همچنین در این جلسه با عرضه ۵ عنوان فیلم مستند و آموزشی ، ۲ عنوان فیلم خارجی موافقت به عمل آمد.

نوشته موافقت با عرضه ۸ فیلم/ «خشم و هیاهو» به شبکه نمایش خانگی می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بعضی از انواع تبلیغات البته به اقتضای زمان به سینما اضافه شدند که از جمله آنها می‌توان تیزرهای تلویزیونی و یا طراحی سایت اختصاصی و … را نام برد؛ اما نکته مهم حضور ثابت تبلیغات محیطی از ابتدای تاریخ سینما تا به امروز است. تبلیغاتی که در ابتدا شاید فقط یک دست نوشته بر شیشه سینماها یا بنری نقاشی شده بر سر در سالن نمایش بود.

باگذشت سالها و پیشرفت تکنولوژی، تبلیغات محیطی نیز دستخوش تغییراتی شد و  دست‌نوشته‌های جذاب روی شیشه‌های سینما، جایشان را به عکسهای سیاه‌وسفید دادند. در این زمان دیگر کسی با دیدن یک جمله روی شیشه سینما ترغیب به دیدن فیلمی نمی‌شد. در فضایی که فیلم با ستارگان شناخته می‌شد، هواخواهان در پی عکسهای منتشر شده از فیلم با حضور ستارگان محبوبشان بودند تا بتوانند با فیلم ارتباط اولیه برقرار کنند و به تماشای فیلم بروند.

عمر عکسهای سیاه‌وسفید هم گویی به سر رسید و این بار رنگها بودند که در ظهور تکنی‌کالر، فاتح چشمان مخاطبان سینما شدند. عکسهای رنگی ،بیلبوردها و پوسترهای خیره کننده وظیفه سنگین تبلیغات را بر عهده گرفتند و تا امروز با تغییراتی اندک ایفای نقش کردند.

سینما در ایران هرچند ۱۱۵ سال دارد؛ اما نسبت به سینمای جهان به لحاظ تبلیغات محیطی دچار ضعفهایی غیر قابل‌انکار است. سینمای ایران در فضای تبلیغات گرافیکی رقیب چندان خوبی برای جریان سینمای غرب یا حتی شرق نیست. شاید بخشی از این مساله نوپا بودن هنر گرافیک نوین باشد، هنری که پدرش مرتضی ممیز، هنرمندی بسیار معاصر است.

بخشی از تبلیغات محیطی را پوسترهایی تشکیل می‌دهند که مختص به یک فیلم طراحی می‌شود تا در معرض دید عموم قرار می‌گیرد. پوستر تبلیغاتی فیلمها در ایران، عموماً با کم‌دقتی و بی‌مهری فیلمسازان مواجه می‌شود و نگاه عمیقی نسبت به طراحی این  تبلیغات مهم وجود ندارد.

در این یادداشت قصد است با نگاهی اجمالی به پوسترهای فیلمهای اکران شده  از ابتدای سال ۹۵ تاکنون، جنبه‌های فنی و هنری این پوسترها را نیز به چالش کشیم تا دریابیم آیا این پوسترها می‌توانند در جلب مخاطب و باز کردن پایه آنان به سینما موفق عمل کنند.

در گام نخست باید گفت پوستر فیلمها را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد. دسته نخست پوسترهایی هستند که سیاست بازیگر محوری را اتخاذ کرده‌اند و با این کار قصد جذب هواداران یک ستاره سینمایی را دارند. این گونه پوسترها علاوه بر تسهیل فضای ستاره‌سازی، به مرور از کیفیت پوسترهای سینما می‌کاهد. مخاطبی به واسطه پوستر جذب بازیگر می‌شود و جالب آنکه در چنین سینمایی کیفیت نسبتاً بی‌معناست. البته این گونه پوسترها خود به دو دسته تقسیم می‌شون: ۱- پوسترهای خالی از دیدگاه هنری و ۲ – پوسترهای جذاب.

پوستر فیلم «من سالوادور نیستم» را می‌توان پرچمدار پوسترهای خالی از دیدگاه هنری دانست. هرچند این گونه پوسترها تکلیفشان مشخص است و می‌توان آن را هم‌تراز پوستر نمایشهای آزاد دانست؛ اما به نظر می‌رسد دسته دوم ضربه بیشتری به ارزشهای هنری سینما وارد خواهد کرد. چرا که با ایجاد جذابیت هنری ذهن مخاطب را از بی‌کیفیتی منحرف می‌کند و از طرفی فیلمسازان را قانع می‌کند تا ایرادی به طراحان پوستر وارد نکنند و همه این نکات باعث شده تا امروز به ندرت و کمتر از انگشتان یک دست، پوستر فیلمی با استاندارد هنری بیابیم. این در حالی است که صنعت فیلمسازی توانایی میلیاردی شدن و خرج کردن برای تبلیغات محیطی دارد که به افزایش درآمد این صنعت کمک می‌کند،؛ اما به نظر می‌رسد بخش ناچیزی از درآمدها صرف بهبود فضای تبلیغاتی می‌شود.

در این وانفسا نباید حضور پوسترهای با کیفیت را نادیده گرفت. پوستر فیلمهایی چون «ایستاده در غبار» که علاوه بر کیفیت خوب روایتگری، توانایی جذب مخاطب نیز دارند و می‌توان آنها را برترین پوسترهای تبلیغی فیلمهای اکران‌شده بهار ۹۵ برشمرد. در این بخش نیز می‌توان دسته‌بندی متوسط و  خلاق را ارائه داد. پوستر فیلم «خشم و هیاهو» را می‌توان از پرچمداران دسته متوسط در این بخش دانست.

در ادامه به بررسی جزئیات پوستر فیلمهای اکران شده در بهار ۹۵ می‌پردازیم.

من سالوادور نیستم

این پوستر را می‌توان به جرأت صدرنشین بدترین پوسترهای بهار ۹۵ معرفی کرد. بازیگر محوری محض، تنها داشته‌ی این پوستر برای ارائه است. حتی سایه بازیگران نیز در پوستر وجود ندارد. پوستر چندان روایتگر نیست و از محتوا و المانهای آن نمی‌توان چیز جز یک مثلث شاید عشقی دریافت. مثلثی که یک رأسش رضا عطاران در قالب مردی آن‌چنانی – با سر کچل و تیپی خاص – است و دو زن در دو رأس دیگر، یکی سنتی و احتمالاً پرخاشگر – با آن انگشت سبابه نشانه گرفته – و دیگری لوند و عشوه‌گر با المانهای اروتیک – با شستی در دهان – است.

شاید برای مخاطب ایرانی دیدن ریوالدو در یک فیلم ایرانی جذاب باشد؛ اما نشانگان جنسی پوستر به قدری صریح و دم‌دستی است که طراح پوستر و البته عوامل فروش فیلم چندان رغبتی به برجسته‌سازی ریوالدو ندارند و همان زن برزیلی توانایی و کشش جذب مخاطب را به دوش خواهد کشید. در حوزه تایپوگرافی نیز طراح به شدت فشل عمل کرده است. در حالی که بخشی از اطلاعات در حاشیه لباس عطاران و طبق شکستگی و برآمدگیها چیدمان شده‌اند، بخش عمده‌ای از اطلاعات بدون درک درستی از قواعد بیرون از کادر چیده شده‌اند.

کفشهایم کو؟

این فیلم داستان مردی است درگیر بیماری آلزایمر؛ اما پوستر هیچ نشانی از این موضوع ندارد و به هیچ عنوان روایتگر نیست. باز هم ملاک بازیگر محوری است و البته از دسته دوم و عوام فریب. پوستر این فیلم با چهره خندان بازیگران فیلم رو به مخاطب و رنگها درآمیخته است تا از پوسترهایی باشد که ویرانگر صنعت سینما در بلند مدت لقب گیرد. پوستر حتی فضا و اتمسفر را فیلم القا نمی‌کند و مخاطب با اعتماد به پوستر، در تماشای فیلم، با چیز متفاوتی روبرو می‌شود.

رسوایی ۲

تصویر اکبر عبدی در محوریت اصلی پوستر، با آرمانگرایی درونی فیلم همراه می‌شود. باید گفت با یک بازیگر‌محوری مطلق روبرو نیستیم. اکبر عبدی در قامت روحانی نقش اول فیلم قرار است حکم یک قهرمان سینمایی را داشته باش؛ پس تصویر او، با هیبت قهرمانانه و شاید اسطوره‌ای، دقیقاً در میانه پوستر قرار گرفته است. پس‌زمینه پوستر نیز باعث تقویت رویدادهای آخرزمانی اثر می‌شود که کارگردان و تهیه‌کننده فیلم خواهان ارائه آن هستد.

در طراحی لوگو، طراح با دریافت عنصر زلزله، با استفاده از ترک قصد القای آن دارد، ترکها دقیقاً پایه‌های نگاه‌دارنده واژه «رسوایی» هستند. با این حال نقطه ضعف آن چیدمان چهار تصویری است که قرار است معرف دیگر بازیگران فیلم باشند؛ اما این تصاویر صرفاً یک چیدمان دم‌دستی است؛ بدون بهره‌گیری از پس‌زمینه‌ مشترک و توانایی روایتگری.

خنده‌های آتوسا

پوستر فیلم هر چند سعی داشته بازیگران را در راهرو قطار نشان دهد؛ اما حضور پررنگ بازیگران و پر شدن فضای پوستر، پس زمینه را از  ذهن مخاطب دور می‌کند. این فیلم بنا به موضوع اجتماعی، قابلیت فراوانی برای طراحی پوستری خاص دارد. آن هم در فیلمی که لوکیشن اصلی آن قطار است. شاید استفاده از یک کوپه به عنوان لوکیشن عکاسی می‌توانست پوستر این فیلم را به یک عکس صحنه‌پردازی شده کامل با تمام المانهای یک پوستر حرفه‌ای تبدیل کند. شاید چون این فیلم در جشنواره شرکت نکرده بود باعث شده تا فیلمسازان این فیلم راضی به این پوستر ضعیف شوند.هر چند بازیگران مشهور این فیلم نیاز تبلیغاتی کامل را  به مخاطبان ارائه می‌کنند. با تمام این اوصاف این پوستر نیز بازیگر محور است و از رسالت تبلیغات محیطی پوستر جامانده است. کافی در تاریخ سینما به سراغ فیلمهایی با لوکشین قطار رویم تا متوجه شوید چگونه می‌توان قطار را به عنوان یک شخصیت دراماتیک در پوستر نیز نمایان کرد.

