقل و تأثیرگذار است.

نوشته وقتی کتاب‌ها روی پرده جان می‌گیرند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بسیاری از موارد ابتدا تصویر را دیدیم و پس از آن ترغیب شدیم تا کتابی که از آن اقتباس شده را بخوانیم، همین می‌شود که تبادل میان تصویر و کتاب می‌تواند بازوی قدرتی برای هر دو این هنرها باشد: هنر نوشتن و هنر تصویر ساختن.

کتاب یا نمایشنامه خوانده می‌شود و تصویر آن در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد اما تا زمانی که شخصیت‌های آن از یک دنیای دوبعدی وارد دنیای سه‌بعدی تصویر نشوند، مخاطب ترغیب نمی‌شود تا تصویر ذهنی خود را کامل کند. اینجاست که خواننده قدم به جهان متفاوت‌تری از داستان خوانده شده می‌گذارد، جهانی واقعی با آدم‌هایی که قابل دیدن هستند، جهانی که فرم، رنگ، صدا را با قصه‌گویی یک اثر مکتوب در می‌آمیزد و یک خوراک فرهنگی-هنری برای مخاطب ایجاد می‌کند.

اقتباس نیز مانند هر حرفه دیگری آداب خود را دارد، شاید اصلی‌ترین چالش این ماجرا وفاداری به متنی باشد که از آن اقتباس شده است که البته متأسفانه این ماجرا، اغلب با سلیقه نویسنده و کارگردان یک فیلم‌نامه توأمان می‌شود. شاید به همین خاطر باشد که اکثر نویسندگانی که در قید حیات هستند اجازه اقتباس از اثرشان را نمی‌دهند!

از اولین روزهایی که سینما متولد شد، آثار اقتباسی بخش مهمی از این جادوی تصویر شدند و کم کم یک هویت مستقل در تصویر (نمایش، سینما، تلویزیون) پیدا کردند؛ اما سهم این آثار در سینمای ایران به اندازه‌ای نبوده که بتوان یک دفاع جانانه از آن کرد. با اینکه همان آثار انگشت‌شمار تولید شده در این بخش از سینما حرفی برای گفتن داشتند اما بهایی که حق آن‌ها بود پرداخت نشد. شاید نگه‌داشتن سیمرغ بهترین اثر اقتباسی می‌توانست به عنوان یکی از سیمرغ‌های ثابت در جشنواره فیلم فجر باقی بماند اما همین حداقل‌ها هم از این آثار گرفته شد.

در ایران در هیچ مقطعی رابطه سینما و ادبیات به اندازه‌ای جدی و محکم نبوده که بتواند این دو هنر را به هم گره بزند. ادبیات ایرانی با اینکه بسیار غنی است اما متأسفانه هیچ‌وقت آن‌طور که باید به سینما راه نیافته؛ اما با این حال تعداد انگشت‌شماری فیلم سینمایی تولیدشده‌اند که اقتباس بوده‌اند.

امروز؛ ۲۴ آبان‌ماه در تقویم رسمی کشور با نام روز کتاب و کتاب‌خوانی ثبت شده و به همین بهانه در این گزارش قصد داریم به ۵ فیلم از بهترین فیلم‌های اقتباسی در سینمای ایران بپردازیم.

*فیلم سینمایی «سارا»؛ یک ملودرام مدرن

مرحوم داریوش مهرجویی از معدود کارگردانانی بود که شدیداً به ساخت آثار اقتباسی علاقه نشان می‌داد. در کارنامه فیلم‌سازی این کارگردان بیش از پنج فیلم سینمایی اقتباسی ثبت شده است. از «گاو» که بر اساس قصه‌ای از مجموعه ‌داستان‌های پیوسته‌ «عزاداران بیل» نوشته‌ غلامحسین ساعدی است تا اقتباس از آثار دیگر نویسندگان ایرانی مثل هوشنگ مرادی‌کرمانی. حتی خود مهرجویی در مصاحبه‌ای عنوان کرده بود که فیلم سینمایی «هامون» نیز اقتباسی آزاد از کتاب «بوف کور» صادق هدایت است.

یازدهمین فیلم بلند این کارگردان به نام «سارا» در سال ۱۳۷۱ به شیوه‌ی اقتباس آزاد، از روی نمایش‌نامه‌ «خانه‌ی عروسک» نوشته «هنریک ایبسن» ساخته شد.

«سارا» در یازدهمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و با واکنش مثبت منتقدان و داوران جشنواره روبه‌رو شد. داریوش مهرجویی سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه را برای این فیلم دریافت کرد و یاسمین ملک‌نصر هم برای بازی در این فیلم سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم زن را کسب کرد. «سارا» همچنین در ۳ رشته بهترین فیلم، بهترین کارگردان و بهترین بازیگر نقش اول زن هم نامزد کسب سیمرغ بلورین شد.

*«شب‌های روشن»؛ شعر در قالب سینما

«شب‌های روشن» تولید سال ۱۳۸۱ و به کارگردانی فرزاد مؤتمن یکی از فیلم‌های اقتباسی است که در این حیطه حرفی برای گفتن دارد. فیلم‌نامه این فیلم برداشتی آزاد از داستان «شب‌های روشن» اثر داستایوفسکی است که فیلم‌نامه آن را سعید عقیقی نوشته است.

بسیاری از منتقدان این فیلم را بهترین فیلم در کارنامه فیلم‌سازی فرزاد مؤتمن می‌دانند، فیلمی که هنوز هم می‌توان آن را در ۵ فیلم برتر سینمای اقتباس قرار داد.

