در تاریخ سینمای ایران کمتر بازیگری را می‌توان یافت که به اندازه اکبر عبدی مرزهای بازیگری را جابه‌جا کرده باشد. او هم کودک بود، هم پیرمرد؛ هم زن شد، هم مرد؛ هم کمدین بود، هم بازیگری توانمند در نقش‌های تلخ و دراماتیک. کارنامه عبدی که بیش از چهار دهه امتداد دارد، روایتی است از فراز و فرود سینما و تلویزیون ایران؛ از سال‌های پس از انقلاب تا امروز.

از محله نازی‌آباد تا قاب تلویزیون

اکبر عبدی در چهارم شهریور ۱۳۳۹ در تهران متولد شد. علاقه او به بازیگری از نوجوانی شکل گرفت و خیلی زود وارد گروه‌های تئاتری شد. اما آنچه نام او را بر سر زبان‌ها انداخت، حضور در برنامه‌های کودک تلویزیون بود.

نسل دهه ۶۰، عبدی را ابتدا با مجموعه‌هایی مانند «باز مدرسه‌ام دیر شد» و برنامه‌های کودک به یاد می‌آورد؛ جایی که استعداد عجیب او در تغییر صدا، میمیک چهره و خلق شخصیت‌های متفاوت، خیلی زود توجه مخاطبان و فیلمسازان را جلب کرد.

چهره‌ای کودکانه، بدنی منعطف و توانایی خارق‌العاده در گریم باعث شد او خیلی زود راهش را به سینما باز کند؛ حضوری که در مدت کوتاهی او را به یکی از ستاره‌های دهه ۶۰ تبدیل کرد.

آغاز یک ستاره در سینما

نخستین حضور سینمایی اکبر عبدی با فیلم «جنجال بزرگ» رقم خورد. هرچند نقش او چندان بزرگ نبود، اما همین تجربه دروازه ورودش به سینمای حرفه‌ای شد و فیلمسازان متوجه استعداد متفاوت او شدند.

اگر قرار باشد تنها یک فیلم را نقطه انفجار شهرت اکبر عبدی بدانیم، بدون تردید «اجاره‌نشین‌ها» ساخته داریوش مهرجویی است.

عبدی در میان گروهی از بزرگ‌ترین بازیگران آن زمان، شخصیتی خلق کرد که هنوز هم از محبوب‌ترین نقش‌های کمدی تاریخ سینمای ایران محسوب می‌شود. طنز موقعیت، ریتم فوق‌العاده بازی و هماهنگی مثال‌زدنی او با دیگر بازیگران باعث شد نامش در سراسر ایران شناخته شود.

در همین سال عبدی در فیلم «ماموریت» نیز بازی کرد؛ اثری که نشان داد او تنها محدود به کمدی نیست و می‌تواند در قالب‌های متفاوت نیز ظاهر شود.

یکی از آثار مهم سینمای دهه ۶۰ فیلم «گراند سینما» بود. اگرچه فیلم بیش از آنکه بر بازی عبدی متکی باشد، اثری گروهی بود، اما حضور او به جذابیت فضای فیلم افزود.

«ای ایران»؛ یکی از بهترین فیلم‌های ناصر تقوایی و یکی از مهم‌ترین آثار اکبر عبدی به شمار می رود. او در کنار عزت‌الله انتظامی، علی نصیریان و جمعی از بزرگان سینما، شخصیتی خلق کرد که همچنان در حافظه سینمای ایران باقی مانده است. «ای ایران» نشان داد عبدی علاوه بر استعداد کمیک، توانایی بالایی در اجرای نقش‌های جدی و اجتماعی نیز دارد.

همکاری با علی حاتمی، نقطه عطف دیگری در کارنامه عبدی بود. در فیلم ماندگار «مادر» او در کنار بازیگرانی چون محمدعلی کشاورز، جمشید مشایخی، امین تارخ و فریماه فرجامی حضوری متفاوت داشت. بازی کنترل‌شده و دور از اغراق عبدی در این فیلم، بسیاری از منتقدان را شگفت‌زده کرد و ثابت کرد او تنها یک بازیگر کمدی نیست.

در پایان دهه ۶۰، اکبر عبدی دیگر یک بازیگر تازه‌کار نبود. او در مدت کمتر از شش سال توانسته بود با بزرگ‌ترین کارگردانان سینمای ایران همکاری کند؛ از داریوش مهرجویی و علی حاتمی گرفته تا ناصر تقوایی. مهم‌تر از همه اینکه مخاطبان فهمیده بودند عبدی بازیگری است که می‌تواند هر نقشی را باورپذیر اجرا کند؛ کودک، پیرمرد، روستایی، شهری، فقیر، ثروتمند یا حتی شخصیت‌هایی که بعدها با گریم‌های پیچیده به زنان تبدیل شدند.

دهه ۶۰ برای اکبر عبدی، دهه تثبیت بود؛ اما دوران اوج محبوبیتش هنوز از راه نرسیده بود. دهه ۷۰، سال‌هایی بود که او با فیلم‌هایی مانند «آدم‌برفی»، «هنرپیشه»، «دلشدگان» و چندین اثر ماندگار دیگر، به یکی از محبوب‌ترین بازیگران تاریخ سینمای ایران تبدیل شد.

اگر دهه ۶۰ دوران معرفی و تثبیت اکبر عبدی بود، دهه ۷۰ بدون تردید دوران اوج هنری او محسوب می‌شود. در این سال‌ها او تقریباً هر سال با یک یا چند فیلم مهم روی پرده رفت و با کارگردانانی چون علی حاتمی، محسن مخملباف، داریوش فرهنگ، داوود میرباقری، قدرت‌الله صلح‌میرزایی و دیگران همکاری کرد. حاصل این همکاری‌ها مجموعه‌ای از نقش‌هایی بود که بسیاری از آنها امروز جزو ماندگارترین شخصیت‌های تاریخ سینمای ایران به شمار می‌روند.

اکبر عبدی در فیلم «مدرسه پیرمردها»، بار دیگر توانایی خود را در ایفای نقش‌های کمیک نشان داد. فیلم با نگاهی طنزآمیز به مسائل آموزشی و اجتماعی ساخته شد و از آثار محبوب او در آغاز دهه ۷۰ به شمار می‌رود.

یکی از خاطره‌انگیزترین فیلم‌های کودک و نوجوان سینمای ایران «دزد عروسک‌ها» است. عبدی در کنار عروسک‌ها و فضای فانتزی فیلم، شخصیتی خلق کرد که برای نسل دهه ۶۰ و ۷۰ هنوز هم نوستالژیک است. این فیلم باعث شد محبوبیت او در میان کودکان و خانواده‌ها چند برابر شود.

«سفر جادویی» نیز فیلمی فانتزی و متفاوت بود که در آن عبدی بار دیگر توانایی خود را در بازی مقابل بازیگران کودک و خلق موقعیت‌های کمیک به نمایش گذاشت.

«دلشدگان» و همکاری دوباره با علی حاتمی. «دلشدگان» از مهم‌ترین آثار تاریخ سینمای ایران است؛ فیلمی درباره موسیقی ایرانی که با حضور بازیگرانی چون امین تارخ، محمدرضا شریفی‌نیا، حسین محجوب و اکبر عبدی ساخته شد. اگرچه نقش عبدی در این فیلم رنگ و بوی کمدی نداشت، اما بازی او نشان داد که می‌تواند در آثار تاریخی و جدی نیز حضوری کاملاً باورپذیر داشته باشد.

یکی از متفاوت‌ترین فیلم‌های اکبر عبدی «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» بود که در فضایی فانتزی و تاریخی رقم می خورد. عبدی در کنار عزت‌الله انتظامی و مهدی هاشمی، نمایشی متفاوت ارائه داد.

شاید شخصی‌ترین بازی اکبر عبدی مربوط به فیلم «هنرپیشه» باشد. او در این فیلم نقش خودش را بازی می‌کند؛ بازیگری مشهور که برای گذران زندگی با مشکلات مختلف روبه‌رو می‌شود. «هنرپیشه» مرز میان واقعیت و خیال را از بین می‌برد و یکی از بهترین نقدهای سینمای ایران بر شهرت، فقر و جایگاه هنرمند است.

«روز فرشته» نیز کمدی فانتزی محبوب دهه ۷۰ بود که مرحوم عبدی در آن با ترکیب طنز و اغراق‌های کنترل‌شده، یکی از شخصیت‌های دوست‌داشتنی سینمای آن سال‌ها را خلق کرد.

«تحفه هند» نیز یکی دیگر از پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین کمدی‌های دهه ۷۰ بود. زوج اکبر عبدی و علیرضا خمسه در کنار فضای شاد فیلم، باعث شد «تحفه هند» سال‌ها از تلویزیون پخش شود و همچنان یکی از خاطره‌انگیزترین آثار او باقی بماند.

بدون تردید یکی از مشهورترین نقش های اکبر عبدی در فیلم «آدم‌برفی» رقم خورد. او در این فیلم ساخته داوود میرباقری، برای نخستین بار در نقش یک زن ظاهر شد؛ نقشی که با گریم سنگین و بازی خیره‌کننده‌اش به یکی از ماندگارترین شخصیت‌های تاریخ سینمای ایران تبدیل شد.

«آدم‌برفی» سال‌ها توقیف بود، اما پس از اکران به یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های سال تبدیل شد و توانایی حیرت‌انگیز عبدی در تغییر جنسیت، صدا، رفتار و زبان بدن را به نمایش گذاشت. این نقش هنوز هم یکی از جسورانه‌ترین بازی‌های تاریخ سینمای ایران محسوب می‌شود.

«مرد آفتابی» به کارگردانی همایون اسعدیان نیز فیلمی کمدی بود که محبوبیت عبدی را در گیشه ادامه داد و او را به ستاره بی‌رقیب فیلم‌های طنز آن سال‌ها تبدیل کرد.

«شب روباه» نیز یکی از تجربه‌های متفاوت اکبر عبدی در سینمای دهه ۷۰ بود که او را در فضایی غیرکمدی به تصویر کشید.

در دهه ۷۰، اکبر عبدی تقریباً هر نوع نقشی را تجربه کرد؛ از کمدی‌های عامه‌پسند و فیلم‌های کودک گرفته تا آثار تاریخی، موزیکال، اجتماعی و حتی نقش‌آفرینی‌ای که مرزهای بازیگری در سینمای ایران را جابه‌جا کرد. همین تنوع، او را به بازیگری تبدیل کرد که کمتر کسی توان رقابت با او را داشت. اما دهه بعد نیز برای او خالی از موفقیت نبود. در دهه ۸۰، عبدی با آثاری مانند «علی و دنی»، «نان، عشق و موتور ۱۰۰۰»، «اخراجی‌ها»، «قاعده بازی»، «تسویه‌حساب» و چندین فیلم پرفروش دیگر، بار دیگر گیشه سینمای ایران را تسخیر کرد.

با آغاز دهه ۸۰، سینمای ایران وارد دوره‌ای تازه شد؛ فیلم‌های کمدی بار دیگر رونق گرفتند و اکبر عبدی همچنان یکی از نخستین انتخاب‌های فیلمسازان برای نقش‌های متفاوت بود. او در این دهه علاوه بر کمدی، در آثار اجتماعی، خانوادگی و دفاع مقدس نیز حضور پیدا کرد و با نسل جدیدی از کارگردانان همکاری کرد.

«علی و دنی» یکی از نخستین فیلم‌های عبدی در آغاز دهه ۸۰ بود که با حال‌وهوایی خانوادگی و کودکانه ساخته شد. حضور او بار دیگر نشان داد که همچنان یکی از محبوب‌ترین بازیگران نزد مخاطبان خردسال و خانواده‌هاست.

«نان، عشق و موتور ۱۰۰۰» از موفق‌ترین کمدی‌های آغاز دهه ۸۰ است. این فیلم به کارگردانی ابوالحسن داوودی با بازی محمدرضا گلزار، اکبر عبدی و رضا شفیعی‌جم روی پرده رفت و به یکی از آثار پرفروش سال تبدیل شد. عبدی در این فیلم با خلق شخصیتی شیرین و پرانرژی، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت فیلم بود و بسیاری از دیالوگ‌ها و موقعیت‌های او سال‌ها میان مخاطبان نقل می‌شد.

یکی از مهم‌ترین نقاط عطف کارنامه متأخر اکبر عبدی «اخراجی‌ها» است. فیلم مسعود ده‌نمکی به پدیده گیشه تبدیل شد و میلیون‌ها نفر آن را در سینماها تماشا کردند. عبدی در نقش «بایرام» با ترکیبی از طنز، احساس و لحظات دراماتیک، یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های مجموعه را خلق کرد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اکبر عبدی در دهه ۸۰، تلاش برای فاصله گرفتن از کلیشه «بازیگر صرفاً خنداننده» بود. او در کنار کمدی‌های پرفروش، نقش‌های جدی، پدرانه، احساسی و حتی منفی را نیز تجربه کرد. توانایی او در تغییر چهره با گریم، کنترل صدا، زبان بدن و ریتم بازی باعث می‌شد هر شخصیت، هویتی مستقل پیدا کند؛ ویژگی‌ای که کمتر در میان بازیگران هم‌نسل او دیده می‌شد.

با پایان دهه ۸۰، اکبر عبدی همچنان یکی از محبوب‌ترین چهره‌های سینمای ایران بود. اما دهه ۹۰ اتفاق مهم‌تری را برای او رقم زد؛ دریافت سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «خوابم می‌آد» و حضور در مجموعه‌ای از آثار پرفروش و پرمخاطب که بار دیگر نام او را در صدر اخبار سینمای ایران قرار داد.

دهه ۹۰ برای اکبر عبدی، بیش از هر چیز با یک اتفاق مهم آغاز شد؛ دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از جشنواره فیلم فجر. این جایزه نشان داد که عبدی، پس از نزدیک به سه دهه حضور مستمر در سینما، همچنان توانایی غافلگیر کردن مخاطبان و منتقدان را دارد. او در این سال‌ها در کنار فیلم‌های پرفروش، آثار کمدی، اجتماعی و خانوادگی متعددی را نیز تجربه کرد.

«خوابم می‌آد» و آغاز همکاری موفق اکبر عبدی و رضا عطاران. عبدی در این فیلم نقش یک زن سالخورده را بازی کرد؛ نقشی که با گریم سنگین، تغییر صدا، نوع راه رفتن و بازی دقیق او، به یکی از متفاوت‌ترین نقش‌آفرینی‌های تاریخ سینمای ایران تبدیل شد.

بازی او چنان مورد توجه قرار گرفت که در سی‌امین جشنواره فیلم فجر، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را برایش به ارمغان آورد.

«رسوایی» و «معراجی‌ها» دیگر همکاری های عبدی با مسعود ده‌نمکی بود.

یکی از ویژگی‌های مهم کارنامه اکبر عبدی، همکاری با طیف گسترده‌ای از فیلمسازان ایرانی است. او در طول بیش از چهار دهه فعالیت با کارگردانانی چون داریوش مهرجویی، علی حاتمی، ناصر تقوایی، داوود میرباقری، محسن مخملباف، ابوالحسن داوودی، حسن فتحی، رضا عطاران، تهمینه میلانی، مسعود ده‌نمکی، آرش معیریان و ده‌ها فیلمساز دیگر همکاری کرده است. کمتر بازیگری در سینمای ایران توانسته است هم در آثار روشنفکرانه و هنری و هم در فیلم‌های کاملاً تجاری، چنین حضوری موفق داشته باشد.

ویژگی منحصربه‌فرد اکبر عبدی تنها در خنداندن مردم نبود؛ بلکه در توانایی او برای «تبدیل شدن» به شخصیت‌های مختلف خلاصه می‌شد.

