«ماه پنهان» اولین ساخته سینمایی محمدرضا یکانی محسوب می‌شود که در ژانر اجتماعی و با سوژه‌ای ملتهب تهیه و تولید شده است.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: ماه هیچ‌وقت پشت ابرها پنهان نمیمونه… .

لیندا کیانی، آرمین رحیمیان، فرزاد حسنی، امین میری، بهار قاسمی، سیاوش چراغی‌پور، رایحه تیموری، محمد رضا سروستانی، سیاوش حبیبی، حشمت آرمیده، علیرضا مهان، پروین ملکی، عباس زرگر، فاناز سلوکی، فرناز فضلی، آرزو غلامی، علی‌اصغر ایزی، مهیار راحت‌طلب، حسن رضایی، به همراه هنرمندان خردسال: آیان یاربیگی و آوا روستایی، بازیگرانی هستند که در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند.

عوامل فیلم سینمایی «ماه پنهان» عبارتند از: تهیه‌کننده: ایرج محمدی، کارگردان: محمد رضا یکانی، نویسنده: آوا اکبری، مدیر فیلمبرداری: پیمان عباس‌زاده، تدوین: عماد خدابخش، مدیر صدابرداری: سعید زند، صداگذاری: محمود موسوی‌نژاد، آهنگساز: مسعود سخاوت‌دوست، دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: مرضیه اکبرنژاد، مدیر تولید: محمد شهبازی، طراح صحنه: پوریا اخوان، طراح گریم: شهره خراسانی، طراح لباس: مهتاب تقی‌نژاد، مشاور رسانه‌ای: امین اعتمادی‌مجد، اصلاح رنگ و نور: سامان مجد وفایی، منشی صحنه: مریم بابایی، عکاس: فرهاد همتی، جلوه‌های ویزه میدانی: آرش آقابیک، جلوه‌های ویژه رایانه‌ای: حسین احمدزاده، مدیر تدارکات: روح‌الله رهبری.

نوشته فیلم سینمایی «ماه پنهان» به ساخت موسیقی رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

باید نسل جدید را با واقعه عاشورا آشنا کنیم

مجید اسماعیلی مدیرعامل موزه سینما در ابتدای این نشست گفت: قصد داریم در این نشست به موضوع سینما و ارتباط آن با واقعه عاشورا و حضرت سیدالشهدا (ع) بپردازیم. امروز در دورانی به سر می‌بریم که فرآیندهای یادگیری به شکل فزاینده‌ای در حال تصویری شدن است. زمانی در این کشور امر یادگیری از طریق طبیعت، بزرگان و… اتفاق می‌افتاد اما امروزه بیش از ۸۳ درصد از یادگیری از طریق تصاویر دراماتیزه شده و به صورت غیرمستقیم اتفاق می‌افتد. در این دوران بحران‌های متفاوتی نیز وجود دارد که ایران نیز مانند هر کشور دیگری با آن درگیر است.

وی افزود: اگر کشوری بخواهد به سمت حل چنین بحران‌هایی حرکت کند، ناگریز است تا بر داشته‌های خود تکیه کند. جامعه ایرانی از ظرفیت بزرگ اسلام تشیع بهره‌مند است و موضوع سیدالشهدا (ع) می‌تواند عصاره اسلام ناب به شمار رود. فیلم‌های مرتبط با سیدالشهدا (ع) با شرایط بسیاری دشواری به سرانجام می‌رسند اما چرخه تولید، توزیع و مصرف ناکارآمد بوده و متاسفانه چنین آثاری فروش مناسبی را تجربه نمی‌کنند. کشوری که مبانی اعتقادی آن متکی به آموزه‌های سیدالشهدا (ع) است متاسفانه تعداد فیلم‌های آن در ارتباط با این شخصیت بزرگوار به ۱۰ عدد نمی‌رسد. حتی مفاهیمی که سیدالشهدا (ع) برای برپایی آن قیام کردند نیز چندان در سینمای ایران مورد پرداخت قرار نگرفته است.

اسماعیلی خاطرنشان کرد: دوستان متولی امر فرهنگ به سریال‌های تلویزیونی تاکید دارند اما به نظر من در این مدیوم نیز اتفاق خاصی به جز چند اثر محدود رخ نداده است. فضای دانش آموزی و دانشجویی ثابت می‌کند که نسل جدید از موضوعات مربوط به اهل بیت و تاریخی تهی شده‌ است و برخی خانواده‌ها از اینکه ارتباط فرزندانشان با موضوع سیدالشهدا (ع) کم‌رنگ شده، بسیار گله‌مند هستند.

مدیرعامل موزه سینما با بیان اینکه در پرداخت حماسه عاشورا خلا بزرگی وجود دارد و به همین دلیل اتفاق‌هایی به وقوع پیوسته است، بیان داشت: باید دید چه کنیم تا مشکلات تولیدات مربوط به امام حسین(ع) به عنوان موضوعی راه‌گشا در ارتباط با هویت و فطرت انسان، مرتفع شود؟ موضوع اصلی حیات امام حسین (ع) عزت‌مندی است و زمانی که ایشان از مدینه خارج می‌شوند، مهم‌ترین مسئله برای ایشان بی‌تفاوت نبودن است. اگر از امروز سینمای ایران تا زمانی که این هنر وجود دارد، به موضوع و عصاره این مرد تاریخی بپردازد، می‌تواند هزاران اثر به وجود بیاورد.

اسماعیلی خاطرنشان کرد: زمانی که به موضوع عاشورا نزدیک می‌شویم تازه به گستردگی این حوزه پی برده و می‌فهمیم باید به چه عناوین دیگری نیز پرداخته شود. اگر تعریف ما از دین صحیح باشد، آن وقت تعریف ما از سیدالشهدا (ع) در حوزه دین نیز درست خواهد بود.

وی ادامه داد: نمی توان سینما را به سینمای دینی و غیردینی تقسیم کنیم زیرا سینمای غیردینی یعنی سینمای بد و باید بپذیریم که عاشورا یک روز نیست که تمام شده باشد ،عاشورا هر روز شروع می‌شود و با رفتاری که ما انجام می‌دهیم یک بخشی از آن کامل می‌شود. ما با یک مواجهه تمدنی بزرگی سر و کار داریم که یک طرف آن پروردگار ، انباء و اولیاء هستند و یک طرف دیگر جریانی است که با آن مخالفت دارد و نقطه اوج این دو تمدن عاشورا است. اینکه ما امروز به زبان رایج تصویر نمی‌توانیم تصویرهای بیشتری را تولید کنیم نکته‌ای است که باید مورد توجه قراردهیم.

اسماعیلی بیان داشت: نکته مهم این است که با چه مخاطب، بیان و رویکری باید به موضوع سیدالشهدا (ع) بپردازیم تا نسل‌های امروز که از این موضوع فاصله گرفته‌اند بتوانند آشنایی بیشتری پیدا کنند و بتوانیم از این مواجهه تمدنی عظیمی که در عالم شکل گرفته در سمت درستی قرار بگیریم و آنچه در تاریخ قرار گرفته را به نسل جدید نشان بدهیم.

