اما با بررسی کارنامه کاری ایوبی در طول سه ساله گذاشته با حواشی بسیاری روبرو می‌شویم که در مقاطع مختلف زمانی برای او و سازمان تحت مدیریتش ایجاد شده است. حواشی که مرور دلایل پدید آمدن آن‌ها در کنار عملکرد ایوبی و سایر مدیرانش در مواجه با این حواشی می‌تواند نشان‌دهنده میزان موفقیت و یا عدم موفقیت او در جایگاه بالاترین مدیر سینمایی کشور باشد.

بازگشایی خانه سینما و شروط حلقه اصلی مدیران آن برای ادامه فعالیت ایوبی  

چهارم شهریورماه سال ۹۲ بود که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بطور رسمی حکم حجت الله ایوبی را به عنوان رییس سازمان سینمایی دولت یازدهم ابلاغ کرد تا ایوبی بلافاصله پس از حضور در این مسئولیت در اولین اقدام خود به سراغ یکی از جنجالی‌ترین نهادهای مرتبط با مدیریتش، یعنی «خانه سینما» برود تا بتواند پس از مدت‌ها بحث و کش‌وقوس بالاخره در ۲۱ شهریور ماه سال ۹۲ در حالی که هنوز یک ماه از حضورش در این مسئولیت نگذشته است، یک بار دیگر این نهاد مهم صنفی برای سینماگران را به چرخه کاری خود بازگرداند.

هرچند که بازگشایی خانه سینما یکی از اقدامات درست ایوبی در دوران مدیریتش بود و به نوعی باعث کاهش حواشی ایجاد شده پیرامون این تشکل صنفی بود ولی به نظر می‌رسد در پشت پرده این اتفاق، حواشی بسیاری در ارتباط با تعامل ایوبی با مدیران خانه سینما وجود داشته و دارد. دلیل اثبات این ادعا را می‌توان در یادداشتی یافت که صالح دلدم تهیه کننده و کارگردان سینما و از جمله فعالان سیاسی اصلاح طلب در ارتباط با عملکرد ایوبی نوشته است. در این یادداشت که در روزنامه جوان منتشر شده است آمده است: «این سینماگر در یادداشتی با تیتر «ایوبی وارد می‌شود!» با اشاره به سابقه کاری ایوبی در دوران فعالیت به عنوان رایزن فرهنگی سفارت ایران در فرانسه به گذشته مدیریتی حجت‌الله ایوبی فلاش‌بکی می‌زند و به زمانی اشاره می‌کند که هر ساله حلقه رانت‌خوار خانه سینما به بهانه حضور در جشنواره کن سری به فرانسه می‌زدند و با ایوبی دیدار داشتند. این نویسنده اصلاح‌طلب سپس مدعی می‌شود که این افراد که «در حقیقت حلقه اصلی خانه سینما بوده‌اند از طریق ارتباط با یکی از نزدیکان حسن روحانی، حجت‌الله ایوبی را به عنوان نفر مورد نظر خود به عنوان رئیس سازمان سینمایی به حسن روحانی معرفی می‌کنند، طوری که وزیر ارشاد می‌بایست تنها به‌صورت تشریفاتی حکم ریاست ایوبی بر سازمان سینمایی را امضا کند» و از آن پس ایوبی «در حقیقت وامدار جریانی می‌شود که به هیچ جناحی تعلق خاطر ندارند و فقط منافع شخصی خود را دنبال می‌کنند.»

شکست سنگین پروژه پرسروصدای بازگشت بزرگان سینما

ایوبی که به واسطه بازگشایی خانه سینما تبدیل به چهره محبوب سینماگران در سال ۹۲ شده بود، سعی کرد تا در بازه‌ زمانی کوتاهی محبوبیت خود را در میان سینماگران به ویژه طیف روشنفکری سینمای ایران گسترش دهد، به همین خاطر در آذرماه سال ۹۲ به سراغ پنج نفر از کارگردانان باسابقه سینمای ایران رفت که مدتی کم‌کار شده بودند و از آن‌ها خواهش کرد تا یک بار دیگر به عرصه فیلمسازی کشور بازگردند. اما نتییجه این تلاش‌ها و دیدار با چهره‌هایی چون رخشان بنی اعتماد، بهمن فرمان آرا، عباس کیارستمی، ناصر تقوایی و خسروسینایی آنچنان که مطلوب ایوبی و حلقه مشاورانش بود، نشد!

نتیجه خواهش‌های پیاپی ایوبی از این فیلمسازان کهنه‌کار در نهایت تولید دو فیلم «دلم میخواد» توسط بهمن‌فرمان‌آرا و «جزیره رنگین» توسط خسرو سینایی بود که اولی به دلیل ضعف مفرط در فیلمنامه و عدم کیفیت لازم، حتی شایسته حضور در جشنواره فجر شناخته نشد و دومی نیز پس از عدم استقبال در جشنواره فجر، به صورت محدود در گروه دولتی هنر و تجربه به نمایش درآمد تا نتیجه تلاش‌های ایوبی برای فعالیت مجدد چهره‌های باسابقه سینمایی کشور، به عنوان یک شکست‌ بزرگ در کارنامه کاریش به ثبت برسد!

وقتی اولین تجربه جشنواره‌داری تبدیل به پرحاشیه‌ترین آن می‌شود!

در حالی که ایوبی در اولین سال حضور خود در مدیریت سینمایی کشور به دنبال برگزاری یکی از آرام‌ترین و کم‌حاشیه‌ترین جشنواره‌های فجر چند سال اخیر بود، حواشی ایجاد شده برای برخی از فیلم‌ها و برخوردهای سلیقه‌ای داوران باعث شد تا یک بار دیگر کشتی فرسوده سینمای کشور به طوفانی تازه کشانده شود.

حضور دو فیلم پرحاشیه «عصبانی نیستم» و «قصه‌ها» در این جشنواره و اعتراض گسترده اهالی فرهنگ و همچنین مسائل پیش آمده در جریان انتخاب فیلم‌های جشنواره فجر و عدم توجه هیئت انتخاب جشنواره به فیلم ارزشمند «شیار ۱۴۳» که اعتراض گسترده ابراهیم حاتمی‌کیا را دربرداشت، تنها گوشه‌ای از حواشی پیش آمده در جریان برگزاری اولین دوره جشنواره فجر در دوران مدیریت ایوبی بود که البته در نهایت تنها بخشی از این حواشی با مدیریت علیرضا رضاداد، دبیر جشنواره سامان یافت و بخش زیادی از این حواشی که موجب کدورت و ناراحتی ابراهیم حاتمی‌کیا کارگردان باسابقه کشورمان شده بود، هیچ‌گاه حل نشد.

با این همه نکته قابل تامل در ارتباط با این جشنواره مربوط به جوایز مشخص شده برای برگزیدگان جشنواره بود که در اتفاقی نادر جایزه برگزیده گان جشنواره سفر به جشنواره کن بود تا مشخص شود که کعبه آمال مدیران ارشاد کجاست!

راه اندازی گروه «هنر و تجربه» و اکران محدود فیلم‌های توقیفی!

دوم فروردین ماه سال ۹۳ بود که حجت‌الله ایوبی با انتصاب امیرحسین علم الهدی به عنوان مدیر اجرایی و دبیر شورای سیاستگذاری گروه «هنر و تجربه»، اولین زمزمه های اجابت شدن وعده ایجاد گروهی برای فیلم‌های خاص سینمایی را عملی کرد و راه‌اندازی این گروه را در راستای حمایت از تولیدکنندگان جوان و به اصطلاح کم‌تجربه‌ها معرفی کرد.

گسترش فعالیت‌های این گروه تماما دولتی در حالی اتفاق افتاد که هر روز بر تعداد متقاضیان نمایش در سینماهای متعلق به این گروه افزوده می‌شد. گروهی که در پی نمایش آثاری با مخاطبان خاص بود ولی به مرور زمان تبدیل به محلی برای نمایش فیلم‌های توقیفی شد!

نمایش فیلم‌های مسئله‌داری همچون «گس»، «دونده زمین»، «باز هم سیب داری»، «خواب تلخ» و «این یک رویا نیست» تنها نمونه‌هایی از فیلم‌های توقیف شده در چند سال اخیر است که با راه‌اندازی گروه دولتی «هنر و تجربه» فرصتی یافتند تا به نمایش عمومی درآیند. برانی فهرست باید فیلم ضدخانواده و غیراسلامی «خانه پدری» را نیز اضافه کرد که پس از تلاش‌های بسیار تنها یک روز در گروه هنر و تجربه نمایش داده شد و بلافاصله اکران آن متوقف شد.

حاشیه‌هایی که سازمان سینمایی را با نمایندگان ملت درانداخت

یکی دیگر از چالش‌های جدی ایوبی در دومین سال حضور خود بر مسند مدیریت سینمایی کشور، ورود کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی به ماجرای اکران دو فیلم سینمایی «عصبانی نیستم» و «قصه‌ها» بود. اتفاقی که در اواخر شهریور ماه سال ۹۳ و درست چند روز پس آن که قرارداد اکران فیلم سینمایی «عصبانی نیستم» در گروه سینما آفریقا به ثبت رسید؛ کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی با ارسال نامه‌ای به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خواستار عدم صدور مجوز اکران این فیلم و ۷ فیلم دیگر شد که از آنها با عنوان «فیلم‌های مرتبط با فتنه» نام برده شده‌است.

البته این غائله با اصرار سازمان سینمایی به اکران این دو فیلم بازهم ادامه پیدا کرد به همین خاطر بود که با وجود اعتراضات رسانه‌ها فیلم «قصه‌ها» ساخته رخشان بنی‌اعتماد از صبح ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ در گروه سینمایی قدس آغاز شد. اتفاقی که اعتراض مجدد نمایندگان ملت را در پی داشت و در نهایت موجب احضار وزیر ارشاد به مجلس شورای اسلامی و سوال نمایندگان مجلس در ارتباط با دلایل اصرار ارشاد برنمایش این فیلم شد تا یکی دیگر از حاشیه‌های دوران پرفراز و نشیب مدیریت ایوبی با اصرار بر نمایش فیلمی که حامی فتنه ۸۸ بود، رقم بخورد.

استعفای مدیرعامل فارابی در اعتراض به تجزیه این بنیاد

وقتی ایوبی در آبان ماه سال ۹۲ محمدرضا جعفری جلوه که زمانی رئیس سازمان سینمایی دولت احمدی‌نژاد بود را به عنوان مدیرعامل جدید بنیاد سینمایی فارابی منصوب کرد، عده‌ای تصور می‌کردند که مدیر با سیاست سازمان سینمایی به دنبال بهره‌گیری از همه طیف‌های مدیران سینمایی کشور در سازمان‌های زیرمجموعه خود است، اما شاید هیچکس گمان نمی‌کرد که درست یک سال پس از این تصمیم، همان مدیر با دلخوری و گلایه از حلقه مدیران اصلی ایوبی خارج شود!

جدایی جعفری‌جلوه از مدیریت فارابی علاوه بر تاثیر بسیار چشمگیری که بر کاهش کیفیت فعالیت‌های این بنیاد داشت، زمینه‌ساز ایجاد کدورتی عمیق میان او و رئیس سازمان سینمایی شد. جعفری‌جلوه پس از جدایی از بنیاد سینمایی فارابی با انتشار نامه‌ای گلایه‌مندانه به رفتارهای ایوبی و برخی از تصمیمات او برای آینده این بنیاد اعتراض کرد. او در نامه‌اش نوشت: «به صدا و سیما باز می گردم چون دیگر در سینما امکان حضور مؤثر برایم میسر نیست. نمی‏ توانم در فارابی ادامه دهم، دلیل آن هم روشن است، که اگرچه همواره معتقد و مهیا برای چابک‏‌سازی و نوسازی بوده ‏ام اما با طرح‏‌های بی‏ توجه به اقتضائات صحنه عمل در سینمای کشور تحت عنوان کوچک سازی و در اصل برای تجزیه و تنزل بنیاد سینمایی فارابی با آن اعتبار و جایگاه جهانی‏ اش موافق نیستم ضمن آنکه کاملاً مغایر با عهد و پیمان اولیه‏ مان بوده است. حال ظاهراً مانعی بر سر راه تصمیماتم! لذا علیرغم شوق بسیار به ایفای نقشی که در خدمت به ارزش آفرینی سینماگران عزیز، از طیف های مختلف داشته‌ام و دیگر امکان چنین خدمتی نیست، برای همه آرزوی موفقیت دارم…»

اکران دو روزه فیلم جنجالی «خانه پدری» و حواشی بعدی آن!

فیلم سینمایی «خانه پدری» یکی از پرحاشیه‌ترین آثار چند سال اخیر سینمای ایران است که زمینه‌ساز مشکلات بسیاری در مسیر مدیریتی ایوبی شد. فیلمی که در آن یک پدر به خاطر مسائل ناموسی با همکاری پسر خود دخترش را به وحشیانه‌ترین شکل ممکن به قتل می‌رساند و پس از آن در زیرزمین خانه‌اش دفن می‌کند!

این فیلم نیز از جمله آثاری است که پیشتر کمیسیون فرهنگی مجلس، در نامه‌ای به وزارت ارشاد درخواست اکران نشدن و توقیف آن را ‌کرده بود ولی با اصرار سازمان سینمایی پس از چهار سال در گروه دولتی هنر و تجربه به نمایش درآمد. اکران این فیلم بازهم موجب ورود کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی به عنوان نمایندگان ملت به این ماجرا شد و درنهایت اکران این فیلم پس از دو روز نمایش در تهران و دو شهر دیگر متوقف شد تا باز هم سازمان سینمایی دولت یازدهم بدون توجه به شرایط کشور به فیلمی مجوز اکران دهد و نتواند از مجوزی که به فیلم‌ها می‌دهد، حمایت کند.

تغییرات اساسی در تیم مدیریتی سینمای ایران به بهانه تغییر رضاداد و آمدن حیدری

سال ۹۴ همراه با تغییراتی اساسی در ساختار تیم مدیریتی سازمان سینمایی آغاز شد. ایوبی که حالا در میانه دوران مدیریت خود در سینمای کشور به سر می‌برد و به نوعی حس می‌کرد که جای پایش در این سازمان سفت شده است، در اقدامی قابل تامل به کنار گذاشتن علیرضا رضاداد، چهره با نفوذ و به نوعی مرد همه کاره سازمان سینمایی، تصمیم گرفت تا مدیریت همه چیز را خود برعهده بگیرد. به همین خاطر بود که در ۱۲ اردیبهشت ماه این سال حجت‌الله ایوبی طی حکمی محمد حیدری را به عنوان دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر منصوب کرد تا علیرضا رضاداد، دبیر دو دوره گذشته این جشنواره رسماً با این رویداد سینمایی پر ماجرا خداحافظی کند و به نوعی از حلقه اصلی مدیران اصلی سازمان سینمایی حذف شود تا تنها رضاداد که زمانی یکی از قدرتمندترین مدیران سینمایی کشور بود، به نوعی از گردونه رقابت با رئیس سازمان سینمایی حذف شود.

حذف عنوان «فجر» از جشنواره‌ای که تمام اعتبارش به همین عنوان است!

اولین زمزمه‌های جدایی بخش بین الملل از بخش ملی جشنواره فیلم فجر در همان سال ابتدایی مدیریت ایوبی در سازمان سینمایی قوت گرفت ولی اولین گام در این مسیر در دی ماه سال ۹۳ برداشته شد تا برای اولین بار بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر از بخش ملی آن جدا شود و زمان برگزاری آن به اردیبهشت ماه سال بعدش منتقل شد. ولی مدیران سازمان سینمایی هدف‌هایی فراتر از جدایی این دوبخش داشتند و به نوعی به دنبال تاسیس یک جشنواره سینمایی جدید بودند، به همین خاطر بود که وقتی در اردیبهشت ماه سال ۹۴ ایوبی در حکمی محمد حیدری را به عنوان دبیر سی‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر منصوب کرد بلافاصله طی حکمی عجیب رضا میرکریمی مدیرعامل وقت خانه سینما را به عنوان دبیر اولین «جشنواره بین المللی فیلم ایران» منصوب کرد.

صدور این حکم اعتراض گسترده نمایندگان مجلس، فعالیت فرهنگی و رسانه‌ها را در پی داشت چرا که همه بر این موضوع تاکید داشتند که اعتبار اصلی جشنواره فیلم فجر به نام آن است که هرساله در ایام جشنواه فجر برگزار می‌شود و حذف عنوان «فجر» از این جشنواره کاری نادرست و به نوعی دهن‌کجی کردن به مهمترین اتفاق تاریخی سال‌های اخیر مردم کشورمان است.

ابوالقاسم طالبی کارگردان سرشناس سینمای ایران که سابقه آثار ارزشمندی چون «قلاده‌های طلا» و «یتیم‌خانه ایران» را در کارنامه دارد نسبت به این موضوع واکنش نشان داد و در نامه‌ای سرگشاده خطاب به رئیس جمهور حذف نام «فجر» را چراغ سبز به دشمنان اندیشه‌های حضرت امام خمینی(ره) توصیف کرد.

در نهایت این اعتراضات سبب شد تا ایوبی از تصمیم خود منصرف شود و نام این جشنواره به «جشنواره جهانی فیلم فجر» تغییر پیدا کند.

اکران «رستاخیز» و جنجال‌هایی که وزارت ارشاد موفق به مدیریت آن نشد

فیلم سینمایی «رستاخیز» از همان روزی که در جشنواره سی‌ودوم فیلم فجر به نمایش گذاشته شده بود، با مخالفان سرسختی روبرو بود که به بخشی از حوادث روایت شده در این فیلم و نمایش تصویر برخی از بزرگان دین همچون حضرت قمر بنی‌هاشم(ع) و حضرت علی اکبر(ع) اعتراض داشتند. اما این اعتراض‌ها با اعلام خبر تاریخ رسمی اکران فیلم در سینماهای کشور به اوج خود رسید و کار را به جایی رساند که گروهی جهت تحصن در جلوی وزارت ارشاد جمع شدند.

