محمود کلاری از شاخص‌ترین فیلمبرداران سینمای ایران است که در کارنامه سینمایی خود چند کارگردانی فیلم هم دارد. فیلم «آدم فروش» پیش از این با نام «تابستان همان سال» شناخته می‌شد.

این فیلم که سومین ساخته کلاری است در بخش سودای سیمرغ چهل و دومین دوره جشنواره فجر حضور داشت. به گفته محمود کلاری، این فیلم بر اساس تجربه فردی ۴۰ ساله‌اش نوشته شده است.

تهیه‌کنندگی این فیلم که برای گروه سنی بالای ۱۳ سال عرضه شده برعهده علی اوجی بوده است.

در خلاصه داستان این فیلم نوشته شده است: «آدم فروش» درباره پسری هفت ساله به نام عطا است که او را نزد رمالی می‌برند تا دزد طلاهای عمه‌اش را پیدا کند، اما او برای رهایی از این موقعیت، ناخواسته دروغی می‌گوید که سرنوشت تلخی برای تمام خانواده رقم می‌زند.

«آدم فروش» محصول سال ۱۴۰۲ است و با تهیه بلیت سینما آنلاین نیازی به خرید اشتراک نیست.

نوشته اکران آنلاین «آدم فروش» از پنجم خرداد در فیلم‌نت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمود کلاری فیلمبردار، عکاس و کارگردان سرشناس سینمای ایران که تصاویر ماندگاری را در آثار سینمایی ثبت کرده است به همراه کریستف رضاعی آهنگساز مطرح، داوری بخش مسابقه بین‌الملل را در کنار داوران خارجی حاضر در این بخش انجام می‌دهند.

در بخش جلوه‌گاه شرق هدی زین‌العابدین بازیگر، عهده‌دار مسئولیت داوری است.

مهدی کرم‌پور فیلمنامه‌نویس و کارگردان در بخش چشم‌انداز که به فیلم‌های اول و دوم کارگردانان می‌پردازد، داوری را برعهده دارد.

فرزاد مؤتمن کارگردان داور بخش زیتون شکسته این دوره از جشنواره است.

چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر به دبیری روح‌الله حسینی از پنجم تا دوازدهم آذرماه ۱۴۰۴ در شیراز برگزار می‌شود.

نوشته معرفی داوران ایرانی بخش‌های مختلف جشنواره جهانی فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مراسم اختتامیه ششمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم و عکس «پنج» با اجرای زنده ویولنسل توسط آناهیتا ایزدی پارسال و پیانو توسط پریا شکوهی آغاز شد.

سپس مهدی شادی‌زاده دبیر این رویداد روی صحنه آمد و گفت: تا امروز با شرایط بسیار سختی جشنواره فیلم و عکس «پنج» را برگزار کردیم. ما یک سال برای حضور مهمانان خارجی در این مراسم برنامه‌ریزی کردیم اما متاسفانه اجازه حضور این عزیزان و حتی نماینده سفارت‌هایشان در ایران صادر نشد که بسیار جای تاسف دارد.

وی تصریح کرد: امروز تمام سعی‌مان را می‌کنیم تا در حد توان مراسمی در شان نام کشور عزیزمان ایران و نام عباس کیارستمی فیلمساز برجسته کشور برگزار کنیم. همچنین ادای احترامی دارم به دوستان فیلمساز خارجی و نماینده سفارت‌هایشان که امروز نتوانستند در این مراسم حضور پیدا کنند.

دبیر جشنواره در پایان عنوان کرد: از ستاره اسکندری بسیار ممنونم زیرا زمانی که زمین خوردیم به ما امید داد. از برادر خودم علیرضا شادی‌زاده به عنوان موسس این جشنواره و داوران عزیزی که ما را همراهی کردند و دوستانی که در این مراسم حضور دارند، کمال قدردانی را دارم.

ستاره اسکندری رئیس شورای سیاست‌گذاری بیان کرد: درواقع ما این روزها با انجام هر فعالیتی تلاش می‌کنیم که زنده بمانیم و ادامه دهیم. برای ما سینما از اصل و اساس محلی است که مرزهای سیاسی و امنیتی در آن برداشته می‌شود و می‌توانیم با سینما به هنر، اندیشه و صلح نگاه کنیم. درواقع نگاه ما به سینما همواره از یک منظر صلح‌آمیز است.

وی تاکید کرد: سینما فارغ از هر مرزی یک زبان‌ مشترک است و امسال سعی داشتیم با حضور فیلمسازانی از خارج از کشور این زبان مشترک را باهم تقسیم‌ کنیم که متاسفانه این اتفاق ممکن نشد. امیدوارم سال بعد با نام و یاد استاد عباس کیارستمی عزیز بتوانیم آزادانه‌تر این مراسم را برگزار کنیم.

محمود کلاری مدیر فیلمبرداری و کارگردان سینما در ادامه با ادای احترام به عباس کیارستمی گفت: باعث افتخار من است در هرجایی که با نام عباس کیارستمی برگزار می‌شود، حضور پیدا کنم و ادای احترامی به این فیلمساز بزرگ و جهانی داشته باشم.

تورج اصلانی نیز بیان کرد: ما با افتخار در هر کجایی که نام عباس کیارستمی باشد، حضور پیدا می‌کنیم و سعی داریم ادامه دهنده راه و نگاه این‌ هنرمند در سینما باشیم. این جشنواره به صورت مستقل برگزار می‌شود و مانند خود آقای کیارستمی روی پای خودش ایستاده است. امیدوارم موانع و مشکلاتی که بر سر راه این رویدادها قرار دارد به زودی حل شود.

در ادامه مراسم اهدای جوایز انجام و دوربین طلای بخش عکاسی جشنواره به فراز آهنی اهدا شد.

آهنی پس از دریافت جایزه خود بیان‌ کرد: من عاشق سینمای کیارستمی هستم و بسیار خوشحالم که عکسم برگزیده این جشنواره شد که با یاد عباس کیارستمی برگزار می‌شود.

سپس دوربین طلای بهترین فیلم جشنواره به مهدی راضی اهدا شد.

همچنین جایزه تک‌درخت بهترین عکس به گلاره دشتی اهدا شد.

دشتی پس از دریافت جایزه گفت: امروز برای من روز بسیار مهمی است. من عکاسی را در فرانسه شروع کردم و از روزی که دوربین را در دست گرفتم دیگر ‌نتوانستم آن را زمین بگذارم. این جایزه به من انگیزه می‌دهد که تلاش و فعالیتم را بیشتر کنم.

جایزه تک‌درخت طلای بهترین ویدئو آرت به صورت مشترک به النا داکون از اسپانیا اهدا شد که جایزه او به صورت نمادین به تورج اصلانی تحویل داده شد.

جایزه تک‌درخت بهترین مستند به صورت مشترک به نسیم سهیلی و فاطما کاراکوس کاسماس از ترکیه اهدا شد.

همچنین جایزه فاطما کاراکوس به صورت نمادین به کیوان کثیریان اهدا شد و این منتقد سینما بیان کرد: بسیار متاسفم که اجازه حضور هنرمندان و سفرای خارجی را در این مراسم ندادند.

جایزه تک‌درخت بهترین فیلم جشنواره به صورت مشترک به سوره واهه و کِن اوچیای از ژاپن اهدا شد. جایزه کِن اوچیای به صورت نمادین به محمود کلاری تقدیم شد.

دوربین طلای افتخاری این جشنواره که هرسال به یک ‌هنرمند پیشکسوت اهدا می‌شود در این دوره به پاس سال‌ها فعالیت هنری به مهوش شیخ‌الاسلامی تقدیم شد. این جایزه سال گذشته به علیرضا زرین‌دست اهدا شده بود.

وی پس از دریافت جایزه گفت: برای من دریافت این جایزه افتخار است و از همه دوستانی که با سختی این رویداد را برگزار کردند، ممنونم.

فرهاد ورهرام در ادامه این مراسم درباره مهوش شیخ‌الاسلامی بیان کرد: در ابتدا یادی می‌کنم از ناصر تقوایی و تمام هنرمندانی که در خاک خفته‌اند. بیش از پنجاه سال است که مهوش را می‌شناسم و هردو اهل لرستان هستیم. به خودش و جهانش احترام می‌گذارم و او آدم با اصول و با معرفتی است. او اهل جنجال نیست و بی‌سروصدا راه خود را پیش می‌برد.

وی تصریح کرد: فیلم‌های مهوش شیخ‌الاسلامی نیز مانند زندگی‌اش ساده و بی‌تکلف است و خودنمایی نمی‌کند. او سینمای حرفه‌ای و داستانی را رها کرد و به سمت مستندسازی آمد تا به مردم نزدیکتر باشد زیرا او مردم و ایران را دوست دارد و دوربینش در بسیاری از شهرهای این کشور چرخیده است. شیخ‌الاسلامی برای اکران فیلم‌هایش باج نمی‌دهد و حتی اگر از جیب شخصی‌اش هزینه کند، سعی می‌کند درباره حقیقت فیلم بسازد.

موسس و دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم و عکس «پنج» مهدی شادی‌زاده است. اعضای اصلی شورای سیاست‌گذاری عبارتند از: علیرضا شادی‌زاده، ندا زنگینه، نیلوفر علیها، بهداد نجفی، آیدا اورنگ، مهدی شادی‌زاده، مدیر شورا: ستاره اسکندری، مدیر روابط عمومی: ندا زنگینه، دبیر اجرایی: محمد محمدزاده، مجری طرح: مهسا رضایی، مدیر هنری: آیدا اورنگ، طراح گرافیک: سمیرا جوشقانی، مدیر روابط بین‌الملل: محمدهادی مشکی، دبیر اجرایی: مهتاب رضایی، مدیر گروه فیلمبرداری: عسل رئوفی، مدیر فیلمبرداری نعیم شاهد نیا و عکاس: صدف ملازاده و فرانک فدایی.

نوشته برگزیدگان جشنواره «پنج» معرفی شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تغییر نام فیلم «تابستان همان سال» به «آدم فروش» از جمله سوالات مهمی است که به قول معروف مخاطب اندر خم آن می‌ماند. چرا باید نامی که نمایان‌گر نوعی لطافت و عطوفت شاعرانه است با اسم فیلم‌های شونه تخم مرغی تعویض شود؟ چرا نامی که می‌تواند به خودی خود تداعی‌کننده میل به گذشته و نوستالژی باشد و از همان ابتدای امر نسبت فیلم را با بیننده مشخص کند، باید به یک اسم دو بخشی و سطحی که ارتباطی با هسته اصلی فیلم ندارد، تغییر کند؟ در ادامه گزارش سعی خواهیم کرد به این سوالات پاسخ دهیم.

