این فیلم به همت فیلمخانه ملی ایران مرمت شده است. همچنین پس از نمایش فیلم، نشست نقد و بررسی آن با حضور عباس یاری منتقد صاحب نام سینمای ایران و مهرزاد دانش منتقد شناخته شده سینما برگزار خواهد شد.

فیلم «سارا» از آثار ماندگار سینمای ایران محسوب می‌شود و داستان فیلم از نمایشنامه «خانه عروسک» اثر هنریک ایبسن الهام گرفته شده است.

نیکی کریمی، امین تارخ و خسرو شکیبایی در فیلم «سارا» ایفای نقش کرده‌اند.

تماشا و ورود به جلسه نقد و ‌بررسی این فیلم برای علاقه‌مندان آزاد و رایگان هست.

نوشته نمایش نسخه مرمت‌شده فیلم «سارا» در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش نخست این مراسم دومین پادکست رادیو موزه سینما به صورت حضوری و زنده توسط مژگان اصغری و رضا آفتابی اجرا شد. در بخش‌های مختلف و متنوع این پادکست تصویری، فرازهایی از زندگی شخصی و حرفه‌ای مرحوم داریوش مهرجویی در حوزه هنر، ادبیات و فلسفه مورد اشاره قرار گرفت.

پس از آن مهرداد غفارزاده نویسنده و فیلمساز با علیرضا زرین‌دست فیلمبردار پیشکسوت سینمای ایران درباره تجربه همکاری و همچنین ویژگی‌های سینمای داریوش مهرجویی به گفت‌و‌گو نشست.

مهرداد غفارزاده گفت: در این بخش در خدمت علیرضا زرین‌دست فیلمبردار با سابقه و مطرح سینمای ایران هستیم، شخصیتی که در تاریخ سینمای ایران برای همیشه ماندگار خواهد بود. باید گفت تولید فیلم‌های خوب و شاهکار بخشی از ذات برخی فیلمسازان نظیر زنده یاد مهرجویی و عیاری به شمار می‌رود.

در ادامه علیرضا زرین‌دست فیلمبردار شناخته شده سینمای ایران درباره مهرجویی گفت: داریوش مهرجویی دارای نگاهی بسیار گسترده بود و این موضوع تنها محدود به یک زاویه نبود، چراکه او ابعاد مختلف زندگی را رصد کرده و آن را در آثار خود منعکس می‌کرد. به خاطر دارم زمانی که او فیلمنامه «پری» را در اختیار من قرار داد، نکاتی را در آن کشف کردم و به مهرجویی اعلام کردم که این نکات می‌تواند به شکل برجسته‌تری وارد جهان فیلم شود. او با این ایده موافقت کرد و به من گفت برای انجام ایده‌های مطرح شده نیاز دارد تا در حدود پانزده روز آغاز فیلمبرداری «پری» با تاخیر همراه شود.

وی افزود: زمانی که این فیلم ساخته شد، نسبت به آنچه در فیلمنامه وجود داشت با اثر بهتری مواجه شدیم. در فیلمسازی روند به این صورت است که در ابتدا باید یک فیلم را هدایت کرد و در ادامه شرایط به گونه‌ای تغییر می‌کند که فیلم هدایت شما را برعهده می‌گیرد.

زرین‌دست با بیان اینکه «پری» دارای یک ساختار دشوار و به خصوص بود، خاطرنشان کرد: در این فیلم دختر قصه از دنیای ساده خود خارج می‌شد تا به نقطه‌ای دست پیدا کند که برای او در حکم نوعی عروج درونی بود و دست یافتن به این عروج کار ساده‌ای نبود.

قرار بود در «اجاره نشین‌ها» و «هامون» همکاری کنم

در ادامه زرین‌دست با بیان اینکه «پری» اولین تجربه همکاری مشترک من و داریوش مهرجویی بود، ادامه داد: مهرجویی دارای نگاه اندیشمندانه‌ای نسبت به آینده بود. او در به کارگیری نکات خاص و ظرافت‌های ویژه از جمله اساتید این حوزه بود. مهرجویی دارای ویژگی‌هایی بود که می‌توان او را از جمله مردان کلاسیک و باستانی سینمای ایران دانست. اگر ما به آثار باستانی خود افتخار می‌کنیم باید بدانیم که این موارد تنها شامل بناهای تاریخی نمی‌شود، بلکه افرادی همچون مهرجویی را نیز باید معادل و همسنگ تخت جمشید بدانیم. او ادبیات فوق‌العاده‌ای را به زبان تصویری و ساده وارد سینمای ایران کرد و به همین دلیل آثار او می‌تواند با طیف‌های مختلفی از مردم ارتباط برقرار کند.

زرین‌دست با بیان اینکه برای رسیدن به چنینی ایده‌هایی به یک ذهن خاص و پویا نیاز است، ادامه داد: مهرجویی فردی بسیار منحصر به فرد بود، او از موسیقی، نقاشی و اصل زندگی شناخت بسیار خوبی داشت و از آنچه که در اطراف او بود حداکثر استفاده را می‌برد. مهرجویی با نگاه خاص خود موارد ساده‌ای را تشخیص می‌داد که هر یک از ما ممکن است به سادگی از آن‌ها عبور کنیم.

وی با بیان اینکه مهرجویی بسیار اهل مطالعه، تحقیق و پژوهش بود، گفت: زمانی که مهرجویی وارد ایران شد من از جمله اولین نفراتی بودم که از او استقبال کردم.

من از دوستان نزدیک مرحوم مهرجویی محسوب می‌شدم و قرار داد فیلم‌های «هامون» و «اجاره نشین‌ها» را امضا کرده بودم. اما متاسفانه در آن زمان بنیاد سینمایی فارابی وسایل فیلمبرداری را در اختیار من قرار نداد. این مسائل منجر شد تا آقای محمود کلاری و تورج منصوری که هر یک از فیلمبرداران برجسته سینمای ایران هستند فرصت همکاری با مهرجویی را به دست بیاورند.

مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد

زرین‌دست بیان داشت: آنچه از مهرجویی باقی می‌ماند میراث درخشانی است که او از خود باقی گذاشته است. البته نباید در مسیر حرفه‌ای مهرجویی سهم دکتر غلامحسین ساعدی را نادیده بگیریم. در بسیار از آثار او، نوشته‌های درخشان ساعدی نقشی برجسته دارد و مهرجویی توانست از این پتانسیل به خوبی استفاده کند و نتیجه آن به تولید آثار ماندگار و درخشانی منجر شد. مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد، از جمله موجی که پس از آثار مهرجویی در سینمای ایران به راه افتاد.

این فیلمبردار ادامه داد: مهرجویی فردی رویین تن به شمار می‌رفت و با سختی‌های مسیر تولید مقابله می‌کرد. او کم و بیش درباره هر موضوعی مطلع بود و بی‌جهت اظهار نظر نمی‌کرد.

زرین‌دست با بیان اینکه مهرجویی فردی بذله‌گو بود و فضایی جذاب در پشت صحنه کارهای او جریان داشت، افزود : یکی از دلایلی که فیلمسازان مطرح، پرکار نیستند این است که آن‌ها نمی‌خواهند اثر ضعیفی را تولید کنند. همانطور که می دانید ساخت یک فیلم خوب بسیار کار سخت و دشواری بوده و عملی فرسایشی به شمار می‌رود.

سه فیلم از ۱۰ فیلم برتر تاریخ سینمای ایران متعلق به مهرجویی است

در ادامه نظام‌الدین کیایی، صدابردار مطرح سینمای ایران درباره زنده‌یاد مهرجویی گفت: از حضور تعداد زیادی از مشتقان داریوش مهرجویی در این برنامه خوشحالم هستم زیرا اساسا سینما به واسطه تماشاگر است که شکل می‌گیرد. سه فیلم از ۱۰ فیلم برتر تاریخ سینمای ایران متعلق به داریوش مهرجویی است.  زمانی که منتقدین از میان ۱۰ فیلم برتر سینمای ایران ۳ اثر را متعلق به داریوش مهرجویی می‌دانند یعنی اتفاق بسیار بزرگی صورت گرفته است. او بسیار مرد بزرگ و دوست داشتنی بود. من در سه فیلم آخر مهرجویی به غیر از «لامینور» همراه او بودم و با او زندگی کردم.

وی ادامه داد: مهرجویی و وحیده محمدی‌فر دارای دختری نوجوان به اسم مونا هستند. این دختر اولین فردی بود که پس از جنایت صورت گرفته وارد منزل شد و شاهد این اتفاق تلخ بود. در سومین شبی که داریوش مهرجویی را از دست داده بودیم یک مراسم بزرگداشت از فعالیت‌های او در خانه سینما برگزار شد. گله من از سینماگران این است که در آن شب بزرگان سینما همگی به مونا تسلیت گفته و به او اعلام کردند که افراد و بزرگان حاضر در سینما، برای او همچون پدر و مادر خواهند بود. گله من این است که از آن شب تاکنون حتی یک نفر از این افراد یا مونا تماس نگرفته تا متوجه احوال و روحیات او شوند.

این صدابردار باسابقه بیان داشت: زمانی که من در ایران حضور نداشتم دوستان نزدیک مهرجویی به من پیام دادند و گفتند او قرار است یکی از متفاوت‌ترین کارهای خود را به پشتوانه شش دهه فعالیت حرفه‌ای مقابل دوربین ببرد. اگر آن حادثه هولناک اتفاق نمی‌افتاد چه بسا از او به جای سه فیلم، شاهد چهار اثر درمیان ۱۰ اثر موفق سینمای ایران بودیم.

قرار بود در فیلم «نارنجی پوش» مهرجویی بازی کنم

در ادامه عباس یاری کارشناس و منتقد سینما درباره داریوش مهرجویی گفت: قرار بود که من در فیلم «نارنجی پوش» مهرجویی بازی کنم. اثری که بسیاری از منتقدان نسبت به آن بی‌توجه بودند در حالی که من فکر می‌کنم یکی از بهترین آثار آقای مهرجویی به شمار می‌رود. این فیلم به ما یادآور می‌شود که چه بلایی بر سر طبیعت کشور می‌آوریم. او نقش یک استاد دانشگاه را در این فیلم برای من نوشته بود اما من در طول چهل و دو سالی که در ماهنامه‌های «فیلم» و «فیلم امروز» کار کردم با خودم عهد بسته بودم که فعالیت مطبوعاتی را با کار سینمایی تلفیق نکنم و به خود اجازه ندهم تا وارد حریم سینما شوم زیرا کار مطبوعاتی در ایران معمولا نردبانی برای ورود به سایر حوزه‌ها به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: من میزان ارادت خود را به داریوش مهرجویی توضیح دادم اما از او عذرخواهی کردم و گفتم علاقه‌ای به بازیگری ندارم. مهرجویی گفت که من نقش استاد دانشگاه را برای تو نوشته‌ام و زمانی که من ایفای نقش در «نارنجی پوش» را قبول نکردم او این نقش را از فیلمنامه حذف کرد. او فردی بسیار توانمند بود و به انتخاب‌های خود احترام می‌گذاشت.

یاری افزود: یکی از کارهایی که در موزه سینما انجام داده بودیم انتخاب بهترین شخصیت‌های تاریخ سینمای ایران بود و بسیاری از آن‌ها افرادی بودند که در فیلم‌های آقای مهرجویی نقش آفرینی کردند. مهرجویی فردی بود که وجوه انسانی شخصیتش بسیار به وجه هنری وجودی او نزدیک بود. او نویسنده‌ای قابل بود و فیلمسازی به شمار می‌رفت که جای خالی او پر نخواهد شد.

علیرضا زرین‌دست، نظام‌الدین کیایی، محمدعلی حسین‌نژاد، فخرالدین سیدی، عباس یاری، غلامرضا آذری، فرامرز روشنایی، آرمین قدرتی، سوگل قلاتیان و … در این مراسم حضور داشتند.

نوشته مهرجویی سهم عمده‌ای در بخش‌های مختلف تاریخ سینمای ایران دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این برنامه همراه با اجرای پادکستی از زندگی و فعالیت‌های هنری این هنرمند فقید همراه خواهد بود که توسط شهراد بانکی و مژگان اصغری اجرا خواهد شد.

بعد از اجرای پادکست علیرضا زرین‌دست فیلمبردار پیشکسوت سینما و مهرداد غفارزاده کارگردان سینما درباره سینمای مهرجویی صحبت خواهند کرد.

این برنامه شنبه ۱۷ آذرماه ساعت ۱۷ در سالن فردوس موزه سینما برگزار خواهد شد و حضور برای علاقمندان آزاد است.

نوشته برگزاری ویژه‌برنامه داریوش مهرجویی در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای مراسم پژمان بازغی، رئیس انجمن صنفی بازیگران خانه سینما به‌عنوان گرداننده مراسم روی صحنه رفت، او درباره آیین «پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما» گفت: «فکر می‌کنم کسانی‌که هفته پاسداشت روز ملی سینما را دنبال کردند با من هم عقیده باشند که در این یک هفته کارهای خوبی انجام شد. آخرین بار سال ۱۳۹۸ جشن روز ملی سینما را برگزار کردیم، اما به‌دلیل شیوع ویروس کرونا و حوادث سال ۱۴۰۱ در این چند سال جشنی برگزار نشد. امسال اعضای خانه سینما تصمیم گرفتند جشن روز ملی سینما را میان مردم و با عنوان «پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما برگزار کنند.»