اگر سینما، اکبر عبدی را به یک ستاره تبدیل کرد، تلویزیون بود که او را به خانه‌های مردم برد. میلیون‌ها ایرانی، پیش از آنکه عبدی را روی پرده سینما ببینند، او را از قاب تلویزیون شناختند؛ بازیگری با صورتی کودکانه، انرژی بی‌پایان و استعدادی کم‌نظیر در خلق شخصیت‌های مختلف. در چهار دهه فعالیت، او در ده‌ها مجموعه تلویزیونی، برنامه نمایشی، تله‌فیلم و آثار شبکه نمایش خانگی حضور داشت و هر نسل، خاطره‌ای متفاوت از او در ذهن خود ثبت کرده است.

آغاز شهرت در تلویزیون با «مثل‌آباد»

یکی از نخستین تجربه‌های تصویری اکبر عبدی که زمینه معرفی او به مخاطبان را فراهم کرد. حضور در این مجموعه، سکوی پرتابی برای ورود او به آثار مهم‌تر تلویزیونی شد.

شاید هیچ مجموعه‌ای به اندازه «باز مدرسه‌م دیر شد» در معرفی اکبر عبدی به نسل دهه ۶۰ نقش نداشت.

شخصیت‌های شیرین، بازی‌های پرانرژی و طنز کودکانه او باعث شد عبدی خیلی زود به یکی از محبوب‌ترین چهره‌های تلویزیون تبدیل شود.

در سال‌های بعد، اکبر عبدی در مجموعه‌های متعددی حضور پیدا کرد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به «محله بروبیا»، «امام علی(ع)»؛ «معصومیت از دست رفته»، «در چشم باد»، «شوق پرواز»، «شاهگوش» و… اشاره کرد.

نوشته خاطره‌بازی با میراث فراموش‌نشدنی عمو اکبر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هر هفته چهره‌هایی از دل سینما، موسیقی و هنر سر برمی‌آورند که با حضورشان جریان خبری هفته را شکل می‌دهند. این هفته، روایت ما به سراغ پنج چهره‌ای می‌رود که هر کدام با اتفاقی خاص در صدر اخبار قرار گرفتند؛ مریلا زارعی که با چند سکانس در قسمت جدید «کوری» دیده شد، عادل فردوسی‌پور که اشک‌هایش دوباره بحث نقد، رسانه و فوتبال را به صدر شبکه‌های اجتماعی برد، لیلا حاتمی که با دفاع دوباره از «قاتل و وحشی» پرونده یکی از مشهورترین فیلم‌های توقیفی سینمای ایران را زنده کرد، بهرام افشاری که پس از سال‌ها موفقیت در کمدی، این روزها با یک نقش تلخ اجتماعی تحسین می‌شود و بهنام تشکر که انتشار نخستین تصویرش در «کارآگاه علوی ۳» موجی از نوستالژی و البته نگرانی درباره ادامه یک مجموعه خاطره‌انگیز را به همراه داشت.

مریلا زارعی؛ بازیگری که بلد است مخاطب را مردد نگه دارد

گاهی یک بازیگر نیازی به دیالوگ‌های طولانی ندارد تا فضای یک سکانس را در اختیار بگیرد. کافی است چند نگاه، چند مکث و چند تغییر ظریف در چهره، جای صدها جمله را بگیرد. مریلا زارعی این هفته در قسمت دوم سریال «کوری» دقیقاً همین کار را انجام داد؛ حضوری که اگرچه هنوز بخش کوچکی از روایت اصلی سریال است، اما به یکی از مهم‌ترین لحظات قسمت دوم تبدیل شد.

زارعی در «کوری» نقش شیدا، همسر اول یونس با بازی امیر جعفری را ایفا می‌کند؛ زنی که سال‌ها پیش همسر و دخترش را ترک کرده و از ایران رفته است. هنوز مخاطب نمی‌داند چه بر او گذشته، چرا این تصمیم را گرفته و سهم هر کدام از شخصیت‌ها در فروپاشی این خانواده چه بوده است. همین ابهام، شیدا را به یکی از رازهای قصه تبدیل کرده است.

اما آنچه این هفته درباره او بیش از همه دیده شد، سکانس حضورش در خانه پدرشوهر سابقش بود. جایی که ابتدا نشانه‌هایی از نگرانی در رفتارش دیده می‌شود، اما به تدریج چهره‌ای دیگر از او آشکار می‌شود؛ زنی که قرص را به مرد سالخورده نمی‌دهد و آرام، بی‌آنکه واکنشی اغراق‌آمیز نشان دهد، مرگ او را تماشا می‌کند. این تغییر رفتار، اگر در اختیار بازیگری کم‌تجربه قرار می‌گرفت، شاید به نمایشی اغراق‌شده تبدیل می‌شد، اما زارعی با کنترل احساسات و بازی درونی، اجازه می‌دهد مخاطب خودش میان همدلی و قضاوت سرگردان بماند.

همین ویژگی، مهم‌ترین امتیاز بازی اوست. مخاطب هنوز نمی‌داند باید شیدا را قربانی بداند یا مقصر. سریال هم عجله‌ای برای پاسخ دادن ندارد و این تعلیق، تا حد زیادی بر دوش بازی زارعی قرار گرفته است.

نکته جالب‌تر اینکه این نقش درست پس از حضور نه‌چندان موفق او در سریال «بی‌عاطفه» دیده می‌شود؛ مجموعه‌ای که نه برای خودش و نه برای مخاطبان اتفاق ویژه‌ای رقم نزد. «کوری» اما فرصتی دوباره است تا یکی از مهم‌ترین بازیگران زن دو دهه اخیر سینمای ایران، بار دیگر یادآوری کند هنوز هم می‌تواند با کمترین ابزار، بیشترین تأثیر را بر مخاطب بگذارد.

البته این روزها حجم تولید سریال در شبکه نمایش خانگی آن‌قدر افزایش یافته که دیگر حضور یک بازیگر به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت اثر نیست. روزگاری نام مریلا زارعی خود یک برگ برنده برای هر پروژه محسوب می‌شد، اما امروز مخاطب بیش از نام‌ها، منتظر نقش‌هایی است که بتوانند او را غافلگیر کنند. شاید «کوری» همان فرصتی باشد که دوباره این انتظار را زنده کند.

عادل فردوسی‌پور؛ بغضی که وایرال شد

در فضای مجازی گاهی یک ویدئوی چند دقیقه‌ای از صدها تحلیل و گزارش اثرگذارتر می‌شود. این هفته تقریباً هر کسی سری به شبکه‌های اجتماعی زده باشد، با ویدئویی روبه‌رو شده که عنوان مشترکش «بغض عادل فردوسی‌پور» بود؛ تصاویری که ظرف چند ساعت به یکی از پربازدیدترین محتواهای هفته تبدیل شد.

ماجرا از قسمت پایانی ویژه‌برنامه جام‌جهانی در «فوتبال ۳۶۰» آغاز شد. رضا جاودانی، دوست و همکار قدیمی فردوسی‌پور، مهمان برنامه بود و از سال‌هایی گفت که عادل پس از کنار گذاشته شدن از تلویزیون، بدون امکانات رسانه ملی تلاش کرد مسیر حرفه‌ای خود را ادامه دهد. همین صحبت‌ها کافی بود تا فردوسی‌پور برای نخستین‌بار پس از سال‌ها، آشکارا از فشارهایی بگوید که در این سال‌ها تحمل کرده است.

همزمان خبر فیلتر شدن سایت فوتبال ۳۶۰ نیز به بحث‌های برنامه اضافه شد. فردوسی‌پور در بخشی از صحبت‌هایش تأکید کرد که نقد عملکرد تیم ملی و کادر فنی، بخشی طبیعی از روزنامه‌نگاری ورزشی است و نمی‌توان رسانه را به دلیل نقد از انجام وظیفه حرفه‌ای بازداشت. همین جملات، همراه با بغض و اشک‌های او، خیلی زود از یک گفت‌وگوی فوتبالی فراتر رفت و به موضوعی اجتماعی و رسانه‌ای تبدیل شد.

واکنش‌ها نیز تنها به هواداران او محدود نماند. حتی برخی رسانه‌هایی که همواره منتقد فردوسی‌پور بوده‌اند، این بار اصل حق نقد را مورد تأکید قرار دادند. مثلا فرهیختگان نوشت «اگر عادل را فیلتر می‌کنید قلعه‌نویی را هم برکنار کنید».  همین اتفاق نشان داد مسئله دیگر صرفاً شخص عادل نیست؛ بلکه جایگاه نقد در رسانه و نسبت آن با فوتبال ایران است.

اهمیت این ماجرا البته به یک دلیل دیگر هم بود. فردوسی‌پور سال‌هاست دیگر تنها یک مجری ورزشی نیست. او به نمادی از حضور پربازتاب رسانه‌ای تبدیل شده است. مجری و گزارشگری که هر چه می‌گذرد، همزمان با نوستالژی هواداران، آتش متنقدانش هم تندتر می‌شود و هر کنش‌گری یا حتی سکوتش، تبدیل به سوژه‌ای برای موضع‌گیری‌های تندوتیز در فضای رسانه‌ای می‌شود. به همین دلیل هر اتفاقی پیرامون او، فراتر از یک اتفاق صرفا ورزشی بازتاب پیدا می‌کند.

ورود رئیس‌جمهور به ماجرای توقف فعالیت سایت «فوتبال ۳۶۰» و دستور پیگیری موضوع نیز نشان داد دامنه این اتفاق از فضای ورزش عبور کرده است و دیگر نمی‌توان منفک از فضای سیاسی و اجتماعی از پدیده‌ای به نام «عادل» صحبت کرد.

لیلا حاتمی؛ حسرت هفت‌ساله برای «قاتل ‌و وحشی»

بعضی فیلم‌ها حتی زمانی که اکران نمی‌شوند، از حافظه سینمای ایران حذف نمی‌شوند. «قاتل و وحشی» حمید نعمت‌الله یکی از همین آثار است؛ فیلمی که سال‌هاست نامش بیش از آنکه کنار جدول فروش یا نقدهای سینمایی قرار بگیرد، با واژه «توقیف» شناخته می‌شود. این هفته بار دیگر نام این فیلم به واسطه صحبت‌های لیلا حاتمی مورد توجه واقع شد.

حاتمی در پیامی صوتی که در نشست «حقوق هنر» پخش شد، از فرسایشی شدن توقیف آثار فرهنگی سخن گفت؛ اینکه حذف یک فیلم، تنها به کنار گذاشتن یک اثر محدود نمی‌شود، بلکه انرژی و انگیزه سازندگانش را نیز تحلیل می‌برد. او تأکید کرد که هر اثر هنری، در کنار بخش‌هایی که ممکن است محل بحث باشد، وجوه ارزشمند و قابل دفاعی هم دارد و حذف کامل آن، راه‌حل مناسبی نیست.

این نخستین‌بار نیست که یکی از عوامل «قاتل و وحشی» درباره سرنوشت فیلم سخن می‌گوید، اما تفاوت این بار در گوینده آن بود. لیلا حاتمی از معدود بازیگرانی است که کمتر وارد حاشیه می‌شود و به ندرت درباره مسائل روز سینما موضع‌گیری می‌کند. همین سکوت همیشگی باعث شد چند دقیقه صحبت او، بازتاب گسترده‌ای پیدا کند.

«قاتل و وحشی» نزدیک به هفت سال است که پشت درهای اکران مانده؛ فیلمی که یکی از دلایل اصلی حساسیت نسبت به آن، گریم متفاوت لیلا حاتمی با سر تراشیده عنوان شده است. در مقابل، بسیاری از منتقدان این نگاه معتقدند که این ظاهر، در خدمت روایت خشونت‌بار فیلم قرار دارد و هیچ کارکرد اغواگرانه و جنسی‌ای ندارد؛ بنابراین نباید به تنهایی مانع نمایش اثر شود.

اما شاید مهم‌تر از خود فیلم، جایگاه گوینده این اعتراض باشد. لیلا حاتمی در چهار دهه فعالیت حرفه‌ای، یکی از کم‌حاشیه‌ترین و معتبرترین بازیگران سینمای ایران بوده است؛ بازیگری که از «لیلا» و «ارتفاع پست» تا «جدایی نادر از سیمین» و آثار متأخرش، همواره کیفیت را به حضور صرف ترجیح داده است.

به همین دلیل، هر بار که او درباره یک موضوع سینمایی سخن می‌گوید، توجه‌ها بیش از آنکه متوجه شخص او باشد، به مسئله‌ای جلب می‌شود که مطرح کرده است. این هفته نیز شاید مهم‌ترین اتفاق، نه بازگشت دوباره نام «قاتل و وحشی» به اخبار، بلکه یادآوری این واقعیت بود که برخی فیلم‌ها، حتی بدون اکران هم همچنان در مرکز بحث‌های سینمای ایران باقی می‌مانند.

بهرام افشاری؛ از سلطان کمدی تا قهرمان یک تراژدی اجتماعی

کمتر بازیگری در سال‌های اخیر توانسته همزمان دو جایگاه متفاوت را در سینمای ایران به دست بیاورد؛ از یک سو ستاره فیلم‌های کمدی و گیشه و از سوی دیگر بازیگری که حالا با یک نقش تلخ اجتماعی، مهم‌ترین جایزه بازیگری جشنواره فیلم فجر را به خانه برده است. بهرام افشاری این هفته با آغاز اکران فیلم «زنده‌شور» ساخته کاظم دانشی، بار دیگر به یکی از چهره‌های اصلی اخبار سینمایی تبدیل شد؛ اما این بار نه به خاطر شوخی‌های همیشگی، بلکه به واسطه نقشی که شاید مهم‌ترین نقطه عطف کارنامه حرفه‌ای او باشد.

افشاری در «زنده‌شور» نقش مرتضی زند، نماینده دادستان را بازی می‌کند؛ مردی که برای اجرای حکم پنج محکوم به قتل وارد شهری دیگر می‌شود، اما به مرور تلاش می‌کند راهی برای نجات آن‌ها پیدا کند. شخصیتی که برخلاف تصور اولیه، نه یک مقام خشک و بی‌احساس قضایی، بلکه انسانی است که میان قانون، وجدان و مسئولیت گرفتار شده است. همین دوگانگی، شخصیت مرتضی زند را از بسیاری از نقش‌های مشابه جدا می‌کند.

بخش مهمی از موفقیت افشاری در این نقش، به تسلط او بر بازی درونی بازمی‌گردد. او سال‌ها روی صحنه تئاتر تجربه اندوخته و همین پیشینه، در «زنده‌شور» کاملاً به چشم می‌آید. نحوه ادای دیالوگ‌ها، سکوت‌های حساب‌شده، صلابت در نگاه و حتی تغییرات ظریف لحن، همگی نشان می‌دهد که افشاری برای فاصله گرفتن از تصویر همیشگی‌اش، مسیر دشواری را طی کرده است.

شاید مهم‌ترین نکته درباره این نقش، تضادی باشد که با تصویر عمومی بهرام افشاری دارد. مخاطب سال‌ها او را با «پایتخت»، فیلم‌های کمدی پرفروش و کارگردانی موفق «هفتاد سی» شناخته است؛ بازیگری که توانایی کم‌نظیری در خلق موقعیت‌های طنز دارد و حضورش معمولاً تضمینی برای فروش فیلم محسوب می‌شود. اما «زنده‌شور» ثابت می‌کند که او تنها یک کمدین موفق نیست.

دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای همین نقش نیز اتفاقی نبود. افشاری در فیلمی بازی می‌کند که نه بر شوخی استوار است، نه بر اغراق‌های مرسوم سینمای تجاری؛ بلکه بر فضایی تلخ، انسانی و مبتنی بر یک پرونده واقعی بنا شده است. موفقیت او در چنین فضایی، نشان می‌دهد توانایی‌هایش فراتر از آن چیزی است که گیشه در سال‌های اخیر از او خواسته بود.

شاید مهم‌ترین دستاورد «زنده‌شور» برای بهرام افشاری، نه جایزه جشنواره و نه تحسین منتقدان باشد؛ بلکه شکستن تصویری است که سال‌ها از او در ذهن مخاطب شکل گرفته بود. از این پس احتمالاً فیلمسازان نیز با نگاه متفاوتی به او خواهند نگریست؛ نه فقط به عنوان ستاره‌ای که مردم را می‌خنداند، بلکه بازیگری که می‌تواند بار سنگین یک درام اجتماعی را هم بر دوش بکشد.

بهنام تشکر؛ میان نوستالژی یک اسطوره و چالش احیای یک نام ماندگار

بازگشت بعضی مجموعه‌های تلویزیونی، بیش از آنکه یک خبر ساده باشد، آزمونی برای حافظه جمعی مخاطبان است. این هفته انتشار نخستین تصویر بهنام تشکر در فصل سوم «کارآگاه علوی» دقیقاً چنین وضعیتی را رقم زد؛ تصویری که پیش از آنکه درباره کیفیت سریال بحثی شکل بگیرد، موجی از خاطرات دهه هفتاد و هشتاد را زنده کرد.

«کارآگاه علوی» برای بسیاری از مخاطبان تلویزیون، تنها یک سریال پلیسی نبود. مجموعه‌ای بود که با بازی احمد نجفی، شخصیت کارآگاهی را خلق کرد که آرامش، وقار، هوش و مهربانی را همزمان در خود داشت. همین ویژگی‌ها باعث شد کارآگاه علوی به یکی از ماندگارترین شخصیت‌های تلویزیون ایران تبدیل شود؛ شخصیتی که سال‌ها بعد نیز نام احمد نجفی را تحت تأثیر خود نگه داشت.

حالا در فصل سوم بهنام تشکر در نقش برادرزاده کارآگاه علوی ظاهر می‌شود؛ کارآگاهی که برای حل پرونده‌های جنایی، از عموی بازنشسته‌اش مشورت می‌گیرد. همین نسبت خانوادگی، به نوعی پلی میان گذشته و امروز سریال ایجاد کرده است.

انتشار نخستین تصویر تشکر، واکنش‌های متفاوتی را به همراه داشت. بسیاری شباهت گریم، فرم ایستادن و حتی انتخاب بازیگر را تلاشی برای حفظ هویت شخصیت قدیمی دانستند. تشکر نیز از نظر قد، فیزیک و جنس صدا، شاید یکی از نزدیک‌ترین انتخاب‌ها به احمد نجفی باشد. اما شباهت ظاهری، تنها بخشی از مسیر است.

چالش اصلی دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود. آنچه کارآگاه علوی را محبوب کرد، فقط حل معماهای جنایی نبود؛ بلکه شخصیت انسانی او بود. نوع نگاهش به متهمان، احترامش به همکاران، صبر در مواجهه با بحران‌ها و مهربانی پنهان در رفتارهایش، ویژگی‌هایی بود که کمتر در کارآگاه‌های تلویزیونی دیده می‌شد. در نخستین تصویر منتشرشده از بهنام تشکر، هنوز آن لطافت آشنا دیده نمی‌شود و حتی برخی مخاطبان، چهره او را به شخصیت‌های منفی نزدیک‌تر دانسته‌اند. البته قضاوت درباره چنین موضوعی، پیش از پخش سریال، زودهنگام است.

از سوی دیگر، خود تلویزیون نیز در سال‌های اخیر تجربه‌های چندان موفقی در احیای مجموعه‌های قدیمی نداشته است. ادامه دادن یک برند محبوب، همیشه دشوارتر از خلق یک اثر تازه است؛ زیرا مخاطب، گذشته را با خاطره و نوستالژی به یاد می‌آورد و کوچک‌ترین تفاوت را با حساسیت بیشتری می‌سنجد.

بهنام تشکر نیز دقیقاً در چنین موقعیتی قرار گرفته است. او قرار نیست احمد نجفی را تکرار کند و احتمالاً اگر بخواهد چنین کاری انجام دهد، بیش از هر چیز با مقایسه‌های پایان‌ناپذیر روبه‌رو خواهد شد. موفقیت او زمانی رقم می‌خورد که بتواند شخصیت مستقلی خلق کند؛ شخصیتی که ضمن حفظ ریشه‌های «کارآگاه علوی»، هویت خودش را هم داشته باشد. «کارآگاه علوی» هنوز پس از سال‌ها، یکی از معدود نام‌هایی است که می‌تواند پیش از پخش حتی یک قسمت، دوباره مخاطبان را به یاد روزهایی بیندازد که یک سریال تلویزیونی، هفته‌ها موضوع گفت‌وگوی خانواده‌ها بود. اکنون باید دید فصل سوم می‌تواند از این سرمایه نوستالژیک به درستی استفاده کند یا تنها به یادآوری گذشته بسنده خواهد کرد.

نوشته از بغض پرحاشیه «عادل» تا حسرت هفت‌ساله «لیلا» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

طبق گزارش سامانه سمفا، سینماها از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا زمان تنظیم این گزارش به فروش ۱,۹۳۰,۵۵۶,۳۸۴,۴۶۳ ریال دست یافته اند.

فیلم سینمایی «استخر» به کارگردانی سروش صحت که از ۲۴ تیر به اکران اضافه شده در یک هفته اخیر فروشی معادل ۲۱۹,۳۲۹,۴۰۵,۹۹۸ ریال ثبت کرده است.

در این فیلم بازیگرانی چون مهران مدیری، امین حیایی و سحر دولتشاهی و … به ایفای نقش پرداخته‌اند.

فیلم سینمایی «زنده‌شور» به کارگردانی کاظم دانشی دیگر فیلمی است که به تازگی و از ۲۴ تیر به اکران درآمده است.

این فیلم که در آن بازیگرانی چون بهرام افشاری، حامد بهداد، امیر جعفری، سارا بهرامی، محمد ولی زادگان، مارال فرجاد و … به ایفای نقش پرداخته‌اند، در یک هفته اخیر فروشی معادل ۱۶۸,۲۰۱,۱۲۳,۹۹۹ ریال داشته است.

فیلم «تهران کنارت» به کارگردانی علی بهراد و تهیه کنندگی مجید کریمی از روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت به اکران درآمد. این فیلم با حضور بازیگرانی همچون علی شادمان، آناهیتا افشار، آیدا ماهیانی، رضا کولغانی، تینو صالحی، گلنوش قهرمانی، داود ونداده و علی مصفا ساخته شده است.

«تهران کنارت» در یک هفته اخیر فروشی معادل ۱۲,۰۷۷,۷۸۰,۰۰۰ ریال ثبت کرده است.

فیلم سینمایی «آنتیک» به کارگردانی هادی نائیجی و تهیه‌کنندگی محمود بابایی که نخستین بار در چهل و سومین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد، داستان ابی و ولی را با بازی پژمان جمشیدی و بیژن بنفشه‌خواه روایت می‌کند. این فیلم کمدی، ماجرای دو عتیقه‌فروش خوش‌ذوق در آستانه انقلاب است.

خلاصه داستان فیلم می‌گوید: «انقلاب شده و کاسبی ابی و ولی، آنتیک‌بازهای قبل انقلاب کساد است، اما افتادن گذرشان به یک امامزاده، مسیر زندگی‌شان را تغییر می‌دهد…»

در کنار پژمان جمشیدی و بیژن بنفشه‌خواه، ستاره پسیانی، آناهیتا افشار، امیر نوروزی، غلامرضا نیکخواه، فرزین محدث، علی باقری، مجتبی شفیعی، هادی افتخارزاده، آرش نوذری، لادن ژافه‌وند، یدالله شادمانی، رحمان باقریان، مهدی قربانی و جمعی دیگر از بازیگران در این فیلم ایفای نقش کرده‌اند.

این فیلم که از چهارشنبه دوم اردیبهشت به اکران درآمده در یک هفته اخیر فروشی معادل ۱۲,۰۹۵,۲۳۷,۰۰۰ ریال داشته است.

فیلم سینمایی کمدی «خواب نما» به کارگردانی رضا مقصودی و با بازی بازیگرانی چون جواد رضویان که از ۱۹ تیر به اکران اضافه شده، در یک هفته اخیر فروشی معادل ۹,۳۰۰,۷۱۷,۱۹۷ ریال داشته است.

فیلم سینمایی «تاکسیدرمی» به کارگردانی محمد پایدار، نویسندگی محمد پایدار و محسن ملکی و تهیه‌کنندگی محمدجواد موحد از ۳ اردیبهشت ماه توسط پخش بهمن‌سبز در سینماهای سراسر کشور اکران خود را آغاز کرده است.

این فیلم نیز در یک هفته اخیر ۵,۱۵۲,۹۵۰,۰۰۰ ریال فروش داشته است.

«سفر به لیمونیا» به کارگردانی کمال مقدم از ۲۳ اردیبهشت به اکران درآمد و در یک هفته اخیر توانست فروشی معادل ۱۱,۰۰۹,۶۸۰,۰۰۰ ریال به دست آورد. «سفر به لیمونیا» داستانی فانتزی و پر رمز و راز را با حضور شخصیت‌هایی چون غولی شیطون و لیمویی روایت می‌کند؛ جایی که با باز شدن یک چمدان، همه‌چیز دستخوش تغییر می‌شود.

بهاره رهنما، ابراهیم شفیعی، محمدرضا شیرخانلو، سروش مالمیر، باربد مالمیر، محمدجواد سیانکی، رادین آسیابان، النا عسگری، هلنا پیری، حسین مبینی‌پور، آذر، امیرمهدی اکبری، یاس عباسی، بهار باباربیع، سوین یادگاری، مهدی رفائی، عسل نوربخش، آندیا جوادزاده، آرمیا جوادزاده، امید باغبان، شایلین رستمی، متین محمدی، کیانوش کیانی، رادین طلوع، آراد جعفری، ساسان بنی‌حاتم، پرهام دهمرده، عسل نوربخش و کیان غفاری از جمله بازیگران این اثر هستند.

فیلم سینمایی «لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی نیز پس از هفت سال توقیف بالاخره به اکران رسید.

این فیلم نیز در یک هفته اخیر به فروشی معادل۸,۳۵۴,۳۹۹,۰۰۱ ریال دست پیدا کرده است.

انیمیشن سینمایی «شمشیر و اندوه» که با موضوعی محرمی از روز چهارشنبه ۲۷ خرداد به اکران درآمده در هفته اخیر فروشی معادل ۲۹۹,۵۳۰,۰۰۰ ریال داشته است.

«نبرد با خرچنگ» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مازیار محمدی‌نژاد از چهارشنبه ۳۱ تیر اکران سراسری خود را آغاز کرده و در این مدت زمان کوتاه به فروشی معادل۶۷۲,۵۴۰,۰۰۰ ریال دست پیدا کرده است.

داستان این انیمیشن درباره «سامی»، کودکی اسرارآمیز است که از دل حفره‌ای شگفت‌انگیز در آسمان وارد «جزیره شاد» می‌شود. او در کنار دریانوردان کشتی «سن‌ایچ» راهی سفری پرماجرا می‌شود تا با خرچنگی که شادی‌های کودکانه را می‌بلعد، مبارزه کند؛ سفری که در ظاهر یک ماجراجویی فانتزی است اما در لایه‌های زیرین خود، مفاهیم عمیق‌تری را دنبال می‌کند.

فیلم سینمایی «قمارباز» ساخته محسن بهاری به تهیه‌کنندگی سجاد نصرالهی نسب نیز در هفته اخیر ۱۵۳,۴۵۰,۰۰۰ ریال فروخت.

«قمارباز» در ژانر معمایی- جاسوسی داستانی درباره حمله سایبری به یکی از بانک‌های کشور را در روزهای جنگ ۱۲ روزه روایت می‌کند.

فیلم سینمایی «بهشت تبهکاران» ساخته مسعود جعفری جوزانی به تهیه‌کنندگی علی قائم‌مقامی در یک هفته اخیر ۶۶,۶۶۰,۰۰۰ ریال فروش داشت.

این فیلم سرگذشت حسن جعفری کارمند شرکت نفت ایران و انگلیس است که اسیر توطئه ای شوم می‌شود.

فیلم سینمایی «خط نجات» ساخته وحید موسائیان نیز در یک هفته اخیر به فروشی معادل ۵۸,۷۴۰,۰۰۰ ریال دست یافت.

داستان این فیلم در روزهای پرالتهاب دهه ۵۰ می‌گذرد و پگاه آهنگرانی، مصطفی زمانی، امیر آقایی، لادن مستوفی، آرمین رحیمیان و حسین سلیمانی بازیگران این فیلم هستند.

* مجموع فروش فیلم‌ها نیز به شرح زیر است:

«آنتیک»:‌ ۵۷۰,۰۴۵,۵۹۲,۳۰۹ ریال

«تهران کنارت»: ۵۱۶,۸۱۸,۲۵۸,۰۰۰ ریال

«استخر»: ۲۲۱,۴۶۳,۱۸۵,۹۹۸ ریال

«زنده‌شور»: ۱۷۰,۶۶۳,۵۸۳,۹۹۹ ریال

«تاکسیدرمی»: ۱۶۲,۶۹۴,۵۹۲,۸۴۶ ریال

«سفر به لیمونیا»: ۹۸,۵۴۴,۸۴۴,۲۰۰ ریال

«خواب نما»: ۲۸,۶۴۰,۷۰۹,۲۹۷ ریال

«قمارباز»: ۱۸,۹۲۸,۷۸۰,۱۵۶ ریال

«بهشت تبهکاران»: ۱۵,۰۷۳,۴۵۱,۷۶۷ ریال

«خط نجات»: ۱۱,۵۳۹,۵۳۷,۹۰۰ ریال

«لباس شخصی»: ۸,۴۴۴,۹۲۹,۰۰۱ ریال

«شمشیر و اندوه»: ۱,۷۵۲,۰۸۰,۰۰۰ ریال

«نبرد با خرچنگ‌»: ۷۰۷,۰۸۰,۰۰۰ ریال

نوشته فیلم‌های تازه جان دوباره به گیشه دادند/ پیشتازی «استخر» و «زنده‌شور» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

انیمیشن سینمایی «نبرد با خرچنگ» که محصول استودیوی زاگرس فیلم و با سرمایه‌گذاری گروه صنعتی عالیفرد است، از امروز با پخش بهمن سبز روی پرده سینماهای سراسر کشور رفته است.

داستان این انیمیشن درباره «سامی»، کودکی اسرارآمیز است که از دل حفره‌ای شگفت‌انگیز در آسمان وارد «جزیره شاد» می‌شود. او در کنار دریانوردان کشتی «سن‌ایچ» راهی سفری پرماجرا می‌شود تا با خرچنگی که شادی‌های کودکانه را می‌بلعد، مبارزه کند؛ سفری که در ظاهر یک ماجراجویی فانتزی است اما در لایه‌های زیرین خود، مفاهیم عمیق‌تری را دنبال می‌کند.

مازیار محمدی‌نژاد، کارگردان این اثر معتقد است «نبرد با خرچنگ» بر پایه اصول روان‌شناسی کودک و نوجوان طراحی شده است. به گفته او، فیلم تلاش می‌کند مفاهیمی مانند ترس، ناامیدی، کم‌رویی و ضعف اعتمادبه‌نفس را در قالب داستانی هیجان‌انگیز و سرگرم‌کننده برای کودکان بازگو کند؛ بدون آنکه مخاطب خردسال مستقیماً با مفاهیم آموزشی روبه‌رو شود.