چرا سینمای ایران به ملودرام نیاز دارد؟

از کشوری که مهد شعر و ادبیات است، انتظاری جز بهره‌مندی از عواطف و احساسات در زبان سینمایش نمی‌رود. ملودرام‌های غالباً با همین موتیف‌ها سر و کار دارند. با بیان احساس و هر آن چیزی که در دل وجود دارد. نمی‌توان فیلم‌های سینمای ایران را دوره کرد و از صدای راوی فیلم «لیلا» دم نزد. صدایی که توسط شخصیت اصلی فیلم یعنی لیلا به گوش می‌رسید. نمی‌توان از تاریخ هنر این مدیوم گفت و از دیالوگ‌های بی‌آلایش و شعرگونه «مادر» یاد نکرد. یا از خستگی و خون در کارهای کیمیایی. همین گزارشی که در حال حاضر مشغول به خواندن آن هستند، با گفتن و ذکر نام‌ها و اسم‌های مذکور بدون مکث به پیش‌روی خود ادامه داده و سعی در تکمیل کردن جملاتش دارد. چرا که ایماژ و تصاویری که از آثار ملودرام در ذهن مانده، احساسات مخاطب و نگارنده را برمی‌انگیزد. زبان ملودرام در سینمای ایران دست‌مایه خوبی برای گفتمان‌های متفاوت است. گفتمان‌های سیاسی، اخلاقی و حتی دینی و معنوی. فیلم «یک تکه نان» اثر کمال تبریزی یا «تولد یک پروانه» اثر مجتبی راعی از نمونه‌های مثال‌زدنی در این باب هستند. اگر فیلم‌ساز و هنرمند به درستی منطق استفاده از ملودرام را در کار خود تشخیص دهد، می‌تواند ارتباط خوبی با مخاطب اثرش بگیرد.

ملودرام‌ها در رقابت با کمدی‌ها

در سه الی چهار دهه گذشته، ملودرام‌ها رقابتی تنگانگ با کمدی‌ها داشتند. این رقابت صرفا در گیشه و فروش بلیت خلاصه نمی‌شود. اغلب فیلم‌های ملودرام ظرفیت بیشتری برای به جا ماندن در ذهن مخاطبان داشته و دارند. برخی از آن‌ها در جامعه سینما و مخاطب عام تبدیل به فیلم کالت شدند. «نفس عمیق»، «شب‌های روشن»، «پله آخر»، «چیزهایی هست که نمی‌دانی»، «درخت گلابی»، «کلاس هنرپیشگی»، «لیلا»، «هامون» و الخ. این آثار ورای بحث اقتصادی به کانون هنر در سینمای ایران ارزش بخشیدند. برخی از آن‌ها با اقتباس از آثار ادبی و رمان‌های شناخته شده اعتبار مضاعف برای مدیوم تصویر به وجود آوردند. البته این امر به ضعف آن‌ها در فروش مربوط نمی‌شود. سال ۱۳۸۰ بهرام بیضایی با فیلم «سگ‌کشی» با فروشی معادل ۳۳۰ میلیون تومان پرفروش‌ترین فیلم سال را ساخت. از طرفی این فیلم بسیار مورد توجه جشنواره فیلم فجر قرار گرفت. در مثالی دیگر می‌توان به فیلم‌های «دو زن» ساخته تهمینه میلانی و «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی اشاره کرد. این دو اثر به ترتیب در سال‌های ۱۳۷۷ و ۱۳۸۹ اکران شدند. اثر تهمینه میلانی توانست در گیشه وقت فروشی نزدیک به ۳۲۰ میلیون تومان داشته باشد. در آن سمت ماجرا فیلم فرهادی در اواخر دهه هشتاد هم در داخل و هم در خارج فروش قابل توجهی داشت. «جدایی نادر از سیمین» در داخل کشور بیش از ۳ میلیارد و در خارج از کشور ۱۹ میلیارد دلار فروخت. این فیلم در خارج از کشور همچنان مورد توجه است. در همین اواخر یکی از بزرگ‌ترین سالن‌های بولونیا در فضایی باز میزبان فیلم فرهادی بود. در آن شب نزدیک به ۵۰۰۰ مخاطب به تماشای این اثر نشستند. به طور کل ۱۰ الی ۱۵ درصد از پنجاه فیلم پر فروش تاریخ سینمای ایران به ملودرام‌ها اختصاص دارد. اما همانطور که گفته شد، عیار این آثار نه در فروش بلکه در ساحت دیگری تخمین زده می‌شود.

به داد سینمای ملودرام برسیم!

در این مقطع می‌توان به پرسشی که در ابتدای گزارش مطرح شد، پاسخ داد. ملودرام‌ها با تشخیص غلط، با نبود فضای کافی جای خود را به کمدی‌های و سینمای اجتماعی داده‌اند. چه فیلم‌های کمدی و چه غیرکمدی در گیشه بدون گرته‌برداری از سازوکارِ ملودرام جای آثار احساسی را پر کرده‌‌اند. به همین سبب فیلمی با نام «تابستان همان سال» به «آدم فروش» تغییر می‌کند. تا به قول معروف گیشه‌پسند باشد. تا شبه‌کمدی به نظر آید. البته این تاویل کاملا شخصی و به دور از آگاهی کامل از ماجراست. به هر روی در وضعیت کنونی با توجه به مسیری که سینمای ایران در این سال‌ها طی کرده، تاویل و تعبیری جز این نمی‌توان داشت. امیدواریم فیلم گرم و ملودرام آقای کلاری در چنین شرایطی به داد سینمای ملودرام برسد. گرچه یک دست صدا ندارد. این سینما به تلاش بیشتر میرکریمی‌ها، مجیدی‌ها و همه آن‌ها که به درستی از زبان احساسات برای بیان قصه و موقعیت استفاده می‌کنند، نیاز دارد.

نوشته محمود کلاری به داد سینمای ملودرام خواهد رسید؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمود کلاری در ابتدای این برنامه با بیان اینکه «خانه دوست کجاست؟» برای او معنای خاصی دارد، گفت: یکی از ویژگی‌های بارز این فیلم برای من که با عکاسی این حرفه را شروع کردم و سپس با عشق وعلاقه وارد سینما شدم، نمونه‌ای از زندگی هنرمند است و این‌ نگاه و شیوه پرداخت نیز ازهمین زیست هنرمندانه نشات می‌گیرد. درواقع فرم و ساختاری که در فیلم جاری است حاصل زیست هنرمند است.

وی با بیان اینکه نگاه ساده و بی‌پیرایه فیلمساز به صورت شاعرانه در فیلم وجود دارد، ادامه داد: به عقیده من کیارستمی اگر‌ فیلمساز نمی‌شد،‌ شاعر می‌شد. او شکلی از سینما را به من‌ معرفی کرد که سرشار از خلوص بود. «خانه دوست کجاست؟» درحالی که سرشار از جنبه‌های هنرمندانه است اما مخاطب را وارد فضای اثر می‌کند، به گونه‌ای که شما احساس نمی‌کنید که درحال تماشای یک فیلم هستید.

کلاری با اشاره به علاقه کیارستمی به شعر، بیان داشت: آقای کیارستمی مجموعه‌ای از محفوظات شعر بود و به طرز عجیبی اشعار زیادی را حفظ بودند. وقتی به اسامی فیلم‌های کیارستمی نگاه می‌کنیم مانند «خانه دوست کجاست؟» و «باد ما را با خود خواهد برد»، باز علاقه او به شعر نمایان می‌شود و درواقع سه‌گانه عباس کیارستمی اوج تقلای شاعرانه او است.

وی افزود: برای من خیلی دلایل تعلق خاطرم به نوع سینمای کیارستمی مشخص نبود و نمی‌دانستم چرا این سفر سینمایی عباس کیارستمی تا این حد برای من جذاب است درحالی که ردپایی از این نگاه در آثار خود نیز دیده می‌شود. به نظرم دلیلش این بود که کیارستمی به بهترین شکل ممکن بلد بود یک شعر را در فیلم سینمایی به تصویر بکشد و فیلم‌های او علی‌رغم اینکه داستان مشخصی نداشتند اما‌ کاملا دراماتیک هستند. نکته قابل توجه اینکه هرگز این مفاهیم شاعرانه به صورت شعاری در فیلم کیارستمی مطرح نمی‌شدند بلکه مربوط به ذات خود فیلم‌ بودند.

در دانشگاه‌های دنیا بخشی به نام کیارستمی تدریس می شود

کلاری با بیان اینکه یکی از ویژگی‌هایی آثار کیارستمی این است که همه‌چیز به شدت شخصی است، گفت: کیارستمی سعی می‌کرد تمام‌ تجهیزات پشت صحنه را تاحد امکان محدود کند. اینکه به عنوان یک فیلمبردار بخواهید با عباس کیارستمی کار کنید، بسیار سخت است و نباید این تلقی ایجاد شود که او تمام صحنه را خودش می‌چید بلکه ما همه‌چیز را برنامه‌ریزی می‌کردیم و جزئیات اهمیت بسیاری داشتند.

وی خاطرنشان کرد: مهم‌ترین دانشگاه‌های سینمایی دنیا بخش عباس کیارستمی را آموزش می‌دهند و سینمای او کاملا در دنیا جا افتاده است. این مکتب و سبک و سیاق در فیلمسازان پس از او ازجمله کوروساوا، نوری بیلگه جیلان، دیوید لینچ و… به وضوح دیده می‌شود. آقای کیارستمی در نقطه و زمان درستی مطرح شد؛ زمانی که در ایران انقلاب شده و نگاه مردم جهان به ایران معطوف شده بود. او توانست چهره‌ای از مردم این کشور را به دنیا نشان دهد که کاملا نسبت به چیزی که در رسانه‌ها مطرح شده، متفاوت بود.

کیارستمی بازیچه جشنواره‌ها نشد

کلاری با بیان اینکه «خانه دوست کجاست؟» یک فیلم صلح‌طلب است، بیان داشت: در فیلم‌های عباس کیارستمی آدم‌ها سوال‌هایی مطرح می‌کنند، اما پاسخ مشخصی برایشان وجود ندارد و ما از بطن روایت فیلم به پاسخ‌های محکم‌تری برای این سوالات می‌رسیم. کیارستمی در روند زندگی خودش کودکی غالبی داشت و این سرگشتگی و بازی‌گوشی در زندگی‌اش همواره جاری بود و در فیلم‌هایش نیز نمایان می‌شد.

وی تاکید کرد: عباس کیارستمی بازیچه جشنواره‌ها نشد و جوایز را جدی نگرفت و مسیرش را به درستی پیش گرفته بود اما تقدیر کارش را ساخت.