در ادامه ویدئویی از هفته پاسداشت روز ملی سینما که در مراکز فرهنگی شهر تهران برگزار شد برای حضار به نمایش درآمد.

اندیشه در سینما کم شده است

بعد از پایان ویدیو کلیپ محمدمهدی عسگرپور، رئیس هیات مدیره خانه سینما گفت: «امروز ۲۶ شهریور مراسم اختتامیه پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما است، خانه سینما امسال تصمیم گرفت به‌جای برگزاری جشن به شیوه سنتی، روز ملی سینما را در کنار مردم با حضور سینماگران برگزار کند.»

او ادامه داد: «بعضی از همکاران سینماگر ما هم اعلام کردند به دلیل شرایط اجتماعی سال‌های گذشته امسال حال و حوصله چندانی برای برگزاری جشن ندارند، ماهم تلاش کردیم تا به عنوان یک نهاد صنفی شرایط را برای همه سینماگران فراهم کنیم.»

عسگرپور با اشاره به مصاحبه آقای بهشتی در خبرگزاری خبرآنلاین گفت: «آقای بهشتی نکته‌ای را از منوچهر محمدی گفتند، گویا ایشان هم از یکی از مدیران ارشاد نقل کرده بودند که «ما ابتذال را به اندیشه ترجیح می‌دهیم.» حالا من نمی‌خواهم جمله نقل شده آقای بهشتی را تکرار کنم، فقط می‌گویم در این موقعیت اندیشه در سینما کم شده و عرصه برای کسانی که به دنبال انتقال اندیشه هستند تنگ شده است.»

او بیان کرد: «الان اگر من بخواهم دوباره درباره فیلم‌های پر فروش صحبت کنم می‌گویند عسگرپور مخالف فروش در سینما است، اما نگرانی من از فروش بالای فیلم‌ها نیست، نگرانی من از حذف اندیشه در سینما است.»

عسگرپور گفت: «هدف از برگزاری پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما این است که مانند یک دفتر خاطراتمان را ورق بزنیم و فراموش نکنیم سینمای ما کجا بوده، نه در ۵۰ سال قبل بلکه در همین چند سال اخیر سینمای ما از کجا به کجا رسیده است.»

رئیس هیات مدیره خانه سینما با اشاره به درگذشت دو کارگردان سینمای ایران گفت: «امشب درباره دو هنرمند بزرگ در سینما صحبت می‌کنیم، هنرمندانی که پرونده فوتشان عجیب بود و هنوز هم حل نشده است، امیدوارم این پرونده‌ها به‌زودی حل شوند. همچنین لازم است که از زحمات خانم فرشته طائرپور برای خانه سینما و همکارانشان تشکر کنم، ایشان همواره نگران سینمای ایران بودند، روحشان شاد.»

بعد از پایان سخنان محمدمهدی عسگرپور، کلیپ یادبودی از داریوش مهرجویی برای حضار به نمایش درآمد.

مهرجویی بعد از توقیف «سنتوری» فقط برای زنده ماندن فیلم ساخت

در ادامه فریدون جیرانی، کارگردان سینما روی صحنه آمد، او با اشاره به واکنش محمد خزایی، رئیس سازمان سینمایی به توئیت سعید حجاریان فعال سیاسی، گفت: «جمعه شب در برنامه تلویزیونی هفت آقای افخمی توئیت سعید حجاریان را کامل نخواند، توئیت کامل حجاریان این است: «کوچ بیضایی، خانه‌نشینی تقوایی، مرگ مشکوک پوراحمد و مهرجویی، و حالا، ۳۰۰ پرونده مفتوح!» اما آقای خزایی فقط به بخش دوم توئیت حجاریان درباره پرونده‌های مفتوح واکنش نشان داد و از کوچ بیضایی و خانه‌نشینی تقوایی و مرگ کیومرث پوراحمد و داریوش مهرجویی چیزی نگفت.»

جیرانی با اشاره به این‌که داریوش مهرجویی از نسل دوم سینما و کیومرث پوراحمد از نسل سوم سینما است به مرور زندگی مهرجویی پرداخت و گفت: «مهرجویی در «سنتوری» به‌صراحت حرفش را زد، انتقادش را کرد و بار دیگر مثل فیلم «گاو» پدیده شکست را مطرح کرد، قبل از شکست کامل اصلاحات در سال ۱۳۸۸ مهرجویی بعد از توقیف «سنتوری» فقط فیلم ساخت برای زنده ماندن، در جامعه‌ای که از حالت تعادل خارج شده بود.»

شاهد فضای سورئال مرگ مهرجویی بودم

در ادامه مراسم اختتامیه پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما، محسن امیر یوسفی، کارگردان با حضور مقابل حاضران در سالن اجتماعات خانه هنرمندان، درباره روز درگذشت داریوش مهرجویی گفت: «من در ساعت اولیه که خبر آن جنایت آمد به محمدشهر رفتم و شاهد آن فضای سورئال بودم، یادم هست که در مراسم درگذشت کیارستمی مهرجویی فریاد زد قاتلان میان ما هستند، شاید عده‌ای آن روز خرده گرفتند، ولی انگار او راست می‌گفت.»

امیریوسفی ادامه داد: «شش ماه بعد از فوت کیومرث پوراحمد آن اتفاقاً عجیب برای مهرجویی و همسرش رخ داد، بعد از این دو حادثه ما وارد فضای عجیبی شدیم، حالا با کارگردان‌هایی مواجه هستیم که از مرز رد می‌شوند، یا کارگردان‌هایی که دیگر نخواستند فیلم بسازند، همین وضعیت را در بازیگران هم داریم، امروز بازیگرانی هستند که پرونده قضایی دارند.»

این کارگردان با اشاره وعده‌های مطرح شده برای حل پرونده‌های قضایی سینماگران گفت: «وعده‌هایی برای حل مشکلات قضایی سینماگران داده شده اما ما چندان امیدوار نیستیم، به نظرم صادقانه‌ترین رفتار در وضعیت موجود را از طرف آقای صالحی وزیر ارشاد دیدیم که با اکراه این مسئولیت را قبول کرد، شاید می‌دانست که نمی‌گذارند کاری انجام شود، با این وجود ما هنوز امیدوار هستیم.»

در ادامه مراسم برای یادبود کیومرث پوراحمد ویدیویی از آثار او برای حضار پخش شد.

کسی‌ که فیلم‌هایش همگی نشان از زندگی و امید دارد، چرا خودکشی کرده است؟

بعد از پخش ویدیوی یادبود کیومرث پوراحمد، ابوالحسن داوودی مقابل علاقه‌مندان به سینما در روی صحنه حاضر شد و گفت: «در این زمانه که لفظ استاد بی‌ارزش شده داریوش مهرجویی یک استاد واقعی بود.»

او ادامه داد: «وقتی خواستم به این مراسم بیایم گمان کردم در ازدحام جمعیت انتظار خواهم کشید و چهره‌های زیادی را خواهم دید اما چنین اتفاقی نیفتاد. امیدوارم با توجه به رویکرد افزایش وفاق ملی پیگیری کنیم و متوجه شویم که چرا سینماگران قهر کردند چرا اصلاً مردم قهر کردند و بیشتر از اینکه این ماجرا برای ما مهم باشد، باید برای دولتمردان مهم باشد.»

ابوالحسن داوودی با اشاره به مرگ دو کارگردان سینمای ایران گفت: «بهتر است این سوال را بپرسیم که پشت این اتفاقات چه بوده است؟ در پس این ظن‌ها و سو ظن‌ها چه چیزی بود و نتیجه آن چه شده است؟ بنابراین بهتر است وضعیت موجود را آسیب شناسی کنیم؟»

او ادامه داد: «اصلاً تمام این شک‌ها را کنار بگذاریم و بپذیریم که کیومرث پوراحمد خودکشی کرده است، آیا این ماجرا برای خانه سینما جای سوال نیست که کسی‌که سیر فیلم‌هایش همگی نشان از زندگی و امید دارد، چرا خودکشی کرده است؟»

در ادامه آنونس فیلم‌های هامون از داریوش مهرجویی و بی‌بی چلچله از کیومرث پوراحمد برای حضار به نمایش درآمد.

«هامون» همسر ندارد، دردسر دارد

با پایان نمایش آنونس فیلم‌های سینمایی جابر قاسمعلی روی صحنه آمد و گفت: «مهرجویی در سال‌های دهه ۶۰ یک فیلم سوپر روشنفکرانه با بالاترین فلش بک را ساخته است، فیلم با این وضعیت انتظار می‌رود دیده نشود اما فیلم «هامون» در همان سال‌ها بالای ۶ میلیون تومان فروخت.»

او ادامه داد: «هامون مدیون آنونسش است که گفت «هامون همسر ندارد، دردسر دارد» که باعث شد خیل عظیمی از جمعیت این شاهکار را تماشا کنند.»

قاسمعلی بیان کرد: «مهرجویی یک فن سالار و دست ورز به تمام معنا در سینما بود و عمیقاً باور دارم مهرجویی پیش از آنکه یک کارگردان باشد یک فیلمنامه‌نویس بود و می‌دانست چگونه آثار را ایرانیزه کند. مهرجویی بومی بود و در تمام آثاراش این نگاه بومی را به شیوه کاملاً ایرانی اعمال می‌کرد.»

این فیلمنامه‌نویس درباره مهارت داریوش مهرجویی در نوشتن گفت: «۲۰ سال پیش یک‌بار یک نفر به من گفت مهرجویی که فیلمنامه‌نویس نیست، گفتم چرا چنین حرفی می‌زنی؟ توضیح داد چون تمام آثارش را از ادبیات می‌نویسد. اما به عقیده من مهرجویی فیلمنامه‌نویس قهاری بود، او می‌دانست چگونه یک قصه را به فیلم‌نامه تبدیل کند. امیدوارم که روح کیومرث پوراحمد، داریوش مهرجویی و همسرش در آرامش باشد.»

پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما به شهرستان‌ها هم برود

در ادامه مراسم پژمان بازغی از برگزار کنندگان آیین «پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما» تشکر کرد. او گفت: «از شادمهر راستین، دبیر اجرایی پاسداشت فرهنگی سینما تشکر می‌کنم و امیدوارم این مراسم در سال‌های آینده علاوه بر تهران در سایر شهرها هم برگزار شود.»

بازغی همچنین از فیلم‌خانه ملی ایران، خبرگزاری خبرآنلاین، موزه بتهوون (چمن‌آرا)، نشر ثالث، نشر چشمه، نشر گیلگمش، مجموعه فرهنگی راوی، مجموعه فرهنگی آپ‌آرت‌مان، مجموعه فرهنگان فرشته، مجموعه فرهنگی کاژه، سینماتک و خانه هنرمندان تشکر کرد.

امیدوارم به سینمای خوب آقای کیومرث پوراحمد و داریوش مهرجویی برگردیم

در پایان مراسم بعد از نمایش ویدیوی جشن خانه سینما در سال‌های گذشته علیرضا حسینی، عضو هیات رئیسه خانه سینما روی صحنه آمد و گفت: «کلیپ آخر که پخش شد دلمان خواست که چرا دیگر از این جشن‌ها نداریم، دو سال شیوع ویروس کرونا و حوادث سال ۱۴۰۱ سبب شد همکاران خانه سینما بگویند تا وقتی مردم حال خوبی ندارند با برگزاری جشن مخالف هستند.»

او ادامه داد: «بعد از منتفی شدن برگزاری جشن روز ملی خانه سینما، جمع‌بندی اعضای خانه سینما این شد که به مدت یک هفته پاسداشت فرهنگی در سطح شهر تهران برگزار کنیم و آقای شادمهر راستین هم دبیر اجرای این برنامه شدند.»

حسینی گفت: «در این یک هفته، چهارده برنامه داشتیم، که شامل رونمایی از کتاب، برگزاری پنل‌های تخصصی بود. در این مدت بیش از دو هزار خبر درباره پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما توسط رسانه‌ها منتشر شد.»

او با بیان این‌که در اولین فرصت برنامه‌ریزی می‌کنیم که مجدد جشن خانه سینما را برگزار کنیم گفت: «امیدوارم به سینمای خوب آقای کیومرث پوراحمد و داریوش مهرجویی برگردیم، سینما می‌تواند با زبان ساده و به دور از ابتذال با مردم صحبت کند. لازم به ذکر است تعداد ۲۱ پرونده باز از هنرمندان سینمایی و پنج پرونده باز از دیگر هنرمندان توسط خانه سینما در حال پیگیری است.»

خانه سینما با همکاری مراکز فرهنگی هفته پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما را از ۱۸ تا ۲۶ شهریور در مراکز فرهنگی شهر برگزار کرد.

نوشته اختتامیه «پاسداشت فرهنگی روز ملی سینما» همراه با یادبود پوراحمد و مهرجویی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*علی ملاقلی‌پور: ‌حرکت‌های چیپ در کمدی خنده‌آور نیست!

‌گفت‌وگو درباره فیلم‌های کوتاه ژانر اردوی فیلم‌سازی همدان در اولین نشست از دومین روز جشنواره چهلم فیلم کوتاه تهران، نخستین برنامه این روز بود که با حضور علی ملاقلی‌پور و حسن حسینی تهران برگزار شد.

ملاقلی‌پور در این نشست به‌ دشواری تولید فیلم کمدی اشاره کرد و گفت: تولید کمدی یک ماجرای دشوار است و اگر مسیر تولید آن به‌درستی محقق نشده باشد می‌تواند کارگردان و نویسنده را زمین‌گیر کند و اصلاً کمدی نباشد. به نظرم دشواری این ژانر با تمام ژانرها فرق دارد و اگر بمب خنده‌ای که قرار است از مخاطب خنده بگیرد عمل نکند، کار لوس می‌شود.

