جواد محرمی: در هفته های گذشته حضور محمدرضا شریفی نیا در برنامه ای تلویزیونی و انتقاد از برخی پشت پرده های سینما برای چند روز به حاشیه هایی تکراری در سینما دامن زد و تبدیل شد به یکی از مهمترین خبرهای سینمای کشور، اما حالا با گذشتن از آن حواشی می توان بصورت جدی تر به این موضوع؛ «واکنش منفی جامعه سینمایی نسبت به هر انتقاد درون صنفی » پرداخت و چرایی آن را مورد پرسش قرار داد.

مسئله این است که اهالی سینما همواره نسبت به درز حقایق پشت پرده صنف خود به افکار عمومی محافظه کارانه عمل کرده اند و سعی در انتقاد از هرگونه «انتقاد از خود» داشته اند، اما این رویکرد غیر منعطف سینماگران نسبت به افشای برخی مناسبات پشت پرده آنها در حالی صورت می گیرد که خود آنها همواره این حق را به حود می دهند که به اقتضای حرفه و ابزاری که در اختیار دارند به متن و حاشیه امور افشار و اصناف مختلف سرک بکشند و هرگونه اعتراض اقشار و اصناف مختلف را سنگی بر راه هنر خویش می دانند؛ نمونه اخرش هم بحث هایی که حول «درحاشیه» مهران مدیری شکل گرفت و اعتراض پزشکان و اعتراض سینماگران به انتقادهای پزشکان.

سینماگر مورد نظر رفته خودش را بسازد

ماجرای اخیر اما از کجا شروع شد؟ محمدرضا شریفی نیا در یک برنامه تلوزیونی در واکنش به سوال مجری که از او پرسید: «میهمانی داشتیم که گفته بود بین بازیگران سینما استعمال مواد مخدر رواج پیدا کرده است و در مورد خیلی از آنها مشکل ساز شده است چقدر این موضوع صحت دارد؟» پاسخ داد: «بازیگری را سر صحنه می بینی که وسط کار گذاشت و رفت. می پرسی کجا رفته؟ می‌گویند رفته که خودش را بسازد! اتفاقا معضل من با کسانی که می‌گویند باند داری همین است. کسانی که من برای بازیگر می‌آورم از لحاظ اخلاقی طلا هستند. متاسفانه اعتیاد معضلی است که گریبانگیر بعضی از بازیگران ما شده است و خیلی‌ها به مشکل خوردند. (به خنده) یکی بود که می‌گفت یک جایی بگذاریم که تست اعتیاد بگذارند و بعد وارد سینما شوند.»

اما همین صراحت شریفی نیا در تایید رواج اعتیاد در میان برخی سینماگران با واکنش تعدادی از آنها، از جمله احمدرضا درویش در همان برنامه تلوزیونی مواجه شد. پاسخ درویش به پرسش مجری درباره‌ وجود مواد مخدر در بین برخی اهالی سینما این بود که «من به خودم اجازه نمی‌دهم در مورد چنین مطلبی حرف بزنم. از نظر من چنین چیزی در سینما وجود ندارد. اگر هم وجود دارد حتماً باید آن را استتار کنیم و در درون خانواده آن را دنبال کنیم. هر خانواده‌ای باید عیوب خود را در درون خود نقد و رفع و معالجه کند. افشاگری در یک برنامه‌ زنده در مورد هنرمندان سینما و سینمایی که از اطراف دچار فشارهای مختلف است و با زحمت، آبرو و حرمتی به دست آورده است و الگوی افراد است، آن‌هم از طرف کسی که به هر حال حرفش اثرگذار است، پسندیده نیست. من به آقای شریفی‌نیا و دوستان دیگری که این گونه فکر می‌کنند توصیه می‌کنم که بدون سرپوش گذاشتن بر عیوب، از محاسن بگویند و حمل بر صحت کنند و عیوب را با بزرگ‌منشی در داخل خانواده با اخلاق حسینی حل کنیم.

چرا به زندگی خصوصی ما گیر می دهید؟

این واکنش منفی به افشای عمومی برخی ناهنجاریهای اخلاقی در سبک زندگی جامعه سینماگران اما موضوعی بی سابقه نیست. برای مثال تهمینه میلانی پس از ساخت فیلم سینمایی «سوپراستار» بعضا با واکنشهای معترضانه هم صنفیهای خود مواجه شد.

فیلم سینمایی «سوپراستار» سبک زندگی یک ستاره سینمای ایران را به تصویر می کشد که غرق در رفاه مادی مانند فردی تازه به دوران رسیده، بی مسئولیت و منزوی رفتار کرده و کمترین تعهدی به ارزشهای اخلاقی جامعه از خود نشان نمی دهد.

اعتیاد یکی از رفتارهای حاشیه ای «سوپراستار» را تشکیل می دهد. کوروش زند که موفقیت و شهرت، او را به آدمی مغرور و خوش گذران و غرق در فساد تبدیل کرده‌ با دختری ۱۶ ساله مواجه می شود که فرزند خود اوست و طبق قرار باید توسط زن اولش پیش از تولد سقط می شده است.

میلانی جایی درباره واکنشهای منفی به فیلم گفته: «در جشنواره فجر خدا را شکر کردم که این فیلم جایزه‌ای نگرفت. چراکه اگر جایزه می‌گرفت، صحبت‌هایی که مبنی بر سفارشی بودن این فیلم مطرح می‌شود، شدت می‌گرفت و حال آن‌که من حوصله بحث با برخی افراد را نداشتم. به نظر می‌رسد که ورود به برخی حیطه‌ها، خاص عده‌ای محدود است و من حق ورود به آن را نداشته‌ام و حال هم که وارد این حیطه شده‌ام به سفارشی ساختن متهم می‌شوم. شاید کم‌خطرترین فیلم من «سوپراستار» باشد. اما بعد از همین فیلم سردبیری در یکی از مجلات عنوان کرده بود که کار این خانم به جایی رسیده که به زندگی خصوصی ما گیر می‌دهد و همان فرد موجی درست کرد که نه تنها در جشنواره و پس از آن به مخالفت با بنده پرداختند».

وقتی بی رحمی سینما گریبان جیرانی را هم می گیرد

فریدون جیرانی در مقطعی با رویکرد بازنمایی به قول خودش بی رحمی سینما سه گانه «ستاره ها»(ستاره بود، ستاره است، ستاره می شود) را جلوی دوربین برد. سه گانه که قرار بود کمی از پشت پرده و مناسبات حاکم بر سینما را جلوی دوربین ببرد. جیرانی در جایی به خوبی مفهوم بی رحمی سینما در تقابل با حرفه ای ها و بزرگان قدیم این عرصه را به نمایش گذاشته است و در جایی دیگر هم بی رحمی سینما در قبال هنروران (سیاهی لشکرها) را به نمایش می گذارد؛ آنهایی که سالیان سال پشت صحنه فیلم ها حسرت می خورند اما به جایی نمی رسند. بدترین برخوردها را می بینند و در کنار بازیگران اصلی، حتی از کوچکترین امکانات و احترامی برخوردار نیستند.

حذفیاتی که این بار با فشار اصناف سینمایی به یک فیلم تحمیل شد

جیرانی در جایی از موضعگیری برخی از اصناف سینمایی درباره فیلم گلایه کرده بود و با بیان اینکه فیلم در قیاس با نسخه‌ای که در جشنواره فجر به نمایش در آمد، کوتاه شده است گفته بود این حذفیات نه به خواست کارگردان، بلکه به خاطر شرایط اتفاق افتاده است.

او تاکید کرده بود که وزارت ارشاد در حذف بیشتر صحنه‌های فیلم نقشی نداشت و به خاطر برخی مصلحت‌ها این اتفاق افتاده است.

مصلحتهایی که جیرانی با اتخاذ لحنی محافظه کارانه از آن سحن گفته بود چیزی نبود جز منافع برخی اشخاص و جریانهای بانفوذ و قدرتمند که بر بسیاری از امور سینما سلطه یافته اند. این بار خودیهای سینما بی رحمانه به جان یک فیلم از یک کارگردان از قضا همفکر افتاده بودند و ظاهرا تیغ بانفوذهای سینما آنقدر تیز بوده تا بتواند به فردی مثل جیرانی بفهماند که پایش را که مقداری از گلیمش بیرون زده جمع و جور کند.

وقتی بیضایی سینما را متهم می کند

اما حکایت بهرام بیضایی فرجام دیگری یافت. جایگاه او در سینمای ایران اجازه نمی داد تا بر موضع مستقل و اعتراضی خود پای نفشارد و بخشی از راز مگوی سینما را در آخرین اثر سینمایی اش افشا نکند.

بیضایی در فیلم «وقتی همه خوابیم» خیلی مستقیم به بحث زد و بندهای پشت صحنه سینما پرداخت و نشان داد که کارگردان ها برای فیلمسازی با چه موانعی روبرو هستند. تهیه کننده هایی که صرفا برای سود بیشتر حاضرند هر کس و ناکسی را به فیلم وارد کنند و دیگر بحث حرفه ای بازیگری برایشان اهمیت چندانی ندارد. سینما کم کم به جایی می رسد که حرفه ای ها حذف می شوند و اعتراضات کارگردان هم به جایی نمی رسد.

بعد از اکران فیلم در جشنواره، خیلی ها بر بیضایی خرده گرفتند و شیوه او در پرداخت عریان به حواشی سینما را نپسندیدند.