عادت نمی‌کنیم

آیا شما با دیدن این پوستر به تماشای این فیلم می‌نشینید؟ این پوستر چه آوردی برای فیلم دارد؟

پوستر فیلم «عادت نمی‌کنیم» هیچ چیزی برای جذب مخاطب ایرانی ندارد؛ حتی بازیگران محوری این پوستر نمی‌توانند جذب کننده باشد. چرا؟ چون چهره تمامی بازیگران نوید یک فیلم متاثرکننده به مخاطب می‌دهد. مخاطبی که نشان داده فیلمهای کمدی را بهتر تماشا می‌کند؛ علتی برای تماشای این فیلم نمی‌یابد. مشخصاً مخاطبان این فیلم خاص هستند؛ اما نه تنها پوستر خاص نیست، بلکه هیچکس جذب قیافه ناراحت و اخم آلود بازیگران هم نمی‌شود. می‌توان گفت این پوستر حتی در بازیگر محوری هم موفق ظاهر نشده و از پوسترهای ضعیف در این مجموعه است.

یک دزدی عاشقانه

اگر مخاطب دائم سینما باشید؛ تبلیغات تیزر این فیلم را از مدتها پیش ابتدای فیلمهای سینما دیده‌اید. تیزری که بررسی آن در این مقال نمی‌گنجد؛ ولی قطعاً باعث فروش میلیاردی این فیلم بوده است. این  اتفاقی است که در پوستر این فیلم هرگز رخ نداده و شاید با یک نگاه سطحی به راحتی بتوان تشخیص داد که حتی عکس بازیگران حاضر در پوستر نیز از فیلم جدا شده و یک عکس مشخص برای طراحی پوستر هم نیست. شاید هنرنمایی پوستر در طراحی لوگوتایپ باشد که نقطه «دزدی» سوراخ کلید است و شق «عاشقانه» کلید و استعاره‌ای کلید عشق است.

بارکد

پوستر فیلم بارکد، فقط یک تایپوگرافی دارد. پوستری با رنگ بندی خاص که شاید خودنمایی اولیه داشته باشد؛ اما هیچکدام از فاکتورهای یک پوستر درجه اول تبلیغاتی را ندارد. اگر هنوز به سینما نرفته باشید، احساس می‌کنید سحر دولتشاهی نقش اول این فیلم است. حضور سه بازیگر در وسط یک پس‌زمینه‌ای گنگ از یک شهر ارائه می‌دهد؛ چیزی میان یک خرابه یا شهری شیک، همان تضادی که بر فیلم حاکم است. اما تا کی قرار است تمام قد از بازیگر مشهور فیلم عکس بگیریم و آن را با تلفیق ابزار گرافیکی و نرم‌افزاری، چیزی به نام یک پوستر به  مخاطب ارائه دهیم. عکسهای مربعی زیر پوستر که خود یک فاجعه است که اساساً نیاز به بررسی ندارد. حضور المان شهرت با تلفیق تصویری مناسبتر به نظر می‌رسد تا استفاده از کادر مربعی بی‌معنی در پایین تصویر، درواقع همان عملکرد نمایش تصویر بازغی بر کاپشن محسن کیایی می‌توانست به سایر بازیگران تسری داده شود.

با این حال لوگوتایپ پوستر با بهره‌گیری از شکل بارکد و اشعه مادون قرمز، هوشمندانه است.

ابد و یک روز

پوستر این فیلم را می‌توان از دسته پوسترهای بازیگر محور خارج کرد، هرچند بازیگران نقش کلیدی پوستر هستند. با اغماض این پوستر بیشتر در دسته دوم پوسترها یعنی پوسترهای با کیفیت قرار می‌گیرد. پوستر با استفاده از فضای حیاط خانه  و جدا کردن  نقش اصلی فیلم  از بقیه اعضای خانواده کمی به درک اولیه داستان کمک می‌کند. در واقع هم روایتگر است و هم اتمسفر و فضای فیلم را بدون خدشه به مخاطب انتقال می‌دهد. چهره بازیگر اصلی نشان بدبختی و مصیبت است و لباسهای در دست بازیگر نقش اول نشان از سختی کشیدن او در خانواده دارد؛ در صورتی که هر کدام از دیگر بازیگران با چهره‌ای طلبکار به تصویر کشیده شده‌اند. در کل این پوستر هر چند بازیگر را زیاد به نمایش کشیده است؛ اما کمی به سمت مفهوم‌گرایی و ارائه داستان حرکت کرده‌است.

بادیگارد

ابراهیم حاتمی کیا در زمینه تبلیغات محیطی کمتر دخالت می‌کند و آن را به تیم اجرایی کار می‌سپارد. این عدم نظارت باعث پایین آمدن سطح کیفی کار می‌شود. یکی از علتهای عقب ماندن فیلم بادیگارد از دیگر رقیبان می‌توان نبود جذابیت بصری در پوستر دانست؛ آن هم در فشار هجمه‌هایی که به فیلم وارد شد. حضور پرویز پرستویی به عنوان بازیگر محبوب و در سیاهی لباسش یک تصویر از فیلم.  شاید در نگاه اول پوستر بی کیفیتی نباشد.اما همه داستان را برای مخاطب رو می‌کند.

بخش دیگر این تبلیغات محیطی تایپوگرافی بود که تاکید زیادی هم بر آن شد و حتی بخشی از پوستر نیز هست. این لوگوتایپ را می‌توان حداقل شکل کار دانست و به آن لقب رفع تکلیف داد.

خشم و هیاهو

تاریکی زمینه پوستر در کنار نورهای موجود در پس‌زمینه، حسی وهم‌آلود و رمز‌آلود از داستان به مخاطب القا می‌کند. استفاده این پوستر از چهره بازیگران به صورت نیمرخ باز هم برای وهم بیشتر است. از طرفی صورت یک شخصیت را عصبانی می‌بینیم و شخصیت دیگر همراه با نگاهی محبت‌آمیز است.تمام این المانها به کمک خلاصه منتشر شده از داستان می‌آید که می‌گوید: «زندگی به من آموخت که هیچ چیز از هیچ کس بعید نیست!»

از طرفی نورهای پس‌زمینه که روی صورت شخصیت زن بیشتر است، نشانه‌ای برای مخاطبی است که قرار است تا انتهای فیلم نتواند حق را از باطل تشخیص دهد. نکته قابل تامل آن است که آنچه از بازیگران در پوستر به تصویر کشیده شده است، گامی است برای درک شخصیت‌پردازی سیدی در فیلم.

مرگ ماهی

پوستر این فیلم را می‌توان یکی از سه پوستر برتر این مجموعه دانست. مخاطب با دیدن این پوستر در اولین نگاه متوجه می‌شود این فیلم در مورد یک خانواده و رابطه آنهاست. عکس کامل خانواده امروزی در کنار عکسهای چند نفره قدیمی نشان می‌دهد این خانواده پس از مدتها دور هم جمع شده‌اند و البته استفاده خوبی از قابهای تصویر شده است که گریزی به یکی از خرده‌داستان‌های فیلم دارد. از طرفی قابها روی یک طاقچه قدیمی قرار دارد و دیوار نیز ترک برداشته که نشان بر وجود اختلاف و نابه‌سامانی در فیلم دارد.

در مورد تایپوگرافی پوستر، استفاده از خط ایرانی، زرنگی طراح بوده تا هرچه بیشتر این خانواده را یک خانواده ایرانی قدیمی با اداب و رسوم خاص تشبیه کند. در کل این نگاه روایتگر پوستر به مخاطب کمک می‌کند با دیدگاه درست به تماشای فیلم بنشیند. از اتفاقات جالب این پوستر حضور تعداد زیادی از بازیگران است که البته ربطی به بازیگر محوری ندارد؛ چرا که بازیگر در اختیار پوستر است نه پوستر در اختیار بازیگر.

اژدها وارد می‌شود

اولین چیزی که در پوستر به چشم می‌آید تایپوگرافی عجیب آن است که شباهت عجیبی به تایپوگرافی فیلمهای قبل از انقلاب دارد و به راحتی مخاطب را به همان زمان می‌برد؛ یعنی دقیقا زمانی که فیلم آن را روایت می‌کند. نکته بعدی  رنگ‌بندی پوستر و مخصوصاً رنگ قرمز روی تصویر زمینه است که روایتگر اتمسفر فیلم است. ماشین زرد رنگ و نقش اول فیلم که اندیشناک به آن تکیه زده و در پشت سر قبرستان و کشتی به گل نشسته‌ای را دارد که مخاطب را در کل زمان فیلم درگیر یافت المانها می‌کند؛ اما این پایان آرمانگرایی این پوستر نیست و با دقت در پوستر می‌توان رد دست‌نوشتهایی را دید که بعد از تماشای فیلم معلوم می‌شود نوشته‌های روی دیواره کشتی است و مرقومه‌ای از داستان ملکوت.

جالب این است که حضور بازیگر کمتر شناخته شده در پوستر باعث شده تا مردم برای دیدن فیلم به سینما بروند نه دیدن بازیگر. این شاید در آینده نزدیک باعث فروش کمتر فیلم شود؛ ولی قطعا در بلند مدت به نفع سینما و فیلمسازان خواهد بود.

ایستاده در غبار

«ایستاده در غبار» فیلمی قهرمان محور و بر اساس زندگی یک قهرمان است. بنابراین پوستر نیز قهرمان محور طراحی شده است. اصول استفاده از نیمرخ  بازیگر کمک کرده تا خود بازیگر بی‌اهمیت شود و شخصیت و نقش بازیگر جلوه کند. زمینه کوهی را روایت می‌کند که با وجود سرما و بوران و برف سربازها از آن بالا می‌روند. قهرمان داستان در ابعاد بزرگتری از دیگر سربازان؛ ولی در میان آنها دیده می‌شود. قهرمان داستان هرچند سر به زیر اما استوار در صحنه بر روی کوه در حرکت است؛ تا کوه که نماد ایستادگی است زیر پوتینهایش جا بماند. کمی جلوه تصویر سازی دادن به پوستر، آن را از فضای واقعی دور کرده و قهرمان را خارق‌العاده‌تر به تصویر می‌کشد.

قهرمان داستان البته تنها  و استوار و بی توجه به اطراف به سمت هدف در حرکت است. تمام این نکات، پوستر این فیلم را به سمت پوسترهایی در سطح کلاس اول سینمای جهان برده است. تایپوگرافی پوستر نیز برای همخوانی با پوستر ایستاده و کشیده به نظر می‌رسد و البته از دانه های برف نیز بی نصیب نمانده است.

