این برنامه با موضوع «الزامات سینمای ملی  ایران» پیش بینی شده و میهمانان ضمن ارائه سخنرانی و گفت و گو، پاسخ گوی پرسش‌های حاضران خواهند بود.

بر پایه این خبر، «موقعیت کنونی سینما و موانع دستیابی به سینمای ملی، نقش و سهم سینماگران و دستگاه‌های سینمایی در شکل دهی سینمای ملی، مهمترین موانع تحقق سینمای ملی، رقابت سینمای ملی و بین‌الملل، سازمان سینمایی، بنیاد سینمایی فارابی و حوزه هنری و سایر نهادهای دولتی یا خصوصی در مسیر رسیدن به سینمای ملی» از جمله محورها و موضوعات این برنامه است.

برنامه «سینماگپ» حوزه هنری با اهدافی چون: «بررسی ضرورت‌ها و نیازهای سینمای ایران»، «ارائه دیدگاه‌ها و نظرات کارشناسان و صاحب نظران»، «انتقال تجارب اساتید سینما»، «کالبدشکافی چالش‌های مدیریت سینما» و … توسط روابط عمومی و محافل سازمان سینمایی حوزه هنری طراحی شده است.

استفاده از این برنامه برای عموم آزاد است و علاقمندان می‌توانند روز دوشنبه طی ساعت ۱۶ تا ۱۸ در سالن تماشاخانه مهر حوزه هنری از آن استفاده نمایند.

نوشته مسعود جعفری‌جوزانی میهمان برنامه «سینماگپ» حوزه هنری می‌شود/ الزامات سینمای ملی ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینمای‌مان قانونمند نیست

جبار آذین: همانطور که خانم دکتر اشاره کردند ضرورت ایجاد کارگروهی به نام خانواده پژوهشی در حوزه سینما حس می شود. این مساله بسیار مهم است و کاش اجرایی شود اما متاسفانه به دلایل مختلفی این اتفاق نخواهد افتاد و اگر هم اتفاق بیفتد صرفا جنبه نمایشی خواهد داشت. سینما برای آنکه ملی، مردمی و خانوادگی شود موانع بسیاری پیش رو دارد. ما در کشورمان سینمای ملی نداریم. البته در چندین اثر سینمایی سعی شده است که ویژگی های ایرانی لحاظ شود اما کلیت سینمای‌مان فاقد چنین ویژگی است. مهم ترین مانع  بر سر سینمای ما برای ملی و مردمی و خانوادگی شدن این است که اساسا سینما در کشور ما قانون تبیین شده ای ندارد. در قانون اساسی ما کلا چند خط در مورد سینما نوشته شده که در آن به کاربردها و ویژگی های سینمای ملی اشاره ای نشده است. آنچه که در کشور ما به عنوان قانون در سینما تعریف شده است کاملا سلیقه ای است. در واقع سینما در کشور ما قانونمند نیست و به همین دلیل این سینما به بازار مکاره شبیه شده است که هر کس در آن ساز خود را می زند. کسانی کرسی‌دار سینما شده اند که پیش از آنکه منتخب فرهنگ و هنر باشند، منتخب سیاست هستند. مدیران فرهنگی ما از میان سیاسیون انتخاب می شوند و با تغییر هر دولت وزرا نیز عوض می شوند و در وزارت ارشاد که متولی قانونی سینمای کشور است دگرگونی به وجود می اید. بعضا، دیده ایم افرادی رئیس سازمان سینمایی می شوند که حتی از کنار سینما عبور نکرده اند و هیچ دانش سینمایی یا هنری ندارند. خب چنین فردی چه دستاوردی برای سینما خواهد داشت؟

الناز نعمتی: ممکن است بسیاری از کارگردان ها همانطور که خانم دکتر فردوسی اشاره کردند از ممیزی گله کنند و واقعیت هم این است که ممیزی در سینمای ما دست و پا گیر است و وقتی هم کارگردان ها به مسایل اجتماعی و معضلات خانوادگی می پردازند به سیاه‌نمایی محکوم می شوند.

جبار آذین: بحت ممیزی و خط قرمزهایی که در سینمای ما وجود دارد برخواسته از یک تعریف قانونی و تخصصی نیستند. مدیران بر اساس سلیقه خود به هنر و سینما نگاه می کنند و این موضوع هنرمندان را دچار سردرگمی کرده است. فیلمی در دهه هفتاد تولید و حتی اجازه اکران پیدا نمی کند، در دهه هشتاد از تلویزیون پخش می شود. این موضوع نشانگر آن است که ما در سینما حتی در مورد سانسور هم سازوکار مشخصی نداریم.

متولی قانونی سینما در کشور ما همانطور که اشاره کردم وزارت ارشاد است اما سینما در کشور ما ملوک الطوایفی اداره می شود و هرکس ساز خود را می زند. وزارت ارشاد قوانین خود را دارد، حوزه هنری و تلویزیون هم قوانین خاص خود را دارند.

ما در سینما کمبود سوژه یا کارگردان‌هایی که به مسایل جامعه و خانواده بپردازند کم نداریم. برخی از فیلم‌های خانم ها رخشان بنی اعتماد، پوران درخشنده و تهمینه میلانی آثاری درخشان در زمینه آسیب شناسی جامعه هستند. فیلم «هیس دخترها فریاد نمی زنند» یک اثراجتماعی قابل تامل است که حرف‌های ناگفته جامعه را بدون شکستن هنجارها و خطوط قرمز بیان کرده و به درستی به خانواده ها هشدار می دهد. البته من قبول دارم که سانسورهای سلیقه ای موانع زیادی برای کارگردان ها ایجاد می کند.

در مورد سیاه نمایی که عنوان کردید هم باید بگویم متاسفانه سینمای اجتماعی ما حد وسط ندارد. به این معنا که در برخی از فیلم ها آنقدر فقر و فلاکت و بدبختی نشان داده می شود که مخاطب زده می شود و در برخی آثار همه چیز گل و بلبل نمایش داده می شود که این هم واقعیت ندارد. یک فیلم اجتماعی خوب هرگز نگاهی تک بعدی به جامعه و خانواده ندارد. به این معنا که در کنار نشان دادن فقر و سیاهی ها باید نگاه امیدوار و ایمان مردم نیز بازتاب پیدا کند. چرا در کنار فقر، نعمت در کنار بی ایمانی، ایمان و در کنار جهل، علم نشان داده نمی شود؟ نتیجه نگاه های تک بعدی می شود تلخی فزاینده ای که به جامعه تزریق می شود آنهم جامعه ای که در برهه زمانی فعلی دچار مشکلات است و با گرانی و مسایل دیگر دست و پنجه نرم می کند.