در این انیمیشن هر جزیره در مسیر قهرمانان فیلم، نمادی از یکی از چالش‌های ذهنی انسان است؛ از غارهایی که کودکان را با ترس‌های درونی‌شان مواجه می‌کند تا سرزمین‌هایی که تردید و ناامیدی بر آن‌ها سایه انداخته است. این استعاره‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که کودکان به شکلی ناخودآگاه با آن‌ها ارتباط برقرار کنند.

شخصیت‌پردازی نیز یکی از محورهای اصلی فیلمنامه این انیمیشن محسوب می‌شود. پنج دریانورد حاضر در داستان، هر کدام نماینده یکی از ویژگی‌های مثبت انسانی هستند؛ «کاپیتان فسقل» نماد رهبری همراه با مهربانی، «جوتی» نماینده همدلی و پذیرش تفاوت‌ها، «توتو» نماد انرژی و روحیه ماجراجویی، «هپی هیپو» تجسم قدرت در خدمت مهربانی و «دلفی» نماد توجه به نیازهای دیگران است.

کارگردان فیلم همچنین تأکید کرده که طنز «نبرد با خرچنگ» از دل شخصیت‌ها و موقعیت‌ها شکل می‌گیرد، نه صرفاً از شوخی‌های کلامی؛ رویکردی که به اعتقاد او می‌تواند هم کودکان را سرگرم کند و هم برای والدین جذاب باشد و ماندگاری بیشتری داشته باشد.

«نبرد با خرچنگ» از نظر فنی نیز ترکیبی از انیمیشن دوبعدی و سه‌بعدی است و سازندگان اعلام کرده‌اند حدود ۱۰ درصد از فرآیند تولید با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی انجام شده، اما بخش عمده اثر همچنان با روش‌های متداول انیمیشن دیجیتال تولید شده است.

یکی از نکته‌های مهم این اثر این است که پایان داستان قسمت نخست به شکلی طراحی شده که امکان ادامه این جهان داستانی را در صورت استقبال مخاطبان فراهم کند.

این انیمیشن تلاش می‌کند با ترکیب ماجراجویی، فانتزی، طنز و مفاهیم روان‌شناختی، هم کودکان را به سالن‌های سینما بکشاند و هم خانواده‌ها را با تجربه‌ای متفاوت از سینمای کودک ایران همراه کند.

نوشته «نبرد با خرچنگ» به سینماها رسید؛ روایتی از نبرد با ترس‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیرعباس ربیعی در نخستین فیلم بلندش نشان داد که به زبان سینما بیشتر از بیانیه‌نویسی علاقه دارد. او روایت را بر پایه تعلیق بنا می‌کند؛ اطلاعات را قطره‌چکانی در اختیار تماشاگر می‌گذارد و با جابه‌جایی مداوم مرز میان اعتماد و سوءظن، مخاطب را تا پایان درگیر نگه می‌دارد. ریتم فیلم، به‌ویژه در نیمه نخست، حساب‌شده است و تلاش می‌کند از الگوهای شناخته‌شده تریلرهای جاسوسی فاصله نگیرد.

داستان فیلم که در بستر یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی دهه ۶۰ روایت می‌شود، تنها به بازسازی یک پرونده امنیتی اکتفا نمی‌کند؛ بلکه سعی دارد تصویری از فضای پرالتهاب آن سال‌ها، بی‌اعتمادی، نفوذ و تصمیم‌های دشوار را به نمایش بگذارد. همین انتخاب باعث شده «لباس شخصی» نسبت به بسیاری از آثار هم‌ژانر خود، از کشش روایی بیشتری برخوردار باشد.

یکی از نقاط قوت فیلم، طراحی صحنه، لباس و فضاسازی است. بازسازی تهران دهه ۶۰، انتخاب لوکیشن‌ها، رنگ‌بندی تصویر و جزئیات بصری، فضای فیلم را باورپذیر کرده‌اند و به مخاطب کمک می‌کنند در جهان اثر غرق شود. فیلمبرداری و نورپردازی نیز در خدمت همین فضای سرد و پراضطراب قرار گرفته و حس تعقیب و مراقبت دائمی را به خوبی منتقل می‌کند.

در بخش بازیگری نیز فیلم عملکرد قابل قبولی دارد. بازی‌ها اغلب کنترل‌شده و به دور از اغراق هستند؛ توماج دانش‌بهزادی و مهدی نصرتی بازیگران اصلی توانسته‌اند شخصیت مأموری را که میان وظیفه، تردید و فشارهای روانی گرفتار شده، با حداقل نمایش بیرونی خلق کنند. دیگر بازیگران نیز در چارچوب جهان واقع‌گرای فیلم باقی می‌مانند و اجازه نمی‌دهند شخصیت‌ها به تیپ‌های شعاری تبدیل شوند.

با این حال، «لباس شخصی» بی‌نقص نیست. برخی شخصیت‌های فرعی فرصت کافی برای پرداخت پیدا نمی‌کنند و گاهی روایت، تحت تأثیر حجم اطلاعات تاریخی، از پرداخت عاطفی فاصله می‌گیرد. از سوی دیگر، کسانی که انتظار نگاهی چندصدایی‌تر به وقایع تاریخی دارند، احتمالاً فیلم را بیش‌ازاندازه وفادار به یک زاویه دید مشخص خواهند دانست.

اما فارغ از این نقدها، نمی‌توان انکار کرد که «لباس شخصی» تلاشی جدی برای تجربه ژانری کمتر آزموده‌شده در سینمای ایران است. فیلم به جای آنکه صرفاً بر دیالوگ‌های توضیحی تکیه کند، از میزانسن، تدوین، موسیقی و تعلیق برای پیشبرد داستان استفاده می‌کند؛ ویژگی‌ای که در آثار سیاسی و امنیتی سینمای ایران کمتر دیده می‌شود.

اکران دیرهنگام «لباس شخصی» شاید بخشی از تازگی اولیه آن را از بین برده باشد، اما کیفیت ساخت، فضاسازی دقیق و روایت پرتعلیقش همچنان آن را به اثری قابل تأمل تبدیل می‌کند. حالا که فیلم پس از هفت سال بالاخره فرصت دیده شدن پیدا کرده، شاید بهترین زمان باشد که درباره آن نه با عنوان «فیلم توقیفی»، بلکه به عنوان یک اثر سینمایی مستقل قضاوت شود؛ فیلمی که هنوز هم می‌تواند برای علاقه‌مندان سینمای سیاسی و تریلرهای امنیتی، تجربه‌ای متفاوت از جریان رایج سینمای ایران باشد.

شاید مهم‌ترین دستاورد اکران امروز «لباس شخصی» این باشد که سرانجام فرصت داوری را از حاشیه‌ها گرفته و به تماشاگر سپرده است؛ جایی که هر فیلم، دیر یا زود، باید در آن محک بخورد.

نوشته «لباس شخصی» و روایت حفره‌ها؛ هشداری که پس از هفت سال هنوز تازه است! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نمایش مسابقات جام جهانی فوتبال در سالن‌های سینما، بار دیگر ثابت کرد که ظرفیت سالن‌های نمایش بیش از آن چیزی است که آمار فروش برخی فیلم‌ها نشان می‌دهد. تنها دو مسابقه‌ فینال و بازی ایران و بلژیک که طی روزهای گذشته روی پرده سینماها رفتند، در مجموع عملکردی ثبت کردند که بسیاری از فیلم‌های اکران امسال حتی در طول چندین هفته نمایش نیز نتوانسته‌اند به آن نزدیک شوند.

فینال جام جهانی میان آرژانتین و اسپانیا با استقبال گسترده تماشاگران همراه شد و بیش از ۴۳ هزار بلیت برای آن به فروش رسید. این مسابقه به تنهایی نزدیک به ۸ میلیارد تومان فروش داشت و رکورد تازه‌ای برای اکران رویدادهای ورزشی در سینماها ثبت کرد.

پیش از آن نیز دیدار ایران و بلژیک با فروش نزدیک به ۶ میلیارد تومان، نشان داده بود که مخاطبان حاضرند برای تماشای یک رویداد مهم ورزشی روی پرده بزرگ سینما هزینه کنند.

به این ترتیب، مجموع فروش تنها دو مسابقه فوتبال بیش از ۱۳ میلیارد تومان رسید؛ رقمی که مقایسه آن با وضعیت اکران سینمای ایران، تصویر قابل‌تأملی ارائه می‌دهد.

بررسی آمار فروش فیلم‌های اکران‌شده در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تاکنون ۹ فیلم هنوز موفق نشده‌اند به فروش ۱۳ میلیارد تومانی برسند. آثاری که با وجود هفته‌ها حضور روی پرده، همچنان پایین‌تر از مجموع فروش همین دو مسابقه فوتبال قرار دارند.

نکته قابل توجه‌تر اینکه حتی اگر فروش برخی از این فیلم‌های کم‌فروش را با یکدیگر جمع کنیم، باز هم مجموع آن‌ها به فروش دو مسابقه جام جهانی نمی‌رسد؛ مقایسه‌ای که اختلاف چشمگیر میزان استقبال از یک رویداد ورزشی و بخشی از تولیدات سینمایی را به‌خوبی نشان می‌دهد. البته این آمار را نمی‌توان به معنای برتری فوتبال بر سینما دانست. جام جهانی بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان است و فینال آن میلیون‌ها مخاطب دارد؛ رویدادی که به‌صورت طبیعی از جذابیت فراگیری برخوردار است. اما همین تجربه نشان می‌دهد که مخاطب همچنان برای حضور در سالن سینما انگیزه دارد، به شرط آنکه محتوایی ببیند که احساس کند نباید آن را از دست بدهد.

از سوی دیگر، موفقیت اکران مسابقات فوتبال می‌تواند برای سینماداران نیز یک پیام روشن داشته باشد؛ سالن‌های سینما تنها محل نمایش فیلم نیستند و می‌توانند میزبان رویدادهای مهم ورزشی و دیگر برنامه‌هایی باشند که تجربه تماشای جمعی را برای مخاطبان جذاب‌تر می‌کنند.

دو مسابقه جام جهانی حالا به یکی از موفق‌ترین تجربه‌های اکران غیرسینمایی در ایران تبدیل شده‌اند؛ تجربه‌ای که هم درآمد قابل توجهی برای سینماها به همراه داشته و هم بار دیگر ثابت کرده است که اگر محتوای جذاب روی پرده باشد، مخاطب همچنان راه سینما را پیدا می‌کند.

نوشته وقتی فوتبال به یاری گیشه آمد؛ دو مسابقه بیشتر از ۹ فیلم فروختند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در میان فیلم‌های تازه، «استخر» به کارگردانی سروش صحت، موفق‌ترین آغاز را تجربه کرد. این فیلم که با حال‌وهوایی اجتماعی و رگه‌هایی از طنز ساخته شده و مانند بسیاری از آثار صحت بر روابط انسانی و شخصیت‌پردازی تکیه دارد، توانست در نخستین روزهای اکران خود نزدیک به ۱۱ میلیارد تومان فروش داشته باشد.

این شروع قدرتمند نشان می‌دهد فیلم نه تنها از کنجکاوی اولیه مخاطبان بهره برده، بلکه از ظرفیت تبدیل شدن به یکی از آثار پرفروش تابستان نیز برخوردار است.

پس از آن، «زنده‌شور» به کارگردانی کاظم دانشی قرار گرفت؛ فیلمی که فضایی متفاوت و ملتهب را دنبال می‌کند و با روایتی اجتماعی و شخصیت‌محور ساخته شده است.

دانشی که پیش‌تر با آثارش توانسته بود نگاه منتقدان و مخاطبان را جلب کند، این بار نیز با فیلمی جدی آمده و استقبال مخاطبان در روزهای ابتدایی نشان می‌دهد «زنده‌شور» توانسته جایگاه قابل قبولی در گیشه پیدا کند. فروش نزدیک به ۸ میلیارد تومان در کمتر از یک هفته، برای اثری با این جنس و لحن، آغاز امیدوارکننده‌ای محسوب می‌شود.

در سوی دیگر، «لباس شخصی» ساخته امیرعباس ربیعی پس از حدود هفت سال انتظار سرانجام رنگ پرده را دید. این فیلم سیاسی ـ امنیتی که سال‌ها به دلیل حواشی مختلف فرصت اکران عمومی پیدا نکرده بود، یکی از کنجکاوی‌برانگیزترین آثار سال به شمار می‌رفت.

با این حال، شروع اکران آن با فروش حدود ۴۰۰ میلیون تومان همراه شد؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با دو فیلم دیگر دارد. البته باید در نظر داشت که فضای جدی فیلم، مخاطب محدودتر آن و همچنین رقابت مستقیم با دو اثر تازه و پرفروش دیگر، از عواملی هستند که بر عملکرد اولیه آن تأثیر گذاشته‌اند. باید دید در هفته‌های آینده و با اتکا به تبلیغات و کنجکاوی مخاطبان، این فیلم می‌تواند روند فروش خود را بهبود ببخشد یا خیر.

در کنار اکران فیلم‌ها، نمایش مسابقه نیمه‌نهایی جام جهانی میان فرانسه و اسپانیا نیز بار دیگر ظرفیت سینماها برای میزبانی رویدادهای ورزشی را به نمایش گذاشت. این مسابقه توانست حدود ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان فروش داشته باشد؛ رقمی که برای یک نمایش تک‌شب، قابل توجه است و نشان می‌دهد تماشای فوتبال روی پرده بزرگ، به تدریج به تجربه‌ای جذاب برای بخشی از مخاطبان تبدیل شده است.

این استقبال، بار دیگر بحث استفاده از سالن‌های سینما برای نمایش رویدادهای مهم ورزشی را پررنگ کرده است. تجربه‌های اخیر نشان داده هر زمان مسابقات مهم فوتبال روی پرده سینماها رفته‌اند، علاوه بر ایجاد درآمدی قابل توجه برای سینماداران، توانسته‌اند گروهی از مخاطبانی را که شاید در شرایط عادی کمتر به سینما می‌روند، به سالن‌ها بکشانند. این اتفاق می‌تواند در دوره‌هایی که تعداد فیلم‌های پرفروش محدود است، به حفظ رونق گیشه نیز کمک کند.

در مجموع، فروش نزدیک به ۲۱ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان تنها از محل سه فیلم تازه‌اکران‌شده و نمایش یک مسابقه فوتبال، تصویری امیدوارکننده از وضعیت این روزهای سینما ارائه می‌دهد. اگر «استخر» و «زنده‌شور» بتوانند روند استقبال خود را حفظ کنند و «لباس شخصی» نیز با اتکا به تبلیغات و بازخوردهای مخاطبان فروش بهتری را تجربه کند، تابستان امسال می‌تواند یکی از فصل‌های موفق گیشه در سال‌های اخیر باشد؛ فصلی که نشان داد تنوع در سبد اکران و استفاده از ظرفیت رویدادهای ویژه، همچنان یکی از مؤثرترین راهکارها برای بازگرداندن مخاطبان به سالن‌های سینما است.

هفته پیش رو نیز با ادامه دار بودن اکران فیلم‌ها و همچنین نمایش بازی‌های رده بندی و فینال جام جهانی در سینماها می‌تواند هفته‌ای پررونق را برای سینما رقم بزند.