این استاد فیلمبرداری پیشکسوت سینما، گفت: هیچکس بر این باور نیست که عباس کیارستمی ذهن ساده‌ای داشت همه معتقد هستند که او ذهن بسیار پیچیده و چند وجهی داشت و چشم‌ او در محیط و فضاهایی، جزئیات شگف‌انگیزی را می‌دید.

وی ادامه داد: الزاما واقعیت محض باورپذیر نیست بلکه شما واقعیت را باید به نوعی بسازید که قابل باور باشد و تبحر عباس کیارستمی دقیقا در همین نکته بود.

کلاری در پایان صحبت‌های خود بیان داشت: عباس کیارستمی با زبان، فرهنگ و ماهیت ایرانی پیوند خورده بود.

پیدا کردن گوهر انسانیت از ارزش‌های مهم فیلم است

در ادامه این نشست عبدالجبار کاکایی با اشاره به خلوص فیلم «خانه دوست کجاست؟» گفت: من نسبت به توانایی سینما رشک می‌برم زیرا توانسته است در برخی موارد شعر را به حاشیه ببرد و خیلی حرف‌ها را می‌توان در پرده سینما واضح‌تر بیان کرد. پایه و اساس مفهومی «خانه دوست کجاست؟» تقابل مدرنیته و سنت است. درواقع این فیلم نشان می‌دهد که تمام تلاش بشر، برای پیدا کردن گوهر ارزشمند اخلاق و انسانیت در تلاش هستند.

وی افزود: در حوزه شعر ما در تقابل میان سنت و مدرنیته رویکردمان تسلیم بود و یک نوع بازگشت و رجوع به گذشته در ادبیات شکل گرفته بود. این اتفاق در فیلم‌ «هامون» زنده یاد داریوش مهرجویی نیز به نوعی روایت شده است.

کاکایی تصریح کرد: پیدا کردن گوهر انسانیت و شرافت، پیدا کردن ارزش‌های سنتی و تقابل سنت و مدرنیته از ارزش‌های مهم این فیلم هستند.

کشف نگاه کودکانه کیارستمی نسبت به زندگی

کاکایی درباره نسبت فیلم با شعر سهراب سپهری نیز بیان داشت: نگاه یک کودک به جهان بدون پیش‌فرض است و ما هرچه سن‌مان بالاتر می‌رود، پیش‌فرض‌های ذهنی‌مان نسبت به عناصر جهان بیشتر می‌شود. به عقیده من نگاه عباس کیارستمی در این فیلم کشف نگاه کودکانه نسبت به زندگی بود. سهراب سپهری نیز تقریبا همین مفاهیم‌ را در شعرش برجسته می‌کند. درواقع عباس کیارستمی بروز و تجلی یک سهراب سپهری در عرصه سینما بود.

وی با اشاره به مفهوم دوستی ادامه داد: هدف این فیلم در نهایت کشف مفهوم دوستی است نه خود دوست. درواقع تلاش انسان ایرانی برای حفظ صداقتش در جهان مدرنیته به مثابه همان تلاش کودک در فیلم «خانه دوست کجاست؟» است.

کاکایی در بخش دیگری از این نشست گفت: مولانا محصول محیط شهری و مدارس کلاسیک فقهی و شمس برخاسته از نظام روستایی بود. مواجهه این دو باهم باعث شد تا مولانا با نظام مفهومی آشنا شود که فراتر از نظام درس و مدرسه است.

وی درباره شاعرانه‌ترین صحنه فیلم «خانه دوست کجاست؟» گفت: خیلی از صحنه‌ها و دیالوگ‌های این فیلم شعرهستند اما مواجهه پسربچه با پدربزرگش بسیار برای من نمادین بود.‌ همچنین سکانس پایانی فیلم و این دیالوگ که «من مشق تو را نوشتم» برای من بسیار جالب توجه بود.

کیارستمی به من یاد داد فریب دنیای رنگارنگ را نخورم

کاکایی ادامه داد: تأثیرپذیری عباس کیارستمی از اشعار سهراب سپهری کاملا مشهود بود و فضاسازی کلاس درس در فیلم او شبیه به اشعار کتاب «اتاق آبی» سهراب سپهری است.

وی با اشاره به یادداشتی که پس از تماشای فیلم «خانه دوست کجاست؟» برای کیارستمی نوشته بود، خاطرنشان کرد: ما در دهه شصت بیشتر ذیل مجادلات سیاسی و اجتماعی شعر می‌گفتیم و من با دیدن فیلم‌ کیارستمی و نگاه انسانی در بطن جامعه به یکباره به سن ۱۶ و ۱۷ سالگی‌ خودم پرتاب شدم. فیلم‌ کیارستمی هویت جامعه را به من معرفی کرد و نگاه من در آن زمان از مسائل سیاسی و اجتماعی به مسائل سنتی سوق پیدا کرد. از همانجا بسیاری از غزل‌ها و اشعارم درباره فضای سنتی شهرم ایلام سروده شد.‌ من از عباس کیارستمی یاد گرفتم‌ که فریب این‌ دنیای رنگارنگ را نخورم.

«خانه دوست کجاست» نسبت مستقیمی با وطن دارد

رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی هم که در میان تماشاگران این نشست حاضر بود با تشکر از مجموعه تصویرشهرشهرداری تهران، سالن های سینما و تهیه کنندگان آثار جهت مشارکت در برنامه «سینمای ایران برای وطن» و همکاران در سازمان سینمایی، فیلمخانه ملی و موزه سینما که شرایط برگزاری چنین برنامه ای را فراهم کردند گفت: عباس کیارستمی بزرگ و یک افتخار بزرگ برای ایران و سینمای ایران است. به قول برخی از اندیشمندان شعر درهر اثر هنری جریان دارد و اثر هنری نیز در شعر ساکن می‌شود و یک رابطه شکلی و معناداری بین ساخت اثر هنری و سرایش شعر وجود دارد. شما گاهی با گوش اثر هنری را می‌شنوید و گاهی با چشم یک اثر هنری را می‌شنوید. این‌ شنیدن یعنی افق انسان برای پذیرش حقیقت باز است و این‌ نکته به درستی در سینمای عباس کیارستمی دیده می‌شود.

وی با اشاره به اینکه کیارستمی فخر سینمای ایران است، بیان داشت: به همین دلیل است که اولین روز از مجموعه رویداد« سینمای ایران برای وطن» را با نمایش فیلم «خانه دوست کجاست» به یاد عباس کیارستمی شروع کردیم که نسبت مستقیمی با وطن دارد.

فریدزاده با بیان اینکه «خانه دوست کجاست؟» سکنی گزیدن آدمی در زبان و نسبت او را با جهان تایید می‌کند، گفت: عباس کیارستمی پیوند عمیقی با زبان و شعر داشت و بسیار متواضعانه این امر را بیان‌ می‌کرد.

وی ادامه داد: کیارستمی پیوند عمیقی با زبان و شعر داشت و خیلی متواضعانه این مساله را پنهان می‌کرد و به دنبال فخرفروشی نبود. او با شعر و خاک عمیقا پیوند داشت و یکی از ایرانی ترین فیلمسازان سینمای ایران است.

رییس سازمان سینمایی در پایان تاکید کرد: تقریبا هیچ‌یک از دانشکده‌های تخصصی سینما در جهان را پیدا‌ نمی‌کنید که آثارعباس کیارستمی در آنجا به نمایش درنیاید و تدریس نشود و افسوس که این‌ فیلمساز بزرگ در سرزمین خود غریب واقع شد.

در ابتدایاین نشست حمیدرضا مدقق که اجرای برنامه را بر عهده داشت، گفت: «خانه دوست کجاست؟» به عنوان دومین اثرعباس کیارستمی یکی از پرافتخار ترین فیلم های سینمای ایران محسوب می شود که برای اولین فیلم برنامه «سینمای ایران برای وطن» در نظر گرفته شده است و جا دارد از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان برای اصلاح و مرمت فیلم که با همکاری یک شرکت خارجی انجام شده است تشکر کنیم.

اولین روز برنامه «سینمای ایران برای وطن» با نمایش فیلم «خانه دوست کجاست؟» آغاز شد و پیش از نشست نیز آنونس این فیلم با صدای بهروز رضوی پخش شد.

این برنامه امروز(یک شنبه) با نمایش فیلم «شیر سنگی» ساخته مسعود جعفری جوزانی در ساعت ۱۶ در موزه سینما ادامه پیدا می‌کند و در ساعت ۱۸ نشست فیلم با حضور کارگردان و علیرضا شجاع نوری تهیه کننده و بازیگراین فیلم برگزار می شود.

نوشته محمود کلاری: «خانه دوست کجاست؟» یک فیلم صلح‌طلب است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اسامی فیلم‌های سینمایی به این شرح است: «۷۶۰۰» (بهروز باقری)، «احمد» (امیرعباس ربیعی)، «آپاراتچی» (قربانعلی طاهرفر)، «آسمان غرب» (محمد عسگری)، «آفتاب گرگ و میش» (محسن دانشور بیری)، «بی‌تار» (جمیل رستمی)، «پدران» (سالم صلواتی)، «خورشید آن ماه» (ستاره اسکندری)، «سون‌سوز» (رضا جمالی)، «شوماه» (مژگان بیات)، «عروسک» (اصغر یوسفی‌نژاد)، «عزیز» (مجید توکلی)، «کاژه» (مجتبی سعیدزاده)، «مسخ نرگس» (حامد علیزاده)، «میرو» (حسین ریگی) و «نوروز» (سهیل موفق).

محمدعلی باشه‌آهنگر، کارگردان، دانش‌آموخته رشته سینما گرایش کارگردانی از دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر است. او فیلم‌های تحسین‌شده‌ای چون «فرزند خاک» و «ملکه» را در کارنامه دارد. «بیداری رؤیاها»، « سرو زیر آب» و «سینما متروپل» از دیگر ساخته‌های باشه‌آهنگر است.

حامد بهداد، بازیگر، سابقه همکاری با بسیاری از کارگردانان سرشناس سینمای ایران مانند عباس کیارستمی، ناصر تقوایی، اصغر فرهادی، بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، بهمن فرمان‌آرا و… را دارد. او برای «جرم» برنده جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از جشنواره فیلم فجر شد و برای فیلم‌های «آخر بازی»، «روز سوم»، «هفت دقیقه تا پاییز»، «آرایش غلیظ» و «قصر شیرین» نیز نامزد دریافت جایزه بازیگری از این جشنواره بود.

ابوالفضل جلیلی، کارگردان، فیلمنامه‌نویس و تدوینگر یکی از معتبرترین فیلمسازان ایرانی در سینمای جهان به شمار می‌رود. او سازنده فیلم‌های تحسین‌شده «گال»، «رقص خاک»، «دان»، «دلبران» و «حافظ» است که در جشنواره‌های بین‌المللی حضور پررنگی داشتند و موفق به کسب جوایز شدند. جلیلی در نوامبر ۲۰۰۸ در بخش ویژه سی‌امین دوره جشنواره سه قاره در فرانسه مورد تجلیل قرار گرفت.

