آثار سینمایی مورد داوری قرار گرفتند که از آذر ۱۴۰۰ تا ابتدای مرداد ۱۴۰۲ اکران شده‌اند.

نامزدهای این مراسم که هشتم مهرماه در تهران برگزار می‌شود؛ به شرح زیر است:

* بهترین دستاورد فنی و هنری

انفرادی (طراحی و اجرای بدلکاری: امیرحسین خنجری)

بی‌ همه‌چیز (طراحی صحنه: امیرحسین قدسی)

بی همه‌چیز (طراحی لباس: مارال جیرانی)

پسر دلفینی (اجرای انیمیشن؛ کارگردان: محمد خیراندیش)

دسته دختران (صدا؛ صدابرداری: مهدی ابراهیم‌زاده، صداگذاری: حسین ابوالصدق)

روز صفر (طراحی و اجرای بدلکاری: زنده‌یادان ارشا اقدسی و علیرضا فتحی)

فسیل (طراحی چهره‌پردازی: عبدالله اسکندری)

موقعیت مهدی‌ (جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کریمیان)

* نشان عباس کیارستمی (بهترین فیلم تجربی)

بندر بند (منیژه حکمت)

تصور (علی بهراد)

زالاوا (ارسلان امیری)

مقیمان ناکجا (شهاب حسینی)

* بهترین مستند

سمفونی حمید (جعفر صادقی)

کاپیتان من (سیاوش صفاریان پور)

سرپتی‌ها (کیوان مهرگان)

آیدین (اشکان مهریار)

سینه‌مارکس (میترا مهتریان و صادق دهقان)

کاغذ‌پاره‌ها (بهزاد نعلبندی)

* بهترین تدوین

آتابای (حسین جمشیدی گوهری)

ابلق (حمید نجفی راد)

بی همه‌چیز (عماد خدابخش)

تی تی (عماد خدابخش و ارسلان امیری)

جنایت بی‌دقت (شهرام مکری)

مرد بازنده (سجاد پهلوان‌زاده)

* بهترین فیلمبرداری

آتابای (سامان لطفیان)

بی‌ همه چیز (مرتضی هدایی)

تی‌ تی (فرشاد محمدی)

جنایت بی‌دقت (علیرضا برازنده)

سه کام حبس (مسعود سلامی)

موقعیت مهدی (وحید ابراهیمی)

* بهترین موسیقی متن

آتابای (حسین علیزاده)

بی همه‌چیز (حامد ثابت)

پسر دلفینی (بهزاد عبدی)

تی تی (علیرضا افکاری)

موقعیت مهدی (مسعود سخاوت‌دوست)

* بهترین فیلمنامه

آتابای (هادی حجازی‌فر، طرح داستانی از  نیکی کریمی)

تی تی (ارسلان امیری و آیدا پناهنده)

جنایت بی‌دقت (نسیم احمدپور و شهرام مکری)

روز ششم (حجت قاسم‌زاده اصل)

مرد بازنده (ابراهیم امینی، حسن حسینی و محمدحسین مهدویان)

ملاقات خصوصی (امید شمس، بهمن ارک و علی سرآهنگ)

* بهترین کارگردانی

آیدا پناهنده (تی تی)

هادی حجازی‌فر (موقعیت مهدی)

کاظم دانشی (علفزار)

امید شمس (ملاقات خصوصی)

محسن قرایی (بی‌ همه‌چیز)

نیکی کریمی (آتابای)

شهرام مکری (جنایت بی‌دقت)

* بهترین بازیگر زن (دو جایزه)

صدف اسپهبدی (علف‌زار)

پریناز ایزدیار (ملاقات خصوصی)

هدیه تهرانی (بی‌‌همه‌چیز)

سارا حاتمی (کت چرمی)

لیلا حاتمی (تصور)

سمیرا حسن‌پور (سه‌ کام حبس)

آناهیتا درگاهی (مرد بازنده)

الناز شاکردوست (تی‌ تی)

ژیلا شاهی (موقعیت مهدی)

گلاره عباسی (ابلق)

لاله مرزبان (نگهبان شب)

گیتی معینی (ابلق)

* بهترین بازیگر مرد (دو جایزه)

بهرام افشاری (فسیل)

پرویز پرستویی (بی‌ همه‌ چیز)

پارسا پیروزفر (تی تی)

محسن تنابنده (سه کام حبس)

پژمان جمشیدی (علف‌زار)

هادی حجازی‌فر (آتابای)

پوریا رحیمی‌ سام (زالاوا)

هوتن شکیبا (ملاقات خصوصی)

بانیپال شومون (پالتو شتری)

جواد عزتی (آتابای)

بهرنگ علوی (شادروان)

محسن قصابیان (منصور)

* بهترین فیلم

آتابای/ تهیه‌کننده: نیکی کریمی

بی‌ همه‌ چیز/ تهیه‌کننده: جواد نوروزبیگی

تی تی/ تهیه‌کننده: آیدا پناهند

جنایت بی‌دقت/ تهیه‌کننده: نگار اسکندرفر

علف‌زار/ تهیه‌کننده: بهرام رادان

فسیل/ تهیه‌کننده: ابراهیم عامریان

ملاقات خصوصی/ تهیه‌کننده: امیر بنان

موقعیت مهدی/ تهیه‌کنندگان: حبیب والی‌نژاد و سجاد نصرالهی‌نسب

نوشته رقابت «موقعیت مهدی»، «فسیل» و «بی همه چیز»! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این طرح مسئله و نظرداشتن به آثار سینمایی به این طریق، خودبه‌خود بحث‌هایی اساسی دربارۀ نسبت ما و گذشته و کاری را که در نهایت در این میان بر عهدۀ سینماست، پیش می‌کشد. بدیهی است طرح تفصیلی این بحث‌ها خارج از توان این متن است، چه اینکه این نوشته تنها فرصتی است برای طرح مسئله.

فیلم جنگی دهۀ ۹۰ و تجربه‌ای تازه در شخصیت-موقعیت

از ابتدای دهۀ ۶۰ آنجا که سینمای جنگی ایران همزمان با جنگ تحمیلی شروع می‌شود، فیلم‌ها عمدتاً از طریق ارتباط شخصی، شهودی و عینی با فضای جبهه تجربه می‌شوند و جهان خود را این‌گونه به دست می‌آورند. آثار دو فیلم‌ساز مهم سینمای جنگ ما یعنی ابراهیم حاتمی‌کیا و رسول ملاقلی‌پور و همچنین دیگران همچون عزیزالله حمیدنژاد و احمدرضا درویش و دیگر تک‌فیلم‌های ساخته شده در دوران جنگ و دو دهۀ بعد از آن، عموماً چنین درکی به دست می‌دهند. جز یک فیلم مهم و شاخص بهرام بیضایی یعنی «باشو غریبه‌ای کوچک» که از جنگ با درکی درست فاصله می‌گیرد و داستان را در صحنه‌ای دیگر دور از جبهه می‌چیند، دیگران جملگی جنگ را دیده و تجربه کرده‌اند و به مدد دیدار با منطقۀ جنگی و آدم‌ها و فضا، فیلم می‌سازند. با فیلم‌های پراکندۀ جنگی که طی سال‌های بعد از جنگ، از دهۀ ۷۰ تا پیش از دهۀ ۹۰ ساخته شد، دهۀ ۹۰ را برای سینمای جنگی ایران، می‌توان آغاز رابطه‌ای تازه میان سینما و جنگ تلقی کرد. در این سال‌ها، یعنی از آغاز دهۀ ۹۰ به این طرف، فیلم‌سازها رو به‌سوی اتفاقات و شخصیت‌های متعیّن دفاع مقدس رفته‌اند. داستان فیلم‌ها بسیار بیشتر از قبل، پیرامون موقعیت یا شخصیت خاص و معیّن و قابل‌ اشاره در تاریخ می‌گردد. حال آنکه در فیلم‌های قدیمی‌تر موقعیت‌ها و افراد اغلب تلاش می‌کنند نماینده، یا به بیانی «نماد»[۱] دفاع مقدس ایران‌ باشند. در اغلب فیلم‌های دفاع مقدس تا پیش از سال‌های اخیر ما با شخصیت‌ها به‌عنوان بسیجی و رزمنده طرفیم به‌نحوی‌که مابه‌ازایی در تاریخ جنگ ما ندارند. این شخصیت‌ها گویا نمایندۀ تصویر عمومی و کلی از جنگ و مردان و زنان آن هستند. در نمونه‌هایی چون «هیوا» (رسول ملاقلی‌پور) و «روزهای زندگی» (پروزی شیخ‌طادی) با وجود ارجاع به واقعیت‌های تاریخی، این تصویر هنوز نمی‌تواند و نمی‌خواهد حیثیت خود را از آن واقعه بگیرد و در اصل تعهدی به بیرون ندارد.

در میان آثار دفاع مقدسی سینمای ما، شخصیت حاج‌کاظم در «آژانس شیشه‌ای»، شخصیت تیپیک رزمندۀ شماری از فیلم‌های حاتمی‌کیا، بهترین مثال است. حاج‌کاظم فردی از جنگ بازگشته یا سرباز پس از جنگ است، نه شخصیتی حقیقی که بتوان همچون مثلاً مهدی باکری در نسبت با «موقعیت مهدی» به آن اشاره کرد. این جنبه استعداد حاج‌کاظم را برای نماد شدن و تعمیم‌پذیری پیش از موعد، افزایش هم می‌دهد. حاتمی‌کیا بهترین مثال از فیلم‌سازی است که مدام با پدیدۀ شخصیت-نماد کار می‌کند.[۲]

بر خلاف این رویه در فیلم‌های جنگی متقدم، در میان چند فیلم مطرح جنگی سال‌‌های دهه ۹۰، فیلم-شخصیت‌های مهمی داریم؛ «چ» (ابراهیم حاتمی کیا)، «ایستاده در غبار» و «آخرین روزهای زمستان» (محمدحسین مهدویان)، «تنگه ابوقریب» (بهرام توکلی)، «موقعیت مهدی» (هادی حجازی‌فر) و «غریب» (محمدحسین لطیفی) جملگی داستان موقعیت‌ها و آدم‌های متعین و شناخته‌شده‌ و تاریخی‌اند. در  این فیلم‌ها ارجاع مستقیم به واقعیت و تاریخ شکل بنیادین دارد و فیلم متکی به واقعیت است.

این درست آغاز گفت‌وگویی است که این آثار با جنگ ایران و با مسئله «واقعیت در سینمای جنگ» دارند.

گذشته؛ در مناسبتِ حال

هر فیلم در زمانۀ خود و متکی به درکی که اکنون از گذشته و تاریخ دارد، امکان تولید می‌یابد. به‌همین‌جهت فیلم، موجودی زنده است. فیلمی که در سال ۱۴۰۲ ساخته شده، نمی‌توانسته در سال ۱۳۷۰ یا ۱۴۱۰ تولید شود. نقطه‌ای که فیلم از آن به گذشته می‌نگرد هم زمان‌مند و هم مکان‌مند است، یعنی زمان و مکان در آن دخالت دارند، بعد از آن متکی به دیدگاهی است که در این زمان و مکان پرورش یافته است. هر اثر، از اینجا و الان به نقاط دیگر نگاه می‌کند و امکان تفسیر جهان را پیدا می‌کند.