نوشته هفته طلایی گیشه؛ از موج فیلم‌های تازه تا استقبال میلیاردی از فوتبال اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هر هفته چهره‌هایی از دل سینما، موسیقی و هنر سر برمی‌آورند که با حضورشان جریان خبری هفته را شکل می‌دهند. این هفته، روایت ما به سراغ پنج چهره‌ای می‌رود که هر کدام با اتفاقی خاص در صدر اخبار قرار گرفتند؛ «ننه نقلی»؛ مادری که رفت و عمو پورنگ بچه‌ها را به سوگ نشاند، امیر جعفری که همزمان با «کوری» و «زنده‌شور» یکی از پرکارترین و مورد توجه‌ترین بازیگران روزهای اخیر بود، مهدی نصرتی با بازی در «لباس شخصی» که بعد از مدت‌ها رفع توقیف شد دیده شده، جواد خیابانی که حواشی برنامه «برجام» بار دیگر نام او را به صدر بحث‌های رسانه‌ای آورد و سروش صحت که با اکران «استخر» بار دیگر جهان منحصربه‌فرد خود در فیلمسازی را مقابل قضاوت مخاطبان قرار داد.

ننه‌نقلی؛ یک مادر رفت و بخشی از کودکی یک نسل به سوگ نشست

بعضی آدم‌ها هیچ‌وقت ستاره سینما یا تلویزیون نمی‌شوند اما حضورشان آن‌قدر در حافظه جمعی مردم نفوذ می‌کند که رفتن‌شان به اندازه یک چهره مشهور خبرساز می‌شود. این هفته، خبر درگذشت مادر داریوش فرضیایی، همان «ننه‌نقلی» محبوب، دقیقاً از همین جنس بود؛ مادری که شاید نام رسمی‌اش را خیلی‌ها نمی‌دانستند اما میلیون‌ها نفر او را با همان لقب صمیمانه‌ای می‌شناختند که پسرش بارها با عشق بر زبان آورده بود.

برای نسلی که با عموپورنگ بزرگ شد، ننه‌نقلی فقط مادر یک مجری کودک نبود. او به مرور به بخشی از روایت زندگی داریوش فرضیایی تبدیل شد؛ زنی که در پشت صحنه موفقیت یکی از ماندگارترین چهره‌های کودک ایران ایستاده بود. نخستین حضورش در تلویزیون در برنامه «دوستت دارم مادر» اتفاق افتاد؛ جایی که مخاطبان برای اولین بار با مادری روبه‌رو شدند که از سختی‌ها، نگرانی‌ها و دلبستگی‌هایش به فرزندش گفت. از همان زمان مشخص شد رابطه این دو نفر چیزی فراتر از یک پیوند معمولی مادر و فرزند است.

سال‌های بعد، حضور او در برنامه‌های مختلف از جمله «خندوانه» این تصویر را کامل‌تر کرد. صحنه‌ای که داریوش فرضیایی دستان مادرش را بوسید و از او به‌عنوان محور زندگی‌اش یاد کرد، هنوز هم یکی از صمیمی‌ترین لحظات تلویزیونی سال‌های اخیر به شمار می‌رود. در دورانی که نمایش احساسات خانوادگی گاهی به کلیشه و نمایش تبدیل می‌شود، رابطه این مادر و پسر برای بسیاری واقعی و باورپذیر بود.

اما آنچه این هفته بیش از خود خبر درگذشت مورد توجه قرار گرفت، واکنش فضای مجازی به سوگ عموپورنگ بود. انتشار گسترده تصاویر و ویدئوهایی از گریه‌ها و لحظات فروپاشی احساسی او، بحث مهمی را درباره مرز میان خبر و حریم شخصی مطرح کرد. آیا مشهور بودن به معنای از دست دادن حق سوگواری خصوصی است؟ آیا هر لحظه دردناک یک چهره شناخته‌شده باید به محتوایی برای وایرال شدن تبدیل شود؟

شاید پاسخ این پرسش‌ها مهم‌تر از خود خبر باشد. ننه‌نقلی رفت، اما در کنار اندوه از دست دادن او، یک بار دیگر یادآوری شد که شهرت نباید مجوز ورود به خصوصی‌ترین لحظات زندگی آدم‌ها باشد. داریوش فرضیایی سال‌ها با انرژی کودکان جوان ماند و برای بسیاری همان عموپورنگ همیشگی باقی ماند. اما از این هفته به بعد، شاید برای نخستین‌بار مخاطبان احساس کنند بخشی از کودکی او نیز همراه با ننه‌نقلی به پایان رسیده است.

امیر جعفری؛ از اتاق بازپرسی تا سلول اعدام!

کمتر بازیگری در سال‌های اخیر توانسته به اندازه امیر جعفری میان نقش‌های متضاد رفت‌وآمد کند و همچنان برای مخاطب باورپذیر باقی بماند. این هفته بیش از هر زمان دیگری نام او در مرکز توجه قرار گرفت؛ از یک سو با آغاز پخش سریال «کوری» در شبکه نمایش خانگی و از سوی دیگر با ادامه اکران فیلم «زنده‌شور»؛ دو اثر متفاوت که جعفری را در دو سوی کاملاً متضاد یک ماجرا قرار داده‌اند.

در «کوری» ساخته سجاد پهلوان‌زاده، جعفری نقش یک بازپرس اداره آگاهی را بازی می‌کند؛ مردی که علاوه بر پرونده‌های پیچیده شغلی، در زندگی شخصی نیز با بحران‌هایی دست و پنجه نرم می‌کند. این نقش از همان قسمت نخست نشان داد که سازندگان روی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جعفری حساب باز کرده‌اند؛ توانایی خلق شخصیت‌هایی که در عین قدرت، آسیب‌پذیر هم هستند. قد و قامت، صدای خش‌دار، لحن تند و نوع حضور فیزیکی او باعث شده سال‌هاست برای نقش‌های اقتدارگرا انتخابی قابل اتکا باشد.

همزمان در «زنده‌شور» ساخته کاظم دانشی، او در نقطه‌ای کاملاً مقابل این جایگاه ایستاده است. این بار نه در لباس قانون، بلکه در قامت یکی از زندانیانی که باید شب اجرای حکم اعدام را پشت سر بگذارد. نقشی که به گفته بسیاری از مخاطبان جشنواره و اکران عمومی، یکی از نقاط قوت فیلم به شمار می‌رود. جعفری در این اثر نشان می‌دهد چگونه می‌توان بدون اغراق، ترس، استیصال و انسانیت را همزمان به تصویر کشید.

شاید مهم‌ترین نکته درباره امیر جعفری همین توانایی عبور از مرزها باشد. او از نسل بازیگرانی است که مخاطبان ابتدا با کمدی شناختند؛ از «بدون شرح» و «من یک مستاجرم» گرفته تا آثار سینمایی طنز. اما خیلی زود ثابت کرد قرار نیست در همان قالب باقی بماند. نقش‌های جدی او در «میوه ممنوعه»، «نفوذی» و بسیاری آثار دیگر نشان از همین مسئله بود.

در روزگاری که بسیاری از بازیگران بیش از بازیگری با حاشیه‌ها دیده می‌شوند، جعفری همچنان از معدود چهره‌هایی است که شهرتش را از مسیر کار به دست آورده است. پرکار است، مطرح است و محبوب؛ اما کمتر وارد بازی سلبریتی‌بودن می‌شود. شاید همین ویژگی باعث شده مخاطب هنوز هم او را پیش از هر چیز یک بازیگر بداند. حالا باید دید «کوری» می‌تواند یکی دیگر از نقش‌های ماندگار او را ثبت کند یا نه؟

جواد خیابانی؛ از گزارشگر تلویزیون تا بی‌اخلاقی و جنجال‌های وایرال

اگر قرار باشد فهرستی از شناخته‌شده‌ترین صداهای ورزشی ایران تهیه شود، نام جواد خیابانی بدون تردید در صدر آن قرار می‌گیرد. او سال‌ها بخشی از خاطرات فوتبالی مردم ایران بود؛ از گزارش مسابقات ملی گرفته تا جملاتی که بارها دستمایه شوخی، بازنشر و خاطره‌سازی شدند. اما این هفته نام خیابانی نه به خاطر فوتبال، بلکه به دلیل حاشیه‌های برنامه «برجام» بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت.

برنامه مشترک او و خداداد عزیزی از همان روزهای نخست بر پایه تنش، شوخی‌های تند و درگیری‌های کلامی بنا شده بود. تقریباً هر قسمت بخشی دارد که در شبکه‌های اجتماعی جدا می‌شود، وایرال می‌شود و درباره آن بحث شکل می‌گیرد. یک روز خیابانی قهر می‌کند و از صحنه خارج می‌شود، روز دیگر خداداد عزیزی میان صحبت‌های او با طعنه و تمسخر وارد می‌شود و گاهی هم بحث‌ها به مرز بی‌احترامی می‌رسد.

مدافعان این مدل برنامه‌سازی معتقدند رسانه امروز بدون لحظات وایرال دیده نمی‌شود. اما منتقدان می‌گویند تفاوت بزرگی میان جذابیت و جنجال وجود دارد. آنچه بسیاری را درباره حضور خیابانی متعجب کرده، این است که او سال‌ها در تلویزیون رسمی ایران فعالیت کرده و با قواعد اجرا، احترام به مخاطب و مدیریت گفت‌وگو آشناست. به همین دلیل انتظار می‌رود نقش متعادل‌کننده را داشته باشد، نه اینکه خود بخشی از تنش باشد.

همین هفته یکی از جدل‌های او و خداداد عزیزی به اندازه‌ای خبرساز شد که موجی از واکنش‌ها را در فضای مجازی به همراه داشت. بسیاری از کاربران این برنامه‌ها را با برنامه‌های فوتبالی نسل گذشته مقایسه کردند؛ دورانی که کارشناسانی مانند زنده‌یاد حمیدرضا صدر با آرامش، دانش و احترام درباره فوتبال صحبت می‌کردند و جذابیت برنامه از محتوا می‌آمد، نه از دعوا.

شاید مسئله اصلی فقط جواد خیابانی نباشد. آنچه در این برنامه دیده می‌شود نشانه تغییری گسترده‌تر در رسانه است؛ جایی که گاهی تولید لحظه‌های کوتاه قابل بازنشر، جای کیفیت، تحلیل و خلاقیت را گرفته است. با این حال، خیابانی به عنوان یکی از باسابقه‌ترین چهره‌های رسانه ورزشی ایران، بیش از دیگران در معرض قضاوت قرار دارد.

او سال‌ها با فوتبال زندگی کرد و صدایش بخشی از حافظه ورزشی مردم شد. اما اگر این مسیر ادامه پیدا کند، ممکن است نسل جدید او را نه با گزارش‌های خاطره‌انگیز، بلکه با جنجال‌هایی به یاد بیاورد که بیشتر از آنکه چیزی به فوتبال اضافه کنند، از اعتبار برنامه‌سازی ورزشی کم می‌کنند.

مهدی نصرتی؛ فرصتی برای یادآوری یک آغاز درخشان

اولین‌ها همیشه نقش مهمی در کارنامه حرفه‌ای افراد دارند و وقتی پای هنر نمایش و تأثیر بازخورد مخاطبان بر مسیر حرفه‌ای هنرمندی در میان باشد، این «اولین» اهمیت ویژه‌تری هم پیدا می‌کند. در میان بازیگران برخاسته از صحنه نمایش، هیجان اولین حضور در مقابل دوربین و تأثیری که این تجربه بر ادامه مسیر آن‌ها می‌تواند داشته باشد، معمولا وسواس‌ها را به اوج می‌‌رساند، به خصوص اگر پای یک «نقش اول» هم در میان باشد. همه این مقدمه لازم بود تا از مهدی نصرتی بنویسیم و اینکه چرا نامش در ترکیب چهره‌های این هفته قرار گرفت.

نصرتی طعم شهرت و مواجهه با مخاطبان گسترده را با سریال «سوران» چشید و تا به امروز در سینما هم نقش‌آفرینی‌هایش در فیلم‌هایی همچون «ضد» و «پیش‌مرگ» در معرض نقد و داوری مخاطبان و منتقدان قرار گرفته است اما مهمترین نقش‌آفرینی او در مقابل دوربین مربوط به اولین حضورش در نقش اصلی یک فیلم بلند سینمایی می‌شود که هر چند هفت سال پیش رقم خورد اما تا به امروز در محاق توقیف باقی مانده بود.

فیلم سینمایی «لباس شخصی» که به‌حق می‌توان آن را یکی از جنجالی‌ترین پروژه‌های سیاسی و امنیتی در یک دهه گذشته سینمای ایران توصیف کرد، اولین تجربه کارگردانی امیرعباس ربیعی است که مهدی نصرتی ایفاگر نقش اصلی آن است. فیلم در پایان دهه ۵۰ روایت می‌شود و به یکی از پیچیده‌‌ترین پرونده‌های امنیتی مرتبط با نفوذ در سران بلندپایه نظام نوپای اسلامی می‌پردازد. نگاه متفاوت فیلم به شبکه پیچیده نفوذ حزب توده در ساختار نظام جمهوری اسلامی در همان بدو تأسیس، حساسیت‌ها نسبت به آن را به اوج رساند و پس از رونمایی در جشنواره فیلم فجر به محاق توقیف رفت.

مهدی نصرتی در این فیلم ایفاگر نقش یاسر است؛ جوانی آرمان‌خواه و انقلابی که فرزندش در موشک‌‌باران تهران قربانی می‌شود و حالا انگیزه بالایی برای رمزگشایی از یک شبکه نفوذ در بدنه نظامی کشور دارد. او ردپای برخی از اعضای حزب توده را در این شبکه نفوذ کشف می‌کند و در مسیر اثبات مدعای خود، خودش در معرض اتهام قرار می‌گیرد و همین ویژگی‌هاست که ایفای این نقش را برای نصرتی جوان تبدیل به یک اتفاق ویژه در عرصه بازیگری مقابل دوربین کرد.

حالا و پس از هفت سال بالاخره «لباس شخصی» از محاق توقیف بیرون آمده  از همین هفته روانه پرده سینماهای کشور شده است؛ مهدی نصرتی در این فیلم یکی از بهترین نقش‌‌آفرینی‌هایش را به ثبت رسانده و بیراه نیست بگوییم اگر فیلم در همان سال ساخت فرصت اکران عمومی پیدا می‌کرد، شاید مسیر بازیگری این بازیگر جوان هم نسبت به امروز سمت و سوی متفاوتی پیدا کرده بود.

سروش صحت؛ فیلمسازی که در جهان خودش زندگی می‌کند

در سینمای ایران کمتر فیلمسازی را می‌توان پیدا کرد که تا این اندازه جهان شخصی خودش را ساخته باشد. سروش صحت از همان روزهایی که به عنوان نویسنده و طنزپرداز شناخته شد، مسیر متفاوتی را انتخاب کرد؛ مسیری که در کارگردانی نیز ادامه پیدا کرد و حالا با اکران فیلم «استخر» بار دیگر به موضوع بحث مخاطبان و منتقدان تبدیل شده است.

«استخر» سومین فیلم بلند سینمایی صحت پس از «جهان با من برقص» و «صبحانه با زرافه‌ها» است؛ فیلمی که مانند آثار قبلی او موافقان و مخالفان جدی دارد. تماشاگران آثار صحت معمولاً به دو گروه تقسیم می‌شوند؛ کسانی که کاملاً با جهان او ارتباط برقرار می‌کنند و کسانی که اساساً نمی‌توانند وارد این فضا شوند. شاید دلیلش این باشد که صحت هرگز تلاش نکرده خود را با سلیقه غالب بازار هماهنگ کند. او به جای تغییر مسیر، جهان خودش را گسترش داده است.