«شب‌های روشن» با بازی مهدی احمدی و هانیه توسلی، داستان زندگی دو انسان تنها است. مرد؛ استاد دانشگاه، سرخورده‌ اجتماعی و مأیوس فلسفی‌ است و انزوای خود را با تدریس ادبیات، مطالعه‌ کتاب و پرسه‌زدن در خیابا‌ن‌ها می‌گذراند. شبی متوجه دختری می‌شود و به او کمک می‌کند تا از شر مزاحمت یک راننده‌ ماشین رهایی یابد. از این‌جا بین او و رویا دوستی شکل می‌گیرد. رویا بنا بر قولی که به عاشق خود؛ امیر داده‌، یک‌ سال پس از آخرین ملاقات به وعده‌گاه آمده و می‌خواهد چهار شب در محل و ساعت معین در انتظار امیر بماند. استاد به رویا پناه می‌دهد و به او کمک می‌کند تا امیر را پیدا کند. طی این چهار روز بین رویا و استاد دانشگاه به‌تدریج دل‌بستگی به‌وجود می‌آید. استاد مصمم می‌شود که با رویا ازدواج کند، اما در چهارمین شب امیر به محل ملاقات می‌آید و رویا با او می‌رود.

در واقع «شب های روشن» روایت چگونگی آشنایی، دل‌بستگی و جدایی این دو شخصیت از زبان استاد دانشگاه است.

*«تردید»؛ بودن یا نبودن؟!

۱۸ سال پس از ساخت فیلم سینمایی «پرده آخر»، واروژ کریم مسیحی تصمیم گرفت بار دیگر فیلم بسازد؛ اما این بار فیلمی که اقتباسی باشد از نمایشنامه «هملت» اثر ویلیام شکسپیر. همین شد که کریم مسیحی فیلم سینمایی «تردید» را در سال ۱۳۸۷ با بازی بهرام رادان و ترانه علیدوستی ساخت و آن را راهی جشنواره فیلم فجر کرد.

فیلم‌نامه «تردید» به قلم خود واروژ کریم مسیحی، روایتگر داستان پسری به نام سیاوش است که پس از مرگ پدرش، عموی او اختیار ثروت خانوادگی را به دست می‌گیرد. سیاوش عاشق دخترعمه‌اش مهتاب است. پس از گذشت مدت کوتاهی از مرگ پدر، او از ازدواج قریب‌الوقوع عمو با مادرش باخبر می‌شود. سیاوش طی ماجراهایی می‌فهمد که پدرش کشته شده‌ است.

«تردید» در بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر رونمایی شد و در ۱۲ رشته کاندیدای دریافت سیمرغ شد و در نهایت سیمرغ بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی را از آن خود کرد. دوره بیست و هفتم جشنواره فیلم فجر از معدود ادواری بود که جایزه بهترین فیلم‌نامه اقتباسی اهدا می‌شد.

*«اینجا بدون من»؛ روایت زندگی آدم‌های مأیوس

بهرام توکلی در میان نسل فیلم‌سازان هم دوره خود، کارگردان مهمی محسوب می‌شود. جهان‌بینی متفاوت این کارگردان باعث شد که پس از ساخت ۳ فیلم، تصمیم به ساخت یک فیلم اقتباسی از نمایشنامه «باغ‌وحش شیشه‌ای» اثر تنسی ویلیامز بگیرد. او در سال ۱۳۸۹ فیلم سینمایی «اینجا بدون من» را با برداشتی آزاد از این نمایشنامه ساخت، فیلمی که به عنوان یک نقطه عطف در کارنامه کارگردانی بهرام توکلی قرار گرفته است.

«اینجا بدون من» با بازی فاطمه معتمدآریا، صابر ابر، نگار جواهریان و پارسا پیروزفر؛ داستان خانواده‌ای است که در آرزوی دستیابی به رؤیاهای خود هستند و امیدوارانه تحولی را انتظار می‌کشند. یلدا معلول است و تمام دغدغه مادر تأمین آینده او است. ورود رضا دوست احسان زندگی آنان را دستخوش تغییراتی می‌کند.

این فیلم در بخش بلند داستانی یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم تیبورون در آمریکا در روز ۲ اردیبهشت به نمایش درآمد و با استقبال تماشاچیان و سینماگران حاضر در این فستیوال مواجه شد. همچنین در سی و پنجمین جشنواره فیلم مونترئال، دومین جشنواره فیلم ایرانی استرالیا و سی و ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم در کلولاند نیز به نمایش درآمد.

*«۲۳ نفر»؛ یک اقتباس جنگی

فیلم سینمایی «۲۳ نفر» ساخته مهدی جعفری در سال ۱۳۹۷ ساخته شد. این فیلم اقتباسی آزاد از کتاب «آن ۲۳ نفر» نوشته احمد یوسف زاده است. این کتاب خاطرات ۲۳ نفر از رزمندگان نوجوان ایرانی است که در جریان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۱ به اسارت نیروهای عراقی درآمدند. این گروه کم سن و سال بین ۱۳ تا ۱۷ سال سن داشتند.

مهدی جعفری نیز فیلم «۲۳ نفر» را با بازی ۲۳ نوجوان از سراسر ایران بر پایه همین کتاب ساخته است. این فیلم در سی و هفتمین دوره از جشنواره فیلم فجر رونمایی و در ۶ رشته کاندیدای دریافت سیمرغ شد و توانست سیمرغ بهترین فیلم از نگاه ملی را دریافت کند.

نوشته گردش سینما بر مدار اقتباس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«سوختن در آب، غرق شدن در آتش» /  على اصغر احمدى مقدم

«سپید دشت» /  زهرا امیرى

«او برادرم بود» /  مهدى ترابى

«صداى کوه»/ گلزار رضوى، نیاز اسماعیل پور، نازنین اسماعیل پور

«بلوط هاى کال»/ على میرزا عمادى

«کوه مرا صدا زد»/ مهناز وحدتى

مجید شیخ انصارى ( مدرس سینما، تهیه کننده) جعفر حسنى ( کارشناس سینمایى، فیلمنامه نویس و مدیر فرهنگى ) سید محمد حسینى ( کارشناس و مجرى سینمایى ، نویسنده) اعضاى هیات داوران این بخش بودند.