به این ترتیب پوسترهای بررسی شده را می‌توان به شرح زیر سطح بندی و درجه بندی کرد:

۱-ایستاده در غبار

۲- اژدها وارد می‌شود

۳- مرگ ماهی

۴- خشم و هیاهو

۵- ابد و یک روز

۶- بادیگارد

۷- بارکد

۸- رسوایی۲

۹- عادت نمی‌کنیم

۱۰- خنده‌های آتوسا

۱۱- کفشهایم کو؟

۱۲- یک دزدی عاشقانه

۱۳- من سالوادور نیستم

باید دقت داشت که پوسترهای بررسی شده فقط پوستر اصلی هر فیلم است که فیلمها با آن شناخته خواهندشد.

در پایان و با بررسی این مجموعه به راحتی میتوان نتیجه گرفت اوضاع طراحی پوستر تبلیغاتی فیلمها در ایران اصلا خوب نیست و بهتر است همه به فکر تغییر این روند باشیم.از مخاطب سینما گرفته تا فیلمسازان. چراکه اگر مطالبه از سمت مخاطب شکل نگیرد، فیلمسازان هرگز به فکر تغییر رویه نخواهند افتاد. تغییر رویه‌ای که می‌تواند تبلیغات محیطی را بهبود بخشد و بخش عمده‌ای از وظیفه جذب مخاطب را برعهده گیرد.

منبع: تسنیم

نوشته بهترین و بدترین پوستر فیلم‌های اکران شده در بهار ۹۵ کدامند؟/ بازیگر محوری یا آرمانگرایی؛ مسئله این است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سیدی از همان ابتدای مسیر کارگردانی خود نشان داده که اصولا علاقه‌ای ندارد که به خواست مخاطب توجه کند و سعی می‌کند فقط آنچه را که در ذهن دارد، بسازد. به همین خاطر است که حالا بعد از ساخت چهار فیلم سینمایی آن هم با هزینه‌های بالای تولید در سینمای ایران، حتی نتوانسته در مجموع به رقم فروش یک میلیارد تومان دست پیدا کند.

«آفریقا» اولین فیلم این کارگردان بود که در بیست‌و‌نهمین جشنواره فیلم فجر در بخش آثار ویدئویی، جایزه بهترین فیلم را از آن خود کرد. ولی در ادامه نتوانست پروانه نمایش بگیرد و این‌گونه بود که پس از کش‌وقوس‌های فراوان در نهایت راهی شبکه نمایش خانگی شد تا اولین ساخته او به عنوان یک اثری ویدئویی سود چندانی را عاید سرمایه‌گذارانش نکند. فیلمی که به دلیل ساختارش حتی در صورت اکران احتمالا با اقبال چندانی مواجه نمی‌گشت.

هومن سیدی پس از پشت سرگذاشتن این تجربه ناموفق، به سراغ بابک زنجانی یکی از سرمایه‌گذاران بزرگ نفتی کشور رفت تا اولین فیلم سینمایی خود را با پول او تولید کند. او نام «سیزده» را برای این فیلم انتخاب کرد. اثری که در آن به موضوع عشق نامتعارف یک پسر سیزده ساله به دختری جوان و بزهکار پرداخته می‌شود.

اولین ساخته سینمایی این کارگردان جوان در سی و دومین جشنواره فیلم فجر مورد لطف ویژه هیئت داوران این جشنواره قرار گرفت تا در دوره‌ای که مسئولین اولین جشنواره فجر دولت اعتدال تصمیم گرفتند، حاتمی‌کیا و «چ» را نادیده بگیرند، جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره به هومن سیدی برسد! جایزه‌ای که سیدی پس از دریافتش، آن را به حسن روحانی تقدیم کرد و گفت: «من این جایزه را تقدیم می‌کنم به کسی که با آمدنش لبخند را دوباره برگرداند. می دانم که به این جایزه احتیاجی ندارد اما من این جایزه را به رئیس جمهور عزیزم حسن روحانی تقدیم می‌کنم.»

این حرکت اما ظاهرا سیدی را تبدیل به فیلمساز محبوب دولت اعتدال کرد؛ تا آن‌جا که در هر دو دوره بعدی جشنواره فجر نیز، هومن سیدی همواره سهمی از جوایز فجر داشت. او در دوره بعدی جشنواره فجر که در سال ۹۳ برگزار شد، توانست برای بازی در فیلم سینمایی «من دیگو مارادونا هستم» جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را از آن خود کند و در دوره سی‌و‌چهارم این جشنواره که سال پیش برگزار شد، در حالیکه اساسا کاندیدای بخش بهترین کارگردانی نشده بود توانست جایزه ویژه هیئت داوران را برای کارگردانی فیلم سینمایی «خشم و هیاهو» به دست آورد!

اما این قطار جوایز در حالی در طی چند سال گذشته یکی پس از دیگری به کارنامه کاری هومن سیدی افزوده شده است که او در مرحله جذب مخاطب هر بار ضعیف‌تر از گذشته عمل می‌کند. شاید فروش ۳۱۴ میلیون تومانی «سیزده» در سال ۹۳ و قرار گرفتن در رتبه ۲۴ امین فیلم پرفروش آن سال، با این بهانه که اولین فیلم سینمایی کارگردانش بوده و در آن از چهره‌های مطرح استفاده نشده است، قابل توجیه باشد؛ اما بدون شک فروش ۵۰۰ میلیونی «خشم و هیاهو» با وجود در اختیار داشتن بهترین زمان اکران در سال و استفاده از بازیگران ستاره و همچنین موضوع جنجالی آن، اتفاقی نیست که بتوان آن را با این‌گونه توجیهات رفع و رجوع کرد.

جالب آن که سیدی در میانه ساخت این دو فیلم، اثری دیگر را با نام «اعترافات ذهن خطرناک من» ساخت که تهیه‌کنندگی آن را جواد نوروزبیگی برعهده داشت و در نهایت به خاطر قصه مالیخولیایی و عجیبش راهی گروه دولتی هنر و تجربه شد که اکران آن در این گروه دولتی نشان می‌دهد که مدیران سینمایی نیز امیدی به فروش قابل قبولی از این اثر نداشتند که آن را در این گروه به نمایش گذاشتند.

اما با بررسی این شکست‌های پی در پی، آنچه که بیشتر از ضعف‌های حرفه‌ای و نوع نگاه ضدمخاطب یک فیلمساز خاص به چشم می‌آید؛ چرخه معیوب تولید و اکران در سینمای ایران است که در واقع هومن سیدی نیز جزئی از آن است. چرخه‌ای که در آن هیچکس ملزم به پاسخگویی در ارتباط با چرایی شکست‌هایش نیست و همه می‌توانند تا هر زمان که دوست داشته باشند، بدون توجه به نیاز و خواسته مخاطبان و فقط براساس تشخیص خود فیلم بسازند بدون آن که نگران استقبال مخاطب و یا بازگشت سرمایه‌ صرف شده برای تولید آن فیلم باشند.

نوشته رکورد فروش فیلمساز محبوب دولت؛ مجموع فروش همه فیلم‌ها کمتر از یک میلیارد!/ چرخه معیوب تولید و اکران سینمای ایران و ادامه پرکاری فیلمسازان شکست‌خورده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هومن سیدی کارگردان این فیلم سینمایی که در سه دوره اخیر جشنواره فیلم فجر به دلیل دریافت سیمرغ‌های ویژه این جشنواره تبدیل به فیلمساز محبوب دولت شده است، با ناکامی «خشم و هیاهو»، برای چهارمین بار در جذب نظر مخاطبان به آثار خود شکست خورد و مجموع فروش همه آثار او هنوز به یک میلیارد تومان نرسیده است!

«خشم و هیاهو» بازسازی داستانی مشابه به پرونده قتل مشهور شهلا جاهد، همسر دوم ناصر محمدخانی فوتبالیست سال‌های قدیم پرسپولیس است که در آن به ماجراهای پیش آمده برای یک خواننده سرشناس می‌پردازد و در آن بازیگرانی چون نوید محمدزاده، طناز طباطبایی و رعنا آزادی‌ور ایفای نقش کرده‌اند و در سی‌و‌چهارمین جشنواره فیلم فجر، جایزه ویژه هیئت داوران را در بخش کارگردانی از آن خود کرده بود.

نوشته شکست فیلمساز محبوب دولت در گیشه! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم سینمایی «بادیگارد» که یکی از مهترین فیلم ها در کارنامه ابراهیم حاتمی کیا محسوب می‌شود در گروه سینمایی استقلال روی پرده می رود.

«بادیگارد» تازه ترین ساخته ابراهیم حاتمی کیا است که در خلاصه داستان آن آمده است: «چرا اینقدر دیر اومدی؟ مأموریت بودم. شغلت چیه؟ تو حفاظتم. نگهبانی؟ محافظم. آهان پس بادیگاردی»

در این فیلم پرویز پرستویی، مریلا زارعی، بابک حمیدیان، امیر آقایی، فرهاد قائمیان، محمود عزیزی، محمد حاتمی، علی یعقوبی، پدرام شریفی، دیبا زاهدی، شیلا خداداد و پریوش نظریه بازی می کنند.

پرویز پرستویی برای بازی در این فیلم سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد را در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر بدست آورد.

«کفشهایم کو؟» به کارگردانی کیوکرث پوراحمد دیگر فیلم اکران نوروزیی است که از امروز در گروه سینمایی پردیس زندگی اکران می شود.

رضا کیانیان، رویا نونهالی، مجید مظفری، مینا وحید و بهاره کیان‌افشار بازیگران اصلی این پروژه سینمایی هستند. در خلاصه داستان «کفش هایم کو؟» آمده است: فیلمی در ارتباط با تبعات مهاجرت و بیماری آلزایمر.

«ابد و یک روز» به کارگردانی سعید روستایی نیز در گروه سینمایی پردیس آزادی نمایش داده می شود. این فیلم که اولین تجربه بلند سینمایی کارگردان آن است، به عنوان بهترین فیلم از نگاه تماشاگران انتخاب شد.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: «ابد و یک روز»، یک حکم قضایی است که مثل حبس ابد است و با این فرق که غیر قابل عفو می باشد.

از جمله بازیگران این فیلم می توان به پیمان معادی، نوید محمدزاده، پریناز ایزدیار، ریما رامین فر، شبنم مقدمی، شیرین یزدان بخش، معصومه رحمانی، مهدی قربانی، محمد علیمحمدی، اسماعیل گرجی و امیررضا فلاح اشاره کرد.

این فیلم در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر ۹ سیمرغ از جمله سیمرغ بهترین بازیگر مرد را برای نوید محمدزاده به دست آورد.

«۵۰ کیلو آلبالو» به کارگردانی مانی حقیقی فیلمی است که در اکران نوروزی در پردیس سینمایی کوروش نمایش داده می شود.