برخی منتقدان معتقدند «استخر» به قدرت دو فیلم قبلی او نیست، اما حتی همین منتقدان نیز بر یک نکته اتفاق نظر دارند؛ اینکه صحت همچنان صاحب امضاست. در روزگاری که بسیاری از آثار شبیه یکدیگر شده‌اند، فیلم‌های او را می‌توان از چند دقیقه نخست تشخیص داد؛ از نوع دیالوگ‌ها گرفته تا ریتم روایت و جنس طنز.

یکی از نکات جالب توجه «استخر»، حضور سورنا صحت، فرزند سروش صحت است. بازی او در نقش سهیل برای بسیاری از مخاطبان غافلگیرکننده بود. شباهت صدا، لحن و حتی برخی ویژگی‌های رفتاری او باعث شد تماشاگران بارها از خود بپرسند که آیا نسخه جوان‌تر سروش صحت را روی پرده می‌بینند؟ رابطه فانتزی و شیرین شخصیت او با نقش امین حیایی نیز به یکی از نقاط جذاب فیلم تبدیل شده است.

اما اهمیت سروش صحت فقط به فیلمسازی محدود نمی‌شود. او طی دو دهه گذشته از ساخت «ساختمان پزشکان»، «پژمان» و «لیسانسه‌ها» تا اجرای «کتاب‌باز» و سپس «اکنون» نشان داده که درک دقیقی از مخاطب فرهنگی دارد. برنامه «اکنون» نیز با وجود پایان پخش، هنوز در فضای مجازی بازنشر می‌شود؛ نشانه‌ای از اینکه مخاطبان همچنان برای آن نوع گفت‌وگو و مواجهه فرهنگی دلتنگ هستند.

اکران «استخر» حالا آزمون تازه‌ای برای صحت است. آزمونی که مشخص خواهد کرد مخاطب امروز هنوز مایل است وارد جهان خاص او شود یا نه. اما فارغ از نتیجه گیشه، یک واقعیت تغییر نکرده است؛ سروش صحت از معدود هنرمندانی است که در تمام این سال‌ها خودش مانده و به جای دنبال کردن مدها، سعی کرده جهان خودش را بسازد؛ جهانی که موافقان و مخالفان فراوان دارد، اما به سختی می‌توان آن را با دیگری اشتباه گرفت.

نوشته از وداع با مادرانه‌های «ننه نقلی» تا انتخاب‌های خاص «امیر» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این استقبال در شرایطی رقم خورد که پیش از این نیز نمایش برخی مسابقات جام جهانی با استقبال قابل‌توجهی روبه‌رو شده بود و تجربه دیدار ایران و بلژیک حتی توانست بیش از ۳۲ هزار مخاطب و نزدیک به ۶ میلیارد تومان فروش را برای سینماها به ثبت برساند؛ آماری که نشان داد در صورت انتخاب مسابقات جذاب و زمان مناسب، سینماها می‌توانند به محلی برای تماشای رویدادهای مهم ورزشی نیز تبدیل شوند.

با وجود موفقیت اکران شب گذشته، فعلاً خبری از نمایش دومین مسابقه مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی، میان انگلیس و آرژانتین، در سینماهای کشور نیست. این در حالی است که این دیدار نیز از مهم‌ترین بازی‌های جام به شمار می‌رود و از نظر جذابیت، ظرفیت بالایی برای جذب مخاطب دارد.

به نظر می‌رسد هم‌زمانی این مسابقه با آغاز اکران فیلم‌های جدید از امروز، یکی از دلایل احتمالی عدم اختصاص سالن‌های سینما به پخش این بازی باشد. صاحبان آثار و سینماداران معمولاً در نخستین روزهای اکران، تلاش می‌کنند بیشترین تعداد سانس را به فیلم‌های تازه اختصاص دهند تا شانس فروش آن‌ها کاهش پیدا نکند؛ موضوعی که می‌تواند بر تصمیم برای پخش مسابقات فوتبال تأثیر گذاشته باشد.

البته هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که بازی انگلیس و آرژانتین روی پرده سینماها نخواهد رفت و ممکن است در ساعات منتهی به مسابقه، تصمیم تازه‌ای در این خصوص گرفته شود. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، بلیت‌فروشی نمایش این دیدار در سینماهای کشور آغاز نشده است.

نوشته استقبال ۱۲ هزار نفری از نبرد فرانسه و اسپانیا/ اکران بازی امشب در هاله‌ای از ابهام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اکران «لباس شخصی» را می‌توان فراتر از نمایش یک فیلم تازه دانست؛ این اتفاق در واقع بازگشت یکی از مهم‌ترین فیلم‌های توقیف‌شده دهه گذشته به چرخه اکران است؛ فیلمی که طی این سال‌ها نامش بیش از آنکه با فروش یا استقبال مخاطبان گره بخورد، با انتظار، حاشیه و پرسش درباره سرنوشت نمایش عمومی‌اش شناخته می‌شد.

«لباس شخصی» نخستین فیلم بلند امیرعباس ربیعی است؛ فیلمسازی که بعدها با «ضد» و «احمد» نشان داد علاقه‌مند به روایت مقاطع حساس تاریخ معاصر ایران است. اما نخستین ساخته او شاید جسورانه‌ترین انتخابش بود؛ روایتی از پرونده نفوذ حزب توده در سال‌های ابتدایی پس از انقلاب و عملیات شناسایی و انهدام شبکه مخفی این حزب.

انتخاب چنین سوژه‌ای، آن هم در قالب یک تریلر امنیتی، باعث شد فیلم از همان زمان حضور در جشنواره فجر به یکی از آثار مورد بحث تبدیل شود. موافقان، فیلم را تلاشی برای بازخوانی بخشی از تاریخ کمتر روایت‌شده جمهوری اسلامی می‌دانستند و مخالفان نیز نسبت به نحوه روایت تاریخی و نگاه ایدئولوژیک آن نقدهایی مطرح می‌کردند.

در واقع، «لباس شخصی» پیش از آنکه فرصت گفت‌وگو با مخاطب عمومی را پیدا کند، سال‌ها موضوع بحث میان رسانه‌ها، منتقدان و مدیران فرهنگی بود.

هفت سال دوری از پرده؛ فرصتی که از دست رفت؟

زمانی که «لباس شخصی» در جشنواره فیلم فجر رونمایی شد، بسیاری تصور می‌کردند این فیلم در همان سال اکران خواهد شد، اما این اتفاق هرگز رخ نداد. در طول این سال‌ها مدیران سینمایی تغییر کردند، سیاست‌های اکران دستخوش تحول شد و حتی خود امیرعباس ربیعی دو فیلم دیگر ساخت، اما نخستین اثرش همچنان پشت درهای اکران باقی ماند.

این تأخیر طولانی، یک سؤال مهم را مطرح می‌کند؛ آیا فیلمی که درباره رخدادهای تاریخی و امنیتی ساخته شده، پس از هفت سال همچنان همان ظرفیت تأثیرگذاری اولیه را دارد؟

از یک سو فاصله زمانی می‌تواند حساسیت‌های مقطعی پیرامون فیلم را کاهش داده باشد و امکان مواجهه آرام‌تر مخاطب با آن را فراهم کند. از سوی دیگر، این فاصله باعث شده بخشی از کنجکاوی اولیه مخاطبان از بین برود و نسل جدید تماشاگران حتی اطلاع دقیقی از دلایل اهمیت «لباس شخصی» نداشته باشند.

به همین دلیل، اکران امروز فیلم بیش از هر چیز به کیفیت خود اثر وابسته است؛ اینکه آیا هنوز می‌تواند بدون اتکا به حاشیه‌های گذشته، مخاطب را با روایت و ساختار خود همراه کند یا خیر.

در سال‌های اخیر، سینمای ایران کمتر به سراغ تریلرهای سیاسی و امنیتی رفته است. بخش قابل توجهی از تولیدات این حوزه یا هرگز به مرحله اکران عمومی نرسیده‌اند یا در گیشه موفق نبوده‌اند. به همین دلیل، «لباس شخصی» تنها یک فیلم نیست؛ بلکه آزمونی برای سنجش ظرفیت امروز مخاطب ایرانی در مواجهه با سینمای سیاسی نیز محسوب می‌شود.

اکران «لباس شخصی» در شرایطی آغاز می‌شود که گیشه سینماها نسبت به ماه‌های گذشته رونق بیشتری پیدا کرده است. اضافه شدن فیلم‌های تازه، نمایش مسابقات فوتبال در برخی سینماها و افزایش نسبی استقبال مخاطبان، فضای متفاوتی را برای اکران تابستانی رقم زده است. با این حال، مخاطب امروز بیش از هر زمان دیگری حق انتخاب دارد. بنابراین موفقیت «لباس شخصی» صرفاً به سابقه توقیف یا کنجکاوی پیرامون آن وابسته نخواهد بود؛ بلکه باید بتواند در رقابت با فیلم‌های کمدی، اجتماعی و آثار تازه اکران‌شده، جایگاه خود را پیدا کند.

مهم‌تر از یک اکران

شاید مهم‌ترین اتفاق درباره «لباس شخصی» این باشد که سرانجام از سایه حواشی خارج می‌شود. طی هفت سال گذشته، نام فیلم بیشتر با «توقیف»، «عدم صدور مجوز» و «انتظار برای اکران» همراه بود تا با کیفیت سینمایی آن. اکنون برای نخستین بار، این فرصت فراهم شده است که مخاطبان به جای شنیدن روایت دیگران، خود فیلم را ببینند و درباره آن قضاوت کنند.

از این منظر، چهارشنبه تنها آغاز اکران یک فیلم نیست؛ پایان یکی از طولانی‌ترین انتظارهای سینمای ایران برای رسیدن یک اثر به پرده نقره‌ای است. اینکه «لباس شخصی» پس از هفت سال بتواند انتظارات شکل‌گرفته پیرامون خود را برآورده کند یا نه، پرسشی است که پاسخ آن را نه مدیران فرهنگی، بلکه مخاطبان سینما در گیشه خواهند داد.

«لباس شخصی» نخستین ساخته بلند امیرعباس ربیعی بود که تهیه‌کنندگی آن را حبیب والی‌نژاد برعهده داشت.

در این فیلم مهدی نصرتی، توماج دانش‌بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی، مهیار شاپوری، احمد لشینی، شهاب بهرامی، روزبه رئوفی، کیوان محمودنژاد، نجلا نظریان و ماه‌منیر بیطاری به ایفای نقش پرداخته‌اند.

در خلاصه داستان فیلم سینمایی «لباس شخصی» که پیچیده ترین پرونده امنیتی بعد از انقلاب را بررسی می‌کند، آمده است: به لباس شخصی‌ها بیشتر شک کن…

«لباس شخصی» محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است و پخش آن را دفتر پخش بهمن سبز برعهده دارد.

نوشته پایان هفت سال انتظار برای تماشای «لباس شخصی»/ مهم‌تر از اکران یک فیلم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینمای ایران در هفته‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری به یک شوک تازه نیاز داشت. اگرچه برخی فیلم‌های روی پرده توانستند بخشی از مخاطبان را حفظ کنند، اما ترکیب اکران از کمبود آثار تازه و کنجکاوی‌برانگیز رنج می‌برد. حالا شورای صنفی نمایش با اضافه کردن چهار فیلم جدید از چهارشنبه ۲۴ تیر، عملاً ترکیب اکران را وارد مرحله تازه‌ای کرده است؛ اتفاقی که می‌تواند فضای رقابت در گیشه را نیز داغ‌تر کند.

در میان فیلم‌های تازه، بدون تردید بیشترین نگاه‌ها متوجه «زنده‌شور»، «استخر» و «لباس شخصی» است که بعد از هفت سال رفع توقف شده و به سینماها می آیند؛ فیلم‌هایی که هر کدام با ویژگی‌های متفاوت خود، گروه‌های مختلفی از مخاطبان را هدف قرار داده‌اند.

«زنده‌شور» دومین ساخته کاظم دانشی پس از موفقیت «علفزار» است؛ فیلمی که از زمان نمایش در جشنواره فیلم فجر به واسطه فضای ملتهب، روایت متفاوت و حضور بازیگران شناخته‌شده، به یکی از آثار پرحاشیه و مورد انتظار سال تبدیل شد.

تأخیرهای پیاپی در اکران نیز عطش مخاطبان برای دیدن این فیلم را بیشتر کرد و حالا پس از انتظار، بالاخره فرصت نمایش عمومی آن فراهم شده است. این فیلم می‌تواند مخاطبان جدی سینما را دوباره به سالن‌ها برگرداند.

در سوی دیگر، «استخر» قرار دارد؛ تازه‌ترین فیلم سروش صحت که با توجه به سابقه این کارگردان در خلق آثار محبوب و همچنین ترکیب بازیگرانش، یکی از امیدهای اصلی گیشه محسوب می‌شود.

صحت طی سال‌های گذشته نشان داده است که مخاطب عام سینما ارتباط خوبی با جهان آثار او برقرار می‌کند و همین موضوع باعث شده بسیاری از سینماداران روی فروش این فیلم حساب ویژه‌ای باز کنند.

«لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی یکی دیگر از فیلم هایی است که از روز چهارشنبه و بعد از ۷ سال رفع توقیف شده و به چرخه اکران اضافه می شود. این فیلم در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر هم حضور داشت.

این فیلم سینمایی که تهیه‌کنندگی آن را حبیب والی‌نژاد برعهده دارد و اولین تجربه امیرعباس ربیعی در مقام کارگردانی است، به موضوع فعالیت حزب توده در ایران می‌پردازد.

مهدی نصرتی، توماج دانش بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی، مهیار شاپوری، احمد لشینی، شهاب بهرامی، روزبه رئوفی، کیوان محمود نژاد، نجلا نظریان و ماه‌منیر بیطاری از بازیگران این فیلم هستند.

اما برگ برنده این هفته تنها ورود فیلم‌های تازه نیست. همزمان با آغاز مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی، سینماهای کشور نیز میزبان پخش زنده مسابقات خواهند بود؛ اتفاقی که در هفته‌های گذشته تجربه موفقی را پشت سر گذاشته و بار دیگر می‌تواند سالن‌ها را مملو از تماشاگر کند.

دیدار حساس اسپانیا و فرانسه سه‌شنبه شب و مسابقه آرژانتین و انگلیس چهارشنبه شب، از جذاب‌ترین بازی‌های جام جهانی محسوب می‌شوند؛ چهار تیم پرافتخار که هر کدام میلیون‌ها هوادار در ایران دارند. تجربه نمایش مسابقات فوتبال در سالن‌های سینما نشان داده است که بسیاری از مخاطبانی که شاید در شرایط عادی به سینما نمی‌روند، برای تماشای فوتبال روی پرده بزرگ بلیت تهیه می‌کنند؛ اتفاقی که علاوه بر افزایش فروش بلیت، باعث رونق فضای سینماها، فروش بوفه‌ها و حضور بیشتر مخاطبان در مراکز سینمایی می‌شود.

نکته مهم اینجاست که چهارشنبه، روز آغاز اکران فیلم‌های جدید نیز هست. به همین دلیل پردیس‌های سینمایی از صبح میزبان علاقه‌مندان فیلم خواهند بود و شب نیز پذیرای فوتبال‌دوستان؛ ترکیبی که می‌تواند حجم مراجعه به سینماها را به شکل محسوسی افزایش دهد و یکی از شلوغ‌ترین روزهای سال را برای سینماداران رقم بزند. هرچند که تا به لحظه نگارش گزارش تنها بلیت فروشی دیدار روز سه‌شنبه باز شده و فعلا خبری از بلیت فروشی بازی چهارشنبه نیست.