سى امین جشنواره بین المللى فیلم هاى کودکان و نوجوانان از ٩ تا ١۵ تیر در اصفهان برگزار مى شود.

نوشته نامزدهاى فیلمنامه‌نویسی بخش اقتباس از کتاب‌های حوزه هنری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«نورالدین پسر ایران» نوشته معصومه سپهری، «پایی که جاماند» نوشته سیدناصر حسینی‌پور، «مهمان صخره‌ها» نوشته راحله صبوری، «دا» نوشته سیده زهرا حسینی، «حرمان هور» یادداشت‌ها و دست‌نوشته‌های شهید احمدرضا احدی، «خاطرات مرضیه حدیدچی‌دباغ» نوشته محسن کاظمی، «روزهای بی‌آینه» نوشته گلستان جعفریان، «زندانی فاو» نوشته مهرداد آزاد، همچنین، دو کتاب شاخص «گلستان یازدهم» و «وقتی مهتاب گم شد» منابع این اقتباس‌ها می‎‌باشند.

خاطره‌نویسی و جمع آوری خاطرات رزمندگان ۸ سال جنگ تحمیلی یکی از اساسی‌ترین و پررنگ‌ترین فعالیت‌های حوزه هنری طی سال‌های اخیر بوده که می‌توان گفت با عملکرد خوبی که این مجموعه داشته هم اکنون گنجینه ارزشمندی از مکنونات درونی رزمندگان گردآوری شده است.

کارشناسان معتقدند یکی از مشکلات جدی سینمای کشور، نبود فیلمنامه‌های درخور در عرصه سینمای دفاع مقدس است. با وجودی که ادبیات داستانی نسبت به سینما، دین خود را به این مقوله تا حد زیادی ادا کرده است، سینمای ایران هر سال از فقر فیلمنامه‌هایی رنج می‌برد که به نظر می‌رسد با وجود مواد خام ادبی نباید این مشکل وجود داشته باشد. کتاب‌های منتشر شده در حوزه دفاع مقدس و البته کتاب‌های خاطرات و اسنادنگاری‌های جنگ که به همت مراکز مختلف بویژه، حوزه هنری انقلاب اسلامی صورت گرفته توانسته‌اند تا حدی این خلا را پر کنند. این کتاب‌ها یکی از گنج‌های بالقوه‌ای است که می‌تواند به سینمای دفاع مقدس جانی دوباره دهد و نگاه همه را به سمت پرده نقره‌ای برگرداند.

این رویکرد می‌تواند ضمن رقم زدن اتفاقات جریان‌ساز و ثمربخش در سینما، باعث کشف ظرفیت‌های تازه در حوزه فیلمنامه‌نویسی سینمای دفاع‌مقدس، ارتقاء سطح کیفی و محتوایی آثار سینمایی این عرصه و همچنین، تشویق جامعه هنری و ترغیب هنرمندان برای پرداختن به موضوعات مرتبط با مضامین انقلابی و ارزشی و استفاده از ظرفیت سینما برای ثبت و انتقال الگوهای درست و موثر سبک زندگی شود.

با توجه به مقوله فیلمنامه‌نویسی در سینما به عنوان زیرساخت تولید فیلم و ضعف عمومی و فقری که در این عرصه هم در کلیت سینما و هم در سینمای دفاع مقدس، وجود دارد  توجه به اهمیت و جایگاه فیلمنامه‌نویسی اقباسی و اهتمام و تمرکز بر متون و ادبیات غنی این حوزه به طور قطع به کشف استعدادهای جوان منجر خواهد شد و گام مثبتی برای سنجش توان نویسندگان و مخصوصاً، نسل جوان برای ورود به عرصه فیلمنامه‌نویسی و بهره‌گیری از توانمندی‌های جامعه فیلمنامه‌نویسی کشور خواهد شد.

موضوع  اقتباس ادبی در سینما و لزوم توجه به آن در سینمای دفاع مقدس از آن رو مهم است که سینمای اجتماعی ما این سال‌ها در ورطه ابتذال، روزمرگی، سطحی‌نگری و کلیشه‌گرایی غرق شده است. نگاهی به تاریخ سینمای‌‌ هالیوود نشان می‌دهد که سینمای‌ هالیوود وقتی در موضوعات روزمره، دچار رکود شده و آثار افول در آن‌ها پدیدار شد دست به دامن ادبیات و رمان شد و آثار کلاسیک‌‌ هالیوود، همه زمانی تولید شدند که سینما از رونق افتاده بود و انرژی موجود در آثار ادبی به سینما تزریق شد و این سینما، سینمایی است که در ذات خود، موفق است.

این یکی از شاخه‌هایی است که مراکز تصمیم گیرنده سینما باید به صورت جدی در آن سرمایه‌گذاری کنند و به هر قیمتی شده، ادبیات داستانی را به سینما پیوند دهند، چون ادبیات داستانی یکی از زیرساخت‌های مهم سینماست.  این موضوع در حوزه سینمای دفاع مقدس با گذشت سه دهه از آن دوران دفاع مقدس، ضروری به نظر می‌رسد و نیاز است تا سینماگران از گنجینه‌های ارزشمند ادبی و خاطرات دفاع مقدس و به تعبیر رهبر انقلاب «ثروت ملی» برای روح و جان تازه بخشیدن به سینما استفاده نمایند.