وی طراحی موقعیت برای خنده را دشوار دانست و افزود: طراحی چنین صحنه‌هایی بسیار خطرناک است چون بسیاری از صحنه‌ها وجود داشته که نتوانسته‌اند نتیجه مطلوب را حاصل کنند. به همین خاطر دقت در فیلم‌نامه و تمام مراحل تولید مهم است.

کارگردان فیلم «قندون جهیزیه»، موفقیت رضا عطاران و جواد عزتی در آثار کمدی را  دلیل جدیت در بازیگری دانست و تأکید کرد: برخی فکر می‌کنند حرکت‌های چیپ؛ خنده‌آور است اما چنین نیست. حرکت چیپ در کمدی خنده نمی‌آورد بلکه جدی بازی کردن و فعل و انفعالاتی که نوعی از بی‌شعوری در آن وجود داشته باشد علت خنده می‌شود. معتقدم اگر بازیگر آگاه باشد که قرار است در فیلم ابلهانه بازی کند، سوخت می‌شود.

وی فیلم «اجاره‌نشین‌ها» از زنده‌یاد داریوش مهرجویی را یک الگوی موفق از کمدی نام برد و افزود: یکی از دلایل موفقیت فیلم اجاره‌نشین‌های استاد مهرجویی به خاطر نقد درستی بود که داشت؛ این فیلم در یک جایگاه درست نقد می‌کند و همین باعث شده است کمتر فیلمی بتواند از حیث محتوا به آن نزدیک شود.

*برگزاری نشست کارگردان با مدیر برنامه‌ریزی با حضور تبریزی و احمدی

نشست تخصصی گفت‌وگوی کارگردان با مدیر برنامه‌ریزی با حضور کمال تبریزی و مصطفی احمدی، دومین نشستی بود که در روز دوم برگزار شد.

کمال تبریزی در این نشست که به مدیریت برنامه‌ریزی در سینما مربوط می‌شد، بیان کرد: معتقدم پیش‌بینی صحنه قبل از فیلم‌برداری از اهمیت بسزایی برخوردار است. ما حتماً یک الی دو روز قبل از اینکه در لوکیشن فیلم اقدام به فیلم‌برداری کنیم؛ باید با بازیگران و دیگر عوامل فیلم در فضا قرار گرفته و تمرین کرده باشیم، چراکه دقیقاً می‌دانیم که قرار است با چه مکانیزمی در مکان لوکیشن قرار داشته باشیم.

تبریزی تأکید کرد: من فکر می‌کنم هنوز سینمای ایران به نقطه‌ای با رئالیزم بالا نرسیده است و یکی از وظایف بچه‌ها هماهنگی لوکیشن‌ها و کارهای تصویربرداری است.

مصطفی احمدی نیز بیان کرد: ما کارگردان‌های بسیار قهاری در دنیا و ایران داریم که دکوپاژ انجام نمی‌دهند و کارگردان‌هایی که دکوپاژ انجام نمی‌دهند مدت زمان بیشتری را برای فیلم‌سازی صرف می‌کنند که معمولاً خودشان دستیار کارگردان هم می‌مانند.

*علیرضا تابش: جشنواره فیلم کوتاه تهران یک میراث فرهنگی است

علیرضا تابش مشاور معاون میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و مدیرعامل سابق بنیاد سینمایی فارابی با حضور در چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران و پردیس سینمایی ملت گفت: وزارت میراث فرهنگی از ایده‌های ساخت فیلم‌های بومی حمایت می‌کند.

امسال رویکرد و شعار جشنواره چهلم فیلم کوتاه تهران، توجه به بومی‌گرایی در ژانر است. در فیلم کوتاه ژانر و فرم و ساختار خیلی مهم است.

وی ادامه داد: جشنواره فیلم کوتاه تهران که چهل سالگی‌اش امسال درحال برگزاری است، خودش به یک میراث فرهنگی مهم در سینما تبدیل شده است. فیلم کوتاه پیوند عمیق و وثیقی با فیلم‌سازان‌ سراسر کشور دارد، از این جهت جشنواره فیلم کوتاه تهران را جشنواره مهمی می‌دانم و امسال هم بعد از سال‌های کرونا جشنواره به شکل قبلی برگشته‌ایم.

تابش با تأکید بر حفظ نیروی انسانی خلاق گفت: سیاست‌های انجمن سینمای جوانان ایران بسیار تعیین‌کننده است و مشوق‌هایی که انجمن می‌تواند با توجه به تحولات فناورانه تولید کند از اتفاقات لازم و ضروری است.

جشنواره فیلم کوتاه تهران در این ۴۰ سال فراز و فرودهای زیادی داشته است حتی در دوران جنگ ۸ ساله و دوران دفاع مقدس هم فیلم تولید می‌کردند. عمیقاً معتقدم رویکرد خود انجمن سینمای جوانان ایران در ارتقای سطح فیلم‌سازی در کشور و جذب مشارکت فیلم‌سازان با افکار و ایده‌های مختلف و متنوع می‌تواند تعیین‌کننده باشد. به این دلیل که ما با ایده‌ها و افکار و سلیقه‌های متنوعی سر و کار داریم، اینکه یک مدیر، هنر حفظ نیروی انسانی را داشته باشد، مهم است.

*محمود کلاری: گاهی باید فیلم را از رئالیسم خارج کنیم

نشست گفت‌وگوی کارگردان با عوامل (مدیر فیلم‌برداری) در مرحله پیش‌تولید فیلم به میزبانی و دبیری کمال تبریزی و با حضور محمود کلاری؛ فیلم‌بردار برجسته سینمای ایران در دومین روز از جشنواره فیلم کوتاه تهران برگزار شد.

محمود کلاری در این نشست، مطرح کرد: سینما این‌چنین است که ما ابتدا انتخاب می‌شویم. ۲۰ فیلم‌نامه اول را که فیلم‌برداری کردم عمدتاً به آن‌ها از زاویه فیلم‌برداری نگاه می‌کردم یعنی مثلاً نگاه می‌کردم چقدر در فیلم لحظات شب داریم و چقدر روز و … جلوتر که آمدم خود فیلم‌نامه هم برایم مهم بود یعنی رسیدن به پاسخ این سؤال که از این فیلم‌نامه چه فیلمی درمی‌آید. فکر کنم در این چهل سال بیش از ۵۰۰ فیلم‌نامه خواندم که برخی از آن‌ها ساخته شد و برخی نشد. حاصل این خواندن‌ها تجربه‌ای بود که به من آموخت به پیش‌بینی نهایی نزدیک شوم.

وی عنوان کرد: گاهی باید فیلم را از رئالیسم خارج کنیم البته این به معنای آن است که دست ما در فیلم‌سازی باز است. گاهی باید کارگردان به عوامل اعتماد کند. وقتی کارگردان به قدری به شما اطمینان می‌دهد و از پس آن شما همه وجود خود را برای فیلم می‌گذارید، کار بهتر پیش می‌رود.

این فیلم‌بردار با یادی از مرحوم داریوش مهرجویی، گفت: فقدان یکی از بهترین فیلم‌سازان ایران و جهان آقای مهرجویی را تسلیت می‌گویم. ما سر فیلم «سارا» بودیم به من توضیح داد که یکی از سکانس‌ها را به چه نحو می‌خواهد. به او گفتم یکی از تصاویر فلو می‌شود، آقای مهرجویی گفت چه ایرادی دارد. در تدوین هم دیدیم چقدر همه چیز خوب درآمده بود اینجاست که شما به کارگردان اعتماد می‌کنید و خودتان را در اختیارش می‌گذارید. رابطه کارگردان و فیلم‌بردار در طول کار مثل زندگی زناشویی است، اگر به هم اعتماد نداشته باشند کار مثل جهنم می‌شود.

‌*اعضای کمیته ناظر بر آرای مردمی جشنواره چهلم معرفی شدند

هم‌زمان با دومین روز از برگزاری جشنواره، اسامی کمیته ناظر بر آرای مردمی چهلمین جشنواره فیلم کوتاه تهران اعلام شد.

بر این اساس نادره ترکمانی، محمد حمزه‌ای، مرتضی‌علی عباس‌میرزایی و عادل تبریزی اعضای این کمیته را تشکیل می‌دهند.

اعضای این کمیته به نمایندگی از کانون دانش‌آموختگان انجمن سینمای جوانان ایران مسئولیت صیانت از آرای مردمی این دوره از جشنواره را برعهده دارند.

گفتنی‌است؛ چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری مهدی آذرپندار ۲۷ مهر تا ۲ آبان ۱۴۰۲ در حال برگزاری است.

نوشته خاطره‌بازی محمود کلاری با فیلم «سارا»ی داریوش مهرجویی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

علاقمندان به سینمای داریوش مهرجویی کارگردان فقید سینما در بخش نمایش پشت صحنه فیلم «گاو»، تصاویری بیشتر از آنچه که در گذشته نمایش داده شده است در پرده سالن فردوس موزه سینما خواهند دید.

بخشی از این تصاویر مربوط به زمانی است که بازیگران فیلم «گاو» با لباس‌های خودشان و در محل روستای لوکیشن فیلم جلوی دوربین قرار می‌گیرند و با هدایت کارگردان برای صحنه‌های مختلف فیلم به طور آزمایشی بازی می‌کنند. بخشی از صحنه‌های آزمایشی در حیاط اداره فرهنگ و هنر آن دوران که محل فعلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، فیلمبرداری شده است و جالب اینکه در این نماها، بازیگران لباس صحنه و یا همان لباس روستایی‌ها را بر تن دارند.

بخشی از این تصاویر مربوط به بازیگرانی است که در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند اما در حال حاضر متاسفانه در قید حیات نیستند مثل جمشید مشایخی، عزت الله انتظامی و جعفر والی که تست بازیگری آنها را در این فیلم‌ها می‌بینیم. همچنین تصاویری وجود دارد از بازیگرانی که خوشبختانه هنوز در بین ما هستند و در سینمای ایران فعالیت می‌کنند، مثل علی نصیریان.

همچنین با ملاحظه این نماهای آزمایشی مشخص می‌شود که ابتدا قرار بود زنده یاد جعفر والی نقش دیوانه روستا را بازی کند اما در فیلم نهایی این نقش به عزت الله رمضانی‌فر داده شده و جعفر والی نقش کدخدا را بازی کرده است.

این تصاویر اگرچه همچون سایر راش‌ها و تصاویر اضافی دیگر فیلم های سینمایی قدیمی بی صدا هستند و حداکثر زمان آنها نیز ۳۰ دقیقه است اما با توجه به اینکه تصاویر زیادی از پشت صحنه فیلم‌های قبل از انقلاب و به ویژه نماهایی از تست بازیگری  افراد وجود ندارد، ارزش زیادی داشته و بسیار دیدنی هستند.

گفتنی است فیلم سینمایی «گاو» برنده جایزه فیبرشی از جشنواره ونیز، جایزه بخش نگاه نو جشنواره برلین، جایزه بهترین فیلم از جشنواره لاروشل فرانسه را بدست آورده است.

در این نمایش ویژه که روز سه شنبه دوم آبان ماه ساعت ۱۵ در سالن فردوس موزه سینما است، بعد از نمایش فیلم و پشت صحنه آن احمد طالبی نژاد نویسنده، منتقد سینما و فیلمساز درباره سینمای داریوش مهرجویی و مشخصا فیلم «گاو» به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران صحبت خواهند کرد.

«گاو»، «اجاره نشین‌ها»، «هامون»، «بانو»، «پری»، «لیلا»، «مهمان مامان»، «نارنجی پوش»، «سنتوری»، «اشباح» و «لامینور» از جمله آثار درخشانی هستند که در کارنامه زنده‌یاد داریوش مهرجویی به یادگار باقی مانده است.

زنده‌‌یاد داریوش مهرجویی ۶ دهه از ۸ دهه عمر خود را به فیلمسازی و سینما اختصاص داد.

نوشته نمایش فیلمی مرمت شده از داریوش مهرجویی در موزه سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این مراسم که با یاد داریوش مهرجویی و هنرمندان فقید سینمای ایران و پاسداشت مقاومت مردم فلسطین همراه خواهد بود، از یادبود ویژه جشنواره فیلم کوتاه تهران که به مناسبت چهلمین دوره این رویداد توسط امیرشهاب رضویان طراحی شده است، رونمایی خواهد شد.

این مراسم همچنین با اجرای محمدرضا مقدسیان یاد مهدی امامی مستندساز و فیلمبردار فقید را گرامی می‌دارد.

پخش مستند چهل سالگی جشنواره فیلم کوتاه تهران و کتاب تدوین شده ویژه این مناسبت به کارگردانی و کوشش سعید هاشم زاده از دیگر بخش‌های افتتاحیه جشنواره فیلم کوتاه تهران است.

در این رویداد مهدی آذرپندار مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران و دبیر جشنواره چهلم نیز در سخنرانی کوتاهی به مهمانان و هنرمندان این دوره خوشامد خواهد گفت. همچنین با تقدیر از وحید بیوته فیلمبردار باسابقه و از اعضای قدیمی انجمن سینمای جوانان ایران، آثار فیلمبرداری شده توسط او مرور و معرفی می شوند.