باید حکمت و اخلاق در جامعه ایرانی جاری شود

داریوش یاری، نویسنده و کارگردان سینما نیز گفت: چیزی که داستان حسین بن علی (ع) به ما می گوید ماجرای ظلم ستیزی است، ایستادن در برابر ظلم و ظالم است. با این تعریف وقتی ماجرای حسین بن علی (ع) را ببینید متوجه می‌شوید که به واسطه همتی که حضرت زینب (س) از پس واقعه انجام می‌دهد ، شخصیت به اسطوره و ماجرا به حماسه تبدیل می‌شود زیرا ما باید آن را در تاریخ نگه داریم.

وی خاطرنشان کرد: من به عنوان کارگردان و نویسنده‌ای که دوست دارم در این زمینه فیلم بسازم بخش زیاد و جدی آن را از منبر و زبان مداح‌ها یاد گرفتم. خیال‌سازی که در منبرها کردم من را شیفه کرد تا آرام آرام بیایم و از زبان و ادبیات تصویری استفاده کنم و تجربیاتم را با مخاطب به اشتراک بگذارم.

کارگردان «شورعاشقی» ادامه داد: از دورانی در تاریخ این کشور یک طیف با اندیشه به خصوصی، فکر کردند که باید این واقعه را تعریف کنند و به خود اجازه می‌دهد تا خود به روایت این واقعه بپردازد و به همین دلیل یک سینماگر را برای مطرح کردن شکل ارائه پیام‌های عاشورایی بنا به مصلحت‌هایی تحت فشار قرار می‌دهند درحالیکه باید به هنرمندان اعتماد شود تا آن‌ها بتوانند کار خود را به درستی به تصویر بکشند. جامعه می‌داند که چرا باید به سراغ حسین بن علی(ع) برود و نیاز و طلب خود را از این واقعه طلب کند. باید فکر را به میدان آورد و از کم‌کاری و ادعا در این زمینه پرهیز کرد.

این سینماگر افزود: واقعه کربلا تنها نبردی میان شخص عمرسعد و حسین بن علی(ع) نیست بلکه نبرد میان بخشش و حرص و طمع و بی وفایی و وفای به عهد است. باید بستری از اندیشه در جامعه شکل بگیرد، سوالاتی ایجاد شود، بحرانی در جامعه افتاده باشد تا روشنفکران و صاحبان اندیشه بتواند به آن پاسخ بدهد و در جامعه گسترش پیدا کند. در جاهایی لازم است گفتمان شکل بگیرد و مفاهیمی از آن بیرون بیاد تا هنرمند را متوجه ساخت فیلمی درباره آن کند.

سینمای عاشورایی باید گره خورده با سینمای روشنفکری و اجتماعی باشد

سعید الهی تهیه کننده و کارشناس سینما نیز گفت: در بحث یادگیری، موضوع انتقال پیام مطرح می‌شود که چگونه باید یک پیام برای اثربخشی بهتر در اختیار مخاطب قرار گیرد؟ ابزاری به نام رسانه این روزها در حوزه سینما تمرکز بیشتری پیدا کرده است. امروزه درحوزه سینما و پلتفرم‌ها، این ابزار تعریف شده و بسیار اثر بخش است. ممکن است در آینده ابزار دیگری نیز تعریف شود که سینما و تلویزیون را محدودتر کند و ما باید برای آن آمادگی داشته باشیم.

وی ادامه داد: در حوزه علوم انسانی، زمانی که صحبت از پیام می‌شود، باید درباره بسیاری از موضوعات دیگر نظیر مخاطب، ابزار، لحن و… صحبت شود. درباره فیلم‌های تاریخی و مذهبی، من این دغدغه را دارم که آیا جامعه سینما باید به مناسک و شعایر بپردازد و اصرار جمهوری اسلامی برای تولید این آثار چیست. چرا تعداد چنین فیلم‌هایی افزایش پیدا نمی‌کند؟ آیا مشکل از ظرفیت موضوع یا بضاعت سینما و سینماگران ایرانی است؟ سینما یک ابزار تکنولوژیکی است و اینکه بخواهیم مفهوم را از طریق این رسانه انتقال دهیم، کاری بسیار سخت و دشوار محسوب می‌شود. مفاهیمی که در بخش مهندسی فرهنگی کشور تعریف می‌شود، گاهی برای سینماگران غیرقابل ملموس است.

وی ادامه داد: به عنوان مثال، از بصیرت و معرفت افزایی صحبت می‌شود، در حالی که در میان سینماگران ایرانی تعریف دقیقی از این واژه ها وجود ندارد. ابتدا باید به این پرسش پاسخ دهیم که آیا برای انتقال مفاهیم عاشورایی به جامعه راه درستی را طی می‌کنیم؟ ما در سینما نتیجه نگرفتیم و گاهی فکر می‌کنم که شاید نیاز است تا بر منابع سنتی خود تاکید داشته باشیم. شاید راه را به صورت اشتباه طی می‌کنیم و مدیران فرهنگی به این درک نرسیدند که پرداختن به سینمای عاشورایی نیاز به یکسری پیش نیاز دارد که حتما باید رعایت شوند.

این کارشناس سینما بیان داشت: اگر انقلاب و نظام سیاسی ایران متکی برفرهنگ است بنابراین باید سینمای اندیشه ورز ما با مقوله عاشورا گره خورده باشد. اولین آسیب این است که سینمای عاشورا را تفکیک می‌کنیم و آن را تنها مختص به افراد محدودی که دغدغه مند می‌دانیم قرار می دهیم. سینمای عاشورایی باید گره خورده با سینمای آزاد، تجاری، روشنفکری و اجتماعی باشد. همانگونه که شرع عین عقل است و عقل عین شرع، نباید میان این دو نیز تفکیکی صورت گیرد.

الهی یادآور شد: باید در ابتدا موضوع به درستی سنجیده شده و به این سوال پاسخ داده شود که آیا زمانی که فیلمی دینی ساخته می‌شود، باید سازنده اثر فردی مذهبی و قائل به شعایر مذهب شیعه باشد یا خیر؟ مسئولیت پاسخ به این پرسش‌ها برعهده سیاست‌گذاران و مدیران فرهنگی است. بخش خصوصی علاقه‌مند به تولید این آثار نیست و به عقیده من دولت باید در زمینه تولید آثار استراتژیک اینچنینی حضور فعالی داشته باشد. تولید فیلم تاریخی سختی‌های بسیاری دارد و در جمهوری اسلامی، همه دستگاه‌های اجرایی در این امر ثابت قدم نیستند و فیلمسازان گاهی نیز برای پیشرفت تولید یک فیلم، وابسته به روابط شخصی خود هستند.