بی‌توجه به استثنائات، در یک نگاه کلان و تحلیل واقع بینانه، سینمای ما به دلیل ابتلاء به موضوعات و ماجراهای سطحی، پیش پا افتاده، طنزهای جلف و سبک و سرگرمی‌های صرف، از واقعیات جامعه و اصالت فرهنگی‌اش دور شده است. بهره‌گیری از پشتوانه ادبیات و متون ادبی و موضوع اقتباس می‌تواند باعث پویایی و ارتقای زبان و سطح سینما شود و این در حوزه سینمای دفاع مقدس نیز، صدق می‌کند.

هر جا که سینمای جهان دچار کمبود شده با روی آوری به ادبیات ماندگار، این نقیصه را جبران کرده‌ است؛ ما نیز، لازم است لباس ماندگار ادبیات خود را به تن سینما بپوشانیم.

ایده اقتباس از آثار ادبی انقلاب و دفاع مقدس از سوی سازمان سینمایی حوزه هنری ابتکاری درخور ستایش است و فتح بابی است تا سینماگران و نویسندگان سینمایی ضمن درک اهمیت حوزه‌های سینما و ادبیات از ظرفیت‌ها و دستاوردهای غنی و گنجینه‌های ارزشمند ادبی در آثار سینمایی‌شان وام بگیرند.

منبع: دفاع پرس

نوشته نقش اقتباس در ارتقای جایگاه سینمای دفاع مقدس/ پیوند ادبیات و سینما؛ ظرفیتی فراموش شده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این درحالی است که اخیرا رئیس سازمان سینمایی حوزه هنری از نگارش فیلمنامه از کتاب‌های «وقتی مهتاب گم شد» و «گلستان یازدهم» خبر داد. به گزارش تسنیم، محمد حمزه‌زاده، رئیس سازمان سینمایی حوزه هنری از تولید فیلم براساس آثار شاخص ادبیات دفاع‌مقدس خبر داد و گفت: از حدود ۵ سال پیش سازمان سینمایی بخشی را به نام مرکز متن تأسیس کرده که به اقتباس از آثار ادبی تاریخ شفاهی انقلاب و دفاع‌مقدس می‌پردازد. وی ادامه داد: در حال حاضر ۸ فیلمنامه آماده از آثار شاخص انتشارات سوره مهر در این بخش وجود دارد که در صورت تأمین سرمایه، تولید فیلم این آثار نیز شروع خواهد شد. رئیس سازمان سینمایی حوزه هنری با بیان اینکه تولید فیلم از آثار شاخص ادبیات دفاع‌مقدس جدی است، افزود: بخشی از جلسات هفتگی و ماهانه مرکز متن سازمان سینمایی به بررسی کتاب‌هایی که ظرفیت تولید فیلم سینمایی و اقتباس را دارند، اختصاص دارد. در حال حاضر ۲ کتاب شاخصی که این روزها مطرح شده‌، «گلستان یازدهم» و «وقتی مهتاب گم شد» در دست بررسی است تا امکان تولید فیلمنامه از این آثار ارزیابی شود. به گفته حمزه‌زاده، «نورالدین پسر ایران»، «پایی که جاماند»، «مهمان صخره‌ها»، «دا» و «حرمان هور» از جمله آثاری است که تولید فیلمنامه آنها انجام شده است. تولید فیلم از این آثار نیازمند سرمایه‌گذاری سنگینی است و بعد از تأمین سرمایه، تولید این آثار آغاز خواهد شد. وی در پاسخ به این پرسش که آیا فیلمنامه «گلستان یازدهم» آغاز شده است یا خیر، گفت: بله! در دست بررسی است. گروه فیلمنامه تلاش دارد فیلمنامه این اثر را تولید کند اما تا ساخته شدن فیلم کار دارد.

اقتباس از آثار ادبی انقلاب و دفاع‌مقدس موضوعی است که نویسندگان کشور عمدتا به آن توجه داشته‌اند. این موضوع حتی موجب شده برخی نویسندگان به فیلمسازی هم سوق پیدا کنند. نصرت الله محمودزاده، نویسنده کتاب «محمد، مسیح کردستان» که آثار قابل توجهی در حوزه ادبیات دفاع‌مقدس دارد، در گفت‌وگویی با وطن امروز با نقل خاطره‌ای از تاثیر ادبیات دفاع‌مقدس در آثار سینمایی می‌گوید: من سعی می‌کردم تحقیقاتم بعد از جنگ را بسیار عمیق و جامع انجام دهم. همین تحقیقات خوراک خوبی برای فیلمسازان بود که بیایند و سوژه‌های نابی را در اختیارشان قرار دهم، به طور مثال «دیده‌بان» حاتمی‌کیا برخاسته از همین تحقیقات بود. بسیاری به من می‌گفتند خودت چرا فیلم نمی‌سازی. یک کتاب مخاطبش در نهایت ۱۰ هزار نفر هستند اما یک فیلم را چند ده میلیون نفر می‌بینند. از آن به بعد بود که من وارد فیلمنامه‌نویسی شدم و به صورت جدی دنبال فیلمسازی رفتم، طرح‌های سینمایی من تصویب شد و بنا داشتم نخستین اثر سینمایی را درباره عملیات خیبر بسازم. یک روز آوینی به من گفت چرا می‌خواهی وارد فیلمسازی شوی؟ من هم دلایلم را برای او شرح دادم. ایشان یک استدلالی داشت و می‌گفت من به شما نمی‌گویم وارد این عرصه نشو چون خودم در کار فیلمسازی هستم، بلکه اگر شما نویسندگی را ادامه دهی، یقین داشته باش آثارت مبنای بسیاری از فیلمسازهای بزرگ خواهد شد. چون آنها در آینده بشدت دچار فقر سوژه خواهند شد که در آن صورت یا دست از سینمای دفاع‌مقدس می‌کشند یا به فیلم‌های سطحی روی خواهند آورد. متوجه شدم آوینی استراتژی خیلی خوبی را تعریف کرده است، استدلالش را پذیرفتم و دیگر به دنبال فیلمسازی نرفتم. گلعلی بابایی نیز با اشاره به آثاری که قابلیت سینمایی شدن را دارند می‌گوید: در این رابطه تاکنون کتاب «در هاله‌ای از غبار» را درباره حاج احمد متوسلیان نوشته‌ام. در کتاب «ماه همراه بچه‌هاست» به شهید همت پرداخته شده و زندگی شهید قجه‌ای در کتاب «پهلوان گود گرم‌دشت» خوانده می‌شود. آخرین کتابی که نوشتیم «سالار تیپ عمار» مربوط به زندگی شهید مهدی خندان است. زندگی او، جنگ و شهادتش و با آن رجزخوانی که شهید شد، هیچ چیزی برای ساخت یک فیلم سینمایی مهیج کم ندارد و واقعا یک سوژه سینمایی است.