خانواده‌ها نیاز به تماشای فیلم‌هایی دارند که زیربنای آنها تعلیم و تعلم باشد

سیما فردوسی: خانواده ها به شدت نیاز دارند فیلم هایی را تماشا کنند که زیربنای آنها تعلیم به کودکان و نوجوانان باشد چراکه اغلب خانواده ها در مورد نوع رفتار با بچه ها مشکل دارند و سردرگم هستند. خانواده ها نمی دانند در این موارد باید از چه کسی سوال کنند و چه منبعی داشته باشند. گاهی به برنامه های ماهواره ای و گاهی به کتاب‌هایی متوسل می‌شوند که در غرب نوشته شده و با سبک زندگی ما سازگار نیست. اگر بخواهیم ریشه ای کار کنیم و بزه کاری و اعتیاد و خشونت و به بیراهه رفتن نوجوانان را کاهش دهیم چاره ای نداریم جز تعلیم و تربیت که می‌توانند در فیلم‌های خانوادگی لحاظ شوند.

اگر خانواده‌ها بدانند پشت یک فیلم تحقیق و مشاوره و پژوهش وجود داشته با خیال راحت به آن فیلم استناد کرده از آن می‌آموزند. خانواده ها مدام از ما می پرسند که چگونه باید با فرزند نوجوان خود برخورد کنند. آیا اجازه دهند شب دیروقت به منزل بیاید؟ آیا باید او را محدود کنند؟ نکند با محدود کردن بدتر فرزند نوجوان‌شان را به لجبازی وادار کنند و… اینها فقط گوشه ای از سوالاتی است پدرها و مادرها دارند و جوابی برای‌شان در رسانه ها وجود ندارد. سینما اما مدیومی فراگیر است و در صورتی که فیلمی با پشتوانه تحقیق و مشاوره تولید شود می‌تواند به خانواده نحوه‌ی صحیح برخورد با فرزندان را آموزش دهد.

الناز نعمتی: بسیاری از خانواده ها عادت به تماشای سریال های ضعیف ترکیه دارند که اغلب شان داستان های بسیار سطح پایینی دارند اما در همین داستان ها سبک زندگی ای ترویج می‌شود که خوشایند هیچ خانواده ایی نیست. اعضای هیچ خانواده ای دوست ندارند خیانت ببینند و خانواده از هم پاشیده شود اما در این سریال ها و حتی برخی از فیلم‌های وطنی قبح روابط خارج از خانواده از بین رفته است. از نظر علم ارتباطات آیا تماشای چنین اثاری می‌تواند در مدت زمان طولانی فرهنگ و سبک زندگی خانواده را عوض کند؟

عبدالله بیچرانلو: پس از سال ۸۸ که فضای جامعه ملتهب شد و واکنش جامعه این بود که به سمت مسایل اجتماعی رفته و این موضوع برای‌شان اولویت پیدا کرد. شبکه فارسی وان دقیقا دهم مرداد سال ۸۸ شروع به کار کرد. این شبکه بر اساس سه سال مطالعه راه اندازی شد و مدیران آن مدعی بودند که این شبکه بر اساس ذائقه مخاطبان ایرانی تولید برنامه خواهد کرد. پس از این شبکه جم کلاسیک و… شروع به کار کردند و تا سال ها این شبکه ها پرطرفدار بودند تا اینکه موج شبکه های ماهواره ای فارسی زبان تا حدی خوابید. در حال حاضراین موج در فضای ویدئویی ادامه پیدا کرده است چراکه ریتم ماهواره با ریتم سریع این روزها زندگی خانواده ها سازگار نبود. برای مثال یک سریال ترکیه ای دو سال کش می اید در حالی که مخاطب می تواند کل سریال را در عرض یک روز دانلود کرده و در عرض کمتر از یکماه ببیند. پس فضای مجازی ریتم زندگی مردم را عوض کرده و به آن شتاب داده است. با این اوصاف مدل مصرف رسانه ای مردم هم عوض شده است. حتی در حال حاضر کارگردان های سینمای ایران هم به‌دنبال سریال سازی برای شبکه نمایش خانگی هستند چون مردم دوست دارند سریال را در یک پک خریداری کرده و به سرعت تماشا کنند. مردم سریال هایی مانند «شهرزاد»، «گلشیفته»، «ساخت ایران» و… را خریداری کرده و همه قسمت های آن را با سرعت تماشا می کنند. مخاطب وقتی سریالی را در عرض مدت کوتاهی می بیند به شدت تاثیر پذیری اش بالا رفته و همان اصطلاح غوطه ور شدن که به کار برده بودم برایش پیش می اید.

خانواده ها در این فضای شبه ایزوله قرار می گیرند و در طی چند روز فکر و دغدغه شان فقط موضوع و شخصیت های آن فیلم یا سریال می شود. خب مسلما قرار گرفتن در چنین جوی روی ذهنیت و تفکرات اعضای خانواده تاثیر می گذارد. در چنین فضایی مخاطب دیگر به این فکر نمی کند که این قصه ها و روابط چقدر به فرهنگ ما شبیه هست یا نیست و فقط به قصه و آدم های آن و سرنوشت شان فکر می‌کند. تکرار تماشای چنین سریال هایی باعث می شود این نوع سبک زندگی برای مخاطب عادی جلوه کرده  و قبح روابط خارج از خانواده برای اعضای آن بشکند.  برای مثال شبکه فارسی وان این روند را به آهستگی آغاز کرد. این شبکه در ابتدای فعالیت اش که مقارن با ماه مبارک رمضان بود حتی اذان پخش می کرد و یا در روزهای عزاداری و شهادت از پخش برنامه ها و سریال های کمدی و شاد پرهیز می کرد. فارسی وان با چنین ترفندی مخاطب  ایرانی و خانواده ها را جذب کرد چراکه خانواده ها حس می کردند این شبکه سالم است و می توانند در کنار اعضای خانواده برنامه های آن را تماشا کنند. ولی دوز اباحه گری اش را کم کم افزایش داد و این ترفند یعنی قبح ریزی تدریجی روی خانوادها اثر گذاشت.