هرچند که نسخه آماده شده جهت نمایش از بسیاری از جهات که مورد اعتراض این گروه بود، اصلاح شده بود ولی اصرار سازندگان بر نمایش تصویر بزرگان و عدم مدیریت درست و به موقع سازمان سینمایی در جلوگیری از ایجاد تنش و التهاب در میان بخش‌های مختلف مردم باعث شد تا اکران این فیلم بیشتر از یک روز ادامه پیدا نکند و اعتراض‌ها باعث شد تا شخص وزیر ارشاد وارد عمل شود و دستور توقف اکران فیلم را در کلیه سینماهای کشور صادر کند. جالب آن که برخی از منابع غیررسمی به تازگی مدعی شده‌اند که سازمان سینمایی به خاطر اهمال در جریان اکران این فیلم باید خسارتی بالغ بر ۴۰ میلیارد تومان به سزاندگان این فیلم سینمایی پردخت کند تا ضرر و زیان ناشی از عدم اکران آن را به صاحب اثر بازگرداند.

وقتی پروانه‌های زرین جشنواره فیلم کودک و نوجوان پرپر می‌شوند!

دهم مرداد ماه سال ۹۴ بود که حجت‌الله ایوبی در اصفهان حاضر شد تا پس از برگزاری نشستی با مسئولان اصفهان ماندگاری بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم کودک و نوجوان در اصفهان تصویب شود. اما رئیس سازمان سینمایی در بازگشت به تهران از تصمیم قانونی که خود به عنوان نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد با آن موافقت می‌کند و زمینه تصویب آن را فراهم می‌کند، صرف نظر کرده و بدون اطلاع قبلی در مراسم گشایش سینما زیتون رودبار خبر از جدا شدن بخش‌های جشنواره و برگزاری بخش کودک در اصفهان و بخش نوجوان در شهر همدان دهد!

جداسازی این دو بخش و برگزاری جداگانه آن‌ها به صورت دوسالانه یکی از عجیب‌ترین تصمیملا ایوبی در دوران مدیریتش بود که همان اندک رمق باقی مانده در سینمای کودک و نوجوان کشور را کشید و به نوعی باعث نابود شدن این جشنواره باسابقه و مهم شد. تصمیمی غیرکارشناسانه که براساس اخبار منتشر شده بیشتر براساس فشارهای سیاسی داخل بدنه دولت گرفته شده است و نه اقتضائات و نیازهای سینمای کودک و نوجوان و در نهایت هم دود آن فقط به چشم فعالین عرصه سینمای کودک و نوجوان و مخاطبان بی‌گناه آن می‌رود.

نادیده گرفتن آثار ارزشمند و پنهان شدن ایوبی پشت دیوار سلیقه‌ها

برگزاری سی‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر در سال ۹۵ آغازگر یکی دیگر از حواشی بزرگ دوران مدیریت حجت ایوبی بود. جایی که او سکان هدایت جشنواره را به محمد حیدری کم‌تجربه سپرده بود و می‌خواست خود مدیریت در سایه جشنواره را برعهده داشته باشد تا جشنواره‌ای بی‌حاشیه را پشت سربگذارد اما آنچه که در عمل اتفاق افتاد، چیزی غیر از آن بود.

حواشی ایجاد شده به واسطه سخنان ابراهیم حاتمی‌کیا خطاب به رئیس جمهور و تقاضای او برای توجه بیشتر به سینمای مقاومت و بحث مهم و اساسی شهدای مدافع حرم باعث شد تا «بادیگارد» آخرین ساخته این کارگردان باسابقه به بدترین شکل ممکن نادیده گرفته شود. اتفاقی که یک بار دیگر ایوبی را وارد حاشیه کرد و در نهایت تنها پاسخ او به این حواشی پنهان شدن پشت بهانه نخ‌نما شده تفاوت‌ سلیقه داوران بود. البته این بهانه تکراری قربانیان دیگری نیز داشت که فیلم سینمایی «سیانور» ساخته بهروز شعیبی یکی دیگر از آن‌ها به شمار می‌رود.

آلبالوهایی که سازمان سینمایی را شرمنده کرد!

حواشی مدیریت سینمای ایران در سال ۹۵ باز هم ادامه پیدا کرد و این بار نمایش یک فیلم سینمایی زمینه‌ساز شرمندگی وزیر ارشاد در مقابل مراجع اعظام تقلید شد! زمانی که فیلم «۵۰ کیلو آلبالو» ساخته مانی حقیقی اکران شد نقدهای زیادی به محتوای این فیلم شد. کار به جایی رسید که بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع) در نامه‌ای سرگشاده اعتراض خود به اکران این فیلم و محتوای آن اعلام کرد و در ادقامی جالب توجه یک پیاله آلبالوی فاسد نیز به انضمام نامه برای ایوبی فرستادند که نشانه ای از نقد جدی آن‌ها به فیلم «۵۰ کیلو آلبالو» بود.

حدود یک ماه بعد از این نامه اعتراضی، وزیر ارشاد به قم سفر کرد و در دیدار با آیت الله مکارم شیرازی، نسبت به فیلم «۵۰ کیلو آلبالو» موضع گرفت و گفت: «فیلم ۵۰ کیلو آلبالو به هیچ عنوان مناسب نبود و اگر از چگونگی این فیلم اطلاع داشتم اجازه ساخت و اکران به آن نمی‌دادم.»

هرچند که در ادامه این فیلم به اکران خود ادامه داد ولی سخنان وزیر موجب اعتراض مانی حقیقی کارگردان آن شد و او نیز نامه‌ای تند و تیز خطاب به وزیر ارشاد نوشت و به نوعی سیستم نولید و اکران فیلم را در کشور به استهزا گرفت.

وقتی ایوبی به خاطر یک دستمال، قیصریه را به آتش می‌کشد!

وقتی در واپسین روزهای باقیمانده به سی‌وسومین جشنواره فیلم فجر، عبدالرضا کاهانی کارگردان پرحاشیه سینمای ایران به واسطه راه ندادن فیلم سینمایی «استراحت مطلق» به جشنواره فجر نشست خبری گذاشت و سرتا پای وزارت ارشاد و سازمان سینمایی را شست و با قلدری تمام مدعی شد که فیلمش در بهترین زمان ممکن اکران خواهد شد، شاید هیچ‌گاه فکر نمی‌کرد که دو سال بعد بتواند با مجوز شخص رئیس سازمان سینمایی مجوز ساخت فیلمی را بگیرد که شورای پروانه نمایش آن را غیرقابل نمایش در سینماها بداند! تا آنجا که ضیاءالدین دری یکی از اعضای وقت شورای پروانه نمایش در ارتباط با این فیلم بگوید: «فیلم کاهانی یک فیلم غیراخلاقی شفاهی است! به جرات نمی‌توان این فیلم را توی سینما همراه با خانواده دید. سانسور در تمام دنیا وجود دارد. در سینمای آمریکا فیلم‌ها درجه سنی دارند و به بهانه آموزش مسائل بهداشتی به بچه‌های در آستانه سن بلوغی موضوعاتی را نشان می‌دهند. در سینمای ایران هم این مسائل وجود دارد، اما شوخی با این مسائل و نشان دادن کاندوم در مدرسه و به سخره گرفتن این موضوعات کار درستی نیست!»

اما ماجرای این بی‌تدبیری رئیس سازمان سینمایی و حمایت از فیلم «ارادتمند بهاره، نازنین، تینا»ی رضا کاهانی در ادامه وارد مرحله‌ای جدید شد و آقای مدیر که نسبت به مصاحبه جنجالی اعضای شورای پروانه نمایش و اظهارنظرهایشان در ارتباط با این فیلم و چند اثر دیگر به شدت ناراحت بود، ترکیب شورای پروانه نمایش را به کلی تغییر داد تا نشان دهد حاضر است به خاطر یک دستمال، قیصریه را به آتش ‌کشد!

فوت عباس کیارستمی حاشیه ناخواسته سازمان سینمایی

ماجرای فوت مرحوم عباس کیارستمی کارگردان سینمای ایران نیز یکی دیگر از حواشی ناخواسته سازمان سینمایی در این سال بود که به واسطه قصور تیم پزشکی کیارستمی و عدم نظارت درست بر عملکرد این تیم به وجود آمد و ایوبی را وارد جنگی تمام عیار میان دو بخش از جامعه یعنی هنرمندان و پزشکان کرد. جنگی که ترکش‌های آن هنوز هم هرچند وقت یک بار به گوشه‌ای اصابت می‌کند و برای آقای رئیس و زیرمجموعه‌اش دردسرساز می‌شود.

هرچند که ایوبی در این دعوا کمتر مورد هجوم قرار گرفت و نوک پیکان اعتراضات بیشتر به سوی وزیر بهداشت و تیم پزشکی کیارستمی بود ولی او نیز به عنوان مدیریت سینمای کشور موظف بود تا در این میانه تا حد امکان از تنش‌ها بکاهد و حداقل سینماگران و هنرمندان را نسبت به پیگیری قاطع این مسئله راضی کند. اتفاقی که در عمل به وقوع نپیوست و نشانه آن را می‌توان در نامه‌های اعتراضی و مصاحبه‌های جنجالی چند وقت احمد کیارستمی پسر عباس کیارستمی جستجو کرد.

اظهارنظرهای شاذ رئیس سازمان سینمایی و تقسیم سینمای جهان به ایران و هالیوود!

اما آخرین و جدیدترین حاشیه سازمان سینمایی مسئله‌ای بود که برخلاف ماجراهای پیش آمده برای مرحوم کیارستمی، ناشی از بی‌تدبیری شخص رئیس سازمان سینمایی به وجود آمد. ایوبی که از مدت‌ها قبل و در جریان اعتراضات پیش آمده برای توقیف فیلم‌های همچون «ارادتمند بهاره، نازنین، تینا» بیشتر سکوت کرده بود و از هرگونه اظهارنظری پرهیز می‌کرد، این بار در اختتامیه یازدهمین جشنواره ملی فیلم کوتاه مستند و داستانی رضوی در استان یزد، با تقسیم کردن سینمای امروز جهان به هالیوود و سینمای ایران زمینه‌ساز انتقادات فراوانی شد تا آنجا که این اظهارنظر جناب رئیس پس از گذشت چند هفته همچنان به عنوان یکی از اصلی‌ترین سوژه‌های طنزپردازی در شبکه‌های اجتماعی است.

هرچند که ایوبی در مصاحبه‌های چند روز اخیر خود به شدت از عملکردش در این سه سال حمایت کرده است ولی آنچه که به عنوان خروجی عملکرد ایشان در طول سه سال گذشته قابل مشاهده است، انبوهی از تصمیمات ناشیانه و بدون تدبیر است که باعث شده تا سازمان سینمایی تبدیل به یکی از پرچالش‌ترین سازمان‌های کشور در طول این سه سال شود.

نوشته نگاه «سوره سینما» به عملکرد سه ساله رئیس سازمان سینمایی/ تمام دستاوردهای مدیریت با لهجه فرانسوی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این اتفاق در حالی در سینمای ایران به وقع پیوست، که کشورمان در طول این سال‌ها قهرمان‌های بسیاری را تربیت کرد؛ قهرمان‌هایی که ماجراهای پرفراز و نشیب زندگیشان قابلیت تبدیل شدن به صدها فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی را دارد. شهید سرلشکر خلبان عباس بابایی یکی از همین قهرمان‌های دوست‌داشتنی است که جمعه گذشته مصادف با بیست و نهمین سالگرد شهادت او بود. سالگرد شهادت این قهرمان بزرگ تاریخ معاصر کشورمان بهانه‌ای شد تا نگاهی به فیلم‌های تولید شده در ارتباط با خلبانان و عملیات‌های هوایی کشورمان داشته باشیم و ببینیم سینمای ایران چگونه از پتاسنیل بالای موجود در عرصه خلق قهرمان‌هایی ماندگار با محوریت بخشیدن به شخصیت نیروهای ایرانی حاضر در جنگ تحمیلی استفاده کرده است.

عملیات‌های هوایی سوژه اصلی پرمخاطب‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران

چند سال پیش وقتی برای اولین بار یکی از فیلم‌های سینمایی توانست از مرز فروش یک میلیارد تومان عبور کند، بحث دستیابی به بالاترین میزان فروش در سینمای ایران دوباره تبدیل به یکی از بحث‌های داغ سینمای شد. موضوعی که در سال‌های پس از آن نیز ادامه پیدا کرد و رقابت برای تصاحب بالاترین میزان فروش در سینمای ایران و قرارگرفتن در فهرست چند فیلم پرفروش تاریخ سینمای ایران، تبدیل به موضوع مورد علاقه فعالین این عرصه شد.

اما در میانه این هیاهو و جنجال‌های شکل گرفته پیرامون فیلم‌های پرفروش که با عنوان «باشگاه میلیاردی‌ها» از آن‌ها یاد می‎‌شد، بسیاری از اهل فن مسئله تعداد مخاطبان این آثار را مطرح کردند تا این بار ورق به نام آثاری برگردد که سال‌ها قبل مخاطبان انبوهی را به خود جلب کرده بودند ولی به واسطه تفاوت قیمت بلیط‌ها با زمان حال، در جدول فروش رتبه چندان بالایی نداشتند.

جالب آن که براساس آنچه که رسانه‌ها در ارتباط با آثار پرمخاطب سینمای پس از انقلاب منتشر کرده‌اند، فیلم سینمایی «عقاب‌ها» به کارگردانی ساموئل خاکچیان که در سال ۶۴ اکران شده است، پس از گذشت سال‌ها همچنان عنوان پرمخاطب‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را به دوش می‌کشد.

«عقاب‌ها» نخستین و جدی‌ترین فیلم سینمای ایران در حوزه دفاع مقدس است که طبق آمار منتشر شده در زمان اکرانش نزدیک به یک پنجم مردم کشور آن را دیده‌اند! این فیلم که بر پایه یک رویداد واقعی ساخته شده است، روایتگر داستان یک خلبان هواپیمای ارتش ایران است که پس از انجام مأموریتی درخاک عراق، مورد حمله عراقی ها قرار می گیرد و در کردستان عراق سقوط می کند. خلبان با چتر نجات فرود می آید. گروهی از نظامیان در پی دستگیری او هستند اما خلبان به کمک یک تکاور ایرانی نجات می یابد.

«کانی مانگا» دومین فیلم فهرست آثار پرمخاطب سینمای ایران است که در سال ۱۳۶۶ تولید شد. «کانی مانگا» هم داستانی مشابه به «عقاب‌ها» داشت با این تفاوت که این بار یک خلبان عراقی در ایران سقوط کرده بود و نیروهای ایرانی در جستجو برای یافتن او بودند.

«حمله به اچ ۳» و موفقیت‌هایی که تکرار نشد

هرچند که در اواخر دهه ۶۰ فیلم‌های سینمای دیگری همچون «آخرین پرواز» با موضوعات مرتبط با خلبانان جنگ ساخته شد اما بدون شک به لحاظ تعدد ساخت آثاری با این مضمون باید دهه ۷۰ را پرکارتر  از همه دوران‌های تاریخ سینما در ارتباط با تولید فیلم‌هایی با محوریت عملیات‌های هوایی دوران جنگ تحمیلی دانست. هرچند که عدم توجه این آثار به خلق درست و اصولی قهرمان‌هایی جذاب و اشتباه سازندگان این آثار در پیروی از کلیشه‌های بیش از اندازه تکراری شده در حوزه فیلم‌های ژانر دفاع مقدس، باعث شد تا با وجود تعدد آثار تولید شده با موضوع عملیات‌های هوایی، موفقیت دو فیلم «عقاب‌ها» و «کانی مانگا» تکرار نشود.

مهمترین فیلمی که در این دهه با محوریت خلبانان و عملیات‌های هوایی جنگ تحمیلی تولید شد، «حمله به اچ ۳» ساخته شهریار بحرانی بود که در سال ۷۳ براساس داستانی واقعی که مربوط به یکی از بزرگترین عملیات‌های هوایی دنیا می‌شد، تولید و اکران شد.

پس از آن تا انتهای دهه ۷۰ فیلم‌هایی همچون «عبور از خط سرخ» و «خلبان» هر دو به کارگردانی جمال شورجه و  «پرواز خاموش» به کارگردانی عبدالحسن برزیده با محوریت عملیات‌های هوایی کشورمان تولید شد که به واسطه عدم توجه به مواردی که در بالا به آن اشاره کردیم، به موفقیت چندانی دست پیدا نکرد.

وقتی تلویزیون کم‌کاری سینماگران را جبران می‌کند

رفته رفته با دور شدن از پایان جنگ و تحولات سریع و تغییر ذائقه فرهنگی مردم، تولید آثاری با مضامین دفاع مقدس نیز کاهش پیدا کرد. شاید به همین خاطر بود که با آغاز دهه ۸۰ دیگر هیچ فیلمی که به طور مستقیم به موضوع خلبانان و عملیات‌هوایی رزمندگان کشورمان بپردازد، تولید نشد تا پرونده تولید آثاری با این موضوع با «پرواز خاموش» عبدالحسن برزیده بسته شود.

البته با این وجود در آغاز دهه ۹۰ یکی از کارگردانان باسابقه سینمای ایران که خود دغدغه پرداختن به زندگی شهدا را داشت، به سراغ زندگی شهید عباس بابایی رفت تا قصه زندگی این سردار شهید را این بار در یک بازه زمانی ۹۰ دقیقه‌ای و برپرده سینماها بلکه به عنوان یک سریال تلویزیونی ۲۴ قسمتی تولید کند. حاصل تلاش «یدالله صمدی» و تیمش تولید سریالی خوش ساخت با نام «شوق پرواز» شد که با استقبال بالای مخاطبان نیز همراه شد.

هرچند که رسانه ملی پیش از این نیز در سال ۷۱ با ساخت سریال «سیمرغ» به روایت زندگی زندگی دو تن از خلبانان هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران یعنی احمد کشوری و علی‌اکبر شیرودی پرداخته بود.

عدم توجه به ژانر دفاع مقدس که یکی از ژانرهای منحصر به فرد سینمای ایران است و پتانسیل‌های موجود در این حوزه در زمینه تولید آثاری قهرمان محور و جذاب برای مخاطب عام باعث شده تا هر ساله تعداد آثار تولید شده در این حوزه کاهش یابد و کار به جایی با وجود حدود ۲۵۰ شهید، ۸ جاوید الاثر، ۸۴ آزاده سرافراز و بیش از ۶۰۰ جانباز ایثارگر هوانیروز در طی دو دهه گذشته هیچ فیلمی پیرامون این عزیزان در سینمای ایران تولید نشود.