اهدای جوایز مسابقه عکس «ایران من» که نمایشگاهی از آثار منتخب آن نیز در ایام جشنواره برقرار خواهد بود، بخش دیگری از آیین افتتاح دوره چهلم جشنواره فیلم کوتاه تهران است. در پایان این مراسم مهمانان حاضر به تماشای مستند چهل سالگی معتبرترین رویداد سینمای ایران در عرصه بین‌المللی خواهد پرداخت.

چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری مهدی آذرپندار ۲۷ مهر تا ۲ آبان ۱۴۰۲ در پردیس سینمایی ملت در حال برگزاری است.

نوشته چهلمین جشنواره فیلم کوتاه تهران افتتاح می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سخنگوی پلیس افزود: بازجویی ها کماکان برای شناسایی همدستان و زوایای پنهان این قتل در حال انجام است. به زودی صحنه جرم بازسازی و اطلاعات تکمیلی ارائه خواهد شد.

داریوش مهرجویی و همسرش در تاریخ ۲۲ مهر در ویلای شخصی خود در کرج به قتل رسیدند. بر اساس اعلام سردار منتظرالمهدی سخنگوی فراجا متاسفانه در ویلای مرحوم مهرجویی دوربین مداربسته موجود نبوده است، دوربین‌های ورودی شهرک از قبل‌تر خراب بوده و دوربین‌هایی که منتج به این مجموعه می‌شده است، توسط کارآگاهان تخلیه شده است.

در ماموریت دستگیری قاتل یا قاتلان این هنرمند برای نخستین بار از سگ‌های ویژه کشف قتل استفاده شد تا رد زنی‌هایی را بر اساس رد خون مقتولین در مسیر فرار قاتلان پیدا کنند. همچنین بالغ بر ۴ هزار خط تلفن مورد رصد قرار گرفته است.

نوشته قاتل داریوش مهرجویی دستگیر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بامداد یکشنبه ۲۳ مهرماه، به ناگاه خبری با تیتری بزرگ در رسانه‌ها منتشر شد. «داریوش مهرجویی و همسرش به قتل رسیدند!»؛ خبری که بیشتر از شوکه کننده بودن، مخوف بود. هرکسی این خبر را شنید، تا دقایقی بعد از نشر آن به دنبال تکذیبش بود، اما هر چه بیشتر پیگیر شدیم نه تنها خبر تکذیب نشد بلکه عمق فاجعه‌ای که رخ داده هویداتر شد.

آری، داریوش مهرجویی به قتل رسید، همسرش (وحیده محمدی‌فر؛ نویسنده) هم به قتل رسید. فکر می‌کنم اگر دخترشان هم در آن ساعت کنار آن‌ها بود او هم به قتل می‌رسید! و چه فکر وحشتناکی که این ساعات از ذهنم بیرون نمی‌رود! اما چیزی بدتر از مُردن برای مونا (دختر داریوش مهرجویی و وحیده محمدی‌فر) رخ داد: «رسیدن بالای سر جسم بی‌جان مادر و پدر…»

داریوش مهرجویی به ما «هامون»، «بانو»، «سارا»، «پری»، «لیلا» را هدیه داد اما یک جنایت تلخ او را از «مونا» گرفت… آثاری برای ما به جای گذاشت که همه یادگاری‌های ماندگاری در سینمای ایران شدند. «گاو»، «اجاره‌نشین‌ها»، «مهمان مامان» یا «سنتوری»، از کدامشان حرف بزنیم؟ از بازیگرهای بی‌نقصی که به سینما معرفی کرد بگوییم یا از قصه‌های عمیقش که هنوز با گذشت سال‌ها لایه‌های بیشتری از آن‌ها نمایان می‌شود؟ گفتن از او سخت است و سخت‌تر از آن فکر کردن به فاجعه‌ای است که برای او رخ داد!

*آذرماهی که مهرجویی را به سینما هدیه کرد

داریوش مهرجویی هفدهم آذر ماه سال ۱۳۱۸ به دنیا آمد. (البته روایت دیگری از تاریخ تولد این کارگردان در سال ۱۳۱۷ وجود دارد.) مهرجویی یکی از فیلمسازان مهم و البته پرافتخار سینمای ایران و از چهره‌های اصلی موج نوی سینمای ایران به شمار می‌رفت. او علاوه بر سینما، می‌نوشت و آثار بسیاری را ترجمه می‌کرد.

مهرجویی پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ مدتی از ایران مهاجرت کرد، اما چند سال بعد به کشور بازگشت و به فیلم‌سازی خود ادامه داد و عضو پیوسته فرهنگستان هنر شد.

براساس نتایج یک نظرسنجی در سال ۱۳۸۳، داریوش مهرجویی با آفریدن هفت شخصیت، بیشترین شخصیت سینمایی ماندگار را در سینمای ایران خلق کرده‌است. مهرجویی بارها به عنوان برترین فیلمساز تاریخ سینمای ایران انتخاب شد، از جمله در نخستین رأی‌گیری مجلهٔ «فیلم» در سال ۱۳۶۷، در رأی‌گیری سال ۱۳۷۸ مجله «دنیای تصویر» و همچنین در نظرسنجی سال ۱۳۸۱ مجلهٔ «نقد سینما». او در رأی‌گیری سال ۱۳۹۸ مجلهٔ «فیلم» نیز به عنوان بهترین کارگردان سینمای ایران انتخاب شد؛ اما حالا سرنوشت او و همسرش به تراژیک‌ترین پایان در سینمای ایران بدل شد.

به همین دلیل در این گزارش به ۵ فیلم این کارگردان که از مهمترین‌ فیلم‌های او و البته مهترین فیلم‌های سینمای ایران  محسوب می‌شوند، نگاهی انداخته‌ایم.

* من مش حسن نیستم، من گاو مش حسنم!

فیلم «گاو» دومین ساخته داریوش مهرجویی و از فیلم‌های موج نوی سینمای ایران است که در سال ۱۳۴۸ ساخته شد و باعث شد بسیاری از نگاه‌ها به سمت سینمایی فکور و جدی جذب شود. این فیلم براساس داستان «عزاداران بَیَل» اثر غلامحسین ساعدی ساخته شد و توانست بین ادبیات و سینما پیوندی ناگسستنی ایجاد کند. «گاو» جز اولین فیلم‌های ایرانی بود که در غرب و اروپا مورد توجه و تحسین قرار گرفت و توانست جوایز زیادی را به‌دست آورد. از جمله این جوایز می‌توان به جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی فیلم لاروشل ۱۹۹۴، جایزه ویژه هیات داوران جشنواره بین‌المللی فیلم برلین ۱۹۷۲، نامزد هوگو طلایی جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو ۱۹۷۱، برنده جایزه فیپرشی جشنواره فیلم ونیز ۱۹۷۱، برنده جایزه بهترین فیلم جشنواره سینمایی وزارت فرهنگ و هنر ۱۳۴۹ و جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره سینمایی سپاس ۱۳۴۸ اشاره کرد.

«غالبا فیلم‌هایی که‏ خود ایرانی‌ها درست مى‌کنند به نظرم بهتر از دیگران است. مثلًا فیلم «گاو» آموزنده بود». این سخن تاریخی از امام خمینی(س) در مورد دومین ساخته داریوش مهرجویی بود که بازتاب های فراوانی داشت.

داریوش مهرجویی با فیلم «گاو»، عزت‌الله انتظامی را به سینمای ایران معرفی کرد. مرحوم انتظامی که در آن زمان چهل ساله بود، بعد از گذشت بیست سال از اولین باری که مقابل دوربین رفته بود، در «گاو» ظاهر شد و در کنار علی نصیریان، جمشید مشایخی، مهین شهابی، پرویز فنی‌زاده و جعفر والی قرار گرفت.

داستان «گاو» داستان علاقه مش حسن به گاوش است. همه امید زندگی مش حسن به تنها گاوی است که در طویله‌اش دارد و از آن برای امرار معاش خانواده خود بهره می‌برد. به همین دلیل مش حسن دلبستگی خاصی به این گاو دارد.

یک روز که مش حسن به شهر می رود، گاو به علت نامشخصی می‌میرد و افراد روستا با موافقت همسر مش حسن نعش گاو را در چاه روستا می‌اندازند و پس از بازگشت مش حسن به او می گویند که گاو گریخته است. بعد از برگشت، مش حسن می‌‎فهمد که گاوش مرده، اما از فرط علاقه اش به گاو، نیستی او را باور نمی کند. آرام آرام حالش دگرگون می شود و خودش را به جای گاو می پندارد و به همه می گوید من گاو مش حسنم نه مش حسن. از این روان پریشی مش حسن اهالی ده به فکر درمان او می افتند روشهای سنتی از قبیل نذر و دعا و .. کارساز نشده به ناچار برای مداوا به شهر میبرند. اما در وسط راه از دست اهالی ده فرار کرده و در دره ای سقوط میکند و به سرنوشت گاو دچار می‌شود.

«گاو» نخستین بار در سال ۱۹۷۱ در جشنواره فیلم ونیز بدون زیرنویس انگلیسی روی پرده رفت و همچنین در جشنواره‌های کن، برلین، مسکو، لس‌آنجلس و دیگر جشنواره‌ها به نمایش درآمد. در سال‌های بعد نیز «گاو» با نسخهٔ ترمیم‌شده در جشنوارهٔ ایل چینما ریترواتو ایتالیا، موزهٔ فیلم اتریش و سینما رُفله فرانسه به نمایش گذاشته شد. در رأی‌گیری منتقدان سینمای ایران در سال‌های ۱۳۵۱، ۱۳۶۷ و ۱۳۷۸، «گاو» به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینمای ایران برگزیده شد.

* تو به من گفتی دوتا گلدون میخوای بذاری سر پشت بومت که باصفا بشه…

«اجاره‌نشین‌ها» ششمین فیلم داریوش مهرجویی بود. او دو سال بعد از پیروزی انقلاب فیلم «مدرسه‌ای که می‌رفتیم» را برای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخت و بعد از آن به خارج از کشور رفت. مهرجویی پنج سال بعد به ایران برگشت و تصمیم گرفت تا فعالیت فیلمسازی‌‌اش را با ساخت یک کمدی انتقادی از نو شروع کند. او پروژه «اجاره نشین‌‌ها» را در دست گرفت تا یکی از پیشروترین کمدی‌های تاریخ سینمای ایران را بسازد.

مهرجویی این فیلم را در سال ۱۳۶۵ می‌سازد، فیلمی که درآن به ماجرای زمین خواری و معضل مسکن ورود می‌کند و آنقدر موشکافانه به متن و حاشیه این معضلات می‌پردازد که هنوز بعد از گذشت ۳۶ سال از ساخت آن، حرف‌‌هایش تازه و به روز است.

«اجاره نشین‌‌ها» اولین فیلم کمدی کارنامه مهرجویی است. یک کمدی پیش‌رو و انتقادی که کاملا با قواعد ژانر ساخته شده است. این فیلم نخستین بار در پنجمین جشنواره بین المللی فیلم فجر روی پرده رفت و باعث استقبال منتقدان و مخاطبان جشنواره شد.

«اجاره نشین‌ها» بعد از فیلم‌های «گاو»، «آقای هالو»، «پستچی»، «دایره مینا» و «مدرسه‌ای که می‌رفتیم» پنجمین همکاری مشترک و پیاپی مهرجویی و زنده یاد عزت‌الله انتظامی بود. اکبر عبدی، فریما فرجامی، ایرج راد، یارتا یاران، سیاوش طهمورث، زنده یادان حمیده خیرآبادی و حسین سرشار و منوچهر حامدی دیگر بازیگران اصلی این فیلم بودند.

*این زن سهم منه، حق منه، عشق منه…

از همان سال ۱۳۶۸ که فیلم «هامون» ساخته شد تا زمانی که روی پرده سینما رفت، بی‌شک یکی از بهترین‌ آثاری بود که در دهه ۶۰ ساخته شد، اما آنچه «هامون»ِ مهرجویی را ماندگار کرد تنها یک فیلم نبود، یک عقیده، یک نگرش و یک چیدمان درست در قالب یک اثر سینمایی بود که کاراکترهای خود را به درستی چیده بود. همیشه بازیگردانی داریوش مهرجویی یکی از نقاط قوت او در فیلمسازی بود و خسرو شکیبایی را به حدی باورپذیر در این فیلم نشان داد که هنوز او را با «حمید هامون» یاد می‌کنیم. حمید هامونی که با وجود کش‌مکش‌های زیادی که با مهشید؛ همسرش داشت اما به هیچ عنوان نمی‌خواست از زنش بگذرد…

«هامون» نخستین بار در هشتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و با آنکه جایزه بهترین فیلم را نگرفت اما با کسب شش جایزه از جمله جایزه ویژه هیات داوران و بهترین کارگردانی و فیلمنامه و بازیگر نقش اول مرد، فاتح اصلی جشنواره لقب گرفت. استقبال منتقدان از «هامون» گسترده و بی‌سابقه بود.

هرچه زمان گذشت نهمین اثر داریوش مهرجویی طرفداران پروپا قرص بیشتری پیدا کرد درست مانند یک الماس تراش خورد و مدام دیالوگ‌ها و صحنه‌های فیلم در میان مردم مرور شد. این خاصیت داریوش مهرجویی بود که عمق مطلب در فیلم‌هایش به مرور خود را نشان می‌داد. گویی فیلم‌های او فاقد تاریخ بودند!