این یک روند ده ساله است و جامعه ایران نزدیک به ده سال در معرض این شبکه ها بوده و متاسفانه اثرپذیری هم داشته است.

الناز نعمتی: بنظرتان سینمای ما این توان را دارد تا در مقابل چنین جریانی بایستد؟ بیشتر بنظرمی رسد سینمای ما سعی دارد خود را شبیه به این جریان کند.

عبدالله بیچرانلو: فرمول اساسی در سینمای ایران برای فروش تابو شکنی است. این حرف کاملا مستند و نتیجه تحقیقی است که پیشتر در قالب یک مقاله منتشر کرده ام. این تابوها لزوما اخلاقی نیستند و می‌توانند سیاسی و… باشند. حتی آقای حاتمی کیا هم وقتی بخواهد فیلمش پرفروش باشد باید تابوشکنی کند. مثلا در فیلم «به رنگ ارغوان» یک مامور اطلاعات به تصویر کشیده شده که تمرد می کند. یا مثلا داستان فیلم «اخراجی ها» نوعی تابوشکنی در فیلم های دفاع مقدس محسوب می‌شد و به همین خاطرمورد اقبال قرار گرفت.

آقای آذین به درستی در مورد ممیزی ها در سینمای اران صحبت کردند. بسیاری از خط قرمز ها در سینمای ایران به شدت سلیقه ای هستند و کارگردان های سینمای ایران با نکته سنجی سراغ تابوهایی می روند که قبلا نزدیک شدن به آنها غیرممکن بود و اما حالا با عوض شدن وزیر و فلان مسئول سینمایی می توانند به آن نزدیک شوند. در حال حاضردر فیلم های کمدی این منوال به شدت دیده می شود. مثلا در کمدی به اصطلاح  خانوادگی «طبقه حساس» کلی شوخی های اروتیک مطرح شده بود. خواننده بودن زن‌ها در ایران یک تابو محسوب می شود و کارگردان‌ها دقیقا به همین خاطر سراغ این موضوع رفته و سعی دارند با ترفندهای مختلف مانند دابسمش آن را در فیلم های‌شان بگنجانند.  در فیلم «سارا و آیدا» دو دختر در ماشین آواز دابسمش می کنند و کلی هم مورد اقبال مخاطب قرار می‌گیرد و… نمونه های از این دست در حال حاضر در سینما بسیار دیده می شود.

ضمن اینکه بخشی از تاثیرات سینما کاملا فرامتنی هستند. مانند دنباله روی مردم از سبک زندگی سلبریتی‌ها. مردم صفحات اجتماعی سلبریتی ها را دنبال می کنند و مدام در حال پیگیری این هستند که فلان بازیگر یا فوتبالیست یا خواننده چه مدل لباسی می‌پوشد، چه چیزهایی خریداری می کند، چه تفریحاتی دارد و… اتفاقا برای جوانان حضور فرامتنی سلبریتی ها مهم تر است. مثلا در همین سریال که آقای آذین به آن اشاره کردند دو بازیگر جوان حضور دارند که در سریال نوعی پوشش دارند و بیرون از آن نوعی دیگر و آنچه برای مخاطب مهم است همان شخصیت حقیقی این بازیگران و سبک زندگی شان است.

الناز نعمتی: از شما عزیزان بخاطر حضور در این میزگرد و مباحث خوب و مفیدی که مطرح کردید تشکر می‌کنم لطفا به عنوان جمع بندی اگر مطلبی باقی مانده بفرمایید.

سیما فردوسی: معتقدم حتما باید بزرگان سینما و مسئولان و کارشناسان اتاق فکری برای تولیدات سینمایی داشته باشند. بی شک، ما روانشناسان و جامعه شناسان و همه همکارانی که در حوزه علوم انسانی دستی بر آتش دارند به یاری ایشان خواهیم شتافت.  مردم و خانواده ها نیازمند به سینمایی هستند که از بطن جامعه برآمده باشد و در آن تعلیم و تعلم در اولویت باشد. امیدوارم مسئولان این امر را جدی گرفته و برایش دستورالعمل هایی را اتخاذ کرده و در اختیار فیلمسازان قرار دهند و برایش تضمین اجرایی داشته باشند. سینما با مخاطبی هشتاد میلیونی طرف است پس باید این مدیوم جدی گرفته شود و برایش وقت گذاشته شود.

جبار آذین: ما هم نیاز به نیروی متخصص و متبحر در تمام زمینه های فرهنگی و هنری و اجتماعی داریم و هم نیازمندیم که نگاه مسئولان متحول شود. به این معنا که ما هرچقدر هم در مورد مسایل و مشکلات اجتماعی صحبت کنیم تا وقتی که مسئولان ما با همراه نباشند بی فایده خواهد بود. مسئولان فرهنگی کشور باید با جامعه و زمانه همراه شوند و سینماگران را یاری کنند. سینما ابزاری تاثیرگذار است و حتی در برخی از کشورها به آن به دید دانشگاه نگاه می‌کنند. اگر قرار است سینمای ما نیز اثرگذار شود لازم است در همه بخش های آن تغییراتی ایجاد شود.

مسئولان سینمایی باید افرادی هنرمند و فرهیخته باشند، سینماگران باید دغدغه مردم و خانواده را داشته باشند و از این هنرمندان حمایت شود. ما جوانان فیلمساز مستعد که دارای بینش و دانش هستند کم نداریم اما بودجه ای برای هنرنمایی در اختیار ندارند. اگر از این جوانان حمایت شود یعنی حمایت ها در سینما جنبه عمومی پیدا کند قطعا این جوانان می‌توانند فیلم‌هایی درخشان و دغدغه‌مند بسازند.