تولید فیلم‌های سینمایی که فضای جبهه ایران در جنگ هشت‌ساله را باز می‌سازند، بازگشتی خلاف رویه و غیر منتظره در فضای عمومی اکنون ایران‌اند. در زمانه‌ای که انگار فضا و جامعۀ ایران به طور همزمان رفتاری دوگانه را تجربه می‌کند، این اتفاق خودبه‌خود قابل‌تأمل است. فضای اجتماعی‌ای که ما تجربه می‌کنیم از یک طرف در ظاهر مدام نشانه‌ها و دلالت‌های ارزشی انقلابی را نفی می‌کند و از سوی دیگر گاه عمیقاً با دلالت‌های زندگی انقلابی همراهی و هم‌دلی دارد. نشانۀ اولی، اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» است و دلالت اعلایِ دومی تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی. ممکن است به آسانی گمان کنیم فیلم‌هایی که در ستایش یا تمنای ستایش حال‌وهوای جبهه ساخته می‌شوند با بودجه ارگانی و سفارشی‌ تولید شده و از این رو، جنبۀ حقیقی و درون‌زاد ندارند. این تلقی که اتفاقاً ممکن است رایج باشد، به شکل دم‌دستی و آسان ما را از تحلیل آدم‌ها و فضای واقعی معاف می‌کند، چنانکه در زندگی روزمرۀ فضای مجازی در این دوران همین را تجربه می‌کنیم؛ آدم‌ها به فکر کردن و تحلیل نیازی نمی‌بینند چرا که از پیش، همۀ‌ دسته‌بندی و گروه‌کِشی‌ها روشن است، اما بدیهی است فیلم با بودجه و سفارش، امکان رسیدن به حس را نخواهد داشت. رساندن مخاطب به حس از طریق تجربه و ارتباط حقیقی با سوژه ممکن است. فیلم‌سازی که چنین اثری را در فیلمش منتقل کرده، لاجرم به‌نحوی با تجربۀ واقعی و عینی به آن رسیده است.

فیلم‌های جنگی ایران در طول تاریخ چهل‌ساله، اغلب از آن رو که سازندگان و خالقانشان خود با فضای معنویت دفاع مقدس پیوند شخصی داشته‌اند، قادر به برقراری ارتباطی حقیقی با فضای جبهه و ساختن آن بوده‌اند. اما «موقعیت مهدی» و «غریب» موقعیت‌هایی از زندگی در جنگ و انسان‌های آن دوران هم به نحوی معنوی و هم از بعد انسانی-اجتماعی ترسیم می‌کنند، و این اتفاقی است غریب. این چگونه ممکن شده است؟

فیلم‌سازِ امروز برای برگشتن به گذشته نیازمند نحوی زنده‌شدن دوبارۀ حس است. بر خلاف فیلم‌ساز دیروزی که رابطه‌اش با واقعه به شکل بی‌واسطه رخ داده و خود را در اصل نیازمند «تفسیر» آن می‌بیند، فیلم‌ساز امروزی می‌خواهد خودِ واقعه را دوباره بسازد و آن را احساس کند. این ممکن نیست مگر به مدد رابطۀ متعین با رخداد و شخصیت. فیلم‌ساز نیاز دارد برای احساس شراکت با گذشته، آن را ابتدا به شکل واقعه‌ای تاریخی و متعین بازسازی کند؛ اتفاقی که در شماری از فیلم‌ها افتاده است، یعنی روند تولید فیلم از خواندن یک واقعه به شکل خالص و بی‌واسطه شروع شده است. تولید فیلم از ابتدا در مقام ایده، نه از یک «تفسیر» بلکه از یک شخصیت متعین، مثلاً ساختن داستان زندگی یک فرمانده شهید شروع شده و بعد احیاناً به تفسیر رسیده است. این اتفاق، روند متفاوتی است که در آثار متأخر سینمای جنگی ما رخ داده است.

حال راه ما (راه فیلم‌ساز) برای خواندن گذشته چیست؟ چگونه فیلم‌سازانِ الان ایرانی راه خود را برای خواندن دوبارۀ جنگ هشت‌ساله باز می‌کنند یا مهم‌تر از آن ما چگونه ممکن است در شعاعی از گذشته خودمان واقع شویم؟

ما عموماً گذشته را به عنوان واقعیتی منجمد در نظر می‌گیریم و از این رو ممکن است امکانات دراماتیک این بازخوانی را از دست بدهیم. رجوع ما به گذشته متضمن نوعی نگرش یا تغییر نگرش در خود ما و اکنون ماست. هر بار نگاه انداختن به گذشته، اگر بخواهد نگاهی زنده باشد، باید اکنون را زنده کند. از این حیث تنها و تنها از الان است که می‌شود به گذشته رفت و نگریست. گذشته به خودی خود، به‌عنوان امری بیرون‌افتاده از ما که هر بار و هر زمان می‌شود به آن رجوع کرد و از آن چیزهایی برداشت کرد، نمی‌تواند همچون امری زنده در صحنۀ امروز ما حاضر شود، مگر آنکه نحوۀ نگاه‌کردن ما به آن از طریق جست‌وجویی که اکنون داریم، زنده باشد.

در ثانی خواندن دیروز و هضم آن در امروز، در میان روابط پیچیده و ناهمگونی که میان ما و چیزها برقرار است، هاضمه‌ای بزرگ می‌طلبد. این هاضمه از کجا ممکن است برای فیلم‌ساز اکنون پدید آمده باشد؟ آیا در جایی جز واقعیتی که اکنون تجربه می‌کنیم؟

شاید بتوان از آنچه امروز بر ما می‌رود راهی برای درک آنچه در سینمای جنگی ایران و حتی سینمای ایران در حال رخداد است، پیدا کرد. اگر امروز فیلم‌های جنگی خوب تولید می‌شود و این فیلم‌ها موفق به انتقال حسِ جنگیدن می‌شوند، این توفیق از کجا می‌آید؟ حتی اگر قبول نکنیم که آثار مورد ادعا، فیلم‌های موفقی هستند، نفس تولید فیلم جنگی در فضایی که اکنون تجربه می‌کنیم، از کجا ریشه می‌گیرد؟

«غریب» و «موقعیت مهدی» چگونه اکنونِ ما را تجربه کردند؟

«موقعیت مهدی» به‌عنوان فیلمی که با فاصله از دوران جنگ ساخته شده، در ساختن فضای دوران و فضای آدم‌ها به شدت موفق است. در این میان و در میان همۀ آنچه می‌توان در مقام «نقد فیلم» درباره موقعیت مهدی نوشت و ورای آنچه از حیث موضع‌گیری‌های بی‌جای[۳] سیاسی اجتماعی در قبال هر فیلم جنگی گفته می‌شود، در «موقعیت مهدی» این زندگی است که به شکل خالصی رخ می‌نماید. موقعیت مهدی از زندگی شخصی و خانوادگی شهید باکری تا فضای جنگ و جبهه و تا شهادت، زندگی را بی‌واسطه‌تر از همیشه به دست می‌دهد. این نکته و شدت خلوصی که فیلم از حیث تصویر زنده سینمایی به آن دست یافته، موقعیت فیلم را تا حد بهترین فیلم‌های تاریخ فیلم‌های جنگی ایران بالا می‌برد.[۴]

«موقعیت مهدی» در دوران فاصله از جنگ، کارگردانی ساخته که جنگ را ندیده، اما اتفاقی مهم را در خود هضم می‌کند. «موقعیت مهدی» به شکل ضمنی تحت تأثیر شخصیت و شهادت حاج‌قاسم سلیمانی است. نمونۀ آشکار این ارجاع در فیلم، جمله‌ای است که حاج قاسم به شکل مکرر در سخنرانی‌ها و گفتارهای خود دربارۀ فرماندهان بزرگ جنگ ما بازگو کرده است؛ «فرماندهان ما، شخصیت‌هایی بودند که می‌رفتند به خط مقدم و می‌گفتند بیا، نه اینکه عقب بایستند و بگویند برو.»[۵] (نقل به مضمون) این عبارت حاج‌قاسم به‌طور مشخص درک محوری فیلم موقعیت مهدی است که آن را به‌عنوان موضعی در قبال مهدی باکری تا آخر یعنی لحظه شهادت او حفظ می‌کند. غیر از این جایی در فیلم که شهید باکری در جلسه فرماندهان در حال گفتن این سخن  است، فیلم با قاب‌بندی روی شهید سلیمانی و رفیق جبهه‌ای نزدیک او شهید احمد کاظمی[۶] تأکید دارد. در واقع فیلم در سال ۱۳۹۹، یکسال پس از شهادت حاج قاسم، جمله‌ای را که اغلب حاج‌قاسم در سخنرانی‌هایش در رثای فرماندهان شهید می‌گفت، به عنوان تم اصلی داستان شهید باکری قرار داده و حتی بیش از این، زمانی که شهید باکری این جمله را در فیلم می‌گوید، او را با شهید سلیمانی در یک قاب قرار می‌دهد.

موقعیت مهدی تحت‌تأثیر درکی است که با شهادت حاج قاسم سلیمانی به‌روز شده و در دوران ما زنده مانده است، اما غیر از آن مواجهه‌ای زنده با دوران جنگ دارد و این مواجهه و تفسیر که به شکل خالصی خود را از خلال ترسیم «زندگی» نشان داده است، خود مرهون شهادت حاج‌قاسم است. شهادت حاج‌قاسم اتفاقی زنده و حاضر پیش چشم همۀ ماست. این اتفاق ورای تمام تفسیرهای سطحی جامعه‌شناسانه عمل کرد. چیزی که ما را واقعاً تکان می‌دهد، عظیم‌بودن آن را می‌بینیم، بسیار بیشتر از «تفسیرِ» ما، ما را تغییر می‌دهد. آنچه با حاج‌قاسم بر ما رفت، فیلمی چون «موقعیت مهدی» را ساخت. وقتی یک‌بار با شهید و شهادت، آن حقیقت دوباره عیان می‌شود، موقعیت دوباره مجال رخ‌نمودن و عینیت‌یافتن می‌یابد.

«غریب» اثر دیگر جنگی که در سال بعد از «موقعیت مهدی» عرضه شد، اگرچه نه به عمق و اثرگذاری «موقعیت مهدی»، اما به‌اندازه‌ای در جنبه‌ای متفاوت از آن موفق به ساختن تفسیری تازه و زنده از جنگ ما شده است.[۷] کل ماجرای «غریب» پیرامون موضعی است که شهید بروجردی در قبال مردم می‌گیرد. بروجردی در فیلم «غریب» می‌گوید: «به مردم اعتماد نمی‌کنید! باید به آن‌ها اعتماد کرد؛ باید با آن‌ها حرف زد!» این موضع فیلم به‌نوعی به‌عنوان تصمیم و موضع شهید بروجردی در قبال بحران نظامی-امنیتی کردستانِ ابتدای انقلاب تکرار می‌شود. از این حیث، غریب مدعی موضع امروزی نسبت به مردم و جامعه نیز هست؛ موضعی که از فرط تکرار و نشنیده گرفته‌شدن، چندان نیازمند به توضیح هم نیست. مردم در نظام دیوانی کنونی ایران، در عرصه‌های واقعی سیاسی، اقتصادی مشارکت کمی دارند. در حقیقت تمهیداتی که مردم را به‌عنوان نیروی زنده و مولد سیاست در جمهوری اسلامی ایران می‌توانست نگه داشته باشد، اکنون یا بسیار کمرنگ است یا موقعیت خود را از دست داده است. در حال حاضر نیروی انقلابی مردم در صحنه سیاست و اجتماع و اقتصاد، آماده پیش‌برد امور و خط‌شکنی است، اما حاکمیت به‌عنوان دستگاه اداره‌کنندۀ بوروکراتیک نمی‌تواند این نیرو را در ساختار خود هضم کند و ناگزیر آن را پس می‌زند. «غریب» اگرچه نه به این صراحت و کلیت، اما به شکل ضمنی در موقعیت کوچک داستان خود ارجاعی به این موضع دارد و داستان شهید بروجردی در غائله کردستان را این‌گونه بازخوانی می‌کند.

