ارتباط سینما و ادبیات، پیوندی دیرینه و پربار است. کتاب‌های بسیاری هستند که روی پرده نقره‌ای یا صفحه تلویزیون جان دوباره گرفتند و به اثری ماندگار در فرهنگ عامه تبدیل شدند.

در ادامه به برخی از مطرح‌ترین این موارد اشاره می‌کنیم.

سه‌گانه «ارباب حلقه‌ها» (The Lord of the Rings) برگرفته از کتابی اثر جی. آر. آر. تالکین

این اقتباس یک دستاورد سینمایی بی‌نظیر محسوب می‌شود و پیتر جکسون با وفاداری به روح حماسی و عاطفی کتاب، دنیای آن را با جزئیاتی خیره‌کننده به تصویر کشید. این سه‌گانه برنده ۱۷ جایزه اسکار شد.

«پدرخوانده» (The Godfather) بر اساس کتابی اثر ماریو پوزو

فرانسیس فورد کاپولا رمان پوزو را که اگرچه پرفروش اما از نظر منتقدان چندان جدی گرفته نمی‌شد، به یک شاهکار سینمایی تبدیل کرد. فیلم با تمرکز بر مضامین قدرت، خانواده و رؤیای آمریکایی، فراتر از یک فیلم گانگستری رفت و به بررسی جامعه آمریکا پرداخت.

«هری پاتر» (Harry Potter) برگرفته از کتاب جی. کی. رولینگ

این مجموعه، یک پدیده فرهنگی جهانی را ایجاد کرد. فیلم‌ها با رشد بازیگران و مخاطبانش، لحن تاریک‌تری به خود گرفتند و توانستند حس جادو، دوستی و ماجراجویی کتاب‌ها را به طور گسترده به مخاطبان در تمام سنین انتقال دهند.

«بربادرفته» (Gone with the Wind) بر اساس کتابی از مارگارت میچل

این فیلم یکی از بزرگ‌ترین و پرخرج‌ترین تولیدات تاریخ سینمای کلاسیک هالیوود است. داستان عشق و جنگ در دوران جنگ داخلی آمریکا، به یک اثر نمادین تبدیل شد و جایزه اسکار بهترین فیلم را کسب کرد.

«رستگاری در شاوشنک» (The Shawshank Redemption) برگرفته از رمان کوتاه «ریتا هیورث و نجات از شاوشنک» از استفان کینگ

این فیلم به عنوان یکی از محبوب‌ترین و امیدبخش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما شناخته می‌شود و در برخی نظرسنجی‌ها به عنوان برترین فیلم تاریخ سینما از آن یاد می‌شود.

«بازی تاج‌وتخت» (Game of Thrones) بر اساس مجموعه رمان «ترانه یخ و آتش» اثر جورج آر. آر. مارتین

این سریال با ترکیب سیاست‌های پیچیده، شخصیت‌های چندبعدی و عناصر فانتزی، به یک پدیده جهانی تبدیل شد. اقتباس آن به سازندگان اجازه داد دنیایی وسیع با داستان‌های موازی را به شکلی روایت کنند که در یک فیلم سینمایی ممکن نبود.

«مردگان متحرک» (The Walking Dead) برگرفته از کمیک‌بوک اثر رابرت کرکمن

این سریال با اقتباس از یک کمیک‌بوک محبوب، ژانر زامبی را احیا کرد و به بررسی بقای انسان در یک جهان پسا-آخرالزمانی پرداخت.

از طرف دیگر اقتباس ادبی در سینمای ایران نیز سابقه‌ای طولانی دارد و به دهه‌های ابتدایی شکل‌گیری سینمای حرفه‌ای ایران بازمی‌گردد. فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۸ که از داستان «عزاداران بیل» غلامحسین ساعدی اقتباس شده بود، نقطه عطفی در این زمینه محسوب می‌شود.

ازجمله مهم‌ترین فیلم‌های ایرانی که در این فهرست قرار می‌گیرند می‌توان به «گاو» (داریوش مهرجویی، ۱۳۴۸)، «شازده احتجاب» (بهمن فرمان‌آرا، ۱۳۵۳)، «گاو خونی» (بهروز افخمی، ۱۳۸۱)، «شب‌های روشن» (فرزاد مؤتمن، ۱۳۸۱)، «تنگسیر» (امیر نادری، ۱۳۵۲)، «داش آکل» (مسعود کیمیایی، ۱۳۵۰)، «مهمان مامان» (داریوش مهرجویی، ۱۳۸۲)، «آرامش در حضور دیگران» (ناصر تقوایی، ۱۳۵۱)، «درخت گلابی» (داریوش مهرجویی، ۱۳۷۶)، «خواهران غریب» (کیومرث پوراحمد ۱۳۷۴)، «فروشنده» (اصغر فرهادی ۱۳۹۴)، «اینجا بدون من» (بهرام توکلی ۱۳۸۹)، «بی همه چیز» (محسن قرایی ۱۳۹۹)، «باغ کیانوش» (رضا کشاورز حداد ۱۴۰۲)، «آپاراتچی» (قربانعلی طاهرفر ۱۴۰۲)، «چشم‌هایش» (بهمن فرمان‌آرا، ۱۴۰۴) و… اشاره کرد.