عبدالله بیچرانلو: سبک زندگی در ایران به سرعت در حال تغییر است و در دهه اخیر به سمت اجتماعی شدن پیش می رود. شاخک های سینما همیشه تیز است و پس از سال ۸۸ هم اولین مدیومی بود از نظر اجتماعی به این قضیه واکنش نشان داد. پس مشکل سینما عدم شناخت جامعه نیست چراکه هنرمندان شاخک های تیزی دارند و بخوبی از بطن جامعه و آنچه در آن می گذرد باخبرند. حالا و پس از این شناخت جنبه تعلیمی و آگاهی بخشی است که سینما باید در آن نقش ایفا کند. سینما می تواند به طرح مسائل و مشکلات و معضلات بپردازد اما در مورد آگاهی بخشی و تعلیم باید مشاوران علوم اجتماعی را در کنار خود داشته باشد.

نوشته لزوم تشکیل «اتاق فکر» برای تولید آثار سینمایی اجتماعی و خانوادگی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

الناز نعمتی: باتشکر از تشریف فرمایی اساتید عزیز، لطفا در ابتدای جلسه به این سوال که بی شک پرسش بسیاری از خانواده هاست پاسخ دهید. اینکه سینما در کشور ما تا چه حد بر خانواده اثرگذار بوده و آیا سینمای اجتماعی ما توانسته است به رسالت اصلی خود در زمینه تاثیرگذاری مثبت بر خانواده عمل کند؟

شناخت سینماگران از جامعه و خانواده اندک است

جبار آذین: سینما به عنوان هنر، صنعت و رسانه می‌تواند ابزار مناسبی باشد برای ایجاد ارتباط اجتماعی و طرح مسایل و مشکلات جامعه و خانواده ها که اولین نهاد اجتماعی محسوب می‌شوند. ما در کشورمان صنعت سینما نداریم و در مورد هنر و رسانه بودنش هم جای بحث وجود دارد. اگر به راستی ما هنرمندان کاربلدی داشته باشیم که افزون بر دانش و تجربه سینمایی دارای شناخت مناسبی از خانواده باشند می توانیم ادعا کنیم که سینمای خانواده محور هم در سینما داریم اما پیش از انقلاب و پس از انقلاب فیلم های فراوانی منتسب به خانواده و جامعه در سینمای مان تولید شده اند که آثار اندکی ویژگی های جامعه و خانواده های ایرانی را بازتاب داده اند. به عبارتی ما در جامعه ای زندگی می کنیم که دارای ویژگی ها و مختصات خاص تحت عنوان جمهوری اسلامی است به این معنا که ما دارای فرهنگ ایرانی اسلامی هستیم و اگر قرار است فیلمی برای مخاطب سینما در کشور ایران تولید شود این ویژگی ها باید به عنوان بستر قصه ها لحاظ شود اما این اتفاق در سینمای به ندرت افتاده است. چرا؟ چون برخی جریانات در سینما فارغ از هنر و به واسطه پول و روابط و سرمایه وارد این وادی شده اند و هیچ نوع آگاهی درستی از سینما ندارند. کسانی فیلم های خانوادگی و اجتماعی را تولید کرده اند که نه از جامعه شناخت درستی داشته اند و نه خانواده های ایرانی را به درستی می شناسند. از همین رو اغلب فیلم های سینمایی و سریال های تلویزیونی ما فاقد فرهنگ ایرانی و اسلامی هستند و در نتیجه، مخاطب نمی تواند با این نوع آثار ارتباط برقرار کند چه برسد به اینکه زندگی خودش را در این آثار به تماشا بنشیند. آنچه در این آثار به نمایش درمیایند ربطی به زندگی خانواده های ایرانی ندارد.

ما سینمایی تحت عنوان کمدی و خانوادگی داریم که نه کمدی است و نه خانوادگی چراکه مولفه های یک اثر کمدی در این آثار رعایت نمی شود. در آثار اجتماعی هم وضع به همین منوال است. کاش وقتی شناختی از خانواده نداریم دست به ساخت فیلم هایی با محوریت خانواده نزنیم. متاسفانه، این آثار هم بودجه و بیت‌المال را هدر می دهند و هم باعث گمراهی خانواده ها می شوند. برخی از این آثار به جای طرح و تبلیغ فرهنگ ایرانی اسلامی، تبلیغ فرهنگ بیگانه را می کنند. شخصیت های فیلم های خانوادگی ما بیش از آنکه ایرانی رفتار کنند، رفتارها، گفتارها و عملکردهای‌شان فرنگی است. خب، معلوم است چنین کاراکترهایی نه همدلی برانگیز هستند و نه مخاطب می تواند با آنها همراه شود و قصه هایشان را با علاقه دنبال کند. ضمن اینکه در عمده آثاری که درکشور تولید می شود ذائقه و خواست مخاطب در نظر گرفته نمی شود یعنی فیلمسازان ما به جای احترام به تفکر و خواست مخاطب بر اساس تعلقات خاطر خود و سودآوری در گیشه فیلم می سازند. بزرگترین نیاز مردم و خانواده های ما در جامعه امروز امید و شادی به همراه سرگرمی و تفریح مناسب است اما فیلم های به اصطلاح کمدی خانوادگی ما با سرعتی عجیب به سمت ابتذال حرکت می کنند و برای خانواده ها سخت است در کنار فرزندانشان فیلم هایی را تماشا کنند که در آن مناسبات خانوادگی و مسائل اخلاقی به تمسخر گرفته شده است. مشخصا با چنین روندی می توانیم نتیجه بگیریم در سینمای مان فیلم های مناسبی برای خانواده ها تولید نمی شود.

در حال حاضر سریالی از تلویزیون پخش میشود به نام «پدر» که مثلا بناست در آن عشق ورزی اسلامی ترویج شود اما ما همه چیز دراین سریال می بینیم بجز مفهوم عشق و ارتباط صحیح خانوادگی. یعنی قصه ای را با تن پوشی به ظاهر اسلامی به مخاطب ارائه کرده اند که نه عاشقانه است و نه اسلامی. مگر می‌شود به زور شعار و نشان دادن صحنه های نماز خواندن و مسجد یک اثر اسلامی شود؟ باید مفاهیم اسلامی وارد بطن داستان شده و در زندگی کاراکترها دیده شود و در مناسبات آنها حس شود. سینما یعنی تصویر و  اگر هنرمندی نتواند حرف هایش را با تصویر به مخاطب ارائه کند شک نکنید که آن فیلم یک اثر هنری نیست.