نوشته گزارش «سوره سینما» از آثاری که با محوریت خلبانان ساخته شدند/ عملیات‌های هوایی سوژه اصلی پرمخاطب‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرارسیدن سالروز ولادت حضرت معصومه(س) و روز دختر بهانه‌ای شد تا بار دیگر نگاهی به کارنامه کاری سینمای ایران بیندازیم و این بار به بررسی سیمای دختران ایرانی در تولیدات سینمایی کشورمان بپردازیم.

دختران، اولین سوژه‌های سینمای ایران

پرداختن به موضوعات پیرامون دختران، یکی از سوژه‌هایی است که سینمای ایران در طول بیش از ۹ دهه فعالیت خود، همواره به آن علاقه نشان داده است. این علاقه از اولین روزهای ورود این هنر جدید به کشورمان ظهور و بروز پیدا کرد که صحت این مدعا را می‌توان با مروری ساده بر تاریخ سینمای ایران اثبات کرد.

«دختر لُر» نخستین فیلم ناطق تاریخ سینمای ایران است که با وجود همه ضعف‌هایی که به واسطه غیرمرتبط بودن لهجه بازیگرانش با شخصیت طراحی شده برای آن‌ها در فیلم داشت، موجب شکوفایی صنعت نوپای سینما در ایران شد. موضوع این فیلم در ارتباط با دختر یک تاجر سرشناس است که پدرش به اسارت راهزنان در آمده است و حالا پس از آشنایی با یک جوان تصمیم به آزادی پدرش گرفته است.

اما مسیر رشد و شکوفایی سینمای ایران در ادامه باز هم با نام دختران گره خورد تا با دوبله فیلم سینمایی «دختر فراری» به کارگردانی تورکر اینان اوغلو و نویسندگی اسماعیل کوشان، نام اولین فیلم دوبله شده تاریخ سینمای ایران با «دختر فراری» گره بخورد. فیلمی که بر خلاف نامش، ارتباطی به فرار دختران از خانه ندارد و داستان آن در مورد دو دختر است که از هر لحاظ شبیه هم هستند. یکی ایرانی با نام «ژاله» و دیگری ترک با نام «گلی» که در ترکیه زندگی می‌کند. پس از ربوده شدن ژاله توسط نامزدش، پدر ژاله از یک کارآگاه خصوصی برای یافتن دخترش یاری می‌گیرد و در ادامه داستان دختری که دقیقا شبیه به ژاله بود، برای یافتن او به کارآگاه کمک می‌کند.

شاید اسماعیل کوشان که زمانی لقب پدر سینمای ایران را به دوش می‌کشید، هیچ‌گاه فکر نمی‌کرد که تنها دو دهه بعد از آن که او برای اولین بار فیلمنامه‌ای را با عنوان «دختر فراری» نوشت و به مسئله فرار یک دختر از دست تبهکاران و تلاش او برای بازگشت به پیش خانواده‌اش پرداخت؛ گروه زیادی از سینماگران ایرانی در مسیری کاملا متفاوت از او به سراغ داستان دخترانی روند که این بار به جای تلاش برای بازگشت به خانه و آرام گرفتن در آغوش خانواده، به دنبال فرار و رهایی از خانواده و محیط خانه خود باشند!

دختری با کفش‌های کتانی، سرآغاز ماجرای دختران فراری

کامپوزیا پرتویی اولین فردی بود که در سینمای پس از انقلاب تصمیم گرفت به سراغ سوژه دختران فراری برود. این کارگردان سینمای ایران که پیش از آن به واسطه ساخت آثار محبوبی چون «گلنار» و «گربه آوازخوان» در بین طرفداران سینما به ویژه کودکان و نوجوانان شناخته می‌شد، در سال‌های ابتدایی دهه ۷۰ به سراغ سوژه‌ای متفاوت رفت و با ساخت «افسانه دو خواهر» برای اولین بار ماجرای فرار دو خواهر را از یک عروسی اجباری به تصویر کشید. هرچند که فضای این فیلم خیالی و بیشتر در همان حال و هوای آثار کودک و نوجوان بود ولی او اولین نفری بود که در سینمای پس از انقلاب دست به روی سوژه‌ای ملتهبی همچون فرار دختران گذاشت.

اما اگر بخواهیم به اولین فیلم سینمای ایران که به طور جدی به موضوع دختران فراری پرداخته است، اشاره کنیم بدون شک باید به سراغ «دختری با کفش‌های کتانی» ساخته جسورانه رسول صدرعاملی برویم. این فیلم که با الهام از ماجرای معروف «جنایت خیابان گاندی» ساخته شده است، برای اولین بار به شکلی صریح به مسئله فرار یک دختر از خانه می‌پردازد.

نمایش این فیلم در سال ۷۷ بهانه‌ای شد تا یک سال بعد، نادر مقدس با سوژه‌ای تقریبا مشابه به مسئله دختران فراری بپردازد و با ساخت «شور عشق» یک بار دیگر به ماجرای رابطه عاشقانه یک دختر و پسر و مخالفت خانواده‌های آن‌ها که منجر به فرار دختر از خانه می‌شود، بپردازد.

سوژه‌ای تکراری که تنها دو نمونه قابل دفاع دارد!

شرایط اجتماعی و فرهنگی بیش از اندازه آزاد سال‌های پایانی دهه ۷۰ و علاقه سینماگران ایرانی برای پرداختن به موضوعات ملتهب اجتماعی باعث شد تا سوژه دختران فراری تبدیل به یکی از محبوب‌ترین گزینه‌های سینماگران برای تولید فیلم‌های اجتماعی شود تا آنجا که در دو سال پایانی این دهه بیش از ۴ فیلم با موضوع دختران فراری تولید شد که «بچه‌های بد» ساخته علیرضا داوودنژاد، «زیر پوست شهر» ساخته رخشان بنی‌اعتماد، «نگین» ساخته اصغر هاشمی و «بانوی کوچک» ساخته مهدی صباغ زاده از جمله مهمترین آن‌هاست.

این روند در سال‌های ابتدایی دهه ۸۰ توسط کارگردان‌هایی چون حمید نعمت‌الله و محمد درمنش با فیلم‌های «بوتیک» و «دوشیزه» ادامه پیدا کرد؛ البته نباید از این نکته غافل شد که فیلم نعمت‌الله از معدود آثاری بود که با وجود برخورداری از فضایی به شدت تلخ، از زاویه درستی به بررسی معضل دختران فراری پرداخت. هرچند که این نگاه درست بعد از «بوتیک» نعمت‌الله، تنها یک بار دیگر و با فیلم سینمایی «مرهم» علیرضا داوودنژاد تکرار شد؛ این در حالی است که پس از سال ۱۳۸۲ که «بوتیک» ساخته شد، فیلم‌های معتددی همچون «دختران» قاسم جعفری، «آینه‌های روبرو» نگار آذربایجانی، «دایره زنگی» پریسا بخت‌آور، «قاعده تصادف» بهنام بهزادی، «مالاریا» پرویز شهبازی، «آخرین بار کی سحر رو دیدی؟» فرزاد موتمن و «دختر» رضا میرکریمی تولید و پخش شدند که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم به مسئله فرار دختران از خانه پرداختند ولی هیچکدام نتوانستند موفقیت «بوتیک» و «مرهم» را تکرار کنند.

محدودیت و ظلم‌پذیری، تصویر ایده‌آل سینمای ایران از دختران!

جست‌وجوی آرشیو سینمای ایران و بررسی فیلم‌هایی که پیرامون معضلات دختران ساخته شده، گویای آن است که تصویری که غالب آثار سینمای ایران از دختران جامعه خود نمایش می‌دهند، نشان‌دهنده موجودی افسرده، محدود و تو سری خورده است که به خاطر ظلم بسیاری که به واسطه برخی محدودیت‌های عرفی و اجتماعی به جنس او شده، درگیر معضلاتی همچون فرار از خانه، اعتیاد و سایر ناهنجاری‌های اجتماعی است.

چه بسیار آثاری که در آن‌ها ظلم به دختران به عنوان محور اصلی قصه مورد توجه قرار گرفته است و همین ظلم‌ اجتماعی و حتی خانوادگی را به عنوان عامل اصلی درگیری دختران با سایر ناهنجاری‌های اجتماعی معرفی شده است. «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» و «خانه دختر» دو نمونه از این موارد هستند که در اولی دختر قصه به خاطر ظلمی که جامعه به او کرده وادار به کشتن یک انسان می‌شود و در دومی دختر قصه به خاطر ظلمی که خانواده‌اش به او کرده و برخی از مسائل عرفی جامعه، وادار به خودکشی می‌شود.

اگر بخواهیم این فهرست را کامل‌تر کنیم باید به فیلم‌هایی همچون «من ترانه ۱۵ سال دارم»، «عروسی خون»، «ستایش»، «بی‌تابی بیتا»، «من مادر هستم»، «خانه پدری»، «زندگی با چشمان بسته»، «اسب سفید پادشاه»، «دیشب باباتو دیدم آیدا»، «آفساید»، «نیلوفر»، «لاک قرمز»، «ابد و یک روز» و «لانتوری» اشاره کرد که در همه آن‌ها دخترانی وجود دارند که به دلایلی مختلف از سوی جامعه و یا اعضای خانواده (به ویژه پدران و گاهی برادران) خود تحت ظلم قرار گرفته‌اند.

مسئله اعتیاد دختران ایرانی نیز از دیگر موضوعاتی است که در طی این سال‌ها به آن‌ها پرداخته شده است و فیلم‌های «خون بازی» و «در امتداد شهر» برخی از مهمترین نمونه‌ها تولید شده در ارتباط با این مسئله است.

البته با وجود این تصویر مخدوش و غیرواقعی که سینمای ایران در طی این سال‌ها از دختران جامعه خود ارائه داده است، نمونه‌های ارزشمند و خوبی هم وجود دارد که به جای نمایش تصویر موجودی گوشه‌گیر و توسری خورده، به دختران به چشم افرادی با اراده و موثر در جامعه نگریسته است که آثاری همچون «کودک و فرشته» و «دربند» از جمله آن‌ها به شمار می‌روند.

نوشته سینمای دختر فراری‌ها؛ سینمای ایران چه تصویری از دختران نشان داده است؟/ گزارش تحلیلی «سوره سینما» از تصویر دختران در سینمای پس از انقلاب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اتفاقی که در ماه مبارک رمضان جبران نشد تا صدا و سیما به عنوان بزرگترین شکست‌خورده این ماه شناخته شود. با نگاهی به فهرست آثار نمایشی و برنامه‌های گفت‌وگو محور تولید شده برای این ماه با فهرستی از برنامه‎های کم مخاطب روبرو می‌شوید که اغلب آن‌ها از جذب حداقلی مخاطبان نیز عاجز بودند.

«پادری» و خاطرات خوشی که بر باد رفت!

دو سریال «پادری» و «برادر» که به عنوان آثار نمایشی ویژه این ماه به ترتیب از شبکه‌های اول و دوم سیما به روی آنتن رفتند، رقابت تنگاتنگی در ناامید کردن مخاطبان از تکرار خاطرات خوش سریال‌های رمضانی تلویزیون داشتند! سریال شبکه اول سیما که ادامه‌ای بر سریال موفق و پرمخاطب «دودکش» بود، در حالی این بار خود را با نام «پادری» به ماه مبارک رمضان رساند که با تغییری در گروه نویسندگان سریال و حذف برزو نیک‌نژاد عملاً دچار ضعفی اساسی در تیم نگارش فیلمنامه خود شد. ضعفی که ضربه‌ای اساسی به جذابیت قصه این سریال زد و باعث شد تا با وجود برخورداری از تیمی باسابقه در پشت صحنه و استفاده از گروه بازیگران قسمت قبلی این مجموعه، باز هم در ارتباط گیری با مخاطبان از تنها رقیب خود که بیشتر شبیه یک آگهی تلویزیونی بود که به شکل سریال درآمده، عقب بیفتد!

البته برای قضاوت کردن در ارتباط با این سریال نباید از این موضوع غافل شد که اساساً «پادری» برای پخش در ایام عید نوروز و در حدود ۱۴ قسمت تولید شده بود، این در حالی است که پخش این سریال در ماه مبارک رمضان، سازندگان آن را وادار کرد تا قصه سریال را کش دهند و تعداد قسمت‌های آن را از ۱۴ به ۲۲ برسانند. موضوعی که باعث افت شدید کیفیت این سریال شد و به قول شخصیت اصلی آن، پادری را در «آمپاس شدید» گذاشت!

وقتی رسانه ملی آبروی خود را به پول می‌فروشد!

بحران مالی تلویزیون در چند سال گذشته به قدری جدی شده است که مدیران این سازمان عریض و طویل را راضی کرده تا از هر راهی برای تامین سرمایه مورد نیاز خود برای تولید برنامه و البته از آن بیشتر پرداخت حقوق کارکنان خود استفاده کنند تا آنجا که حتی تلویزیون ملی به جای حمایت از تولید کننده زحمتکش داخلی علاوه بر تبلیغ ثابت و هرروزه بزرگترین واردکننده برنج هندی در کشور بعد از بخش خبری پرمخاطب ۲۰:۳۰، حمایت مالی از تولید یکی از سریال‌های رمضانی خود را به طور کامل به این برند خارجی بسپارد.

اتفاقی عجیب و تا حدودی نادر در تاریخ تلویزیون که زمینه‌ساز تولید یک اثر نمایشی تمام سفارشی در جهت تطهیر سابقه و عملکرد منفی یک واردکننده برنج در کشور شد و آنتن شبکه دوم سیما را در اولین دقایق پس از افطار در اختیار محصولی قرار داد که بین گروه زیادی از مردم به عنوان یکی از بی‌کیفیت ترین اجناس موجود در بازار شناخته می‌شود و با این کار باعث لطمه زدن به آبرو و اعتبار رسانه ملی کشور در مقابل مخاطبانش شد.

بابالنگ دراز ایرانی در شب‌های احیا!

این دیگر یکی از شاهکارهای منحصر به فرد رسانه ملی در رمضان ۹۵ بود که برای تولید مینی سریال ویژه شب‌های احیای شبکه اول سیما به سراغ سوژه دستمالی شده و فوق تکراری ماجرای کودک فقیر و مرد ثروتمندی برود که بدون معرفی خود به حمایت مالی از این کودک می‌پردازد. داستانی که بسیاری از کودکان دهه شصتی پیش از این نمونه قوی‌تر و جذاب‌تر آن را در انیمیشن خاطره انگیز «بابا لنگ‌دراز» مشاهده کرده بودند و به نظر می‌رسد پس از بارها تکرار شدن دیگر سوژه مناسبی برای شب‌های قدر مردم روز‌ه‌دار نباشد.

جالب آن که مدیران رسانه ملی تولید این اثر را به حسین مهکام سپرده‌اند؛ چهره‌ای که بیشتر از همه به عنوان فیلمنامه‌نویس آثار عبدالرضا کاهانی کارگردان پرحاشیه سینما شناخته می‌شود و در سابقه کاری نحیف خود، کارگردانی فیلم شکست‌خورده «آزادی مشروط» را دارد.

سبقت ماه عسل از رقبا با کمک سوژه‌های خارج از عرف

برنامه‌های گفت‌وگو محور تلویزیون در ماه مبارک رمضان، یکی از ظرفیت‌هایی است که در یک دهه گذشته بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. اما مشکل کار از آن جا آغاز شد که گویا سوژه‌های داغ و جذاب مناسب برای این برنامه‌ها به اتمام رسید (یا حداقل سازندگان این برنامه‌ها اینگونه احساس کردند!) و ادامه تولید برنامه‌های گفت‌وگومحور تلویزیون در ماه رمضان پر از چهره‌ها و سوژه‌های تکراری شد که از یک برنامه به برنامه دیگر منتقل می‌شدند.

تنها برنامه‌ گفت‌وگو محور رمضان امسال که تا حدودی توانست در بین دیگر برنامه‌های این ماه دیده شود، «ماه عسل» احسان علیخانی بود که همچون سال گذشته با یاری یکی دو سوژه جنجالی همچون حضور یک جوان هکر و بازیگر زنی که پدری معتاد داشته و همچنین بازنشر سوژه این برنامه در کانال‌های متعدد شبکه‌های مجازی توانست بیشتر از برنامه‌های دیگر دیده شود.

برنامه «ماه نشان» شبکه افق دیگر برنامه گفت‌وگو محور سیما بود که با کمترین میزان مخاطب و بازخورد تبدیل به یکی دیگر از شکست‌های سیما در این ماه شد. هرچند که در این میان برنامه‌هایی همچون «شهر باران» شبکه اول سیما نیز بودند که با دست گذاشتن بر سوژه‌هایی ارزشمندی همچون خانواده شهدای مدافع حرم، سعی کردند برنامه‌ای متفاوت را برای ساعت پیش از افطار مردم آماده کنند که البته به واسطه عدم حضور یک چهره پرطرفدار در مقام مجری برنامه، «گرچه پس از «ماه عسل» پربازخوردترین برنامه مناسبتی سیما شد اما آن گونه که باید و شاید دیده نشد.

شاید اگر ماه رمضان امسال با زمان برگزاری رقابت‌های یورو۲۰۱۶ و همچنین مسابقات لیگ جهانی والیبال و حضور تیم ملی ایران در این رقابت‌ها، همزمان نمی‌شد همین تعداد اندک مخاطبان تلویزیون نیز دیگر حاضر به تماشای سریال‌های ضعیف و مهمان‌های همواره تکراری برنامه‌های مختلف سیما نمی‌شدند.

نوشته شکست مطلق سیما در ماه رمضان/ از بابالنگ دراز ایرانی در شب‌های قدر تا نقش پررنگ برنج وارداتی در آنتن رسانه ملی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش سوره سینما؛ این بار اما در ادامه گزارش پیشین به سراغ بررسی و معرفی آثاری رفتیم که با پول و حمایت سایر کشورهای خارجی تولید شده‌اند که اتفاقا تعداد این آثار نیز دست کمی از تولیدات فرانسوی سینمای ایران ندارد! اما مانند گزارش پیشین این نکته لازم به ذکر است که این لیست آثاری است که حمایت‌های طرف غربی از آنها بصورت رسمی اعلام و ثبت شده است، وگرنه چه بسیار تولیداتی که مورد حمایت مادی و معنوی سفارت‌خانه‌ها و محافل هنری غرب قرار می‌گیرند اما این حمایت‌ها بصورت رسمی اعلام و ثبت نمی‌گردند.