یکی از شخصیت‌های فرعی فیلم او سرمایه‌گذاری است که گویا با مقاصد دیگری به سینما آمده و دخترکی معصوم هم طعمه تازه اوست. فیلم که در جشنواره به نمایش درآمد، حرف و حدیث‌ها هم شروع شد و این نوع نگاه افشاگرانه نسبت به سینما نه به مذاق متولیانش خوش آمد و نه دست اندرکارانی که تصور می‌کردند به تهیه کننده‌ها و سرما‌ه گذارها توهین شده است. همین حرف‌ها هم باعث شد فیلم با اصلاحات زیادی روبه رو شود و به قول معروف زهرش را گرفتند و در اکران عمومی آن نیز خللهایی ایجاد کردند.

مگر می‌شود بنیاد تفکراتی نوین را در جهان پایه‌ریزی کرد و به انضباط پایبند نبود‌

اما قبل از محمدرضا شریفی نیا، آخرین نفری که انتقاداتی را به وضعیت سینما انجام داد و بازهم با واکنشهایی از سوی همکاران خود مواجه گشت امیر سماواتی، تهیه کننده سینما، بود. سمواتی, چندی پیش در نوشتاری با عنوان «اخلاق‌، اندیشه‌ و سینما» اینگونه اعتراض خود را به بی‌انضباطی، خواب‌آلودگی، بازیگوشی و استفاده از مواد مخدر برخی سینمایی‌ها در پشت صحنه فیلم‌ها نشان داد که البته بازهم با واکنش منفی و مخافظه کارانه از درون سینمایی ها مواجه شد که چرا بداخلاقیها را رسانه ای کرده است.

سمواتی نوشته بود: «مدت‌ها بود از بی‌اخلاقی‌های سینما در رنج بودم و این رنج را در چهره بسیاری از هنرمندان شایسته نیز می‌دیدم. از بی‌انضباطی که سرلوحه ساختار تولید در سینما شده است‌، بی‌وقت آمدن‌، جدی نبودن‌، بازیگوشی‌، خواب‌آلودگی‌، دروغ‌ و تفکرات محفلی که بیشتر بخشی از پشت صحنه‌های فیلم‌ها را به یک بزم تبدیل می‌کند تا یک هنر‌، صنعت و مهم‌تر از همه استفاده از مواد مخدر که برای بعضی مایه فخر هم شده است.»

مگر می‌توان سینماگر بود و اندیشه‌های متعالی را جست وجو نکرد‌

این تهیه کننده می افزاید:« اگر سرلوحه یک سینماگر تعهد و بازسازی و اصلاح اجتماعی باشد این زمینه‌های آلوده، شخصیت‌های انسانی ما را به کجا می‌برد؟ مگر می‌توان سینماگر بود و نسبت‌های ریاضی را درک نکرد؟ مگر می‌توان سینماگر بود و اندیشه‌های متعالی را جست وجو نکرد‌؟ مگر می‌توان به انسان و کرامت او فکر نکرد؟مگر می‌شود بنیاد تفکراتی نوین را در جهان پایه‌ریزی کرد و به انضباط پایبند نبود‌، واقعا کجایند این مدیران محترم که بازیگر یا فیلمبردار یا هر تخصص شغلی مهم را به دلیل دیرآمدن، خواب آلود بودن یا … جریمه یا از کاری منع یا اخراج کنند. »

به گفته سمواتی «در تمامی سندیکاهای غرب و تمامی آژانس‌ها با کوچکترین گزارش از طرف کارفرما‌(تهیه کننده)، صنف یا سندیکا شخص خاطی جریمه و از کارهای جدید باز می‌دارد. زمانی در وزارت ارشاد اگر گزارش یا رنج نامه‌ای از طرف کسی می‌رفت محلی از اعراب بود، اما امروزه تسامح با هنرمندان به یک غلط مصطلح اجتماعی درآمده تا جایی که پلشتی و بی‌نظمی و ژولیدگی و ژست‌های من‌درآوردی به شاخصه‌های هنرمند بودن تبدیل شده است. بدتر آنکه گاه مجریان رسانه ملی و وزارت ارشاد از این آدم‌های سراسر آلودگی مفتخرند. آیا نسل جدید این مفاخر از درون خالی را به عنوان بت‌های کاذب نخواهد پذیرفت؟ آیا این اشاعه فساد و تبلیغ علیه انسان و اندیشه نیست؟!»

این تهیه کننده سینما که به قول خودش از مشاهده این رفتارهای ضداخلاقی در سینما به ستوه آمده در پایان نوشته اش آورده بود: «به نظر می‌رسد جای یک قانون کارت زرد و قرمز در سینمای ایران و در حوزه مدیریت فرهنگی جامعه برای همه ما خالی است.»

این داستان ادامه دارد؟

طبعا ماجرای انتقادهای شریفی نیا و انتقادها از او اخرین اتفاق از این سیر نخواهد بود، اما با مشاهده این روند تقریبا ثابت این سوال بصورت جدی تر مطرح می شود که چرا سینماگران که خود را در مورد انتقاد از هر قشر و صنف و گروهی محق و آن را- به درستی- لازمه ی حیات طبیعی سینما می دانند، همین حق را در مورد منتقدان خود قائل نیستند و اجازه هیچگونه انتقادی از سینماگران را حتی به خود سینماگران نمی دهند؟

نوشته یک سوال درحاشیه‌ یک تناقض؛ چرا سینما اجازه انتقاد از هر صنفی را دارد جز خود سینماگران؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ضیاالدین دری، کارگردان و تهیه کننده با بیان اینکه تا زمانی که معماری و بافت شهرهای مختلف ایران به تقلید از معماری و سبک اروپایی و غربی ساخته می شود سینما نمی‌تواند چندان تأثیری در ارائه سبک زندگی ایرانی و اسلامی داشته باشد، به سوره سینما گفت: خانه‌های شخصی دارای حیاط و حوض که در فرهنگ ما ایرانی‌ها بوده است امروز جای خود را به برج‌ها و آپارتمان‌هایی داده است که هیچگونه سنخیتی با فرهنگ و هویت زندگی ایرانی ما ندارد.

وی ادامه داد: اگر در پاریس یا لندن برج‌هایی ساخته شده است که ارتفاع زیادی دارد و این برج‌ها موجب درآمدزایی هم برای آنها شده و توریست‌ها برای دیدن این برج‌ها می‌روند متناسب با فرهنگشان است که با تدبیر و برنامه‌ای که برای سبک زندگی خودشان پی ریزی شده ساخته شده‌اند. بعد از یک مدت هم برخی از این برج‌ها هویت تاریخی پیدا می کنند اما در کشور ما این برج‌ها  و خانه‌هایی که ساخته می‌شوند در واقع نه هویت ایرانی دارند و نه هویتی غربی دارند که کاملا به اصطلاح پا در هوا هستند.

کارگردان سریال «کیف انگلیسی» تصریح کرد: افرادی که مسئول هستند حداقل می‌توانند در همین آپارتمان‌ها و برج ‌های چند میلیاردی نشانه‌هایی از فرهنگ، سنت و معماری ایرانی قرار بدهند اما متأسفانه به این موضوع دقت نمی‌شود. در چنین شرایطی چگونه می‌توانیم از سینما یا تلویزیون انتظار داشته باشیم که سبک زندگی ایرانی و اسلامی را نمایش بدهد؟ این سبک زندگی باید از ریشه و بطن جامعه از سوی مسئولان حل بشود تا سینما بتواند آینه نمایش  زندگی ایرانی و اسلامی در جامعه باشد.

دری ادامه داد: دولت می‌تواند نظارت داشته باشد تا در معماری شهر اسلوب فرهنگی، تاریخی و دینی ما حفظ بشود. باید این کار با شروع انقلاب اسلامی برایش برنامه ریزی می‌شد. می‌‌توانیم با یک نقشه راه درست برای نسل‌های آینده شهرهایی را بسازیم که متناسب با فرهنگ و سنت‌ها و به طور کلی سبک زندگی ایرانی و اسلامی ما باشد.»

کارگردان «کلاه پهلوی» ادامه داد: وقتی من به عنوان یک فیلمساز با شهری با این ویژگی روبه رو هستم نمی توانم سبک زندگی را به معنای واقعی نشان بدهم. آنچه فیلمسازان به عنوان چنین فیلمی می سازند در چند خانه قدیمی مشخص است که اکنون خیلی کم می توانیم مانند آنها را در کلان شهری مانند تهران یا خیلی از شهرستان‌های دیگر ببینیم. تازه این چند خانه‌ای هم که درآنها فیلم ساخته ‌می‌شود بعد از پایان فیلمبرداری خالی می‌ماند و کسی در آنجا زندگی نمی‌کند. بنابراین این فیلم‌هایی هم که ساخته می‌شود برای مخاطب غیرواقعی و متناسب با شرایط امروز جامعه نیست.

دری در پایان گفت: سبک زندگی در چنین شرایطی در حد یک شعار باقی می‌ماند. آن زمان است که تنها برای اینکه سینماگران و مسئولان سینما بگویند ما در این فضا کارکرده ایم و برای بالا بردن آمار خود فیلم‌هایی را تولید می‌کنند که شعاری است. شاید مخاطب هم فیلم را دوست داشته باشد و بگوید خیلی فیلم خوبی بود اما بعد از آن قطعا این جمله را خواهد گفت که این فیلم هیچ سنخیتی با زندگی مردم امروز جامعه ما نداشت.

نوشته معماری امروز ربطی به سبک زندگی ایرانی ندارد/ نیاز به نقشه راه فرهنگی داریم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – سارا کنعانی: ابراهیم اصغری تهیه‌کننده فیلم‌های «به کبودی یاس» و «شور شیرین» معتقد است سبک زندگی با اعتقادات، باورها، آرمان‌ها و شرافتمندانه زیستن گره خورده است. عناصری که ریشه در دین اسلام و باورهای ملی ما دارد.