سینما به اندازه سواد رسانه‌ای خانواده‌ها رشد نداشته است

عبدالله بیچرانلو: آقای آذین به درستی اشاره کردند که سینما دارای ابعاد مختلفی است. من بخاطر رشته تخصصی ام ارتباطات از این منظر به سینمای خانوادگی نگاه می کنم. در گذشته رسانه ها را بسیار پر قدرت می دیدند و معتقد بودند رسانه ها هر پیامی به مخاطب بدهند در او تاثیر شگرفی خواهد گذاشت. اما امروه چنین تصوری وجود ندارد. اگر یک محتوا در فضای ایرانی تولید می شود باید علایق مخاطب را پوشش دهد تا اثرش بر مخاطب مشهود باشد. یعنی اینطور نیست که ما به هرچه رسانه تولید کرد بگوییم اثر گذار بلکه اثرگذاری وقتی است که در فرهنگ مشهود باشد. اینکه مخاطب با کاراکترهای یک فیلم احساس همدلی کند زمینه را برای تاثیر گذاری فراهم می کند. اصطلاح مشهوری در این زمینه وجود دارد به نام همذات پنداری، یعنی اگر مخاطب ببیند شخصیت ها و قهرمانان یک فیلم و خانواده ای که در اثری سینمایی به تصویر کشیده شدند شبیه خانواده ایرانی است و بدور از شعار نمایاننده یک خانواده ایرانی است و او(مخاطب) می تواند خود را بر پرده سینما ببیند با آنها احساس همذات پنداری خواهد کرد و در غیر این صورت آن اثر سینمایی فاقد اثرگذاری خواهد بود.

سینما ویژگی های خاص خودش را دارد که این مدیوم را از تلویزیون و سایر رسانه های اجتماعی متمایز می کند. به این معنا که قرار گرفتن در فضای تاریک سینما و در معرض موسیقی،  صدا و افکت‌ها قرار گرفتن به خودی خود اثرگذار است. سینما مدیومی است که به اصطلاح علوم ارتباطات می تواند مخاطب را در خود غوطه‌ور کند و زمینه را تا حدودی برای تاثیرگذاری آماده می کند اما این عامل به تنهایی تاثیرگذار نیست و اگر مخاطب نیازهای روحی، فرهنگی و خواست خود را در بر پرده سینما نبیند، تاثیر اولیه هم از دست خواهد رفت.

نیاز جامعه ایرانی با نیاز جامعه  اروپای و آمریکایی فرق دارد. مخاطبی که در ایران و در وضعیت اجتماعی، روانشناختی و فرهنگی با مختصات این کشور زندگی می کند اقتضائات روحی متفاوتی هم دارد. بعضی وقت ها فیلم هایی می بینیم که سکانس به سکانس از روی یک اثر هالیوودی کپی شده اند.  برای مثال فیلم «ادواج به سبک ایرانی» کاملا از روی فیلم «ازدواج به سبک یونانی» کپی شده است. همینطور، فیلم های «کلاغ پر»، «چپ دست» و … اینها آثاری هستند که پلان به پلان کپی شده اند و فقط در دیالوگ ها به قول آقای آذین کمی ایرانیزه شده و روسری سر شخصیت های زن شده است. اما مدل روابط بین شخصیت ها، فرهنگ خانواده ها و عشق ها درست شبیه نمونه هالیوودی هستند.  وقتی در فیلمی داستان و شخصیت ها برآمده از فرهنگ و اجتماع ما نباشند فرقی نمی کند که چقدر برایش هزینه شده باشد، این اثر درنهایت به دل مخاطب نخواهد نشست.

سینمای ایران به شدت نیازمند به پژوهش در زمینه روانشناختی، مردم شناسی و جامعه شناختی است. اینها حداقل حوزه هایی هستند که سینماگران باید با آنها آشنایی نسبی داشته یا در موردشان مشاوره بگیرند. در دنیا نیز کشورهایی در زمینه سینما موفق بوده اند که به این موارد توجه کرده اند. درست است که مدیون سینما وابسته به جنبه های هنری و تکنیکی است ولی وقتی پای ارتباط با مخاطب به میان آید باید بدانیم که اقتضائات فرهنگی خود را دارد.

سواد رسانه ای جامعه در سال های اخیر رشد داشته است اما سینما به همان میزان رشد نداشته است و همین عدم تناسب نیز می تواند یکی دیگر از عواملی باشد که خانواده ها را از فضای سینما دور کند.

بخشی به نام خانواده پژوهشی برای سینما راه اندازی شود

سیما فردوسی: بنظر من باید به سینما به عنوان یک پدیده فرهنگی و اجتماعی نگاه کنیم نه ابزاری صرفا هنری و تفریحی. مردم ما بسیار سینما را دوست دارند و حتی به آن استناد می کنند. مثلا می گویند در فلان فیلم چنین حرفی را شنیدم و… یعنی به این مدیوم اعتماد دارند و این تصور وجود دارد که وقتی در فیلمی حرفی عنوان می شوند حتی قابل استناد است. اینکه باید سینمای ما باید با فرهنگ کشورمان سازگار باشد کاملا درست است اما در کنار آن نیاز است هنرمندان سینماگر ما نیز دارای خلاقیت باشند و آثار جذاب برای خانواده ها خلق کنند. شما اگر به زندگی مردم در همین شهر تهران نگاه کنید خواهید دید که سبک زندگی مردم در شمال شهر و جنوب شهر چقدر متفاوت است. مردم در جنوب تهران نوع دیگری زندگی می کنند و حتی تفکرات‌شان شکلی دیگری است و در شمال شهر تفکرات و حتی آداب رسوم نیز متفاوت است. وقتی فاصله طبقاتی در جامعه ای زیاد باشد شاهد دو سبک کاملا متفاوت از زندگی خواهیم بود و اینجاست که سینماگران ما باید سعی کنند همه سلایق را پوشش دهند و داستان فیلم در یک شاکله قرار گیرد که کاری بس سخت اما جذاب است.