همچنین بازهم مانند گزارش پیشین توصیه می‌کنیم برای دستیابی به تحلیل‌های جدی‌تر به مضامین مشترک و همچنین اسامی پرتکرار این دو گزارش دقت بیشتری نمائید؛ در این باره در آینده بیشتر صحبت خواهیم کرد:

آن‌جا (۱۳۸۷)

فیلمی به تهیه کنندگی و کارگردانی عبدالرضا کاهانی که حاصل نویسندگی مشترک عبدالرضا کاهانی و مزدک میرعابدینی است و در سال ۸۷ تولید شد. داستان فیلم در مورد مردی به نام پیمان است که تنها ده روز فرصت دارد خود را از ایران به آمریکا برساند تا گرین کارتش را تمدید کند. اما او براى خروج از کشور نیازمند رضایت همسر سابقش است که مهریه‌ی سنگینش  را به اجرا گذاشته است.

براساس اطلاعت منتشر شده در مورد فیلم و بنابر اذعان شخص کاهانی به عنوان تهیه‌کننده آن، کمپانی آمریکایی ۱۰۵۰V.Mproduction سرمایه‌گذار اصلی این اثر است. اثری که مانند تعداد دیگری از تولیدات همواره پرحاشیه کاهانی هیچگاه مجوز نمایش نگرفت.

جدایی نادر از سیمین (۱۳۸۹)

یکی از معروف‌ترین تولیدات سینمای پس از انقلاب در سطح بین‌المللی که به واسطه دریافت جایزه اسکار فیلم‌های غیرانگلیسی زبان به شهرت بسیار بالایی در سطح جهان رسید. اما شاید بسیاری از طرفداران این فیلم و همچنین اصغر فرهادی کارگردان آن از این موضوع مطلع نباشند که مهم‌ترین فیلم اصغر فرهادی با حمایت مالی «انجمن فیلم آمریکا» ساخته شده است!

براساس گزارشی که رسانه العربیه چند وقت پیش در ارتباط با اصغر فرهادی و آثارش منتشر کرد، مدعی شد که  «جدایی نادر از سیمین»، بدون کمک مالی دولت ایران و با کمک ۲۵ هزار دلاری «انجمن فیلم آمریکا» ساخته شده است. پس با این حساب باید «جدایی نادر از سیمین» را عنوان مهمترین تولید سینمای ایران با حمایت مالی آمریکایی شناخت.

قفس طلایی (۱۳۸۹)

محمد زرین‌دست، برادر فیلمبردار سرشناس سینمای ایران یعنی علیرضا زرین‌دست است که به واسطه داشتن تابعیت دوگانه ایرانی- آمریکایی چند سالی را ساکن آمریکا بود. وی از این فرصت برای تولید فیلمی به نام قفس طلایی استفاده کرد که بخش‌هایی از آن در ایران و بخش‌هایی نیز در آمریکا جلوی دوربین رفت. بنابر آنچه که در پوستر تبلغاتی فیلم آمده است، «قفس طلایی» تولید مشترک ایران و آمریکاست. موضوعی که در زمان اکران این فیلم از سوی سازنگان آن نیز بسیار مورد توجه قرار گرفت و در تبلیغات فیلم بارها تکرار شد. البته هیچگاه به طور رسمی نامی از سرمایه‌گذار خارجی این فیلم برده نشد اما با استناد به ادعای سازندگان فیلم – که شاید صرفاً جنبه تبلیغاتی داشته- می‌توان این فیلم را هم جز آثاری دانست که با سرمایه آمریکایی تولید شده‌اند.

ما در بهشت (با نام بین‌المللی بهشت) (۱۳۹۳)

«ما در بهشت» فیلمی به کارگردانی سینا عطاییان دنا و تهیه‌کنندگی یوسف پناهی برادر کوچکتر جعفر پناهی.  محصول مشترک ایران و آلمان (کمپانی Bon Voyage Films ) که مانند بسیاری از فیلم‌های ایرانی با سرمایه خارجی هیچگاه در ایران به نمایش درنیامد و یک‌راست راهی جشنواره‌های اروپایی شد. داستان فیلم در ارتباط با دختری به نام هانیه است که با خواهر و شوهر خواهرش زندگی می‌کند و به عنوان معلم دبستانی در حومه شهر تهران کار می‌کند. درگیری‌های او برای انتقال به مدرسه‌ای در تهران و همزمان با آن، گم شدن دو نفر از دانش‌آموزان مدرسه مسیر زندگی او را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

این فیلم بنابر ادعای کارگردانش درباره نقشی است که خشونت در زندگی هر روزی انسان‌ها بازی می‌کند و در مرداد ماه ۱۳۹۴ در جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو به نمایش درآمد. علاوه بر حضور برادر کوچک‌تر جعفر پناهی در قامت تهیه‌کننده این فیلم، نکته جالب دیگری که در ارتباط با این اثر می‌توان به آن اشاره کرد، مربوط به نحوه حضور عوامل سازنده آن در جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو سال ۲۰۱۵ است که در آن، درنا دیباجی بازیگر جوان و نقش اصلی این فیلم و همچنین ریحانه بکایی دیگر بازیگر جوان این اثر با کشف حجاب کامل در این جشنواره حضور پیدا کردند!

برلین -۷ (۱۳۹۱)

«برلین -۷» یکی دیگر از تولیدات مشترک ایران و آلمان است که رامتین لوافی آن را کارگردانی کرده است و سیامک پورشریف تهیه‌کنندگی آن را برعهده داشته است.

داستان این فیلم در ارتباط با چند مهاجر است که عواقب جنگ و حمله امریکا به عراق آنها را به دنبال جایی برای زنده ماندن به اروپا می‌کشاند. عاطف همراه دختر و پسر بیمارش به برلین می‌رسند؛ جایی که خطری زندگی‌شان را تهدید نمی‌کند، اما متوجه می‌شوند که همه‌ی زندگی زنده ماندن نیست.

ساخت این فیلم به دلیل تصویر بیش از حد مثبت و اغراق‌آمیزی که در آن از زندگی در کشور آلمان نشان داده شده بود با اعتراض برخی از اهالی سینما از جمله یکی از بازیگران این فیلم قرار گرفت.

شاهزاده (۱۳۹۲)

«شاهزاده» فیلم بلند مستند-داستانی، که شرح ماجرای واقعی نوجوان پناهنده افغانی به نام جلیل نظریست که هفده سال پیش برای نجات جان خود از دست طالبان به ایران پناهنده شد اما حضور در یک فیلم سینمایی و برنده شدن آن فیلم در جشنواره کن باعث ایجاد تغییراتی اساسی در زندگی این نوجوان شد.

این فیلم که محمود بهرازنیا کارگردان ایرانی ساکن آلمان کارگردانی آن را برعهده داشته، محصول مشترک ایران و آلمان است و در تولید آن از حمایت مالی کمپانی آلمانی «کلاتین فیلم» استفاده شده است.

«شاهزاده» در سی‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در بخش سینمای سعادت نیز حضور پیدا کرد و برنده دیپلم افتخار بهترین دستاورد تکنیکی– هنری از این جشنواره شد.

یک شهروند کاملاً معمولی (۱۳۹۳)

آخرین فیلم از سه‌گانه مجید برزگر که تکمیل‌کننده دو فیلم «فصل باران‌های موسمی» و «پرویز» است و با حمایت بنیاد هلندی HBF ساخته شده است. همچنین بخشی از هزینه‌های این فیلم از طریق حمایت‌های صورت گرفته از جانب کشور چک تامین شده است.

حضور جعفر پناهی، چهره فعال سینمای ایران در حوزه جذب سرمایه‌های خارجی در قامت نویسنده این اثر یکی از موارد حاشیه‌سازی بود که باعث شد نمایش «یک شهروند کاملاً معمولی» در بخش هنر و تجربه سی‌وچهارمین جشنواره فجر با حواشی روبرو شود. هرچند که سازمان سینمایی هرگونه نقش‌آفرینی پناهی در تولید این فیلم را تکذیب کرد، ولی شواهد و پوسترهای منتشر شده برای حضور این فیلم در جشنواره‌های خارجی نشان‌دهنده حضور قطعی پناهی در نگارش فیلمنامه این اثر بود.

دایره (۱۳۷۸)

زوج جعفر پناهی و کامبوزیا پرتوی از جمله زوج‌های هنری فعالی بودند که سهم زیادی در حضور سرمایه‌ خارجی در سینمای ایران داشتند. تولید فیلم سینمایی «دایره» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی جعفر پناهی و نویسندگی کامبوزیا پرتوی یکی از نمونه‌های همکاری این زوج در زمینه تولید آثار سینمایی با سرمایه خارجی است. فیلمی سیاه در ارتباط با زنان و دختران خیابانی که به علت اغراق فراوان برای ارائه تصویری معوج و نامطلوب از ایران در وزارت ارشاد دولت اصلاحات و توسط شخص «سیف‌الله داد» معاون سینمایی وقت وزارت ارشاد توقیف شد.

این فیلم به استناد اطلاعات منتشر شده از آن در سایت «IMDB» محصول مشترک سه کشور ایران، سوئیس و ایتالیاست و نام دو کمپانی بین‌المللی DDC؛Direction du Développement et de la Coopération وFoundation Monte Cinema Verità به عنوان تهیه‌کننده‌‌ی فیلم در شناسنامه‌اش درج شده است.‌

رقص با رویا (۱۳۷۹)

محمود کلاری فیلمبردار سرشناس سینمای ایران است که از سال‌ها قبل تصمیم به ساخت اولین فیلم سینمایی خود داشت. او با ساخت فیلمی به نام «ابر و آفتاب» این تجربه را به دست آورد. هرچند که این فیلم به واسطه فضای شاعرانه‌ و سورئالیستی که داشت در داخل ایران چندان مورد توجه قرار نگرفت ولی توانست در یکی از جشنواره‌های فیلم کشور آرژانتین جایزه‌ای را از آن خود کند. اما این جایزه به این ترتیب بود که کلاری می‌بایست با جایزه نقدی‌اش فیلمی مشترک را با عوامل ایرانی و آرژانتینی کارگردانی کند. به همین خاطر او تصمیم به ساخت فیلمی به نام «رقص با رویا» گرفت که محمدرضا فروتن بازیگر نقش اول آن بود. اما حاشیه‌هایی که در زمان ساخت برای این فیلم به وجود آمد و اختلافات میان کلاری با عوامل آرژانتینی، مانع از به سرانجام رسیدن این پروژه سینمایی شد.

دونده‌ی زمین (۱۳۸۸)

«دونده زمین» یکی از پرحاشیه‌ترین فیلم‌های این لیست است. فیلمی به کارگردانی کمال تبریزی و تهیه‌کنندگی  علیرضا شجاع‌نوری که به سفارش یک کمپانی ژاپنی ساخته شده است و پس از شش سال توقیف از اوایل امسال، در گروه هنر و تجربه به نمایش درآمد.

داستان این فیلم در ارتباط با یک دونده‌ی ژاپنی است که قصد دارد دور دنیا را بدود. او در سفر خود به یک دهکده‌ی ایرانی می‌رسد و متوجه می‌شود که به بیماری سرطان مبتلاست. اهالی این دهکده دچار نوعی فراموشی هستند. بالاخره این دونده برای ادامه‌ی راه دچار تردید می‌شود، اما در ایران می‌تواند بر تردید خود غلبه کند.

داستان این فیلم و نحوه نمایش مردم ایران در آن که مصداق توهین به مردم ایران با پول‌های خارجی توسط یک کارگردان ایرانی است صدای اعتراض بسیاری از کارشناسان و رسانه‌ها را دراورد و آن را تبدیل به یکی از جنجالی‌ترین فیلم‌های سالهای اخیر کرد.

فرش باد (۱۳۸۱)

دونده زمین اولین تجربه و همکاری مشترک کمال تبریزی و علیرضا شجاع‌نوری در زمینه ساخت فیلمی با پول ژاپنی‌ها و در حمایت از آن‌ها نبود، چرا که درست ۷ سال قبل از اینکه تبریزی و شجاع‌نوری بخواهند با کمک یک دونده ژاپنی مردم ایران را از خواب غفلت بیرون بیاورند، ساخت فیلمی به عنوان «فرش باد» را در دستور کار خود قرار داده بودند.

داستان این فیلم در ارتباط با یک طراح زن ژاپنی است که بافت یک فرش را که قرار است در کارناوال شهر ناکایاما به نمایش درآید به بافندگان اصفهانی سفارش می‌دهد اما مرگ او باعث ایجاد تغییراتی در مسیر قصه فیلم می‌شود.

«فرش باد» حاصل همکاری مشترک و سرمایه گذاری شرکت سینمایی «به نگر» با کمپانی سینمایی «تری آروز» ژاپن در زمینه تولید فیلم سینمایی بود که با وجود آن که در جشنواره فیلم توکیو ژاپن چندان مورد توجه قرار نگرفت در جشنواره‌هایی چون فجر و جشن خانه سینما توانست جوایزی را به دست آورد.

حافظ (۱۳۸۵)

فیلمی سینمایی به کارگردانی ابوالفضل جلیلی محصول مشترک ایران و ژاپن در سال ۱۳۸۵ است. این فیلم که به صورت نمادین به زندگی حافظ شیرازی می‌پردازد، روایتگر داستان زندگی یک حافظ قرآن با نام شمس‌الدین است. کومیکو آسو بازیگر ژاپنی، در نقش نبات، دختر ایرانی فیلم بازی کرده است. جلیلی فیلم حافظ را با همکاری تهیه‌کنندگان ژاپنی کارگردانی کرده است و نقش دختر فیلم را با پیشنهاد آنها، به این بازیگر ژاپنی سپرد.

حافظ در جشنواره فیلم رم حضور یافت و جایزه ویژه هیئت داوران این جشنواره را نصیب جلیلی کرد. این فیلم در جشنواره فیلم توکیو نیز شرکت کرد و پس از آن در سینماهای ژاپن به نمایش گذاشته شد، اما هیچگاه در ایران اجازه اکران پیدا نکرد.

شکار روباه (۱۳۸۷)

مجید جوانمرد در سال ۸۷ فیلمی را در ارمنستان جلوی دوربین می برد که تمی جاسوسی داشت. داستان این فیلم در ارتباط با ماجرایی عاشقانه است که در جریان یک کنفرانس علمی در ارمنستان شکل می‌گیرد.

روزنامه سینما در یکی از شماره‌های خود گزارشی در ارتباط با تولیدات مشترک سینمای ایران با دیگر کشورها منتشر کرد و در این گزارش فیلم «شکار روباه» مجید جوانمرد را به عنوان یکی از محصولات مشترک سینمای ایران و ارمنستان معرفی نمود؛ هرچند که در اطلاعات منتشر شده درباره این فیلم، تنها «شبکه جهانی سحر» به عنوان تهیه‌کننده این اثر معرفی شده است.

آرمان‌شهر (۱۳۹۴)

«آرمان‌شهر » یکی دیگر از تولیدات مشترک سینمای ایران به شمار می‌رود که البته بعدها به عنوان نماینده سینمای افغانستان در اسکار شرکت کرد!

حسن ناظر فیلمساز ایرانی ساکن اسکاتلند کارگردانی این فیلم سینمایی را برعهده داشته است است. اثری که امیر آقایی بازیگر مشهور سینمای ایران وظیفه نگارش فیلمنامه آن را بر عهده داشته و محسن علی‌اکبری نیز یکی از تهیه‌کنندگان این اثر بوده است.

«آرمان‌شهر» براساس گفته علی‌اکبری تهیه‌کننده آن، محصول مشترک ایران، اسکاتلند و افغانستان است و تمام بخش‌های آن خارج از ایران فیلمبرداری شده است و حتی زبان اصلی فیلم فارسی دَری است. علی‌اکبری در ارتباط با تامین سرمایه این فیلم در نشست رسانه ای آن گفت: هزینه های این فیلم توسط افرادی از اسکاتلند و افغانستان پرداخت شده است و برای ساخت آن از وام و کمک های موسسه فارابی استفاده نکردیم.

داستان این فیلم درباره جنگ است و زنی که در آستانه ۴۲ سالگی می خواهد مادر شود و به رغم تمام مسائل اجتماعی، اعتقادی و خانوادگی برای خواسته‌اش تلاش می کند.

لینا (۱۳۹۵)

این فیلم نیز از جمله تولیدات مشترک سینمای ایران است که از همان روز اول اعلام شد که قرار است با حضور سرمایه‌گذاران ایرانی، افغانستانی و هلندی تولید شود و قرار است ۹۰ درصد این فیلم سینمایی در تهران و بخش کوتاهی از آن در هلند فیلمبرداری شود.

رامین رسولی نویسنده و کارگردان این اثر است که برای اولین بار تجربه ساخت یک اثر سینمایی را پشت سرمی‌گذارد و براساس آنچه تاکنون در ارتباط با این فیلم منتشر شده است، داستان آن با رویکرد دوستی میان ملت ایران و ملت افغانستان روایت می‌شود. اما نکته قابل توجه در ارتباط با این فیلم، حضور سرمایه‌گذار هلندی در تولید اثری است که می‌خواهد ترویج کننده دوستی دو ملت ایران و افغانستان باشد! باید منتظر بود و دید که آیا حضور هلندی‌ها در این پروژه تاثیری بر قصه آن دارد یا نه؟

رستاخیز (۱۳۹۲)

یکی از عظیم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران که با سرمایه‌گذاری مشترک موسسه فرهنگ تماشا، شرکت دلتا مدیا و شرکت آکو افالز از کشورهای ایران، کویت و انگلستان تولید شد و روایت‌گر قیام عاشوراست.

احمدرضا درویش کارگردان شناخته شده سینمای ایران، عهده‌دار مسئولیت کارگردانی این فیلم بود. فیلمی که با وجود کیفیت بالای فنی آن و اخذ مجوز قانونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای اکران عمومی، به خاطر برخی حواشی نتوانست فرصت اکران یابد و هنوز بعد از گذشت یک سال از زمانی که قرار بود اکران شود، سرنوشت نمایش عمومی آن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

هیلانه (لانه‌های سوخته) (۱۳۹۲)

«هیلانه» نام فیلمی سینمایی محصول سال ۱۳۹۲ محصول مشترک ایران و عراق است که شهرام مسلخی کارگردانی آن را برعهده داشت. این فیلم که دارای دو زبان کردی و فارسی است، پس از اکران در سلیمانیه عراق، عنوان پرفروش‌ترین فیلم در عراق را به‌خود گرفت و بعد از آن به عنوان نماینده سینمای ایران در جشنواره‌های سانفرانسیسکو و لندن ۲۰۱۳ حضور پیدا کرد.