فیلم های سینمای ایران تا چه حد موفق شده اند محصولی به نام «سبک زندگی» را به تماشاگر هدیه کنند؟

ابراهیم اصغری: سینما مثل سایر رسانه های موجود در کشور بیشتر از اینکه یک سبک زندگی ایده آل را ترویج دهد از جامعه تأثیر می گیرد. سینماگران آثار خود را بر اساس بازخوردی که از جامعه می گیرند طراحی می کنند و در حقیقت ناخودآگاه همان سبکی از زندگی را که چشمان شان می بیند، منعکس می کنند و خود به خود آن چیزی که در جامعه رایج است بازتاب داده می شود. این را هم باید یادآور شوم که فیلم های سینمایی ما زندگی تمامی اقشار جامعه را روایت نمی کند. کارگردانان همان چیزی را که از مردم گرفته اند به خودشان بازمی گردانند و در نتیجه محصول جدیدی به نام «سبک زندگی پیشنهادی» به دست مخاطب نمی رسد. سینما به عنوان یک مرجع فرهنگی و اجتماعی می تواند یک سبک زندگی ایده آل را که ایرانی و اسلامی هم باشد ترویج بدهد و متأسفانه تا امروز کارهای قابل توجهی در این زمینه انجام نشده است. تنها ممکن است در برخی از آثار تلنگری زده شده باشد. خیلی از فیلم ها آن شیوه زندگی را که در شمال شهر تهران حاکم است به تصویر می کشند و شاید بدون اینکه متوجه باشد مردم را به سمت آن طور زندگی کردن ها سوق می دهند.

بنابراین از نظر شما کوتاهی از جانب کیست؟

نباید صرفا سینماگران را مقصر دانست. چنین موضوعاتی باید در سطح کلان مورد توجه مدیران و مسوولان فرهنگی قرار بگیرد و مدیران فرهنگی نیز باید بعد از حمایت‌های خودشان چنین آثاری را از فیلمساز طلب کنند.

شما از چه فیلمی به عنوان بازتاب دهنده سبک زندگی ایرانی اسم می برید؟

من از «مادر» علی حاتمی اسم می برم، هرچند که ممکن است نمونه های دیگری نیز وجود داشته باشد.

سهم شخصیت حقیقی فیلمساز و زندگی واقعی او را تا چه حد در بازنمایی یک سبک زندگی ایرانی سهیم می دانید؟

همانطور که پیش تر نیز اشاره کردم، کسانی که آثاری را در حوزه های فرهنگی و حتی در خارج از این حوزه ها تولید می کنند جامعه ای را منعکس می کنند که خودشان در آن نفس کشیده اند و این اتفاق حتی ممکن است ناخواسته باشد. فیلمسازان ما هم از این قاعده مستثنی نیستند و ممکن است واقعیت‌های زندگی آنان نیز به عنوان جزئی از جامعه، در قالب یک فیلم روی پرده سینما بیاید. در اینجا ذکر این نکته ضروری است که حال و هوای یک فیلم لزوما نشان دهنده سبک زندگی واقعی آن شخص فیلمساز نیست. افکار و اندیشه ای که در فیلم ها منتقل می شود برگرفته از اندیشه فیلمساز است، اما سبک زندگی چیزی است که بخشی از آن نشأت گرفته از واقعیت های جامعه است و بخشی دیگر به ایده های جذب مخاطب در فیلم بر می گردد، یعنی ممکن است نوعی از زندگی به فیلم وارد شود که از نظر جامعه آماری تعداد کمی از مردم شامل آن شوند اما در فیلم مورد توجه قرار می گیرد، به این دلیل که جذاب است و می تواند درصدی از مخاطب را جذب کند. چیزی که به طور صد در صدی در اثر یک فیلمساز بروز و ظهور پیدا می کند افکار و اندیشه است، وگرنه آن سبک زندگی ای که او نشان می‌دهد ممکن است ارتباطی با حقایق روزگار او نداشته باشد.

به نظرتان متر و معیار سبک زندگی ایده آل چیست؟

کسانی که در حوزه های اجتماعی یا فقهی فعالیت می کنند می توانند پاسخ دقیق تری به این سوال بدهند. آنچه من بگویم وابستگی زیادی به خانواده ای که در آن رشد کرده دارد. برای دستیابی به معیارهای ایده آل باید این سوال را از کسانی پرسید که می‌توانند با کارشناسی دقیق به ذکر موارد بپردازند.

زندگی ایرانی لزوما سنتی هم هست؟

زندگی سنتی ایرانی به تاریخ و تمدنی برمی گردد که نیاکان ما در آن زندگی می کرده اند. اگر ما به فقه اسلامی که بسیار هم پویاست نگاهی بیاندازیم می‌بینیم سبک زندگی بر اساس شرایط زمانی و مکانی تغییر پذیر است و می تواند کاملا هم مدرن باشد. جامعه دارد به سمت زندگی مدرن پیش می رود و هیچ تضادی هم با اسلام و سبک زندگی ایرانی و اسلامی ندارد. ما باید جوری پیش برویم که این مدرنیته منافاتی با اعتقادات ما نداشته باشد.

در پایان حرفی باقی مانده که بخواهید عنوان کنید؟

سبک زندگی چیزی است که بیشتر در رفتار ما مستتر است تا امکاناتی که برای یک زندگی از آن بهره مند هستیم. اگر رفتار انسان با فطرت، اعتقادات و گذشته تاریخی او منافاتی نداشته باشد می تواند در قالب یک زندگی ایرانی و اسلامی دسته بندی شود، فارغ از اینکه سنتی باشد یا مدرن. در یک کلام سبک زندگی ایرانی و اسلامی یک زندگی شرافتمندانه است.

نوشته «مادر» نشان‌دهنده سبک زندگی/ سبک زندگی، با اعتقاد و شرافت گره خورده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رحمان حاصلی تهیه‌کننده برنامه «به وقت نوجوونی» به سوره سینما گفت: ما سال های گذشته برنامه های مختلفی را با عنوان «نقطه اوج» در ایام ماه مبارک رمضان تولید کردیم و آن زمان در راستای طرح قرآنی ۱۴۴۹ (حفظ موضوعی قرآن کریم) گام برداشتیم. این طرح در سال جاری تبیین و تفهیم دو سوره «یس» و «الرحمن» را مد نظر قرار داده و ما با محور قرار دادن این دو سوره مبارک، موضوعات برنامه جدیدمان را که «به وقت نوجوونی» نام دارد تنظیم و شروع به کار کردیم. کلیت موضوعات ما درباره نعمت شماری است و به عبارت بهتر قصد داریم نعمات خداوند را برای مخاطب نوجوان خود یادآوری کنیم.

وی افزود: پخش برنامه «به وقت نوجوونی» از ابتدای ماه مبارک رمضان به شکل روزانه از شبکه قرآن آغاز شد. اجرای این برنامه را محسن قره شیخ‌لو بر عهده دارد، اما این تک مجری بودن، تنها تفاوت برنامه امسال ما با برنامه های گذشته نیست. «به وقت نوجوونی» در فرم و ساختار با دیگر تولیدات ما فرق دارد. این بار حرف های خود را در قالب یک سفرنامه به گوش مخاطب می رسانیم، به این شکل که مجری برنامه به مناطق مختلف ایران سفر می کند و با رصد کردن فضاهای قرآنی آن شهر با نوجوانان نخبه و نمونه آشنا می‌شود و با آنان به گپ و گفت می‌نشیند.

این تهیه‌کننده همچنین اضافه کرد: صحبت کردن نوجوانان حافظ و قاری قرآن از نوع زندگی خودشان به شیوه‌ای غیر مستقیم، یک جور سبک زندگی را به همسن و سال هایشان می‌آموزد. ما تلاش کردیم بدون دخالت مستقیم بزرگترها، کاری کنیم که خود نوجوانان درباره مسائل و مشکلات خود صحبت کنند. در همین راستا آیتمی داریم که در آن بچه ها درباره موضوع برنامه با هم مباحثه می‌کنند. همچنین در یک آیتم دیگر کارشناسی به عنوان حاج آقا درانی، مباحث دینی را درباره آن موضوع خاص به گوش آنان می‌رساند.

برنامه «به وقت نوجوونی» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی رحمان حاصلی هر روز ساعت ۱۶:۳۰ از شبکه قرآن پخش می‌شود. سارا کنعانی و فاطمه پهلوان، نویسندگی این برنامه ترکیبی را بر عهده دارند.

نوشته سبک زندگی قرآنی در «به وقت نوجوونی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا کنعانی: سعید سعدی تهیه‌کننده پرکار و موفق این سال‌ها، ترویج ساده‌زیستی و پرهیز از تجمل‌گرایی را یکی از مولفه‌های سبک زندگی اسلامی و ایرانی می‌داند که لازم است در آثار سینمایی متبلور و عینی شود.

به نظر شما سینمای ایران برای ارائه سبک زندگی به مخاطب چه عملکردی داشته است؟

سعید سعدی: نمی‌توان انکار کرد که در این زمینه کم کاری هایی صورت گرفته است، با این حال می توان از چند فیلم خوب یاد کرد که در بازنمایی یک سبک زندگی خوب موفق عمل کرده‌اند و شیوه زیست ایرانی را نشان داده اند. «یه حبه قند»، یکی از آنهاست. در این فیلم یک زندگی ایرانی و سنتی به تصویر کشیده شده که می تواند هم مخاطب ایرانی به دست بیاورد و هم مخاطب برون مرزی. فیلم هایی شبیه به این اثر باز هم ساخته شده اما نیاز جامعه ما هنوز برطرف نشده است و آنطور که باید و شاید، حق مطلب ادا نشده است.

به نظر شما باید چه کرد؟

به نظر می رسد باید در بخش نرم افزاری کار هزینه بیشتری صرف کرد. باید با به خرج دادن زمان و انرژی بیشتر در بخش تحقیقات، به فیلمنامه‌هایی دست پیدا کرد که کمک بیشتری به رشد فرهنگ در جامعه کنونی ما بکند.