بابایی درباره ساخت فیلمی درباره شهید قجه‌ای توسط ابراهیم حاتمی‌کیا گفت: آقای حاتمی‌کیا خیلی جدی پای کار آمد و علاقه‌مند بود در این رابطه کار کند اما ساخت آن همزمان شد با ساخت فیلم «بادیگارد»؛ البته آقای حاتمی‌کیا می‌گوید همیشه در ذهنم است این کار را انجام دهم و آرزو دارم فیلمی درباره زندگی شهید قجه‌ای بسازم.

موضوع ساخت فیلم‌های سینمایی با استفاده از ادبیات دفاع‌مقدس، همواره در دیدارهای مختلف با هنرمندان و اهالی ایثار و جهاد از سوی رهبر انقلاب مطرح می‌شود. ایشان در دیدار معروف سال ۸۵ با کارگردانان مختلف در این باره می‌گویند: آقای حاتمی‌کیا می‌گویند، من نمی‌دانم راجع به جنگ چه بگویم. خیلی حرف دارید برای گفتن؛ شما سینماگران جنگ، پشت صحنه‌ جنگ را چقدر تصویر کردید؟ چه شد که این جنگ شروع شد؟ کدام فیلم سیاسىِ بین‌المللىِ پلیسی می‌تواند شیرین‌تر از این در بیاید که شما تصویر کنید – اسناد هم الان وجود دارد – چطور شد که صدام حسین به خودش جرأت داد و این گستاخی را کرد که به قصد تسلط بر ایران، به ایران حمله کند؟ نه اینکه همه‌ ایران را بگیرد، بدون شک، قصد او این بود که خوزستان و یکی، دو استان دور و بر را بگیرد و به عنوان یک همسایه‌ مقتدر بر حکومت مرکزی ایران – هر که باشد آن حکومت؛ یا جمهوری اسلامی یا هر کس دیگر – مسلط بشود، که می‌شد؛ یعنی اگر این دفاع جانانه نبود و اگر آن تسلط بر خوزستان انجام می‌گرفت، مگر ممکن بود یک حکومت مرکزی اینجا سر کار باشد و به آن کسی که بخشی از کشور را قدرتمندانه تصرف کرده، باج ندهد؟! خوب، چه شد که این را وادار کردند این حمله را انجام بدهد و او حمله کرد؟ و چگونه به او کمک کردند؟ و کدام کارخانجات به او سلاح شیمیایی فروختند؟ آنهایی که آن سنگرهای هشت‌ضلعی و پنج‌ضلعی را درست کردند، چه کسانی بودند؟ کدام کشورها آن هواپیماها را به او دادند؟ آن مأموران عالیرتبه سیاسی، امنیتی و نظامی که از کشورهای مختلف – از جمله آمریکا – به بغداد آمدند و با او و مردان او ملاقات کردند، چه کسانی بودند؟ شما به اینها نپرداختید. اصلاً شخصیت صدام کیست؟ اینها برای قصه‌نویسی جا دارد. ایشان در دیدار با عوامل فیلم شیار ۱۴۳ نیز به این مهم اشاره می‌کنند و می‌گویند: بنده هم مثل شما آقایان معتقدم که از ظرفیت دفاع‌مقدس در سینماى کشور ما استفاده نشده؛ خود سینماى ما انصافاً یک ظرفیت بالایى دارد، یعنى کسانى که اهل این فنند و بلدند و مطلعند و واردند و قضاوت‌شان می‌تواند مرجع فهم انسان قرار بگیرد، معتقدند که سینماى ایران از لحاظ ظرفیت کارگردانى و گریم و بازیگرى و مانند اینها، جزو سینماهاى برجسته‌ دنیا است؛ و این درست است. این ظرفیت عظیم بایستى با ظرفیت بسیار عظیم دفاع‌مقدس التقا پیدا کند؛ این اتفاق هنوز درست نیفتاده… عده‌اى – که من نمی‌دانم چه جور می‌شود انگیزه‌هاى اینها را آدم تحلیل کند – با ورود سینما به مسائل مربوط به دفاع مقدس، علناً مخالفت می‌کنند! من نمی‌دانم چه فکر می‌کنند؛ به اسم اینکه جنگ است، به اسم اینکه خشونت است! صد سال از شروع جنگ جهانى می‌گذرد – امسال صدمین سال است – هنوز در آمریکا و در خیلى جاهاى دیگر دارند فیلم می‌سازند [آن هم] در چه گستره‌ وسیعى! حتى آن‌طور که به من گزارش کردند، دانش‌آموزها و بچه‌هاى دبیرستانى را وارد این میدان فیلمسازى می‌کنند و از آنها می‌خواهند و به آنها امکانات می‌دهند براى اینکه بسازند؛ [چون] معتقدند که این می‌تواند نسل جدید را با انگیزه‌هاى سالم دولت‌مردان‌شان آشنا کند.