نیکی کریمی، بازیگر، کارگردان و عکاس که بازی‌ها و کارگردانی او در جشنواره‌های داخلی و خارجی بارها تحسین شده، از سال ۱۳۶۹ وارد سینمای ایران شد و در این مدت علاوه بر بازی‌های تحسین‌شده در فیلم‌های «عروس»، «سارا»، «پری»، «دو زن» و بسیاری آثار دیگر، کارگردانی پنج فیلم «آتابای»، «چند روز بعد»، «سوت پایان»، «یک شب» و «شیفت شب» را نیز تجربه کرد. او علاوه بر دریافت جوایز خارجی و داخلی برای نقش‌آفرینی‌هایش، به‌عنوان داور در ترکیب داوری معتبرترین جشنواره‌های جهانی حاضر شده است.

محمود کلاری، فیلمبردار و کارگردان، ازجمله فیلمبرداران صاحب سبک سینمای ایران است که در مدت‌زمان نزدیک چهار دهه فعالیت خود در سینما توانسته تجربیات متفاوتی را ثبت کند؛ از «سرب» و «مادر» تا «ای ایران» و «سارا» و سال‌ها بعد خلاقیتی که در «خون‌بازی»، «جدایی نادر از سیمین» و بسیاری آثار دیگر همچون «درخت گلابی»، «برف روی کاج‌ها»، «بادیگارد» و… صرف کرد. او سه فیلم سینمایی «ابر و آفتاب»، «رقص با رؤیا» و «تابستان همان سال» را هم کارگردانی کرده است.

رضا کیانیان، بازیگر شناخته‌شده سینمای ایران است که همکاری‌های او با کارگردانانی چون ابراهیم حاتمی‌کیا، بهمن فرمان‌آرا، بهرام بیضایی، کمال تبریزی و رضا میرکریمی به‌یادماندنی‌ترین بازی‌های او را در سینمای ایران ثبت کرده است. او برای بازی در «آژانس شیشه‌ای» و «خانه‌ای روی آب» به فاصله چهار سال موفق به کسب سیمرغ بلورین از جشنواره فیلم فجر شد.

محمدحسین لطیفی، کارگردان، نویسنده و تهیه‌کننده و سازنده فیلم‌های سینمایی چون «عینک دودی»، «خوابگاه دختران»، «روز سوم» و مجموعه‌های تلویزیونی نظیر «صاحبدلان»، «دودکش» و «سر دلبران» است. لطیفی همچنین دو سریال «ساخت ایران» و «قلب یخی» را برای شبکه نمایش خانگی ساخت.

نخستین دوره جشنواره ملی فیلم اقوام ایرانی توسط موسسه فرهنگی هنری فصل هنر و‌ بنیاد ایران‌شناسی با شعار «اقوام، ریشه ایران‌زمین»، ۲۶ تا ۳۰ اردیبهشت‌ در تهران برگزار می‌شود.

بخش اصلی جشنواره شامل فیلم‌های داستانی (سینمایی و کوتاه)، مستند، انیمیشن، فیلمنامه و نماهنگ منطبق با موضوع جشنواره است که گستره‌ زیست‌بوم، آیین‌های فرهنگی و مذهبی، سبک زندگی، آداب و رسوم و سنن اقوام ایرانی، تاریخ اقوام، میراث فرهنگی ملموس و ناملموس و ظرفیت‌های گردشگری را در برمی‌گیرد.

نوشته معرفی داوران بخش سینمایی جشنواره ملی فیلم اقوام ایرانی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمود کلاری در «تابستان همان سال» مخاطب خود را به بزمی از رنگ و نور دعوت می‌کند. قاب‌های چشم‌نواز و فضاسازی خیره‌کننده کلاری‌ها (محمود کلاری در مقام کارگردان و کوهیار کلاری در مقام مدیر فیلمبرداری) دریچه‌ای است برای ورود به دنیایی که گویی «عطا» بر کرسی دانای کل آن تکیه زده است اما بیش از هر چه دیده و می‌بیند، می‌خواهد خودش را روایت کند.

فیلم داستان چندان پیچیده‌ای ندارد. عطا در موقعیتی غریب و ناآشنا، در مقابل رمالی قرار می‌گیرد که به خواست عمه مرضیه، قرار است ابعاد پنهان یک دزدی خانوادگی را افشا کند. عطا از همه جا بی‌خبر است و تنها به قاعده شیطنت و بی‌حوصلگی، دروغی می‌گوید تا خود را برهاند. همین دروغ بچه‌گانه اما همچون سنگ‌ریزه‌‌ای که آرامش سطح آب در مردابی آرام را برهم می‌زند، امواجی پدید می‌آورد که حتی قهرمان زندگی عطا، یعنی داوود هم از آن مصون نمی‌ماند و همه این‌ها تبدیل به بزرگ‌ترین عذاب وجدان زندگی یک کودک می‌شود. عطا دروغ می‌گوید اما تقاصش را قهرمان زندگی‌اش پس می‌دهد. بزرگ‌ترها به او وعده داده بودند که زمان همه چیز را به دست فراموشی می‌سپارد اما عطای سالخورده و موسپید، هیچ‌گاه آن روزها و آن لحظه‌ها را فراموش نکرد.

«تابستان همان سال» انعکاسی به یادماندنی از عمیق‌ترین تجربه‌های زیسته یک هنرمند است. محمود کلاری بی‌تردید برشی از «خود» را در فیلم به تصویر درآورده تا مخاطبانش را هم در بزم جان گرفتن آن لحظه و آنی که شاید همگی فراموشش کرده بودیم، مهمان کند.

محمود کلاری که سال‌ها ردای یکی از معتبرترین مدیران فیلمبرداری سینمای ایران را برتن داشته، حالا باردیگر برکرسی کارگردانی تکیه زده و اثری را به سرانجام رسانده که بیش از «داستان» مخاطب را درگیر «فضا» می‌کند و چه هوشمندانه که نام اولیه فیلمنامه‌اش را «آینه» گذاشته بود. آینه‌ای که گویی در برابر مخاطب قرار می‌گیرد تا شاید در مواجهه با محاکات شخصی عطا، در مرور خاطرات گذشته، لحظات فراموش‌شده اما تأثیرگذار زندگی خود را به یاد آورد. مخاطبی که دل به جهان فیلم می‌سپارد و از لایه منطقی فرازوفرودهای داستانی آن عبور می‌کند، با «خود» مواجه می‌شود و می‌تواند لحظه‌ها و آن‌هایی را به یاد بیاورد که گاهی طعم حسرت و عذاب‌ وجدان دارند و گاهی طعم عشق؛ چیزی از جنس همان لحظه درخشان تماشای دزدکی رقص دخترعمه در حیاط، با دامنی قرمز، در قاب پنجره‌ای که دیگر نیست.

نوشته من هیچ‌وقت فراموش نکردم… اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست محمود کلاری؛ کارگردان، علی اوجی؛ تهیه‌کننده، سمیرا حسن‌پور، فریبا نادری، رایان سرلک، رونیکا بهرام‌زاده بازیگران، کوهیار کلاری؛ مدیر فیلمبرداری، کامیاب امین‌عشایری؛ طراح صحنه حضور داشتند.

در ابتدای این نشست، علی اوجی؛ تهیه‌کننده این فیلم گفت: همیشه زحمت ما روی دوش اهالی رسانه است و از شما تشکر می‌کنم. امیدوارم فیلم را دوست داشته باشید.

وی درباره دلیل همکاری و همراهی چنین فیلمی توضیح داد: من در سینمای تجاری رشد کردم اما سلیقه من را به این سمت سوق داد. من یک کاراکتر بازیگر دارم که گاهی خودش را فدای یک شخصیت دیگر می‌کند تا چنین فیلمی بسازد. گاهی برای اینکه پول چنین پروژه‌ای را مهیا کنم حتی در یک رئالیتی شوها بازی کرده‌ام.

اوجی ادامه داد: هر لحظه حضور کنار آقای کلاری برای تمام گروه مانند یک کلاس درس بود. هر فریم این فیلم حساب شده است و ایشان با وسواس دیالوگ‌ها را جلو برود. این را هم بگویم که آقای کلاری کارگردان و فیلمبردار دو شخصیت متفاوت و هر دو بی‌نظیر هستند.

سپس محمود کلاری؛ کارگردان فیلم عنوان کرد: من قبلاً به نوعی آن طرف صحنه بودم و روزگاری عکاس بودم و در نشریات کار می‌کردم و اکنون این طرف صحنه هستم. در همین ابتدای برنامه از شما بابت صدای بد پخش فیلم در سالن عذرخواهی می‌کنم. امروز روز دوم جشنواره است و امیدوارم مجریان برگزاری جشنواره نظمی به این‌ نمایش‌ها دهند تا فیلم‌ها درست‌تر دیده شوند. دقیقه ۲۰ فیلم هنوز افراد در سالن رفت و آمد می‌کردند.

وی ادامه داد: این همه در جشنواره‌های مختلف در جهان شرکت کرده‌ایم و من تاکنون چنین چیزی ندیده‌ام و افراد پس از پخش فیلم دیگر حق ندارند وارد سالن شوند.

کلاری افزود: اگر افراد نریشن اول فیلم را نشوند، متوجه داستان نمی‌شوند. واقعیت امر این است که من سعی کردم در این فیلم قصه‌گو باشم؛ دقیقاً مانند مادربزرگ خودم و سعی کردم ۹۰ دقیقه برای مخاطبان قصه تعریف کنم زیرا در سینمای ما اکنون قصه‌گویی رنگ‌ باخته است. و درنهایت باز از شما عذرخواهی می‌کنم البته شاید عذرخواهی وظیفه و کار من نباشد.

وی درباره ساخت تک‌پردگی و خاطره‌محور بودن فیلم و ریتم کند آن توضیح داد: هیچ تدبیری برای ریتم کند یا تند فیلم نداشتیم. براساس تجربه ۴ دهه‌ای در ارتباط با افرادی که با آن‌ها در ارتباط بودم و از هر کدام آموخته‌ام، فکر کردم که در ارتباط با موضوع باید فیلم بسازی و ریتم تند و کند به برداشت مخاطب روز بستگی دارد. این را از من بشنوید که دست‌کاری در این مقوله به فیلم ضربه می‌زند. فیلمی که فطرت کندی دارد، هیچ‌گونه تند نمی‌شود و فیلم با مضمون و محتوای هر سکانس ریتم می‌گیرد. درنهایت به نظرم فیلم ریتم متناسب با خودش را دارد.