«غریب» و «موقعیت مهدی» نمایندگان یک نسل از فیلم‌های سینمایی جنگی ما هستند که بازتاب دوران خود را در تاریخ و از خلال واقعیت زنده جست‌وجو می‌کنند. هیچ فیلم‌سازی موقعی که تاریخی را بازگو می‌کند، از رابطۀ خودش و زمانه‌اش با آن تاریخ به‌طور دقیق آگاه نیست. آن رابطه از میان جست‌و‌جو و ساخته شدن اثر نمایان می‌شود و کار سینما و هنر همین آشکارشدن رابطۀ بی‌پایان ما با داستان‌های خودمان است.

منبع: مجله سوره

[۱]شخصیت و موقعیت در یک فیلم به‌ندرت به مرحله‌ای از عمومی‌شدن می‌رسد که بتوانیم آن را «نماد» بنامیم. این تعبیر معمولاً برای هر فیلمی که سعی می کند موقعیت خود را به واقعیت بیرونی پیوند بزند استفاده می‌شود و استفاده‌ای آسان و سرددستی است.

[۲] جمله شخصیت‌های فیلم‌های حاتمی‌کیا از «آژانس شیشه‌ای» و «روبان قرمز» تا «به وقت شام» و «خروج» چنین وضعی دارند. از این نظر «چ» به‌نوعی استثناست.

[۳] موضع‌گیری سیاسی و اجتماعی در فیلم دقیقاً بی‌جا نیست، بلکه وقتی از همه جلوتر می‌افتد و مشخص‌کردن موضع فیلم دربارۀ ارزش‌ها می‌شود اصل اول ارزیابی بی‌جاست؛ اتفاقی که عمدتاً دربارۀ فیلم‌ها رخ می‌دهد.

[۴] این یادداشت بر اساس این ایده بنیادی نگارنده نوشته شده که «موقعیت مهدی» فیلمی درخشان و موفق در ساختن فضا و حس است. بدیهی است مناقشه بر سر این، می‌تواند ایده اصلی متن را تحت تأثیر قرار دهد. غیر از این، چنین متنی مجال توضیح مفصل یک نظرگاه سینمایی نیست.

[۵] شهید حاج قاسم سلیمانی در چندین سخنرانی این جمله را به عنوان تصویری از شجاعت و پیشگامی فرماندهان ذکر کرده است.

[۶] حاج احمد کاظمی برای شهید سلیمانی، خلاصه همۀ شهدا و یادگار همۀ یادگاری‌هاست.

[۷]نوشتۀ نسبتاً مفصل‌تر نگارنده دربارۀ «غریب» قبلاً در پیش‌شمارۀ سوم مجله سوره (اسفند ۱۴۰۱) منتشر شده است.

نوشته به استقبال اینجا، اکنون اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره سی‌و‌ششم تا چهلم از این جشنواره.

نگاهی به سی و ششمین دوره‌ جشنواره‌ فیلم فجر

سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ در تهران برگزار شد.

در ۱۷ مهر ۱۳۹۶ با انتشار فراخوان کار سی و ششمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از اول تا ۳۰ آبان ۱۳۹۶ بود.

* سی و ششمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۶

دبیر جشنواره: ابراهیم داروغه‌زاده

هیات داوران:

بهرام بدخشانی، کمال تبریزی، حسن خجسته، خسرو دهقان، رسول صدرعاملی، فرشته طائرپور و محمدرضا فروتن.

هیات انتخاب:

محمود اربابی، احمد امینی، مجید رضابالا، پوران درخشنده، سیدجمال ساداتیان، حسین کرمی و محمدهادی کریمی.

در راستای سیاست شفاف‌سازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، هزینه‌های سی و ششمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد.

معاون توسعه، مدیریت و منابع سازمان امور سینمایی و سمعی وبصری هزینه های این دوره از جشنواره را چهار میلیارد و ششصد و سی و نه میلیون و پانصد و هشتاد و دو هزار و ششصد تومان اعلام کرد. [ایسنا. ۱۳۹۶/۱۲/۲۶ کد خبر: ۹۶۱۲۲۶۱۴۴۶۹]

فیلم‌های بخش مسابقه‌ی سینمای ایرانِ این دوره توسط بهرام بدخشانی، کمال تبریزی، حسن خجسته، خسرو دهقان، رسول صدرعاملی، فرشته طائرپور و محمدرضا فروتن داوری شدند. تنگه ابوقریب در کنار “بمب؛ یک عاشقانه” با یازده نامزدی سیمرغ بلورین پیشتاز جشنواره‌ی سی و ششم شدند و این فیلم با دریافت شش سیمرغ بلورین بیش‌ترین سیمرغ را از سی و ششمین دوره‌ی جشنواره فیلم فجر دریافت کرد. بهترین فیلم جشنواره تنگه ابوقریب انتخاب گردید و جایزه‌ی بهترین کارگردانی برای به وقت شام به حاتمی‌کیا اهدا شد. جایزه‌ی بهترین فیلم‌نامه با سر و صدا و اعتراض فراوان برای فیلم کامیون به کامبوزیا پرتوی رسید و باقی سیمرغ‌ها هم میان فیلم‌های دارکوب، عرق سرد، سرو زیر آب و بمب؛ یک عاشقانه تقسیم شد. حمید نعمت‌الله در این دوره نیز با فیلم متفاوت و باکیفیت شعله‌ور ناکام بزرگ جشنواره شد و فقط نقش‌آفرینی متفاوت امین حیایی هیات داوران را مجبور به اهدای یک دیپلم افتخار بازیگری کرد. در این دوره ۲۲ فیلم در بخش سودای سیمرغ (مسابقه‌ی سینمای ایران) شرکت داده شده بودند که به آنها اشاره می‌کنیم: اتاق تاریک (روح‌الله حجازی)،‌ امپراتور جهنم (پرویز شیخ‌طادی)، امیر (نیما اقلیما)، بمب؛ یک عاشقانه (پیمان معادی)، به وقت شام (ابراهیم حاتمی‌کیا)، تنگه ابوقریب (بهرام توکلی)، جاده قدیم (منیژه حکمت)، جشن دلتنگی (پوریا آذربایجانی)، چهارراه استانبول (مصطفی کیایی)، خجالت نکش (رضا مقصودی)، دارکوب (بهروز شعیبی)، سرو زیر آب (محمدعلی باشه‌آهنگر)، سوءتفاهم (احمدرضا معتمدی)، شعله‌ور (حمید نعمت‌الله)، عرق سرد (سهیل بیرقی)، کار کثیف (خسرو معصومی)، کامیون (کامبوزیا پرتوی)، لاتاری (محمدحسین مهدویان)، ماهورا (حمید زرگرنژاد)، مصادره (مهران احمدی)، مغزهای کوچک زنگ‌زده (هومن سیدی) و هایلایت (اصغر نعیمی).

برندگان بخش تبلیغات

دیپلم افتخار طراحی لوگو به محمد روح الامینی برای «رگ خواب» و «خفگی» تعلق گرفت.

سیمرغ بلورین بهترین آنونس به مسعود رفیع زاده برای فیلم «خفگی» اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین عکس به جواد جلالی برای فیلم «پریناز» رسید.

سیمرغ بلورین بهترین پوستر به بابک یادگاریان برای فیلم «هجوم» اهدا شد.

جوایز (بخش اصلی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: تنگه‌ ابوقریب (سعید ملکان)‌

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: ابراهیم حاتمی‌کیا (به وقت شام)؛ بهرام توکلی (تنگه ابوقریب)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: مغزهای کوچک زنگ‌زده (هومن سیدی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم با نگاه ملی: سرو زیر آب (سید حامد حسینی)

جایزه‌ی ویژه‌ی هیأت داوران: پیمان معادی (بمب؛ یک عاشقانه)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: کامبوزیا پرتوی (کامیون)؛ هومن سیدی (مغزهای کوچک زنگ‌زده)‌

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: امیر جدیدی (عرق سرد و تنگه ابوقریب)

دیپلم افتخار برای نقش اول مرد: امین حیایی (شعله‌ور)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: سارا بهرامی (دارکوب)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد: جمشید هاشم‌پور (دارکوب)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن: سحر دولتشاهی (چهارراه استانبول و عرق سرد)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: علیرضا زرین‌دست (سرو زیر آب)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام دهقان و محمد نجاریان (عرق سرد)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: کارن همایونفر (به وقت شام)

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: رشید دانشمند (تنگه ابوقریب)

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: علیرضا علویان (به وقت شام، مغزهای کوچک زنگ‌زده)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: سارا خالدی‌زاده (بمب؛ یک عاشقانه)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: عباس بلوندی (سرو زیر آب)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: سعید ملکان (تنگه ابوقریب)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: محسن روزبهانی (تنگه ابوقریب)

نگاهی به سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر

سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر از ۱۰ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ در تهران برگزار شد.

در ۲۱ مهر ۱۳۹۷ با انتشار فراخوان کار سی و هفتمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از اول تا ۳۰ آبان ۱۳۹۷ بود.

* سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۰-۲۲ بهمن ۱۳۹۷

دبیر جشنواره: ابراهیم داروغه‌زاده

هیات داوران بخش سودای سیمرغ:

شامل محمد احسانی، محمدعلی باشه آهنگر، محمد بزرگ‌نیا، مهرزاد دانش، پوران درخشنده، ریما رامین‌فر و محمود کلاری.

هیات داوران بخش نگاه نو، فیلم‌های کوتاه و فیلم‌های مستند:

محمد آفریده، حبیب احمدزاده، آیدا پناهنده، سعید سهیلی و مازیار میری.

یادداشت دبیر جشنواره :

امشب، تمام سینمای بزرگ ایران پیروز هستند و سربلند، همه نامزد شده‌ها و نشده‌ها، همه فیلم‌های پذیرفته شده و نشده و همه سینمای ایران از فردا راهی برای دستیابی به قله‌های هنوز فتح نشده را آغاز خواهند کرد.

سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر را در حالی به پایان می‌بریم که برای سینمای ایران در این سال اتفاقات مهمی رقم خورده است. سال ۱۳۹۷ پرمخاطب‌ترین سال سینمای ایران در دو دهه اخیر بود و به تبع آن پررونق‌ترین و پرفروش‌ترین سال سینمای ایران به شمار می‌آید. در این میان آنچه شایسته توجه است استقبال تماشاگران از آثار متنوع و متعدد سینمای دفاع مقدس، مقاومت، کودک و هنری بود که در طول سال به نمایش درآمدند. در این سال بیش از یکصد سالن جدید و نو به مجموعه سالن‌های سینمایی کشور اضافه شد.

حضور موفق آثار سینمای ایران اعم از کوتاه، مستند و سینمایی در رویدادهای جهانی همچنان ادامه داشت و علی‌رغم نوسانات اقتصادی ناشی از تحریم‌های ظالمانه دشمنان ایران، اقتصاد سینما در تولید و نمایش، اقتصادی پویا و توام با رشد بود.