بعد که بسترها فراهم شد، باید لزوما فیلمی با حال و هوای سنتی بسازیم تا سبک زندگی ایرانی را نشان بدهیم؟

نه، زندگی ایرانی لزوما به معنای زندگی سنتی نیست. یک زندگی ساده، روان، به دور از تجملات و آرام است که یک زندگی ایرانی ایده آل را شکل می‌دهد که هم در جهت اهداف نظام است و هم رشد مردم را در پی دارد.

به نظر می‌رسد دستیابی به فیلم های معرفی کننده سبک زندگی ایرانی و اسلامی، قبل از هر چیز وابسته به وجود فیلمسازانی است که خود در زندگی شخصی این چنین باشند.

بله، اما این وظیفه دست اندرکاران سینماست که بسترهای مورد نیاز را آماده کننده و دوستان را به این سمت و سو سوق دهند. باید ابتدا انگیزه‌ای ایجاد شود تا دوستان به این سمت و سو متمایل شوند.

تعریف شخصی شما به عنوان یک سینماگر از سبک زندگی ایرانی و اسلامی چیست؟

ساده زیستی در این زمینه حرف اول را می‌زند. زندگی بدون تجمل یکی از اصول اساسی زندگی ایرانی است. تحکیم خانواده نیز اهمیت زیادی دارد. روابط آدم‌ها با یکدیگر باید درست باشد،آن چنان که ما بتوانیم یک الگوی درست از نوع ارتباط اهالی یک خانه به همه جهان ارائه بدهیم. سنت ایرانی چیزی است که باید روی آن کار کرد و بهترین راه‌ها را برای بازنمایی آن ابداع کرد.

به غیر از «یه حبه قند» که اسم بردید فیلم دیگری را نمی توان به عنوان نشان دهنده سبک زندگی ایرانی و اسلامی معرفی کرد؟

از میان نسل جوان نمونه هایی سراغ داریم. برای مثال فیلم سینمایی «قندون جهیزیه» می‌تواند مثال خوبی باشد. فیلمی که در کنار هم بودن را به خوبی نشان می‌دهد و می‌گوید سادگی و دوری از تجمل تا چه حد می‌تواند به ارتباط عمیق بین زوج‌ها بینجامد.

چه خبر از فیلم جدیدتان؟ آیا «من»، اولین تجربه کارگردانی سهیل بیرقی هم برای بازنمایی یک سبک زندگی قدم‌هایی برداشته است؟

فیلمبرداری فیلم سینمایی «من» تمام شد و این روزها در حال ساخت موسیقی و صداگذاری هستیم. فکر می کنم فیلم تا دو هفته دیگر آماده نمایش باشد و ما می‌توانیم برای گرفتن پروانه نمایش اقدام کنیم. موضوع و محتوای این فیلم به گونه‌ای نیست که بتواند یک سبک زندگی را معرفی کند. در اینجا خوب است تأکید کنیم که همه ژانرهای سینمایی نمی توانند در بازنمایی  سبک زندگی موفق باشند و بیشتر باید در آثار صرفا خانوادگی یا گونه خاصی از آثار اجتماعی، چنین چیزی رو جست و جو کرد.

برای رسیدن فیلم به جشنواره فیلم فجر امسال تأکید خاصی ندارید؟

نه، نوروز و عید فطر بهترین زمان اکران برای هر اثر سینمایی است و در مورد سایر زمان‌ها باید با توجه به شرایط تصمیم‌گیری کرد. نمی‌دانم چه زمانی برای اکران نصیب ما می‌شود، اما قاعدتا باید با فراهم کردن امکانات تبلیغاتی بهترین شرایط را برای اکران آن ایجاد کرد.

نوشته ساده‌زیستی، اساس زندگی ایرانی و اسلامی/ نمایش سبک زندگی در «یه حبه قند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- محیا رضایی: مهرانه مهین ترابی یکی از بازیگرانی است که سیمای زن و مادر ایرانی را در آثارش متجلی کرده است. حضورش در هر نقش، شیرینی، ملاحت و وقار بانوی ایرانی را به تصویر می کشد. او در کارنامه تلویزیونی‌اش نقش‌هایی به یادماندنی در «همسران» و «خانه سبز» دارد. با این بازیگر درباره سبک زندگی و ارائه تصویری واقعی از جایگاه زن در جامعه صحبت کردیم.

بازی‌های قابل قبول شما در سریال‌های به یاد ماندنی دهه هفتاد هنوز در خاطره‌ها ماندگار است. اما مدت‌هاست چنین آثاری ساخته نمی‌شود.

مهرانه مهین ترابی: همیشه در ذهنم این الگو را داشته‌ام کاری که انجام می‌دهم برای مردم قابل درک باشد و همه بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند. در سال‌های اخیر بعضی فیلمسازان سوژه هایی انتخاب می کنند که تماشاگر ارتباط چندانی نمی تواند با آنها برقرار کند. معمولا این قبیل فیلم‌ها را با تعریف هنری بودن توجیه می‌کنند که از نظر من تلاشی بیهوده است. من هیچ اعتقادی به هنر برای هنر ندارم. فکر می‌کنم هنر برای جامعه است و باید بتواند روی مردم تاثیر گذار باشد. حال مردم را بهتر کند، روشنی دید و نگاه درست به زندگی‌شان بدهد.

شاید به این خاطر است که برخی دغدغه های شخصی خود را جلوی دوربین می‌برند؟

چرا باید برویم دنبال مفاهیم شخصی و غیر قابل درک و اسمش را بگذاریم روشنفکری؟ البته که تلاش همه محترم است و هر کس دیدگاه خود را دارد، اما آنچه همیشه برای من اهمیت داشته و دارد این است که خودم و گروهی که با آنها کار می‌کنم حرفی برای گفتن داشته باشیم و زندگی را با همه خوبی هایش نشان دهیم، نه اینکه همه چیز را صرفا برای دغدغه های شخصی به خدمت بگیریم.

تغییر سبک زندگی و رفتار بین آدم ها از زمانی که «همسران» روی آنتن می رفت تا امروز که شکل ارتباطات به «همه چیز آنجاست» تبدیل شده چقدر برگرفته از تغییرات جامعه است؟

تغییراتی که در اجتماع فرهنگ و حال و هوای جهان رخ داده مساله ای است که نمی‌شود از آن چشم پوشی کرد، اما انسان به هر حال یک اساس ثابت و همیشگی دارد. یعنی یک سری ارزش های وجودی همیشه ثابتند، هیچ بشری امکان ندارد نفس دوستی و محبت را بد بداند. همه می‌گویند صداقت به دروغ ارجح است. درواقع یک اساس داریم و کلی عناصر قابل تغییر. وقتی به اساس توجه شود در هر شرایطی می توان کار خوب خلق کرد و تاثیرگذار بود، بدون اینکه فیلمساز بخواهد تابع شرایط شود.

جدا از بحث گستره ارتباطات و فیلمسازی چرا آثار امروزی مثل گذشته چندان به دل نمی‌نشینند؟

متاسفانه فیلم های امروزی بسیار به خشونت می پردازند. پرداخت بیش از حد به این موضوعات به نظر من درست نیست، انگار آینه گذاشتیم روبروی اجتماع و بدون تفکر برخی چیزها را در رادیو ، تلویزیون، سینما و شبکه نمایش خانگی منعکس می کنیم. یادمان باشد جوانان زود تحت تاثیر قرار می‌گیرند و ما بدون توجه به آینده آنها خیلی راحت از این شبکه به آن شبکه درباره کلاهبرداری، خشونت های رفتاری،خیانت و جنگ های فامیلی بحث می‌کنیم. این ها مثل شری می ماند که بازگو کردنش ختم به خیر نخواهد شد و فقط شرایط را سخت تر می‌کند.

چقدر می‌توان در این رابطه فیلمساز را تحت تاثیر اجتماع دانست؟

ممکن است این مسایل به زندگی مردم نزدیک باشد. راجع به این نمی توانم نظر دهم من زیاد در اجتماع نیستم و قضاوتی ندارم که کلاهبرداری و تاریکی چقدر زیاد شده . شاید نویسنده از سوژه های دور و بر خودش استفاده کرده، شاید هم تجربه هایی است که دیگران منتقل کردند. اینها طبیعی است اما وقتی از فیلتر نگاه هنرمند می‌گذرد باید به درستی پرداخت شود. در واقع فیلمنامه باید یک تفاوتی با خبر صفحه حوادث داشته باشد، ولی اغلب دوستان یاد گرفته اند با انتخاب یک لوکیشن و چند المان خاص فیلم هایی می‌سازند که روح ندارد و فقط آنتن پر می‌کند.

هنر چقدر در کاهش سهم این میزان خشونت سهیم است؟

یکی از رسالت های هنر این است که همیشه ذات انسان را یادآوری کند و او را به فکر ببرد. ذات ثابت و پایدار انسانی و خدایی آدمها وقتی مد نظر قرار بگیرد و تذکر برگشت به آن ذات تکرار شود آن زمان هنرمند توانسته کار خود را به درستی انجام دهد. انسان احتیاج دارد توسط هنر موعظه شود. خشونت، سیاهی و جنگ و دروغ کف‌های روی آب هستند ذات دریاست. ما باید از عمق دریا صحبت کنیم. ذات واقعی آدمها از شرایطی که در آن قرار گرفته اند مهمتر است. اینکه دائم در سریال های مختلف بگوییم تو بدی، پلیدی، کلاهبردار و خائنی …انگار داریم برخی خصلت ها را در جامعه تثبیت می کنیم، اما بدترین آدم ها هم ذات زیبا دارند. نمی دانم چرا اصرار داریم همه چیز را به سیاه ترین شکل ممکن نمایش دهیم.