محمود کلاری درباره خراب شدن خانه مادری در پایان این فیلم توضیح: داریم می‌بینیم که بافت قدیمی شهر در حال خراب شدن است و جای خود را به یک معماری بی‌هویت می‌دهد. من متولد و بزرگ شده تهران هستم و ریشه خانوادگی من به شمال تهران باز می‌گردد. نیما یوشیج با پدربزرگ من همشهری بودند و شعری از نیما درون‌مایه اصلی فیلم من بود.

وی افزود: الفت و مناسبات و آن جنس از روابط دیگر به شکل قابل‌توجهی رنگ باخته است و درس‌ها و روابط این فیلم جهانی را تصویر می‌کند که به سالیان رشد نسل ما برمی‌گردد.

سمیرا حسن‌پور طی صحبت‌هایی بیان کرد: دوست دارم در ابتدا این را عرض کنم که من آدم خوش‌شانسی هستم زیرا اولین بار در سینما مقابل دوربین آقای کلاری رفتم، جایزه‌ام را در جایی گرفتم که ایشان داور بودند و اکنون هم توانستم در فیلم ایشان بازی کنم.

وی‌ ادامه داد: در این فیلم من نقش مادر عطا را داشتم. این فیلم در دهه گذشته بود. نقش «آتی» در این فیلم در دوری شوهرش زندگی می‌کرد و ایفای نقش این شخصیت درون‌گرا باعث شد که از باقی نقش‌هایم جدا شوم.

فریبا نادری نیز گفت: زمان فیلم در گذشته است اما نمونه‌های امروزی چنین شخصیتی اکنون هم وجود دارند. زنانی که وضعیت مالی بهتری نسبت به دیگر افراد خانواده دارند و درعین مهربانی ویژگی‌های دیگری هم دارند. شخصیت این فیلم بلد نیست که راحت حرف بزند و عقده‌های دوران کودکی کم کم در وجودش ریشه دوانده است.

وی افزود: آقای کلاری یکی از بزرگ‌مردان تاریخ سینمای ایران هستند و از هر لحظه این فیلم لذت بردم.

رایان سرلک؛ بازیگر خردسال این فیلم گفت: به همه حاضران سلام عرض می‌کنم. برای من افتخار بزرگی بود که در فیلم آقای کلاری بازی کنم.

به من خیلی خوش گذشت و از ایشان بسیار یاد گرفتم. همچنین خوشحالم که کنار بازیگران این فیلم بازی کردم.

وی درباره سخت‌ترین سکانس خود در این فیلم گفت: تابستان همان سال در زمستان همان سال ضبط شد و در سرمای زمستان باید لباس تابستانی می‌پوشیدیم و سخت‌ترین سکانس برای من سکانسی بود که در بازارچه همه با شال و کلاه و کاپشن بودند و من با لباس تابستانی! و البته سکانس حوض که من داخل آن رفتم نیز سخت بود.

رونیکا بهرام‌زاده دیگر بازیگر خردسال گفت: سلام می‌کنم به همه عزیزانی که در سالن حضور دارند. به آقای کلاری و آقای اوجی و عوامل پشت صحنه و تمام بازیگران خسته نباشید می‌گویم. از آقای کلاری تشکر می‌کنم که به من اعتماد کردند. امیدوارم از بازی من راضی باشند و مردم هم‌ «مصی» قصه را دوست داشته باشند.

کوهیار کلاری؛ مدیر فیلمبرداری این فیلم بیان کرد: اکنون در سینما فیلمبرداران خوبی داریم. من این شانس را داشتم که ۲۲ سال با آقای کلاری کار می‌کنم اما جایگاه مدیر فیلمبردار بودن این فیلم خیلی متفاوت بود. خیلی شانس بزرگی است که کنار کارگردانی کار کنید که خودش خدای فیلمبرداری است و زیباترین تصاویر سینمای ایران را ثبت کرده است.

کامیاب امین‌عشایری؛ طراح صحنه فیلم گفت: من به عنوان طراح صحنه با آقای کلاری در پوزیشن فیلمبردار چند فیلم کار کردیم و در این فیلم شرایط فرق داشت. کار کردن با آقای کلاری این‌گونه است که خودشان مسلط به مسئله هستند و کار کردن با ایشان برای طراح مانند یک کلاس درس است. واقعیت امر این است که اگر کم و کاستی بوده قطعاً از سمت من بوده است.

حمید نجفی راد؛ تدوینگر فیلم عنوان کرد: برای من افتخار عجیبی بود که توسط آقای کلاری انتخاب شوم و همیشه آرزو داشتم که با کارگردانان بزرگ کار کنم.

وی ادامه داد: همه ارکان فیلم از کارگردانی، صدا و… همه چیز فکر شده بوده است. ما درباره همه جزئیات فیلم صحبت می‌کردیم تا چالش‌های زندگی این خانواده درست روایت شود و مخاطب با کلیت داستان درگیر شود. آقای کلاری با وسواس نریشن ابتدایی را نوشتند تا مخاطب به درستی در قصه فیلم هدایت شود و اگر دوستان احساس کردند ریتم فیلم کند است، یک بار دیگر فیلم را در یک سالن خوب تماشا کنید. متأسفانه فیلم‌ها در این سالن ذبح می‌شوند.

این تدوینگر افزود: ما ۲ ماه و نیم با حضور آقای کلاری این فیلم را تدوین کردیم. ما با آقای کلاری زندگی کردیم تا زندگی این فیلم درست از آب دربیاید.

محمود کلاری در پایان گفت: من خیلی در این فیلم خوش‌شانس بودم و افرادی که کنار من حضور داشتند با تمام وجودشان کار کردند و همه داشته‌هایشان را گذاشتند تا این فیلم شکل بگیرد. ما در این فیلم یک خانه را به طور کامل ساختیم زیرا به دلایل مختلف در لوکیشن‌های دیگر امکان کار نداشتیم. قرار بود ما اواخر تابستان فیلم را شروع کنیم اما به دلیل مشکلاتی که پیش آمد مجبور شدیم در زمستان فیلمبرداری کنیم. در طول فیلم هم ‌عاشق این دو بازیگر کوچک شدم که همه شرایط و سختی‌ها را در طول فیلمبرداری تحمل کردند.

نوشته محمود کلاری: قصه‌گویی در سینمای امروز ما رنگ‌ باخته است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*بهرام ارک

بهرام ارک متولد ۱۳۶۸ در تبریز، نویسنده و کارگردان سینما است. وی ساخت فیلم‌های کوتاه «آفتاب سوخته»، «نجس»، «حیوان» و فیلم سینمایی «پوست» را در کارنامه کاری خود دارد. همچنین برنده دوم سینه‌فونداسیون جشنواره کن، جایزه بهترین کارگردانی از جشنواره فیلم کوتاه تهران و سیمرغ بهترین فیلم کوتاه جشنواره فیلم فجر، سیمرغ بلورین هنروتجربه برای فیلم «پوست» و نشان عباس کیارستمی از جشن حافظ بوده است.

*حسین دارابی

حسین دارابی متولد ۱۳۶۱ در تهران نویسنده و کارگردان سینما است. وی پیش از این کارگردانی و نویسندگی فیلم‌های کوتاه «علمک»، «کرایه‌ها آماده»، «دایو»، «مادربزرگ»، «چشم به راه»، «پرستار»، «تعقیب»، «قفل فرمان» و کارگردانی فیلم‌های بلند «مصلحت» و «هناس» را برعهده داشته است.

کسب دیپلم افتخار بهترین کارگردانی اول سی‌و نهمین جشنواره فیلم فجر، اثر برگزیده دهمین جایزه سینمایی ققنوس، برنده جشنواره بین‌المللی کورتی‌دا سوگنی ایتالیا، اثر منتخب جشنواره سلولارت آلمان، جشنواره بین‌المللی فیلم کلوژ رومانی، جشنواره فیلم ریور(بخش مرور سینمای ایران) ایتالیا، جشنواره ملل اتریش و… را در کارنامه کاری خود دارد.

*زهره زمانی

زهره زمانی متولد ۱۳۴۸ در بندرانزلی فیلمساز، نویسنده فیلمنامه و داستان کوتاه است. وی رییس انجمن سینمای جوانان بندرانزلی، رییس برنامه‌ریزان جشنواره بین‌المللی فیلم داکا، برنامه‌ریز جشنواره‌های فیلم «رنگین کمان» و یازدهمین جشنواره «مذهب امروز» ایتالیا بوده است. زمانی پیش از این سابقه داوری بخش بین‌الملل جشنواره «مذهب امروز» ایتالیا، ریاست هیات داوران فیلم‌های کوتاه جشنواره داکا، عضویت در هیات انتخاب سی‌وسومین جشنواره فیلم‌کوتاه تهران، داوری در ششمین جشنواره حقوق بشر نپال، داوری بخش فیلم‌های کوتاه بین‌الملل جشنواره کازان روسیه و… را برعهده داشته و برنده چندین جایزه بین‌المللی، سه جایزه اول از جشنواره‌های ایتالیا و داکا و دیپلم افتخار تالپین بوده است.

*بهروز شعیبی

بهروز شعیبی متولد ۱۳۵۸ در مشهد، بازیگر، نویسنده و کارگردان سینما است. وی تاکنون کارگردانی فیلم‌های «پرده نشین»، «دهلیز»، «باغ آلوچه»، «جامانده» را برعهده داشته و در آثاری همچون «تنهایی لیلا»، «مهمان داریم»، «طلا و مس»، «پسران مهتاب» و «آژانس شیشه‌ای» و… به ایفای نقش پرداخته است. کسب سیمرغ بلورین بهترین فیلم در بخش نگاه نو سی و یکمین جشنواره فیلم فجر و برنده جایزه بهترین کارگردانی مجموعه‌های تلویزیونی از شانزدهمین جشن حافظ برای «پرده‌نشین» از افتخارات این هنرمند است.

*سعید قطبی‌زاده

سعید قطبی زاده متولد ۱۳۵۷ در تهران، نویسنده، مجری، منتقد و مترجم است. وی نویسندگی و نقد در مجله «گزارش فیلم»، نویسندگی، ویراستاری و مسئولیت صفحه نقد هفته‌نامه سینما، دبیری تحریریه و نگارش نقد در ماهنامه «فیلم»، ترجمه فیلمنامه «دادگاه» اثر دیوید ممت، سردبیری و اجرای برنامه «شب‌های مستند»، عضویت در شورای تصویب فیلمنامه شبکه دو سیما، مشاوره در نگارش فیلمنامه بیش از ده تله فیلم و سریال، فیلمنامه‌نویسی و تدریس در دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌های سینمایی را برعهده داشته است. قطبی‌زاده تاکنون از انجمن صنفی روزنامه‌نگاران به عنوان خبرنگار و در سه دوره از جشن حافظ به عنوان منتقد تقدیر شده است.