اخیرا وقتی با سینماگران صحبت می کنیم آنها دلیل عدم توفیق خود را به گردن خط قرمزها می اندازند و می گویند ما محدودیت داریم و نمی توانیم آنطور که دل‌مان می خواهد فیلم بسازیم. من این موضوع را تکذیب نمی کنم اما آیا تنها دلیل عدم توفیق این عزیزان ممیزی است؟ مگر در همین سینما ما کم آثار ارزشمند و موفق داشته ایم؟ وقتی فیلمنامه ای خوب نوشته شود و کارگردان کار خود را به نحو احسن انجام دهد در نهایت به اثری منجر می شود که همه مردم جامعه می توانند از تماشای آن لذت ببرند و برای خانواده ها در کنار تفریح حکم تعلم نیز داشته باشد.

برای من قابل درک نیست که یک فیلمساز بدون شناخت کافی از جامعه و خانواده اقدام به ساخت فیلم در مورد آنها کند. آن هم جامعه فعلی ما که متاسفانه پر از مشکلات است. ضمن اینکه فقط طرح مشکل در یک فیلم کافی نیست و یک اثر کامل باید راه حل نیز ارائه کند. نوع دیالوگ شخصیت ها و روابط بین آنها باید  شبیه به روابط در جامعه باشد و هم اگر در این روابط ایراد و اشکالی وجود داشت در فیلم به آن اشاره شده و برایش راه حل نیز عنوان شود. در چنین سینمایی می توان امید داشت که خانواده ها با هم برای تماشای یک فیلم به سالن سینما بروند و در نهایت با دست پر از سینما خارج شوند.

متاسفانه امروزه برخی از ارزش های اجتماعی و خانوادگی در جامعه ضعیف شده است و این موضوع در سینما هم دیده می شود. یعنی سینما به جای ارائه راه حل خودش هم با این موج همراه شده است. مثلا خشونت یکی از آفت های جامعه است و وقتی سینما هم مدام ترویج خشونت کند فقط به بدتر شدن قضیه دامن زده است. طبق تحقیقات روانشناسان ریشه بسیاری از خشونت ها مخصوصا در کودکان و نوجوانان تماشای فیلم های خشونت آمیز است. همینطور خشونت های خانوادگی بخصوص خشونت علیه زنان.

بنظر من بسیار ضروری است که فیلمسازان حتی پیش از نگارش فیلمنامه در مورد این موضوعات تحقیق کنند و بخشی به نام خانواده پژوهشی برای سینما راه اندازی شود. ما در زمینه خانواده پژوهش و تحقیق بسیار داشته ایم اما سوال اینجاست که کدام یک می تواند در خدمت سینما و در خدمت سینمای خانواده محور باشد. به عقیده من بهترین راه حل ارتباط با دانشگاه هاست. همه ساله کلی هزینه می شود و دانشجویان ما در ابعاد مختلف روانشناسی و جامعه شناسی تحقیق و پژوهش می کنند و هرسال در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا هزاران پایان نامه ی خوب و قابل تامل نوشته می شود اما از آنها هیچ استفاده ای نشده و در کتابخانه ها خاک می خورند. مسلما اگر فیلمسازان ما پژوهش را یکی از الویت‌های‌شان قرار دهند و با جامعه آکادمیک لینک شده و با آنها همکاری کنند در آینده نزدیک اثرات مثبت آنرا در سینما و تاثیر گذاری بر مخاطب نیز خواهند دید.

فیلمسازان حتی می توانند معضلات و مشکلات جامعه و خانواده را با دانشجویان در میان گذاشته و از آنها بخواهد در آن زمینه ها تحقیق کنند. شک نکنید دانشجویان با دل و جان از این مساله استقبال خواهند کرد چراکه برای خودشان و در زمینه تحصیلی شان نیز مفید خواهد بود. وقتی در مورد معضلات و مشکلات اجتماعی در قدم اول تحقیق شود و سپس در قالب فیلمنامه و داستان درآید شاهد خواهید بود که نتیجه فیلمی خواهد بود که نه تنها انعکاس دهنده جامعه و فرهنگ خانواده هایمان خواهد بود که در آن راه حل نیز ارائه خواهد شد. سینما موظف است در کنار فراهم کردن ساعات خوب و مفرح برای خانواده در ذهن و اندیشه آنها نیز اثرگذار باشد.

الناز نعمتی: مثالی در سینمای ایران به خاطرتان می رسد که به ایده آل هایی که ذکر کردید نزدیک باشد؟

سیما فردوسی: راستش نه. در فیلم ها و سریال ها خانواده هایی را می‌بینیم که شبیه به خانواده های ایرانی نیستند و ارتباط هایشان به کلی با آنچه ما در خانواده ها می‌بینیم متفاوت است. یا ارتباط دختر و پس در فیلمها به شکلی است که هیچ ربطی به فرهنگ ما ندارد. در حالی که خانواده ها انتظار دارند اگر هم معضل و مشکلی وجود دارد در سینما به آن پرداخته شود نه اینکه به آن دامن زده شود و از قبح آن کاسته شود.

مورد دیگر اینکه جامعه ما هنوز آماده پذیرش تماشای آثار سینمایی با پایان باز نیست. مخاطب ایرانی علاقمند به تماشای اثری است که ابتدا و انتها داشته باشد و این موضوع بر می گردد به اینکه مخاطب دلش می خواهد اگر مشکلی در فیلمی مطرح شد حتما راه حل نیز ارائه شود و کارگردان تماشاگر را در میانه مسیر(قصه) رها نکند. در واقع مخاطبان ما علاقمند به سبک کلاسیک قصه گویی هستند و فیلم های پرفروش سینمای مان نیز قصه گو هستند نه ضد قصه و یا با پایان باز. البته این فیلم‌ها نیز سبک های جالبی هستند اما باید بپذیریم که چندان مطابق با ذائقه مخاطب ایرانی و خانواده ها نیست.