الهی با طرح این پرسش که آیا در یک فیلم ۹۰ دقیقه‌ای می‌توانیم به تمام وجوه تاریخی اشاره کنیم، بیان داشت: باید دید آیا می‌توان سلیقه تمام طیف‌ها را در خصوص مسائل مذهبی جلب کرد؟ این مسئله نیاز به پژوهشی گسترده و هنر بسیاری دارد تا تمام نظرات تجمیع شده و باید منابع تحقیقی و پژوهشی به صورت دقیق مشخص شود. از سویی دیگر متاسفانه بسیاری از فیلمسازان به خودسانسوری روی می‌آورند که این موضوع به آسیبی جدی بدل شده است و باعث می‌شود تا فیلم‌های کاملی ساخته نشود.

«سفیر» اثری بدون تاریخ مصرف است

محمدرضا ورزی، نویسنده و کارگردان سینما نیز گفت: من همیشه با برخورد مناسبتی با واقعه عاشورا در سینما و تلویزیون مشکل داشتم و عقیده ندارم آثار اینچنینی مانند «شور عاشقی» فقط در ماه محرم اکران شود. اتفاقا باید در فصل مدارس و فعالیت دانشگاه چنین آثاری نمایش داده شوند تا حمایت بیشتری صورت گیرد همانطور که حمایت آموزش و پرورش باعث تکان خوردن گیشه فیلم «ابراهیم خلیل الله» در سال ۸۳ شد.

وی با بیان اینکه فیلم‌ها با موضوع عاشورا تاثیر گذار هستند، افزود: من در دوران نوجوانی پس از تماشای فیلم «سفیر»، نمایشنامه‌ای برای حضرت مسلم نوشتم و از موسیقی آن فیلم برای اجرای نمایشنامه استفاده کردم. به عقیده من فیلم «سفیر» اثری بدون تاریخ مصرف است.

ورزی با بیان اینکه موسیقی در آثار عاشورایی دارای نقش بسیار زیادی است، ادامه داد:  متاسفانه بیشتر به دنبال قصه عاشورا بودیم و کمتر در مسیر دست یافتن و بیان کردن اهداف عاشورایی حرکت کردیم. یکی از ویژگی‌های مجموعه «مختارنامه» این بود که به شدت به دنبال ارسال پیام‌های این واقعه بود و مخاطب بهره‌برداری به روزی هم از مفاهیم دریافتی و طبق شرایط روزمره جامعه انجام می‌داد. مجموعه «ولایت عشق» نیز دارای کارکردی مشابه بود. نباید واقعه عاشورا را تنها به لحاظ تاریخی در سینما بررسی کرد بلکه باید تبیین دقیقی از محتوای این واقعه صورت بگیرد.

وی یادآور شد: فیلمساز باید در این زمنیه دغدغه‌مند باشد اما این مسئله نیز کافی نیست و باید برنامه‌ریزی‌های پیرامونی در جهت خلق پروپاگاندا و تبلیغات صورت بگیرد؛ اقدامی که برای فیلم «محمد»(ص) اثر مجید مجیدی رخ داد و تمام بیلبوردهای شهری درگیر این فیلم شدند. مهم‌تر از فرآیند تولید چنین فیلم‌هایی، بحث تبلیغات برای جذب مخاطب است.

ورزی همچنین بیان داشت: در حاشیه واقعه عاشورا اتفاقاتی رخ داده است که اهمیت آن کمتر از واقعه اصلی نیست. باید پیرامون حادثه عاشورا نیز تحقیق شود و داستان‌های جانبی آن نیز مورد توجه قرار بگیرد زیرا لایه‌های نادیده‌ای هنوز هم میان صفحات تاریخ اسلام وجود دارد.

باید از ساحت اسطوره به ساحت عقلانیت حرکت کنیم

در ادامه این نشست مسعود سخاوت دوست، آهنگساز فیلم‌های «شور عاشقی» و «هیهات» نیز گفت: باید در ابتدا ببینیم که در چه دورانی زیست می‌کنیم. در دوره کنونی بسیاری از وقایع واررونه شده و استحاله یافته‌اند. باید به دنبال بازآفریدن ارزش‌ها باشیم و یکی از ارزش‌ها مربوط به واقعه عاشورا است. در دوران جدید و با ظهور پرسش‌های متفاوت با بحران ارزش گذاری صحیح و استدلال رو به رو هستیم. جامعه ایرانی یک جامعه اسطوره‌ای است. اساطیر ایران تغییر شکل و هویت داده‌اند و در دوران کنونی، باز هم شاهد تغییرات دوباره در ارزش‌ها هستیم. برای مثال، شخصیت‌ها به سوپرمن و اسپایدرمن تغییر پیدا کرده‌اند و کودکان دیگر نمی‌خواهند تا شمایل خود را تبدیل به شبیه خوان تکیه‌ها کنند. اگر نتوانیم ساحت اسطوره‌ای را به سمت ساحت عقلانی سازماندهی کنیم به زودی شاهد عدم پذیرش از نسل جوان خواهیم بود و این امر در ادامه به نابودی موضوع منجر خواهد شد.

وی خاطرنشان کرد: امروزه در مساجد و تکیه‌ها افرادی حضور پیدا می‌کنند که میانگین سنی آن‌ها بالای شصت سال است زیرا این تغییر رویه خود را به شکل دیگری در ساحت اسطوره‌ای جدید نشان می‌دهد. ما از ساحت اسطوره به ساحت عقلانیت حرکت نکردیم.

سخاوت دوست با بیان اینکه امروز ارزش‌ها برای فرزندان تغییر کرده است، بیان داشت: «باز این چه شورش است» تصویر من از امام حسین (ع) است اما برای فرزندان که تصویر عزاداری به شکل دیگری نشان داده شده قابل مقایسه با گذشته نیست.

وی در ادامه گفت: در گذشته تنها روایت از طریق دو کانال تلویزیونی و منبر منتقل می‌شد اما امروز دیگر اینگونه نیست و روایت‌های مختلفی از مدیوم‌های گوناگون به مخاطبان منتقل می‌شود و هر مدیا می‌تواند روایت جدیدی را ارائه کند.

این آهنگساز خاطرنشان کرد: اگر توجه کرده باشید فیلم «روز واقعه» تنها با بیان یک پاراگراف از واقعه عاشورا موفق می‌شود مخاطبان خود را تحت تاثیر قرار دهد. در این فیلم ما با سیر سلوک یک انسان باورپذیر و عاشق رو به رو هستیم که به دیگران کمک می‌کند و دارای شک شده است. در این فیلم جلوه‌های مختلف و دیالوگ‌هایی وجود دارد که هر کدام همین الان قابلیت تفسیر دارد. به نظرم زیبایی شناسی عاشورا نجات دهنده سینمای امروز است. واقعه عاشورا در اندیشه مردم شکل خاصی پیدا کرده و می‌تواند جلوه‌های عقلانی پیدا کند و جلوه‌های فلسفی آن نمایان شود و با فرم و بیان امروزی بیان شود. حقیقت این است که جوان امروز از اینکه درباره واقعه عاشورا همه چیز را می‌داند باید با یک مبهم روبرو شود زیرا حقیقت به هیچ عنوان برملا نیست و هیچ فردی مالک حقیقت نیست و یک سری ابهامات در هر واقعه تاریخی می‌تواند وجود داشته باشد.