داستان این فیلم که براساس گفته‌ی کارگردان آن داستانی واقعی است، در ارتباط با مردی به نام علی است که در ایران بزرگ شده است و پس از فوت مادرش متوجه می‌شود که خانواده اصلی‌اش در کردستان عراق هستند و برای پیدا کردن آن‌ها راهی این منطقه می‌شود.

نام دیگر این فیلم «لانه‌های سوخته» است و به دلیل نداشتن پروانه ساخت در ایران، هیچ‌گاه مجوز اکران پیدا نکرد.

کوهستان قندیل (۱۳۸۸)

اولین ساخته بلند «طاها کریمی» فیلمساز ایرانی کردتبار که «قطب الدین صادقی» بازیگر و نمایشنامه‌نویس شناخته شده کشورمان در آن ایفای نقش کرده است و فردین خلعتبری موسیقی آن را ساخته است.

این فیلم محصول وزارت روشنبیری (فرهنگ و هنر) کردستان عراق است که تقریبا اغلب عوامل تولید آن ایرانی هستند ولی همه بخش‌های آن در منطقه «قره داغ» از توابع استان سلیمانیه در کردستان عراق فیلم برداری شده است.
این فیلم به ارتباط، برخورد و نقاط مشترک چهار فرهنگ کرد، فارس، ترک و عرب درفضایى نمادین همچون کوهستان قندیل مى پردازد و با بررسی لایه هایى از زندگى سه طلبه یک مسجد به تعریف و توصیف زندگى زنانى از چهار فرهنگ که پسران یا شوهر یا برادرانشان ر ا گم کرده اند، مى پردازد.

ژانی‌گه‌ل (۱۳۸۵)

فیلمی به کارگردانی و تهیه‌کنندگی جمیل رستمی که نمونه‌ای از فیلم‌های ایرانی محسوب می‌شود که در سال‌های اخیر و پس از حمله‌ی آمریکا به عراق و بهبود اوضاع اقتصادی اقلیم کردستان عراق، در تبیین مضمون «کرد بی‌وطن» و به سفارش کردستان عراق ساخته شده‌اند. در این فیلم جمعی از بازیگران کرد و عوامل ایرانی حضور دارند و داستان آن به اوضاع سیاسی کردستان عراق در ۵۰ سال اخیر می‌پردازد.

«ژانی گه‌ل» با وجود صرف هزینه‌ی ساخت بالا و تلاش کارگردانش برای دریافت پروانه‌ی نمایش، هیچ‌گاه در ایران مجوز اکران نیافت. با این وجود به حدی در جلب رضایت سرمایه‌گذار عراقی موفق بود که مانند فیلم قبلی او -«مرثیه‌ی برف»- به عنوان نماینده‌ی عراق به هشتادمین دوره‌ی اسکار معرفی شد. هر چند که این فیلم توجه هیچ یک از جشنواره‌های اصلی خارجی را به خود جلب نکرد.

تولدی دیگر (۱۳۸۶)

«تولدی دیگر» فیلمی به کارگردانی عباس رافعی است که به عنوان نخستین همکاری مشترک ایران و لبنان در تولید آثار سینمایی معرفی شد. سرمایه‌گذاری این فیلم برعهده شبکه الکوثر بود و تهیه‌کنندگی آن را رافعی برعهده داشت.

داستان این فیلم درباره ملوان جوانی به نام زهیر است که برای کسب درآمد بیشتر از لبنان خارج شده و در یک کشتی که عازم آفریقای جنوبی است مشغول به کار است. وی هنگامی که با خبر می شود همسرش در جنگ گم شده به لبنان برمی گردد و به جستجوی همسر مفقودش می پردازد…

ابوزینب(۱۳۹۳)

فیلم «ابوزینب» ساخته علی غفاری یکی دیگر از تولیدات مشترک ایران و لبنان است. این فیلم قصه خانواده‌ای مشهور در لبنان است که همگی آنها طی سال‌ها نقش موثری در مقاومت کشورشان در مقابل اسرائیل داشته‌اند. تاکید اصلی این فیلم هم روی ایثار و فداکاری مادر خانواده‌ای‌ است که با تحمل رنج‌های فراوان، رازی را در سینه نهفته دارد.
همه بازیگران این فیلم لبنانی هستند ولی سیار عوامل آن شامل ترکیبی از سینماگران ایرانی و لبنانی می‌شود.

سلام بمبئی (۱۳۹۵)

جدیدترین تولید مشترک سینمای ایران با یک کشور خارجی که به تازگی مراحل تولید خود را پشت سرگذاشته است و یکی از متقاضیان اکران عید فطر است. این فیلم که حاصل همکاری مشترک قربان محمدپور در مقام کارگردان و جواد نوروزبیگی به عنوان تهیه‌کننده است؛ نخستین تولید سینمای ایران با مشارکت سینمای هند است.

محمدرضا گلزار، بازیگر اصلی این فیلم سینمایی در ارتباط با میزان حضور سرمایه طرف هندی در تولید این فیلم گفته بود: «صرفا این طور نبوده که چند بازیگر بالیوودی در این فیلم حضور داشته باشند بلکه کاملا به صورت مشترک تهیه و تولید می شود. همکاری ایران و هند در «سلام بمبئی» اتفاق بزرگی است چون شرکت موشن پیکچرز –سرمایه‌گذار فرانسوی- کارهای سینمایی بسیار بزرگی انجام داده و قرارداد با این شرکت بزرگ فیلمسازی به نفع سینمای ایران خواهد بود.»

فیلم‌هایی همچون «بازمانده» مرحوم سیف‌الله داد که با سرمایه‌گذاری مشترک ایران و سوریه ساخته شد و همچنین انیمیشن موفق «شاهزاده روم» که با سرمایه‌گذاری مشترک ایران و لبنان تولید شد برخی دیگر از تولیدات مشترک سینمای ایران با کشورهای دیگر است که البته از معدود موارد این فهرست بلند و بالا هستند که حضور سرمایه خارجی در آن‌ها اثری مثبت گذاشته است.

البته بدون شک این لیست حاوی تمام فیلم‌های سینمای ایران که با سرمایه‌گذاری مشترک تولید شده‌اند، نمی‌شود و چه بسا آثار بسیاری باشند که با منابع خارجی تولید شده‌اند و هیچ اطلاعاتی در ارتباط با آن‌ها وجود نداشته باشد ولی نکته جالب توجه در ارتباط با این آثار آن است که اغلب آن‌ها یا پس از تولید، به دلایل مختلف از جمله ارائه تصویری دروغ از ایران توقیف شده‌اند یا آن که در صورت اکران در داخل کشور به توفیق چندانی دست نیافته‌اند و پرونده آن‌ها با فروشی اندک بسته شده است.

نوشته گزارش ویژه «سوره سینما»(قسمت دوم)؛ کدام فیلم‌های ایرانی با سرمایه‌‌ی خارجی ساخته شده‌اند؟/ از فیلم پرحاشیه کمال تبریزی تا فیلم‌های برادران پناهی و آثار توقیفی عبدالرضا کاهانی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی برای این کار دلیل خاصی را بیان نکرده بود. این در حالی بود که تا مدتی قبل از این اتفاق بحث‌های زیادی در ارتباط با حضور و یا عدم حضور او در تیم تولید این برنامه وجود داشت. چرا که در هیچ بخشی از تیتراژ این برنامه نامی از او برده نشده بود ولی اخبار بسیاری پیش از تولید این مجموعه در رسانه‌ها منتشر شده بود که نشان دهنده حضور جدی او در تیم تولید این برنامه بود.

حساسیت زمانی نسبت به عدم درج نام کارگردان در عنوان‌بندی این برنامه بیشتر شد که تصاویر مختلفی در ارتباط با کپی بودن ایده تولید دورهمی در شبکه‌های موبایلی دست به دست شد و همه می‌خواستند بدانند چه کسی عهده‌دار کارگردانی چنین برنامه‌ای با این حجم از کپی کاری بوده است.

جالب آن که با وقوع این اتفاق رسانه ملی در عملی عجیب از معرفی کارگردان اصلی این تاک شوی تلویزیونی خودداری کرد و روابط عمومی برنامه نیز با انتشار بیانیه‌ای صرفاً شایعه کارگردانی «دورهمی» توسط مهران مدیری را تکذیب کرد و در ارتباط با کارگردان اصلی این برنامه سکوت کرد.

اما تصاویری که پیش از تولید برنامه در صفحه شخصی مهراب قاسمخانی منتشر شده بود و همچنین اخبار و اطلاعاتی از داخل سازمان صدا و سیما که او را کارگردان و سرپرست نویسندگان این برنامه (به عبارتی همه کاره دورهمی) معرفی می‌کرد، باعث شد تا رسانه‌ها پیگیر این موضوع شوند که آیا واقعا کارگردان دورهمی محراب قاسمخانی است؟ پس دلیل عدم درج نام او در تیتراژ این برنامه و طفره رفتن تهیه‌کننده دورهمی از اعلام رسمی نام کارگردان برنامه‌اش چیست؟

این سوال بی‌پاسخ بالاخره بعد از مدتی جواب داده شد، البته نه از طرف مسئولین رسانه ملی بلکه از طرف شخص مهراب قاسمخانی! او در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس در ارتباط با اینکه ایده برنامه دورهمی از چه کسی بوده و دلایل انتشار مطلبی در ارتباط با خداحفظی‌اش از برنامه دورهمی گفت: «دورهمی» برنامه‌ای بود که ایده اولیه‌اش با من بود و حضور در آن را بسیار دوست داشتم، اما از هفته گذشته به من اعلام کردند که دیگر نباید در لوکیشن برنامه «دورهمی» حضور پیدا کنم و به عبارتی ممنوع الورود به لوکیشن شدم.

وی افزود: من و برادرم پیمان مدت ۳ سال است اجازه فعالیت در تلویزیون نداریم و متاسفانه دوستان در سازمان صدا و سیما هیچ دلیلی برای این کار نیاورده‌اند و فقط گفتند ممنوع الکاری.

فارغ از اینکه دلیل برکناری قاسمخانی از کارگردانی برنامه‌ای که می‌گوید ایده آن متعلق به خودش بوده، چه می‌تواند باشد، به نظر می‌رسد باید به دنبال یافتن پاسخی برای این چند سوال بود که اگر فردی صلاحیت تولید یک برنامه تلویزیونی را ندارد، پس چرا از ابتدا به او چنین کاری سپرده می‌شود؟ چرا از ابتدا تولید «دورهمی» ب محراب قاسم‌خانی سپرده شد آن هم در شرایطی که خود این فرد ادعا می‌کند که در ۳ سال گذشته در صداوسیما ممنوع الکار بوده است، و اگر قرار است براساس سیاست‌های جدید رسانه ملی، او نیز همچون برخی مجریان و چهره‌های ممنوع الکار بار دیگر به تلویزیون بازگردد، پس چرا مدیران سیما از آوردن نام او در تیتراژ برنامه تولیدی خود ابا دارند و بعد از آن هم با کنارگذاشتن یک باره او، برای تلویزیون حاشیه‌سازی می‌کنند؟

به نظر می‌رسد سیاست‌های تازه رسانه ملی در ارتباط با چهره‌های پرحاشیه و مسئله‌دار مشابه سیاستی باشد که سازمان سینمایی در ارتباط با برخی از چهره‌های حاشیه‌دار در سینما اتخاذ کرده است. سیاستی که به افراد اجازه فعالیت چراغ خاموش را در درون سینما و تلویزیون می‌دهد. نمونه مشابه این اتفاق در ارتباط با جعفر پناهی به وقوع پیوست. فیلمسازی که براساس حکم صریح قوه قضاییه از هرگونه فعالیتی در حوزه تولید فیلم در ایران محروم شده است ولی هنوز هم فعایلت گسترده‌ای در زمینه فیلمنامه‌نویسی و سایر مباحث مربوط به تولید فیلم دارد که یکی از آشکارترین موارد آن فیلم سینمایی «یک شهروند کاملاً معمولی» بود که پناهی فیلمنامه آن را همراه با مجید برزگر کارگردان این فیلم نوشته بود و اعتراضات رسانه‌ها به درج نام پناهی به عنوان نویسنده فیلمنامه این اثر، در نشریه رسمی سازمان سینمایی باعث شد تا در زمان نمایش آن در جشنواره فیلم فجر، نام جعفر پناهی از عنوان بندی فیلم حذف شود.

در صورت صحت این موضوع، می‌توان این احتمال را جدی‌تر دانست که بسیاری از چهره‌هایی که در طی چند وقت اخیر به عنوان ممنوع الفعالیت شناخته می‌شدند، به فعالیت خود به صورت چراغ خاموش در رسانه ملی ادامه می‌دهند. چهره‌هایی که هنوز خبر حضور آن‌ها در پروژه‌های مختلف رسانه‌ای نشده است و فعلا با خیال راحت در حال ادامه فعالیت‌های خود هستند.

نوشته چطور صداوسیما به ممنوع‌الفعالیت‌ها سفارش کار می‌دهد و اسم‌شان را سانسور می‌کند؟/ آیا ممنوع الفعالیت‌ها واقعا ممنوع‌الفعالیت هستند؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما ظاهرا امسال تکرار این سنت نتوانست همچون گذشته موثر واقع شود و برخلاف سال‌های پیش، این بار عنوان کم‌مخاطب‌ترین آثار تولیدی نوروز به سریال‌ها رسید. این درحالی بود که مدیران رسانه ملی برای تولید آثار نمایشی خود از همان الگوهای پیشین استفاده کرده بودند و با سپردن کار به کارگردان‌های خوش‌سابقه‌ای چون برزو نیک‌نژاد که پیش از این دو سریال پرمخاطب دردسرهای عظیم ۱و۲ را ساخته بود و سعید آقاخانی که سابقه ساخت چندین سریال مناسبتی را داشت و همچنین جمع کردن انبوهی از بازیگران شناخته شده، سعی کرده بودند با دستی پر در این حوزه حاضر شوند. ولی آنچه که تاکنون از بازتاب نظر مخاطبان حاصل شده است، چیز دیگری را نشان می‌دهد.

با توجه به گسترش فوق سریع شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزارهای پیام‌رسان در میان طیف‌های مختلف مردم، دیگ نیازی نیست که همچون سال‌ها قبل تا چند روز بعد از اتمام تعطیلات نوروز منتظر اعلام نتایج نظرسنجی‌های رسمی صدا و سیما بود و در ارتباط با استقبال مخاطبان از آثار نمایشی سیما نظر داد؛ بلکه حالا می‌توان به راحتی به سراغ مطالب و نظرات مردم در شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزارهای پیام‌رسان رفت و دید که گمنام‌ترین و کم بحث‌ترین آثار تلویزیون در نوروز ۹۵، همین سریال‌هایی بود که از شبکه‌های یک تا سه سیما پخش می‌شد. این گمنام بودن می‌تواند ریشه در دو موضوع جداگانه داشته باشد. یکی آن که این آثار به طور کلی آنقدر ضعیف بوده‌اند که مخاطبان بعد از دیدن یکی دو قمست از آن‌ها، از خیر دیدن بقیه قسمت‌ها گذشته‌اند و به طور کامل دیدن این سه اثر را از برنامه‌های نوروزی خود حذف کرده‌اند. حالت دوم این اتفاق آن است که خنثی بودن این سه اثر باعث شده که مخاطبان نسبت به آن‌ها هیچ حس خاصی نداشته باشند و آن‌ها را به چشم برنامه‌هایی نگاه کنند که فقط به درد گذاراندن وقت و پرکردن زمان‌های مُرده می‎خورند.

در هر صورت این عدم استقبال به هر کدام از این دو دلیل که باشد، به عنوان یک نقطه ضعف برای برنامه‌های نمایشی سیما محسوب می‌شود. البته به احتمال زیاد مسئولین تلویزیون خود نیز متوجه این موضوع شده بودند که نمی‌توان از سریالی همچون «بیمار استاندارد» که داستانی مالیخولیایی دارد و نویسنده آن پیش از این سابقه تولید آثاری شکست خورده همچون «من دیگو مارادونا هستم» را با همین حال و هوا در سینما داشته، انتظار خلق یک کمدی مخاطب پسند را در مدیوم تلویزیون داشت. هر چند که اگر این نگاه پیش از آغاز تعطیلات نوروز در میان مسئولین رسانه ملی وجود داشت، بدون شک «دودکش۲» محمدحسین لطیفی را جایگزین آن می‌کردند تا حداقل یک سریال آبرومند در نوروز امسال از آنتن قدیمی‌ترین شبکه تلویزیون نمایش داده شود. شبکه‌ای که چند سال به واسطه پخش سریال «پایتخت» یک تنه آبروی تلویزیون را در نوروز می‌خرید و جور کم‌کاری دیگر شبکه‌ها را می‌کشید.

این ضعف وحشتناک در سریال‌های نوروزی امسال در حالی اتفاق افتاد که تلویزیون در حوزه برنامه‌های ترکیبی و مسابقه‌های تلویزیونی، جهش چشمگیری داشت تا آنجا که بیشتر مخاطبان تلویزیون دیدن این‌گونه برنامه‌ها را بر سریال‌ها ترجیح می‌دادند. برنامه‌هایی همچون «خندوانه»، «دورهمی» و «شب کوک» که همه از جمله تولیدات شبکه نسیم بودند، با وجود حواشی بسیاری که به واسطه کپی برداری آن‌ها از تولیدات خارجی مطرح شد؛ مورد توجه ویژه مخاطبان قرار گرفت. چرا که با وجود غیرقابل رد بودن استفاده سازندگان این برنامه از ایده‌های تولیدات خارجی، آن چه که به عنوان محصول نهایی به مخاطب ارائه می‌شد، سرگرم‌کننده و مفرح بود و مخاطب عام تلویزیون نیز به دنبال همین ویژگی در اثر نوروزی بود؛ هر چند که کیفیت برخی از این برنامه‌ها همچون «خنداونه» نسبت به فصل‌های قبلی آن افت کرده بود.