نوشته فیلم و سریال‌هایی که از دل کتاب‌ها بیرون آمدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مارتین در بلاگ شخصی خود نوشت: «پروژه «۹ سفر دریایی»، سریالی در رابطه با سفرهای افسانه‌ای کشتی مار دریا، که قرار بود لایو اکشن باشد را به انیمیشن تغییر دادیم. اقدامی که من کاملاً از آن حمایت می‌کنم. با توجه به محدودیت‌های بودجه، ورژن لایو اکشن این پروژه به شکل سرسام‌آوری هزینه‌بر می‌شد، زیرا نصف این مجموعه و اتفاقات آن در دریا صورت می‌گیرد و هر هفته می‌بایست بندری متفاوت ساخته می‌شد؛ از دریفت‌مارک و لیس تا جزایر بازیلیسک و ولانتیس تا کارث و … و همین‌طور ادامه دارد. جهان بسیار وسیعی در این پروژه وجود دارد و شانس ما برای نشان دادن همه آن در فضای انیمیشن خیلی بیشتر است. با این وجود ما در حال حاضر سه پروژه انیمیشنی در دست ساخت داریم.»

ددلاین در سال ۲۰۲۱ گزارش داد که اچ‌بی‌او به دنبال توسعه دادن جهان «بازی تاج‌وتخت» خود با یک پروژه سه گانه است. این اسپین آف سه گانه شامل «۹ سفر دریایی» یا همان مار دریا، فلی باتم و ۱۰ هزار کشتی می‌شود. از این سه، پروژه مار دریا ساختار کامل‌تری داشت، و تیم سازنده آن برای توسعه این پروژه کاملاً آماده بودند. همچنین در سال‌های گذشته صحبت‌هایی در رابطه با توسعه ورژن انیمیشنی «بازی تاج‌وتخت» برای اچ‌بی‌او مکس مطرح شده است.

مارتین همچنین در این بلاگ در رابطه با وضعیت دیگر پروژه‌های انیمیشنی خود اظهار داشت: «هیچ‌کدام از آن‌ها همچنان چراغ سبز نگرفته‌اند، اما به نظرم تا حرکت به گام بعدی تعدادی از این پروژه‌ها فاصله‌ای نداریم. همزمان با آغاز دور آخر توسعه اسپین آف‌های سریال «گات» در چند سال گذشته، ما چهار ایده برای سریال‌های انیمیشنی داشتیم، و طی این چند سال افراد مستعدی ما را همراهی کرده‌اند. همه چیز از اتاق نویسندگان و خلاصه‌ها تا طرح کلی و فیلم‌نامه طبق برنامه پیش رفت… اما سر آخر دو تا از پروژه‌های اورجینال متعاقباً کنار گذاشته شدند.»

مارتین ادامه داد: «شمایی که در چند سال گذشته گزارش‌های من را خوانده‌اید به یاد دارید که من ترجیح می‌دهم از کلمه «کنار گذاشتن» استفاده کنم تا «مسکوت گذاشتن»، زیرا در هالیوود هیچ چیز برای همیشه ساکت نمی‌ماند، و پروژه‌ای که یک سال به روی تاقچه رها می‌شود می‌تواند چند سال بعد به کار گرفته شود. همچنان امیدوارم که بتوانیم داستان‌هایی که کنار گذاشتیم را در شکلی دیگر ارائه کنیم؛ شاید به صورت رمان گرافیکی.»

«آیا آن‌ها هیچ‌وقت ساخته و پخش خواهند شد؟ واقعاً نمی‌دانم. هیچ چیز در هالیوود قطعی نیست.»

نوشته انیمیشن «بازی تاج‌وتخت» در دست تولید! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

خطر لوث شدن داستان وجود دارد.

نوشته درس‌هایی از فیلمنامه/ قسمت شانزدهم/ بازی تاج‌وتخت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جرج آر مارتین در مصاحبه‌ای با نشریه نیویورک تایمز اشاره داشت که هیچ رابطه‌ای با سریال جدید اچ‌بی‌او ندارد. او اشاره داشت که در چهار فصل اول «بازی تاج‌وتخت» رابطه نزدیکی با رابرت کاندال مدیر پروژه داشت اما هیچ همکاری با دیوید بینیوف و دن وایز دیگر مدیران پروژه نداشت. وقتی مصاحبه گر از مارتین پرسید که چرا دیوید بینیوف و دن وایز او را از دنیایی که خلق کرده، کنار گذاشتند، مارتین گفت که باید از آن دو بپرسید.