با یک جریان منظم، سینمای عاشورایی به سرانجام می‌رسد

هادی مقدم دوست، نویسنده و کارگردان سینما نیز گفت: بی انضباطی در پژوهش باعث می‌شود تا فعالیت‌های صورت گرفته در این زمینه به نتیجه لازم دست پیدا نکند. به نظرم نوعی هجمه و دستپاچگی در این زمینه وجود دارد که کار را دشوار می‌کند. باید در نظر داشت که با یک جریان منظم، سینمای عاشورایی به سرانجام می‌رسد. اگر کاستی‌ها و موانع موجود در روندی منظم شناسایی می‌شدند، سیاست گذار، سینماگر و مخاطب نفع خود را از این موضوع دریافت می‌کردند.

وی با بیان اینکه متاسفانه درحال حاضر شرایط به گونه‌ای است که می‌خواهند تقصیرها را به گردن یکدیگر بیاندازند، بیان داشت: درحالیکه تسهیل این موضوع به یک پژوهش جدی نیاز دارد اما بیش از هر چیز به دنبال شناسایی سهم تقصیر در یکدیگر هستیم. به نظرم بهتر است مسائل باید با صراحت مطرح شوند و باید در این باره نیز توجه جدی صورت بگیرد.

مقدم دوست با بیان اینکه حوزه شناخت زبان به صورت جدی قابل مطالعه است، گفت: زبان از لفظ و معنی تشکیل شده و دارای آداب مخصوص به خود است و عملکرد شخصی که با زبان کار می‌کند، بسیار قابل ملاحظه است. در سینما واژگان و قالب زبان به شکلی دیگر رقم می‌خورد و پرداختن به این موضوع بسیار راه‌گشا خواهد بود. باید درباره معضلات و مشکلات سخن گفته شود و مصائب موجود با صراحت مورد توجه قرار بگیرند. تامل بر روی موضوعات زبانی باعث می‌شود تا شبهات و غفلت‌ها در کانون توجهات باشند.

نقطه شروع هنرمند باید تسلط بر تاریخ دین باشد

حسن جلایر تهیه کننده « سفیر» با بیان اینکه همه می‌دانیم تا زمانی که عقب نشینی کنیم، دشمن هجوم می‌آورد، نیز گفت: در کشور ما هیچ وقت هیچ چیز در جای خود قرار نداشته است و هر فردی اندیشه‌ای داشته در تنهایی خود کاری را صورت داده است. علمای ما یک حُسن بزرگ دارند، آن‌ها معمایی را طرح می‌کنند و کتاب‌های متعددی را در پاسخ به این معما به رشته تحریر درمی‌آورند. باید بررسی شود که ما پیرو چه کسانی هستیم؟ اگر ما خود را مسلمان شیعه می‌دانیم باید تلاش کنیم تا به چنین جایگاهی نیز دست پیدا کنیم. اگر این اتفاق رخ دهد، فرهنگ ما صورتی مطلوب به خود خواهد گرفت.

وی ادامه داد: مسئولین مربوطه باید از فرهنگ دینی و حقیقت عاشورا کاملا آگاهی داشته باشد تا بتواند موضوع را پرورش دهد. هنر از مفهوم والایی برخوردار است و تنها در قالب آن است که می‌توان انسانی را شکل داد و ساخت. امام حسین(ع) فردی ظلم ستیز بودند و یک هنرمند باید نقطه شروع خود را تسلط بر تاریخ دین قرار دهد.

جلایر بیان داشت: باید دید ما به عنوان مسلمان تا چه اندازه از دین و فرهنگ تشیع آگاهی داریم و به زعم من افرادی که قصد انجام کار فرهنگی دارند، باید شایسته این مقام نیز باشند.

نوشته با یک جریان منظم، سینمای عاشورایی به سرانجام می‌رسد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست بهروز شعیبی؛ کارگردان، علی سرتیپی؛ تهیه‌کننده، مسعود سخاوت‌دوست؛ آهنگساز، علی برازنده؛ مدیر فیلمبرداری، محمدرضا میرزامحمدی؛ طراح صحنه، خشایار موحدیان؛ تدوینگر، محمدمهدی عسگری؛ مجری طرح، سجاد نجفی و مهرداد کوروش نیا نویسندگان و شبنم گودرزی؛ بازیگر حضور داشتند.

در ابتدای این نشست، علی سرتیپی؛ تهیه‌کننده این فیلم گفت: امیدوارم از فیلم خوشتان آمده باشد. خوشحالم که امسال هم در جشنواره حضور داشتیم. پیشنهاد ساخت این فیلم از طرف آقای شعیبی و آقای عسگری بود. من هم باتوجه به شناختی که از آقای شعیبی داشتم فیلمنامه را خواندم و قبول کردیم که ساخته شود. شایعه بود که آقای شعیبی وسواس دارند و پروسه تولید طول می‌کشد اما در این پروژه همه‌چیز سر زمان مناسب انجام شد.

سرتیپی در بخش دیگر این نشست توضیح داد: این فیلم صد در صد خصوصی است و یک ریال هم یک ارگان دولتی به آن کمک نکرده است. حمایتی هم نشده است و من و آقای عسگری بودجه فیلم را تأمین کردیم. خود آقای شعیبی هم تمایلی نداشتند که از ارگان دولتی کمک گرفته شود. ما فکر می‌کردیم خود قصه و شرایط تولید این فیلم طوری است که به امید خدا بازگشت سرمایه خواهد داشت.

این تهیه‌کننده در جواب به این سؤال که آیا صحنه نوازندگی خانم‌ها در اکران مردمی حذف می‌شود؟ توضیح داد: این فیلم پروانه نمایش دریافت کرده است. امیدواریم که در اکران عمومی به فیلم دست نخورد.

علی سرتیپی تأکید کرد: این فیلم صد در صد مربوط به بخش خصوصی است. از شما می‌خواهم که صدای چنین فیلم‌هایی باشید. ما سعی کردیم یک فیلم مناسب خانواده بسازیم تا حال مردم خوب شود.

بهروز شعیبی در ادامه این نشست تصریح کرد: «آغوش باز» یک روی جدید از سینما برای من بود؛ هم در نوع فیلمسازی و هم در شکل اجرایی. همکاری با آقای سرتیپی برای من افتخار بود. من مدت‌ها طرحی در ذهن داشتم تا اینکه آقای سجاد نجفی یکی از نویسندگان فیلم و آقای عسگری خواستند که با هم همکاری داشته باشیم. من فیلمنامه‌های آماده داشتم اما وقتی این طرح را برایشان تعریف کردم بسیار از آن استقبال کردند. صادقانه بگویم که «آغوش باز» کار سخت و پر بازیگری بود‌ و اگر همدلی و همکاری این گروه نبود، این فیلم حتماً امتیازاتی را از دست می‌داد.