البته این شبکه برنامه‌های دیگری چون مسابقه «هوش برتر» و یا جنگ تصویری «ویتامین خ» را نیز در کنداکتور نوروزی خود جای داده بود که آن نیز با استقبال قابل قبولی روبرو شد. در کنار این تولیدات، برنامه‌های موفقی چون مسابقه‌های «فرمانده» و «خانه ما» از دیگر تولیدات تلویزیون بودند که سری‌های پیشین آن‌ها نیز مورد توجه مردم قرار گرفته بود و پخش سری جدید آن‌ها نیز با استقبال روبرو شد.

همچنین مسابقه «دستپخت» نیز از جمله برنامه‌های پرمخاطب تلویزیون بود که با وجود تولید نمونه‌ خارجی آن، ولی پخش نمونه ایرانی این برنامه در تلویزیون اتفاقی تازه در رسانه ملی محسوب می‌شد.

حتی تاک‌شویی‌های ضعیفی چون «صفر، صفر» که اجرای آن را رضا رشیدپور برعهده گرفته بود نیز نسبت به آثار نمایشی سیما بیشتر جلب توجه کرد و واکنش‌های بسیاری نسبت به اظهارات مهمانان این برنامه در شبکه‌های اجتماعی صورت گرفت که نشان از دیده شدن این برنامه داشت.

به طور کلی نقطه قوت عملکرد رسانه ملی در نوروز امسال، برنامه‌های ترکیبی و مسابقه‌ها بودند. برنامه‌هایی که آمده بودند تا خلا تولید آثار نمایشی موثر و مخاطب‌پسند را کمرنگ کنند.

نوشته کم‌بازخوردترین سال سریال‌های نوروزی؛ شکست تمام عیار سریال‌ها در مقابل مسابقات و تاک‌شوها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما نام «علی ملاقلی پور» اولین بار بعد از حذف فیلم «قندون جهیزیه»، نخستین ساخته سینمایی او از سی‌و‌سومین جشنواره فیلم فجر، بر سر زبان‌ها افتاد. زمانی که فیلم او در میان انبوهی از آثار خنثی و کم‌مخاطب آن دوره از جشنواره، نتوانست به بخش مسابقه جشنواره راه پیدا کند و اعتراضات «علی ملاقلی پور» کارگردان آن نیز راه به جایی نبرد.

پس از آن در اردیبهشت سال ۹۴، زمانی که قرار بود برای اولین بار بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر به صورت مستقل برگزار شود، نام «قندون جهیزیه»، در کنار آثاری چون «۳۶۰ درجه» سام قریبیان به عنوان راه یافتگان به این جشنواره اعلام شد تا بالاخره فیلم پسر رسول ملاقلی‌پور بتواند در جشنواره فجر حضور داشته باشد، هرچند که مخاطبان سینمای ملی فجر با بخش بین‌الملل آن به هیچ‌وجه قابل مقایسه نبود.

در هر حال، با گذشت چند ماه از برگزاری بخش بین‌الملل جشنواره فجر، در مرداد ماه سال ۹۴، نوبت به اکران «قندون جهیزیه» رسید. فیلم از همان ابتدا از سوی مخاطبان مورد توجه قرار گرفت و در دو هفته اول اکران، فروش بسیار خوبی داشت. اما پس از مدتی فیلم ملاقلی‌پور دچار حاشیه‌ای جدید شد و آن هم کاهش یافتن تعداد سانس‌های نمایش دهنده این اثر بود. موضوعی که اعتراض کارگردان «قندون جهیزیه» را پی داشت.

او در نخستین حرکت اعتراضی خود، با حضور در خیابان‌های اطراف پردیس «زندگی» که سرگروه اکران فیلم «قندون جهیزیه» بود، با پوشیدن تیشرتی منقّش به طرح پوستر این فیلم، شخصاً تراکت‌های تبلیغاتی آن را در میان مردم پخش می‌کرد. اقدامی که بازخورد زیادی در رسانه‌ها داشت و باعث شد تا توجه بیش‌تری به این اثر جلب شود.

اما اعتراض ملاقلی پور به همین جا ختم نشد و او در حرکتی قابل توجه در جریان مسابقه فوتبال میان منتخبان ایران و ستارگان جهان به میان زمین آمد تا بار دیگر توجه رسانه‌ها را نیز به اثر خود جلب کند و اولین «جیمی‌جامپ» سینمای ایران را به نام خود ثبت کند. حرکتی که منجر به بازداشت این کارگردان جوان شد ولی ساعتی بعد با پا در میانی سازمان سینمایی و مساعدت معاون اجتماعی ناجا، به پایان رسید تا او آزاد شود.

«جیمی‌جامپ» این کارگردان جوان، تبدیل به بمب رسانه‌ای سینمای ایران در آن مقطع شد که بحث‌های متعددی را در داخل بدنه سینما شکل داد. گروه زیادی از این حرکت ملاقلی‌پور در جهت احقاق حقوق ضایع شده از وی و اثرش، حمایت کردند و گروهی دیگر نیز با وجود اینکه او را صاحب حق می‌دانستند، چنین حرکتی را دور از شان یک کارگردان سینما می‌دانستند.

دامنه این بحث به فضای مجازی و میان مخاطبان سینما نیز کشیده شد و کمپینی در جهت حمایت از او و اثرش تشکیل شد. کمپینی که با شعار «حمایت از سینمای مستقل» تصاویر «جیمی‌جامپ» ملاقلی‌پور را بازنشر می‌داد و از اعضای خود می‌خواست با بازنشر گسترده این تصاویر و اخبار پیرامون آن از سینمای مستقل حمایت کنند.

در آن سوی میدان نیز، گروهی دیگر با قرار دادن این فیلم در مقابل فیلم «محمد رسول‌الله(ص)»، اعتراض ملاقلی‌پور را حرکتی در مقابله با اثر جهانی مجید مجیدی معرفی کردند. هر چند که کارگردان «قندون جهیزیه» پس از انتشار این شایعه در مصاحبه‌های متعددی آن را تکذیب کرد، اما در نهایت یک دو قطبی ناخواسته میان این دو اثر به وجود آمد که باعث بیشتر دیده شدن فیلم ملاقلی‌پور شد.

هرچند که حواشی پیش آمده برای «قندون جهیزیه»، مورد نظر سازندگان این اثر سینمایی نبوده است اما بدون شک در هر چه بهتر دیده شدن این اثر سینمایی تاثیر چشم‌گیری داشت تا آن‌جا که اثر به حاشیه رانده شده علی ملاقلی‌پور را با میانگین ۳۴ روز نمایش در سینماهای کشور تبدیل به سیزدهمین فیلم پرفروش سال ۹۴ کند. فیلمی که با هزینه ۹۵۰ میلیون تومانی تولید شده بود و در نهایت با رسیدن به رقم فروش یک میلیارد و سیصد میلیون تومان، توانست به عنوان اثری مستقل و غیردولتی از پس هزینه‌های تولید خود برآید تا دوستداران سینمای مستقل و قصه‌گو، به ساخت اثری جدید از پسر رسول ملاقلی‌پور بزرگ امیدوار باشند.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۶/ «جیمی جامپ» پسر ملاقلی‌پور و ماجرای عجیب فیلم «قندون جهیزیه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما این اتفاق یک بار دیگر در اوایل سال ۹۴ و با «استراحت مطلق» عبدالرضا کاهانی تکرار شد. فیلمی که به دلیل محتوای نامناسبش از سوی رسانه ملی مجوز پخش تبلیغات تلویزیونی را دریافت نکرد و پس از متوسل شدن به کمپین‌های کم طرفدار تبلیغاتی، به سراغ شبکه‌های ماهواره‌ای رفت تا برای اولین بار تیزر تبلیغاتی یک فیلم سینمایی ایرانی در حال اکران، در بین یک سریال ترکیه‌ای پخش شود.

این حرکت در ادامه توسط فیلم «ایران برگر»، یکی دیگر از فیلم‌های اکران نوروزی سال ۹۴ ادامه پیدا کرد. این فیلم که در اولین روزهای نمایش خود به خاطر احتمال ایجاد برخی از مشکلات قومی، از امکان تبلیغ تلویزیونی محروم شده بود، در ادامه و از میانه اکران خود از تبلیغات بسیار زیادی در شبکه‌های مختلف تلویزیون برخوردار شد.

پس از این اتفاقات بود که شایعاتی در خصوص مشروعیت یافتن این تبلیغات پس از ممانعت رسانه ملی از پخش تیزر برخی فیلم‌ها منتشر شد. شایعاتی که ریشه در ادعای مهرداد فرید نایب رئیس وقت صنف تهیه‌کنندگان- کارگردانان سینمای ایران در ارتباط با عدم مخالفت حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی با پخش تبلیغات فیلم‌ها در شبکه‌های ماهواره‌ای داشت.

اما مدتی پس از مطرح شدن این ادعا و تشکیل برخی جلسات از سوی شورایعالی تهیه کنندگان با رئیس سازمان سینمایی، محمدرضا فرجی مدیر کل سینمای حرفه‌ای سازمان سینمایی وزارت ارشاد در بخشنامه‌ای اعلام کرد: «با توجه به وجود مواد قانونی و نیز به منظور اجرای سیاست‌های فرهنگی و هنری سازمان سینمایی و مطابق با اهداف عالیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌، همچنان استفاده از ماهواره ممنوع است و نمایش هرگونه فیلم سینمایی ایرانی، تیزر وآنونس فیلم‌های سینمایی ایرانی از طریق شبکه ماهواره‌ای غیرمجاز فارسی‌زبان، منع قانونی دارد.»

از سوی دیگر روابط عمومی رسانه ملی نیز برای آن که برخی از شائبه‌ها را در ارتباط با عدم همکاری تلویزیون در جهت تبلیغ آثار فرهنگی و سینمایی را از بین ببرد، اعلام کرد: «تبلیغات فرهنگی از تخفیف‌های ۹۰ درصدی در صدا و سیما برخوردارند و حتی پخش آگهی‌های فیلم‌های سینمایی کاملا رایگان است.»

این ماجرا به همین‌جا ختم نشد و در ادامه باز هم تبلیغات آثار نمایش داده شده در سینمای ایران، در شبکه‌های ماهواره‌ای خارج از کشور ادامه پیدا کرد و آثاری چون انیمیشن سینمایی «رستم و سهراب» به کارگردانی کیانوش دالوند و «آتیش بازی» به کارگردانی بهمن گودرزی و «مردن به وقت شهریور» به کارگردانی هاتف علیمردانی نیز در میان برنامه‌های شبکه‌های فارسی زبان ماهواره‌ تبلیغ می‌شد.

این در حالی بود که گروهی در داخل کشور به دنبال پیدا کردن راهکاری برای قانونی کردن این کار بودند و گروهی دیگر نیز با استناد به مخالفت صریح قانون با هرگونه منبع درآمدزایی برای شبکه‌های ماهواره‌ای و یا اعمالی که منجر به مشروعیت یافتن حداقلی این شبکه‌های می‌شود، با این کار مخالفت کردند.

بهانه گروه خواهان رسمی شدن تبلیغات آثار سینمایی در این شبکه‌ها، آن بود که صدا و سیما به صورت سلیقه‌ای با تولیدات سینمای ایران برخورد می‌کند و آثاری را که مجوز وزارت ارشاد را دارند، از حق تبلیغ در رسانه ملی محروم می‌کند، پس صاحبان این آثار که اکثرا مدعی تولید اثرشان با سرمایه بخش خصوصی بودند، خود را در این زمینه صاحب حق می‌دانستند تا از هر طریقی برای تبلیغ اثرشان و بازگشت سرمایه خود بهره بگیرند.

موضوعی که مهرداد فرید، کارگردان و نایب رئیس پیشین صنف تهیه‌کنندگان- کارگردانان سینمای ایران در گفت‌وگو با روزنامه ایران آن را این‌گونه مطرح کرده بود: «راه‌های تبلیغ آثار سینمایی در رسانه ملی بر سینماگران بسته است و در نهایت باید چاره‌ای برای این نامهربانی اندیشید. ضمن اینکه بازگشت سرمایه از ضروریات حیات سینمای ایران است که یکی از راه‌های مؤثر در جهت جذب مخاطب و بازگشت سرمایه، تبلیغ برای فیلم‌های سینمایی در حال اکران است.»

البته این تنها بهانه برخی از اهالی سینما برای رفتن به سمت استفاده از امکان تبلیغ در این شبکه‌ها نبود، چرا که گروهی دیگر از اهالی سینما معتقد بودند که هزینه درخواستی تلویزیون برای پخش تیزر از آن، بسیار بیش‌تر از توان آن‌هاست. در حالی که شبکه‌های ماهواره‌ای حاضرند با هزینه‌ای به مراتب کمتر تبلیغات بیش‌تری را برای این آثار انجام دهند.

برای نمونه سعید خانی، پخش‌کننده فیلم سینمایی «استراحت مطلق» در توجیح پخش تبلیغات این فیلم در میان سریال ترکیه‌ای «فاطما گل» از شبکه جِم گفت: «هزینه تبلیغات در رسانه ملی به‌شدت زیاد است و طبعا اگر در رسانه ملی خودمان فیلم را تبلیغ می‌کردیم، این‌قدر دیده نمی‌شد! متأسفانه برای تلویزیون ما تفاوتی بین یک محصول تجاری و فرهنگی نیست و طبعا نمی‌توان با درآمدزایی سینما، چنین هزینه‌ای را به تلویزیون پرداخت کرد».

در ادامه این اتفاقات باعث شد تا صدا و سیما نیز بیکار ننشیند و شرایطی جدید را برای تبلیغ آثار سینمایی در تلویزیون وضع کند. بنابراین اداره کل بازرگانی صداوسیما در اطلاعیه اعلام کرد: «با بررسی‌های کارشناسی به این نتیجه رسیدیم که در ادامه این حمایت از آثار سینمایی، در فرم قرارداد پخش تیزر، این تعهد را از سازنده اخذ نماییم که چنانچه از حمایت فرهنگی رسانه‌ ملی برای پخش رایگان برخوردار شود، نمی‌تواند تیزر فیلم خود را برای پخش در اختیار شبکه‌های ماهواره‌ای غیرمجاز قرار دهد. از این رو، اگر اثبات شود که سازنده پس از بهره‌مندی از حمایت رسانه‌ برای پخش رایگان تیزر، آن را برای تبلیغ در اختیار شبکه‌های ماهواره‌ای قرار داده است، باید حق پخش تیزر را به صداوسیما پرداخت کند، تعهدی که طرفین با رضایت و به‌ منظور اجرای سیاست‌های فرهنگی و هنری کشور آن را امضا می‌کنند.»

این ماجرا در طول سال ۹۴ همچنان ادامه پیدا کرد و اظهار نظرهای مختلفی از سوی مدیران و تصمیم‌گیرندگان در ارتباط با سرنوشت تبلیغ آثار سینمایی در شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان مطرح شد، تا آن که در اواخر دی ماه سال ۹۴، قوه قضاییه به این موضوع ورود پیدا کرد و با دعوت از جمعی از سینماگران، جلسه‌ای را برای سامان دادن به این موضوع تشکیل داد.

جلسه‌ای که براساس گفته‌های حاضرین در آن، یک هم‌اندیشی در جهت رفع مشکل پیش آمده در زمینه تبلیغ آثار سینمای ایران در شبکه‌های ماهواره‌ای بوده و در آن مقرر شده تا قوه قضاییه برا برطرف کردن برخی مشکلات موجود در زمینه تبلیغات این آثار در تلویزیون و سطح شهر، رایزنی‌هایی را انجام دهد.

هر چند که در نهایت و پس از پشت سرگذاشتن همه این جنجال‌ها باز هم، برخی از آثار سینمای ایران در این شبکه‌ها تبلیغ می‌شوند، ولی به نظر می‌رسد راه حل این مشکل را صرفا نباید در عدم همکاری تلویزیون جستجو کرد، بلکه بخش عمده‌ای از این مشکل مربوط به رویه های نادرست تولید فیلم در سینمای ایران است که در طی چند سال گذشته بیشتر بر تولید آثاری مخالف خواسته‌ها و دغدغه‌های اصلی جامعه متمرکز شده است و باعث شده تا سازمان‌های همچون صدا و سیما و حتی شهرداری نیز از تبلیغ این‌گونه آثار خودداری کند.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۵/ جنجال تمامی ناپذیر تبلیغ آثار سینمایی در شبکه‌های ماهواره‌ای اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ماجرای اعتراض به اکران رستاخیز از اولین روز روز نمایش این اثر در سی‌و‌دومین جشنواره فیلم فجر آغاز شد. اعتراضاتی که به طور عمده پیرامون دو محور نمایش چهره‌ برخی از شهدای کربلا همچون حضرت قمر بنی‌هاشم(ع) و حضرت علی‌اکبر(ع) و همچنین برخی از مغایرت‌های تاریخی موجود میان داستان فیلم و روایت‌هایی نقل شده از واقعه کربلا بود که در ادامه عوامل «رستاخیز» برای برطرف کردن این دو مشکل، با تدوین مجدد فیلم را مجددا بیش از ۴۰ دقیقه از آن را حذف کردند و همین موضوع باعث شد بسیاری از مشکلات آن در نسخه جدید «رستاخیز» که آماده نمایش عمومی شده بود، برطرف شود.

اما اعتراضاتی که نسبت به این فیلم وجود داشت تا زمان آغاز اکران عمومی آن چندان اوج نگرفت و درست با اعلام خبر آغاز اکران این فیلم در ۲۴ تیر ماه سال جاری، اعتراضات شکل گرفته پیرامون آن جنبه عمومی‌تری پیدا کرد و نتیجه آن تحصن دو روزه گروهی در مقابل وزارت ارشاد و گروهی دیگر در مقابل سینما شکوفه تهران برای جلوگیری از پخش «رستاخیز» در سینماها بود.

در نهایت این اعتراضات منجر به این شد که وزارت ارشاد تصمیم بگیرد که اکران این فیلم را در همان روز اول نمایش متوقف کند. هرچند که مسئولین این وزارتخانه در اطلاعیه رسمی خود در ارتباط با دلایل گرفتن این تصمیم به لزوم احترام به نظر مراجع تقلید و جلب رضایت آن‌ها تاکید کردند، ولی به نظر می‌رسد آن چه باعث شد اکران این فیلم به تعویق بیفتد، اعتراضات و حرکات عجیب گروهی بود که بعدها معلوم شد بیشتر آن‌ها وابسته به جریان «شیعه انگلیسی» بودند.