آثار حاضر در جشنواره سی و هفتم گواه آن است که سطح کیفی فیلم‌های سینمایی این دوره نسبت به دوره‌های قبلی و نسبت به آثار سینمای ایران رشد قابل توجه و چشمگیری داشته است و این همان چیزی است که منتقدان و علاقه‌مندان به سینما پس از شروع نمایش فیلم‌ها می‌گفتند که سال، سال سختی برای داوران است و هر سال که سال سختی برای داوران باشد یعنی آثار ممتاز زیاد و آثار خوب فراوان است.

بی‌تردید آنچه در تاریخ سینما از جشنواره سی و هفتم ثبت خواهد شد همین ویژگی‌هاست. تنوع آثار حاضر در جشنواره، تنوع ژانر، تنوع موقعیت‌های خلق داستان، و وسعت جغرافیای آثار به تمامی ایران و شاید از همه مهمتر توجه و تمرکز آثار ارزشمند سینمای ایران بر مفاهیم و موضوعات دارای اولویت، وحدت ملی و منافع ملی و خلق آثار مهم و ارزشمند، باورپذیر و مورد پسند علاقه‌مندان به سینما. رضایت بالای تماشاگران و منتقدان از آثار این دوره جشنواره گواه صادقی بر این امر است که سینمای ایران در چهل سالگی انقلاب اسلامی به رغم تمایل و تلاش دشمنان برای ناامیدسازی هنرمندان، تلاش شایسته و درخور و افزون نمود، تا سهم خود را در جشن های چهل سالگی انقلاب به خوبی و بیش از پیش ادا کند که جشنواره فیلم فجر برای سینمای ایران فقط یک رویداد هنری نیست بلکه بارزترین و باشکوه ترین جلوه اجتماعی و مردمی و فرهنگی هنری جشن‌های پیروزی انقلاب اسلامی است.

با کمال تاسف و شاید به دلیل اهمیت آثار تولید شده، آنچه از دید رسانه‌ها خصوصاً رسانه‌های پایتخت در این آیین باشکوه مغفول ماند شور و نشاط و جریان اجتماعی ایجاد شده حول محور سینما در سراسر ایران بود. نمایش همزمان گزیده آثار جشنواره در همه استان‌ها و در سراسر کشور، شرایطی فراهم نمود تا به عدالت اجتماعی نزدیک شویم و جشنواره فیلم فجر، مردم سراسر ایران را در بر گیرد و همه آنان را در این رویداد در چهل سالگی انقلاب اسلامی شریک سازد. و در این میان سیمرغ و پروانه‌ها که رهاورد مشترکی از آثار جشنواره فیلم فجر و جشنواره فیلم کودک بودند سهم کودکان و نوجوانان سراسر ایران در این شادمانی بود و لحظه‌های باشکوهی از مواجهه کودکان و فیلم‌ها و سینما خلق کرد که در غوغای نمایش و نقد آثار، کمتر دیده شدند. او گفت: صف‌های طولانی علاقه‌مندان به تماشای آثار و سانس‌های فوق‌العاده برای بیش از ۱۰ فیلم و ادامه نمایش‌ها در قالب سینماها تا ساعت ۳ بامداد، جشنواره امسال را جشنواره‌ای متمایز ساخته بود و خدای بزرگ را شاکریم که سینمای ایران توانست سهمی قابل‌توجه از شادمانی جشن‌های چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران داشته باشد.

از همه همکارانم، خصوصاً هیئت‌های محترم داوری که می‌دانم و می‌دانید که در سخت‌ترین سال برای قضاوت آثار، تلاش کردند شایسته‌ترین و عادلانه‌ترین قضاوت‌ها را انجام دهند، سپاسگزارم. امشب، تمام سینمای بزرگ ایران پیروز هستند و سربلند، همه نامزد شده‌ها و نشده‌ها، همه فیلم‌های پذیرفته شده و نشده، و همه سینمای ایران از فردا راهی برای دستیابی به قله‌های هنوز فتح نشده را آغاز خواهند کرد. برای سینمای ایران، در این راه طولانی توفیق و سعادت آرزو می‌کنم.

بیانیه هیأت داوران :

1. ۱. رشد چشمگیر فنی و صنعتی در سینمای ایران، یکی از بارزترین نمودهای جشنواره امسال است، آن‌سان که انتخاب برترین‌ها از میان گزینه‌های متعدد، فرایندی دشوار و بحث‌برانگیز و البته خرسندی بخش برای هیات داوران بود.
2. ۲. تنوع گونه‌ها و لحن‌ها و سبک‌های مختلف سینمایی، ویژگی دیگر فیلم‌های جشنواره امسال است. توجه سینماگران به ژانرهای مختلف جنگی، کمدی، پلیسی، فانتزی، تخیلی، ملودرام، نوار، تریلر، معمایی و نیز لحن‌های اجتماعی، خانوادگی و شاعرانه، غنای موضوعی فیلم‌های امسال و فاصله‌شان را از قالب‌های یکسان دوران گذشته نوید می‌دهد.
3. ۳. مدت‌های مدید است که قاب سینمای ایران، به دلایل مختلف، گرفتار فضاهای محدود و بسته و عمدتاً آپارتمانی معطوف به مشاجره‌های خانوادگی شده است. باعث خوشنودی است که عوامل فیلم‌های امسال، این قاب محدود را شکستند و دوربین خود را به محیط‌های باز معابر و خیابان‌ها و جاده‌ها و دشت‌ها و شهرهای مخلتف کشور بردند تا گستره‌های وسیع و پس‌زمینه‌های عریض و تنوع چشم‌اندازها، قابی در خور نام و هویت سینما پیدا کنند.
4. ۴. تاریخ، عرصه دشوار و ناپیدای سینمای ایران است. تلاش سینماگران در جشنواره جاری، برای نقب زدن به لایه‌های زیرین این فضای پرمخاطره و حساسیت‌برانگیز، چه تاریخ جنگ تحمیلی هشت ساله که در برگیرنده حماسه دفاع شهیدان و ایثارگران و آزادگان بی‌ادعا است، و چه تاریخ معاصر صدساله که بحبوحه‌ای از پیروزی‌ها و شکست‌ها و مقاومت‌ها و رادمردی‌ها و پهلوانی‌ها است، تحسینی در خور می‌طلبد.
5. ۵. موقعیت‌شناسی سینماگران در درک روح زمانه و نیازسنجی‌های روزگار ما، از دیگر نکته‌های پرتامل جشنواره امسال است. چه آن سینماگری که گوهر ناب آرامش و مسالمت را در فضای عصبیت‌زده کنونی می‌جوید و چه آن دیگری که با یادآوری تهدیدهای گذشته و حال جزم‌اندیشان پیرامونی، بر دفاع از پیکره وحدت ملی تاکید می‌کند. ۶. فیلمنامه، همچنان چشم اسفندیار سینمای ما است. انسجام روایی، آغازبندی و پایان‌بخشی منطقی، ضرباهنگ روایت، توجه به عمق و باورپذیر بودن انگیزه‌های رفتاری و موقعیتی شخصیت‌ها، و حل شدن ایده و درونمایه در تاروپود دراماتیک داستان بایسته‌های کمتر دیده‌شده این عرصه است. ۷. جشنواره امسال نشان داد که سینمای ایران، بضاعتی در خور دارد و در نگاهی واقع‌بینانه و نه کمال‌گرایانه و خیالی، درصدآثار برترش به دیگر آثار، چیزی کم از درصد آثار برتر جشنواره‌های معتبر جهانی ندارد. این ظرفیت را پاس بداریم و با افراط و تفریط‌های بی‌جا در حسن‌جویی زیاده از حد و عیب‌جویی گشاده از وسعت، تضییعش نکنیم.
6. ۸. نزد هیات داوران، جز سنجه‌های سینمایی، معیار دیگری برای ارزیابی فیلم‌ها ملاک نبود. تقسیم‌بندی‌های جعلی و نادرستی که در برخی محافل عمدتاً موج‌سوار و جناحی برای فیلم‌ها و سینماگران مطرح می‌شود. جز ایجاد انشقاق برای سینمای کشور، کارکرد دیگری ندارد. همه سینماگران کشور، فرزندان این خاک و دیارند و هر فیلمی که طبق قوانین جاری، به بخش مسابقه راه یافته است، اثری مجاز و محترم است و سهمی برابر با دیرگی برای ارزیابی عادلانه دارد. ساحت داوری، منزه از تاثیرپذیری از سهم‌خواهی‌های محفلی و داد و ستدهای جناحی است.
7. چه به عنوان نتایج داوری جشنواره در اعلام نام نامزدها و برگزیدگان مطرح می‌شود، برایند و معدل بینش و داشن و شعور و ذائقه و تجربه سینمایی هفت نفر اعضای هیات داوران است. بدیهی است که در صورت داوری دیگران با کم و کیفی متفاوت، رقم خوردن نتایجی دیگر امکان داشت. داوری دو سو دارد، یکی سو آنچه داوری می‌شود و سوی دیگر خود داوران که با انتخاب‌های خود، خویشتن را در معرض قضاوت دیگران قرار می‌دهند. امیدواریم داوری ما، در انطباق نسبی با خرد و وجدان جامعه هنری و هنردوست باشد.»

درباره جشنواره

فیلم‌های بخش مسابقه‌ی سینمای ایرانِ این دوره توسط محمد احسانی، محمدعلی باشه آهنگر، محمد بزرگ‌نیا، مهرزاد دانش، پوران درخشنده، ریما رامین‌فر و محمود کلاری داوری شدند. شبی که ماه کامل شد (نرگس آبیار) توانست با دریافت ۷ سیمرغ بر صدر فهرست برندگان سیمرغ‌های جشنواره‌ قرار گیرد. شبی که ماه کامل شد علاوه بر بهترین فیلم سی و هفتمین جشنواره‌ی فیلم فجر، سیمرغ‌های بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مکمل و نقش اول زن، بهترین بازیگر اول مرد، بهترین جلوه‌های ویژه، بهترین طراحی لباس و بهترین چهره‌پردازی را از آن خود کرد. در کنار شبی که ماه کامل شد، فیلم‌های غلامرضا تختی، قصر شیرین و مسخره‌باز نیز جوایز مهم دیگری را کسب کردند. جدای از اجرای بسیار بد محمدرضا شهیدی‌فر حاشیه‌ی اختتامیه‌ی این جشنواره را همایون غنی‌زاده (کارگردان مسخره‌باز) به وجود آورد که جایزه‌ی بهترین فیلم اول را دریافت نکرد. او بر روی سن حاضر نشد و اعلام کرد این جایزه را نمی‌خواهد، اما پس از بردن جایزه‌ی بهترین فیلم هنر و تجربه نظرش عوض شد و درخواست کرد که سیمرغ را به او بدهند. فیلم مسخره‌باز علاوه بر ۳ سیمرغ بلورین بخش سودای سیمرغ، یک سیمرغ بلورین بخش نگاه نو را نیز دریافت کرد. در این دوره ۲۲ فیلم در بخش سودای سیمرغ (مسابقه‌ی سینمای ایران) شرکت داده شده بودند که به آنها اشاره می‌کنیم: آشفته‌گی (فریدون جیرانی)، ایده‌ی اصلی (آزیتا موگویی)، بنفشه‌ی آفریقایی (مونا زندی حقیقی)، ۲۳ نفر (مهدی جعفری)، پالتو شتری (مهدی علی‌میرزایی)، تیغ و ترمه (کیومرث پوراحمد)، جمشیدیه (یلدا جبلی)، خون خدا (مرتضی‌علی عباس میرزایی)، درخونگاه (سیاوش اسعدی)، سال دوم دانشکده‌ی من (رسول صدرعاملی)، سرخ‌پوست (نیما جاویدی)، سمفونی نهم (محمدرضا هنرمند)، شبی که ماه کامل شد (نرگس آبیار)، طلا (پرویز شهبازی)، غلامرضا تختی (بهرام توکلی)، قسم (محسن تنابنده)، قصر شیرین (رضا میرکریمی)، ماجرای نیمروز: رد خون (محمدحسین مهدویان)، متری شیش و نیم (سعید روستایی)، مردی بدون سایه (علیرضا رئیسیان)، مسخره‌باز (همایون غنی‌زاده) و ناگهان درخت (صفی یزدانیان).