وی ادامه داد: دغدغه‌ها خیلی محاسبه شده نیست و من طوری کار می‌کنم که زندگی و فکر می‌کنم. این بخش باعث شده است که خیلی دچار محاسبه نمی‌شوم‌. فکر می‌کنم دغدغه همه ما چیزهایی است که ما در روابط انسانی با آن مواجه هستیم.

شعیبی افزود: ما احتیاج داریم که به یکدیگر یادآوری کنیم که در مشکلات و هنجارها و ناهنجاری‌های اجتماعی دچار غفلت نشویم. به نظر من وظیفه سینما همین است که هنجارهای اجتماعی را به ما یادآوری کند. به عقیده من یادآوری یکی از کلیدواژه‌های اصلی فیلم بود.

شعیبی مطرح کرد: معتقدم که بخش مهم کیفی جامعه ما در دست خانم‌ها است. از بدو تولد ما با یک زن همراه هستیم تا روز آخر. هرچقدر بخواهیم این رابطه انسانی را نادیده بگیریم یا سرکوب کنیم عشق و علاقه در جامعه جایش را به خشم و اعتراض می‌دهد.

این کارگردان ادامه داد: ما در درام می‌توانیم هر پرسوناژی را تعریف کنیم اما در ناخودآگاه ما این‌گونه است که برای بانوان احترام زیادی قائل هستیم. خانم‌ها در آثار من فقط حضور کمی نداشته و شخصیت‌های تأثیرگذاری داشته‌اند.

وی افزود: خودم هیچ‌وقت مقید به یک گونه خاص سینمایی نبوده‌ام. به همین دلیل فکر می‌کنم بهترین اتفاق من در این سال ساخت در «آغوش باز» با یک گروه درجه‌یک بود. همچنین یک تهیه‌کننده خوب و کاربلد در کنار ما بود تا این ژانر را به درستی ارائه کنیم. کارگردانی نمی‌تواند در کنار یک تهیه‌کننده خوب فیلم بد بسازد و همچنین نمی‌توان کنار یک تهیه‌کننده بد فیلم خوب ساخت.

کارگردان «بدون قرار قبلی» در پاسخ به این پرسش که آیا بخشی از این فیلم در واکنش به صحبت‌های وزیر ارشاد درباره معین بوده است، گفت: واقعاً فکر می‌کنید در این ۲ هفته می‌توانستیم چیزی به فیلم اضافه کنیم؟

شعیبی در واکنش به این نکته که از او انتظار بیشتری می‌رفت، عنوان کرد: این لطف شماست که می‌‌گویید انتظار بیشتری از من داشتید اما درواقع «آغوش باز» فیلم خیلی خوبی است.

این کارگردان افزود: دوست داشتیم فیلم خوش آب و رنگی داشته باشیم.

واقعیت امر این است، زمانی که فیلم شروع می‌شود فیلمنامه تمام شده و توجه به رنگ و فرم به محتوای فیلم لطمه نمی‌زند. نزدیک‌ترین ژانر به «آغوش باز» کمدی درام است که درباره روابط انسانی صحبت می‌کند و تیزی‌های ناهنجاری‌های اجتماعی را کمی نرم می‌کند. این خاصیت این ژانر است.

محمدرضا میرزامحمدی؛ طراح صحنه «آغوش باز» درباره طراحی‌های صحنه موجود در این فیلم بیان کرد: خود فیلمنامه شرایط جالبی در صحنه‌سازی داشت. این فیلم دکوری داشت که به یک تکاملی می‌رسید. این برای ما مهم بود که تا جای ممکن به قصه و فیلمنامه وفادار بمانیم.

وی ادامه داد: ما سعی کردیم که تمام لوکیشن‌های فیلم از فرم و رنگ بهره ببرد و اگر دقت کنید هر کاراکتر در فرم و رنگ خاصی قرار دارد که به آن شخصیت کمک می‌کند.

محمدمهدی عسگری؛ مجری طرح این فیلم عنوان کرد: ما یک روز دور هم نشستیم و تصمیم گرفتیم که یک فیلم عاشقانه و خانواده‌محور بسازیم‌. امیدوارم که نظر شما و مخاطبان را جلب کرده باشیم. قدم اول ما هم یک قصه خوب بود. کار سخت اما شیرین بود و توانستیم با سرمایه شخصی کار را به پایان برسانیم‌.

مهرداد کوروش‌نیا یکی از نویسندگان این فیلم درباره ایده این فیلمنامه گفت: آقای شعیبی و آقای نجفی در ابتدا طرحی را آماده کرده بودند و این خود مسئله‌ای است که به فیلمنامه‌نویس کمک می‌کند. بعد از ۳ ماه آقای شعیبی با من تماس گرفتند و به دوستان اضافه شدم. ما ۳ ماه بعد را بیشتر به فرم و ساختمان فیلمنامه پرداختیم.

سجاد نجفی یکی دیگر از نویسندگان عنوان کرد: آقای شعیبی یک کارگردان صاحب سبک است و به عنوان یک فیلمنامه‌نویس دوست داشتم ببینم که ایشان دوست دارند، چه فیلمی بسازند. به همین دلیل به سمت مسیر داستان و قصه سوق پیدا کردیم. حس و حال خوب در همه جای این فیلم و فیلمنامه حضور داشت.

شبنم گودرزی بازیگر این فیلم درباره تکرار صفت پول‌پرستی زنان در سینما تصریح کرد: اول اینکه ما گروه درجه یکی داریم. نمی‌توانیم بگوییم که ارزش زن‌ها پایین می‌آید. همان‌طور که خانم‌ها می‌توانند پول‌پرست باشند، آقایان هم می‌توانند. نمی‌توانیم به این صفات جنسیتی نگاه کنیم.

مسعود سخاوت‌دوست؛ آهنگساز فیلم درباره آسیب‌های موسیقی پاپ و دلیل انتخاب موسیقی پاپ در این فیلم گفت: موسیقی پاپ مستقیماً با خلقیات مردم یک جامعه در ارتباط است و اگر جنس دیگری از ادبیات را در موسیقی پاپ امروز می‌بینید آیینه‌ای از خلقیات مردم همان جامعه است.

وی افزود: باید بررسی کنیم که موسیقی پاپ ما هرچقدر از گذشته به حال حرکت کرده، چه تغییراتی داشته است. مردم در سطح جامعه با یک بررسی ساده می‌توانند متوجه وضعیت اسف‌بار موسیقی پاپ باشند. من به‌عنوان مخاطب عام‌ فکر می‌کنم که موسیقی پاپ با عواطف عوام جامعه در ارتباط است و دلیل انتخاب موسیقی پاپ برای این فیلم‌ همین بوده است.

علی برازنده؛ مدیر فیلمبرداری این فیلم درباره لرزش دوربین گفت: لرزش دوربین در یک سکانس کوچک بوده، چیزی که در خود فیلمنامه است، آقای شعیبی دوست داشتند که در فیلم رنگ وجود داشت باشد به همین دلیل از این ویژگی بهره بردیم.