این نگاه متفاوت حضورتان را در تلویزیون کمرنگ کرده است؟

من فیلمنامه‌های پیشنهادی سال‌های اخیر را زیاد دوست ندارم. حتی زمانی که «همه چیز آنجاست» پیشنهاد شد و دیدم نقشم منفی است تا فیلمنامه را کامل نخواندم و مطمئن نشدم در روند قصه زن به اصل خود برمی‌گردد و چشمش باز می شود تمایلی به آن نداشتم. در آن سریال بسته به شرایط ، زن شخصیتی از خود نشان داد که با ذاتش همخوانی نداشت. وقتی پیشنهاد شد رفتم صحبت کردم. حتی می‌خواستم اعتراضم را برسانم که چرا باز یک سناریوی منفی دیگر نوشته شده و حرف های خوب کمتر زده می شوند، ولی وقتی توضیح دادند در ادامه چه اتفاقاتی می افتد قبول کردم. الان هم خسته شدم و ترجیح می‌دهم کمتر به این نوشته های سراسر منفی بافی اهمیت دهم.

این کم کار شدن آزاردهنده نیست؟

از آخرین کاری که انجام دادم تا الان پنج، شش کار نمایش به من پیشنهاد شد. مدتی است دلم می خواهد تئاتر کار کنم، اما متاسفانه نتوانستم پیشنهادی قبول کنم. هر کدام از این نمایشنامه‌ها و فیلمنامه ها آنقدر فشار روانی عجیب و بیهوده به تماشاگر منتقل می کند که مخاطب کلافه می شود. معمولا یک موضوع تلخ می‌خواهد بیننده را به فکر  وادارد. اما تازگی‌ها اینطور نیست انگار یک عده زحمت می کشند که به زور سیاهی را به مخاطب منتقل کنند و آخر داستان هم جز تلخی هدفی برای ارائه ندارند. واقعا نمی‌فهمم چرا باید زهر و سم بدبینی و تاریکی را به کسی منتقل کنیم؟ علاوه بر آن کارهای تئاتر یکی دو کار سینمایی هم پیشنهاد شد که همینطور بود من هم کار نمی کنم چون نمی خواهم جزیی از این گروه منتقل کننده افکار بد به مردم باشم.

بحث ارائه درست سبک زندگی چقدر به مسایل پشت صحنه مربوط می‌شود؟

خیلی زیاد. اول از همه بحث نویسندگانی است که به خاطر دغدغه های مالی دل به کار نمی دهند و کیفیت کار را زیر سال می برند. بعد هم تک تک افرادی که در خلق یک مجموعه باید رسالتشان را درست انجام دهند. با سهل انگاری نمی‌شود هیچ هدفی را به نتیجه رساند. امروز بازیگر وقتی سر صحنه می رود بابت همه جزییات باید ذهنش درگیر شود. مثلا اگر قصه دارد در سال ۱۳۹۴ می‌گذرد چرا بازیگر باید لباس ۲۰ سال پیش چند پروژه قبلی تهیه کننده را بپوشد. مردم به پوشش اهمیت می‌دهند و ذائقه شان با هارمونی و زیبایی عجین شده. گاهی انقدر همه چیز بی نظم و ناهمخوان است که بازیگر نه تنها خودش از کار لذتی نمی‌برد، بلکه شرمنده می‌شود ازین که مردم را پای کار بنشاند. گاهی اوقات با خودم می‌گویم چرا مردم باید مجبور باشند ما را نگاه کنند اگر شبکه های دیگر انتخاب می کنند واقعا حق دارند.

گاهی ریشه برخی مشکلات را باید از بالاتر پیگیری کرد!

هرچیزی یک اصلی دارد. تلویزیون باید به نویسنده فرصت دهد بهترین آنچه دارد ارائه دهد و همه جوره اورا حمایت کند تا قصه ای درخور تحویل دهد به گروه تولید مجال بیشتری دهد. ما همیشه می‌دانیم هر سال قرار است برای ماه رمضان تولیدات خاص داشته باشیم اما هر سال سه ماه قبل از ماه رمضان عجولانه و شتابزده کار را پیش می بریم . ماه مبارک هم آغاز می‌شود هنوز نیمی از کار مانده همه روزی بیست ساعت کار می کنند تا به موقع تمام شود. سرانجام همه فرسوده و خسته و بدون تمرکز با کیفیت نازل کاررابه نتیجه می‌رسانند ولی باز سال بعد همان آش و همان کاسه.

با نگاهی به آثار سینمایی تان هم می‌توان توجه شما را به سبک زندگی دریافت. در مقایسه دو فیلم «پاتو زمین نذار» و «آتش بس» به فاصله چندسال نماینده دو طیف کاملا متفاوت از زنان جامعه بودید.

در « پاتو زمین نذار» آن زن خیلی مظلوم بود. من دلم برایش می سوخت. اگر جای او بودم به مرد چنان درسی می‌دادم که یادش نرود (می‌خندد). او مانند بسیاری از زنان جامعه ما فردی وابسته و فداکار بود و خودش را در مرتبه چندم قرار می‌داد. متاسفانه فیلمنامه کمی ضعیف بود و کار می توانست بهتر از اینها باشد اما از بعد روانشناسی زنی بود که خودش را به حساب نمی آورد و فقط درحال بشور و بساب بود و می‌خواست شرایط را برای همه آرام کند. او حتی نگران دختری بود که باعث خیانت شد و می‌خواست به او هم کمک کند از دید انسان‌شناسی دل بزرگی می خواهد که فراتر از خانواده به انسانیت فکر کنی اما خیلی از زن ها هر چقدر هم که اهل حساب و کتاب باشند دوست ندارند شوهرشان را با کسی شریک شوند، اما برعکس در «آتش بس» زن خودش را دوست داشت و زیادی اهمیت می‌داد و انقدر مدافع خودش و زنان بود که حتی جایی عروسش رابه پسرش ترجیح می‌داد. هر دوی این کاراکترها در جامعه ما به وفور دیده می‌شوند، شاید بتوان زنان را یکی از اصلی ترین عناصر در شکل گیری سبک زندگی یک خانواده توصیف کرد.

بازنمایی افزایش میزان طلاق نسبت به گذشته چقدر به تغییر سبک زندگی برمی‌گردد؟

یاد خاطره ای با مرحوم شکیبایی افتادم. بعد از «خانه سبز» در سریالی دیگر همبازی شدیم که هر قسمت یک داستان مجزا داشت. من نقش زنی را داشتم که ۴ بار ازدواج کرده بود و می‌خواست بار پنجمش باشد. او یک دیالوگ معروف داشت که می‌گفت: باهم زندگی می کنیم اگر تفاهم نداشتیم جدا می‌شویم، طلاق را برای چی گذاشتن؟ این مانیفست خودش راجع به زندگی بود که آن زمان چون نگاه مردم به این مساله جور دیگری بود به دیده طنز بیان می‌شد. اما همین تغییر در سبک زندگی که پیشتر به آن اشاره کردیم واکنش مردم را هم تغییر داده و امروزه خیلی راحت با چنین مسایلی برخورد می‌کنند.

به عنوان حرف آخر اگر یک جمع‌بندی از صحبتمان داشته باشیم، برای طرح بهتر موضوع سبک زندگی به چه عواملی باید بیشتر توجه شود؟

به جزییات بیشتر توجه کنیم. هرچیزی افراطش خوب نیست، سیاه‌نمایی در این حد ذات پاک آدم‌ها را از یاد می‌برد. هنر همیشه راهی پیش پای هنرمند می‌گذارند امیدوارم دوستان و همکاران مان هنرمندانه تر به این مقوله بپردازند.

نوشته به موضوع سبک زندگی، هنرمندانه بپردازیم/ تلویزیون با صفحه حوادث فرق دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابراهیم فروزش به عنوان فیلمساز کودک و نوجوان، درباره اینکه آثار سینمای ما تا چه حد در بازنمایی یک سبک زندگی برای مخاطبان موفق بوده، توضیح داد: برای صحبت درباره این موضوع باید ابتدا نگاهی بسیط به جامعه‌ای انداخت که ما در آن زندگی می کنیم. سبک زندگی هر جامعه را نوع حکومتی که بر آن حاکم است تعیین می‌کند. در کشور ما هر کسی مطابق با طرز تفکر خودش زندگی خصوصی خود را در چاردیواری مخصوص به خود دارد، اما فضای عمومی قواعد ویژه ای دارد که ما ملزم به رعایت آن هستیم.

کارگردان «هامون و دریا» ادامه داد: هر کسی وابسته به اینکه چه پیشینه ای دارد و نسب خانوادگی اش به چه چیز و کجا می‌رسد، چه تحصیلاتی دارد و در کجا کار می کند، موفقیت های خود را چطور به دست آورده و … روابط خود را با دیگران و اعضای خانواده خودش شکل می‌دهد. از طرفی من و خانواده ام ناگزیر هستیم از سبک و سیاقی پیروی کنیم که کلیت جامعه از ما می‌خواهد. نیروهای بالاتری هستند که چراغ های سبز و قرمز زندگی ما را تعیین می‌کنند، اما هر کسی قوانین را از صافی خودش عبور می‌دهد.

وی افزود: سبک زندگی از محیط شخصی و خصوصی و به عبارت دیگر، از نظام خانواده آغاز می شود و بعد به متن اجتماع تسری می یابد و در هم تنیده شدن همه این ساحت‌های زندگی فردی و عمومی، یک سبک زندگی را برای هر فرد به وجود می آورد. نوع حکومت در هر کشوری شکل و میزان اعتبارات را در آن جامعه مشخص می‌کند و به خصوص در زمینه مسائل ایدئولوژیک قوانینی را برای ما به وجود می آورد. قوانینی که در سبک زندگی ایده‌آل ما هم اثرگذار است. برای صحبت درباره سبک زندگی باید دانست معیارهای اولیه برای زندگی در هر کشوری چه چیزهایی است و چه خاستگاهی دارد.