جوایز:

بهترین فیلم کوتاه:

بچه خور (محمد کارت)

بهترین مستند سینمایی:

بهارستان خانه ملت (بابک بهداد)

بهترین فیلم بخش نگاه نو:

مسخره‌باز (همایون غنی‌زاده)

جوایز (بخش اصلی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: شبی که ماه کامل شد (محمدحسین قاسمی)

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: نرگس آبیار (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: محسن قرائی، محمد داوودی (قصر شیرین)

جایزه‌ی ویژه‌ی هیأت داوران: نیما جاویدی (سرخ‌پوست)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه مردم: متری شیش و نیم (جمال ساداتیان)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: هوتن شکیبا (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: الناز شاکردوست (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد: علی نصیریان (مسخره‌باز)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن: فرشته صدرعرفایی (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: حمید خضوعی ابیانه (غلامرضا تختی)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: امین هنرمند (قصر شیرین)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام دهقان (متری شیش و نیم)

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: مهرشاد ملکوتی (ماجرای نیمروز؛ رد خون)

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: ایرج شهزادی (متری شیش و نیم)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: کیوان مقدم (غلامرضا تختی)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: محمدرضا شجاعی (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: ایمان امیدواری (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: ایمان کریمان (ماجرای نیمروز؛ رد خون)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی بصری: جواد مطوری (مسخره‌باز)

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: ۲۳ نفر (مجتبی فرآورده و مهدی جعفری)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: مسخره‌باز (همایون غنی‌زاده)

سیمرغ بلورین بهترین انیمیشن: آخرین داستان (اشکان رهگذر)

نگاهی به سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

سی و هشتمین جشنوارهٔ فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۸ در تهران و از ۱۵ تا ۲۲ بهمن در سایر استان‌های ایران برگزار شد. اختتامیهٔ جشنواره در برج میلاد تهران برگزار شد و سیمرغ بلورین بهترین فیلم به فیلم خورشید اثر مجید مجیدی رسید.

در ۲۹ مهر ۱۳۹۸ با انتشار فراخوان کار سی و هشتمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از ۱ تا ۳۰ آبان ۱۳۹۸ بوده. که در این مدت ۱۱۵ فیلم سینمایی به همراه ۳۶ فیلم مستند فرم ثبت نام جشنواره را تکمیل کرده‌اند که از این تعداد ۳۷ فیلم سینمایی متعلق به فیلمسازان اول است.

۲۶ دی ۱۳۹۸ قرعه‌کشی برای مشخص شدن ترتیب نمایش فیلم‌ها در سینمای رسانه (پردیس ملت) انجام گرفت. در هر روز ۵ فیلم در چهار سانس در این سینما نمایش داده می‌شود: ۳ فیلم بلند در سه سانس، و یک فیلم مستند و یک فیلم کوتاه در یک سانس. یک سانس برای نمایش شهرآورد تهران در روز ۱۷ بهمن خالی گذاشته شد.

* سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۸

دبیر جشنواره: ابراهیم داروغه‌زاده

هیات داوران سودای سیمرغ:

نرگس آبیار، تورج اصلانی، عباس بلوندی، رضا پورحسین، فریدون جیرانی، سعید راد، محمدمهدی عسگرپور، طهماسب صلح‌جو، مازیار میری.

مستند، فیلم کوتاه و نگاه نو:

مهدی جعفری، روح‌الله حجازی، مصطفی رزاق کریمی، فرشته طائرپور، هادی مقدم‌دوست

مسابقهٔ تبلیغات:

محمد روح‌الامین، امیرشیبان خاقانی، حبیب مجیدی

۲۳ فیلم در این دوره در بخش مسابقۀ سینمای ایران توسط نرگس آبیار، تورج اصلانی، عباس بلوندی، رضا پورحسین، فریدون جیرانی، سعید راد، محمدمهدی عسگرپور، طهماسب صلح‌جو و مازیار میری داوری شدند. در میان فیلم‌ها شنای پروانه توانست با نامزدی در ۱۲ رشته و دریافت ۵ سیمرغ بلورین (از جمله سیمرغ‌ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران) بیش‌ترین جوایز و نامزدی را در جشنواره برای خود ثبت کند. با این حال دو جایزۀ اصلی بهترین فیلم و بهترین کارگردانی به ترتیب به فیلم‌های خورشید و درخت گردو و جایزۀ بهترین فیلم‌نامه هم به خورشید تعلق گرفت. در کنار این سه فیلم، روز صفر با دریافت ۵ جایزه (از جمله جایزۀ بهترین فیلم از نگاه ملی و جایزۀ هیأت داوران) و خروج نیز از فیلم‌هایی بودند که با استقبال تماشاگران و منتقدین مواجه شدند. از حواشی این دوره تحریم جشنواره توسط جمع زیادی از هنرمندان به بهانۀ سقوط  پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین بود. فیلم‌های حاضر در بخش مسابقۀ سینمای ایران جشنوارۀ سی و هشتم از این قرار بوده‌اند: آبادان یازده ۶۰ (مهرداد خوشبخت)؛ آتابای (نیکی کریمی)؛ آن شب (کوروش آهاری)؛ ابر بارانش گرفته (مجید برزگر)؛ پسرکشی (محمدهادی کریمی)؛ پوست (بهمن ارک، بهرام ارک)؛ تومان (مرتضی فرشباف)؛ خروج (ابراهیم حاتمی‌کیا)؛ خوب، بد، جلف ۲: ارتش سری (پیمان قاسم‌خانی)؛ خورشید (مجید مجیدی)؛ خون شد (مسعود کیمیایی)؛ درخت گردو (محمدحسین مهدویان)؛ دوزیست (برزو نیک‌نژاد)؛ روز بلوا (بهروز شعیبی)؛ روز صفر (سعید ملکان)؛ سه کام حبس (سامان سالور)؛ سینما شهر قصه (کیوان علی‌محمدی، علی‌اکبر حیدری)؛ شنای پروانه (محمد کارت)؛ عامه‌پسند (سهیل بیرقی)؛ قصیدۀ گاو سفید (بهتاش صناعی‌ها)؛ مردن در آب مطهر (نوید محمودی)؛ مغز استخوان (حمیدرضا قربانی)؛ من می‌ترسم (بهنام بهزادی).

جوایز:

سیمرغ بلورین بهترین مستند

جایی برای فرشته‌ها نیست – سام کلانتری

بهترین فیلم کوتاه

دابُر – سعید نجاتی

بهترین فیلم اول

روز صفر؛ سعید ملکان

جوایز اصلی:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: خورشید (امیر بنان؛ مجید مجیدی)

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: درخت گردو (محمدحسین مهدویان)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: خورشید (نیما جاویدی؛ مجید مجیدی)

جایزۀ ویژه‌ی هیأت داوران: روز صفر (سعید ملکان)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: شنای پروانه (رسول صدرعاملی)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: پیمان معادی (درخت گردو)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: نازنین احمدی (ابر بارانش گرفته)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد: امیر آقایی (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن: طناز طباطبایی (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: مرتضی نجفی (تومان)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: بامداد افشار (پوست)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: اسماعیل علیزاده (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین صدا: آرش قاسمی و مهدی صالح‌کرمانی (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: کیوان مقدم (خورشید)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: امیر ملک‌پور (روز صفر)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهرداد میرکیانی (خروج)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژۀ میدانی: محسن روزبهانی (روز صفر)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژۀ بصری: محمد برادران (خروج)

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: روز صفر (سعید ملکان)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: پوست (بهمن ارک و بهرام ارک)

نگاهی به سی و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر

در ۱۲ آذر ۱۳۹۹ با انتشار فراخوان کار سی و نهمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از ۱۶ آذر تا ۱۵ دی ۱۳۹۹ بوده. با پایان مهلت ثبت نام فهرست ۱۱۰ فیلم متقاضی منتشر شد که این دوره برخلاف دوره‌های قبلی بدون هیات انتخاب تمامی فیلم‌ها از ۲۰ دی داوری شد.

* سی و نهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۹

دبیر جشنواره: محمدمهدی طباطبایی نژاد

هیات داوران بخش سودای سیمرغ:

محمد احسانی، ساره بیات، مرتضی پورصمدی، بهرام توکلی، نیما جاویدی، سید جمال ساداتیان و مصطفی کیایی.

فهرست برندگان بخش‌های مختلف به شرح زیر اعلام شد:

سودای سیمرغ:

بهترین فیلم: «یدو» به تهیه‌کنندگی محمدرضا مصباح

دیگر نامزدها: «ابلق» به تهیه‌کنندگی محمدحسین قاسمی | «بی‌همه‌چیز» به تهیه‌کنندگی جواد نوروزبیگی | «زالاوا» به تهیه‌کنندگی روح‌اله برادری و سمیرا برادری

بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: «ابلق» به کارگردانی نرگس آبیار

انتخاب‌های بعدی: «بی همه چیز» (فیلم دوم)، «شیشلیک» (فیلم سوم)

بهترین کارگردانی: مهدی جعفری برای «یدو»

دیگر نامزدها: نرگس آبیار برای «ابلق» | ارسلان امیری برای «زالاوا» | محسن قرایی برای «بی‌همه‌چیز»

جایزه ویژه هیات داوران: محسن قرایی برای «بی‌‌همه‌چیز»

بهترین فیلم از نگاه ملی: علی غفاری کارگردان و ابراهیم اصغری تهیه‌کننده برای «تک‌تیرانداز»

بهترین فیلمنامه: ارسلان امیری، آیدا پناهنده، تهمینه بهرام برای «زالاوا»

دیگر نامزدها: آرش انیسی برای «مامان» | آیدا پناهنده، ارسلان امیری برای «تی‌تی»

بهترین فیلمنامه اقتباسی: محسن قرایی، محمد داودی برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: حمیدرضا آذرنگ برای «روزی روزگاری آبادان» | مهدی جعفری، مهین عباس‌زاده برای «یدو»

بهترین کارگردان اول: ارسلان امیری برای «زالاوا»

دیپلم افتخار: حسین دارابی برای «مصلحت»

دیگر نامزدها: حمیدرضا آذرنگ برای «روزی روزگاری آبادان»  | آرش انیسی برای «مامان» | عادل تبریزی برای «گیج‌گاه» | سیاوش سرمدی برای «منصور»

بهترین نقش اول زن: رؤیا افشار برای «مامان»

دیپلم افتخار: ستاره پسیانی برای «یدو»

دیگر نامزدها: الناز حبیبی برای «رمانتیسم عماد و طوبا» | ملیسا ذاکری برای «ستاره بازی» | الناز شاکردوست برای «ابلق» | نازنین فراهانی برای «مصلحت»

بهترین نقش اول مرد: رضا عطاران برای «روشن»

دیگر نامزدها: پرویز پرستویی برای «بی‌همه‌چیز» | نوید پورفرج برای «زالاوا» | محسن تنابنده برای «روزی روزگاری آبادان» | میلاد صویلاوی برای «یدو» | امیر نوروزی برای «مامان»