خشایار موحدیان؛ تدوینگر گفت: افتخاری بود که با آقای شعیبی و وسواس‌های زیاد ایشان کار کردم. تدوین این کار با دو حس و حال متفاوت آرام و هیجان‌انگیز برای من خیلی جالب بود.

نوشته بهروز شعیبی: نزدیک‌ترین ژانر به «آغوش باز» کمدی درام است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین مسعود سخاوت‌دوست که در دو سال گذشته سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن را در جشنواره فیلم فجر از آن خود کرده بود، موسیقی این فیلم سینمایی را می‌نوازد.

پیش از این از گریم تورج الوند و فاطمه مسعودی‌فر در این فیلم سینمایی رونمایی شده بود.

فیلم سینمایی «آپاراتچی» که برای حضور در چهل و دومین جشنواره فیلم فجر آماده می‌شود؛ با اقتباس از کتاب «آپاراتچی» ساخته شده و محصول مشترک سازمان سینمایی سوره، بنیاد سینمایی فارابی و مدرسه سینمایی اندیشه و هنر «ماه» است.

«آپاراتچی» که در ژانر کمدی ساخته شده؛ داستان جلیل، نقاشِ ساختمان عاشق سینماست که دستی در فیلم‌سازی هم دارد و می‌خواهد از هر طریقی که شده نخستین فیلم سینمایی خود را ساخته و به بزرگ‌ترین رویایش که دریافت سیمرغ جشنواره فیلم فجر است، دست پیدا کند.

عکس خبر از پویا شاه جهانی است.

نوشته رونمایی از نخستین عکس هومن برق‌نورد در «آپاراتچی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین موسیقی مجموعه «مرداب» که در شبکه نمایش خانگی در حال پخش است نیز از ساخته‌های مسعود سخاوت‌دوست است. به بهانه آثار در حال اکران و پخش این آهنگساز با او به گفتگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید.

عمده موسیقی «اخت الرضا» بر فلوت عربی، قانون و عود استوار است

*چه شد که به پروژه سینمایی «اخت الرضا» دعوت شدید؟ کمی از تجربه آهنگسازی این فیلم بگویید.

پروژه «اخت الرضا» بعد از فیلمبرداری و تدوین نهایی به دست من رسید. تقریبا فرصت مناسبی هم برای ساخت قطعات آن داشتم. یک بحث جغرافیایی و یک بحث تاریخی در این فیلم مطرح بود که سعی شده هر دوی آن ها در موسیقی متن لحاظ شوند. هم جغرافیا و تغییر اقلیم (در مسیر سفری که در فیلم صورت می گیرد)، در موسیقی لحاظ شده و هم بحث تاریخی- مذهبی در آن گنجانده شده است.

از نغمه های مذهبی و سازهایی که برای موسیقی های مذهبی عرب زبان (بخش هایی از سرزمین های فارس که زبان عربی داشتند)، استفاده می شود، در موسیقی این فیلم استفاده کردیم. ارکستراسیون بزرگ است اما سازهای اصلی، سازهای محلی و سازهای فرهنگی آن اقلیم هستند. عمده موسیقی روی سه ساز فلوت عربی (نی)، قانون و عود استوار است. در کنار این سازها از آواهایی نیز استفاده کردیم که نمی دانم روی کدام نسخه کار شده اند، چون ما دو نسخه موسیقی کار کردیم؛ یک نسخه حتی آوای فارسی هم داشت که یک دعایی بود و یک شعری که در مدح حضرت معصومه (س) گفته شده بود، قسمتی از ملودی (آنجایی که کاروان ها به سرزمین فارس می رسند) در آن ایرانی شده بود و آوای زنانه هم داشتیم که بعضا به صورت لالایی یا در بعضی موارد خیلی صاف و نرم بافت ارکستری و محلی را پوشش می داد.

استفاده از سازهای محلی یک امتیاز برای موسیقی فیلم محسوب می شود

*این دقیقا همان ویژگی است که شما را از باقی آهنگسازان متمایز می کند، اینکه در سازبندی از جغرافیای فیلم استفاده می کنید، این کار را در فیلم های دیگری مانند «موقعیت مهدی»، «بدون قرار قبلی» و حالا در «اخت الرضا» هم انجام دادید. اساسا چالش های انجام چنین کاری چیست؟ چراکه دایره سازها زیاد هستند و هر کدام تخصص خود را می طلبند. چگونه برای ساخت موسیقی یک فیلم آماده می شوند؟

در واقع استفاده از سازهای محلی الزامی برای موسیقی فیلم نیست اما اگر وجود داشته باشد یک امتیاز و مزیت محسوب می شود. ما موسیقی های غنی داریم که به لحاظ تاریخی کمتر از سازهای محلی استفاده کردند یا حتی از ملودی های محلی استفاده نکردند و اصلا ملودی محور نبودند! اما اگر استفاده شود یک گزینه و انتخابی است که می تواند امتیاز و مزیت محسوب شود.

به هر حال ما «رپرتوار^۱» که به واسطه همراهی ارکستر تنظیم شده باشند را در حوزه موسیقی فیلم کم داریم، از این رو ورود به این ساحت یک چالش محسوب می شود. چون شما رپرتوار کم دارید یعنی نمی توانید رفرنس بدهید که فلان ساز محلی در فلان فیلم در یک ارکستر بزرگ استفاده شده است! اگر هم باشد خیلی انگشت شمار است. خصوصا در بحث موسیقی ایران که این یک موضوع جدی تری است.

به هر حال این کار مورد علاقه ما هست. ما در دانشگاه بحث های موسیقی شناسی قومی را می خواندیم ولی شاید هیچوقت در فضای دانشجویی موقعیت نبود که آن را به عرصه عمل درآوریم. امروز در موسیقی فیلم ما می توانیم آن تئوری ها را عملی کنیم و این چالش را انجام دهیم و به نتیجه برسانیم.

دوست دارم موسیقی فیلم هایی را کار کنم که جنبه های روانشناختی دارند

*دو فیلم در اکران، یک سریال در حال پخش در نمایش خانگی و یک فیلم هم در راه اکران دارید، هر کدام از این آثار فضا و ژانر متفاوت خود را دارند، یک مقدار درباره این موضوع صحبت کنید که سلیقه خود شما در ساخت موسیقی فیلم به کدام یک از این ژانرها نزدیکتر است؟

عموما سلیقه ویژه ای نسبت به موسیقی فیلم ندارم. چون همه ابعاد موسیقی و همه ژانرها را دوست دارم و نسبت به هیچکدام تمایل ویژه تری ندارم. هر کدام چالش های خاص خود را دارند. هم موسیقی های ارکسترال با ارکستر بزرگ و سمفونی چالش برانگیز است و هم موسیقی هایی که مینیمال و محلی هستند، با تک ساز اجرا می شوند و جنبه های روان شناختی دارند، آن ها هم برای من جذاب هستند.