منبع : وطن امروز

نوشته انقلاب، اقتباس، سینما/ نگارش ۱۱ عنوان فیلمنامه سینمایی با اقتباس از آثار انقلاب و دفاع‌مقدس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برپایه این خبر، «نورالدین پسر ایران» نوشته معصومه سپهری، «پایی که جاماند» سیدناصر حسینی پور، «مهمان صخره‌ها» راحله صبوری، «دا» سیده زهرا حسینی، «حرمان هور» یادداشت‌ها و دشت نوشته‌های شهید احمدرضا احدی، «خاطرات مرضیه حدیدچی دباغ» محسن کاظمی، «روزهای بی آینه» گلستان جعفریان، «زندانی فاو» مهرداد آزاد از جمله آثاری هستند که تولید فیلم‌نامه آنها انجام شده و دو کتاب شاخص «گلستان یازدهم» و «وقتی مهتاب گم شد» از سوی این مرکز در دست بررسی است تا امکان تولید فیلم‌نامه از این آثار ارزیابی شود.

در این خبر آمده است: از حدود پنج سال پیش سازمان سینمایی حوزه هنری بخشی را به نام «مرکز متن» تأسیس کرد که به اقتباس از آثار ادبی تاریخ شفاهی انقلاب و دفاع مقدس می‌پردازد. همچنین، بخشی از جلسات هفتگی و ماهانه مرکز متن سازمان سینمایی حوزه هنری به بررسی کتاب‌هایی که ظرفیت تولید فیلم سینمایی و اقتباسی دارند، اختصاص دارد.

نوشته نگارش یازده فیلم‌نامه سینمایی با اقتباس از آثار ادبی تاریخ شفاهی انقلاب و دفاع مقدس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- کیانوش نژاد: سینمای دفاع مقدس تنها ژانر متولد شده پس از پیروزی انقلاب اسلامی با وجود بارقه‌هایی که در هر دوره دیده می‌شوند، روزگار خوبی ندارد. با سعید سعدی که این سال‌ها در زمینه ساخت آثاری ارزشمند و به یادماندنی در سینمای دفاع مقدس نقش داشته درباره ضرورت تحول و تغییر در این سینما صحبت کردیم.

تحلیل شما از برگشت مالی فیلم ها در سینمای دفاع مقدس چیست؟ آیا ما در این چند سال توانسته ایم فیلم هایی با گیشه خوب در این نوع از سینما داشته باشیم ؟

سعید سعدی: در سینمای دفاع مقدس به خاطر فضای خاصی که در آن در جریان است و ذائقه جدیدی که در مخاطبان ما ایجاد شده است بالطبع با کلیشه های قدیمی نمی‌توان منجر به فروش فیلم و برگشت سرمایه شد، مگر اینکه وارد مقولات جدید و نگاه نویی در این زمینه بشویم که البته نباید با جنس سینمای دفاع مقدس و آرمان‌هایش فاصله داشته باشد.

نباید به خاطر جذب مخاطب وارد فضایی بشویم و از آن هدف اصلی دور بشویم، شاید باید بپذیریم که بخشی از مخاطبی که در فیلم های دیگر روانه سینما می‌شوند، در این نوع سینما وجود نداشته باشد ولی اگر فیلم دارای قصه و یک ساختار درستی باشد به نظرم از مخاطب نسبی و خوبی برخوردار می شود و می‌تواند هزینه های خود را دربیاورد به شرط اینکه هزینه‌هایی که کرده معقول، درست و متناسب باشد.

قبول دارید این نوع سینما در گذشته به خاطر نزدیکی به فضای جنگ و دفاع مقدس برای مخاطب جذاب‌تر بود؟

بله. به هر حال ذائقه مخاطب در آن زمان شاید برای این نوع سینما بهتر بود چون در آن زمان به نوعی ما اکشن هم در فیلم های جنگی داشتیم و با ساختارهایی که آن موقع تعریف می‌شد برای مخاطب خوب بوده است، و البته فضای جنگ و فضایی که ما در جبهه ها داشتیم به آن زمان نزدیک تر بوده است، بنابراین مخاطب همذات پنداری نزدیک تری می کرده است و باز تاکید می کنم که ساختارها در آن زمان برای ذائقه مخاطب خوب بوده است و مخاطب بالطبع آن را دوست داشته است.

پس وظیفه سینما و سینماگر در مورد سینمای دفاع مقدس چیست؟

به نظرم الان هم اگر فیلمی در این نوع سینما خوب تولید بشود از مخاطب نسبی خوبی برخوردار می‌شود، مثلا ما در فیلم «روزهای زندگی» که ۲ سال پیش من تولید کرده ام در هر صورت در حد خودش توانست پاسخ خوبی از گیشه بگیرد و حتی آن زمان می‌توانست هزینه های خودش را کامل پوشش دهد ولی به دلیل بی‌تدبیری که مجموعه سیما فیلم انجام داد آن بازگشت مالی که باید و شاید اتفاق نیفتاد.

سینمای جنگ در اروپا که به موضوعات جنگ چهانی اول و دوم می‌پردازد و سینمای جنگ در هالیوود که به تاریخ جنگ های مختلف چه داخلی و چه جهانی می پردازد هنوز که هنوز جزو گونه های محبوب علاقمندان خاص سینما و عموم مردم است، قبول دارید؟

بله، صد درصد.