بهترین نقش مکمل زن: گلاره عباسی برای «ابلق»

دیگر نامزدها: آزیتا حاجیان برای «خط فرضی» | الهام شفیعی برای «روزی روزگاری آبادان» | گیتی معینی برای «ابلق»

بهترین نقش مکمل مرد: پوریا رحیمی‌سام برای «زالاوا»

دیگر نامزدها: عرفان ابراهیمی برای «مامان» | پژمان جمشیدی برای «شیشلیک» | وحید رهبانی برای «مصلحت» | پدرام شریفی برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین فیلمبرداری: مرتضی نجفی برای «روشن» و «یدو»

دیپلم افتخار: محمد رسولی برای «زالاوا»

دیگر نامزدها: مسعود سلامی برای «روزی روزگاری آبادان» | فرشاد محمدی برای «تی‌تی» | مرتضی هدایی برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین تدوین: عماد خدابخش برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: عماد خدابخش برای «گیج‌گاه» | سیاوش کردجان برای «مصلحت» | میثم مولایی برای «یدو»

بهترین موسیقی متن: حامد ثابت برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: پیام آزادی برای «رمانتیسم عماد و طوبا» | بامداد افشار برای «یدو» | علیرضا افکاری برای «تی‌تی» | فردین خلعتبری برای «مصلحت»

بهترین صداگذار: امیرحسین قاسمی برای «یدو»

دیگر نامزدها: حسین ابوالصدق برای «تک تیرانداز» | بهمن بنی‌اردلان برای «روزی روزگاری آبادان» | علیرضا علویان برای «بی‌همه‌چیز» | امیرحسین قاسمی برای «زالاوا» | امیرحسین قاسمی برای «خط فرضی»

بهترین صدابردار: رشید دانشمند برای «یدو»

دیگر نامزدها: طاهر پیشوایی برای «ابلق» | هادی ساعد محکم برای «شیشلیک» | شهرام متولی باشی برای «تک تیرانداز» | امین میرشکاری برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین طراحی صحنه: سهیل دانش اشراقی برای «روزی روزگاری آبادان»

دیگر نامزدها: بهزاد جعفری طادی برای «مصلحت» | محمدرضا شجاعی برای «ابلق» | آیدین ظریف برای «یدو» | امیرحسین قدسی برای «بی‌همه‌چیز» | سهیل دانش اشراقی برای «روشن»

بهترین طراحی لباس: مارال جیرانی برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: بهزاد جعفری طادی و محمدحسین کرمی برای «شیشلیک» | بهزاد جعفری طادی برای «مصلحت» | محمدحسین کرمی برای «زالاوا»

بهترین چهره‌پردازی: ایمان امیدواری برای «ابلق»

دیگر نامزدها: شهرام خلج برای «شیشلیک» | رکسانا صفوی برای «ستاره بازی» | عباس عباسی برای «یدو»

بهترین جلوه‌های بصری: فرید ناظرفصیحی برای «ابلق»

دیگر نامزدها: محمد برادران برای «منصور» | جواد مطوری برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان برای «تک‌تیرانداز»

دیگر نامزدها: آرش آقابیگ برای «روشن» | ایمان کرمیان برای «یدو»

بهترین فیلم مستند: «کودتای ۵۳»، تقی امیرانی

دیگر نامزدها: «ایساتیس»، علیرضا دهقان | «خانه»، افسانه سالاری | «رویاهای خالکوبی شده»، مهدی گنجی | «هجده هزار پا»، مهدی شامحمدی

بهترین فیلم کوتاه: «وضعیت اورژانسی»، مریم اسمی خانی

دیگر نامزدها: «جلد»، احسان معجونی | «ناهید»، صمد علیزاده | «ماسک»، نوا رضوانی | «گوشت تلخ»، فرید حاجی | «شاهد»، علی عسگری

مسابقه تبلیغات سینمای ایران:

بخش تیزر و آنونس: «شنای پروانه»، حمید نجفی‌راد

دیگر نامزدها: «آبی به رنگ آسمان»، مسعود رفیع‌زاده | «بی‌حسی موضعی»، حامد بتولی | «خوب، بد، جلف ۲: ارتش سری»، مسعود رفیع‌زاده | «طلا»، مسعود رفیع‌زاده

بخش پوستر: «هفت و نیم»، وحید عبدالحسینی

دیگر نامزدها: «آبادان یازده ۶۰»، محمد تقی‌پور | «خروج»، محمد شکیبا | «هفت و نیم»، محمد موحدنیا

بخش عکس: «خورشید»، سحاب زری‌باف

دیگر نامزدها: «گیلدا»، جلال حمیدی | «ناگهان درخت»، علی نیک‌رفتار

نگاهی به چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر

چهلمین جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۴۰۰ در تهران برگزار شد. فراخوان این دوره از جشنواره در ۱۹ آبان ۱۴۰۰ منتشر شد و آثار متقاضی تا ۳۰ آبان فرصت نام‌نویسی داشتند. براساس اعلام روابط عمومی جشنواره، تعداد ۹۴ فیلم بلند سینمایی متقاضی حضور در این دوره بودند که از میان آنها ۷۴ فیلم به هیات انتخاب جشنواره ارائه شدند و نهایتاً ۲۲ فیلم به بخش سودای سیمرغ راه یافتند. در این دوره بر خلاف ادوار گذشته به دلیل ادعاهای مطرح شده و عدم اطمینان از نتایج نظرسنجی، بخش مردمی (سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران) حذف شد.

* چهلمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۴۰۰

دبیر جشنواره: مسعود نقاش زاده

هیات داوران بخش سودای سیمرغ:

مسعود جعفری‌جوزانی، مجید انتظامی، شهاب حسینی، محمدعلی باشه‌آهنگر، محمد داوودی، مهدی سجاده‌چی و  پژمان لشکری‌پور.

هیات انتخاب:

بهروز افخمی، اسماعیل بنی‌اردلان، پوران درخشنده، حسین زندباف، مجید شاه‌حسینی، اسفندیار شهیدی و محمدحسین نیرومند.

یادداشت دبیر جشنواره:

ایام دهه فجر و سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی را به تمام هم‌وطنان عزیز و سینماگران و سینما دوستان ارجمند تبریک می‌گویم. ان‌شاءالله با ورود به ایام دهه فجر چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر را مطابق برنامه‌ریزی‌های گذشته آغاز خواهیم کرد. امسال نیز بر پایه عدالت‌ فرهنگی جشنواره فیلم فجر به عنوان بزرگترین جشن فرهنگی انقلاب در تمام استان‌های سراسر کشور طنین و انعکاس خواهد داشت و مردم عزیز ما می‌توانند فیلم‌های مسابقه سینمای ایران را در سینماهای منتخب سراسر کشور تماشا کنند.

او ادامه داد: از آنجایی که یکی از اهداف جشنواره فیلم فجر ایجاد شور و نشاط اجتماعی است، از مخاطبان تقاضا می‌کنیم با رعایت شیوه‌‌نامه‌های بهداشتی تجربه و خاطره خوبی را برای خودشان و سایرین رقم بزنند، خوشبختانه همکارانم در ستاد برگزاری جشنواره فیلم فجر در کمیته‌های مختلف کارها را براساس برنامه‌های قبلی پیش می‌برند و هماهنگی کامل تا پایان جشنواره به سرانجام خواهد رسید.

نقاش‌زاده عنوان کرد: نمایش فیلم‌ها در سینماهای میزبان جشنواره از ۱۲ بهمن شروع خواهد شد و در سالن مرکز یا خانه جشنواره در برج میلاد از ۱۱ بهمن نمایش فیلم‌ شروع خواهد شد، البته از روز ۱۲ بهمن علاوه بر نمایش فیلم‌های بخش مسابقه برنامه‌های فرهنگی در برج میلاد به اجرا در خواهد آمد که برخی از این برنامه‌ها می‌توانند بسیار خاطره‌انگیز باشند، به طور مثال برنامه گنجینه‌ها یا قاب‌های ماندگار اختصاص به نمایش ۱۰ فیلم برجسته تاریخ سینمای ایران پس از انقلاب اسلامی دارد که باحضور برخی از عوامل آن‎‌ها صورت خواهد گرفت.

دبیر جشنواره تصریح کرد: در سالن خانه جشنواره هم برای اینکه رعایت نکات بهداشتی را به خوبی انجام دهیم؛ حداکثر ۶۰ درصد از ظرفیت سالن‌ها را مورد بهره‌برداری خواهیم داشت و به همین دلیل فیلم‌های بخش مسابقه را در دو نوبت به نمایش در می‌آوریم، نوبت اول در دو سانس ساعت‌های ۱۳ و ۱۶ به اصحاب رسانه خبرنگاران و منتقدین محترم و اختصاص دارد و نوبت دوم در دو سانس ساعت‌های ۱۹ و ۲۱:۳۰ به صاحبان آثار و سایر مهمانان اختصاص دارد. تقاضا می‌کنیم بر اساس زمانبندی‌های صورت گرفته که توسط روابط‌عمومی جزئیاتش منتشر خواهد شد، مخاطبان به برج میلاد مراجع‌ کنند تا از ازدحام جلوگیری شود و با رعایت پروتکل‌های بهداشتی برنامه‌های جشنواره به خوبی اجرا شود.

او در پایان افزود:چند واحد ناظر بر رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی در محوطه برج میلاد مستقر شوند و پیش‌بینی شده یک پایگاه واکسیناسیون سیار در محوطه برج میلاد برای تزریق دز سوم واکسن برای کسانی که دو دز قبلی را تزریق کرده‌اند و مایل باشند در این مجموعه واکسن بزنند، آماده خدمت رسانی باشند. امیدوار با رعایت شیوه‌نامه بهداشتی همه تجربه خوبی را از جشنواره فیلم فجر داشته باشیم.

جوایز:

بهترین عکس: حبیب مجیدی برای فیلم منصور

بهترین پوستر فیلم: پوستر فیلم پیرمردها نمی‌میرند اثر احسان برآبادی دیپلم افتخار گرفت.