فروزش در پاسخ به این سوال که آیا می تواند از فیلمی به عنوان نشان دهنده مولفه‌های سبک زندگی نام ببرد، اضافه کرد: یک هنرمند هر آنچه را که در درون اوست بیرون می‌ریزد و آثار نقاشی، ادبی، سینمایی و … نشأت گرفته از نگرش فرد به زندگی است. به همین دلیل است که هیچ هنرمندی شبیه به هنرمند دیگری نیست. با بررسی اثر یک هنرمند از این جهت که چه معیارهای بیرونی یا درونی روی آن تأثیر گذاشته است می‌توان نوع نگاه او پی برد و از آنجا که یک فیلمساز باری به هر جهت فیلم نمی‌سازد، سبک زندگی ایده آل او را هم می توان به شکل مستقیم یا غیر مستقیم در اثر سینمایی او جست و جو کرد.

این کارگردان گفت: «یه حبه قند» فیلمی بود که به خاطر سادگی درونی اش به مذاق مردم خوش آمد. مردم همیشه زندگی ساده و صمیمی را دوست دارند و ساخته شدن چنین فیلم‌هایی حتی اگر آنان را به سمت اینگونه زندگی کردن سوق ندهد، تفکر حاکم بر فضای آن را بر نوع زندگی شان وارد می کند. دست یابی به چنین نتیجه ای در شرایط حاضر سینمای ایران، قابل توجه است.

نوشته «یه حبه قند» تابلویی از سبک زندگی است/ مخاطب نمایش صمیمیت را دوست دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا کنعانی: رحمان سیفی آزاد، نویسنده، مدیر فرهنگی و کارشناس امور نمایشی است. او سابقه‌ای قابل توجه در تلویزیون و تئاتر دارد و چند سال است با ورود به حوزه فیلمنامه‌نویسی سینمایی، عرصه‌هایی تازه را تجربه می‌کند. او سبک زندگی امروزی را متاثر از شرایط اجتماعی و محیطی می‌داند. زندگی در کلان‌شهرها، رشد آپارتمان‌نشینی و مناسبات دنیای امروز از منظر این کارشناس فرهنگی مختصاتی دارد که ما را وادار می‌کند با توجه به باورهای ملی و آیینی‌مان به بازتعریف سبک زندگی بپردازیم.

به نظر شما «سبک زندگی» به عنوان یک موضوع مستقل در سینما و تلویزیون چه میزان مورد توجه واقع شده است؟

رحمان سیفی آزاد: سبک زندگی یک تعریف آرمان‌گرایانه و ایده آل دارد که اصول و قواعدی هم برای آن مشخص شده است. اگر بحث ما این است که این اصول تا چه حد در آثار فرهنگی ما بازنمایی شده، باید دانست در شرایط حاضر که شهرنشینی افزایش پیدا کرده و روابط اجتماعی ما نیز بر اساس الگوی شهرنشینی تغییر یافته، به سختی می‌توان انتظار داشت که زندگی امروزی و معماری جدید آن در فیلم‌ها و سریال ها و … به گونه ای منعکس شود که در بردارنده فرهنگ سنتی و قدیمی ما باشد، ضمن اینکه درباره چگونگی این بازنمایی هم اختلافات نظر زیادی وجود دارد.

ممکن است از میان آثار سینمایی یک دهه اخیر فیلم یا فیلم‌هایی را نام ببرید که تا حدودی به این موضوع مهم پرداخته باشند؟

عده ای معتقدند «یه حبه قند» سبک زندگی ایرانی و اسلامی را به نمایش می گذارد، اما این فیلم کاملا فضای سنتی جامعه را پوشش می‌دهد و یادآور حال و هوای نوستالوژیک گذشته است. تقریبا می توان گفت آن تعریف ایده آل که از زندگی امروزی و ایرانی اسلامی وجود دارد هم در جامعه ما نمود کمرنگی دارد و هم در سینمای ما. یک هنرمند بازتابی از اجتماع را در اثر خود لحاظ می کند و گرته برداری ذهنی او حاصل تجربه های زیستی، اجتماعی و خانوادگی اوست و به همین دلیل، اگر فیلم و سریال و کتاب‌های رمان امروز از آن فضای ایده آل دور هستند، شاید درست نباشد که انگشت اتهام را به سمت این خالقان آثار گرفت.

بسیاری از کارشناسان معتقدند ایرانی نبودن زندگی مردم باعث می‌شود فیلم های رئالیستی ما هم چنین چیزی را بازتاب ندهند.

بله، مناسبات بین آدم ها شامل روابط دوستی، همسایگی، همکاری و … تغییرات بزرگی کرده و ما با قواعد خاصی روبرو هستیم که قبلا شاهد نبودیم. همه این اتفاقات در حالی رخ داده است که الزامات زندگی شهرنشینی برای جامعه ایرانی تعریف نشده و فراتر از آن، نهادینه هم نشده است. اگر هم جامعه شناسان گزاره هایی ارائه کرده باشند، مصادیق آن را به ندرت در بطن خانواده های ایرانی سراغ داریم. با در نظر گرفتن این شرایط شاید جای تعجب وجود نداشته باشد که در آثار سینمایی و … مظاهر زندگی ایرانی و اسلامی به حداقل سطح رسیده باشد. به همین دلیل من نمی توانم از هیچ اثری به عنوان یک نمونه و مصداق در این باره اسم ببرم. البته ما فیلم هایی داریم که با یک نگاه سنت‌گرا به بازنمایی زندگی ایرانی و اسلامی پرداخته‌اند، اما فیلمی که زندگی شهری امروزی را مطابق با واقعیت های اصیل و قدیمی ایرانی نشان داده باشد، در ذهن ندارم. البته فیلم هایی هم داریم که رگه هایی از این نوع زندگی را منعکس کرده باشند (مثل «یه حبه قند» یا فیلم‌های علی حاتمی) اما بحث ما در اینجا درباره یک حالت ایده آل است.

شما نگارش فیلمنامه «من مادر هستم» را در کارنامه دارید. در آن فیلم نگاه انتقادی به روابط خانواده‌های متأثر از فرهنگ غربی وجود داشت. البته گروهی معتقدند فیلم به ترویج این سبک زندگی پرداخته.

در آن فیلم تأکید داشتم که یکی از مولفه های زندگی ایرانی و اسلامی حفظ حریم خانواده است. مخدوش شدن برخی از روابط اجتماعی ما به خاطر این است که تحت تأثیر نوعی از زندگی غربی قرار می گیریم. در «من مادر هستم» ورود و خروج آدم ها به یک خانه ضابطه مشخصی نداشت حال آنکه برای دمخور شدن با یک فرد آن هم به آن میزان زیاد، باید ابتدا او را از هر جهت شناخت. اساسا حریم خانواده بسیار مقدس است و دین اسلام هم تأکید زیادی روی آن دارد. باورهای عرفی و اعتقادی ما موضوعی مثل روابط افراد محرم و نامحرم با یکدیگر را مهم می‌شمارد و اگر غیر از آن عمل کنیم ممکن است فجایعی به بار بیاید که نمونه اش را در فیلم دیدیم. یکی از اهداف جدی من در این فیلم نقد و نکوهش این زندگی مدرن و افسار گسیخته شهری بود و به نظرم در حد و اندازه خودش هشدارهایی هم داد. در این فیلم من سبک زندگی غربی را تبلیغ نکردم، بلکه نقدی بر آن را ارائه دادم. من می‌خواستم بگویم حریم خانواده بسیار مهم است و اگر آن را رعایت نکنیم چه اتفاقات جبران ناپذیری رخ می دهد.

شما آثار تلویزیونی را هم دنبال می‌کنید؟ در آن مدیوم مجموعه ای را سراغ دارید که در دایره بحث ما بگنجد؟

ما اخیرا سریال «پرده‌نشین» را تماشا کردیم. این سریال هم به زندگی ایرانی و اسلامی توجه داشت، اما با یک سبک سنتی. ما هنوز هیچ سریالی را شاهد نبوده‌ایم که در فضای آپارتمانی یک زندگی ایرانی و اسلامی را نشان بدهد. نمی توان این واقعیت را انکار کرد که درصد قابل توجهی از مردم زندگی شهری و آپارتمانی دارند و این در حالی است که برای مولفه‌های درست آن فکری نکرده ایم. باید دانست مسائلی مثل سبک زندگی، یک موضوع مجزا و فوق العاده نیست و در زندگی جاری ما وجود دارد و مصادیق آن را می توان در نوع معماری شهری و مهندسی خیابان ها و … مشاهده کرد. سبک زندگی از چنین طریقی است که در فرهنگ نهادینه می‌شود. در حال حاضر آپارتمان‌ها به گونه ای ساخته می‌شوند که حریم خصوصی را از بین می‌برند، مثلا تنها یک دیوار نازک مانع رسیدن صدا از یک خانه به خانه دیگر است. اگر ما به دنبال کشف مولفه های زندگی ایرانی و اسلامی هستیم باید در همه زمینه‌ها به این موضوع فکر کنیم. چرا تنها با رفتن به فضاهای سنتی است که می‌شود زندگی اصیل ایرانی را نشان داد؟ با شهری شدن زندگی مردم، رویکردهای سینمایی هم باید تغییر کند.