*محمود کلاری

محمود کلاری متولد ۱۳۳۰ در تهران عکاس و مدیر فیلمبرداری سینما است. وی تاکنون فیلمبرداری آثار متعددی از جمله فیلم‌های «جدایی نادر از سیمین»، «خانه‌ای روی آب»، «از کرخه تا راین»، «سارا»، «مدرسه موش‌ها»، «عنکبوت»،«کلمبوس»، «بمب؛ یک عاشقانه»، «بهت»، «خوک»، «ساعت ۵ عصر»، «بادیگارد»، «فراری»، «هفت ماهگی»، «کوچه بی‌نام»، «مرگ ماهی»، «اشباح»، «استرداد» و… و کارگردانی فیلم‌های «رقص با رویا» و «ابر و آفتاب» را برعهده داشته است.

کسب و دریافت عناوین و جوایزی از جمله بهترین فیلم‌برداری جشنواره فیلم فجر برای فیلم‌های «گبه»، «سرب»، «شیر سنگی»، «جدایی نادر از سیمین»، «بوی کافور عطر یاس»، جایزه اومبای طلایی از جشنواره بین‌المللی فیلم ماردل پلاتا آرژانتین، تندیس یک عمر دستاورد هنری از جشنواره دوبلین ایسلند، بهترین دستاورد هنری برای فیلمبرداری سیاه و سفید «خون بازی» و… از جمله افتخارات این هنرمند پیشکسوت و مطرح است.

*محمدحسین لطیفی

محمدحسین لطیفی متولد ۱۳۴۱ در تهران فیلمنامه‌نویس، کارگردان و تهیه‌کننده سینماست. ساخت فیلم‌های سینمایی «مرد نقره‌ای»، «به وقت خماری»، «اسب سفید پادشاه»، «پاریس تا پاریس»، «توفیق اجباری»، «روز سوم»، «خوابگاه دختران»، «دختر ایرونی»، «غریب»، «سرعت» و سریال‌های «سر دلبران»، «تنهایی لیلا»، «دودکش»، «نردبام آسمان»، «صاحبدلان»، «وفا»، «سفر سبز»، «همسایه‌ها» و «کت جادویی» در کارنامه کاری این هنرمند به چشم می‌خورد. لطیفی همچنین تاکنون جوایز زیادی از جمله سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی، بهترین فیلم، بهترین فیلم از نگاه ملی و جایزه ویژه هیات داوران در بخش مقاومت بین‌الملل به ترتیب برای فیلم‌های «روز سوم»، «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» و «غریب» را از جشنواره فیلم فجر از آن‌خود کرده است.

چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌کوتاه تهران به دبیری مهدی آذرپندار تا ۲ آبان ۱۴۰۲ در حال برگزاری است.

نوشته معرفی داوران مسابقه سینمای ایران چهلمین جشنواره فیلم‌ کوتاه تهران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*علی ملاقلی‌پور: ‌حرکت‌های چیپ در کمدی خنده‌آور نیست!

‌گفت‌وگو درباره فیلم‌های کوتاه ژانر اردوی فیلم‌سازی همدان در اولین نشست از دومین روز جشنواره چهلم فیلم کوتاه تهران، نخستین برنامه این روز بود که با حضور علی ملاقلی‌پور و حسن حسینی تهران برگزار شد.

ملاقلی‌پور در این نشست به‌ دشواری تولید فیلم کمدی اشاره کرد و گفت: تولید کمدی یک ماجرای دشوار است و اگر مسیر تولید آن به‌درستی محقق نشده باشد می‌تواند کارگردان و نویسنده را زمین‌گیر کند و اصلاً کمدی نباشد. به نظرم دشواری این ژانر با تمام ژانرها فرق دارد و اگر بمب خنده‌ای که قرار است از مخاطب خنده بگیرد عمل نکند، کار لوس می‌شود.

وی طراحی موقعیت برای خنده را دشوار دانست و افزود: طراحی چنین صحنه‌هایی بسیار خطرناک است چون بسیاری از صحنه‌ها وجود داشته که نتوانسته‌اند نتیجه مطلوب را حاصل کنند. به همین خاطر دقت در فیلم‌نامه و تمام مراحل تولید مهم است.

کارگردان فیلم «قندون جهیزیه»، موفقیت رضا عطاران و جواد عزتی در آثار کمدی را  دلیل جدیت در بازیگری دانست و تأکید کرد: برخی فکر می‌کنند حرکت‌های چیپ؛ خنده‌آور است اما چنین نیست. حرکت چیپ در کمدی خنده نمی‌آورد بلکه جدی بازی کردن و فعل و انفعالاتی که نوعی از بی‌شعوری در آن وجود داشته باشد علت خنده می‌شود. معتقدم اگر بازیگر آگاه باشد که قرار است در فیلم ابلهانه بازی کند، سوخت می‌شود.

وی فیلم «اجاره‌نشین‌ها» از زنده‌یاد داریوش مهرجویی را یک الگوی موفق از کمدی نام برد و افزود: یکی از دلایل موفقیت فیلم اجاره‌نشین‌های استاد مهرجویی به خاطر نقد درستی بود که داشت؛ این فیلم در یک جایگاه درست نقد می‌کند و همین باعث شده است کمتر فیلمی بتواند از حیث محتوا به آن نزدیک شود.

*برگزاری نشست کارگردان با مدیر برنامه‌ریزی با حضور تبریزی و احمدی

نشست تخصصی گفت‌وگوی کارگردان با مدیر برنامه‌ریزی با حضور کمال تبریزی و مصطفی احمدی، دومین نشستی بود که در روز دوم برگزار شد.

کمال تبریزی در این نشست که به مدیریت برنامه‌ریزی در سینما مربوط می‌شد، بیان کرد: معتقدم پیش‌بینی صحنه قبل از فیلم‌برداری از اهمیت بسزایی برخوردار است. ما حتماً یک الی دو روز قبل از اینکه در لوکیشن فیلم اقدام به فیلم‌برداری کنیم؛ باید با بازیگران و دیگر عوامل فیلم در فضا قرار گرفته و تمرین کرده باشیم، چراکه دقیقاً می‌دانیم که قرار است با چه مکانیزمی در مکان لوکیشن قرار داشته باشیم.

تبریزی تأکید کرد: من فکر می‌کنم هنوز سینمای ایران به نقطه‌ای با رئالیزم بالا نرسیده است و یکی از وظایف بچه‌ها هماهنگی لوکیشن‌ها و کارهای تصویربرداری است.

مصطفی احمدی نیز بیان کرد: ما کارگردان‌های بسیار قهاری در دنیا و ایران داریم که دکوپاژ انجام نمی‌دهند و کارگردان‌هایی که دکوپاژ انجام نمی‌دهند مدت زمان بیشتری را برای فیلم‌سازی صرف می‌کنند که معمولاً خودشان دستیار کارگردان هم می‌مانند.

*علیرضا تابش: جشنواره فیلم کوتاه تهران یک میراث فرهنگی است

علیرضا تابش مشاور معاون میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و مدیرعامل سابق بنیاد سینمایی فارابی با حضور در چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران و پردیس سینمایی ملت گفت: وزارت میراث فرهنگی از ایده‌های ساخت فیلم‌های بومی حمایت می‌کند.

امسال رویکرد و شعار جشنواره چهلم فیلم کوتاه تهران، توجه به بومی‌گرایی در ژانر است. در فیلم کوتاه ژانر و فرم و ساختار خیلی مهم است.

وی ادامه داد: جشنواره فیلم کوتاه تهران که چهل سالگی‌اش امسال درحال برگزاری است، خودش به یک میراث فرهنگی مهم در سینما تبدیل شده است. فیلم کوتاه پیوند عمیق و وثیقی با فیلم‌سازان‌ سراسر کشور دارد، از این جهت جشنواره فیلم کوتاه تهران را جشنواره مهمی می‌دانم و امسال هم بعد از سال‌های کرونا جشنواره به شکل قبلی برگشته‌ایم.

تابش با تأکید بر حفظ نیروی انسانی خلاق گفت: سیاست‌های انجمن سینمای جوانان ایران بسیار تعیین‌کننده است و مشوق‌هایی که انجمن می‌تواند با توجه به تحولات فناورانه تولید کند از اتفاقات لازم و ضروری است.

جشنواره فیلم کوتاه تهران در این ۴۰ سال فراز و فرودهای زیادی داشته است حتی در دوران جنگ ۸ ساله و دوران دفاع مقدس هم فیلم تولید می‌کردند. عمیقاً معتقدم رویکرد خود انجمن سینمای جوانان ایران در ارتقای سطح فیلم‌سازی در کشور و جذب مشارکت فیلم‌سازان با افکار و ایده‌های مختلف و متنوع می‌تواند تعیین‌کننده باشد. به این دلیل که ما با ایده‌ها و افکار و سلیقه‌های متنوعی سر و کار داریم، اینکه یک مدیر، هنر حفظ نیروی انسانی را داشته باشد، مهم است.

*محمود کلاری: گاهی باید فیلم را از رئالیسم خارج کنیم

نشست گفت‌وگوی کارگردان با عوامل (مدیر فیلم‌برداری) در مرحله پیش‌تولید فیلم به میزبانی و دبیری کمال تبریزی و با حضور محمود کلاری؛ فیلم‌بردار برجسته سینمای ایران در دومین روز از جشنواره فیلم کوتاه تهران برگزار شد.

محمود کلاری در این نشست، مطرح کرد: سینما این‌چنین است که ما ابتدا انتخاب می‌شویم. ۲۰ فیلم‌نامه اول را که فیلم‌برداری کردم عمدتاً به آن‌ها از زاویه فیلم‌برداری نگاه می‌کردم یعنی مثلاً نگاه می‌کردم چقدر در فیلم لحظات شب داریم و چقدر روز و … جلوتر که آمدم خود فیلم‌نامه هم برایم مهم بود یعنی رسیدن به پاسخ این سؤال که از این فیلم‌نامه چه فیلمی درمی‌آید. فکر کنم در این چهل سال بیش از ۵۰۰ فیلم‌نامه خواندم که برخی از آن‌ها ساخته شد و برخی نشد. حاصل این خواندن‌ها تجربه‌ای بود که به من آموخت به پیش‌بینی نهایی نزدیک شوم.

وی عنوان کرد: گاهی باید فیلم را از رئالیسم خارج کنیم البته این به معنای آن است که دست ما در فیلم‌سازی باز است. گاهی باید کارگردان به عوامل اعتماد کند. وقتی کارگردان به قدری به شما اطمینان می‌دهد و از پس آن شما همه وجود خود را برای فیلم می‌گذارید، کار بهتر پیش می‌رود.