داستان این فیلم از مجلس عروسی مرجان آغاز می شود. در میانه های عروسی ماموران برای دستگیری داماد خلافکار وارد می شوند و میهمانان هم فرار می کنند. در این میان ریختن آب آلبالو روی پیراهن داوود باعث آشنایی ناگهانی او و آیدا می شود و اتفاقات ناخواسته ای برای آنها می افتد.

ساعد سهیلی، هستی مهدوی، پژمان جمشیدی، آزاده صمدی، علی صادقی، مهران غفوریان، افسانه بایگان، فرهاد آییش، بهنوش بختیاری، امید روحانی، سیامک انصاری، ویشکا آسایش، مانی حقیقی، مونا احمدی، هادی کاظمی، داریوش اسدزاده، سروش صحت از جمله بازیگران این فیلم هستند.

«خشم و هیاهو» به کارگردان هومن سیدی نیز از لیست ۵ فیلم اکران نوروزی است که در گروه سینمایی اریکه ایرانیان نمایش داده می شود.

در این فیلم طناز طباطبایی، نوید محمدزاده، سعید چنگیزیان، بهناز جعفری، رضا بهبودی، رعنا آزادی ور، بهزاد عمرانی بازی می کنند.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: زندگی به من آموخت که هیچ چیز از هیچ کس بعید نیست!

این فیلم هم در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت.

همچنین فیلم‌های «من سالوادور نیستم» به کارگردانی منوچهر هادی و «کوچه بی‌نام» به کارگردانی هاتف علیمردانی که اکران خود را از چندی پیش آغاز کرده بودند در نوروز هم روی پرده خواهند بود.

نمایش فیلم های اکران نوروزی از چهارشنبه ۲۶ اسفند ماه سال جاری در سینماهای کشور آغاز می شود.

منبع: مهر

نوشته اکران نوروزی از امروز آغاز شد/ ۵ فیلم جدید به سینماها آمدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما شرایط در طی این سال‌ها به سمتی رفته است که همزمان با پررنگ‌تر شدن حضور زنان در سینما و ایفاکردن نقش‌های محوری و اصلی در فیلم‌ها، تصویر نمایش داده شده از بانوان در آثار سینمایی همراه با ظلم همیشگی مردان به آن‌هاست. مردانی که یک روز در قامت یک شوهر معتاد یا بی‌قید و بند و روز دیگر به عنوان پدری مستبد و متحجر و یا برادری زورگو، به زنان ظلم می‌کنند و خواسته‌های خود را بر آن‌ها تحمیل می‌کنند.

نقطه آغاز تغییرات نقش زن در سینمای ایران

نقطه آغاز این جریان را باید در اوایل سال ۷۶ جستجو کرد. جایی که سیاست‌های فرهنگی دولت وقت به سمت حمایت از تولید آثاری رفت که در ارتباط با مسائل و معضلات زنان بود و همین موضوع باعث شد تا فضا به سمتی برود که رویکرد آثار تولید شده در کنار پرداختن به معضلات زنان، تصویری خشن و تا حدودی بی‌رحم از مردان را به نمایش می‌گذاشت. تولید آثاری همچون «بانوی اردیبهشت» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد در سال ۷۶ و «دو زن» به کارگردانی تهمینه میلانی در سال ۷۷ اولین نشانه‌های این اتفاق در آن سال‌ها بود که در ادامه به ساخت آثاری به مراتب تندروتر همچون واکنش پنجم، زن زیادی و تسویه حساب در سال‌های بعد منجر شد.

در واقع با افزایش ساخت فیلم‌هایی که رویکرد اصلی آن‌ها فمینیستی بود و تشویق عامدانه جشنواره‌های خارجی از یک‌سو و جشنواره‌های داخلی از سوی دیگر، فضا به سمتی رفت که ساخت چنین آثاری طرفداران زیادی پیدا کرد. در همین زمینه یکی از محققین مسائل زنان گفته بود: «طرح موضوعاتی مثل روابط چندزنی، ازدواج موقت، فمینیسم، کلوزآپ از هنرپیشه‌های زن، دختران فراری و درام‌های اجتماعی امروزه به عنوان تم اصلی و غالب سینمای ایران درآمده است که در گذشته به عنوان تابو تلقی می‌شدند.» (مقاله «تغییرات نقش زن در سینمای ایران»، شبکه ایران زنان)

هرچند که آثاری چون «بانوی اردیبهشت» اثر رخشان بنی‌اعتماد که در جشنواره بین‌المللی فیلم مونترال و جشنواره فیلم فجر مورد توجه قرار گرفت و یا فیلم سینمایی «من ترانه ۱۵ سال دارم» اثر رسول صدرعاملی که برنده جایزه منتقدین جشنواره فیلم لندن و جشنواره فیلم لوکارنو شد و در بیستمین جشنواره فیلم فجر نیز برنده ۴ سیمرغ بلورین شد، تنها دو نمونه از آثاری هستند که در آن‌ها محوریت داستان با زنانی است که به واسطه ظلم یا زورگویی مردان، در عذاب هستند.

جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و ادامه نمایش تصویری مظلوم از زنان

آثار حاضر در سی‌و‌چهارمین جشنواره فیلم فجر نیز ادامه دهنده مسیر چند سال گذشته سینمای ایران بودند که چنین رویکردی را داشتند تا آنجا که از میان ۳۳ اثر حاضر در دو بخش سودای سیمرغ و نگاه نو جشنواره فجر امسال، ۱۴ اثر به طور مستقیم به ماجرای ظلم مردان به زنان می‌پردازند و قصه خود را براساس آن پیش می‌برند.

آبنبات چوبی   

محمدحسین فرحبخش که پیش از این با ساخت فیلم‌هایی چون «خصوصی» و «مستانه» نشان داده بود که اصولاً علاقه زیادی به داستان‌هایی با محوریت ظلم به زنان دارد، در فیلم جدید خود نیز به سراغ داستان دو دختر رفته است که هر کدام به نوعی تحت ظلم مردان پیرامون خود قرار گرفته‌اند. شخصیت اصلی «آبنبات چوبی» با (بازی هنگامه حمیدزاده) بعد از فوت پدرش، از یک سو تحت ظلم برادر زورگویش قرار دارد و از سوی دیگر فریب شوهرخواهرش را می‌خورد و با او رابطه‌ای پنهانی برقرار می‌کند که در نهایت هم به خاطر همان رابطه پنهانی کشته می‌شود.

دیگر شخصیت دختر فیلم (با بازی سحر قریشی) نیز به خاطر چشم‌چرانی و سونظر شوهردوم مادرش، وادار به فرار از خانه می‌شود تا در کنار دوستانش زندگی کند.

آخرین بار کی سحر را دیدی؟

موضوع این فیلم در ارتباط با زنی به نام «سحر» است که بعد از طلاق تصمیم گرفته تا با مردی مقیم خارج از کشور، ازدواج کند تا بتواند شرایط اقامت در خارج از ایران را به دست آورد. ولی برادر او که فردی متعصب است و طاقت شنیدن حرف‌های مردم را در ارتباط با کارهای خواهرش ندارد، مخفیانه او را می‌کشد.

البته در این فیلم داستان فرعی دیگر نیز در ارتباط با ظلم به زنان و دختران جوان وجود دارد که مربوط به دختر جوانی است که در خوابگاه زندگی می‌کرده و پس از آن که شبی بعد از ساعت مقر به خوابگاه مراجعه می‌کند، مسئول خوابگاه او را راه نمی‌دهد و در نهایت دختر توسط مردی که قصد تجاوز به او را داشته، کشته می‌شود!

به دنیا آمدن   

یکی از فیلم‌های جشنواره سی‌وچهارم فجر که در آن ماجرای یک زوج جوان روایت می‌شود که ناخواسته در حال بچه‌دار شدن هستند ولی شخصیت مرد (با بازی هدایت هاشمی) که به خاطر ترس از مشکلات مالی و ناتوانی در تربیت فرزند، مخالف به دنیا آمدن این کودک است، همسرش را وادار می‌کند تا بچه را سقط کند. این خواسته با مخالفت همسرش روبرو می‌شود و او را به ناچار برای ادامه زندگی به خانه پدرش می‌رود.

خشم و هیاهو 

سومین ساخته سینمایی هومن سیدی، داستانی برگرفته از ماجرای معروف مشهور شهلا جاهد و ناصر محمدخانی فوتبالیست پرسپولیس است. داستانی که این بار به جای یک فوتبالیست بر زندگی یک خواننده مشهور دست گذاشته بود و به جای شهلا، شخصیتی به نام «حنا»، عاشق این چهره مشهور می‌شود و به جرم قتل همسر او به قصاص محکوم می‌شود.

شخصیت «حنا»، همسر دوم این خواننده که به خاطر علاقه زیاد به وی، فریب او را می‌خورد و حاضر می‌شود اتهام قتل را بپذیرد و در نهایت به همین جرم اعدام می‌شود تا همسرش بتواند از مهلکه جان سالم به در ببرد.

دختر     

ماجرای فیلم جدید میرکریمی، ماجرای قصه نخ‌نما شده پدر متعصب و فرار دخترجوان از دست پدر است! قصه‌ای که بارها بارها در آثار سینمایی و تلویزیونی تکرار شده است.

داستانی از سفر یک دختر آبادانی به تهران که بدون اجازه خانواده‌اش سفر کرده است و بعد از مطلع شدن پدرش از این کار، به خانه یکی از دوستانش می‌رود و در ادامه، از دست پدرش فرار می‌کند و به خانه عمه‌اش پناه می‌برد. عمه‌ای که اتفاقا او نیز مورد ظلم همین پدر قرار گرفته است و سال‌ها قبل وقتی می‌خواسته با مردی که دوست داشته ازدواج کند، از جانب برادر و سایر اعضای خانواده‌اش طرد می‌شود.

عادت نمی‌کنیم  

این فیلم به سراغ یکی دیگر از ماجراهای نخ‌نما شده سینمای ایران رفته است. ماجرای مردی که به زنش خیانت کرده و پنهان از او به سراغ دختری جوان رفته و با او عقد کرده است و پس از اتفاقاتی ماجرای این خیانت برای همسر اول مرد آشکار می‌شود.

لانتوری 

داستان این فیلم در ارتباط با ماجرای اسیدپاشی به صورت دختران است که در آن شخصیت اصلی فیلم پس از آن که دوست پسرش را رها می‌کند، از جانب او مورد اسیدپاشی قرار می‌گیرد.

فیلم علاوه بر این ماجرا، گریزی به برخی دیگر از پرونده‌های مشابه که در آن دخترانی به واسطه دادن پاسخ رد به افرادی که آن‌ها را دوست داشتند، از جانب آن‌ها مورد تعدی قرار گرفتند که نمونه مورد اشاره فیلم در ارتباط با پسر نوجوانی است که دختری را در ماجرایی مشابه این، به قتل رسانده است.