البته در این میان، برخی از رسانه‌ها سعی کردند ماهی سیاسی خود را از این اتفاق صید کنند و تمام تلاش خود را به خرج دادند تا به بهانه «رستاخیز»، به انتقاد از برخی جریان‌های سیاسی بپردازند و مشکلات پیش آمده برای آن را مرتبط با این جریان‌ها جلوه دهند.

برای مثال روزنامه شرق در گزارشی که چند روز بعد از توقف اکران این اثر منتشر کرد، نوشت: «در اجرای قانون تفاوتی بین «خانه ‌پدری» و «رستاخیز» وجود ندارد. فیلمی که مجوز اکران دارد، باید اکران شود. با اینکه به نظر می‌رسید با توقیف فیلم سینمایی «رستاخیز» فیلم «دوران عاشقی» علیرضا رئیسیان جایگزین آن خواهد شد اما شورای صنفی نمایش امیدوار است طی یک هفته‌ای که برای تعیین‌تکلیف شرایط اکران فیلم رستاخیز در نظر گرفته شده است، مشکلات نمایش فیلم مرتفع شود. در نهایت باید دید این‌بار دلواپسان پیروز میدان خواهند شد یا مجوز وزارت ارشاد؟»

اما تنها مدتی پس از آن که حواشی پیش آمده برای رستاخیز آرام گرفت، سردار سید مسعود جزایری معاون امور بسیج و فرهنگ دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح پرونده جدیدی را در این زمینه گشود.

او با بیان اینکه متاسفانه در تعلیق اکران فیلم «رستاخیز» وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قدری عجله کرد، گفت: «برخی اطلاعات حاکی از آن است که عده‌ای که جلوی یکی از سینماهای تهران تجمع و حتی اقدام به قمه زنی کرده بودند، وابسته به جریان معروف «شیعه انگلیسی» بوده‌اند و اسناد و مدارک آن در اختیار نهادهای مسئول است.»

البته سردار جزایری تنها فردی نبود که در این رابطه اظهارنظر کرد. اکبر نبوی منتقد و مستندساز نیز در ارتباط با اعتراضات صورت گرفته به نمایش چهره‌ شهدای کربلا به ویژه حضرت قمر بنی هاشم(ع) در فیلم سینمایی رستاخیز گفت: «من معترضان و مخالفان فیلم «رستاخیز» را به دو گروه تقسیم می‌کنم. گروه اول کسانی هستند که ضمن عشق و محبت زلال و صادقانه به حضرت ابوالفضل (ع) از بدفهمی و تعصب بیجا هم برخورداند. به این گروه از عزیزان باید بگویم نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشند این است که آیا در روایت سینمایی که از حضرت عباس (ع)در این فیلم نمایش داده شده است به مقام ایشان خدشه‌ای وارد شده است یا خیر؟ از این منظر باید با فیلم روبرو شوند و آن را تحلیل کنند، نه اینکه به نمایش چهره ایشان اعتراض کنند، اما گروه دوم از معترضان کسانی هستند که آبشخور نگاه شان اسلام انگلیسی است و اتفاقا کانون تحرکاتشان را هم باید در انگلستان جستجو کرد.»

در این میان موضوعی که به نظر می‌رسد به دست فراموشی سپرده شده است، فراهم کردن شرایط اکران اثری ارزشمند چون «رستاخیز» است. اثری که می‌توانست با حمایت سازمان سینمایی و با همین ۴۰ دقیقه اصلاحات صورت گرفته بر روی آن، به عنوان یکی از آثار شاخص سینمای ایران به ویترین بی‌رنگ و لعاب آن، جانی دوباره ببخشد.

درحالی که اکران همین فیلم در جشنواره‌ی بین المللی فیلم بغداد و انتخاب آن به عنوان بهترین فیلم این جشنواره با استقبال مخاطبین همراه شد و پیش زمینه خوبی را برای اکران سراسری آن در عراق آماده کرده است ولی هنوز این مشکل در داخل کشور حل نشده باقی مانده است. هرچند که احتمال می‌رود با توجه به تغییر ترکیب شورای عالی نظارت بر سینما، به زودی رفع مشکل تعلیق پروانه نمایش فیلم «رستاخیز» در ایران در اولویت این شورا قرار گیرد و شرایط اکران آن مهیا شود.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۴/ ماجرای اکران ناتمام «رستاخیز» و ماهی گرفتن برخی رسانه‌ها از آب گل‌آلود! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هرچند که پیش از «شاهزاده روم»، بهرام عظیمی انیمیشن‌ساز با سابقه کشورمان سعی کرده بود تا با ساخت «تهران ۱۵۰۰» به این موفقیت دست یابد اما او نیز برای دستیابی به این موفقیت همچون برخی از آثاری که پیش از این تولید شده بود، بیشتر از مخاطبان کودک، بر روی استقبال مخاطبان بزرگسال حساب کرده بود، به همین خاطر به سراغ شبیه‌سازی چهره بازیگران سرشناسی همچون مهران مدیری، بهرام رادان، هدیه تهرانی، حبیب رضایی و حسام نواب‌صفوی رفت تا با این ترفند، مخاطب بیشتری جذب کند.

از سوی دیگر نگارش چنین قصه‌ای که بر پایه‌ی حضور چهره‌هایی سرشناس در آن طراحی شده بود، هزینه تولید بسیار بالایی را بر روی دست تولیدکنندگان خود گذاشت و به همین دلیل «تهران ۱۵۰۰» حتی با وجود اقبال نسبی مخاطب نتوانست راه را برای اکران انیمیشن‌های بعدی باز کند و همچنان کسی جرئت سرمایه‌گذاری روی این بخش از سینما را نداشت.

اما ساخت انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» در سال گذشته و اکران موفق آن در سال جاری، اتفاق مبارکی بود که نشان داد، می‌شود با هزینه‌هایی معقول‌تر یک انیمیشن سینمایی موفق و قابل دفاع را تولید کرد و البته نگران بازگشت سرمایه آن نیز نبود. اثری که در زمینه کیفی دارای شاخصه‌های جهانی تولید انیمیشن باشد و بتواند مخاطب داخلی را به سینماها بکشاند.

جالب آن که تیم سازنده این اثر برخلاف رویه‌ی گروه‌های قبلی که برای جذب عموم مخاطبان یا به استفاده از شمایل چهره‌های سرشناس متوسل می‌شدند یا به روایت داستان‌های برای بزرگسالان، به سراغ یک قصه جذاب و پرکشش دینی رفت و به جای دلبستن به حضور بزرگسالان، اثری را برای گروه سنی کودکان و نوجوانان تولید کرد که با استقبال هر دو گروه کودکان و بزرگسالان روبرو شد.

«شاهزاده روم» اکران خود را از میانه امسال و بدون سرگروه سینمایی آغاز کرد و توانست با رسیدن به رقم فروشی بیش از سه و نیم میلیارد تومان، به عنوان چهارمین فیلم پرفروش سینمای ایران در سال ۹۴ دست یابد. این در حالی است که بسیاری از اهالی سینما که پیش از این شکست نمونه‌های مشابه انیمیشن‌های سینمایی را در گیشه اکران دیده بودند، تصور نمی‌کردند این اثر بتواند در چرخه اکران آن هم بدون برخورداری از سرگروه سینمایی به چنین رقم فروش چشمگیری دست پیدا کند.

این فروش اما در حالی هم اتفاق می‌افتد که «شاهزاده روم» در مسیر خود رقبای بسیاری را از سینمای رئال پشت سرگذاشته است. رقبایی که در هرکدام از آن‌ها تعدادی از ستارگان سینما حضور داشتند ولی با این همه نتوانستند در این رقابت به شاهزاده روم برسند. آثاری همچون «رخ دیوانه»، «دوران عاشقی»، «عصر یخبندان»، «گینس» و «شیفت شب» که با وجود ستارگان خود از این انیمیشن سینمایی جاماندند.

فروش بالای «شاهزاده روم» یکی از معدود اتفاقات خوشایند سینمای ایران در سال ۹۴ به ویژه برای گروهی از سینماگران جوان است که می‌خواهند آثاری با مضمون دینی و انقلابی و بدون استفاده از زردبازی‌های مرسوم برای فروش بیشتر بسازند. اثری بی‌ادعا با مضمونی دینی که گروه‌های مختلف مخاطبان و همچنین طیف‌های گوناگون و حتی متضاد سینمایی را به خود جذب کرده است و وادار به ادای احترام به ذوق و هنر سازندگان جوانانش.

بدون شک قرار گرفتن انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» در جمع چهار اثر پرفروش سینماهای ایران در این سال، اتفاقی مبارک برای سینمای ایران است که باید آن را به فال نیک گرفت و برای تکرار چنین اتفاقاتی تلاش کرد تا تبدیل به جریانی دائمی در عرصه سینمایی کشور شود و در سال‌های آتی نیز شاهد تکرار چنین موفقیت‌هایی باشیم.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۳/ پدیده «شاهزاده روم» و تثبیت جریان انیمیشن ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ایده‌ جداسازی بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر اولین بار در جریان برگزاری سی‌وسومین دوره این جشنواره اجرایی شد. ایده‌ای با موافقان و مخالفان مختلف که قرار بود یک سال قبل‌تر از آن اجرا شود ولی به دلایل مختلفی عملیاتی نشد تا در اردیبهشت ماه سال ۹۳ اولین دوره آن با نمایش فیلم «کپی برابر اصل» ساخته عباس کیارستمی آغاز شود. فیلمی که پیش از آن در سال ۲۰۱۰ در جشنواره کن حضور پیدا کرده بود.

علیرضا رضاداد که یکی از حامیان اصلی جداسازی بخش بین‌الملل جشنواره از بخش اصلی آن بود، در اولین دوره برگزاری جداگانه بخش بین‌الملل فجر، مسئولیت دبیری هر دو بخش را برعهده گرفت تا بخش بین‌الملل این جشنواره، با فاصله‌ای تقریباً دوماه از جشن سالیانه فجر انقلاب اسلامی، در اردیبهشت ماه سال بعد به کار خود ادامه دهد.

رضاداد در اولین نشست خبری این جشنواره با اشاره به اینکه از سال ۸۲ سعی داشته تا بخش بین‌الملل را بیشتر مطرح کند، گفت: «برنامه‌ریزی‌های مختلفی برای دیده شدن بخش بین‌‌الملل صورت می‌گرفت، اما تغییر مدیریت‌ها در جشنواره، معمولا سلایق گوناگونی را با خود به همراه می‌آورد. شرایط جشنواره فیلم فجر سبب می‌شود که توجه برگزارکنندگان هم به سینمای ایران معطوف شود و این مساله قابل انکار نیست. به همین خاطر با شجاعتی که حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی به ما داد، تصمیم گرفتیم که چنین ریسک بالایی را بپذیریم و بخش بین‌الملل را از بخش ملی جدا کنیم و آن را در زمان دیگری برگزار کنیم.»

اما این تصمیم مخالفانی نیز داشت، مخالفانی که معتقد بودند در هیچ کجای دنیا چنین روندی دیده نمی‌شود که یک جشنواره جهانی در دو بخش ملی و بین الملل آن هم در دو زمان مختلف برگزار شود و اساساً با این روند، دیگر نام بخش بین الملل را نمی‌توان جشنواره فجر نامید و باید نام دیگری برای آن انتخاب کرد.

به همین خاطر بود که کمال تبریزی، کارگردان با سابقه سینما در گفتگو با باشگاه خبرنگاران نسبت به این تصمیم اینگونه واکنش نشان داد: «جداسازی بخش داخلی و بین‌الملل جشنواره فجر، اتفاق خوبی نیست در واقع بهتر بود افرادی که از جشنواره‌ها و نقاط مختلف دنیا به ایران می‌آیند، همه‌ فیلم‌های ایرانی را با هم و در یک مجموعه ببینند؛ این موضوع باعث می‌شد، فیلم‌ها برای جشنواره‌های مختلف انتخاب شوند، حال با این وضیعت جشنواره محدود شده و در محیط بسته‌ای اتفاق می‌افتد.»

اولین دوره بخش بین‌الملل در حالی کار خود را با مدیریت رضاداد آغاز کرد که نه استقبال خوبی از سوی فیلمسازان سایر کشورها نسبت به این بخش جداگانه از جشنواره صورت گرفت و نه مخاطبان همیشگی جشنواره فجر، روی خوشی به این رویداد فرهنگی خلق‌الساعه نشان دادند. در نتیجه اولین دوره برگزاری جداگانه بخش بین‌الملل فجر تبدیل به یکی از کم‌رمق‌ترین رویدادهای فرهنگی در کشور شد که با وجود صرف هزینه‌های زیادی برای برگزاری ورک‌شاب‌های تخصصی و حضور مهمانان خارجی و حتی یاری گرفتن از نمایش برخی فیلم‌های ایرانی همچون «۳۶۰ درجه» سام قریبیان و «قندون جهیزیه» علی ملاقلی‌پور، با کم‌ترین میزان استقبال روبرو شود.

پس از این دوره اما حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی، با کنار گذاشتن علیرضا رضاداد از کلیه مسئولیت‌هایی که در سازمان سینمایی و جشنواره فجر داشت، حکم دبیر جشنواره فجر را به محمد حیدری دبیر پیشین جشنواره تئاتر فجر داد. حیدری از همان روزهای ابتدایی حضور خود اعلام کرد که اصولاً اعتقادی به جداسازی جشنواره ندارد و در سکوت خبری مشغول تدوین آیین‌نامه و مقررات جشنواره سی و چهارم شد؛ اما به یک باره رئیس سازمان سینمایی در یکی از چالشی‌ترین تصمیمات دوران کاری خود، حکم دبیر بخش بین‌الملل فجر را به «سید رضا میرکریمی» داد و با حذف نام «فجر» از بخش بین‌الملل جشنواره فجر، مسئولیت اجرایی «جشنواره بین‌المللی فیلم ایران» به مدیرعامل خانه سینما سپرد.

با توجه به اینکه اقدام ایوبی در زمینه جدا کردن دو بخش داخلی و بین‌الملل فجر و سپردن مسئولیت هرکدام از این بخش‌ها به یک دبیر، ممکن بود باعث ایجاد اختلاف مدیریتی برای آن‌ها شود، در نتیجه سعی کرد تا با تغییر نام بخش بین‌الملل کاری کند که هر دو دبیر به رسمیت شناخته شوند.

اما این تصمیم با مخالفت‌های بسیاری از سوی اهالی سینما و رسانه روبرو شد. علیرضا رئیسیان، کارگردان سینما در اعتراض به این تصمیم در مصاحبه‌ با روزنامه «جوان» گفت: «اصولاً در هیچ جای دنیا مرسوم نیست جشنواره‌ای که بیش از ۳۵ سال از عمر برگزاری آن می‌گذرد به یکباره تغییر نام بدهد و یک مفهوم عامی مثل «ایران» را به یک جشنواره بدهند. من در هیچ کجای دنیا تا به حال ندیده‌ام که مثلاً بگویند جشنواره فیلم ایتالیا! چون چنین چیزی کاملاً نامفهوم و غیر قابل درک است و نمی‌شود ما یک مفهوم عام را به عنوان یک اسم روی یک موضوع خاص بگذاریم. این کار به نظر من کاملاً اشتباه است. هم تفکیک دو بخش سینمای داخلی و بین‌الملل، هم جدا کردن مدیریت این جشنواره و هم تغییر اسمش اشتباه خیلی بزرگی است.»

همچنین خبرگزاری فارس در یادداشتی در واکنش به این موضوع نوشت: «وقتی سال گذشته با وجود همه انتقادها بخش بین الملل جشنواره فیلم فجر از بخش ملی جدا شد و در اردیبهشت ماه ۹۴ برگزار شد، توجیه مدیران، تعامل بهتر با سینمای جهان و بهتر دیده شدن سینمای ایران بود، اما مشخص نیست حذف نام «فجر» از بخش بین الملل نیز در همین راستا است یا خیر؟»

البته این واکنش‌های ادامه پیدا کرد و چهره‌های مختلف سینمایی بازهم نسبت به آن واکنش نشان دادند. عباس رافعی کارگردان سینما در گفت‌وگو با روزنامه کیهان، در مخالفت با تغییر نام جشنواره فیلم فجر گفت: ‌«حس خوبی نسبت به حذف نام «فجر» ندارم. حس خوبی هم به جدا کردن بخش داخلی یا ملی و بخش بین‌المللی جشنواره فیلم فجر ندارم. همان اتفاق بدی که در رابطه با جشنواره فیلم کودک و نوجوان افتاد، به نوعی دیگر تکرار شد. من در جشنواره‌های خارجی مختلفی شرکت کردم. همه، جشنواره فیلم فجر جمهوری اسلامی ایران را می‌شناسند. جشنواره‌ای که برای بزرگداشت آرمان‌های انقلاب شکل گرفت و حالا برخی افراد غیرسینمایی که چند صباحی مهمان سینمای ایران هستند، درصدد تجزیه سینما و زدودن نام فجر هستند.»

در نهایت اما موضع‌گیری صریح وزیر ارشاد در برابر تصمیم خودسرانه ایوبی در ارتباط با تغییر نام بخش بین‌الملل فجر، آب پاکی را روی دست رئیس سازمان سینمایی ریخت. علی جنتی با حضور در برنامه «نگاه یک» در خصوص این تصمیم گفت: «بنده شخصاً اعتقادم بر این است که «فجر» کلمه مقدسی است و منظور از آن فقط ۱۰ روزی که به دهه فجر مربوط می‌شود، نیست بلکه هر زمان ما، «فجر» انقلاب اسلامی است؛ به هر حال تصمیم بر آن شده است که بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر با همین نام اما در زمان دیگر برگزار شود.»

باید منتظر بود و در ادامه دید که آیا این جشنواره تازه متولد شده که مدیریت آن به مدیرعامل با سیاست خانه سینما سپرده شده است و اولین دوره آن چندان قابل قبول برگزار نشده، قابلیت تضمین اعتبار جهانی جشنواره فجر را در مقابل سایر رقبای خارجی خود خواهد داشت یا نه.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۲/ تولد جشنواره فیلم ایران در ۳۴ سالگی و حاشیه‌هایش! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم «محمد رسول الله (ص)» از محاصره مسلمانان در شعب ابی‌طالب آغاز می‌شود و به پیش از تولد پیامبر اسلام باز می‌گردد. در این فیلم شاهد روایت وقایعی مربوط به دوران پیش از تولد پیامبر اسلام تا ۱۲ سالگی ایشان هستیم که در آن بازیگرانی چون علیرضا شجاع نوری در نقش عبدالمطلب، مهدی پاکدل در نقش ابوطالب، ساره بیات در نقش حلیمه سعدیه، مینا ساداتی در نقش آمنه بنت وهب، محسن تنابنده در نقش ساموئل یهودی، داریوش فرهنگ در نقش ابوسفیان و رعنا آزادی‌ور در نقش ام جمیل ایفای نقش کرده‌اند.