مخاطب سینما بسیار گسترده تر از سایر رسانه هاست و اثرگذاری آن هم به همین میزان بیشتر است. درواقع رسانه سینما رسانه ای عام است و باید از این رسانه عام که مورد علاقه خانواده هاست در جهت آموزش و آگاهی آنها نیز بهره برد. سال ها پیش در دهه شصت و هفتاد زمانی که من وارد صداوسیما شدم هیچکس موافق این نبود که مسائل روانشناسی را در تلویزیون مطرح کرده و در اختیار مخاطبان قرار دهیم. ذهنیت ها به این شکل بود که روانشناسی علمی است که باید منحصرا در دانشگاه ها آموزش داده شود و حتی همکاران خود من نیز چنین تفکری داشتند. من با این تفکر مخالف بودم و بسیار با آن جنگیدم و در این مسیر از جراید و روزنامه ها نیز استفاده کردم تا صدایم را به همه برسانم. من همواره معتقد بوده و هستم که  علم روانشناسی باید به مردم منتقل شود نه اینکه صرفا در دانشگاه و به عده ی معدودی تدریس شود. حالا هم می گویم این علم باید از دانشگاه بیرون آمده و در اختیار سینما قرار گیرد.

النازنعمتی : تا بحال از شما در سمت مشاوره روانشناسی فیلم های سینمایی استفاده شده است؟ آیا کارگردان های ما اصلا علاقمند به موضوع پژوهش و استفاده از کارشناسان جامعه شناس و روانشناس هستند؟

سیما فردوسی: بله قبلا این اتفاق افتاده اما واقعیت این است که کارگردان های ما کم حوصله هستند. در جلسات متعددی با حضور فیلمنامه نویسان و کارگردان ها  حضور داشته ام و حس می کنم کسی علاقمند به کارهای ریشه ای و بنیادین نیست. اغلب به دنبال کاری هستند که به سرعت به اصطلاح خودشان جمع شود. من حتی این تعجیل را در رفتار و گفتارشان هم دیده ام. اینکه می خواهند روند فیلمبرداری به سرعت طی شده و فیلم برای اکران آماده شود. کارهای پژوهشی و ریشه ای با تعجیل در تضاد هستند و نمی‌توانیم ظرف تنها یکی دو ماه هم کارهای تحقیقاتی انجام دهیم و هم روند فیلمسازی را به سرانجام برسانیم. برای مثال اگر یکی از شخصیت های فیلم کودکی چهارساله است و در روند داستان موثر است باید در مورد این کودک و رشد و ذهنیت یک کودک چهارساله کمی تحقیق شود. کارگردان باید روانشناسی رشد کودک را تا حدی بشناسد و با مشاروان کودک در مورد رفتارها و ذهنیت کودکان در چهارسالگی صحبت کند. اگر این اتفاق نیفتد آنچه بر روی پرده می یبنیم تنها ذهنیت کارگردان خواهد بود که شاید با آنچه در واقعیت است شباهتی نداشته باشد. به همین خاطر من فکر می کنم تحقیق و پژوهش و کمک گرفتن از مشاوران باید جزو لاینفک مراحل تولید یک فیلم سینمایی باشد.

به یاد دارم چند سال پیش فیلمی دیدم که در آن یکی از شخصیت ها دچار توهم میشد و مدام به اطرافیانش می گفت من دچار توهم می شوم. خب این از نظر روانشناسی کاملا رد است چراکه فردی که دچار توهم می شود اصلا پذیرای این موضوع نیست که آنچه می بیند توهم و خیال است و اتفاقا اصرار دارد آنچه می بیند واقعیت است. این موضوعی ابتدایی در علم روانشناسی است اما کارگردان آن فیلم از آن با خبر نبود چراکه نیازی به تحقیق و استفاده از مشاور حس نمی کرد.

ادامه دارد…

نوشته بخشی به نام «خانواده‌پژوهشی برای سینما» راه‌اندازی شود/ سینمایی دور از مناسبات خانواده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست تخصصی  درباره اثرگذاری سینما بر خانواده، آسیب شناسی سینمای اجتماعی و خانوادگی ایران، تاثیر تماشای فیلم ها و سریال های ماهواره ‌ای بر اعضای خانواده و لزوم  راه اندازی اتاق فکر برای تولید آثار خانواده محور در سینمایی ایران پرداخته شد.

متن کامل این میزگرد به زودی در سایت سوره سینما منتشر خواهد شد.

نوشته نشست تخصصی «سینما و خانواده» در سوره سینما برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شبکه نمایش خانگی درآغاز فعالیتش ،دوستدار وعلاقه مند فراوان داشت ، ولی درادامه، فقط آن هایی ماندند ودوام آوردند که یا به حامیان پولدار وصل بودند و یا با مدیریت درست وکارکرد مناسب توانستند، در این شبکه بمانند وکارکنند. مدتی قبل بیست و سه موسسه  وابسته و غیروابسته دراین فضا فعال بودند،اما ضعف های مدیریتی ودانشی ومالی وعملکرد نامناسب برخی،آن ها را از فعالیت بازداشت و پس از کلی ضرردهی، هفده موسسه تعطیل شدند،لیکن سایرین همچنان به کار خود ادامه می دهند.

موسسه هنرهای تصویری سوره از زیرمجموعه‌های حوزه هنری، یکی از فعالان شبکه خانگی است که برخلاف دیگر گروه های عضو شبکه، در مدت فعالیت خود، نه تنها ضرر نداده که سالیانه میلیون ها تومان سودرسانی هم داشته است. شاید در نگاه نخست، این گونه تصور شودکه پشتیبانی و تزریق مالی حوزه هنری، عامل سرپایی و موفقیت این موسسه بوده است، ولی واقعیت ها وآمار نشان می دهد که این موسسه به رغم وابستگی به حوزه هنری، خودگردان بوده و با مدیریت درست و بروز، توانسته با کسب اعتماد خانواده ها که ازسیاست ها واهداف اصلی حوزه است،به توفیق اجتماعی ومالی دست یابد. نظرسنجی پیوسته، تحلیل نیاز مخاطب، حضور فعال در بازار شبکه و استفاده از فناوری در پخش و توزیع ازجمله عواملی اند که زمینه ساز موفقیت موسسه هنرهای تصویری حوزه هنری شده اند ودر میان آن ها، بدون شک اعتمادسازی و کسب اعتماد خانواده ها، عامل اصلی راهیابی آن به میان مردم و خانواده ها بوده است. راهکارها و روش ها و اهدافی که موسسه مورد اشاره را به موفقیت رسانده اند، می تواند الگوی اجرایی دیگر موسسه های فعال شبکه خانگی باشد. موسسه هنرهای تصویری سوره،عامل پخش و توزیع  فیلم های ارزشی، انقلابی و دفاع مقدسی است.