چه مشکلات اساسی وجود دارد که ما نمی‌توانیم به اقبال خوبی در زمینه سینمای دفاع مقدس که جنگ تم اصلی اش است، برسیم؟

در هر صورت اگر ما هم تلاش بکنیم و فیلمنامه‌هایمان را به سمتی ببریم که از حیث جذابیت غنی باشد و ساختار مناسبی داشته باشد و مهم تر از همه قصه ای داشته باشد که بتواند مخاطب را جذب کند می توانیم در این زمنیه رشد خوبی داشته باشیم و در جذب مخاطب هم خوب کار کنیم ولی متاسفانه روی فیلمنامه دفاع مقدس به دلیل گران بودن هزینه تولید کم کار می شود، در واقع بر روی بیس اصلی کار سرمایه گذاری کم تر انجام می شود به همین دلیل شاید در ریزش مخاطب خود همین بیس علت باشد که همیشه مشکل دارد و نمی تواند مخاطب را راضی نگه دارد.

از طرفی در این نوع سینما ما پژوهش کمی در کار انجام می دهیم که اصلا خوب نیست و بازخودها قبل از شروع تولید فیلم به خاطر همین بحث فیلمنامه خوب نیست و بالطبع ما نتوانستیم در این زمینه گام هایی خوبی برداریم. به نظرم پژوهش و تحقیق در این زمینه با کار کارشناسی باید انجام بپذیرد و از آن مهم تر قبل از شروع تولید یک فیلم در این نوع سینما و یا در هر گونه دیگری از سینما باید مخاطب شناسی کنیم و بر اساس ذائقه با شعور مخاطب فیلم های دفاع مقدس را بسازیم که این خود باعث رشد سینما می شود.از طرفی عدم سرمایه گذاری بر روی این نوع سینما که در بخش پژوهش باید اتفاقات اصلی آن بیفتد باعث می شود که فیلم های قوی ای در این نوع سینما ساخته نشود.

چقدر امکانات سخت افزاری تولید پروژه های خوب در سینمای دفاع مقدس را داریم؟

ما مشکلات عدیده ای در این زمینه داریم به دلیل اینکه زمان زیادی هم از دفاع مقدس می گذرد امکاناتمان محدود است؛ امکاناتی که در اختیار پشتیبانی جنگ مثل شهرک سینمایی دفاع مقدس وجود دارد و وسایل و تجهیزاتی که آن جاست غالبا فرسوده و بدون کارایی لازم است و نیاز هست که یک سرمایه گذاری و پشتیبانی درستی از آن انجام بگیرد.

سخت افزارها نوسازی شود و آیندگان بتوانند در این زمینه فیلم های خوبی تولید کنند، ما برای تولید یک فیلم در سینمای دفاع مقدس با معضلات زیادی طرف هستیم هر چند که امروزه با پیشرفت تکنولوژی و علم روز خیلی از بحث ها راحت شده است ولی در هر صورت به نظرم می رسد که مراکزی که متولی بحث پشتیبانی جنگ هستند باید مقداری در این زمینه همت بیشتری به کار ببرند و این سخت افزارها را تعمیر کنند.

نباید سخت افزارها به نوعی باشد که وقتی فیلمساز می خواهد یک وسیله استفاده کند با مشکلات عدیده ای روبه رو بشود و باید طوری باشد که فیلمساز بتواند هزینه های جانبی اش را با استفاده از تجهیزات سخت افزاری مناسب پایین بیاورد و این موضوع باعث می شود که فیلمساز هم بتواند با فراغ بال بهتری به سمت و سوی خوبی در فیلمسازی برود و بتواند از امکانات و تجهیزات کمال استفاده را ببرد و در جهت رشد و تکامل فیلم بهره لازم را ببرد.

به نظرتان بحث اقتباس از داستان ها و ادبیات دوران جنگ که به صورت کتاب و یا دلنوشته و شعر منتشر شده است می تواند به فضای فیلمنامه ما کمک کند؟

ادبیات دفاع مقدس ما رشد خوبی داشته است و اقتباس های خیلی خوبی از آن ها انجام شده است، اگر فیلمسازان ما به این گرایش و استفاده از این فضا رو بیاورند فکر می کنم بتوانیم در این زمینه هم گام های خوبی برداریم. کتاب ها در ادبیات دفاع مقدس کتاب های خوبی هستند که ما می توانیم با اقتباس از آن ها در قالب فیلمنامه اتفاق خوبی را در سینمای دفاع مقدس رقم بزنیم البته باید کمی خط قرمزها کمتر شود؛ همان طور که در بحث ادبیات ما می توانیم کتاب هایی را بنویسیم، در بحث فیلم هم ما این مسیر را باید داشته باشیم. اگر ما به سمت فیلمنامه اقتباسی پیش برویم، کمی با واقعیت های آن زمان بیشتر آشنا می شویم و فضا مملوس تر می شود و ذائقه مخاطب را هم می توانیم جذب کنیم.

پس به عقیده شما ادبیات دفاع مقدس ما نسبت به فیلم‌های دفاع مقدس قوی‌تر است؟

بله، به نظرم ادبیات دفاع مقدس نسبت به سینمای دفاع مقدس بهتر کار کرده است.

اگر بخواهید مهم ترین دلیل اینکه فیلمسازان با وجود این همه مسیر برای ساخت یک فیلم خوب در این نوع سینما تمایلی به ساخت فیلم دفاع مقدس ندارند را بیان کنید آن دلیل، چه چیزی می تواند باشد؟

به هر حال مثلا اقتباس هزینه تولید را بیشتر می کند و کارهای اقتباسی که انجام می شود یک سری آدم های متولی دارد که خود متولیان به نظرم موانعی هستند برای گرایش فیلمسازان به سمت دیگری در این سینما. به نظرم کمی باید روند انتخاب کردن آزادتر شود و فیلمسازان بتوانند کارهایی که نشر پیدا کرده است را و آثار خوبی را که می توانند به فیلمنامه تبدیل کنند به این سمت و سو بروند. ولی متاسفانه به دلیل متولیانی که در بحث نشر دفاع مقدس وجود دارد آن ها موانعی هستند که خیلی از آثار کمتر به دست فیلمسازان قرار بگیرد.