بهترین آنونس: امید میرزایی برای ساخت آنونس فیلم‌های صحنه‌زنی و تک تیرانداز

بهترین فیلم کوتاه: رضا نجاتی برای کارگردانی فیلم ارفاق

بهترین فیلم مستند: حجت طاهری و عبدالخالق طاهری برای فیلم احتضار

جوایز اصلی:

جایزه شهید سردار سلیمانی: بهروز شعیبی برای فیلم بدون قرار قبلی

بهترین جلوه‌های بصری: حسن نجوفی و امیر ولی‌خانی برای فیلم دسته دختران

بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: ایمان کرمیان برای فیلم موقعیت مهدی

بهترین چهره پردازی: امید گل زاده برای فیلم برف آخر و شادروان

بهترین طراحی صحنه: محمدرضا شجاعی برای فیلم ضد

بهترین طراحی لباس: مارال جیرانی برای فیلم خائن کشی

بهترین صداگذاری: علیرضا علویان برای فیلم علفزار و بدون قرار قبلی

بهترین صدابرداری: مسیح حدپور برای فیلم موقعیت مهدی

بهترین موسیقی متن: مسعود سخاوت دوست برای فیلم موقعیت مهدی

دیپلم افتخار بهترین موسیقی: بهزاد عبدی برای فیلم علفزار

بهترین تدوین: حمید نجفی راد برای فیلم علفزار

بهترین فیلمبرداری: آرمان فیاض برای فیلم برف آخر

دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل زن: فرشته حسینی برای فیلم دسته دختران

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن: صدف اسپهبدی برای فیلم علفزار

دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: علی اکبر اصانلو برای فیلم نگهبان شب

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: نادر سلیمانی برای فیلم ضد

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: طناز طباطبایی برای فیلم بی‌رویا

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: امین حیایی برای فیلم برف آخر

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: هادی حجازی‌فر موقعیت مهدی

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کاظم دانشی برای علفزار

دیپلم افتخار جایزه ویژه هیات داوران: سیدهادی محقق برای دِرب

سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیات داوران: امیرحسین عسگری برای برف آخر

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رضا میرکریمی برای نگهبان شب

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: موقعیت مهدی به تهیه‌کنندگی حبیب‌اله والی‌نژاد

نوشته از «تنگه ابوقریب» تا «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس این گزارش، اسامی آثار این بخش به شرح زیر است:

«آفتاب گرگ و میش» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی محسن دانشور بیری، «ایمو» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی هاشم مرادی، «شنای پروانه» به کارگردانی محمد کارت و تهیه‌کنندگی رسول صدرعاملی، «موقعیت مهدی» به کارگردانی هادی حجازی‌فر و تهیه‌کنندگی حبیب‌الله والی‌نژاد، «دسته دختران» به کارگردانی منیر قیدی و تهیه‌کنندگی محمدرضا منصوری، «بدون قرار قبلی» به کارگردانی بهروز شعیبی و تهیه‌کنندگی محمود بابایی، «وانتافه» به کارگردانی محمدحسین امانی‌همدانی و تهیه‌کنندگی محمدجواد موحد، «منصور» به کارگردانی سیاوش سرمدی و تهیه‌کنندگی جلیل شعبانی، «مرد بازنده» به کارگردانی محمدحسین مهدویان و تهیه‌کنندگی امیر بنان و کامران حجازی، «خورشید» به کارگردانی مجید مجیدی و تهیه‌کنندگی مجید مجیدی و امیر بنان، «هِناس» به کارگردانی حسین دارابی و تهیه‌کنندگی محمدرضا شفاه، «پروا» به کارگردانی مهران مهدویان و تهیه‌کنندگی محمدرضا مصباح، «ملاقات خصوصی» به کارگردانی امید شمس و تهیه‌کنندگی امیر بنان، «آیینه‌دار» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی پویان کاظمی، «آبادان یازده ۶۰» به کارگردانی مهرداد خوشبخت و تهیه‌کنندگی حسن کلامی، «یدو» به کارگردانی مهدی جعفری و تهیه‌کنندگی محمدرضا مصباح، «شب طلایی» به کارگردانی یوسف حاتمی‌کیا و تهیه‌کنندگی ابراهیم حاتمی‌کیا، «شهربانو» به کارگردانی مریم بحرالعلومی و تهیه‌کنندگی پگاه احمدی.

از میان آثار راه‌یافته به این بخش از جشنواره، «موقعیت مهدی» محصول سیما فیلم، «دسته دختران» محصول بنیاد سینمایی فارابی و حوزه هنری هستند، همچنین «بدون قرار قبلی» نیز با مشارکت بنیاد سینمایی فارابی ساخته شده است.

هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم شهر، به دبیری مجید اکبرشاهی ۲۷ تا ۳۱ تیرماه در پردیس سینما گالری ملت برگزار می‌شود.

نوشته رقابت ۱۸ فیلم بلند سینمایی در جشنواره فیلم شهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«موقعیت مهدی» که روایتی متفاوت از رشادت‌های مهدی و حمید باکری از خانه تا جنگ را به تصویر می‌کشد؛ در تمام طول زمان اکران جزو فیلم‌های پرفروش هفته بوده و با تغییر ترکیب فیلم‌ها، همچنان جزو ۵ فیلم پرفروش گیشه است و تاکنون با حضور ۴۰۵ هزار مخاطب در سینماها و ۱۳۰ هزار مخاطب در اکران‌های سیار مجموعا ۵۳۵ هزار مخاطب را به تماشا نشانده است.

این فیلم سینمایی اولین ساخته سینمایی هادی حجازی‌فر است که فیلمنامه آن توسط هادی حجازی‌فر و ابراهیم امینی نوشته شده و پخش آن بر عهده موسسه بهمن سبز است.

در خلاصه داستان «موقعیت مهدی» آمده است: مهدی باکری، فرمانده لشگر ۳۱ عاشورا از برادر کوچک‌ترش حمید می‌خواهد علی‌رغم مشکلاتی که برایش پیش آمده به منطقه برگردد و در کنار او باشد. حمید می‌پذیرد و همراه می‌شود. حالا بعد از عملیات خیبر، مهدی باید تنها به خانه برگردد…

هادی حجازی‌فر، ژیلا شاهی، وحید حجازی‌فر، معصومه ربانی‌نیا، وحید آقاپور و روح‌الله زمانی بازیگران این فیلم هستند.

نوشته «موقعیت مهدی» پرفروش‌ترین فیلم دفاع مقدس تاریخ سینمای ایران شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ساخت موسیقی این موزیک ویدئو برعهده مسعود سخاوت‌دوست بوده و شعر آن را نادر الهی و بهزاد گران‌مایه به زبان ترکی سروده‌اند که با آوای مجید عصری بر روی سکانس‌های منتخب «موقعیت مهدی» قرار گرفته است.

فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» به کارگردانی هادی حجازی‌فر و تهیه‌کنندگی حبیب والی‌نژاد تاکنون با جذب بیش از ۳۶۰ هزار مخاطب در سینما و ۱۰۰ هزار مخاطب در اکران‌های سیار، توانسته از مرز فروش ۱۲ میلیارد تومان عبور کند.

اکران این فیلم که روایتی متفاوت از زندگی برادران شهید باکری را به تصویر می‌کشد، توسط مؤسسه بهمن سبز در سینماهای سراسر کشور ادامه دارد.

نوشته موزیک ویدئوی «موقعیت مهدی» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جای تامل دارد که چطور فیلمی که در ابتدا با هدف پخش از تلویزیون ساخته شده است توانسته تاحدود زیادی موفقیت‌های متعدد سینمایی کسب کند، جوایز مختلفی از جشنواره فجر را از آن خود کند و هم استقبال انبوه مخاطبان را در پی داشته باشد؟ در زیر به جذابیت‌ها و تمهیدات شایسته این کار خواهیم پرداخت تا تصویر نسبتاً دقیق‌تری از دلایل موفقیت این فیلم به دست داده باشیم.

خلاقیت درعین محدودیت

تاریکی سالن‌های سینما بیش از همه، جایی برای تماشای رویدادهای خیالی (فانتزی) و قهرمان‌پروری است. آثار سینمایی معمولاً به قصد تشدید رویدادهایی ساخته می‌شوند که در زندگی عادی از آن‌ها محروم هستیم. چرا که زندگی واقعی فاقد عناصر فانتزی و خیالین است و افراد با چهره‌ها و علائق معمولی خود در جامعه ظاهر می‌شوند و کمتر پیش می‌آید که آحاد جامعه در تماس مستقیم با قهرمان دوران خود قرار گیرند. اساساً جامعه محملی برای گذران زندگی شهروندان معمولی و بقاعده است و سینما قصد دارد تا به قصد جبران واقعیت به زیست هرروزی ما رنگ خیال بزند و افرادی را از جامعه برکشیده و به اوج برساند.

فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» فیلمی است که به زندگی شهیدان مهدی و حمید باکری می‌پردازد. داستان فیلم براساس واقعیت است و تلاش ندارد تا واقعیت را با خیال بیامیزد. از طرف دیگر سوژه فیلم به زندگی یک قهرمان توجه دارد اما سعی نمی‌کند تا از قهرمان آن شخصیتی ورای افراد عادی به دست دهد و بیشتر تلاش هادی حجازی‌فر در مقام کارگردان و بازیگر این است تا از شهید باکری قهرمان‌زدایی کند تا مخاطب بیشتر بتواند با آن شخصیت ملموس و شبیه خود ما همذات‌پنداری کند.

باوجود تلاشی که در این فیلم صورت گرفته تا از قهرمان‌سازی کاذب و خیال‌گرایی فاصله گرفته شود اما «موقعیت مهدی» از زمان رونمایی آن در جشنواره فجر به یک پدیده سینمایی بدل شده است. فیلم درعین محدودکردن خود به واقعیت و نشان‌دادن واقع‌گرایانه یک شخصیت برجسته توانسته است مخاطب را با یک شخصیت انسانی اصیل آن هم در دل جنگ تحمیلی همراه و هم‌داستان کند. در اپیزودهای مختلف فیلم شخصیت شهید مهدی باکری بسیار خوب پرورده شده است و جزئیات زیادی در فیلم‌نامه و اجرا باعث شده‌اند تا کاراکتر او برای مخاطب آشنا و ملموس شود.

پازل‌های پراکنده اما منسجم

یکی از مشکلات فیلم‌های زندگینامه‌ای در سینمای ایران عریض و طویل بودن روایت داستان فیلم است. نمونه‌های متعددی در سال‌های اخیر وجود دارد که نشان از شکست تجاری آثار زندگینامه‌ای دارد، درحالی که علی‌القاعده ساختن فیلم از شخصیت‌های شناخته شده و مشهور از جذابیت بسیار بالایی برخوردار است تا مخاطب را به استقبال از آن فیلم‌ها دعوت کند. اما چرا چنین آثاری در عمل ناموفق درآمده و استقبال چندانی از آن‌ها نشده است؟

نگاهی به آثار سینمایی زندگینامه‌ای نشان می‌دهد که این آثار، زندگی یک قهرمان را از ابتدا تا انتها روایت می‌کنند به گونه‌ای که سازندگان آن در طول زمان محدود فیلم ناچار از عوض کردن فضا، موقعیت، داستان، بازیگر و… برای نشان‌دادن دوره‌های مختلف زندگی آن شخصیت هستند. سیر و سیل چنین تغییراتی حال و هوای شتابنده‌ای به فیلم می‌دهد و به‌طور معمول اغلب صحنه‌ها عمدتاً قوام نیافته و عقیم می‌مانند. درحالی که می‌شود در یک فیلم فرصت مناسبی در اختیار کارگردان وجود داشته باشد تا یک برهه از زندگی یک شخصیت برجسته را دراماتیزه کند و فیلم منسجمی از یک شخصیت مشهور در یک دوران مشخص به دست دهد.

«موقعیت مهدی» فیلمی است که قصد ندارد تمام جوانب زندگی شهید باکری را به ما نشان دهد. از یکسو او را در ارتباط با خانواده (همسر، برادر و نزدیکان) نشان می‌دهد و از سوی دیگر به شخصیت جنگی و نظامی او در رابطه با همرزمانش توجه دارد. فیلم به کودکی، دوران تحصیل و مسائلی از این دست زندگی شهید باکری نمی‌پردازد و سودای آن را ندارد تا تمام طول دوران حیات این شهید را به تصویر بکشد.

فیلم به جوانبی از زندگی شهید باکری توجه دارد که بسیار انسانی و جالب توجه است. سکانس‌های ابتدایی فیلم ازدواج این شهید را بیان می‌کند. همین سکانس‌های ابتدایی چراغ راهنمای دنبال کردن سیر فیلم است و مشخص می‌کند که تا انتها رفته رفته همین صحنه‌های روشن جای خود را به خون و شهید و شهادت خواهند داد. به عنوان مثال تصویرکردنِ شهید باکری، به‌عنوان فردی مذهبی، با جزئیاتِ جذابی همراه شده است. نحوه نشستن او در جلسه خواستگاری و صحبت با «صفیه» و دیالوگ‌هایی که بر زبان می‌راند در راستای قوام پیدا کردن شخصیت تدارک شده تا در مجموع این سکانس بتواند یکی از بهترین لحظات عاشقانه را در سینمای ایران رقم بزند.