کفشهایم کو؟ 

ظلمی نمایش داده شده به زنان در این اثر، از جانب پدرشوهر و برادرشوهر زنی است که پس از سفر به خارج از کشور و در حالی که به خاطر یک اتفاق سهوی، به زندان می‌افتد، به همسرش دروغ می‌گویند و باعث جدایی آن‌ها از هم می‌شوند. موضوعی که باعث می‌شود بچه آن دو سال‌ها در غربت و بدون حضور پدرش بزرگ شود.

 مالاریا 

ماجرای دخترهای فراری، سوژه پرتکرار فیلم‌های جشنواره امسال بود که در جدیدترین ساخته پرویز شهبازی نیز به آن پرداخته شد. شهبازی در «مالاریا» به روایت ماجرای دختری پرداخته است که از دست رفتارهای عصبی پدر و برادرش، از خانه فرار می‌کند و با دوست پسرش به تهران می‌آیند.

جالب آن که دوست پسرش نیز تنها بعد از قرار گرفتن در یک موقعیت خاص که مجبور می‌شود یک شب این دختر را تنها بگذارد، به او شک می‌کند و تا آخر قصه نیز اعتماد او به دختر به حالت سابق بازنمی‌گردد.

نقطه کور   

فیلم در ارتباط با مردی است که برای کار مجبور است سفرهای طولانی داشته باشد و همین دوری از خانواده باعث شده تا نسبت به همسرش شک کند. البته سکوت بیش از اندازه زن و پنهان کردن برخی از نکات ساده باعث می‌شود که شک‌های مرد تشدید شود و رابطه خانوادگی آن‌ها متزلزل شود.

البته فیلم مردان دیگری نیز دارد که یکی به واسطه کشیدن بدهکاری زن و بچه‌اش را تنها گذاشته و متواری شده است و دیگری نیز از کار بیکار شده است و دائم به همسرش دروغ می‌گوید.

نیمه شب اتفاق افتاد 

دومین ساخته تینا پاکروان رویکردی کاملا زنانه دارد. اتفاقات فیلم پیرامون زنی شکل می‌گیرد که سال‌ها پیش به خاطر قتل‌هایی که شوهرش مرتکب شده، مجبور شده شهر و دیارش را رها کند و برای ادامه زندگی همراه با یک نوزاد به تهران بیاید. اما پس از سال‌ها، اتفاقات به شکلی پیش می‌رود که گذشته زن برملا می‌شود و او در ادامه تصمیم می‌گیرد تا گناهی که پسرش مرتکب شده است را به گردن بگیرد.

وارونگی         

«وارونگی» از منظری متفاوت به مسئله ظلم به زنان پرداخته است. شخصیت اصلی فیلم دختری جوان است که فرزند آخر خانواده‌اش محسوب می‌شود. بیماری تنفسی مادرخانواده و ضرورت انتقال محل زندگی او به خارج از تهران، عاملی است تا دیگر اعضای خانواده به جای دختر تصمیم بگیرند و او را وادار کنند که برای نگهداری مادرشان به شمال برود و کار و زندگی خود را در تهران رها کند.

هفت ماهگی

این اثر نیز دارای یکی از تکراری‌ترین قصه‌های جشنواره فجر امسال است که به موضوع خیانت در روابط زناشویی پرداخته است. علیمردانی نیز در این فیلم، مردی رفیق‌باز را تصویر می‌کند که منتظر پدر شدن است ولی همزمان با دختران دیگر نیز ارتباط دارد. او در اثر یک اتفاق به همسرش مشکوک می‌شود ولی در نهایت متوجه می‌شود که همسرش بی‌گناه بوده است.

ابد و یک روز   

«ابد و یک روز» یکی از سیاه‌ترین فیلم‌های جشنواره امسال در ارتباط با ظلم به زنان است. فیلمساز داستان دختری را روایت می‌کند که برادرش در اعضای گرفتن مبلغی، او را به یک مرد افغانی می‌فروشد؛ اما دختر که به نوعی ستون خانواده‌اش محسوب می‌شود حاضر نیست به این خواسته برادرش تن دهد و به امید پرورش دادن برادر کوچک‌ترش که پسری با استعداد است، باز به خانه پدریش بازمی‌گردد.

برادرم خسرو  

این فیلم به طور مستقیم به مسئله ظلم به زنان نمی‌پردازد، ولی یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم (با بازی هنگامه قاضیانی)، همسر یک دکتر دندانپزشک است که به خاطر خواسته‌های شخصی شوهرش مدت‌هاست که محدود شده و نمی‌تواند به علایق شخصیش همچون رفتن به سرکار و یا رانندگی برسد.

پل خواب 

ماجرای پسر جوانی که برای به دست آوردن پول، دست به قتل دو پیرزن ثروتمند می‌زند.

خانه‌ای در خیابان چهل و یکم

ماجرای یک قتل خانوادگی که در آن برادری، برادرش کوچکترش را می‌کشد و مادرخانواده در موقعیتی قرار می‌گیرد که مجبور می‌شود بین بخشیدن پسر بزرگش و یا گرفتن حکم قصاص او تصمیم گیری کند.

متولد ۶۵ 

پسر و دختر جوانی که قصد داشتند با هم ازدواج کنند ولی پس از قرارگرفتن در موقعیتی خاص مشخص می‌شود که پسر در ارتباط با سن واقعیش دروغ گفته است و همین موضوع رابطه آن‌ها را بهم می‌ریزد. علاوه بر این دختر، برادری متعصب دارد که با وجود آگاه بودن خانواده‌ها از رابطه این دو جوان، هر روز با خواهرش تماس می‌گیرد و او را کنترل می‌کند.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که در آثار حاضر در جشنواره امسال، آثاری نیز وجود داشت که در ترسیم چهره‌ای واقعی از زنان موفق عمل کرده بود. آثاری چون «بادیگارد» و «دلبری» که در آن به زن‌ها به عنوان موجودی ارزشمند و با روحیه قوی نگاه شده بود.

نوشته سیمای زنان در سینمای ایران؛ شخصیت‌هایی تحت ظلم و ستم‌پذیر/ ظلم به زنان، ایده محبوب کارگردانان ایرانی/ تحلیل «سوره سینما» از تصویر زنان در آثار جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

گذشته از عملکرد غیرمنطقی و تا حدودی مغرضانه هیئت داوران این دوره، در نادیده گرفتن معنادار برخی از مهمترین فیلم‌های جشنواره امسال که موجب تعجب طیف‌های مختلف سینما شد، این جشنواره نقاط عجیب دیگری نیز داشت که مرتبط با موضوعات مورد توجه فیلمسازان برای تولید آثارشان بود. در این گزارش نگاهی تحلیلی به موضوعات و محتوای آثار حاضر در جشنواره سی‌‎و‌چهارم فجر داریم تا ببینیم سینمای ایران در سال جدید خود می‌خواهد با چه موضوعاتی به استقبال مخاطبانش برود.

غلبه موضوعات اجتماعی بر سایر دغدغه‌های سینمای ایران  

رویکرد غالب در آثار جشنواره امسال، توجه به مسائل اجتماعی بود. رویکردی که در چند سال گذشته تبدیل به مهمترین و اصلی‌ترین دغدغه فیلمسازان شده است و بیشتر آثار تولید شده در سینمای ایران را به سمت نقد درست و نادرست مسائل و معضلات اجتماعی سوق داده است.

برای مثال بیش از نیمی از ۴۴ اثر حاضر در جشنواره امسال رویکردی اجتماعی داشتند. آثاری چون «آبنبات چوبی» به کارگردانی حسین فرحبخش، «آخرین بار کی سحر را دیدی؟» به کارگردانی فرزاد موتمن، «بارکد» به کارگردانی مصطفی کیایی، «خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی، «لانتوری» به کارگردانی رضا درمیشیان، «مالاریا» به کارگردانی پرویز شهبازی، «هفت ماهگی» به کارگردانی هاتف علیمردانی، «پل خواب» به کارگردانی اکتای براهنی، «ابد و یک روز» به کارگردانی سعید روستایی، «خماری» به کارگردانی داریوش غذبانی، «لاک قرمز» به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و «متولد ۶۵» به کارگردانی مجید توکلی بخشی از این آثار هستند.

نکته جالب توجه در ارتباط با بیشتر این آثار پرداختن به سه مشکل اصلی اعتیاد، خیانت و مشکلات زندگی زناشویی و همچنین مشکلات جوانان در آن‌ها است که البته ذکر این مشکلات در آثاری که به آن اشاره کردیم، بیشتر از جهت طرح موضوع بوده است و متاسفانه پس از طرح مشکل، راهکاری از سوی فیلمسازان و تولیدکنندگان آثار برای حل این مشکلات مطرح نشده است که این باعث کاهش اثرگذاری این نگاه نقادانه بر مخاطب عادی و خاص این آثار می‌شود.

سیگار و اعتیاد، پای ثابت فیلم‌ها  

اگر به عنوان یک مخاطب هر ۴۴ اثر حاضر در جشنواره امسال را دیده باشید و بخواهید یک نقطه اشتراک در بین این آثار پیدا کنید، بدون شک اولین موضوعی که به آن فکر خواهید کرد، نمایش بیش از اندازه مصرف سیگار یا مواد مخدر در ۹۰ درصد این آثار است. اتفاقی که کثرت آن باعث شده بود تا حبیب ایل‌بیگی معاون آثار و ارزشیابی سازمان سینمایی از «سیگار» به عنوان مهمترین ممیزی فیلم‌های جشنواره امسال یاد کند.

فیلم‌های «ابد و یک روز»، «عادت نمی‌کنیم»، «خشم و هیاهو»، «هفت ماهگی»، «نقطه کور»، «نیمه‌شب اتفاق افتاد»، «یک شهروند کاملا معمولی»، «آخرین‌بار کی سحر را دیدی؟»، «قیچی»، «چهارشنبه»، «تمرین برای اجرا»، «بارکد»، «آبنبات چوبی»، «سینما نیمکت»، «دختر»، «خماری»، «مالاریا»، «ممیرو»، «پل خواب»، «برادرم خسرو»، «اژدها وارد می‌شود»، «سگ و دیوانه‌ عاشق»، «لاک قرمز»، «گیتا»،  «اینجا کسی نمی‌میرد» و «به دنیا آمدن» از جمله این فیلم‌هایی بودند که یا در آن‌ها صحنه‌هایی از مصرف سیگار وجود داشت و یا نمایش صحنه‌های استعمال موادمخدر؛ که البته در این میان سهم برخی از فیلم‌ها از جمله «ابد و یک روز»، «عادت نمی‌کنیم»، «پل خواب» و «برادرم خسرو»، در نمایش افراط‌گونه این موضوع بیش از دیگران بود.