این فیلم‌بردار با یادی از مرحوم داریوش مهرجویی، گفت: فقدان یکی از بهترین فیلم‌سازان ایران و جهان آقای مهرجویی را تسلیت می‌گویم. ما سر فیلم «سارا» بودیم به من توضیح داد که یکی از سکانس‌ها را به چه نحو می‌خواهد. به او گفتم یکی از تصاویر فلو می‌شود، آقای مهرجویی گفت چه ایرادی دارد. در تدوین هم دیدیم چقدر همه چیز خوب درآمده بود اینجاست که شما به کارگردان اعتماد می‌کنید و خودتان را در اختیارش می‌گذارید. رابطه کارگردان و فیلم‌بردار در طول کار مثل زندگی زناشویی است، اگر به هم اعتماد نداشته باشند کار مثل جهنم می‌شود.

‌*اعضای کمیته ناظر بر آرای مردمی جشنواره چهلم معرفی شدند

هم‌زمان با دومین روز از برگزاری جشنواره، اسامی کمیته ناظر بر آرای مردمی چهلمین جشنواره فیلم کوتاه تهران اعلام شد.

بر این اساس نادره ترکمانی، محمد حمزه‌ای، مرتضی‌علی عباس‌میرزایی و عادل تبریزی اعضای این کمیته را تشکیل می‌دهند.

اعضای این کمیته به نمایندگی از کانون دانش‌آموختگان انجمن سینمای جوانان ایران مسئولیت صیانت از آرای مردمی این دوره از جشنواره را برعهده دارند.

گفتنی‌است؛ چهلمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری مهدی آذرپندار ۲۷ مهر تا ۲ آبان ۱۴۰۲ در حال برگزاری است.

نوشته خاطره‌بازی محمود کلاری با فیلم «سارا»ی داریوش مهرجویی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس این گزارش، محمود کلاری مدیر فیلمبرداری بسیاری از آثار سینمای ایران از «بادیگارد»، «فراری»، «ساعت پنج عصر» تا «دلشدگان» علی حاتمی است. او همچنین سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری از بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «جدایی نادر از سیمین»، سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری از هفتمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «سرب»، سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری برای فیلم «بوی کافور عطر یاس»، قورباغه نقره‌ای از نوزدهمین جشنواره بین‌المللی کَمِرایمِیج لهستان برای «فیلم جدایی نادر از سیمین» را دارد.

هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم شهر، به دبیری مجید اکبرشاهی از ۲۷ آغاز شده و تا ۳۱ تیر ماه در پردیس سینما گالری ملت ادامه خواهد داشت.

گفتنی است که شرکت در این کارگاه برای عموم علاقمندان آزاد و رایگان است.

نوشته برگزاری کارگاه تخصصی محمود کلاری در جشنواره فیلم شهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته محمود کلاری پروانه ساخت گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رامتین شهبازی در ابتدا گفت: نشست امشب را به محمود کلاری فیلمبردار سرشناس ایرانی تقدیم می‌کنیم که برای نشست با آقای داریوش خنجی هم بسیار زحمت کشیدند.

سپس داریوش خنجی در این نشست که در قالب پرسش و پاسخ برگزار شد، درباره زیبایی‌شناسی در فیلمبرداری و جایگاه فرم شخصی در آن گفت: من از طرف خودم این پاسخ را می‌دهم، اگر احساس می‌کنید سبک شخصی خود را داشته باشید و دوست دارید تماشاگران فیلم شما را با ویژگی منحصر به فرد شما بشناسند بسیار اتفاق خوبی است. من چندان دنبال این نبوده ام که با سبک خاصی شناخته شوم. با کارگردانان مطرحی کار کردم و آقایان استنلی کوبریک و رومن پولانسکی کارگردانان محبوب من از دوران نوجوانی بوده اند. همین دو فیلمساز هم در فیلم‌های خود تغییرات بسیار زیادی را تجربه کردند و ژانر چندان در آثارشان معنا نداشت.

وی افزود: فیلم‌هایی را فیلمبرداری کردم که در بسیاری از ویژگی‌ها متفاوت هستند از «هفت» گرفته تا «الماس‌های نتراشیده» اما وقتی با کارگردانی می‌خواهم کار کنم یک چمدان از تجربیاتم را با خود سر صحنه نمی‌برم.

سینما یک عشق است

این فیلمبردار در پاسخ به اینکه از بین فیلمنامه‌هایی که از بین فیلمسازان سرشناس و جوان دریافت می‌کند، چه معیارهایی برای انتخاب دارد؟ توضیح داد: فیلمنامه های زیادی به من نمی رسد و بسیاری از فیلمنامه ها توسط مدیر هنری ام فیلتر می شود چون او می داند که سبک و سیاق کاری من چیست. اگر تصمیم به فیلمبرداری فیلمی بگیرم فیلمنامه را بارها و بارها می خوانم اما ترجیح می دهم قصه را از کارگردان بشنوم و صحبت های او را درباره قصه بشنوم.

وی افزود: بسیاری از اوقات فیلم‌های بیگ پروداکشن به من پیشنهاد می شود که پاپ کورنی هستند و این فیلم ها من را به هیجان نمی‌آورد، فیلمسازانی هم که با آن‌ها کار می کنم هم چنین فیلم هایی نمی سازند. هیچ وقت در سینما به دستمزد و پول زیاد فکر نمی‌کنم چون به شکل طبیعی با کارهایی که در آن حضور دارم از این منظر مشکلی ندارم. از وقتی بچه بودم عاشق سینما شدم و سینما یک عشق برای من است، اگر به خاطر مسایل مالی در سینما کار کنید عشق را در خود می کشید چون سینما فعالیتی نیست که با این روش آن را دنبال کنید. فارسی زبان بسیار زیبایی است و ای کاش می توانستم به این زبان صحبت کنم، یکی از زیباترین زبان ها در ذهن من است.

خنجی درباره پروسه‌ای که پس از انتخاب فیلمنامه برای حضور در یک پروژه طی می‌کند؟ گفت: راه‌های بسیار مختلفی وجود دارد و با هر کارگردان این رویکرد متفاوت است اما من بیشتر سعی می کنم شنونده باشم و گوش کنم. ابتدا با کارگردان هم صحبت می‌شوم تا او قصه خود را تعریف کند، به کلیدواژه‌ها، المان‌ها و عناصر مهم قصه توجه می‌کنم. برای آنکه ایده اصلی فیلمنامه شکل بگیرد باید به خوبی گوش دهیم، ایده‌ها به شکل غریزی در من شکل می‌گیرد.

وی ادامه داد: دانشجوی چندان خوبی نبودم و غریزه‌ام در کار بسیار برایم ثمربخش بود، همواره تلاش می‌کنم در صحبت هایم با کارگردان وارد مسایل فنی نشوم اما گاهی با برخی کارگردانان این اتفاق می‌افتد.

فیلمسازی همچون حضور در یک گروه موسیقی است

خنجی در پاسخ به اینکه در برخورد با فیلمسازان چه رویکردی را در پیش می گیرد؟ گفت: برخی از کارگردانان بسیار تکنیکی به مسایل ورود می کنند و وقتی با چنین کارگردانی همکاری می کنم بسیار آزمایش و تست با صحنه ها و بازیگران انجام می دهم تا از نظر نور و تصویر و تمامی مسایل به سطح ایده آل که برای فیلم مناسب است همراه با کارگردان برسیم. به عنوان مثال گاهی می طلبد یک فیلم نور از بالا داشته باشد، گاهی نور مشخصی نیاز است. با تحقیق و پژوهش و همچنین گفت‌و‌گو با کارگردان نور و ویژگی‌های لازم برای فیلمبرداری یک صحنه در فیلم را به دست می‌آورم. برخی کارگردانان بصری هستند و چندان توضیح نمی‌دهند که دقیقا چه می‌خواهند اما بعضی بسیار دقیق هستند و می‌دانند چه می‌خواهند. تا جایی که می توانم سوالی را نمی پرسم مگر احساس نیاز کنم، فیلمسازی و همکاری با کارگردان مانند کار در یک گروه موسیقی است و خیلی زود با کارگردان هم فاز می شوم.  اگر پرسشی دارم تلاش می کنم پاسخ آن را با وقت گذراندن طولانی با کارگردان پیدا کنم و پرسش مستقیم را ترجیحا دنبال نمی‌کنم.

این فیلمبردار درباره تجربه همکاری هایی که با کارگردانی چون وودی آلن و دیوید فینچر داشته است، گفت: از این فیلم ها بسیار گذشته است، در فیلم «هفت» قصه بسیار تاریک بود و آقای فینچر هم در آن بازه در موقعیت تاریکی از زندگی خود بودند. وقتی فیلمنامه را خواندم احساس کردم قصه بسیار تاریک و ترسناک است و وقتی با آقای فینچر صحبت کردم گفتند فیلمی جدی است که روایت آن در فیلمبرداری چندان آسان نیست و مانند زندگی بسیار واقعی است.

تاریکی روح «هفت»!

وی افزود: آقای فینچر با وجود آنکه روی مسایلی چون نور و تصویر حساسیت داشتند اما دست من را برای فیلمبرداری باز گذاشتند، این فیلم اولین تجربه من در سینمای آمریکا بود و بسیار هیجان زده بودم. سعی کردم به نوعی رنگ سیاهی اصیلی را ایجاد کنم و عناصری را که در این سیاهی است؛ کنترل کنم، همزمان آقای فینچر هم دنبال چنین مسئله ای می گشتند. من در حال ساخت تیزر تبلیغاتی بودم که آقای فینچر پیشنهاد ساخت یک تبلیغ را به من دادند و در نهایت در این سفر تاریکی همسفر شدیم، تست های بسیاری انجام دادیم، تاریکی های بسیاری را آزمایش کردیم. این تاریکی که در فیلم است خود به یک شخصیت تبدیل می شود و به نوعی روایتگر تاریکی روح است.

وی در پاسخ به اینکه در جریان فیلم همه چیز را از قبل طراحی می کنید یا ممکن است بداهه پردازی کنید گفت: این مسئله بستگی به کارگردان دارد و من به عنوان فیلمبردار نمی توانم بداهه پردازی کنم. من جریانی را دنبال می کنم که به صورت طبیعی در صحنه اتفاق می افتد و من را به سمت مشخصی هدایت می کند. باید آماده باشم تا اگر کارگردان خواست فیلم را به سمت دیگری ببرد همراه او شوم، یک بار در مجله کایه دو سینما مقاله ای خواندم که یک کارگردان درباره یک فیلم کم هزینه که در آن با دوربین حرکت باد را دنبال می کرد، نوشته بود. بسیاری از اوقات چنین آزادی عملی در فیلم به دست نمی آید و در مقابل گاهی هم آزادی عمل کافی برای نورپردازی، طراحی و … وجود دارد که بسیار لذت بخش است.