اساساً فیلم «موقعیت مهدی» خصلت اپیزودیک دارد. اگرچه این فیلم اثری برآمده از یک سریال نه چندان بلند است اما درنسخه سینمایی‌اش قطعات پازل‌واری کنار هم قرار گرفته است که سعی دارد یک چهره جامع و کلی از سیمای این شخصیت برجسته خلق کند. به همین دلیل علیرغم شکل پازل‌وار و اپیزودیک «موقعیت مهدی» با فیلمی منسجم مواجه هستیم که در نشان‌دادن برش‌های زندگی شخصیت اصلی خود موفق عمل کرده است. با وجود اپیزودهای مختلف ماجرای فیلم روایتی است از زندگی مهدی باکری، فرمانده لشکر ۲۱ عاشورا؛ که برش‌هایی از ازدواج تا شهادت این شهید را روایت می‌کند.

از ملاقلی‌پور تا حجازی‌فر

دیالوگی در فیلم «موقعیت مهدی» وجود دارد که در آن به رزمنده‌ای “با چشمانی سرخ از کم‌خوابی” اشاره می‌کند، اشاره‌ای که ما را بیش از همه به یاد مستند «حمید و فاطمه» و تاحدی «هیوا»ی رسول ملاقلی‌پور می‌اندازد. مستند «حمید و فاطمه» که روایت خانم فاطمه امیرانی از همسرش حمید باکری و عشق یک رزمنده به همسر و خانواده‌اش است نکات بسیاری درباره احوالات این دو برادر شهید دارد.

مرحوم رسول ملاقلی‌پور، درباره فضای ساخته شدن یکی از بهترین آثارش (هیوا) می‌گفت؛ در مستندی که با همسر شهید حمید باکری صحبت می‌کردم، پی به عشقی بردم که بعد از سال‌ها هنوز در دل این زن وجود داشت و آنقدر از خاطرات این زن متاثر شدم که «هیوا» را ساختم.

همسر شهید حمید باکری در آن فیلم اشاره کرده است: «حمید باکری آنقدر درگیر جنگ بود که فرصت نمی‌کرد بخوابد. وقتی خبر دادند حمید شهید شد شاید تعجب کنید گفتم بهتر، الحمدالله، بالاخره خوابید.»

شهادت حمید باکری در فصلی با عنوان «من مهدی باکری نیستم» در فیلم «موقعیت مهدی» روایت می‌شود. این اپیزود داستان رفاقت دو پسر نوجوان را شرح می‌دهد که حالا به جنگ آمده‌اند و هر کدام دارند در گروهانی مجزا فعالیت می‌کنند. کمی بعد یکی از آن دو شهید می‌شود و دوست بازمانده در حالی برای پیداکردن و برگرداندن پیکر دوستِ شهیدشده‌اش تقلا می‌کند که مهدی دستور داده تا فقط در صورتی پیکر حمید را برگردانند که پیکر شهدای دیگر را نیز برگردانند. اینجا مهم‌ترین سویه موقعیت مهدی باکری در مقام فرمانده و تضادش با علائق احساسی و خانوادگی شکل می‌گیرد و کاراکتر ناگهان چندین بُعد متفاوت و متعارض پیدا می‌کند تا موقعیت انسانی او درک شود. به‌گونه‌ای که حتی اپیزود «من مهدی باکری نیستم» قابلیت تبدیل به یک فیلم سینمایی مستقل را دارد.

نکته پایانی

هادی حجازی‌فر در اولین ساخته سینمایی‌اش خود را در موقعیت پیچیده‌ای قرار داده است. او در کارگردانی و بازی بیش از همه موفق شده است و با تکیه بر فرمی متکی بر چند پرده نمایشی توانسته است از ازدواج تا شهادت شهیدان باکری را به تصویر کشد. موفقیت او بیش از همه متکی به همراه فرم و محتواست که مدام همدیگر را تقویت می‌کنند تا با فیلمی یکدست روبه‌رو شویم.

نوشته من مهدی باکری نیستم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین با ادامه موج دوم اکران «موقعیت مهدی» در ایام ماه مبارک رمضان؛ این فیلم سینمایی با استقبال و حضور بیش از ۲۷۵ هزار مخاطب در سینماها با فروش ۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان و ۴۵ هزار مخاطب در اکران‌های سیار با فروش ۷۰۰ میلیون تومان به فروش کلی ۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومانی رسید.

اولین ساخته هادی حجازی‌فر با نگاهی متفاوت و به دور از کلیشه، در ۶ پرده به ابعاد مختلف زندگی برادران باکری از دل خانه تا میدان نبرد آن‌ها می‌پردازد.

طراحی پوستر این فیلم سینمایی بر عهده محمد روح‌الامین است.

نوشته رونمایی از دومین پوستر رسمی «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین مجموع فروش فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» با استقبال بیش از ۲۶۰ هزار مخاطب در سینماها و اکران های سیار، از مرز ۸ میلیارد تومان عبور کرد.

حجازی‌فر در «موقعیت مهدی» روایت‌گر ۶ پرده از رشادت‌های زندگی برادران شهید باکری است. این فیلم به تهیه‌کنندگی حبیب والی‌نژاد برگزیده بهترین فیلم در چهلمین جشنواره فیلم فجر است.

هادی حجازی‌فر، ژیلا شاهی، وحید حجازی‌فر، معصومه ربانی‌نیا و روح‌الله زمانی بازیگران این فیلم سینمایی هستند.

همچنین عوامل «موقعیت مهدی» در ادامه اکران‌های مردمی این فیلم که از شهرهای ارومیه، تبریز و مشهد آغاز شد؛ این بار روز دوشنبه ۲۲ فروردین‌ماه با سفر به شیراز، در کنار مردم این شهر به تماشای «موقعیت مهدی» می‌نشینند.

نوشته رونمایی از دومین تیزر «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نخستین ساخته سینمایی هادی حجازی‌فر در چهلمین جشنواره فیلم فجر با کاندید شدن در ۱۴ رشته، بیشترین تعداد نامزدی در این دوره را از آن خود کرده بود. این فیلم توانست در ۵ رشتهٔ صدابرداری، چهره‌پردازی، جلوه‌های ویژه میدانی، موسیقی متن، فیلم اول و بهترین فیلم سیمرغ بلورین این دوره جشنواره را دریافت کند.

«موقعیت مهدی» تاکنون با جذب بیش از ۲۵۰ هزار مخاطب، موفق به فروش ۷.۵ میلیارد تومان در سینماها و شهرهای فاقد سینما شده است.

حجازی‌فر در «موقعیت مهدی» روایتگر ۶ پرده از زندگی برادران باکری، از فرماندهان دفاع مقدس است. موج دوم اکران این فیلم با بازی هادی حجازی‌فر، ژیلا شاهی، وحید حجازی‌فر، معصومه ربانی‌نیا و روح‌الله زمانی همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان در سینماهای سراسر کشور ادامه دارد.

نوشته انتشار ویدئویی از پشت صحنه «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته سری نوروزی «ماقبل تماشا» قسمت چهارم؛ «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در روزهای اخیر و همزمان با تمجید رهبر معظم انقلاب، شاهد افزایش فروش و استقبال از این فیلم سینمایی در سینماهای سراسر کشور بودیم؛ تا جایی که روز گذشته سه‌شنبه ۹ فروردین، با ۷۰۰ میلیون تومان فروش روزانه، «موقعیت مهدی» پرفروش‌ترین روز اکران خود را سپری کرد.

نکته قابل توجه در اکران این فیلم سینمایی، سهم فروش برابر آن در استان تهران و شهرستان هاست.

سهم فروش «موقعیت مهدی» در استان تهران ۲ میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان و در شهرستان‌ها ۲ میلیارد و ۴۵۰ میلیون تومان بوده که کمتر فیلمی تاکنون توانسته این سهم فروش برابر در تهران و شهرستان ها را تجربه کند.

فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» تولید مرکز سیمافیلم با مشارکت بنیاد سینمایی روایت فتح بوده که روایتی متفاوت از زندگی شهید مهدی باکری را به تصویر می‌کشد.

بازیگران این فیلم سینمایی عبارتند از: هادی حجازی‌فر، ژیلا شاهی، وحید حجازی‌فر، معصومه ربانی‌نیا و روح‌الله زمانی.

نوشته استقبال از «موقعیت مهدی» ادامه دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پیمان جبلی رئیس رسانه ملی در این یادداشت با اشاره به اینکه حضرت آیت الله خامنه‌ای عصر دیروز جمعه به تماشای این فیلم نشستند؛ بخشی از نظرات ایشان را در این باره منتشر کرد.

معظم له پس از مشاهده فیلم نکاتی را به این شرح بیان فرمودند:

فیلم «موقعیت مهدی»، عالی بود. پر از نکته‌های دقیق و روایت درست…

شخصیت شهیدان باکری خصوصا محور فیلم که آقا مهدی است را به درستی و با ظرافت، تصویر و روایت کرده است.

زاویه روایت فیلم هم ابتکاری بود خاصه با محوریت خانه و خانواده.

برخی قسمت‌ها، مثل “مواجهه آقا مهدی با خانواده بعد ازشهادت آقا حمید و برنگشتن پیکر برادر شهیدش” و قسمت “من مهدی باکری نیستم” یا “روایت شهادت خود آقا مهدی باکری” و… پر از نکته است. از این نکات قابل تامل در فیلم فراوان است، شاید بیست نکته‌ اینگونه وجود دارد.

این فیلم از آن فیلم‌هایی است که آدم دوست دارد تا تمام شد بازهم دوباره آن را ببیند.

از تمام عوامل، دستندرکاران ساخت این اثر بسیار خوب، کارگردان و تهیه کننده فیلم، تشکر و قدردانی باید کرد…»

فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» به کارگردانی هادی حجازی‌فر و تهیه‌کنندگی حبیب والی‌نژاد تولید مرکز سیمافیلم رسانه ملی است. این فیلم با ۱۴ نامزدی سیمرغ در چهلمین جشنواره فیلم فجر که بالاترین حدنصاب در تاریخ این جشنواره است، ۵ سیمرغ از جمله سیمرغ بهترین فیلم جشنواره را از آن خود کرد.

نوشته تمجید رهبر معظم انقلاب از فیلم «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«موقعیت مهدی» که اولین ساخته هادی حجازی‌فر در مقام کارگردان است؛ از ۱۸ اسفند اکران خود را آغاز و با حضور بیش از ۳۰ هزار مخاطب، اولین فیلم اکران نوروز ۱۴۰۱ است که به فروش یک میلیاردی در سینماها رسیده است.

در این فیلم سینمایی که با نگاهی متفاوت و به دور از کلیشه، به ابعاد مختلفی از زندگی شهید مهدی باکری، فرمانده لشگر عاشورا در دل ماجراهای جنگ می‌پردازد، هادی حجازی‌فر، ژیلا شاهی، وحید حجازی‌فر، معصومه ربانی‌نیا، وحید آقاپور و روح‌الله زمانی نقش آفرینی می کنند.

امید میرزایی ساخت این تیزر را برعهده داشته و پخش فیلم توسط موسسه بهمن سبز انجام می‌شود.

نوشته اولین تیزر «موقعیت مهدی» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «زیرنویس» قسمت پنجم؛ اکران نوروزی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.