مرگ و خودکشی، سوژه‌های جدید سینمای ایران! 

فیلم‌های ماندگار زیادی در تاریخ سینمای ایران وجود دارند که پس از گذشت سال‌ها هنوز هم مردم از آن‌ها به نیکی یاد می‌کنند. فیلم‌هایی که بعضی تلخ و بعضی شیرین هستند، اما در نهایت آن‌قدر خوب بوده‌اند، که بتوانند جایی برای زنده ماندن و ادامه حیات در گوشه ذهن مخاطب خود به دست آورند.

اما به نظر می‌رسد فیلمسازان ایرانی از سال گذشته تا کنون به این نتیجه رسیده‌اند که فقط فیلم‌های تلخ هستند که قدرت جذب مخاطب را در خود دارند، به همین خاطر علاوه بر نمایش تمام معضلات اجتماعی از خیانت و اعتیاد گرفته تا بیکاری و فقر، حالا مرگ و خودکشی را نیز به لیست بلندبالای علاقه‌مندی‌های تلخ خود برای نمایش در آثار سینمایی افزوده‌اند.

به همین خاطر است که در فیلم‌هایی چون «نیمه‌شب اتفاق افتاد»، «یک شهروند کاملا معمولی»، «قیچی»، «هفت ماهگی»، «نیم ر‌خ‌ها»، «آبنبات چوبی»، «ممیرو»، «پل خواب»، «عادت نمی‌کنیم» و «گاهی» یا در انتهای داستان یکی از شخصیت‌های اصلی میمرد یا کشته می‌شود و یا همانند آثاری چون «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «گیتا» و «لاک قرمز» داستان براساس مرگ یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم پیش می‌رود. البته شاهکار این بخش، «مالاریا» پرویز شهبازی است که با خودکشی هر دو شخصیت اصلی فیلم به پایان می‌رسد! تا باز هم اثبات شود که مرگ و خودکشی، سوژه‌های جدید سینمای ایران هستند و از این به بعد باید قبل از تماشای هر فیلم ایرانی خود را آماده مردن یکی از شخصیت‌های آن کنیم!

خیانت و مشکلات خانوادگی، همچنان پر طرفدار 

خیانت در زندگی زناشویی یکی از موضوعاتی است که سینماگران ایرانی همواره به آن علاقمند بوده‌اند. این دیدگاه در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و پس از تولید فیلم‌هایی چون «آبنبات چوبی»، «خشم و هیاهو»، «عادت نمی‌کنیم»، «نقطه کور» و «هفت ماهگی» که همه پیرامون همین موضوع بودند، یک بار دیگر به اثبات رسید.

البته علاوه بر موضوع خیانت، در جشنواره امسال برخی دیگر از مشکلات خانوادگی همچون رابطه فرزندان با والدین و یا رابطه زن و مرد در خانواده و فرزندآوری نیز مورد توجه فیلمسازان نسل قدیم و جدید سینما قرار گرفته بود. فیلم‌هایی چون «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «دختر»، «به دنیا آمدن»، «کفشهایم کو؟»، «مالاریا»، «وارونگی»، «ابد و یک روز»، «برادرم خسرو»، «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم»، «گیتا» و «نیم رخ‌ها» از جمله این آثار به شمار می‌روند.

در کنار این مسائل، یک نکته قابل تامل دیگر نیز در فیلم‌های جشنواره امسال وجود داشت که مربوط به عدم نمایش خانواده‌هایی سالم در غالب آثار این دوره بود. درواقع به جز دو فیلم «دلبری» و «بادیگارد» همه خانواده‌هایی که در آثار جشنواره امسال نشان داده شدند ، به شدت درگیر مسائل و مشکلات درونی بودند و موضوعاتی همچون احترام و اعتماد اعضای خانواده به یکدیگر در آن‌ها مورد بی‌توجهی قرار گرفته بود که فیلم‌هایی چون «ابد و یک روز»، «آبنبات چوبی»، «مالاریا»، «نقطه کور» و «وارونگی» از آشکارترین نمونه‌های آن به شمار می‌روند.

آخرین بار کی «امید» رو دیدی؟!   

جشنواره امسال یک ویژگی قابل تامل دیگر نیز داشت. در حالی که موضوع سینمای امید یکی از مباحث و شعارهای مورد توجه سازمان سینمایی از ابتدای کار دولت یازدهم بوده است، اما هر سالی که از عمر این دولت می‌گذرد، نقش و حضور آثاری که بر مبنای ترویج امید و روحیه ایدوارانه در میان مردم باشد، کمرنگ‌تر می‌شود.

اما اوج این ناهماهنگی در سیاست‌گذاری مدیران سینمایی با تولیدات سینما را می‌توان در جشنواره امسال مشاهده کرد. جایی که در آن فیلم‌هایی چون «مالاریا»، «آخرین بار کی سحر را دیدی؟»، «عادت نمی‌کنیم»، «نیمه شب اتفاق افتاد»، «چهارشنبه» و «یک شهروند کاملا معمولی» تولید می‌شود. فیلم‌هایی که در تضاد آشکار با معنا و مفهوم سینمای امید قرار دارند و هیچ اثری از شاخصه‌های مورد نظر در این سینما در آن‌ها دیده نمی‌شود.

سهم اندک فیلم‌های سیاسی و اکشن 

علاقه سینماگران ایرانی به موضوعات اجتماعی باعث شده تا بسیاری از ژانرهای دیگر سینما مورد بی‌توجهی قرار گیرد. ژانرهایی که از ظرفیت‌های بالایی برای جذب مخاطب برخوردارند. به همین خاطر است که سهم جشنواره سی‌و‌چهارم فجر از ژانرهای پرهیجان و جذاب سیاسی و اکشن تنها سه اثر است که البته به جز یک مورد، بقیه این آثار مورد بی‌توجهی معنادار هیئت داوران این جشنواره قرار گرفت. «بادیگارد»، «سیانور»، «امکان مینا» و «جشن تولد» چهار اثری هستند که در این دسته بندی قرار می‌گیرند و تعداد اندک این آثار خود نشان‌دهنده ضعف سینمای ایران در زمینه تولید آثار سیاسی و اکشن است.

سینمای دفاع مقدس، هر سال کمرنگ‌تر از پارسال

در طول سی‌و‌چهار دوره اخیر جشنواره فیلم فجر، سینمای دفاع مقدس همیشه پای ثابت جشنواره بوده است. البته در هر دوره نقش این سینما کمرنگ‌تر شده است تا جایی که در جشنواره امسال فقط دو فیلم «ایستاده در غبار» و «دلبری» در این ژانر حضور داشتند. یعنی از میان ۴۴ فیلم این دوره جشنواره، سهم سینمای دفاع مقدس فقط ۲ اثر بوده است که این به معنای آن است که سهم این ژانر مهم فقط ۵ درصد از کل آثار جشنواره بوده است!

کمدی، پَر!  

جشنواره امسال یکی از معدود دوره‌هایی بود که تقریبا هیچ فیلمی در ژانر کمدی نتوانسته بود، در آن حضور پیدا کند. هر چند که عده‌ای دو فیلم «بارکد» و «زاپاس» را در دسته‌بندی فیلم‌های کمدی جای دادند ولی اگر به نوع نگاه فیلمساز در ساخت این آثار توجه کنیم، متوجه می‌شویم که رویکرد اصلی این آثار کمدی نبوده است. در واقع «بارکد» که یک فیلم اجتماعی محسوب می‌شود که در گاهی از اوقات سعی کرده بود به واسطه تکه‌پرانی‌هایی یکی از شخصیت‌های فیلم، فضای فیلم را شاد کند و «زاپاس» هم یک فیلم خانوادگی با رگه‌هایی از طنز بود که نمی‌شد آن را جز آثار کمدی به شمار آورد. با این حساب سهم یکی دیگر از ژانرهای پرمخاطب سینما، در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر به صفر رسیده بود و این نیز نشانه بی‌توجهی به یکی از محبوب‌ترین ژانرهای سینما، در اثاری است که می‌خواهند سبد اکران سینمای ایران را در سال جاری پُر کنند.

همین تحلیل مختصر بر آثار نمایش داده شده در ویترین امسال سینمای ایران کافیست تا دریابیم که یکی از مهمترین عوامل کمرنگ شدن ارتباط مخاطبان با سینما، نبود تنوع موضوعی در میان آثار تولید شده است. مخاطبی که چند سال است در حصار فیلم‌های تلخ اجتماعی محبوس شده است و حق انتخاب دیگری ندارد چرا که اکثر فیلمسازان ما، فیلم را برای خودشان تولید می‌کنند و نه برای مردم؛ که اگر غیر از این بود، حداقل به مخاطب خود این شانس را می‌دانند که از میان آثار پلیسی، اکشن، کمدی، سیاسی، خانوادگی، دفاع مقدس و اجتماعی هربار به سراغ یک اثر با حال و هوایی متفاوت برود؛ نه اینکه از سینما و فیلمسازی تنها به نمایش دادن بدبختی و فلاکت و مشکلات اکتفا کنند.

البته جشنواره امسال با وجود همه نقاط ضعفی که در حوزه تشخیص نیازهای ضروری حال حاضر جامعه از سوی فیلمسازان داشت، پذیرای چند اثر ارزشمند که مطابق با شرایط فعلی نیز باشد، بود. فیلم‌هایی چون «بادیگارد» و «ایستاده در غبار» که به ترسیم شمایل یک قهرمان واقعی و قابل الگوگرفتن برای جوانان پرداختند و یا «سیانور» بهروز شعیبی که به سراغ بررسی برخی از اندیشه‌ها و فعالیت‌های یکی از موثرترین گروه‌های سیاسی سال‌های نه چندان کشورمان رفته است، از جمله نقاط امیدواری جشنواره امسال بودند که حضورشان در میان انبوهی از آثار بی‌ارزش و سطحی را می‌توان به عنوان بارقه‌ای از امید برای بهبود اوضاع سینمای ایران به حساب آورد.

نوشته نگاهی به مهمترین موضوعات آثار حاضر در جشنواره سی‌و‌چهارم فجر/ غلبه موضوعات اجتماعی بر سایر دغدغه‌های سینمای ایران/ اعتیاد، خیانت و مرگ محبوب‌ترین سوژه‌ها/ بی‌اهمیتی سلیقه مخاطبان برای فیلمسازان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مجید مجیدی تهیه‌کننده این فیلم نیست!