زنده یادخسرو شکیبایی در این فیلم در کنار بیتا فرهی، زنده یاد عزت‌الله انتظامی، زنده یاد حسین سرشار، زنده یاد فتحعلی اویسی و چندین بازیگر توانمند دیگر ایفا نقش کرد.

* میخوام یه قرص اختراع کنم که آدمهارو مقابل غم و غصه بیمه کنه!

«مهمان مامان» نمایش چهره آدم‌های دوست‌داشتنی بود که با وجود اینکه آهی در بساط ندارند اما با هر توانی از مهمان‌هایشان پذیرایی می‌کنند.

«مهمان مامان» یکی دیگر از فیلم‌های کمدی به یادماندنی از داریوش مهرجویی بود که براساس کتاب «مهمان مامان» نوشته هوشنگ مرادی‌کرمانی ساخته شد. این فیلم در بیست و دومین جشنواره فیلم فجر رونمایی شد و با استقبال بی‌نظیری از سوی منتقدان مواجه شد.

این فیلم نیز، درست مانند فیلم «اجاره‌نشین‌ها» گوشه‌هایی از جامعهٔ ایرانی و عادات و رفتار آن را با استفاده از شخصیت‌های مختلفی که شاید نمایندهٔ قشرهای مختلف جامعهٔ ایرانی هستند، نشان می‌دهد.

«مهمان مامان» در جشنواره فجر در ۱۰ رشته کاندیدای دریافت سیمرغ شد اما تنها در بخش بهترین فیلم توانست این جایزه را دریافت کند. کم‌لطفی داوران به این فیلم یکی از ماجراهایی بود که در تاریخ جشنواره فیلم فجر ثبت شد.

«مهمان مامان» داستان گلاب آدینه؛ مادر خانواده‌ای است که قرار است خواهرزاده‌اش به همراه نوعروس خود به خانه او بیایند و مادر برای تلاش در حفظ آبرویش تمام توان خود را می‌گذارد. همسایه‌های او از هیچ کمکی به بهتر چیده شدن سفره او دریغ نمی‌کنند و در نهایت مادر یک سفره رنگین برای مهمان‌هایش پهن می‌کند.

در «مهمان مامان» در کنار گلاب آدینه، پارسا پیروزفر، امین حیایی، حسن پورشیرازی، نسرین مقانلو، ژاله علو و ملیکا شریفی‌نیا ایفای نقش کرده‌اند.

* یا سر مجلس خوابم می‌بره یا می‌زنم زیر گریه!

«وقتی از ایستگاه مترو اومدم بالا آسمون مثل همیشه کدر و بدرنگ بود. توی هوا پر از دود بود و من نمی‌دونستم این آخرین باریه که این هوای کثیفو به ریه‌های سوختم فرو میدم!

از وقتی هانیه؛ همسرم گذاشته رفته دیگه دلم به کار نمیره، بعضی از برنامه‌ها رو قبول نمی‌کنم، با بعضی‌هاش بدقولی می‌کنم‌و نمیرم، یا سر مجلس خوابم می‌بره یا می‌زنم زیر گریه!»

شاید این یکی از معروف‌ترین مونولوگ‌های تاریخ سینمای ایران باشد. اولین سکانس فیلم «سنتوری» و صدای بهرام رادان که روی تصویر غم‌گرفته علی سنتوری بود.

به زعم بسیاری از منتقدان و سینمادوستان، «سنتوری» یکی از معدود فیلم‌هایی است که بدون گذشت حتی دقیقه‌ای از آن می‌توان بارها تماشایش کرد.

«سنتوری» در سال ۱۳۸۵ ساخته شد. یک فیلم کمدی با رویکردی انتقادی که شاکله اصلی آن تضاد سنت و مدرنیته در جامعه بود. متاسفانه این فیلم برای اکران توقیف شد و نتوانست رنگ اکران را به خود ببیند. با اینکه در جشنواره بیست و پنجم فیلم فجر حضور داشت و برنده سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد و بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شد اما از قافله اکران کنار کذاشته شد.

پس از «سنتوری» داریوش مهرجویی چندین فیلم دیگر از جمله «نارنجی پوش»، «چه خوبه برگشتی»، «اشباح» و «لامینور» را ساخت اما تلخی توقیف «سنتوری» همیشه برای او باقی ماند، شاید همین ماجرا باعث شد که چندین فیلم‌ آخر او با موجی از انتقادات در ساختار روبه‌رو شد اما با این حال به هیچ عنوان نمی‌توان از اسم بزرگ داریوش مهرجویی در سینمای ایران گذشت.

حالا باید موسیقی تلخِ سنتوری را بدرقه راه داریوش مهرجویی کنیم، بدرقه مهرجویی‌ای که در مهرماه؛ مهمان مادر، خواهر و خانواده‌اش شد…

نوشته یک پایان تراژیک برای «هامون‌»بازها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته روایت داریوش مهرجویی از تولید «گاو» در دوره پهلوی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست، مهدی آذرپندار ضمن تاسف درخصوص واقعه رخ داده برای داریوش مهرجویی گفت: شاید شرایط مناسبی برای صحبت در مورد جشنواره نباشد اما امیدوارم این واقعه بررسی شود. همچنین ابراز تاسف میکنم برای واقعه‌ای که این روزها برای غزه رخ می‌دهد. امیدواریم با پیروزی فلسطین جشنواره ما هم رنگ شادی به خود بگیرد.

وی بیان کرد: جشنواره چهلم پنجشنبه ۲۷ مهر با یک افتتاحیه کوتاه آغاز خواهد شد. آثار رسیده به جشنواره در بخش‌های مختلف اعلام شده و در بخش ملی از بین ۱۷۸۷ فیلم ۹۵ اثر برگزیده شدند. این تعداد اثری که پذیرفته شده شاید از میانگین سال های گذشته کمتر باشد چراکه ما سختگیری خود را زیاد کرده‌ایم و از هیات انتخاب خواهش کردیم مساله کیفیت را مساله اصلی در انتخاب آثار قرار دهد.

آذرپندار ادامه داد: در بخش بین‌الملل هم ۵۸ اثر را از ۷۲۱۶ فیلم انتخاب کردیم که این رکورد چهل ساله جشنواره را جابه‌جا کرده است. ۵۸ اثر در این بخش به اضافه ۶ فیلم راه یافته از بخش ملی در این بخش قرار دارند که در حقیقت این بخش با ۶۴ فیلم نمایش خود را آغاز خواهد کرد. جشنواره ما یکی از سخت‌ترین ورودی‌ها را در بین تمامی جشنواره‌های دنیا دارد و این را با اعتماد به نفس کامل می گویم.

*«جشنواره فیلم کوتاه تهران آیینه‌ای برای تمام ایران» شعار جشنواره چهلم

وی با اشاره به شعار جشنواره امسال توضیح داد: شعار جشنواره امسال «جشنواره فیلم کوتاه تهران آیینه‌ای برای تمام ایران» است. تمام سعی خود را کردیم که با حفظ کیفیت از تمام ایران، اثر انتخاب کنیم و این باور را به فیلمساران بدهیم که این جشنواره قرار نیست تنها میزبان فیلم‌سازان تهرانی باشد. تعداد آثاری که از شهرهای دیگر ارسال شد بیشتر از آثاری بود که از فیلمسازان تهرانی برای ما ارسال شد. ۵۲ فیلم از شهرستان‌ها در جشنواره داریم که نسبت به سال گذشته بیش از ۲۰ درصد رشد داشته است. شاید مهمترین دستاورد ما این است فیلم‌های بیشتری در جشنواره داریم و این موضوع به این خاطر است که کیفیت آثار شهرستان بالا رفته و از سوی هیات انتخاب به آن‌ها توجه شده است.

آذرپندار ادامه داد: در پذیرش آثار ۷۹ درصد فیلمسازان آقا هستند چرا که در زمان ارسال ۸۹ درصد آثار رسیده از سوی آقایان بود! امیدوارم سهم خانم‌ها بیشتر شود و آثار بیشتری به جشنواره ارسال کنند.

وی به ژانر فیلم‌های ارسال شده و پذیرفته شده در جشنواره اشاره کرد و گفت: سال گذشته با تعداد زیادی درام اجتماعی رو به رو بودیم و شاید فیلم‌هایمان در ژانرهای دیگر به ۱۰ اثر هم نمیرسید اما امسال حضور ژانرهای دیگر هم قابل توجه است. ۸ اثر کمدی، ۱۰ اور ملودرام، ۱۳ اثر فانتزی، ۳ فیلم دفاع مقدس، ۳ فیلم معمایی، ۶ فیلم رازآلود، ۲ اثر علمی تخیلی، یک فیلم درام جنگی، یک اثر نئونوآر و ۱۹ فیلم درام در جشنواره داریم.

آذرپندار درخصوص بخش عکس نیز بیان کرد: سعی کردیم به بخش عکس که بخش جنبی است، بهای بیشتری بدهیم. بسیاری از فیلمسازان ما شرکت کنندگان سال های گذشته در بخش عکس هستند.

۷۷۶ عکس متقاضی حضور در جشنواره بودند که ۶۹۱ تک عکس و ۴۸ مجموعه عکس بودند که از بین این تعداد ۳۲ اثر که شامل ۱ مجموعه عکس و ۳۱ تک عکس هستند، وارد بخش رقابتی جشنواره شدند.

*بخش‌های جنبی تکمیل‌کننده بخش رقابتی

وی افزود: امسال بخش‌های جنبی مفصلی داریم که توسط آن‌ها سعی کردیم سختگیری در بخش رقابتی را تلطیف کنیم تا توسط این بخش‌های جنبی آثار بیشتری در جشنواره حضور داشته باشند. بخش «استعداد نو» را داریم که مختص به فیلم‌ اولی‌ها است. ۱۲ فیلم در این بخش انتخاب شدند که فیلم‌هایی هستند که رای بالایی داشتند اما از حضور در بخش اصلی جا ماندند.

بخش «کتاب و سینما» را داریم که مخصوص فیلم‌های اقتباسی است که البته تنها مختص به کتاب‌ها نیست بعضا از فیلم های قدیمی هم اقتباس شده اند که در این بخش ۱۶ فیلم حضور دارند. جایزه این بخش را هم خانه کتاب تقبل کرده است. ۳ جایزه دارد که در روز سوم جشنواره که روز کتاب و سینما است دو جایزه را تقدیم میکنیم و جایزه نهایی را در روز اختتامیه تقدیم خواهیم کرد.

وی افزود: بخش جنبی «ایران جوان» را داریم که شامل فیلم هایی با موضوع جوانی و‌ جمعیت و با محوریت فرزند آوری است که ۹ اثر در این بخش حضور دارند. این بخش هم با مشارکت بنیاد ۱۵ خرداد برگزار می‌شود که جایزه این بخش را تقبل کرده است.

بخش «بر بال خاطرات» را داریم که مروری بر آثاری است که در این چهل سال در جشنواره حضور داشته اند که اسامی جذابی در میان آن‌ها خواهید دید. ۵۹ فیلم در این بخش حضور دارد. بخش «شاخه زیتون» را با موضوع و محوریت فلسطین داریم که در این بخش نیز ۶ فیلم حضور دارند.

*بزرگداشت داریوش یاری و نکوداشت مرتضی پورصمدی

دبیر جشنواره در خصوص بزرگداشت و نکوداشت این دوره از جشنواره توضیح داد: بزرگداشت امسال جشنواره بزرگداشت داریوش یاری است که از قدیمی‌های فیلم کوتاه هستند. به پاس زحماتی که در این سال ها برای انجمن و جشنواره داشتند نکوداشتی برای ایشان برگزار خواهیم کرد.در بخش نکوداشت از مرتضی پورصمدی یادی خواهیم کرد. متاسفیم که برای ایشان باید نکوداشت برگزار کنیم. همچنین نکوداشتی برای مهدی امامی؛ مستندساز که امسال در بازگشت از سفر اربعین در یک سانحه رانندگی درگذشت، خواهیم داشت.

آذرپندار به جایزه آرای مردمی اشاره کرد و گفت: امسال همچنان جایزه بهترین فیلم در آرای مردمی را خواهیم داشت. کانون دانش آموختگان متولی این بخش است و ۴ نفر از اعضای کانون دانش آموختگان ناظر این رای‌گیری خواهند بود. در بخش مرور آثار نیز سعی کردیم به فیلمسازان و عوامل فنی که در استان‌ها ساکن هستند، توجه کنیم؛ یکی از آن‌ها مرور فیلم‌های آقای وحید بیوته فیلمبردار سینما است.

*برگزاری نشست‌های تخصصی در جشنواره چهلم

وی همچنین گفت: در بخش نشست‌ها هم سعی کردیم از بهترین‌ها دعوت کنیم، در بخش بین‌الملل نشستی با نیکیتا میخالکوف فیلمساز مطرح روسی به شکل آنلاین خواهیم داشت. یکی دیگر از موضوعات نشست‌ها کاربرد هوش مصنوعی در فیلمسازی است که یک هنرمند ایرانی و یک متخصص از ترکیه‌ این بخش را ارائه خواهند کرد. نوع دوم نشست‌های ما این است که ۱۰ نشست با دبیری کمال تبریزی خواهیم داشت؛ به این نحو که فیلمنامه‌ای که قبلاً نوشته شده بین حضار پخش می‌شود و آقای تبریزی در مقام کارگردان ۱۰ رکن اصلی کارگردانی را در گفت و‌گو با عوامل تولید یک فیلم پیش می‌برند. در حقیقت هنرجویان از بین گفتگوی کارگردان و مهمان آن نشست موضوعاتی را یاد می‌گیرند. بچه‌ها یاد می‌گیرند مثلا به عنوان یک کارگردان چگونه با یک آهنگساز تعامل کنند. بخش آخر هم درباره اردوهای فیلمسازی است که پیشتر پنج اردو برگزار کرده‌ایم. این اردوها تجربه‌های جذابی بودند و قرار است از تجربیات آن اردوها در جشنواره صحبت شود. این بخش با کارشناسی حسن حسینی و حضور سینماگران مطرح برگزار می‌شود.