فیلم هایی که شما نام بردید در ژانرهای مختلفی هستند. یکی تاریخی، یکی اجتماعی و یکی سیاسی است و هر سه اتمسفر خاص خود را دارند اما اگر از من می پرسید که کدام حوزه را بیشتر می پسندم، باید بگویم که بیشتر دوست دارم جنبه های روانشناختی را کار کنم چون به هر حال همه این ها را می توانم با یک اشل و الگو جلو ببرم اما جنبه های روان شناختی در موسیقی برای من از یک پیچیدگی خاصی برخوردار هستند.

*یعنی اگر همزمان دو پیشنهاد باشد که یکی از آن ها روان شناختی است، آن را می پذیرید؟

نه! صرفا اینگونه نیست که اگر دو فیلم باشد که یکی از آن ها روان شناختی و یکی مثلا سیاسی یا اجتماعی است، من به سمت روان شناختی بروم! اما روی فیلم هایی که جنبه های روان شناختی دارند تمرکز و فوکوس بیشتری دارم. هر فصل کاری هم نسبت به یک جنبه علاقه نشان می دهم، بعضا تمایل به اجرای موسیقی محلی دارم. اما در کل همه این ها برای من از یک ارزش مساوی برخوردار هستند.

*از نظر روان شناختی چه فیلمی را کار کردید که بتوان از آن نام برد؟

فیلم «برف آخر» که یک جنبه روان شناختی و معرفت شناختی داشت و مواجهه انسان با خودش بود. هر فیلمی که این روزها با چالش خودشناسی همراه باشد، با انرژی مضاعفی آن را قبول می کنم.

با شخصیت ها، داستان و جهان صوتی کارگردان همزادپنداری می کنم

*طی این سال ها مخصوصا از اواسط دهه ۹۰ شما جزو چند آهنگساز اولی هستید که بسیار پرکار بودید. سال گذشته دو فیلم «عطر آلود» و «شماره ۱۰» را در جشنواره داشتید که سیمرغ هم گرفتید. کارنامه هنری شما را که مرور می کنیم و موسیقی هایتان را که به یاد می آوریم متوجه می شویم که هیچکدام از دو فیلم شبیه به هم نیستند. یعنی اگر سال گذشته را هم در نظر بگیریم هر دو اثر شما کاملا با هم متفاوت بودند. چه می شود که به تکرار نمی افتید؟ حتی اگر همزمان چندین کار را در دست ساخت داشته باشید باز هم هیچکدام شبیه به دیگری نمی شوند!

پاسخ به این سوال نیازمند ارجاعات برون متنی است. زمانی که قرار است موسیقی دراماتیکی ساخته شود، علاوه بر تکنیک های آهنگسازی نیاز است که نسبت به صنف های مختلف هنری (در حد کافی و گاهی در حد حرفه ای) شناخت داشته باشیم. در رابطه با تئاتر، سینما، ادبیات حتی در رابطه با فلسفه لازم است که یک رویکرد شناختی خوبی وجود داشته باشد. این باعث می شود که در آن مقطع و شرایط، وقتی روی موضوعی با تمام ابعاد آن فکر و فوکوس می کنیم، جنبه های دیگر و موسیقی های دیگری که در ذهنمان هست را بلوکه کنیم و ببندیم. مثل بازیگری که می تواند چندین نقش را در یکسال کاری بازی کند، ما هم چنین شرایطی داریم، البته اگر بتوانیم برون صنفی و فراتر از صنف آهنگسازی فکر کنیم. ما هم گاهی با شخصیت ها، داستان و جهان صوتی کارگردان همزادپنداری می کنیم. هر کدام هم حالت های خاصی در ما ایجاد می کنند و مدیریت این حالت ها باعث می شود که شما بتوانید چندین کار را با جنس های مختلفی تجربه کنید.

هر تغییر محتوایی که در سینما رخ می‌دهد روی موسیقی فیلم هم تاثیر می‌گذارد

*ساختار ساخت موسیقی متن نسبت به گذشته دستخوش تغییرات اساسی شده، این روند تغییرات به چه شکلی بوده تا به چیزی که امروز می شنویم رسیده است؟

موسیقی فیلم یک هنر وابسته است و نمی تواند به طور مستقل وجود داشته باشد. محتوای موسیقی فیلم را خود فیلم ایجاد و حمایت می کند و از این جهت هر تغییری که به لحاظ محتوایی در سینما اتفاق می افتد، مستقیم یا غیرمستقیم روی موسیقی فیلم هم تاثیر می گذارد. امروزه ضبط هایی که در حوزه موسیقی فیلم انجام می شوند به ندرت به اندازه و شکوه سال های قبل هستند و هرچقدر جلوتر می رویم محدود و محدودتر می شوند.

موسیقی فیلم به سمت مینیمالیسم حرکت می کند

من خودم را عرض نمی کنم بلکه به طور کل می گویم. موسیقی فیلم به سمت مینیمالیسم حرکت می کند و بعضا به صورت موسیقی افکتیو خود را نشان می دهد. این بخاطر محتوایی است که در آثار سینمایی حال حاضر تولید می شوند. کارهای طنز و سرگرمی و اینترتیمنت را ملاک قرار نمی دهم بلکه بحث آرت را مطرح می کنم.

در زمینه فرم نیز یک بحث تاریخی وجود دارد، ما هر چقدر که جلوتر می رویم ابزارآلات پیشرفت می کنند. زمانی شما برای اینکه صدای نی یا فلوت در فیلمتان باشد باید استودیو آفیش می کردید، نوازنده را پیدا می کردید، نت می نوشتید، نوازنده می نواخت، ضبط آنالوگ می شد و … اما امروزه یک ارکستر بزرگ را می توانند با ابزارآلات کامپیوتری شبیه سازی کنند. البته بحث من این نیست که چقدر موفق یا ناموفق هستند! بحث این است که به لحاظ فرم و ارائه محتوا دچار تغییرات شده ایم.

موسیقی الکترونیک خیلی از آهنگسازان را از گود بیرون کرده است!

موسیقی الکترونیک خیلی ها را آهنگساز کرده و خیلی از آهنگسازان را از گود بیرون انداخته است. آن هایی که نتوانستند خود را با موسیقی الکترونیک سازگار کنند علی رغم اینکه آهنگسازان بزرگی بوده اند اما امروز بیکار و از میدان رانده شده اند. بالعکس کسانی را می بینیم که شاید تحصیلات خیلی کمی (نه الزاما آکادمیک بلکه تجربی) در حوزه موسیقی دارند اما یک شبه کارهای سینمایی انجام می دهند و موسیقی فیلم می سازند بدون اینکه به کوچکترین المان و اصول آهنگسازی آشنایی داشته باشند و فقط صرفا با ابزارآلات الکترونیک به این ساحت ورود می کنند. این تغییرات اجتناب ناپذیر است.

هوش مصنوعی کنارگذاشتنی نیست!