این فیلم اکران خود را در ایران همزمان با اولین نمایش جهانی آن در جشنواره مونترال کانادا آغاز کرد و بعد از آن توانست در مدت زمان اندکی به صدر جدول فروش در سینمای ایران دست پیدا کند و تا انتهای سال ۹۴ با فاصله‌ای بسیار زیاد از دیگر آثار اکران شده، در بالای این لیست قرار بگیرد.

معرفی فیلم ارزشمند «محمد رسول الله(ص)» به عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران در حالی صورت گرفت که پیش از این، عنوان پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران در اختیار نسخه‌های دوم فیلم‌های سینمایی «شهر موش‌ها» و «اخراجی‌ها» قرار داشت.

البته در ارتباط با میزان فروش واقعی این دو فیلم به ویژه «شهر موش‌ها۲» بحث‌های زیادی شکل گرفت که حکایت از اعلام برخی آمارهای جعلی از سوی تهیه‌کننده این فیلم سینمایی داشت. برای نمونه بهروز افخمی کارگردان سینما، چند ماه پس از اتمام اکران «شهر موش‌ها۲» در مصاحبه‌ای با ماهنامه «رمز عبور»، با اشاره به اینکه آمارهای ارائه شده در ارتباط با فروش برخی از آثار سینمایی در سال‌ها اخیر دروغ بوده است، به ماجرای پیش آمده برای فیلم «شهر موش‌ها۲» اشاره کرد: «در همه آمارهایی که درباره فروش فیلم‌ها داده می‌شود تقلب وجود دارد و اضافه بر آنچه که فیلم فروش رفته است، آمار می‌دهند. نمونه‌اش این است که فیلم «شهر موش‌ها» بعد از اینکه بانک گردشگری [سرمایه‌گذار فیلم] شکایت کرد و کار به دادگاه کشید، در آنجا گفته‌اند فروش واقعی فیلم شش میلیارد تومان بوده، نه ۱۱ میلیارد تومان که اعلام شده است. همین رقم را از رقم فروش کم کنید خواهید دید تماشاچی‌ها کمتر از ۱۰ میلیون نفر بوده‌اند. بقیه فیلم‌ها هم همین وضع را دارند و تقریباً همه ارقام را بالاتر از آنچه که هست داده‌اند.»

پس با احتساب این موضوع، «اخراجی‌ها۲» تا پیش از اکران «محمد رسول‌الله(ص)» به تنهایی صاحب عنوان پرفروش‌ترین فیلم سینمایی سینمای بعد از انقلاب بوده است.

از سوی دیگر با وجود برتری فیلم سینمایی «محمد رسول الله(ص)» در زمینه ثبت رکورد پرفروش‌ترین اثر سینمای بعد از انقلاب، این فیلم رتبه هفتادم جدول پرمخاطب‌ترین فیلمهای بعد از انقلاب اسلامی را از آن خود کرده است. جدولی که در آن «اخراجی‌ها۲» مسعود ده‌نمکی به لحاظ تعداد مخاطب در جایگاهی بالاتر از این فیلم قرار گرفته است. با این حساب میزان فروش بالای فیلم مجید مجیدی با توجه به قیمت بیشتر بلیط آن و همچنین در اختیار داشتن طولانی ترین زمان اکران عمومی موضوعی قابل پیش‌بینی بود.

البته با توجه به افزایش احتمالی قیمت بلیط سینماها در سال ۹۵، باید منتظر بود و دید که آیا یکی دیگر از تولیدات سینمای ایران می‌تواند گوی سبقت را در زمینه فروش از فیلم مجید مجیدی برباید یا خیر.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۱/ رکوردشکنی «محمد رسول‌الله(ص)» در گیشه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از میان این فیلمها، بعدها «گس» کیارش اسدی‌زاده پس از نمایش در گروه هنر و تجربه به شبکه نمایش خانگی آمد و «نقش نگار» علی عطشانی به اکران عمومی رسید، اما در این بین «مهمونی کامی» علی احمدزاده یکی از فیلم‌هایی بود که با واکنش‌های منفی بسیاری روبه‌رو گشت و در ادامه، با آنکه تلاش‌های بسیاری صورت گرفت تا این فیلم بدون ممیزی و اصلاحیه راهی شبکه نمایش خانگی شود، اما در نهایت مدیرکل شبکه نمایش خانگی سازمان سینمایی در گفت‌و‌گویی به طور کامل این خبر را تکذیب کرد و فیلم اول احمدزاده هیچ‌گاه به پخش نرسید.

علی احمدزاده، کارگردان «مهمونی کامی» با وجود عدم اکران فیلم اولش، بلافاصله در فرودین ماه سال ۹۳ به سراغ ساخت دومین اثر سینمایی خود با نام «مادر قلب اتمی» رفت. فیلمی که این‌بار در آن از حضور بازیگران سرشناسی چون محمدرضا گلزار، ترانه علیدوستی، مهرداد صدیقیان و …. هم بهره برده بود و داستان آن در ادامه داستان فیلم اولش جریان داشت.

احمدزاده برای ساخت این اثر به سراغ سیدامیر سیدزاده رفت که تهیه‌کننده شناخته شده‌تری بود و امید داشت که بتواند این اثر را در ایران به نمایش درآورد. اما چند روز قبل پس از کشمکش‌های بسیار در رسانه‌ها خبری منتشر شد مبنی بر اینکه دومین ساخته او نیز-که سال گذشته متقاضی حضور در جشنواره فیلم فجر بود-  به طور قطع به اکران عمومی نخواهد رسید.

اما در این بین مسئله‌ و نکته‌ی اساسی این است که با وجود داشتن تنها دو فیلم اکران نشده در کارنامه‌ی کاری، کارگردان جوان این فیلم‌ها، این روزها در حال ساختن سومین فیلمش؛ «پدیده»، با بازی هدیه تهرانی و امیر جدیدی و تهیه‌کنندگی مصطفی شایسته است. فیلمی که برای ساخت آن عوامل فیلم راهی سوئیس شده‌اند تا با حضور دو بازیگر فرانسوی بخش‌های پایانی فیلم را جلوی دوربین ببرند.

مسئله‌ای که باید به آن توجه کرد این است که بدون شک با توجه به این پروسه طولانی تولید که بخش‌هایی از آن در خارج از کشور بوده است، هزینه‌های صرف شده برای ساخت چنین فیلمی، باید از طریق یک فروش مناسب بازگرداننده شود. این درحالی است که کارگردان جوان و کم‌تجربه این اثر در کارنامه کاری خود تنها سابقه ساخت دو فیلم را دارد که هیچکدام به نمایش عمومی درنیامده‌اند و در واقع هیچگونه بازگشت سرمایه‌ای برای سازندگان آن‌ها نداشته‌اند و این در یک بازار طبیعی سینمایی نکته‌ای منفی و باعث عدم سرمایه‌گذاری بر فیلم‌های جدید یک کارگردان است.

بنابراین، سوالی که اینجا مطرح می‌شود این است که با وجود چنین شرایطی، به چه دلیل سرمایه‌گذارانی که مدعی تولید فیلم با سرمایه بخش خصوصی هستند، حاضر می‌شوند تا بر روی ساخت اثری جدید از این کارگردان جوان و گمنام سرمایه‌گذاری کنند؟ آیا برای یک سرمایه‌گذار بخش خصوصی که باید بیشتر از هرکسی نگران بازگشت سرمایه خود باشد، کارنامه ضعیف یک کارگردان جوان اهمیت ندارد تا نخواهد ریسک هدررفتن سرمایه خود را قبول کند؟

پس، در تحلیل این جریان سینمایی دو امکان قوی وجود خواهد داشت که اولی مربوط به احتمال بهره‌گیری بی‌سروصدای آن‌ها از سرمایه نهادهای دولتی و سازمان‌های فرهنگی است که در نمونه‌های فراوانی با وجود ادعای سازندگان برخی از آثار سینمای مبنی بر تولید آن اثر با سرمایه‌ی بخش خصوصی، در نهایت مشخص شده است که یکی از سازمان‌ها یا نهادهای فرهنگی به طرق و در قالب‌های مختلف، به تولید این آثار کمک کرده است.

اما احتمال دوم رسیدن سرمایه‌ی ساخت این آثار از جایی غیر از نهادهای داخلی جمهوری اسلامی است. چیزی که در سال‌های اخیر از آن به عنوان «سینمای سفارتی» یاد می‌کنند که در طی چند سال گذشته رشد چشم‌گیری در سینمای ایران داشته است. فیلم‌هایی که با حمایت مادی و معنوی سفارتخانه‌ها و نهادهای به ظاهر فرهنگی کشورهای دیگر توسط فیلمسازان ایرانی تولید می‌شود و به واسطه منابع خارجی صرف شده برای آن‌ها، به عنوان آثار بخش خصوصی معرفی می‌شوند و درنهایت نیز بازگشت سرمایه در آنها هیچ اولویت و اهمیتی ندارد.

علی احمدزاده البته تنها یک نمونه و مشتی نمونه خروار است برای نمایش چرخه‌ی معیوب سینمای ایران. سینمایی که در آن اساسا مسئله‌ی «اکران» اهمیت و جایگاهی ندارد و حتی اگر سرمایه‌ی ساخت یک فیلم را نهادهای دولتی جمهوری اسلامی هم نپردازند، بودجه‌ی ساخت فیلم از منابعی تامین خواهد شد که برایشان اساسا به نمایش درآمدن ساخته‌های یک کارگردان برای تعیین ادامه مسیرش اهمیتی ندارد و صرفا حضور جشنواره‌ای این آثار برایشان کفایت می‌کند.

نوشته موردی که تنها در سینمای ایران می‌توان دید؛ سرمایه‌گذاری بر فیلم سوم کارگردانی با دو فیلم اکران نشده!/ یک سوال؛ پول‌ این فیلم‌ها از کجا می‌آید؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«زیر نور ماه» و روحانی که نباید قهرمان باشد!

حدود پانزده سال پیش بود که سید رضا میرکریمی فیلم «زیر نور ماه» را ساخت. این فیلم که به اعتقاد بسیاری از اهالی سینما، یکی از آثار ارزشمند سینمای کشورمان محسوب می‌شود، در همان زمان قصد حضور در جشنواره کن فرانسه را داشت؛ اما پاسخ مسئولان این جشنواره شناخته شده به درخواست سازندگان «زیر نور ماه» گذاشتن شرطحذف سکانس پایانی فیلم برای حضور در این جشنواره بود. سکانسی که در آن بازیگر نقش اول فیلمپس از کش و قوس‌های فراوان لباس روحانیت را به تن می‌کند و در پی کمک به نوجوانی بزهکار است.

این درحالی است که تا قبل از این سکانس، تصویر نمایش داده شده از جامعه ایرانی در «زیر نور ماه»، تصویری منفی است که در آن بیشتر به نمایش مشکلات طبقه ضعیف جامعه پرداخته شده است و پسرک نوجوان قصه دزد است و تنها شخصیت زن داستان نیز به عنوان یک زن بدکاره معرفی می‌شود! پس حذف سکانس پایانی فیلم به معنای عدم تمایل شخصیت اصلی برای پوشیدن لباس روحانیت و همچنین حذف عنصر اصلاح‌گر در جامعه ایرانی است که نمایش حضور آن می‌تواند به عنوان عاملی برای اصلاح زشتی‌های موجود در این جامعه باشد.

گویا مسئولین جشنواره کن تمایلی نداشتند که یک روحانی، نقش قهرمان داستان را ایفا کند و ترجیح می‌دادند تصویر ارائه شده از جامعه ایرانی محدود به همین تلخی‌ها و آلودگی‌ها باشد.

«چند متر مکعب عشق» و تصویر واقعی از وضعیت اتباع افغانی

یکی دیگر از نمونه‌های آثاری که بسیاری از جشنواره‌های خارجی می‌خواستند با تغییر بخش‌هایی از آن، تصویر متفاوتی را از ایران به نمایش بگذارند، «چند متر مکعب عشق» بود. فیلمی به کارگردانی جمشید محمودی و تهیه‌کنندگی برادرش نوید محمودی که هر دو اصالتی افغانی دارند و برای فیلم اول خود را به سراغ یک داستان عاشقانه میان پسری ایرانی و دختری افغانی رفتند.

برادران محمودی در ارتباط با حضور این فیلم در جشنواره‌های خارجی و پیشنهاداتی که از سوی افراد مختلف برای حضور این اثر در جشنواره‌ها داده می‌شد، در گفت‌و‌گویی با مجله «نقد سینما» به موضوع جالبی اشاره کرده‌اند. جمشید محمودی در پاسخ به پرسشی در ارتباط با اینکه حضور در جشنواره‌های خارجی تا چه اندازه برای آن‌ها اهمیت داشته است، گفت: «واقعا مهم نبود. اتفاقا فیلم ما الان به یک سری از جشنواره‌ها رفته و اگر کنار گذاشته شده، بخش اعظم آن به خاطر مهربانی ما در این فیلم است. اگر پلیس ما در تونل برخورد دیگری می‌کرد، اتفاقاً شاید فیلم ما از نظر آن‌ها خیلی هم فیلم برگزیده‌ای می‌شد…»

اشاره کارگردان «چند متر مکعب عشق» به سکانسی است که در آن نیروهای پلیس برای گرفتن اتباع خارجی افغانی که به صورت غیرقانونی در ایران زندگی می‌کنند. تصویر نمایش داده شده از برخورد نیروهای پلیس با اتباع خارجی افغانی یک تصویر منطقی و همراه با احترام به این افراد است که در آن پلیس ایران به این افراد هیچگونه بی‌احترامی یا تعرضی نمی‌کند. تصویری که می‌توانست با نشان دادن چهره‌ای خشن از پلیس ایران و برخورد همراه با توهین و تحقیر آن‌ها با اتباع افغانستان، تبدیل به یک سوژه خوب برای اثبات نبود حقوق بشر در ایران بشود که البته این‌گونه نشد و به همین خاطر بود که با وجود ارزشمند بودن این اثر، پس از حضور در اسکار آن سال، نتوانست به جایزه‌ای دست یابد.

جالب آن که در ادامه همین مصاحبه، جمشید محمودی کارگردان «چند متر مکعب عشق» با اشاره به قسمت پایانی فیلم خود که سعی کرده بود با استفاده از یک عروسی خیالی برای دو شخصیت اصلی فیلم، مقداری از تلخی اثر را کاهش دهد، می‌گوید: «برخی به من گفتند این سکانس را بردار تا فیلمت را به جشنواره‌های معتبر بفرستیم. گفتم فیلم ما اینجوری ساخته شده است و همین‌طور هم خواهد ماند. البته عده‌ای دیگر می‌پرسند چرا پایان فیلم امیدوارانه‌تر نیست؟ اما به نظر من اگر جدا می‌شدند، خیلی تلخ‌تر بود.»

ماجرای پیشنهاد تهیه کننده فرانسوی به کارگردان «روزهای زندگی»

آبان ماه دو سال پیش بود که برنامه مناظره، یکی از قسمت‌های خود را به بررسی موضوع «سینمای جشنواره‌ای» اختصاص داده بود. در این برنامه نظرات مختلفی در ارتباط با حضور آثار ایرانی در جشنواره‌های خارجی و تاثیر این حضور بر جریان فیلمسازی در کشورمان مطرح شد. نکته جالب توجه این نشست خاطره‌ای بود که پرویز شیخ‌طادی کارگردان فیلم سینمایی «روزهای زندگی» آن را نقل کرد: «در سال ۸۶ از فرانسه تهیه کننده‌ای ایرانی برای ساخت فیلمی با من تماس گرفت و گفت، یک شرط دارم که باید با موضوع کشور خودت و همسایه ایران، فیلمی بسازی و باید در آن انتقاد کنی و من به دلیل انتقاد آن را نپذیرفتم…»

این خاطره تنها به عنوان مشتی نمونه خروار، برای بیان عمق غرض‌ورزی برخی کشورها با جمهوری اسلامی و تلاش آن‌ها برای نمایش چهره‌ای نادرست از ایران در افکار عمومی مردم جهان است.

البته در این زمینه موارد عکسی نیز وجود دارد که ذکر برخی از آن‌ها‌ برای رعایت اصل انصاف ضروری است. کیانوش عیاری فیلمنامه‌نویس و کارگردان سینما در دیدار دست‌اندرکاران سینما با مقام معظم رهبری در سال ۸۵ به نقل خاطره‌ای از حضور فیلم «آبادانی‌ها» در جشنواره کن می‌پردازد: «حدود دوازده سال پیش سال ۱۳۷۲ فیلم آبادانی‌های بنده برای فستیوال کن انتخاب شد. مسئول فستیوال مستقیما به منزل ما زنگ زد و گفت که شما بایستی بخشی از صحنه های فیلم بسیار سیاه و تیره خودتان را کم کنید تا این فیلم قابل نمایش در فستیوال کن باشد.»

بدون شک همه جشنواره‌های خارجی به دنبال اجرای اهدافی سیاسی در جهت مخالف منافع جمهوری اسلامی نیستند ولی ذکر همین چند مورد نشان‌دهنده این است که بسیاری از جشنواره‌ها- علی‌الخصوص جشنواره‌های اصلی- برخلاف آنچه که در محافل روشنفکری بیان می‌شود آثار مورد نظر خود را بدون گرفتن پز دموکراسی و آزادی بیان، مطابق با منویات خود تغییر می‌دهند تا پیامی مشخص را به مخاطبان و فعالان سینمایی جهان منتقل کنند و این فقط در سینمایی شبه‌روشنفکری مانند ایران است که گمان می‌شود جشنواره‌ها صرفا باید ویترین فیلم‌های تولیدی سالانه باشند و هیچ جهت‌گیری خاصی را منتقل نکنند.

نوشته یک بررسی موردی: چرا جشنواره‌های خارجی خواهان تغییر در فیلم‌های ایرانی برای شرکت در فستیوال‌‌ها هستند؟/ گزارش «سوره سینما» از آثاری که جشنواره‌های خارجی خواهان اعمال تغییرات در آن بودند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.