*نمی‌توانیم مانع فیلمسازی کارمندان انجمن سینمای جوان شویم!

آذرپندار درباره حضور آثاری از عوامل و کارمندان انجمن سینمای جوانان ایران در جشنواره گفت: مطالبه‌ای که در انجمن وجود دارد این است که کسی را در بدنه انجمن انتخاب می‌کنیم که آن‌ها فعالیت کاری‌شان مرتبط با فیلمسازی باشد. این موضوع نیز از قدیم الایام‌ وجود داشته است و بدنه انجمن در بسیاری از بخش‌های حوزه فیلمسازی دانش آموخته‌اند و این برای ما مایه مباهات است. اگر سازمان شما بدنه‌ای دارد که همه دانش آموخته و متخصص هستند پس باید چه کرد؟ آیا باید مانع فیلمسازی آنها شویم؟! ضمن اینکه بین جشنواره و انجمن یک مرزبندی وجود دارد. سالی که من به انجمن آمدم، هیات انتخاب حذف شده بود و مشاوران انتخاب در جشنواره انتخاب شده بودند. من می‌توانستم آن مسیر را ادامه بدهم اما ما هیات انتخاب را احیا کردیم. ضمن اینکه افرادی در هیات انتخاب حضور دارند که سینماگران شناخته شده‌ای هستند و می‌توانید با آن‌ها تماس بگیرید و بپرسید آیا به آنها سفارشی شده است؟ سابق بر این نیز در برخی دوره‌ها معاون تولید انجمن، در جشنواره فیلم داشته است.

وی افزود: از سوی دیگر من این موضوع را با هیات انتخاب مطرح کردم و آنها به من گفتند چنین اتفاقی سابقه داشته است. بنابراین ما باید این را انتخاب کنیم که یا از افراد غیر مرتبط در بدنه انجمن استفاده کنیم یا اگر فیلم ساختند و به جشنواره ارسال کردند، این حق را برایشان قائل باشیم. ضمن اینکه تعداد افرادی که از انجمن فیلم ساختند، بیشتر از راه یافتگان فعلی بوده اما انتخاب نشده‌اند. متخصصان حق فیلم‌سازی و حق شرکت در رقابت را دارند. ما سعی کردیم تفکیکی بین انجمن سینمای جوانان ایران و جشنواره فیلم کوتاه تهران داشته باشیم. جشنواره هویتی مستقل از انجمن دارد. ضمن اینکه انجمن خودش یکی از تولیدکنندگان بزرگ فیلم است. خوشحالیم که امسال حتی یک فیلم در بخش داستانی نیست که به دلیل ممیزی حذف شده باشد و دقیقا همان لیست هیات انتخاب به بخش داستانی و سایر بخش‌ها راه پیدا کرده است.

* آرای مردمی بخاطر شائبه برانگیز بودن حتما باید توسط یک صنف برگزار شود

مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران درباره حضور بخش آرای مردمی در جشنواره فیلم کوتاه تهران و عدم برگزاری آن در جشنواره فیلم فجر عنوان کرد: اینکه در کنار انجمن ظرفیتی صنفی به نام کانون دانش آموختگان وجود دارد، برای ما مهم است. آرای مردمی به دلیل اینکه شائبه برانگیز است، حتما باید توسط یک صنف برگزار شود؛ اما مجادلات این بخش قابل مقایسه با جشنواره فیلم فجر نیست چون در جشنواره فیلم فجر بخشی به نام اکران مردمی هم وجود دارد و مجموعا شرایط ما با مجموع شرایط جشنواره فیلم فجر شبیه نیست. ما سعی کردیم بخش آرای مردمی را داشته باشیم چون دوست نداریم جای این جایزه خالی باشد.

وی درباره میزان اعتبار مدارک اعطا شده در نشست‌های تخصصی جشنواره به هنرجویان توضیح داد: مدارک انجمن سینمای جوانان ایران معتبر است، با وجود اینهمه آموزشگاه همچنان نسبت به مدارک انجمن اقبال جدی وجود دارد. حتی سال گذشته تلاش‌هایی صنفی شد تا آلترناتیوهایی در بحث آموزش پدیدار شود البته انجمن یک نهاد استخوان‌دار و قدیمی است‌. در بخش فیلم اولی‌ها مدرک تحصیلی همیشه مهم بوده است. از این جهت توافقی با سازمان سینمایی و بنیاد سینمایی فارابی انجام شد تا مدرک انجمن هم ارزشی برابر با مدرک کارشناسی ارشد سینما را داشته باشد.

*بودجه جشنواره فیلم کوتاه ۱۰ میلیارد تومان است

وی درباره هزینه جشنواره چهلم هم گفت: در برنامه سازمان سینمایی ۱۰ میلیارد تومان بودجه برای این دوره از جشنواره در نظر گرفته شده است که با توجه به مهمانان خارجی و مهمانان داخلی، تبلیغات و… این هزینه معقول است. ما از کمک‌های شهرداری، خانه کتاب و … نیز استفاده می‌کنیم اما عمده هزینه‌هایمان همان مبلغی است که سازمان سینمایی در نظر گرفته است.

مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران درباره حمایت از «سینمای مقاومت» در چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران بیان کرد: امسال کشورهای ترکیه چهار فیلم، عراق یک فیلم، افغانستان یک فیلم و… در این باره در جشنواره دارند. حضور فیلم‌های مقاومت به میزان آثار ارسال شده بستگی دارد. مثلا از مجموع کشورهای عربی فیلم‌های قابل ملاحظه‌ای ارسال نمی‌شود با اینکه ما امسال از فلسطین ۶ فیلم داشتیم اما باید دید چه تعداد از آن به جریان مقاومت مربوط است؟ تعدد فیلم‌ها کم است اما این به معنای این نیست که درها را باز کنیم تا فیلم‌هایی که کیفیت خوبی در این حوزه ندارند صرفا به دلیل دربرگیری موضوع مقاومت به جشنواره راه پیدا کنند. ما هیچ تسهیلاتی ایجاد نکردیم که چون برخی آثار از عراق با افغانستان هستند به جشنواره راه پیدا کنند زیرا کیفیت برای ما مهم است. بنابراین اولا ما فیلم‌هایی منتخب از آنچه به دبیرخانه رسیده بود داریم. دوم اینکه همه فیلم‌های بخش مقاومت مربوط به کشورهای همسایه و‌منطقه نیستند مثلا ما فیلم‌هایی با موضوع مقاومت از کشورهای اروپایی هم داریم.

وی درباره بلیت‌فروشی جشنواره چهلم نیز گفت: امسال بلیت‌فروشی برای جشنواره از طریق سایت آی‌تیکت صورت می‌گیرد و تخفیفاتی هم برای دانشجویان و هنرجویان سینما و برخی گروه‌ها در نظر گرفته‌ایم. قیمت بلیت هر باکس هم ۳۰ هزار تومان است که البته مشمول تخفیف هم می‌شود.

* سال گذشته محمود کلاری تمام قد پای جشنواره ایستاد

آذر پندار در پاسخ به این سوال که چرا در نشست‌های تخصصی از حضور استادان و مدرسان انقلابی در جشنواره استفاده نمی‌شود، گفت: البته این نظر شماست؛ چراکه سینماگر بزرگی مثل آقای کلاری سال گذشته با وجود اینهمه فشار پای جشنواره تمام قد ایستاد. در شرایطی که حتی برخی داوران بین‌المللی ما نگران بودند که در آن جو ملتهب برایشان مسایلی پیش بیاید آقای کلاری آن‌ها را خیلی حرفه‌ای توجیه کردند. بنابراین من فراموش نمی‌کنم که ایشان چگونه پای جشنواره ایستادند و باید درباره معیار اساتید انقلابی و غیر انقلابی صحبت کنیم. شاید تعریف ما متفاوت باشد. همچنین شاید کسی که ما فکرش را هم نمی‌کنیم در عمل مردانه پای جشنواره و فیلم کوتاه ایستادند و من شرمنده ایشان شدم که از برخی افراد جاهل توهین شنیدند. لازم است باید خاطرات سال گذشته را مرور کنیم و آنگاه تعریف‌ها مشخص می‌شود. این تعریف من از استادی است که می‌شود به او اتکا کرد و از دانش او بهره برد. در ارتباط با دیگر سینماگران حاضر در نشست‌های تخصصی نیز باید همین تعریف‌ها را گفت.

*رونمایی از چند کتاب در جشنواره امسال

آذرپندار درباره بخش انتشارات جشنواره و رونمایی از کتاب‌های تخصصی جدید در این دوره گفت: ما در خلال جشنواره از چند کتاب سینمایی جدید رونمایی می‌کنیم؛ برخی از کتاب‌ها عرضه قطعی و برخی فقط رونمایی می‌شوند، همچون سال گذشته یک نمایشگاه و فروشگاه «کتاب و سینما» نیز برگزار خواهیم کرد. امیدواریم این توجه به حوزه کتاب، در سال‌های آینده خروجی داشته باشد.

آذرپندار درباره حضور برخی فیلم‌ها در جشنواره‌های منطقه‌ای و چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران گفت: جشنواره‌های منطقه‌ای یک فرصت مجدد ایجاد می‌کند. برخی فیلم‌ اولی‌ها به دلیل یک رای از جشنواره بازماندند و جشنواره‌های منطقه‌ای هم با نمایش برخی فیلم‌های بیرون مانده از بخش مسابقه جشنواره تهران و فیلم‌هایی جدید برگزار می‌شود؛ بنابراین اگر عناوین برخی فیلم‌ها تکرار شده است به این دلیل است که آن‌ها به عنوان برگزیدگان جشنواره‌های منطقه‌ای به طور مستقیم به جشنواره فیلم کوتاه تهران راه پیدا کرده اند.

*در جشنواره امسال فیلمی با مضمون حوادث سال گذشته داریم

وی درباره آثار حاضر در جشنواره درباره حوادث سیاسی و اجتماعی سال گذشته گفت: امسال فیلم‌هایی اینچنینی داریم و خواهید دید. من سعی کردم به وعده‌هایم پایبند باشم؛ یکی همین حضور فیلم‌های سیاسی بود، دیگری حضور پررنگ استان‌ها و سومی حضور فیلم‌های ژانر. ساخت فیلم سیاسی تابو نیست و می‌خواستیم روی این موضوع ثابت قدم باشیم.

وی در پاسخ به سوالی درباره میزان مشارکت ایسفا در جشنواره عنوان کرد: ما به احترام برای خیلی از اعضای ایسفا، کارت دعوت فرستادیم. زیرا در آستانه برگزاری چهلمین دوره جشنواره فیلم کوتاه تهران هستیم، دوست داریم این دوره با اجماع برگزار شود کما اینکه پیش از این هم ممانعتی نداشتیم و اعضای ایسفا خودشان تصمیم گرفتند نباشند.

* احتمال برگزاری نکوداشت برای داریوش مهرجویی

آذرپندار درباره برگزاری نکوداشتی برای زنده‌یاد داریوش مهرجویی و وحیده محمدی فر گفت: باید گفت‌وگو کنیم تا ببینم کدام بخش در سازمان سینمایی این نکوداشت را برگزار ‌می‌کند، اگر به ما محول شود با افتخار انجام می‌دهیم تا یادی از ایشان و همسرشان صورت گیرد.

دبیر این رویداد در پاسخ به این سوال که آیا فیلمسازی بوده است که به دلیل مواضعش در سال گذشته فیلمش امسال پذیرفته نشود، گفت: واقعا این نگاه را نداشتیم. به شما اطمینان می‌دهم این نگاه نه در این جشنواره و نه دیگر جشنواره‌ها وجود ندارد. بروید ببینید جوایز سال گذشته به چه کسانی رسید و فیلمسازانشان چه موضعی داشتند. من البته هم‌چنان معتقدم بخشی از واکنش‌های فیلمسازان، محصول فشارها بود. کسانی بودند که سال گذشته فیلم داشتند و جشنواره را تحریم کردند، همان ها امسال هم فیلم داشته‌اند اما برای ما نفرستادند و این یک تصمیم شخصی است. باز هم تاکید می‌کنم هیچکس به این علت حذف نشده است چون فیلم‌ها دیده شده‌اند عمدتا فیلم‌ها خودشان موضوع گفتگو بودند.

وی گفت: ما یک پیچینگ تولید در طول جشنواره داریم که استقبال خوبی از آن شده است. آثار در اواخر جشنواره داوری می‌شود و ساخت چند فیلم تصویب می‌شود.

گفتنی است در انتهای این نشست از پوستر چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران رونمایی شد.

نوشته احتمال برگزاری نکوداشت برای داریوش مهرجویی در جشنواره چهلم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این خبر در تماس با یکی از سینماگرانی که محل حادثه حضور دارد نیز تایید شده است.

طبق پیگیری خبرنگار انتظامی ایسنا، این حادثه در زیبادشت مشکین آباد رخ داده است و دختر داریوش مهرجویی ماجرا را به پلیس خبر داده است.