ارزش‌هایی که در فیلم های دفاع مقدس در این چند سال اخیر دیده‌اید قابلیت انتقال به مخاطب را دارند؟ و اصلا آیا ارزش‌ها در این فیلم ها درست تعریف شده اند؟

به نظرم اگر تعاریفمان درست باشد بالطبع می توانیم آن ارزش ها را خوب انتقال دهیم و اگر تعاریفمان درست نباشد و در حد ذائقه خودمان تعریف بشود خب طبیعی است که دچار نقصان و مشکل بشویم، الان به دلیل مشکلاتی که در بحث تولید وجود دارد کسانی که در بخش تولید هستند کمی خودسانسوری می کنند و بعضی چیزها را به سمت و سویی می برند که بتوانند فیلمشان را جذاب تر کنند و ای نباعث می شود تا ارزش ها گاهی اصلا دیده نشود و یا اشتباه به آن پرداخت شود.

آیا حوزه هنری به عنوان نهاد دولتی و ارزشی می تواند در زمینه سرمایه گذاری بر روی این ارزش ها کمک کند؟

بله، به نظرم علاوه بر حوزه همه جاهایی که در بحث فرهنگ و مسائل ارزشی فعالیت می کنند می توانند کمک کنند به شرط اینکه از بازی های سیاسی و روابط پشت پرده که به بعضی ها رانت های خوبی می دهند دوری کنند تا بتوانند هر چه بیشتر به مسیر این نوع سینما کمک کنند.

چرا در این چند سال اخیر سینمای دفاع مقدس گره خورده است به آثار کمدی ای که اتفاقا خوب هم از گیشه پولشان را در می آورند؟ این گرایش فیلمسازان از کجا می آید؟ فیلم هایی مثل ضد گلوله، لیلی با من است، اخراجی ها و … که در فضای جبهه می گذرند و هر کدام به نوعی کمدی هستند.

زمانی که یک فیلمی اینگونه ساخته می شود به هر حال گروه به فکر گیشه هم بوده‌اند و ذائقه مخاطب را هم در نظر گرفته اند به همین دلیل فیلم توانسته است موفق عمل کند، البته بعضی از این فیلم ها با واقعیت جنگ فاصله دارد و بعضی از فیلم ها مثل لیلی با من است به دلیل زندگی ملموسی که در فیلم در جریان است با مخاطب خوب ارتباط برقرار می کند. ما هر چقدر بتوانیم فیلمنامه ملموس تری برای مخاطب تولید کنیم در وضعیت فروش اتفاق خوبی برای فیلم می افتد.

سینمای دفاع مقدس ما نمی تواند خارج از مرز جبهه ها و در حال حاضر رخ بدهد؟ به هر حال پیامدها و اتفاقات بعد از جنگ سوژه های نابی برای تعریف کردن است، موافقید؟

بله، به نظرم می توان قصه هایی را تعریف کرد که هیچ توپ و تانک و سخت افزار هم در آن نداشته باشیم و در مضمون کلی به دفاع مقدس بپردازیم و نیازی نیست پی ساختاری برویم که سخت افزار جبهه و جنگ را ببینیم. خیلی از فیلم ها، فیلم دفاع مقدس است ولی این سخت افزار جنگ را در آن ها نمی بینید مثل فیلم گیلانه که یک فیلم دفاع مقدسی با ارزش ها و مضامین خودش را دارد.

خواسته شما به عنوان یکی از تهیه کنندگان سینمای دفاع مقدس از دولت جدید و بالطبع سیاست گذاری های جدید چه چیزی است؟ آیا بحث امکانات مالی، سخت افزاری، مشکلات اکران و … ؟

به نظرم سینمای دفاع مقدس به دلیل همان مشکلاتی که در بحث اکران آن وجود دارد شرایط خوبی را ندارد. ما بحثی در اکران داریم که با توجه به شرایط اقتصادی که در جامعه با آن مواجه هست تعریفش می کنیم. سیاست های اقتصادی دولت به گونه ای باید حرکت کند که بحث فعالیت های هنری مثل سینما، تئاتر، موسیقی و … را در سبد کالای خانواده ها ببیند و به نوعی سوبسید به خانواده ها بدهد که بتوانند استفاده بهتر و بهینه تر از این امکانات فرهنگی که وجود دارد را بکنند که هم باعث حرکت این چرخه های فرهنگی شود و هم خودشان رشد کنند.

متاسفانه شرایط جامعه ما طوری است که این سبد کالایی برای خانواده ها دیده نشده است و به دلیل هزینه های بالایی که وجود دارد خانواده های ایرانی نمی توانند فیلم در سینما ببینند و ترجیح می دهند بعد از شش ماه دی وی دی اش را با قیمت به مراتب پایین تری بخرند و این باعث می شود چرخه سینما هم دچار مشکل شود، به نظرم نگاه دولت باید در این زمینه تغییر کند. با توجه به شرایطی که این روزها سینما دارد باید در اولویت ها فیلمنامه‌هایی قرار بگیرد که پارامترهای جذب مخاطب را داشته باشد و بالطبع در اختیار تهیه کننده قرار بگیرد و آن وقت می شود فیلمی ساخت که هزینه هایش را بر می گرداند.

نوشته سعدی: اقتباس ضرورت سینمای دفاع مقدس است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.