مدیران پروژه مسیر متفاوتی را با دنیای خلق شده در رمان‌ها در پیش گرفتند و مارتین نگران عاقبت کار بود. ناگفته نماند که دن وایز قبل از شروع فصل ششم با مارتین ملاقاتی یک هفته‌ای داشت تا از آخر داستانی که نویسنده در نظر داشت، با خبر شود. اما مدیران ‌اچ‌بی‌او سرمایه‌گذاری سنگینی در پروژه کرده بودند و نمی‌توانستند منتظر مارتین بنشینند. مارتین در وبلاگ شخصی خود اعلام کرد که حتی یک اپیزود هم برای فصل ششم نخواهد نوشت و قصد تمرکز برای نوشتن قسمت بعدی رمان را دارد.

مارتین در این بلاگ گفت: نوشتن یک اپیزود حداقل یکماه وقت من را خواهد گرفت. مضاف بر این مسئله، وقتی مدیران پروژه مسیر داستان را تغییر دادند، نوشتن یک اپیزود ممکن است تا شش هفته وقت من را بگیرد و من امکان این سرمایه گذاری وقتی را ندارم.

شبکه اچ‌بی‌او بعد از این مسئله از مارتین صرفا جهت تبلیغات استفاده می‌کردند و او را به مراسم‌ها و گردهمایی‌هایی مختلف برای نمایش می‌آوردند.

اگر جزء کسانی بودید که فکر کردید «بازی تاج‌وتخت» همزمان با کمپین ریاست جمهوری هیلاری کلینتون مملو از عناصر قدرت دهی به زنان (Women’s empowerment)  بود، پس  منتظر «خاندان اژدها» باشید. گویا شبکه اچ‌بی‌او به این نتیجه رسیده است که دز سیاست آنان کافی نبوده و نیاز به پروپاگاندای بیشتری دارد. امیلی کری ستاره مجموعه جدید، گفت که «زن ستیزی» محور اصلی این سریال است. برخی از کاربران اینترنتی به کنایه نوشته‌‌اند که آیا در دنیایی افسانه‌ای پر از اژدها و وایت واکر هست هم در حق زنان اجحاف می‌شده است؟!

کری نقش نوجوانی الیسنت هایتاور را در سریال بازی خواهد کرد. او در مصاحبه‌ای گفت: کاراکتر من در مقابل زن ستیزی ایستادگی نخواهد کرد و مظلوم باقی می‌ماند. او نمی‌داند که چه طوری باید از حق و حقوق خود دفاع کند. او در آینده از تصمیماتی که در جوانی گرفته، پشیمان خواهد شد. اما دلیل علاقه شدید من به این سریال، نحوه به تصویر کشیدن مظلومیت زنان و زن ستیزی در این دنیا (افسانه‌ای) است. ما رنج و مشقت آنان در این دنیای بی رحم را نمایش خواهیم داد.

کری افزود: این مجموعه به داستان این دو زن و مواجهه آنان با مرد سالاری دامن می‌زند. من معتقدم که کاراکتر راینیرا یک مبارز است؛ او جواب «نه» را نمی‌پذیرد. اما این دو کاراکتر برخورد متفاوتی با دنیای اطرافشان خواهند داشت. ممکن است مردم، خود را راینیرا ببینند و ممکن است عده‌ای نیز خود را در الیسنت ببینند. مجموعه «خاندان اژدها» گفتمانی پیرامون زن ستیزی ایجاد خواهد کرد. ما فقط به مصائب زنان و مرد سالاری نمی‌پردازیم، ما قصد کنکاش در رنج‌های زنان و مظلومیت آنان نیز داریم.

بنا بر گقته‌های خالقان سریال، نشان دادن زن ستیزی محوریت اصلی خواهد بود و این حقیقت که مردها ترجیح می‌دهند نابود شوند تا یک زن بر مسند قدرت بنشیند در سریال به نمایش درخواهد آمد. البته آنان گفتند که عمدا قصدشان نمایش این مسئله نبود اما محصول نهایی اینطور شد!

نکته مهم از صحبت‌های بازیگران و خالقان سریال این است که آیا فرد غیر چپ‌گرایی در کره زمین وجود دارد که فکر کند در حق زنان در «بازی تاج‌وتخت» اجحاف شده بود؟ یک دختر بچه با سوزن پادشاه وایت واکر‌ها را کشت. دنریس کل وستروس را سوزاند. جادوگر مو قرمز نیمی از مردهای سرزمین‌های شمالی را مسحور خودش کرده بود. رئیس شمال خواهر جان اسنو بود. رئیس هر سرزمین روی نقشه، یک زن بود. رئیس لنیستر‌ها زن بود. رئیس دریاداران زن بود. رئیس پولدارها زن بود. در پایان فصل هشتم، یک مرد وجود نداشت که یک قاطر از خودش داشته باشد! در حق زنان در دنیای «بازی تاج‌وتخت» به همان اندازه‌ای اجحاف شده است که در حق کایلی جنر. وقتی صبح از خواب بیدار شود و ببیند خدمه خانه به جای ده طعم آبمیوه و ده مدل غذا، هفت طعم آبمیوه و شش جور غذا مقابلش قرار داده‌اند.

نوشته پیش درآمد «بازی تاج‌وتخت» زنانه‌تر از همیشه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.