داریوش مهرجویی متولد سال ۱۳۱۸ و از کارگردان‌های موج نوی سینمای ایران است که فیلم‌های مطرحی همچون هامون، دایره مینا، گاو، اجاره‌نشین‌ها، سارا، پری، لیلا، مهمان مامان و سنتوری را ساخته است.

آخرین فیلم او «لامینور» بود که در سال ۹۸ ساخته شد.

زمان تشییع داریوش مهرجویی و همسرش

مراسم تشییع و خاکسپاری پیکر داریوش مهرجویی و همسرش وحیده محمدی‌فر چهارشنبه ۲۶ مهرماه برگزار می‌شود.

این مراسم از ساعت ۱۰ صبح در پهنه رودکی تالار وحدت با سخنرانی هنرمندان برگزار می‌شود و در ادامه پیکر داریوش مهرجویی و همسرش به قطعه هنرمندان بهشت زهرا بدرقه می‌شود.

تشریح جزئیاتی از قتل داریوش مهرجویی توسط فرمانده انتظامی استان البرز

سردار حمید هداوند در گفت‌وگو با ایسنا، در این‌باره گفت: این حادثه در ساعات پایانی شنبه‌شب از طریق تماس با مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰ اطلاع داده شد که با حضور ماموران پلیس در محل مشاهده شد که داریوش مهرجویی و همسرش در ویلای شخصی‌اش واقع در زیبادشت مشکین آباد به قتل رسیده‌اند.

وی با بیان اینکه این حادثه از سوی دختر مرحوم مهرجویی به پلیس اطلاع داده شد، گفت: تیم‌های تخصصی پلیس آگاهی در محل حاضر شده و تحقیقات خود را آغاز کرده‌اند.

هداوند در انتها گفت: این حادثه به علت نامعلوم توسط فرد یا افراد ناشناس رخ داده و هنوز انگیزه قتل مشخص نیست. شواهد حاکی از آن است که این قتل بر اثر جراحت ناشی از ضربات سلاح سرد از ناحیه گردن و اعضای بدن انجام شده است.

به گفته فرمانده انتظامی استان البرز جزئیات این پرونده با حضور تیم تخصصی پلیس تحت پیگیری است.

توضیحات رئیس کل دادگستری استان البرز

حسین فاضلی هریکندی رئیس کل دادگستری استان البرز گفت: روز گذشته قتل داریوش مهرجویی فیلمساز، نویسنده و کارگردان به همراه همسرش خانم وحیده محمدی فر در ویلای شخصی واقع در زیبادشت فردیس رخ داده است.

وی افزود: طبق اظهارات مونا مهرجویی، پدرش حدود ساعت ۲۰:۵۰ روز شنبه مورخ ۲۲مهرماه به وی که در جهانشهر کرج بوده پیام می‌دهد که برای شام به منزل بیاید.

رئیس کل دادگستری استان البرز بیان کرد: دختر مرحوم مهرجویی حدود ۲۲:۲۵ به منزل پدرش می‌رسد و ابتدا زنگ منزل را می‌زند و با توجه به اینکه کسی جواب نمی‌دهد با کلید در را باز و وارد منزل می‌شود و مشاهده می‌کند که پدر و مادرش با ضربات چاقو یا جسم برنده دیگر به نواحی گردن به قتل رسیده‌اند.

وی افزود: با توجه به تماس دختر مقتولین با پلیس، موضوع به اطلاع بازپرس ویژه قتل می‌رسد.

رئیس کل دادگستری استان البرز بیان کرد: با صدور دستور قضایی، بلافاصله دادستان فردیس به همراه بازپرس ویژه قتل و تیم ویژه بررسی صحنه جرم در محل قتل حاضر شدند.

فاضلی هریکندی گفت: به بازپرس ویژه قتل دادسرای عمومی و انقلاب فردیس، دستورات قضایی لازم جهت بررسی موضوع و شناسایی و بازداشت متهمان را به پلیس آگاهی استان البرز صادر شده است.

پیام تسلیت رئیس جمهور

متن پیام تسلیت آیت‌الله رئیسی به شرح زیر است:

«با تأسف و تأثر، فقدان کارگردان مولف سینمای ایران، آقای داریوش مهرجویی و همسر گرامی شان را به خانواده محترم و همه اهالی فرهنگ و هنر کشور تسلیت عرض می‌نمایم.

دستگاه‌های انتظامی و قضایی پیگیری قاطع و سریع برای شناسایی و مجازات عوامل این جنایت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تجلیل شایسته از خدمات هنری این هنرمند برجسته را در دستور کار قرار دهند.»

پیام تسلیت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

متن پیام تسلیت محمدمهدی اسماعیلی به شرح زیر است:

«خبر فقدان تاسف بار هنرمند بزرگ سینمای ایران، استاد داریوش مهرجویی  و همسرشان باعث تاثر عمیق شد.

بی تردید مهرجویی از بزرگان جریان ساز  سینمای ایرانی بود که در طول ۶ دهه فعالیت، آثار ماندگاری را تولید کرد.

این حادثه تلخ و دردناک تا روشن شدن ابعاد آن توسط نهادهای ذیربط پیگیری می‌شود و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آن را با جدیت مطالبه و دنبال خواهد کرد.

اینجانب فقدان مهرجویی عزیز و همسر گرامی اش را به بازماندگان، جامعه هنری کشور و خانواده سینما،  و عموم علاقمندان ایشان تسلیت عرض می نمایم و رحمت و رضوان الهی را برای آنها مسئلت می نمایم.»

پیام تسلیت رئیس سازمان سینمایی

رئیس سازمان سینمایی در پی فقدان تاسف بار داریوش مهرجویی و همسرش وحیده محمدی فر پیام تسلیت منتشر کرد.
متن پیام محمد خزاعی به این شرح است:

«انالله وانا الیه راجعون

ضایعه فقدان جانگداز سینماگر نامدار سینمای ایران استاد داریوش مهرجویی و همسر بزرگوار ایشان دل سینماگران شریف ایران و علاقمندان این فیلمساز مولف و برجسته سینما را به درد آورد. استاد مهرجویی که از بنیانگذاران موج نو سینمای ایران و طلایه دار سینمای متفکر و دغدغه مند بود همواره در مسیر رشد و تعالی سینمای ایران قدم برداشت و آثاری ماندگار و جریان ساز را به عرصه فرهنگ و هنر این مرز و بوم  هدیه کرد.

داغ از دست دادن یکی از معتبرترین و شاخص ترین سینماگران ایرانی فراموش شدنی نیست چنانکه جای خالی این هنرمند بزرگ هم پر شدنی نیست. اینجانب ضمن عرض تسلیت خدمت بازماندگان این حادثه دردناک و تعزیت محضر همه سینماگران و علاقمندان این هنرمندبزرگ، اطمینان خاطر میدهم سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از همه ظرفیت‌های خود برای پیگیری این واقعه و شناسایی و مجازات عامل یا عوامل این جنایت نابخشودنی استفاده خواهد کرد و تا حصول نتیجه و روشن شدن همه ابعاد ماجرا ذره‌ای دریغ نخواهد کرد.

محمد خزاعی
رئیس سازمان سینمایی کشور»

پیام تسلیت رئیس سازمان سینمایی سوره

در پی درگذشت داریوش مهرجویی کارگردان نامدار سینمای ایران، حمیدرضا جعفریان رئیس سازمان سینمایی سوره متن تسلیتی را منتشر کرد.

متن این پیام تسلیت به شرح زیر است:

«خبر درگذشت ناگهانی داریوش مهرجویی، کارگردان کهنه‌کار و مؤلف، کام خانواده سینمای ایران را تلخ و روح سینما را جریحه‌دار کرده است. خانواده‌ای که بخشی از هویت و آبروی خود را در تمام سال‌های گذشته از پاسداشت میراث بزرگانش به ارث برده است.

نسل‌های مختلف سینماگران ایرانی، عشق و علاقه خود به هنر هفتم را مرهون تلاش‌های نسلی هستند که داریوش مهرجویی یکی از سرآمدان آن بود. کارگردانی که حالا یادگارهایش در حافظه سینمای ایران به یادگار مانده و خود عازم خانه ابدی شده است.

برای این کارگردان گرانقدر سینما و همسرشان، غفران و آرامش آرزومندم و این ضایعه تلخ را به همه دوست‌داران سینمای ایران تسلیت می‌گویم.»

پیام تسلیت مجید مجیدی

مجید مجیدی کارگردان مطرح سینما در پی درگذشت داریوش مهرجویی‌ و همسرش که به تازگی و به طرز دلخراش و غم‌انگیزی در منزل شخصی خود به قتل رسیدند، متن تسلیتی را منتشر کرد.

در متن این‌ پیام تسلیت آمده است:

«مرگ دلخراش فیلسوف سینمای ایران داریوش مهرجویی و همسر گرامیشان ضایعه بزرگی بر سینمای ایران است. بنده به سهم خود این فقدان عظیم را به بازماندگان محترم ایشان و سینمای ایران تسلیت عرض میکنم و از خداوند بزرگ برای خانواده ایشان طلب صبر و شکیبایی و برای مرحومین طلب رحمت و مغفرت دارم.»

پیام تسلیت دبیر جشنواره بین المللی فیلم فجر

در پیام تسلیت مجتبی امینی آمده است:

«خبر فقدان دردناک هنرمند بزرگ سینمای ایران، استاد داریوش مهرجویی و همسرشان باعث تاثر عمیق شد.‌

بی شک داریوش مهرجویی از مفاخر و بزرگان جریان ساز سینمای ایران و از افراد موثر در ادامه حیات سینما در بعد از انقلاب اسلامی بودند که در طول چندین دهه فعالیت خود، آثار ارزشمندی را به یادگار گذاشتند.

کلامی برای این حادثه تلخ و دردناک نمی توان گفت و امیدوارم عاملان آن هرچه سریعتر توسط نهادهای ذیربط شناسایی و به اشد مجازات برسند.

اینجانب به عنوان عضو کوچکی از خانواده بزرگ سینما فقدان ایشان و سرکار خانم وحیده محمدی فر را به بازماندگان، جامعه هنری کشور و عموم علاقمندانشان تسلیت عرض می نمایم و رحمت و رضوان الهی را برای آنها مسئلت می نمایم.»

پیام تسلیت مدیرعامل فارابی

در متن پیام تسلیت مجید زین العابدین مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی آمده است:

«همه به سوی او بازمی‌گردیم

ضایعه فقدان ‌کارگردان برجسته و هنرمند شاخص‌ سینمای ایران، استاد مرحوم داریوش مهرجویی و همسرشان موجب تأثر و تألم خاطر عمیق شد. این حادثه و ضایعه تلخ را به جامعه شریف سینمای ایران و همچنین تمامی علاقمندان سینمای جریان ساز مرحوم مهرجویی تسلیت می‌گویم.

آثار این هنرمند با دانش و سینماگر خلاق در بیش از  شش دهه فعالیت هنری به یادگار مانده است.

از پروردگار مهربان برای زندگی ابدی او و همسر مرحومه‌اش مغفرت و رحمت واسعه و برای فرزندان دلبندش صبر و شکیبایی مسئلت می‌‌نمایم.»

پیام تسلیت انجمن صنفی عکاسان سینما

در متن پیام تسلیت انجمن عکاسان سینمای ایران آمده است:

«خبر تلخ وغم انگیز به قتل رسیدن داریوش مهرجویی بزرگ وهمسرشان خانم وحیده محمدی فر اهالی سینما ‌را غافلگیر و داغدار کرد.

فقدان از دست دادن یکی از مهم‌ترین فیلمسازان سینمای ایران بسیار سخت ‌و دردناک است.

این فاجعه هولناک را به کانون کارگردانان ‌وانجمن فیلمنامه نویسان وهمه سینماگران تسلیت گفته و امید است هر چه سریعتر عوامل این جنایت هولناک شناسایی و به دست قانون سپرده شوند.»

نوشته داریوش مهرجویی به قتل رسید + زمان تشییع و پیام‌های تسلیت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «زیرنویس» قسمت چهاردهم؛ «لامینور» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در سینمای ایران درباره موسیقی بسیاری فیلم ساخته شده است که شاخص‌ترین آن را هم خود مهرجویی ساخته است اما او همانند «سنتوری» در «لامینور» به دنبال نشان دادن یک گسست سنگین بین خانواده و علایق فرزند به موسیقی یا می‌تواند هر هنر یا صنعتی باشد، این شکاف در سنتوری با باورهای خانواده همخوانی بهتری داشت اما در «لامینور» مخالفت پدر بیشتر از یک واقعه‌ای می‌آید که برای برادرش رخ داده بود و این رخداد در فیلم مشخص نمی‌شود و فیلمساز هم با خط‌کشی و ایستادن کنار دختر از روایت آن سو عبور می‌کند و می‌خواهد به شمایل دختر، یک زندگی را هدیه کند و همین وابستگی منجر به برگزاری آن مهمانی و پایان‌بندی می‌شود که گویی از جهان عینی نیامده است و بیشتر شبیه یک خواب می‌ماند.