از سوی دیگر، تنوع مخاطبان نیز برگ برنده این هفته است. علاقه‌مندان سینمای اجتماعی برای دیدن «زنده‌شور» راهی سالن‌ها می‌شوند، مخاطبان آثار سروش صحت «استخر» را انتخاب می‌کنند، خانواده‌ها گزینه‌های تازه‌ای در سبد اکران خواهند داشت و فوتبال‌دوستان نیز برای تماشای دو مسابقه بزرگ جام جهانی بلیت سینما تهیه می‌کنند. چنین هم‌زمانی‌ای به ندرت در طول سال رخ می‌دهد.

اگر استقبال از فیلم‌های تازه مطابق پیش‌بینی‌ها باشد و نمایش مسابقات نیمه‌نهایی نیز مانند بازی‌های قبلی با استقبال مخاطبان همراه شود، گیشه این هفته می‌تواند یکی از بهترین عملکردهای خود در ماه‌های اخیر را ثبت کند؛ اتفاقی که نه‌تنها برای سینماداران، بلکه برای کل چرخه اکران اهمیت دارد.

به نظر می‌رسد این بار سینما و فوتبال در کنار هم قرار گرفته‌اند تا هفته‌ای متفاوت را برای مخاطبان رقم بزنند؛ هفته‌ای که هم پرده نقره‌ای میزبان فیلم‌های تازه است و هم پرده بزرگ سالن‌ها به صحنه نبرد غول‌های فوتبال جهان تبدیل می‌شود. اگر همه چیز طبق پیش‌بینی‌ها پیش برود، باید منتظر یکی از شلوغ‌ترین و پرفروش‌ترین هفته‌های سینمای ایران در تابستان امسال بود.

نوشته گیشه چشم انتظار یک هفته طلایی؛ از «زنده‌شور»، «لباس شخصی» و «استخر» تا هیجان فوتبال اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم کمدی «خواب‌نما» از روز گذشته جمعه ۱۹ تیرماه اکران خود را آغاز کرده و در مقابل، اکران «استخر» با چند روز تأخیر، به چهارشنبه ۲۴ تیر موکول شده است.

در این مدت، تمامی سانس‌های نمایش فیلم‌ها لغو شد و برنامه اکران عملاً متوقف ماند؛ اتفاقی که علاوه بر کاهش فروش گیشه، زمان‌بندی نمایش برخی آثار تازه را نیز تحت تأثیر قرار داد.

اکنون با بازگشایی سالن‌های سینما از روز جمعه ۱۹ تیر، چرخه اکران بار دیگر به جریان افتاده است. البته بازگشت سینماها صرفاً به معنای از سرگیری نمایش فیلم‌های روی پرده نیست، بلکه برنامه ورود آثار جدید نیز دوباره فعال شده و مخاطبان از همین هفته شاهد اضافه شدن فیلم‌های تازه به ترکیب اکران خواهند بود.

نخستین فیلمی که پس از پایان این تعطیلی به جمع آثار روی پرده اضافه شده، «خواب‌نما» به کارگردانی رضا مقصودی است؛ فیلمی که از روز گذشته نمایش خود را در سینماهای کشور آغاز کرده است.

«خواب‌نما» یک کمدی موقعیت با فضایی فانتزی و خانوادگی است که داستان آن حول محور خانواده‌ای می‌گذرد که برای دستیابی به ثروت پدربزرگ، نقشه‌ای عجیب طراحی می‌کنند؛ یکی از اعضای خانواده در قالب مادربزرگ ظاهر می‌شود تا مسیر تقسیم ارث را تغییر دهد. همین ایده، زمینه‌ساز مجموعه‌ای از سوءتفاهم‌ها و موقعیت‌های طنز در طول فیلم می‌شود. در این فیلم بازیگرانی چون جواد رضویان، بیژن بنفشه‌خواه، بهاره کیان‌افشار حضور دارند.

در مقابل، فیلم «استخر» ساخته سروش صحت که قرار بود هم‌زمان با بازگشایی سینماها روی پرده برود، با تغییر در جدول اکران مواجه شده است. بر اساس برنامه جدید، این فیلم از روز چهارشنبه ۲۴ تیر نمایش عمومی خود را آغاز خواهد کرد؛ تغییری که احتمالاً با هدف ایجاد فاصله زمانی میان دو اکران جدید و مدیریت بهتر ظرفیت سالن‌ها صورت گرفته است.

بازگشایی سینماها همچنین به معنای ادامه نمایش فیلم‌هایی است که پیش از تعطیلی روی پرده بودند. آثاری مانند «تهران کنارت»، «تاکسیدرمی» و… همچنان در چرخه اکران باقی مانده‌اند و با توجه به برنامه‌ریزی هر سینما، در سانس‌های مختلف برای مخاطبان نمایش داده می‌شوند.

البته وقفه ایجادشده، برنامه فروش این آثار را نیز دستخوش تغییر کرده است. در شرایط عادی، تعطیلات تابستان یکی از مهم‌ترین مقاطع زمانی برای رونق گیشه محسوب می‌شود و هرگونه توقف در این بازه، می‌تواند بر میزان فروش نهایی فیلم‌ها اثر بگذارد.

از سوی دیگر، ورود دو فیلم جدید در فاصله چند روز، می‌تواند دوباره رقابت میان آثار روی پرده را داغ کند. اگر «خواب‌نما» بتواند در نخستین روزهای اکران مخاطبان علاقه‌مند به کمدی را جذب کند و «استخر» نیز با نام سروش صحت و بازیگرانی چون مهران مدیری، امین حیایی و سحر دولتشاهی بتواند کنجکاوی تماشاگران را برانگیزد، گیشه تابستانی پس از وقفه یک هفته‌ای می‌تواند بار دیگر به مسیر پررونق خود بازگردد.

اکنون باید دید بازگشت سینماها پس از این تعطیلی موقت، تا چه اندازه بر استقبال مخاطبان اثر خواهد گذاشت و آیا اکران‌های تازه و نمایش بازی‌های جام جهانی می‌توانند افت فروش ناشی از توقف فعالیت سالن‌ها را جبران کنند یا خیر؛ موضوعی که آمار گیشه روزهای آینده، تصویر روشن‌تری از آن ارائه خواهد داد.

نوشته بازگشت فیلم‌ها به پرده نقره‌ای پس از یک هفته سکوت؛ «خواب‌نما» رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نمایش مسابقات ورزشی در سینماها طی سال‌های اخیر به یکی از تجربه‌های تازه در صنعت نمایش تبدیل شده است؛ تجربه‌ای که تلاش می‌کند از ظرفیت سالن‌های سینمایی خارج از چرخه اکران فیلم استفاده کند و مخاطبانی را که به دنبال تماشای جمعی رویدادهای مهم هستند، به این فضاها بکشاند.

تجربه موفق جام جهانی؛ وقتی فوتبال مخاطب را به سینما آورد

پیش از این، سینماهای کشور تجربه پخش مسابقات تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی را پشت سر گذاشته بودند؛ تجربه‌ای که با استقبال قابل توجه مخاطبان همراه شد. نمایش بازی‌های ایران مقابل رقبای خود در جام جهانی باعث شد بخشی از سالن‌های سینمایی که در روزهای عادی با چالش جذب مخاطب مواجه بودند، بار دیگر شاهد حضور گسترده تماشاگران باشند.

بر اساس آمارهای اعلام‌شده، نمایش مسابقه فوتبال ایران در مرحله گروهی در سینماها در آن مقطع با فروش بیش از ۳۲ هزار بلیت و درآمدی حدود ۶ میلیارد تومان همراه شد؛ آماری که نشان داد سینما می‌تواند فراتر از کارکرد سنتی خود، به یک فضای تجربه‌محور برای رویدادهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.

استقبال از این طرح همچنین نشان داد که مخاطب، تنها برای دیدن یک فیلم به سالن سینما نمی‌رود؛ بلکه کیفیت تصویر، صدای سالن، تجربه جمعی و هیجان حضور در کنار دیگر تماشاگران می‌تواند عاملی برای بازگشت او به سینما باشد.

پخش مسابقات ورزشی در سینماها، اگرچه جایگزینی برای اکران فیلم محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند یک مسیر مکمل برای استفاده بهتر از زیرساخت‌های سینمایی باشد. سالن‌هایی که در برخی روزها یا ساعات با ظرفیت خالی مواجه‌اند، می‌توانند با میزبانی رویدادهای مختلف، ارتباط خود را با مخاطب حفظ کنند.

موفقیت تجربه جام جهانی نشان داد که سینما همچنان یک «فضای جمعی» قدرتمند است؛ فضایی که می‌تواند برای تماشای فیلم، مسابقه ورزشی، کنسرت یا دیگر رویدادهای تصویری مورد استفاده قرار گیرد.

اکنون نمایش بازی اسپانیا و بلژیک فرصتی تازه است تا مشخص شود آیا تب فوتبال می‌تواند بار دیگر مخاطبان را به سالن‌های سینما بازگرداند یا تجربه جام جهانی یک اتفاق ویژه و محدود باقی خواهد ماند. اگر نتیجه مثبت باشد قطعا می توان به فکر نمایش دیدارهای باقیمانده جام جهانی بود.

نوشته سینماها دوباره میزبان جام جهانی می‌شوند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هر هفته چهره‌هایی از دل سینما، موسیقی و هنر سر برمی‌آورند که با حضورشان جریان خبری هفته را شکل می‌دهند. این هفته، روایت ما به سراغ پنج چهره‌ای می‌رود که هر کدام با اتفاقی خاص در صدر اخبار قرار گرفتند؛ از حسن پورشیرازی که با «بدنام» یادآور قدرت کم‌نظیرش در ایفای نقش‌های پیچیده شد تا پردیس احمدیه که هم به واسطه مواضع اجتماعی و هم حضورش در یک فیلم تازه مورد بحث قرار گرفت. اشکان اشتیاق با یک حضور و گپ‌وگفت موجی از نوستالژی را زنده کرد، شهاب حسینی بار دیگر با تجربه‌های کارگردانی‌اش در معرض نظرهای مخاطبان قرار گرفت و در نهایت، خبر تلخ درگذشت نیلوفر حدادی جامعه دوبلاژ را در بهت فرو برد.

حسن پورشیرازی؛ مردی که همچنان غافلگیر می‌کند

در سینما گاهی یک نقش، همه گذشته یک بازیگر را بازتعریف می‌کند. حسن پورشیرازی سال‌ها پیش از «پیر پسر» هم بازیگری معتبر و صاحب‌سبک بود؛ هنرمندی که در کارنامه‌اش ده‌ها نقش ماندگار دیده می‌شود. اما واقعیت این است که پس از آن فیلم، نگاه مخاطبان به او تغییر کرد. حالا هر جا نام پورشیرازی مطرح می‌شود، بسیاری منتظرند لحظه‌ای از جنس همان فوران خشم، تلخی، تناقض و پیچیدگی را از او ببینند؛ لحظه‌ای که یادآور یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های سال‌های اخیر سینمای ایران باشد.

در هفته‌ای که گذشت پخش قسمت جدید سریال «بدنام» به کارگردانی احسان سجادی حسینی باردیگر نام او را بر سر زبان‌ها انداخت. پورشیرازی در این سریال نقش حاج ابراهیم را بازی می‌کند؛ مردی متمول، صاحب نفوذ و ظاهراً معتقد که پشت چهره آراسته و مذهبی‌اش، فسادها و تناقض‌های فراوانی پنهان شده است. مردی که گرفتار عشقی ممنوعه می‌شود و ناگهان درمی‌یابد همان دختری که دل در گرو او داشته، اکنون همسر پسرش شده است.

سکانس رویارویی او با یلدا، با بازی ستایش رجایی‌نیا، از همان لحظاتی بود که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد. دلیل وایرال شدن این صحنه فقط شوک داستانی آن نبود؛ بلکه کیفیت بازیگری پورشیرازی بود که مخاطب را جذب کرد. او در فاصله چند دقیقه، طیفی از احساسات متضاد را به نمایش می‌گذارد؛ از غرور جریحه‌دار شده و خشم فروخورده تا تحقیر، درماندگی و ناباوری.

شاید راز موفقیت او در همین باشد که نقش‌های منفی را به تیپ تبدیل نمی‌کند. چه در «پیر پسر» پدری عیاش و رها باشد، چه در «بدنام» مردی بانفوذ و مذهبی و چه در «زن و بچه» سعید روستایی که این روزها در اکران آنلاین دیده می‌شود، هر بار با انسانی متفاوت روبه‌رو هستیم. وجه مشترک همه این شخصیت‌ها فقط تاریکی درونی آن‌هاست، نه شیوه بازی بازیگر.

پورشیرازی دیگر نیازی به اثبات توانایی‌هایش ندارد. او سال‌هاست امتحان خود را پس داده است. امروز بیش از آنکه مخاطب منتظر کشف استعداد او باشد، منتظر تماشای هنرنمایی تازه‌ای از بازیگری است که هنوز هم می‌تواند غافلگیر کند.

پردیس احمدیه؛ بازیگری که راه خودش را می‌رود

کمتر بازیگری در هفته‌های اخیر به اندازه پردیس احمدیه درباره‌اش صحبت شده است. او همزمان در دو میدان متفاوت مورد توجه قرار گرفت؛ یکی عرصه اجتماعی و دیگری فضای سینما. ترکیبی که باعث شد نامش بیش از بسیاری از هم‌نسلانش در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها تکرار شود.

در روزهایی که مراسم‌های مرتبط با بدرقه رهبر شهید در صدر اخبار قرار داشت، احمدیه با انتشار یک استوری صریح، موضع خود را آشکار کرد. واکنشی که بازتاب گسترده‌ای داشت. برخی او را بازیگری شجاع و مستقل توصیف کردند که برخلاف جریان‌های غالب، مواضع شخصی خود را بیان می‌کند. گروهی دیگر نیز نگاه متفاوتی داشتند، اما در یک نکته تردیدی وجود نداشت؛ اینکه احمدیه بدون توجه به جبهه‌گیری احتمالی هم‌صنفانش و هجمه‌های قابل‌پیش‌بینی در فضای مجازی نظر صریح و اعتقادش را بیان می‌کند.

حضور فعال او در روزهای جنگ و مشارکت در برنامه‌های مردمی و فعالیت‌های اجتماعی نیز باعث شد تصویر متفاوتی از او در ذهن بخشی از مخاطبان شکل بگیرد؛ تصویری فراتر از یک بازیگر سینما.

در کنار این حواشی، اکران آنلاین فیلم «دو روز دیرتر» ساخته اصغر نعیمی نیز آغاز شد؛ فیلمی که احمدیه در آن نقش مریم را مقابل سینا مهراد بازی می‌کند. اما برخلاف توجهی که به شخص او وجود داشت، فیلم نتوانست اجماع مثبتی میان منتقدان ایجاد کند. بسیاری از نقدها متوجه فیلمنامه و ساختار اثر بود و برخی آن را اثری کم‌رمق و تلویزیونی توصیف کردند.

واکنش‌ها به بازی احمدیه نیز دوگانه بود. گروهی معتقد بودند او در حد و اندازه فضای فیلم ظاهر شده و توانسته بار بخشی از موقعیت‌های کمدی را به دوش بکشد. در مقابل، عده‌ای نقش‌آفرینی او را غیرقابل باور و تکراری ارزیابی کردند.

شاید مهم‌ترین چالش امروز احمدیه همین باشد. بازیگری که با «پوست شیر» و نقش ساحل به نقطه عطف حرفه‌ای خود رسید، اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند انتخاب‌های دقیق‌تر است. در سال‌های اخیر حضور او در آثاری مانند «پول و پارتی»، «از یاد رفته» و «دو روز دیرتر» باعث شده او در ورطه تکرار بیفتد.