خنجی همچنین گفت: وقتی می خواهید با کارگردانی کار کنید باید خود را با او همراه کنید، شما مدام در حال تغییر هستید و باید همسفر کارگردان در سفری که پیش رو دارد بشوید، باید وارد دنیای کارگردان شوید و دنیای او را دنبال کنید.

تجربیات جدید پیوسته حس تداوم را از بین می برد

وی افزود: من بلافاصله پس از فیلم «هفت» دیوید فینچر، فیلم متفاوت زیبایی «ربوده‌شده» ساخته برناردو برتولوچی را فیلمبرداری کردم و مانند این بود که عضلاتم در حال انبساط هستند. هیچ کوله باری از تجربه را نمی توانستم با خود ببرم چون هیچ شباهتی بین دو فیلم وجود نداشت. بلافاصله پس از آن در فیلمی از میشاییل هانکه حضور پیدا کردم که آن هم اثری متفاوت بود. این حس تغییر و کسب تجربیات جدید که پشت سر هم اتفاق افتاد بسیار برایم جذاب بود، در چنین شرایطی شما چندان تجربه و حس مداومی ندارید که به آن تکیه کنید و این مسئله بسیار هیجان انگیز است.

خنجی درباره اینکه نقطه تلاقی فیلمبردار و تدوینگر در یک فیلم کجاست؟ توضیح داد: من در ابتدای کار خود به بازبینی راش ها می پرداختم که برایم بسیار آزاردهنده بود و تمامی اشکالات در نورپردازی، قاب بندی و… را مشاهده می کردم اما نسخه اولیه فیلم را که می دیدم تمامی این ناراحتی ها برطرف شد، من سال ها سینما خواندم و در این حوزه کار کردم و وقتی نسخه تدوین شده فیلم را می دیدم بسیار برایم هیجان انگیز بود چون روح و زندگی داشت. این نتیجه قدرت فیلمبرداری و تدوین است، قدرت فیلمبرداری شامل طراحی صحنه، لباس، صدا و تاثیر هنری کارگردان می شود.

تمایل دارم نسخه اولیه تدوین را هم ببینم

وی همچنین گفت: من در زمان بازبینی یک تصویر بسیار وسواس دارم و وقتی که یک فیلم ساخته شده را می بینم از وسواس زیاد خودم ناراحت می شوم چون در نسخه نهایی آنچه که وقت زیادی روی آن گذاشتم چندان اهمیتی ندارد. دوست دارم وقتی فیلمی را فیلمبرداری می کنم نسخه های اولیه تدوین شده را هم ببینم.

ترجیح می دهم با یک یا دو لنز کار کنم

خنجی درباره اینکه تا به حال سعی کرده که نقطه نظر یک کارگردان را تغییر دهد؟ پاسخ داد: من به کارگردان پیشنهاد داده ام که روش های دیگری را هم امتحان کند اما تا به حال موضوعی را تحمیل و در کار او دخالت نکرده ام. بسیار خوش شانس بودم که با کارگردانان باهوشی همکاری کردم. من هیچگاه دخالتی در فیلمنامه نکردم و تنها در زمینه روایت دوربین از قصه نکات و پیشنهاداتی را مطرح کردم، همواره دنبال نقطه نگاه مشخصی در یک فیلم هستم و این اولین پرسشی است که درباره یک اثر می پرسم. گاهی هم به کارگردان یادآوری می کنم که نقطه نگاهی که دنبال آن بودیم چیست. بهتر است فیلم یک نقطه نظر ثابت داشته باشد که در طول فیلمبرداری تغییر نکند، من ترجیح می دهم با یک لنز کل فیلم را فیلمبرداری کنم. یکی از اساتید من آقای روبر برسون تاثیر بسیاری بر جریان فیلمسازی من داشت، یک فیلمبردار از بخش ها و احساسات بسیاری ساخته شده است و تجربیاتی از این دست نقطه نظرات یک فیلمبردار را شکل می دهد.

تاثیرات ادوارد هاپر و الهام بخشی آثارش

این فیلمبردار درباره اینکه از نقاشی ها در زمینه خلق تصاویر کمک می گیرد یا خیر؟ گفت: نقاشی های مختلفی چنین کمکی به من کرده اند، من پیش از حضور در عرصه فیلمبرداری بیشتر زمان خود را در موزه ها می گذراندم و ادوارد هاپر یکی از نقاشانی بود که بسیار روی من تاثیر گذاشت، همچنین فیلم هایی که در آن زمان دوست داشتم از این آثار الهام گرفته بودند.

وی افزود: وقتی از آمریکا به فرانسه بازگشتم، ادوارد هاپر چندان مطرح نبود و مدتی طول کشید تا او شناخته شود. وقتی ادوارد هاپر را شناختم احساس کشف می کردم، وقتی آثار هنرمندانی را تماشا می کنید که پیش از شما وجود دارند اتفاق بسیار جذابی است. ادوارد هاپر نقطه تلاقی نقاشی و عکاسی است. من بلافاصله پس از این تجارب در همان سنین جوانی شروع به ساخت فیلم های خود کردم که اقتباس های مستقیمی از نقاشی هایی بودند که در آن دوران دیدم. در حال حاضر در نقاشان کلاسیک آثار فرانسیسکو گویا را بسیار دوست دارم. من زمانی در برلین بودم و تمام آخر هفته خود را در موزه ها می گذراندم و مشغول کشف عکاسی و نقاشی بودم، کنجکاوی برای فیلمبرداران بسیار مهم است.

ورودی‌های بیشتر موفقیت در فیلمبرداری را منجر می شوند

خنجی همچنین گفت: به موسیقی هم علاقه ویژه ای دارم و ۱۵ سال است که این علاقه در من شکل گرفته است، ارتباط عمیقی بین موسیقی و فیلم وجود دارد. بسیاری از اوقات که نیاز به الهام بخشی دارم آثار موتسارت را گوش می دهم. یک فیلمساز و فیلمبردار هرچه کنجکاوتر باشد و ورودی هایش بیشتر باشد موفق تر خواهد بود، به اندازه کافی کنجکاو نبودن برای من در زندگی شخصی و حرفه ای یک گناه است. ضمن اینکه بسیار دوست دارم شما فیلمسازان را ببینم تا از تجربیات شما هم بتوانم استفاده کنم.

این فیلمبردار درباره روانشناسی و نحوه انتخاب لنز مناسب گفت: انتخاب لنز یکی از مهم ترین انتخاب هاست که به طراحی فیلم و فضای آن وابسته است. بیشترین مساله ای که برای من مهم است نقطه نگاهی است که لنز قرار است نمایش دهد، خیلی اوقات نقطه نگاه ممکن است ایستا باشد، من فکر می کنم انتخاب لنز مهم ترین انتخاب برای فیلمبرداری یک فیلم است. انتخاب لنز وابسته به روایت است، در فیلمی از نیکول کیدمن از لنز آنامورفیک استفاده کردم. انتخاب اصلی لنز برآمده از قصه است، حرکت دوربین با بازیگر هنگام فیلمبرداری را بسیار دوست دارم. در فیلمی معتقد بودم دوربین باید با بازیگر حرکت کند اما کارگردان من را قانع کرد که دوربین باید پس از او حرکت کند و متوجه شدم که استدلال او درست است.

وی همچنین در واکنش به درخواست برگزاری بیشتر نشست هایی از این دست، توضیح داد: من از این اتفاق  بسیار خوشحال می شوم چون در جریان زندگی ام ارتباط کمی با ایران دارم و با کمال میل هر زمان تمایل داشته باشید خواهان این ارتباط هستم و ارتباط امروز هم بسیار برایم لذت بخش بود چون با فیلمسازان جوان ایرانی هم صحبت شدم. معدود فیلم هایی که از سینمای ایران تماشا کردم بسیار لذت بخش و اثرگذار بود و هر کاری را که از عهده آن بربیایم، برای سینمای ایران انجام خواهم داد.

نشست های تخصصی سی و هفتمین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری سیدصادق موسوی با برگزاری ۲۰ نشست شب گذشته به پایان رسید.

نوشته داریوش خنجی: در مواجهه با کارگردان بیشتر شنونده هستم/ سینما برایم انتخابی عاشقانه است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین موسسه فرهنگی هنری «مربع یازده» به مدیرعاملی فراز بابایی برگزارکننده این جشنواره هنری است.

جشنواره «هنر زنده است» با ایجاد بستری مناسب برای رشد و بالندگی هنرمندان جوان وعلاقه‌مند  در شرایط امروز جامعه هنری که پاندومی ویروس کرونا محدودیت‌های فراوانی را ایجاد کرده و از طرفی باوجود گستردگی فضای اینترنت در جامعه جهانی و دسترسی سهل و فراگیر عموم مردم به این رسانه، سعی بر آن دارد تا غبار دلسردی و افسردگی ناشی از این تعطیلی فراگیر را از چهره هنرمندان جوان پاک کند. این جشنواره جامع هنری امکانی را فراهم می‌کند تا هنرمندان علاقه‌مند سراسر ایران در عرصه‌های مختلف هنری چون؛ نمایشگران، خوانندگان، نوازندگان، فیلم‌سازان و …. بتوانند با استفاده از ابزار نوظهور در آن شرکت کرده، به رقابت پرداخته و معرفی شوند.

یادآور می‌شویم؛ هیئت مؤسس این جشنواره متشکل از بهروزغریب‌پور، محمدمهدی عسگرپور و مازیار رضاخانی است.

بنا بر انتخاب هیئت مؤسس، اعضای شورای سیاست‌گذاری این جشنواره را بهروز غریب پور، کمال تبریزی، محمدمهدی عسگر پور، رضا کیانیان، سیف‌الله صمدیان، فردین خلعتبری، کیانوش غریب‌پور، سید جمال هادیان و مازیار رضاخانی تشکیل می‌دهند.

نخستین دوره جشنواره «هنر زنده است» به شکل رقابتی در شبکه‌های اینترنتی با حمایت مادی بخش خصوصی و حمایت معنوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ۳۰ بهمن‌ماه لغایت ۱۰ اسفندماه سال جاری برگزار می‌شود.

نوشته تبریزی، غریب‌پور، خلعتبری و کلاری دبیر جشنواره «هنر زنده است» شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این داوران ۲۲ فیلم بخش سودای سیمرغ و ۳ انیمیشن راه یافته به جشنواره فیلم فجر را داوری می‌کنند.

سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر به دبیری ابراهیم داروغه‌زاده همزمان با چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی ۱۰ تا ۲۲ بهمن ماه برگزار خواهد شد.

نوشته معرفی داوران بخش سودای سیمرغ سی‌و‌هفتمین جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.