هرچه که رابطه بین پدربزرگ و نوه به یک عمق برای پیش روی داستان تبدیل می‌شود که می‌توانست دامنه وسیع‌تری به خود بگیرد اما رابطه بین مادر و دختر در سطح می‌ماند و ضلع‌های شخصیت حول دختر به یک توازن هماهنگ و یکپارچگی نمی‌رسند و فیلم تبدیل به طنز تلخی می‌شود که مهرجویی به دنبال آن بوده است، طنزی که از اغراق بیش از حد پدر برای پافشاری مقابله با موسیقی می‌آید که مهرجویی همواره در فیلم‌هایش این اغراق را به سوی هجو هم برده است مانند فیلم خوب «بانو» که این درام به جایی می‌رسد که لج مخاطب را در می‌آورد و در «لامینور» هم این اتفاق با سکانس حضور سرزده پدر در مهمانی و آن شیوه ادای دیالوگ بازمی‌گردد و این جزو بازی‌هایی است که مهرجویی در فیلم‌هایش استفاده می‌کند.

پردیس احمدیه تلاش کرده تا ضمن ادای دین به بازی‌های خوب فیلم‌های داریوش مهرجویی که پیش از این لیلا حاتمی یا نیکی کریمی با سردی و شمایل یک زن جدا افتاده تصویر خوبی را ساخته بودند او هم چالش این نقش را بپذیرد و قدر نقش متفاوت و مهمی که بر عهده دارد را تا حدود زیاد بداند، با اینکه نابازیگر مقابلش اجرای خوبی را نداشته و فرصت ساخت یک شخصیت را به دور از فردیتش بیهوده از دست داده است.

لامینور هرچند که قصه تلخی را روایت می‌کند اما از این داستان تلخ، مهرجویی با کمک رضا درمیشیان برای فراهم کردن شرایط تولید در مقام تهیه کننده به یک پالایش نسبی روحی می‌رسد که دیگر شیوه اجرا هم مهم نیست بلکه حال خوب در دوران ساخت و پس از آن برای مهرجویی امروز سینمای ما کافی است که می‌تواند نامش همچنان روی پرده سینماها باشد.

نوشته «لامینور»؛ شکاف بین نسل‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«لامینور» فیلمی است که سلائق و دغدغه‌های مختلف مهرجویی به طور ضمنی در آن تنیده شده است و می‌توان به خوانش آن در راستای سایر آثار این کارگردان پرداخت. این موضوع حتی در انتخاب بازیگرانی چون علی نصیریان و علی مصفا قابل ردیابی است. اگرچه مهرجویی همواره نشان داده است که به ترکیب بازیگران جدید و افرادی که با آن‌ها کار کرده است اعتقاد دارد، اما علی نصیریان، علی مصفا و زنده‌یاد عزت‌الله انتظامی بازیگرانی هستند که بیش از دیگران در فیلم‌های مهرجویی حضور داشته‌اند.

* روایت‌های زنانه

«لامینور» داستانی زنانه را در محاصره مردانی که عقاید مشابه یا متفاوت با او دارند روایت می‌کند. نادی (با بازی پردیس احمدیه) دختری علاقمند به موسیقی است که با همراهی پدربزرگ و مخالفت دیگر اعضای خانواده سعی می‌کند عقیده‌ی خود برای آهنگسازی و نوازندگی گیتار را به کرسی بنشاند. اما سراسر فیلم در این پیگیری علاقه‌ی دختر به موسیقی و مخالفت خانواده با او خلاصه شده و سکانس‌های متعدد فیلم صرفا مصداقی برای این موضوع است. به گونه‌ای که داستان در محور عمودی و پیشبرد قصه جلو نمی‌رود بلکه مدام موارد جدیدی از این کشمکش را ارائه می‌کند. ضعف فیلم در این نقطه بروز پیدا می‌کند که دغدغه‌ی سینمای زنانه که همیشه بخشی از علائق مهرجویی بوده و هست نتوانسته با بافت داستان «لامینور» منطبق شود. بدین ترتیب فیلم یک دغدغه دارد و آن موفقیت شخصیت است، اما داستان روند موفقیت و مسیر تحول او را پیگیری نمی‌کند بلکه مدام با تکرار ایده‌ی مرکزی خود سعی دارد تا این ایده را تاکید کند. درحالی که در آثار خوب زنانه‌ی مهرجویی با سیر تحول شخصیت زن و شناخت متفاوت آن کاراکترها در روند اتفاقات روبه‌رو هستیم.

فراموش نکنیم که مهرجویی همان سازنده «بانو» (۱۳۷۰)، «سارا» (۱۳۷۱)، «پری» (۱۳۷۳) و «لیلا» (۱۳۷۵) آثار پشت سرهم و شگفتی‌سازی است که به سینما نگاه زنانه و دغدغه‌های زنانه را تقدیم کردند. شاید مهرجویی اولین فیلمساز بعد از انقلاب باشد که در آثار مختلف به موضوعات زنانه پرداخت، آن هم در دهه ۷۰ که سینمای ایران ساختاری کاملا مردانه داشت. از یک سو فضای انقلاب و جنگ، بازی مردانه را طلب می‌کرد و از سوی دیگر ساخت و تولید فیلم‌های اکشن که جمشید هاشم‌پور نماینده‌ی آن بود مبتنی بر قهرمان‌پروری یک مرد بزن بهادر بود. در این بین خبری از سینمای زنان و زنانه نبود. زن‌ها فرع و در حاشیه این جریان‌های اصلی سینمای آن روزگار ایستاده بودند. اما به یکباره با بروز استعداد تازه‌ای از داریوش مهرجویی سینما سمت‌وسوی زنانه پیدا کرد. حتی نام فیلم‌ها که پیش از او مردانه بود با او تغییر جنسیت داد. بدین ترتیب مهرجویی که از اوایل دهه دوم انقلاب توانست سمت‌وسوی سینمای خود و سینمای پس از انقلاب را تغییر دهد، متاسفانه با «لامینور» نتوانست آن تجربه‌های خوب را یادآور شود و آخرین فیلم او حتی تصویری کنونی از دغدغه‌های زن امروز نیست.

* عشق به موسیقی

یکی از فیلم‌های موفق کارنامه‌ی مهرجویی «سنتوری» است. فیلمی که موسیقی، خانواده و مشکلات اعتیاد را به هم پیوند زده بود تا روند زوال یک شخصیت را نشان دهد. «لامینور» نیز فیلمی درباره‌ی موسیقی است و از جهاتی یادآور «سنتوری». اما در فیلم اخیر مهرجویی نسبت بین سنت و باورهای اعتقادی و موسیقی تنها و تنها دغدغه‌ی کاراکتر و البته فیلمسازش است. در کاراکتر نادی این فیلم نه خبری از عشق هست، نه دوستی و نه ویژگی‌هایی که به شخصیت بُعد می‌بخشد او فقط یک دغدغه دارد: موسیقی و مخالفان و موافقانی در خانواده. این تک‌دغدغه برای روایت یک فیلم سینمایی نه تنها کافی نیست بلکه مانعی است برای قصه‌گویی و شخصیت‌سازی.

در این بین البته فراموش نکنیم که بازیگر نوازنده و درنهایت آهنگساز فیلم حتی توان اجرای مناسب و نشان دادن قدرت نوازندگی یک نوازنده‌ی معمولی را هم ندارند. انگشت‌های او روی فرت‌های گیتار سرگردان است، انگشت‌گذاری‌ها درست نیست و کارگردان برای رفع این مشکل غالبا مجبور است ساز و دستان نوازنده را در خارج از قاب قرار دهد. برای نشان دادن سیر درست زندگی، رشد و باورپذیری یک هنرجو به یک موسیقی‌دان حرفه‌ای کافی است به فیلم «کودا» نگاهی بیاندازیم که اتفاقا در این فیلم نیز روند تحول یک دختر اهل موسیقی را از خامی تا ورزیدگی هنری نشان می‌دهد. حتی یک نگاه سرسری به هردو فیلم تفاوت‌ها را روشن می‌کند.

* قدرت اقتباس

مهرجویی یکی از فیلمسازهای خوب در جهت اقتباس از آثار ادبی و سینمایی است. «بانو» در نخستین تداعی یادآور فیلم معروف فیلمساز فقید و بزرگ اسپانیایی لوییس بونوئل یعنی «ویریدیانا» است، «سارا» تداعی‌گر «خانه عروسک/ عروسک‌خانه» هنریک ایبسن، «پری» یادآور «فرنی و زویی» جی. دی. سلینجر و… است.

اگرچه در وهله اول «لامینور» فیلمی اقتباسی به نظر نمی‌رسد اما به باور ما اقتباسی از روی دست خود مهرجویی است. مهرجویی در کتاب گفتگوی مفصلش با مانی حقیقی، «کارنامه‌ی چهل ساله» از فیلمنامه‌ای می‌گوید که مجوز هم گرفته بود اما هیچ‌وقت ساخته نشد. این فیلم داستان یک مهمانی مفصل است که قرار است کسانی آن را به‌هم بزنند اما درنهایت آدم‌های مختلفی از جمله پلیس و مامورانی که آمده بودند تا آن مهمانی را بر هم زنند مهمان‌های همان مراسم محسوب می‌شوند. این طرح که اتفاقا روی کاغذ جذابیت بالایی دارد در بخش انتهایی «لامینور» ارائه می‌شود که اقتباسی از آن فیلمنامه به سرانجام نرسیده مهرجویی است.

اگرچه مهرجویی اقتباس‌های موفقی از آثار ادبی، سینمایی و فلسفی داشته و «هامون» هم در این زمینه قابل بررسی است اما «لامینور» علیرغم اقتباس از یک فیلمنامه قوی‌تر کار موفقی نیست و پاره‌ی آخر فیلم که وجه فراواقعی دارد با کلیت کار که درگیر مناسبت واقع‌گرایانه است تضاد و تناقص روایی دارد. این تناقض بلاتکلیفی فیلم را بین سوررئالیسم و رئالیسم نشان می‌دهد و فضای کار را دوپاره می‌کند.

* عمق منش فردی

«هامون»، «بانو»، «سارا»، «پری»، «لیلا»، و «درخت گلابی» ۵ گنجینه‌ای هستند که تأملات فلسفی مهرجویی را نه در فضاهای اجتماعی، بلکه در مناسبات خانوادگی بروز می‌داد. ملودرام‌های مهرجویی در این دوران، متکی بر موقعیت‌های اگزیستانسیالیستی فشرده‌ای بودند که فردیت آدم‌ها را در محک‌های دشوار انتخاب و تصمیم موقعیت‌های حاد زیستن قرار می‌داد. نگاه مهرجویی در این دوران، در قیاس با نگرش‌های نمادین دوران نخستش به شدت پخته‌تر می‌نمود و از سطح اجتماع به عمق منش فردی آدم‌ها رسیده بود.

مشکل «لامینور» این است که فیلم نمادگرایانه است و به جای آن که فیلمساز همچون آثار موفقش به سراغ عمق منش شخصت‌ها برود در سطح درگیری اجتماعی باقی می‌ماند. دختر این فیلم نماد نسل امروز و خانواده نماد نسل دیروز (دوران انقلاب و پیش از آن) است و اگرچه بیشتر اتفاقات در خانه رخ می‌دهد اما فضاهای اجتماعی نمادین در مناسبت خانوادگی آن شدیدا اثر گذاشته است. درست از همین نقطه و نگاه نمادگرایانه است که فیلم باورپذیر و قابل همذات‌پنداری نیست. چرا که تماشاگر نمی‌تواند با نماد یا تیپ‌های اجتماعی همذات‌پنداری کند.

* خلاقیت افراطی

مهرجویی در سینمای ایران نمایان‌گر خلاقیتی افراطی است. وقتی که حال فیلمساز خوب باشد چنان بارقه‌هایی از او به ظهور می‌رسد که باور و قبول آن برای جامعه و سینمادوستان دشوار است. به‌طوری که حتی همان فیلم پیشروانه در طول زمان جا می‌افتد  و به اثبات می‌رسد تا نماینده‌ای از دوران خودش باشد. انجام چنین کارهایی در سینمای مهرجویی کم نیست. به عنوان مثال در طول دهه چهل که سال‌های انقلاب سفید و اصلاحات ارضی بود مهرجویی از مسخ و دگردیسی انسان به «گاو» سخن گفت و فیلم او نماینده‌ی جاکن شدن روستاییان و مسخ آ‌ن‌ها در آن دوران شد. حتی او قبل از تولید چهار فیلم زنانه‌ی خود، دو فیلم دیگر داشت که هر دو جهان مردانه و روشنفکرانه‌ای را به نمایش می‌گذاشت. از یک سو «هامون» قرار داشت و از سوی دیگر «درخت گلابی».

از انتهای دهه ۶۰ و تا یک دهه پس از آن خلاقیت بی‌سابقه‌ای از مهرجویی بروز پیدا کرد. در این دوران او توانست به زبانی پالایش یافته، منحصر به فرد و غنی دست پیدا کند که بازتاب‌شان مجموعه‌ای از بهترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران را رقم زد. اتفاقاتی که در ساخته‌ی اخیر این کارگردان تکرار نشد. «لامینور» اگرچه فیلمی است که مجموعه‌ای از دغدغه‌های آثار خوب مهرجویی را در خود دارد؛ یعنی مسائل روشنفکری، تضاد باورهای مذهبی و امروزی، روایت زنانه، عشق به موسیقی، اقتباس و… در آن موج می‌زند، اما روایتی تک‌بعدی، فاقد عمق در نفوذ منش فردی کاراکترها و شخصیت‌سازی چندلایه است که علیرغم داشتن تمام مولفه‌های شاخص کارگردانش در سطح روایتی نامنسجم و بدون پلات پیش‌برنده متوقف شده است.

نوشته «لامینور»؛ دغدغه‌های دائمی مهرجویی در روایتی نامنسجم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.