اولین نشست امروز مربوط به فیلم سینمایی «لاک قرمز» به کارگردانی سید رسول حاتمی بود. در این نشست سید رسول حاتمی (کارگردان)، کامران مجیدی (تهیه کننده)، محمدرضا سکوت (فیلمبردار)، حمید نجفی‌راد (تدوین)، پردیس احمدیه (بازیگر)، مرتضی پور حیدری (طراح صحنه)، شبنم زین‌العابدین به عنوان منتقد و حمیدرضا مدقق (مجری) حضور داشتند.

سیدرسول حاتمی کارگردان این اثر درباره نحوه شکل‌گیری قصه فیلم گفت: ایده اولیه مربوط به علیرضا طالب‌زاده بود، با تحقیقاتی که روی فیلم‌نامه صورت گرفت امیر عبدی به فیلمنامه خوب و منسجمی رسید و حرفی که دوست داشتم در اولین کارگردانی‌ام بزنم با این فیلم‌نامه محقق شد.

وی افزود: تحقیقاتی داشتیم در این راستا که چگونه می‌توان حکم رشد برای دختری ۱۶ ساله از قاضی گرفت در شرایطی که به سن قانونی نرسیده همچنین رفتارشناسی نوجوان ۱۶ ساله را مورد توجه قرار دادیم.

در ادامه نشست کامران مجیدی تهیه کننده در پاسخ به سوال مجری که چقدر مجید مجیدی در تهیه این فیلم نقش داشت، توضیح داد: با توجه به این که فیلم اول بودیم نیاز به تهیه کننده با سابقه داشتیم که برای کارهای اداری و دریافت پروانه ساخت معرفی کنیم. ما از آقای مجیدی خواستیم از ما حمایت کند، ایشان حق پدری به گردن من داشتند اما در حوزه تهیه و تولید فیلم مستقل عمل کردم. اگر آقای مجیدی قصد تهیه این کار را داشت ممکن بود قصه عملیاتی و ساخته نشود.

وی ادامه داد: در شرایط جشنواره امسال دوستان در حوزه فعالیت ما ۱۰۰ درصد قانونی عمل کردند در حالیکه در سال‌های گذشته برادران محمودی که فیلم اول بودند با اغماض با آنها رفتار شد، در مورد فیلم ما شیطنت شد. من به دوستان قبل از جشنواره توضیح دادم که آقای مجیدی تنها از فیلم حمایت کردند اما نام ایشان را به عنوان تهیه کننده ذکر کردند.

همچنین پردیس احمدیه به این مهم اشاره کرد: ما قبل از نمایش فیلم قصد نداشتیم این موضوع را مطرح کنیم تا مخاطب به راحتی با نقش من ارتباط برقرار کند اما من ۲۳ ساله هستم و نقش دختری ۱۶ ساله را بازی کردم، تست گریم و لباس انجام شد و با تلاش من و حضورم در دبیرستان دخترانه خزانه آقای حاتمی اعتماد کردند و این نقش را به من سپردند.

دوری از فرهادیسم!

دومین نشست امروز مربوط به فیلم سینمایی «خانه ای در خیابان چهل و یکم» به کارگردانی حمیدرضا قربانی بود. در این نشست قربانی به عنوان کارگردان با بیان اینکه پس از سال ها دستیاری به این نتیجه رسیدم که می توانم فیلم خودم را بسازم، گفت: پس از درباره الی با آقای رضوی صحبت کرده بودیم که من بتوانم فیلمی بسازم که بعد از مدتی من داستانی واقعی را مطلع شدم که برایم جذاب بود و به عنوان طرح فیلمنامه ارائه کردم و مورد پسند آقای رضوی شد.

وی با اشاره به طرح این فیلم از یک داستان واقعی افزود: ما فقط طرح کلی را گرفتیم اما جزئیات را حذف کردیم و جزئیات از مال ماست.

قربانی همچنین درباره اینکه کار به یک ملودرام تبدیل نشده، گفت: می خواستم از یک ملودرام حسی و سطحی به یک تعقل و عمق برسم و دوست داشتم بیننده وقتی از سالن سینما بیرون می آید فضای حسی نداشته باشد و به تعقل برسد.

سید محمود رضوی تهیه کننده کار نیز، این فیلم را در ادامه مسیر آثاری دانست که تهیه کنندگی کرده و گفت: نگاه انسانی فیلم و نگاه درست باعث شد که این کار را انتخاب کنم چراکه کاراکترها در این اثر خارج از عرف کاری نمی کنند و کار تلخی نیز ساخته نشده است.

از نکات جالب توجه در این نشست حضور دو بازیگر کودک فیلم بود و همچنین ارسال پیام از سوی مهناز افشار برای اظهارخواهی از اصحاب رسانه به خاطر عدم حضور در این جلسه و اینکه فیلمبردار کار می‌گفت قربانی می‌توانست مثل خیلی های دیگر به فرهادیسم بیافتد اما او فیلم خودش را ساخته است!

دفاع ارشاد از بازیگران و تغییر شخصیت اصلی «خشم و هیاهو»

سومین نشست و آخرین نشست امروز به فیلم سینمایی «خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی اختصاص داشت. در ابتدا هومن سیدی گفت: فضای این فیلم از آثار قبلی من کاملاً به دور است و دوست داشتم با حفظ مسیری که در سینما انتخاب کردم، پیش بروم. برای من تجربه ساخت این فیلم بسیار لذت‌بخش بود و سعی می‌کنم تا در آینده فیلم‌های کامل‌تری را بسازم.

همچنین نوید محمدزاده بازیگر این فیلم سینمایی بیان کرد: من سعی می‌کنم در فیلم‌هایی که بازی می‌کنم، خود را به ذهن کارگردان نزدیک کنم و هومن سیدی جزو باهوش‌ترین آدم‌هایی است که تا به امروز دیده‌ام. او به خوبی می‌داند که چه چیزی از بازیگر می‌خواهد و به خوبی توانسته من را در نقشم هدایت کند.

وی توضیح داد: نقش من در «خشم و هیاهو» نقش یک آرتیست متمول است که جایگاه اجتماعی متفاوتی نسبت به دیگر نقش‌های من دارد. نباید این را فراموش کنیم که بازیگر به تنهایی نمی‌تواند نقش خود را بدون حمایت کارگردان انجام دهد. البته این همکاری و رسیدن به نتیجه مناسب، یک کار مشترک بین کارگردان و بازیگر است.

سعید سعدی تهیه‌کننده «خشم و هیاهو» گفت: ما در این فیلم به دنبال یک تلنگر به آحاد مختلف جامعه بودیم و سعی کردیم به جامعه نشان دهیم که مراقب کردار و رفتار خود باشند تا از برخی اتفاقات در امان باشند. ما به دنبال جریان‌سازی خاصی در این فیلم نبودیم و تنها می‌خواستیم به مردم نشان دهیم که باید مراقب رفتارهای خود باشند.

هومن سیدی در پاسخ به این پرسش که قرار بود در ابتدا این فیلم درباره یک فوتبالیست ساخته شود، توضیح داد: در ابتدای نگارش فیلمنامه قرار بود این کاراکتر، یک بازیگر باشد و اصلاً حرفی از فوتبالیست نبود اما بعد از ارسال فیلمنامه به وزارت ارشاد، به ما پیشنهاد دادند که کاراکتر اصلی، بازیگر نباشد. به همین دلیل و با توجه به اینکه شخصیت اصلی داستان ما باید یک شخصیت معروف در بین جامعه باشد، باید خواننده، بازیگر و یا ورزشکار می‌بود که ما سراغ خواننده رفتیم.

سعید سعدی تهیه‌کننده این فیلم نیز توضیح داد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معتقد بود که با توجه به هجمه‌هایی که علیه سینما و بازیگران در جامعه وجود دارد، بهتر است خودمان خودزنی نکنیم و پیشنهاد کردند که به قشر دیگری جز بازیگر بپردازیم. البته این دوستان نسبت به موسیقی هم مشکل داشتند و پیشنهاد می‌دادند که یک چهره غیرهنری باشد اما ما در نهایت تصمیم گرفتیم تا یک خواننده و مصائب او را به تصویر بکشیم.

هومن سیدی نیز در پایان این نشست گفت: کارگردانی و بازیگری را دوست دارم و هر دو به من در پیشرفت کارم کمک می‌کند و احساس بهتری از کار در این ۲ رشته دارم. البته امسال تمرکز خود را روی بازیگری می‌گذارم چون کاری برای ساختن ندارم.

نوشته مهمترین نکات نشست‌های مطبوعاتی فیلم‌های روز نهم جشنواره فجر/ دوری از فرهادیسم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

البته شنیده شده که ریوزو -همسر اوشین- بعد از دیدن این فیلم و برخی فیلمهای دیگر جشنواره آمده توی خواب اوشین و گفته من اگر این زندگی‌های نکبت ایرانی‌های را در جشنواره فجر دیده بودم، غلط میکردم خودشکی کنم!

وحدت بالکن و سیگار و خیانت!

«خانه‌ای در خیابان چهل و یکم» فیلم بعدی بود که تا نصفه دیدیم! من مطئنم اگر «پله»، «بالکن» و «انباری» را از خانه‌ها و مغازه‌های ایران حذف کنیم، تولیدات سینمای ایران نصف میشود! اگر پله نباشد، دیگر سر بازیگرها به محض کوچکترین هُل بخورد به گوشه‌ی کجا و بمیرد؟ اگر انباری نباشد، دیگر بازیگرها وقتی دست به یقه می‌شوند در کدام تاریکی فرو بروند و جز صدا چیزی بگوش نرسد تا بعدا بفهمیم که آنجا یک نفر دیگری را کشته؟ و اگر بالکن نباشد بازیگرها بعد از اینکه با همسرشان سر موضوع خیانت دعوایشان شد، کجا بروند به افق زل بزنند و سیگار بکشند؟!

جالب اینکه امسال دو فیلم «نقطه کور» و «عادت می‌کنیم» که موضوع هردویشان خیانت بود، هر دو در یک خانه فیلمبرداری شده بودند و بازیگرها می‌رفتند توی یک بالکن و سیگار می‌کشیدند!

قرار بود درباره «خانه‌ای در…» طنز بنویسیم اما… گفتم که، تا نصفه دیدیمش، اگر دو تا ژلوفن خورده بودیم تا انتها می‌دیدیم اما یک ژلوفن بیشتر از دقیقه ۴۰ جواب نداد… ببخشید!

اقتباس کن عمو ببینه!

آخرین فیلم روز نهم «خشم و هیاهو» بود. این فیلم اسمش از روی رمانی نوشته ویلیام فالکنر برداشته شده بود اما خودش از صفحه حوادث روزنامه‌هایی که به پرونده «شهلا جاهد» پرداخته بودند، اقتباس شده بود! البته در آن اقتباس‌هایی از فیلم فاخر «آواز قو» هم دیده میشد! کلا فیلمساز خوب اقتباس کرده بود… انقدر خوب که واقعا در میماندی اگر شهلا جاهد نزده بود یک نفر را بکشد، فیلمساز چه ابتکاری در طراحی صحنه‌ها می‌خواست بکار ببندد!