نوشته حریم خانواده رکن زندگی ایرانی/ «یه حبه قند» تصویری از زندگی سنتی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا کنعانی: هرمز شجاعی مهر، نزدیک به دو دهه است که اجرای برنامه تلویزیونی «خانواده» را بر عهده دارد. او که مدیر مسوول نشریه «خانواده سبز» نیز هست در طول این سال‌ها، گام های زیادی را در جهت شناسایی و معرفی یک خانواده ایرانی ایده‌آل و در نتیجه یک جامعه مطلوب برداشته است. با او درباره موضوع «سبک زندگی» همصبحت شدیم و دانستیم نسخه ای که او برای بهره مندی از یک جامعه ایرانی و اسلامی می‌پیچد، زنده کردن عادت‌های نسل قبل و بازگشت به قواعدی است که چند نسل پیش از ما به آن پایبند بوده‌اند.

به عنوان کسی که سال‌ها با خانواده های ایرانی و سبک های زندگی گوناگون سروکار داشته، بگویید مفهومی مثل «سبک زندگی» تا چه حد مانند یک فرمول کارشناسی شده در میان مردم جامعه جریان پیدا کرده است؟

هرمز شجاعی‌مهر: اجازه دهید با ذکر یک مثال به سوال شما پاسخ بدهم. برنامه تلویزیونی «خانواده» در چند وقت اخیر سلسله برنامه هایی را درباره موضوع ازدواج پیگیری می‌کند. ما به این امر مهم می پردازیم که یک ازدواج چگونه می تواند پایدار باشد و زوج، طبق چه فرمولی می‌توانند به زندگی عاشقانه خود ادامه بدهند. کارشناس برنامه می‌گوید این حق مسلم همه جوانان است که یکدیگر را ببینند، بسنجند، به یکدیگر علاقمند و بعد عاشق شوند. متأسفانه هیچ روش منطقی، علمی و درستی در این زمینه نوشته نشده و همه چیز به صورت باری به هر جهت و در اثر گذشت روزگار به وجود آمده است. هیچ پایه و اساس محکمی وجود ندارد و ما با طلاق های بی شماری مواجه هستیم که زنگ خطر را به صدا در می آورد و مثل آتشی که در دل جامعه افتاده باشد دارد آن را از بین می برد. وقتی به گذشته می نگریم، چنین اتفاقاتی را در سطح محدودتری شاهد هستیم و می بینیم خانواده هایی که با اتکا بر باورهای مذهبی و ملی خود ازدواج کرده اند، زندگی‌شان پایداری بیشتری داشت. آیا این به آن معنا نیست که سبک زندگی ما در گذشته های نه چندان دور صحیح تر بوده است؟

به نظر شما چه راهکاری برای حل این مشکل وجود دارد؟

ما هم باید با باورهای قلبی خودمان روزگارمان را جلو ببریم. این مباحثی که در سوال قبلی به آن اشاره کردم خیلی جالب بود و من شخصا تحت تأثیر آن قرار گرفتم. کارشناس برنامه مثال‌هایی می زد که خود من وقتی به آنها فکر می کردم قانع می شدم. پس زمینه بسیاری از ازدواج هایی که به طلاق منجر شده، ارتباط هایی بر مبنای عشق با یک نگاه بوده و شروع ماجرای آنان خارج از محیط خانواده صورت گرفته است. اغلب، زیبایی ظاهری معیار این جوانان واقع شده و مسائل عمقی تر، اهمیتی پیدا نکرده است. هم کفو بودن و هم طبقه بودن زوج، باورهای دینی و تربیتی آنان و … از طریق خانواده می تواند مورد بررسی قرار بگیرد. شیوه انتخاب همسر و روش شروع یک زندگی، چیزی است که دارد ما را به قهقرا می‌برد و تا زمانی که این موضوع را اصلاح نکنیم از یک زندگی پایدار بهره مند نمی‌شویم. مجموعه صحبت هایی که مطرح کردم در بحث سبک زندگی ایرانی و اسلامی می گنجد و من معتقدم با بازگشت به عادت‌های گذشته و قوانین تثبیت شده ای که پدران و مادران ما به آن پایبند بودند (برخلاف چیزی که ممکن است برخی تصور کنند) می‌توان به حالت ایده آل ایرانی و اسلامی زندگی دست پیدا کرد.

برنامه «خانواده» در گذشته سریال‌هایی را پخش می‌کرد. چرا مدتی است این بخش از برنامه حذف شده؟

بله، مجموعه حرف هایی که در طول دو ساعت برنامه مطرح می شد، در بخش نمایشی برنامه ما که آخرین بخش آن هم بود، به تصویر کشیده می شد. چند سالی است سریال از برنامه حذف شده و من از این موضوع خیلی متأسفم و همواره وجود آن را موثر دانسته ام، اما در سال‌های اخیر از هر شبکه ای چند سریال روتین پخش می شود و ممکن است سریال برنامه خانواده دیگر آن جذابیت سال های گذشته و دهه ۷۰ را نداشته باشد. روی هم رفته اما تأثیر نمایش بسیار بیشتر از گفت و گو و بحث های کارشناسی است.

یکی دیگر از بخش های برنامه «خانواده» بخش آشپزی است که به گمانم در جست و جوی چیزی فراتر از آموزش دادن چند غذا برای ناهار و شام است. گویی شما به دنبال این هستید که به یاد خانواده های امروزی بیاندازید که زنگ زدن به رستوران و سفارش دادن غذا باید یک اتفاق هفتگی یا ماهانه باشد و نه یک عادت روتین.

شما به نکته خیلی خوبی اشاره داشتید. قسمت های آشپزی در برنامه برای ما یک هدف فرامتنی عمدی در بر دارد؛ ما می خواهیم به مردم آموزش بدهیم که چطور می‌شود با یک درآمد متوسط و کم، در خانه غذایی درست کرد که هم ساده و به صرفه باشد و هم تازه و جذاب. این خود یک رجعت به گذشته است، چون وقتی غذا در خانه درست شود، حتما سفره ای هم برای آن پهن می شود و افراد خانه را دور هم جمع می کند. به نظر من بلای فست فود در جامعه امروز مردم را بیچاره کرده است! الان در همه جای دنیا مردم به سمت طبخ غذا در زمان طولانی تر در منزل بازگشته اند، فهمیده‌اند زیباترین بخش زندگی همین زمان های روتین غذا خوردن در کنار یکدیگر است. ما در آشپزخانه سیمای خانواده تلاش داریم با ساده‌ترین مواد طبخ غذاهای خوب و خوشمزه ای را یاد بدهیم که منجر به همدلی بیشتر بین اعضای یک خانه بشود.

شما سریال‌ها را دنبال می‌کنید؟ ممکن است به یک نمونه به عنوان نشان دهنده سبک زندگی ایرانی و اسلامی اشاره کنید؟

راستش را بخواهید چندان فرصت نمی کنم، مگر اینکه همسرم سریالی را دنبال و آن را به من معرفی کند. رسیدگی به امور مجله «خانواده سبز» هم به شکل عجیبی وقت مرا پر کرده و بیراه نیست اگر بگویم بیشترین زمان را صرف خواندن مطالب مختلف می‌کنم. البته خدا را شکر همیشه مخاطب خود را داشته‌ایم و چیزی که باعث موفقیت ما شده صداقت بوده است. ما بر اساس نیازی که مردم داشتند با آنان صادقانه صحبت کردیم. صداقت یکی از مولفه‌های مهم برخورداری از زندگی درست و ایده آل است که امیدوارم روز به روز در میان مردم ما بیشتر شود.

حرفی باقی مانده که بخواهید عنوان کنید؟

دلم می‌خواهد این جمله را روزی با فریاد به همه مردم بگویم. اساس خلقت خداوند بر مبنای عشق است. خداوند بشر را به صورت زن و مرد آفرید تا عاشق یکدیگر بشوند. در اینجا مقصود من عشق زمینی است. ما بر اساس وظیفه مان زندگی می کنیم و شاید بتوان گفت اغلب عشق را فراموش کرده‌ایم. ارتباط برقرار کردن، غذا خوردن و هر رفتاری که از ما سر می‌زند بر اساس وظیفه ماست و نه احساس ما. این درست نیست. جای عشق خالی مانده و ای کاش قبول کنیم شروع یک زندگی ایرانی و اسلامی با عشق، ممکن می‌شود.

نوشته شروع زندگی اسلامی و ایرانی با عشق ممکن می‌شود/ به آداب زندگی سنتی بازگردیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- موضوع سبک زندگی یکی از جدی‌ترین مسائل فرهنگی این روزهای جامعه ماست. درباره مصداق‌ها و معیارهای آثاری که به ترویج سبک زندگی پرداخته‌اند با سعید ابوطالب کارشناس فرهنگی، مستندساز و نماینده سابق مجلس شورای اسلامی صحبت کردیم. ابوطالب در این گفت و گوی خواندنی نشانه‌ها و نمادهای سبک زندگی را معرفی کرده است.

به نظر می‌رسد موضوع سبک زندگی که در سال‌های اخیر در حوزه فرهنگ و هنر مورد توجه و واکاوی قرار گرفته، یکی از موضوعات مهم برای مقام معظم رهبری است. موضوعی که سال‌هاست ایشان درباره آن تذکر داده‌اند.

سعید ابوطالب: وقتی مقام معظم رهبری مساله سبک زندگی اسلامی و ایرانی را مطرح کردند در واقع این اشاره بر می‌گردد به جریان سخنرانی‌های ایشان در بیش از یک دهه اخیر. در نتیجه این مساله جریان جدیدی نبوده و ایشان درواقع دوباره موضوع را به اصحاب فرهنگ گوشزد کردند تا توده مردم و مسولان نظام همه موضوع را جدی بگیرند.

اهمیت این مساله درون مرزی است؟ حتی در اروپا هم بسیاری از جوامع از رشد و هجوم فرهنگ آمریکایی نگران هستند.