*اینجا بحث هوش مصنوعی مطرح می شود، به نظر شما وجود هوش مصنوعی تا چه اندازه مفید است و چقدر برای آهنگساز محدودیت ایجاد می کند؟ اساسا اینکه وجود دارد می تواند به کار آهنگسازی یک آهنگساز حرفه ای کمک کند؟

در رابطه با هوش مصنوعی قضاوت اخلاقی نمی کنم. فقط یک موضوع را باید خاطرنشان کنم، آن هم این است که خوب و بد بودن هوش مصنوعی از اساس مساله نیست. به این علت که به هر حال اتفاقی است که رخ می دهد! صرف اینکه ما به آن انگ بد بودن بزنیم و کنارش بگذاریم، نیست. چرا که اصلا کنار گذاشتنی نیست. این اتفاق می افتد و خودش را در تمام ساحات جامعه هم نشان خواهد داد. امروز ما در اولین قدم هوش مصنوعی هستیم و با پیش بینی هایی که شده در چند سال دیگر خیلی عجیب و غریب تر (نمی گویم فاجعه آمیزتر) و باورنکردنی تر از اتفاقات امروز برای آن رخ می دهد.

ممکن است زمانی فرا برسد که شما اسم آهنگساز فیلمتان را به هوش مصنوعی (AI) بدهید و از آن بخواهید برای فیلمتان آهنگسازی کند و آقای هانس زیمر، برنارد هرمن و … شروع به آهنگسازی می کنند. چون استایل یک آهنگساز را می توانند شبیه سازی کنند. این اتفاقاتی است که در آینده توسط هوش مصنوعی می افتد و ما تازه در گام اول آن هستیم. اینکه خوب یا بد است، بهتره بگوییم که فقط هست، ناگریز است و نمی توانیم کاری بکنیم.

نسل بعدی آهنگسازان را نسل  هوش مصنوعی (AI) می دانم

اگر در جهت احساسات و عواطف استفاده شود و به اندیشه انسانی عمق ببخشد، تجربیات جدیدی پیش پای انسان می گذارد که ثمره خوبی خواهد داشت، در غیر اینصورت مضرات خود را دارد. مانند ماشین که باعث آلودگی می شود، داستان هوش مصنوعی هم همین است. بنابراین من قضاوت نمی کنم، خودم هم استفاده می کنم. من نسل بعدی آهنگسازان را نسل  (AI) می دانم. ما الان در نسلی هستیم که موسیقی الکترونیک استفاده می کنیم و تازه ابتدای هوش مصنوعی قرار داریم، نسل بعدی به طور مطلق از  (AI) استفاده می کند.

*شما موسیقی سریال، تئاتر و سینما کار کردید اما چیزی که در کارنامه هنری شما جالب توجه است، ساخت موسیقی برای مستند است، این تنوع را چگونه مدیریت می کنید؟ هر کدام از این ها فضای منحصر به خود را می طلبند. در یکسری از بخش ها سلیقه مخاطب مطرح می شود و در یکسری از بخش ها شما به صلاح دید خودتان آنچه را که برای یک اثر مناسبتر است اجرا می کنید. چگونه می توان یکدست این کار را انجام داد؟

توضیح این سوال در یک مصاحبه نمی گنجد که ما چطور شاخه ها و گونه های مختلف هنری را در کنار هم مدیریت می کنیم. قطعا قبل از آن، باید به لحاظ شناختی یک آگاهی نسبت به هر گونه ای وجود داشته باشد و بعد باید این آگاهی خود را در ساحت آن هنر نشان دهد؛ اما اینکه این اتفاق چگونه رخ می دهد شاید بتوان پاسخ داد که در گفتمان با کارگردان!

فارغ از اینکه فیلم و ژانر آن چه چیزی است، اول از همه از کارگردان می خواهم که جهان صوتی آن را برای من شرح دهد. وقتی جهان صوتی را با تبدیل های صوتی که انجام می دهم، مشخص می کنم، می بینم که مخاطبین ما چه کسانی هستند و چه چیزی مورد نظرشان است. آیا اساسا برای کارگردان مخاطب خاص مهم است یا مخاطب عام؟! در مدیای تلویزیون مخاطبین بدون استثنا عام هستند و اولویت باید روی مخاطبین عام باشد اما در سینما این کارگردان است که باید بگوید جامعه هدف مخاطبینش چیست. این ها باعث می شود که ما چندین مولفه را به تابع دستوری بدهیم و آن تابع تصمیم بگیرد که قرار است چه نوع موسیقی اجرا شود.

من اگر بخواهم از یک لایه زیرینی صحبت کنم باز هم باید بگویم که شما در مرحله اول باید بتوانید جهان صوتی مخاطب را بشناسید، این مخاطب ممکن است کارگردان یا مخاطب فیلم باشد. برای این شناخت نیاز به گفتگو دارید و برای این گفتگو به ادبیات گفتگو نیازمند هستید. ادبیات گفتگو بدون منطق، فلسفه، روان شناسی و جامعه شناسی یک دور باطل، وقت تلف کردن و فرسایشی خواهد بود. شاید یکی از مهمترین دلایلی که من می توانم همه این موارد را با هم مدیریت کنم و به یک نتیجه ای برسانم استفاده از مولفه های فلسفی است. به راحتی وارد جهان بینی طرف مقابل می شوم و جهان شناسی آن را برای خود آنالیز می کنم. هر کدام از ما باورها، احساسات، عواطف، هیجانات و خواسته هایی داریم. آرتیست ها فقط به خواست و باورها و احساسات و عواطف خودشان توجه می کنند اما فیلسوف ها اینطور نیستند و شناخت طرف مقابل برای آن ها اهمیت بیشتری دارد.

شاید کلید پاسخ شما این باشد که من جهان طرف مقابل را کشف می کنم، البته در این زمینه هم کسب تجربه می کنم و این یک تجربه است که ممکن است دهه به دهه برای من نتایج متفاوتی داشته باشد.

*شما کتاب فلسفی هم نوشته اید و به این موضوع واقف هستید و عموما هم در آثارتان فلسفه و عرفان نمود پیدا کرده، در کل سعی دارید از همین منظر به آهنگسازی نگاه کنید؟

بله، هیچوقت به صورت صرف وارد حوزه آهنگسازی نشدم. حداقل در دهه سوم زندگی هیچوقت اینطور نبودم، شاید در ابتدا صرفا به موسیقی فکر می کردم اما از بعد سی سالگی به طور خاص به مسایل فلسفی اهمیت بیشتری نشان دادم.

پاورقی:

۱: رپرتوار: معادل واژه فارسی کارگان است. در معنای لغوی یعنی فهرست یا جدول؛ اما در اصطلاح موسیقی مجموعۀ قطعه‌های موسیقی است که تکنواز (یا خواننده) برای رسیتال، یا ارکستر برای کنسرت آماده می‌کند.

نوشته موسیقی الکترونیک بسیاری از آهنگسازان را بیکار کرده است! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «فیلمرنگی» نوروزی؛ راهنمای نیمه جامع اکران عید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.