حالا آدم کپی کاری کند عیبی ندارد، عین داستان و حتی جزئیاتش را از یک ماجرای واقعی کپی کند عیبی ندارد اما دیگه نباید توهین کنه به مخاطب که! کپی کردی نوش جونت دیگه چرا فحش میدی؟! فیلمساز اول فیلمش نوشته که «این یک داستان غیر واقعی است و هرگونه شباهت اتفاقی است» و رسما به شعور مخاطب خندیده! ببین عمو جان… اگر نمیدونی بدون… یه مدت توی این مملکت صفحه حوادث روزنامه‌ها که هیچ، حتی روزنامه‌های دنیای ورزش و اقتصاد پویا و صنعت خودرو و آشپزی آسان و موفقیت فردا هم تیتر یکشون شهلا جاهد بود! اونوقت انتظار داری ملت نفهمن که فیلمت کپی از اونه؟ ای بابا!

نوشته «لانگ شوت!!»- طنزهای سینمایی سوره سینما در جشنواره فجر/ پیام ریوزو به اوشین: غلط کردم خودکشی کردم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بدبخت‌تر از این هم مگه میشه؟!

اولین فیلم نمایش داده شده، در روز گذشته «لاک قرمز» به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی بود. فیلیمی که قهرمان اصلی آن یک دختر ۱۶ ساله بود که تقریبا به هر مشکل و بدبختی که در این دنیا ممکن بود، دچار شد! از پرت شدن پدر معتادش از پشت بام و مردن او گرفته تا صاحب خانه طلبکاری که می‌خواست آن‌ها را از خانه بیرون کند و بازداشت شدن دخترک به خاطر فروش غیرعمد مواد مخدر در روزهایی که مادرش به خاطر سقط جنین در خانه افتاده بود و در نهایت نیز دیوانه شدن مادر و سپردن خواهر و برادرهای او به بهزیستی!

البته کارگردان بعد از همه این تلخی‌ها، داستان را با یک پایان خوب به اتمام رساند ولی زهر تلخی فیلم آنقدر گزنده بود که حتی با این پایان‌بندی نیز شیرین نمی‌شود.

امپراتوری کودک ۱۲ساله در «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم»!

سانس بعد از شام، در نهمین روز جشنواره فجر، به فیلم سینمایی «خانه‌ای در خیابان چهل و یکم» به کارگردانی حمیدرضا قربانی اختصاص داشت. قربانی که پیش از این بیشتر به واسطه دستیاری اصغر فرهادی شناخته می‌شد، در این فیلم از حضور سیدمحمود رضوی دوست قدیمی فرهادی به عنوان تهیه‌کننده استفاده کرده بود. البته این تنها اشتراک او با فرهادی نبود، بلکه در جای جای فیلم می‌شد، تاثیر گرفتن کارگردان را از سینمای فرهادی به خوبی دید.

ماجرای فیلم در مورد دو برادر است که به خاطر یک اختلاف مالی، یکی دیگری را می‌کشد و حالا پسر دوازده ساله برادر کشته شده، به دنبال گرفتن انتقام حون پدرش است. این قصه نیز از قصه‌های بیش از حد تکراری در میان مخاطبان سینمای ایران است که نمونه مشابه آن را یا در تلویزیون زیاد دیده‌اند یا در سینما.

اما نکته قابل توجه در این فیلم، حضور قُلدرانه یک کودک دوازده ساله در جمع خانواده و تعیین و تکلیف کردن او برای کل اعضای خانواده است! به نحوی که انگار تصمیم‌گیرنده نهایی در مورد موضوع مهمی همچون زندگی یک انسان متاهل، وابسته به نظر این «آقاپسر» بود!

ورژن به روز شده «ماجرای شهلا و ناصر»!

آخرین فیلمی که دیشب حاضران در سالن همایش‌های برج میلاد به تماشای آن نشستند، «خشم و هیاهو» به کارگردانی هومن سیدی بود که همچون تمامی ساخته‌های هومن سیدی فضایی سیاه و آزاردهنده داشت. داستان این فیلم یک نسخه به روز شده از ماجرای مشهور شهلا جاهد و ناصر محمدخانی فوتبالیست پرسپولیس بود. داستانی که این بار به جای یک فوتبالیست بر زندگی یک خواننده مشهور دست گذاشته بود و به جای شهلا، شخصیتی به نام «حنا»، عاشق این چهره مشهور می‌شود و به جرم قتل همسر او به قصاص محکوم می‌شود.

جالب آن که کارگردان برای دوری از حواشی در ابتدای تیتراژ این فیلم هرگونه شباهت با ماجرایی واقعی اتفاقی قید شد ولی آن چه که در فیلم به نمایش درآمده بود، دقیقا همان ماجرای شهلا و ناصر بود که البته به نوعی در پایان قصه، این شخصیت مرد بود که به فریب «حنا» متهم شد ولی در نهایت توانست از مهلکه فرار کند.

نوشته حاشیه نگاری «سوره سینما» از جشنواره فجر-۹/ شب بدبخت‌ها و اعدامی‌ها و بازسازی زیرکانه «ماجرای شهلا و ناصر»! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما نکته حائز اهمیت این است که پوسترهای فیلم به عنوان ویترین یک اثر سینمایی هستند لذا ضرورت دارد به شکل جدی مورد توجه قرار ‌گیرد و از پوسترهای تکراری و تقلید از پوستر‌های فیلم‌های خارجی پرهیز شود.

علیرضا ذاکری از گرافیست‌های کشور در این باره اظهار داشت: معمولاً پوستر فیلم‌های جشنواره فجر، در فرصت کوتاهی آماده می‌شود تا به جشنواره فجر برسد و به همین دلیل آثار قدرتمندی در این زمان محدود طراحی نمی‌شود. در صورتی که اگر این پوسترها در فرصت مناسب تا زمان اکران فیلم‌ها و با مشورت کارگردان و تهیه کننده، طراحی شود، قطعاً با نتایج بهتری مواجه خواهیم بود.

وی ادامه داد: گرافیست‌های حرفه‌ای همواره از ایده‌های خلاقه برای طراحی یک پوستر استفاده می‌کنند. برخی گرافیست‌ها این سختگیری را برای آثار هنری خود دارند و هرگز حاضر نمی‌شوند از پوسترهای دیگر طراجان تقلید کنند. اما متأسفانه در پوسترهای فیلم فجر امسال شاهد حضور پوسترهایی هستیم که مشابه آن بارها در پوستر فیلم‌های خارجی روز دنیا دیده ‌شده است.

ذاکری درباره پوستر فیلم «دلبری» گفت: پوستر فیلم «دلبری» ابتدا این فکر را به  مخاطب القا می‌کند که این فیلم قصه‌ای اجتماعی و عاشقانه دارد اما انگار مضمون این  فیلم، دفاع مقدسی است؛ این پوستر چطور می‌تواند ویترین یک فیلم دفاع مقدسی باشد. ممکن است دلیل این همه فاصله بین محتوای فیلم و پوستر با تدبیر عوامل فیلم به نیت جذب مخاطب بیشتر باشد. این نکته تنها یک گمانه زنی است  و حرفه‌ای نیست که نظر قطعی بدهیم و شایسته آن است عوامل فیلم پاسخگو باشند.

وی درخصوص پوستر فیلم «بادیگارد»گفت: این اثر، کاری جسورانه است و مخاطبی که این فیلم را ندیده، با دیدن این پوستر می‌تواند به این نتیجه برسد که با فیلمی اکشن و متفاوت مواجه خواهد شد!

ذاکری افزود: در پوستر فیلم «بادیگارد» مخاطب با محتوای فیلم ارتباط برقرار می‌کند؛ جای گلوله بر دیوار سیمانی و سرکش خون‌آلود حرف «کاف» خبر از درگیری خیابانی در این فیلم می‌دهد. به نظر می‌آید این پوستر در خدمت فیلم بوده و تلاش داشته به قصه فیلم نزدیک شود.

وی درباره پوستر فیلم «آب‌نبات چوبی» گفت: این پوستر فاقد طراحی جدی برای لوگو فیلم است و گویا اینکه گرافیست فرصت کمی داشته. این اثر از نظر من به عنوان مخاطب یک رابطه خانوادگی متشنج را نشان می‌دهد که بین زن و مرد شخص دیگری حضوری کمرنگ دارد و بی شک این پوستر یک فیلم درام خانوادگی است. مشابه این پوسترها بارها در سینما دیده است و برای مخاطب بسیار آشناست.

این گرافیست بیان داشت: من با پوستر فیلم «کفش‌هایم کو؟» زیاد ارتباط نمی‌گیرم؛ این پوستر به لحاظ لوگوتایپ و چیدمان، تقلیدی از فیلم‌های هالیوودی است؛ «رضا کیانیان» در این اثر به عنوان شخصیتی مغموم نشان داده شده؛ این اثر دورنمایی از شخصیت اصلی قصه فیلم است و کمک چندانی به مخاطب نمی‌کند که به محتوای فیلم نزدیک شود.

وی گفت: پوستر فیلم «بارکد» هم ما را به محتوای فیلم نمی‌رساند و فقط یک لوگو تایپ خوب است.

ذاکری خاطرنشان کرد: به نظرم پوسترها باید با سلیقه و روحیات مردم ایران هم‌خوانی داشته باشد؛ توقع می‌رود بعد از ۳۴ دوره از جشنواره، علاوه بر پیشرو بودن محتوای فیلم‌ها، پوسترها هم پیشرو باشد چراکه ما گرافیست‌های خوبی داریم که باید از کارهای آنها استفاده کنیم.

وی یادآور شد: جدا از پوستر فیلم دلبری که می‌توانست اثر خوبی باشد و پوستر فیلم «بادیگارد» که قابل اعتنا است، به نظر می‌آید دراین چند اثر از پوسترهای سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، اثری غافلگیرانه که مخاطب را مجذوب کند دیده نمی‌شود.

ذاکری بیان داشت: بهترین شکل حرفه‌ای طراحی پوستر فیلم آن است که گرافیست‌ها به عوامل فیلم نزدیک شوند تا از ایده‌ها، مشورت‌ها و امکانات صحنه‌ای فیلم‌ها در آثار خود بهره ببرند.

منبع: فارس

نوشته چرا بین محتوای فیلم و پوستر آن تناسبی نیست؟/ آیا پوستر فیلم‌های فجر برای مخاطب جذاب است؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.