پردیس احمدیه هنوز از سرمایه مهمی به نام محبوبیت و استعداد برخوردار است. اما ماندن در جایگاه یک بازیگر اثرگذار، بیش از هر چیز به انتخاب فیلمنامه‌ها و نقش‌هایی بستگی دارد که بتوانند دوباره ظرفیت واقعی او را به نمایش بگذارند.

اشکان اشتیاق؛ نوستالژی‌ای که هنوز زنده است

گاهی یک حضور کوتاه در یک برنامه، خاطرات زیادی را زنده می‌کند. این هفته اشکان اشتیاق با حضور در برنامه «بفرمایید جام» به همراه علی صادقی، دقیقاً چنین تجربه‌ای را پشت سر گذاشت. ویدئوهای این برنامه به سرعت در فضای مجازی منتشر شد، اما نه به خاطر افشاگری یا حاشیه‌ای عجیب؛ بلکه به خاطر چیزی ساده‌تر و قدرتمندتر؛ نوستالژی.

برای بسیاری از مخاطبان، اشکان اشتیاق فقط یک بازیگر نیست؛ بخشی از خاطرات دوران کودکی و نوجوانی است. وقتی در برنامه اعلام کرد ۴۲ ساله شده، بسیاری از کاربران فضای مجازی بیشتر از هر چیز از گذر زمان شگفت‌زده شدند. انگار ناگهان متوجه شدند بیش از دو دهه از روزهایی که او و علی صادقی مهمان شب‌های تلویزیونی مردم بودند گذشته است.

نکته جالب در حضور اشتیاق، شخصیت متفاوت او در مقایسه با فضای رایج این‌گونه برنامه‌ها بود. برخلاف بسیاری از مهمانان که به دنبال شوخی‌های جنجالی و جلب توجه هستند، او محتاطانه رفتار می‌کرد. بارها پیش از تعریف یک خاطره یا بیان یک نکته می‌پرسید که آیا گفتنش مناسب است یا نه، قابل‌پخش است یا نه. رفتاری که برای نسل جدید مخاطبان شاید عجیب به نظر برسد اما برای کسانی که سال‌ها در تلویزیون رشد کرده‌اند، کاملاً قابل درک است.

اشتیاق خود محصول همان تلویزیونی است که سال‌ها بر نظم، احتیاط و کنترل کلام تأکید داشت. او از کودکی در قاب تلویزیون بزرگ شده و به نظر می‌رسد بخشی از آن تربیت حرفه‌ای هنوز با او باقی مانده است.

اما مهم‌تر از همه این‌ها، واکنش مردم بود. از «دنیای شیرین» و «سیب خنده» گرفته تا «زیر آسمان شهر» و به ویژه «سه در چهار»، اشتیاق در حافظه جمعی یک نسل حضور دارد. شاید سال‌ها کم‌کار بوده یا کمتر در معرض دید قرار گرفته باشد، اما با این حضور و گپ و گفت بعد مدتها نشان داد بعضی چهره‌ها حتی در غیاب طولانی‌مدت نیز فراموش نمی‌شوند.

شهاب حسینی؛ کاش بیشتر بازی کند تا کارگردانی!

نام شهاب حسینی از آن نام‌هایی است که حتی بدون حضور در یک اثر تازه هم می‌تواند خبرساز باشد. حالا تصور کنید فیلم جدیدی از او منتشر شود؛ آن هم فیلمی که خودش نویسندگی، تهیه‌کنندگی و کارگردانی‌اش را بر عهده داشته باشد. طبیعی است که توجه‌ها دوباره به سمت او برگردد.

این هفته آغاز اکران آنلاین «حرکت آخر» باعث شد بحث درباره تازه‌ترین تجربه کارگردانی حسینی بالا بگیرد. فیلمی که محصول مشترک ایران و آمریکا است و چهارمین تجربه او پشت دوربین محسوب می‌شود. اما واکنش‌ها نشان داد همان پرسش قدیمی همچنان پابرجاست؛ آیا شهاب حسینی کارگردان موفقی به اندازه شهاب حسینی بازیگر است؟

بخش مهمی از نقدها پاسخ منفی می‌دهند. بسیاری معتقدند «حرکت آخر» از مشکلات فیلمنامه، دیالوگ‌نویسی و شخصیت‌پردازی رنج می‌برد و نتوانسته رضایت طیف گسترده‌ای از مخاطبان را جلب کند. انتقادهایی که پیش‌تر نیز درباره برخی آثار کارگردانی‌شده توسط او مطرح شده بود.

اما نکته مهم اینجاست که ضعف احتمالی در کارگردانی، چیزی از جایگاه بازیگری حسینی کم نمی‌کند. او همچنان پرافتخارترین بازیگر بین‌المللی سینمای ایران محسوب می‌شود؛ هنرمندی که مهم‌ترین جوایز بازیگری جهان را در کارنامه دارد و سال‌هاست در قامت یک سوپراستار شناخته می‌شود.

شاید مشکل از جایی آغاز می‌شود که مخاطبان ناخودآگاه همان سطح از درخشش بازیگری را از فیلمسازی او نیز انتظار دارند. انتظاری که برآورده کردنش کار ساده‌ای نیست. تاریخ سینما پر است از بازیگران بزرگی که در کارگردانی نتوانستند موفقیت مشابهی کسب کنند مانند آل پاچینو.

در همین روزها، حسینی با فیلم «رها» نیز در اکران آنلاین حضور دارد؛ اثری که بار دیگر یادآور توانایی او در ایفای نقش‌های انسانی و ملموس است. نقشی که نشان می‌دهد هنوز هم مهم‌ترین سرمایه او، بازیگری است.

شهاب حسینی از آن دسته هنرمندانی است که به تکرار راضی نشده و همواره به دنبال تجربه‌های تازه بوده است. شاید همه این تجربه‌ها موفق نباشند، اما همین میل به آزمودن مسیرهای جدید بخشی از هویت حرفه‌ای او را ساخته است.

نیلوفر حدادی؛ وداعی ناگهانی با صدایی که پشت صحنه زندگی می‌کرد

بعضی هنرمندان را مردم هر روز می‌شنوند اما هرگز چهره‌شان را نمی‌بینند. نیلوفر حدادی از همین گروه بود؛ هنرمندی که سال‌ها صدایش در آثار مختلف حضور داشت اما خودش دور از هیاهوی شهرت زندگی می‌کرد. خبر درگذشت ناگهانی او بر اثر ایست قلبی در ۴۹ سالگی، یکی از تلخ‌ترین خبرهای هفته برای جامعه هنری بود. خبری که نه فقط همکارانش، بلکه بسیاری از مخاطبان دوبله را نیز شوکه کرد.

حدادی از نسل دوبلورهایی بود که علاوه‌بر مهارت در گویندگی، دانش ترجمه و مدیریت دوبلاژ را نیز به شکل حرفه‌ای دنبال می‌کرد. تسلط او به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و ایتالیایی باعث شده بود نگاهش به دوبله صرفاً محدود به خواندن دیالوگ‌ها نباشد. او تلاش می‌کرد روح اثر را منتقل کند؛ کاری که تفاوت میان یک دوبله معمولی و یک دوبله ماندگار را رقم می‌زند.

او در محضر استادانی چون بهرام زند، فهیمه راستکار، زهره شکوفنده و خسرو خسروشاهی آموزش دید و بعدها خود به یکی از چهره‌های معتبر این حوزه تبدیل شد. حضورش در آثاری چون «آرکین»، «چرنوبیل»، «پسر کاراته‌باز»، «پنگوئن‌های ماداگاسکار» و ده‌ها پروژه دیگر بخشی از کارنامه او را شکل می‌دهد.

اما آنچه بیش از همه پس از درگذشتش جلب توجه کرد، حجم واکنش‌ها و خاطراتی بود که از او منتشر شد. ویدئوهای پشت صحنه، تصاویر استودیوهای دوبله و روایت همکارانش بار دیگر نشان دادند که او تا چه اندازه در میان اهالی این حرفه محبوب بوده است.

در سال‌هایی که دوبله ایران با چالش‌های مختلفی روبه‌رو بوده، نیلوفر حدادی یکی از چهره‌هایی بود که تلاش کرد استانداردهای حرفه‌ای این هنر را حفظ کند. شاید بسیاری از مخاطبان نام او را کمتر شنیده باشند، اما بی‌تردید صدایش بخشی از تجربه تماشای آثار محبوبشان بوده است.

حالا جامعه دوبله یکی از اعضای مهم خود را از دست داده است؛ هنرمندی که بی‌سروصدا کار کرد، بی‌ادعا ماند و ناگهان رفت. یادش گرامی.

نوشته اعتبار مجدد برند «حسن» برای «بدنام» و «پردیسِ» صریح این روزها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در چنین بزنگاه‌هایی، دوربین‌ها نیز تنها شاهد ماجرا نیستند؛ آن‌ها مشغول ساختن حافظه تصویری آینده‌اند. اکنون که ایران در حال بدرقه رهبر شهید خود است، صدها دوربین از زوایای مختلف در حال ثبت لحظه‌هایی هستند که شاید ارزش واقعی آن‌ها نه امروز، بلکه سال‌ها و حتی دهه‌ها بعد آشکار شود؛ زمانی که نسل‌های آینده بخواهند بدانند ایران در این روزهای تاریخی چه چهره‌ای داشته است.

کمتر رویدادی را می‌توان یافت که به اندازه یک بدرقه ملی، ظرفیت خلق روایت‌های سینمایی داشته باشد. در چنین لحظه‌هایی، سیاست، تاریخ، جامعه، فرهنگ، مذهب و احساسات عمومی در یک نقطه به هم می‌رسند و همین تلاقی، بستری کم‌نظیر برای مستندسازی فراهم می‌کند.

در نگاه نخست، آنچه دیده می‌شود خیابان‌هایی مملو از جمعیت، پرچم‌هایی که در باد به حرکت درآمده‌اند، خودروهای حامل پیکر، نیروهای خدماتی، خبرنگاران، فیلمبرداران و مردم است؛ اما آنچه بعدها در آثار ماندگار باقی می‌ماند، معمولاً این تصویر کلی نیست، بلکه جزئیاتی است که در همان لحظه شاید کمتر به چشم آمده باشند.

نگاه مادری که فرزندش را روی شانه گرفته است. دست‌های پیرمردی که سال‌ها از نزدیک یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ کشور را تجربه کرده و حالا برای آخرین وداع آمده است. نوجوانی که شاید نخستین حضور خود را در یک مراسم ملی تجربه می‌کند. امدادگری که ساعت‌ها بی‌وقفه در میان جمعیت مشغول خدمت است. فیلمبرداری که میان انبوه دوربین‌ها، به دنبال قابی متفاوت می‌گردد. تاریخ، بیش از آنکه در قاب‌های باشکوه ثبت شود، در همین لحظه‌های انسانی ماندگار می‌شود.

شاید به همین دلیل باشد که بزرگ‌ترین مستندهای تاریخ، کمتر به دنبال بازسازی عظمت یک واقعه بوده‌اند و بیشتر تلاش کرده‌اند احساسات انسان‌ها را در متن آن رویداد ثبت کنند. تصویر زمانی ارزش تاریخی پیدا می‌کند که بتواند مخاطبی را که ده‌ها سال بعد آن را می‌بیند، به دل همان روز ببرد؛ به گونه‌ای که صدای جمعیت، سکوت خیابان‌ها، اضطراب، اندوه و امید را احساس کند.

این روزها نیز ایران در حال شکل دادن به چنین آرشیوی است. گروه‌های مختلف مستندسازی، تصویربرداران خبری، عکاسان، آرشیویست‌ها و فیلمسازان، هر کدام بخشی از این پازل بزرگ را ثبت می‌کنند. حاصل کار آن‌ها فقط چند فیلم یا چند هزار قطعه عکس نخواهد بود؛ بلکه گنجینه‌ای تصویری خواهد بود که در سال‌های آینده بارها به آن رجوع خواهد شد.

تجربه نشان داده است که ارزش بسیاری از تصاویر تاریخی، با گذشت زمان چند برابر می‌شود. قابی که امروز شاید تنها تصویری از ازدحام جمعیت به نظر برسد، سال‌ها بعد می‌تواند اطلاعات فراوانی درباره پوشش مردم، نشانه‌های شهری، شیوه برگزاری مراسم، نمادهای فرهنگی، زبان بدن افراد و حتی فضای اجتماعی آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار دهد. به همین دلیل است که مستندسازی یک مراسم ملی، تنها ثبت احساسات یک روز نیست؛ ثبت لایه‌های مختلف زندگی یک جامعه در مقطعی خاص از تاریخ است.

از سوی دیگر، چنین رویدادهایی معمولاً آغازگر موج تازه‌ای در سینمای مستند نیز هستند. بسیاری از آثار مهم نه در روز مراسم، بلکه پس از پایان آن شکل می‌گیرند؛ زمانی که فیلمساز فرصت پیدا می‌کند تصاویر ثبت‌شده را کنار هم بگذارد، به سراغ شاهدان برود، روایت‌های مختلف را کنار یکدیگر بنشاند و از دل هزاران ساعت تصویر، داستانی منسجم بیرون بکشد.

در سال‌های اخیر، سینمای مستند ایران بارها نشان داده است که در ثبت رویدادهای بزرگ اجتماعی و تاریخی، توانایی خلق آثاری ماندگار را دارد. تجربه‌های مختلف ثابت کرده‌اند که هرگاه فیلمساز از سطح واقعه عبور کرده و به لایه‌های انسانی، فرهنگی و اجتماعی رسیده، اثر او نیز عمر بیشتری پیدا کرده است.

همین مسئله، انتظارها را از مستندهای در حال تولید درباره بدرقه رهبر شهید افزایش می‌دهد.

وداع دو روزه در مصلی و تشییع باشکوه در تهران به پایان رسیده و وداع‌های دیگر ادامه دارد اما آنچه امروز مقابل دوربین‌ها قرار دارد، صرفاً یک مراسم نیست؛ مجموعه‌ای از روایت‌های انسانی است که هر کدام می‌توانند به تنهایی سوژه یک فیلم باشند. هر چهره، هر نگاه، هر دست‌نوشته، هر پرچم، هر سکوت و هر اشک، قطعه‌ای از روایتی بزرگ‌تر است؛ روایتی که در نهایت تصویری از یک ملت در یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ خود ارائه خواهد داد.

شاید سال‌ها بعد، وقتی پژوهشگران، مستندسازان یا نسل‌هایی که این روزها را از نزدیک تجربه نکرده‌اند، بخواهند به این مقطع تاریخی بازگردند، بیش از هر چیز به همین تصاویر رجوع کنند. آن‌ها از خلال همین قاب‌ها خواهند فهمید که خیابان‌های ایران چه حال و هوایی داشت، مردم چگونه در کنار یکدیگر ایستادند، شهر چه رنگی به خود گرفته بود و جامعه چگونه یکی از مهم‌ترین روزهای تاریخ معاصر خود را پشت سر گذاشت.

از همین منظر، مستندهایی که این روزها در حال تولید هستند، فقط برای اکران در یک جشنواره یا پخش از یک شبکه تلویزیونی ساخته نمی‌شوند. آن‌ها بخشی از حافظه تصویری ایران خواهند بود؛ حافظه‌ای که با گذشت زمان، نه‌تنها ارزش خود را از دست نمی‌دهد، بلکه هر سال اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. زیرا تاریخ، پیش از آنکه در کتاب‌ها خوانده شود، در تصویرها به یاد آورده می‌شود.

نوشته قیام تاریخ مقابل دوربین؛ سینما چگونه بدرقه رهبران را به حافظه ملت‌ها تبدیل می‌کند؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.