موضوع سبک زندگی که کم و بیش در اغلب حوزه های علوم اجتماعی هم مطرح است، همیشه مورد توجه کارشناسان و جامعه شناسان بوده و تنها مختص جامعه ما هم نیست بلکه جوامع روبه توسعه و توسعه یافته غرب و شرق عالم همه با آن مواجهند. حتی جوامعی مثل ژاپن یا اروپای غربی و شرقی هم گاه خود را در مقابله با تهاجم فرهنگی امریکا می‌بینند و معتقدند امریکا با ابزار رسانه ای متفاوت مثل سینما و تلویزیون آنها را مورد هجمه های فرهنگی قرار داده و باعث تغییر در سبک زندگی شان شده است.

از آنجا که ما در عصر رسانه و ارتباطات گسترده زندگی می کنیم طرح مساله سبک زندگی اسلامی و ایرانی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است و همین امکان باعث می‌شود که ما هم گاهی مثل سایر جوامع از هجمه ها آسیب ببینیم و سعی در مقابله با آن داشته باشیم. به طور کل سبک زندگی، موضوع برآمده از نوع نگرش و ایدئولوژی تک تک افراد جامعه است و تنها در نوع لباس پوشیدن، غذا خوردن، حرف زدن، ازدواج و … خلاصه نمی‌شود بلکه در واقع مجموعه گسترده ای از رفتارهای فردی و اجتماعی است که تحت تاثیر مستقیم ایدولوژی جامعه قرار دارد.

چقدر المان‌هایی که در این موضوع باب شده درست است؟

سبک زندگی منحصر به موضوعات کوچکی مثل نوع لباس پوشیدن یا غذا خوردن نمی‌شود ما مولفه های اصلی‌تر و اساسی تری داریم که فراموش‌شان کردیم. مساله اصلی نگاه به آخرت است. وقتی معتقدیم در امتداد این زندگی دنیای دیگری هست، روابط فردی و گروهی مان شکل دیگری به خود می گیرد. ذات این اعتقاد در موضوعاتی مثل نگاه به زندگی و تلاش برای ساختن دنیای بهتر و همت و امید و پشتکار و البته مقوله های دیگری مثل احترام به عالمان و بزرگترها و نفی رفتارهایی چون حسادت و غیبت و خیانت و … تاثیر می گذارد. ما روحیه همکاری و کار گروهی را از دست داده ایم و دیگر پشتکار و همت مد نظرمان نیست در عوض اگر کسی لباسی با برند خارجی بپوشد را مورد قضاوت قرار می دهیم.

بنیادی‌ترین مساله که از نظر دورمانده چیست؟

جامعه ای که پشتکار و استمرار در هدف داشته باشد به علم و دانش احترام می گذارد، بنیان خانواده را ارج می نهد و مولفه های سبک زندگی را عمیق تر می نگرد. رسانه ها اگر بخواهند چنین موضوع ارزشمندی را مطرح کنند اول باید آن را درست بشناسند و بدانند زندگی در مفهوم کلی از دیدگاه اسلام و تمدن ایرانی چیست. دامنه پرداخت به این موضوع چنان وسیع است که نمیتوان در حد نوع لباس پوشیدن یا یک سری ظواهر خلاصه کرد.

در رسانه ملی چقدر به این موضوع توجه شد؟

ما آثار قابل توجهی در سینما و تلویزیون داشتیم که به زیبایی سبک زندگی اسلامی و ایرانی را به نمایش درآوردند. به عنوان مثال سریال «زیرتیغ» در زمره تولیداتی است که کاملا برگرفته از باورهای مذهبی و فرهنگی مردم بوده و نشان می دهد نویسنده به آنچه طرح کرده کاملا باور دارد. این موضوعات را نمی توان در قالب یک دستورالعمل تنظیم کرد و از فیلمسازان خواست سرلوحه کارشان قرار دهند . هر کس که در این جغرافیای فرهنگی زندگی کرده باشد می‌تواند باورها را در وجود خود احساس کند.

در آثاری از این دست همه جزییات زندگی اسلامی و ایرانی گنجانده شده است. «زیر تیغ» تصویری است از اعتقادات فردی افراد، روابط مردم جامعه با همدیگر و ارتباط پیوندهای درست خانوادگی و موضوعات مهم تری مثل غیبت، تهمت و حس انتقام و بخشش و … که با سبک زندگی ایرانی – اسلامی جامعه ما همخوانی دارد و البته به جزییاتی مثل چینش دکور و پوشش کاراکترها و لوازم منزل هم توجه کرده است. این نشان می‌دهد نگرش باید حاکم بر کل اجزا باشد نه تنها دکور و لباس.

سینما چطور؟

در میان آثار سینمایی جدید تر هم فیلم «امروز» جزو فیلم هایی است که کاملا برای همین دوره و زمانه ساخته شد. کاراکترها در جغرافیای فرهنگی و فضای اسلامی و ایرانی امروز تنفس می کنند. علاوه بر آن «یه حبه قند» هم جزو آثار مثال زدنی است که نشان می دهد کارگردان درک حقیقی از فضای حقیقی اسلامی و ایرانی داشته و به خوبی توانسته دانسته هایش را به تصویر بیاورد. موضوع خانواده مولفه اصلی در سبک زندگی است . در سبک زندگی غرب و مشخصا سبک زندگی که مدل امریکایی تبلیغ می کند ، خانواده موضوعیت یا لااقل محوریت اصلی را ندارد اما در بسیاری از آثار داخلی در باور طبیعی فیلمساز، خانواده رکن اصلی است.

به نظر شما تکنولوژی چقدر در تغییر سبک زندگی مردم ما تاثیر داشت؟

باتوجه به رشد و تغییرات صنعتی و تکنولوژیکی ظاهر زندگی مردم هم مدام متفاوت می‌شود. این مساله کاملا طبیعی و مقابله با آن اشتباه است چراکه زندگی مردم برآمده از تکنولوژی،توسعه و پیشرفت ابزار جدید است. هرزمان که با چنین پدیده هایی مخالفت کردیم ناکام ماندیم. ۱۰۰ سال پیش مردم در برابر ورود رادیو واکنش نشان دادند . هفتاد سال پیش تلویزیون موج ایجاد کرد سی سال پیش با ورود دستگاه‌های ویدیویی مخالفت شد. بیست سال پیش بحث ماهواره همه را درگیر کرد و در سال‌های اخیر هم شبکه های مجازی مورد مقابله قرار گرفتند.

اگر تکنولوژی را به دید ابزار نگاه کنیم راحت تر واکنش نشان خواهیم داد. مردم برای رسیدن و گسترش باورها از ابزار استفاده می کنند اگرچه ابزار باخود فرهنگ می آورد من این را کتمان نمی کنم اما معتقدم هیچوقت نمی تواند مسیر زندگی یک جامعه را تغییر دهد بلکه با صبوری درون فرهنگ یک جامعه حل و هضم می شود. پس مسئله سبک زندگی موضوعی فراتر از تظاهرات فرهنگی و مقابله با ابزار تکنولوژی است.

نوشته خانواده موضوع اصلی در سبک زندگی است/ ستایش از «امروز» و «یه حبه قند» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شاه‌حسینی درباره رعایت اصول سبک زندگی به شیوه ایرانی و اسلامی در آثار سینمایی و تلویزیونی به سوره سینما گفت: هرکس کار هنری می کند از آهنگساز تا نویسنده و نقاش اگر اثرش شبیه خودش و اعتقادش نباشد ارتباط درستی هم با مخاطب برقرار نمی‌کند. مساله توجه به سبک زندگی باید دغدغه باشد تا در اثر هنری هم نمود عینی پیدا کند. اگر کاری به جبر  شکل بگیرد پیام اصلی منتقل نخواهد شد. در کار هنری برای پرداختن به مسایل ریشه‌ای و اساسی باید انگیزه داشته باشیم.

وی افزود: گاهی خودمان به کارمان باور نداریم و گاهی در زندگی آرزوی رسیدن به چیزی را داریم و همان موضوع را در فیلم مطرح می‌کنیم. خیلی‌ها آدم پریشانی هستند، اما در فیلم‌های‌شان کاراکترها روحیه آرام دارند. درباره سبک زندگی هم همینطور است، هنرمند اگر آرزوی دیگری در سر داشته باشد، اما به خاطر اجبار یا سفارشی بودن بخواهد یکسری موضوعات را در فیلمش بگنجاند اثر آنطور که باید به دل نمی‌نشیند.

شاه‌حسینی گفت: حضرت امام خمینی (ره) که این روزها بسیار به یادشان هستم فرمودند: اصل، باور انسان‌هاست. رزمنده ای که با دست خالی به جنگ می‌رود و پیشانی بند یا زهرا به سر می بندد اعتقادش از حرکات و رفتارش معلوم است، اما بعضی موارد چون اعتقادی پشتش نیست، هزار بار از سوی افراد تکرار می‌شود و کم کم به شعار می‌رسد. به همین خاطر تصمیم‌گیری درباره برخی مسایل دشوار است و دائم در صدد کم و زیاد کردنش هستند.

این کارگردان گفت: حرکت های فرهنگی باید با طراحی مهندسی جریان بسازد. همانطور که ما حوزه هایی مثل مسایل علمی و دانش بنیان احساس نیاز و ضرورت کردیم و یک جریان علمی راه انداختیم. زمانی که هنرمند اسیر خودش باشد نمی‌تواند به جامعه توجه کند. فاجعه زمانی رخ می دهد که آدم‌ها به خاطر خودشان حتی مانع پیشرفت دیگران می‌شوند و کم کم جامعه، منطقه، دنیا و حتی انسانیت را به خطر می‌اندازند. امیدوارم همه دست به دست هم دهیم تا به اعتلای فرهنگ غنی خودمان کمک کنیم.

نوشته یادآوری کلام امام خمینی (ره)/ نمایش سبک زندگی باید دغدغه هنرمند باشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.