نوشته الگویی برای موسسه‌های فعال در شبکه نمایش خانگی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی در ادامه درخصوص سلیقه مخاطب و نگاه  سواستفاده گرانه برخی کارگردان ها و تهیه کنندگان در این زمینه اظهارداشت: در واقع جماعتی از سینماگران با سواستفاده ازسلیقه وتوقع مخاطب، با سینما وگیشه، تجارت و با احساس و فهم و شعور مخاطب بازی می کنند. تولید چندین فیلمک شبه کمدی بی معنا و محتوا و پراز صحنه ها، دیالوگ ها و شوخی های بد و غیر اخلاقی ومبتذل که حرمت مردم و حریم خانواده هاراخدشه دارمی کنندودراصل برای سوداگری وخالی کردن جیب تماشاگرساخته شده و دیروز و امروز اکران سینماها را اشغال کرده اند،گویای سواستفاده از نیاز و سلیقه مخاطب است.

وی افزود:با این حال، درمیان فیلمسازانی که آثارطنز وکمدی سرگرم کننده مفرح و سالم و با محتوا می سازند،کسانی هم هستند که می کوشند باساختن فیلم هایی سلامت از نظرمضمون ومحتوای قوی و غنی ازمنظر سینمایی،به سلیقه تماشاگران پاسخ شایسته دهند.

آذین درخصوص ابوالحسن داودی بیان کرد: ابوالحسن داودی فیلمسازی که سینما را با نقد وسینمایی نویسی ونگارش فیلمنامه آغازکرده ودرکارنامه سینمایی اش فیلم های قابل اعتنای اجتماعی، خانوادگی وکمدی دیده می شوند، فیلمی ساخته با نام «هزارپا» که با آنکه ازلحاظ موضوعی مشابه هایی درسینمای قبل از انقلاب وفیلم های خارجی دارد و از یکسری کلیشه های این قبیل فیلم ها بهره برده است،اما برخلاف فیلم های سوءاستفاده کنندگان، فیلمش سطحی وسخیف و نسبت به فرهنگ وزندگی مخاطب اهانت آمیز نیست. در واقع، «هزارپا» یک کمدی اجتماعی سرگرم کننده و مفرح و به طور نسبی اثر تجاری سالمی است.

وی تصریح کرد:داودی با استفاده از رضا عطاران بازیگری که که بازی های طنزش، مدت ها است کمرنگ و کلیشه شده است،کوشیده با روایت و پرداخت حوادث و ماجراهای دوستی و آشنایی یک آفتابه دزد، با یک دختر جوان و استفاده از موقعیت ها و برخوردهای طنزآمیز، اثری مفرح بسازد. او که ازکنار برخی موضوع های حساس اجتماعی وخانوادگی و عاشقانه با وسواس واحتیاط عبورکرده، در مجموع موفق شده یک کمدی معتدل وتماشاگرپسند بسازد و در حد توانایی خود به نیاز مخاطب پاسخ  دهد.

وی افزود:توجه گرچه حاشیه ای، ولی مناسب و محترمانه به رزمندگان دفاع مقدس و جانبازان از زوایای طنز و جدی، بدون غلوسازی و سطحی نگری، درکناردیگرمضامین قابل اعتنای فیلم از امتیازهای ساخته داوودی است.

این منتقد سینما درمورد شخصیت پردازی ها در این اثر خاطرنشان کرد: «هزارپا» با آنکه در شخصیت پردازی و شوخی سازی و توجه لازم به مسائل انسانی ومشکلات اجتماعی، کاستی هایی دارد، در کل پاسخ  هنرمندانه و به نسبت مقبول و غیرسخیف یک سینماگرکاربلد به انتظارهای بحق مخاطب است.

نوشته «هزارپا» ؛ یک کمدی تجاری و سرگرم‌کننده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حوزه هنری به دلیل نوع نگاه وعملکرد وفادارانه به ارزش ها و پایبندی به اهداف فرهنگی ایران اسلامی، همیشه ازسوی بازماندگان و پیروان سینمای ضدارزش فیلمفارسی و عقب گراها، فرصت طلبان، سوداگران و سودجویان و بیگانه پرستان و انواع باندهای ناسالم  ومافیای هنر و سینما مورد تهدید وهجمه واقع شده است و چون سرسختانه، به عنوان مدافع مواضع فرهنگی واجتماعی خود در کنارمنتقدان عدالت خواه، نقاد حضور مدیران ومسوولان اشتباهی و کار نابلد فرهنگ وهنروبویژه سینما و سیاست  های غلط آن ها بوده است، ازهمین رو، همواره درمقابل خود، صفوفی ازمنحرفان راکه از انجام هرکاربرای ضربه زدن وتخریب حوزه و اقدام هایش کوتاهی نداشته اند، دیده است. البته گاه برخی نگاه ها،ارزیابی ها وکاستی ها و موضع گیری های خود حوزه درشکل دهی وتحریک جبهه مخالفان تاثیرگذار بوده است، ازجمله سیاست عدم نمایش برخی فیلم ها به جای نقد اصولی و فرهنگی و روشنگرانه، کاستی هایی درسینماداری و تولیدات بعضا، متوسط سینمایی و فرهنگی و برگزاری برخی مراسم تکراری کم اثر، که به پررنگی تهاجم  مخالفان انجامیده است.

با این همه، حوزه هنری،هیچگاه از باورهایش پاپس نکشیده وهمیشه درمقابل مهاجمان ایستاده و کوشیده است با برنامه ها وتولیدات مطلوب و مقبول تر به ایفای نقش مهم و بزرگ خود در صحنه های هنر و سینما و انجام رسالت های فرهنگی اش بپردازد.این ارگان و تشکل مردمی و اصیل فرهنگی باآنکه تلاش کرده، پیوسته در غنای نگاه ها وتحلیل ها وتولیدات خود، کارآمد و بروزباشد،اما جایگاه ونقش و وظایف مهم آن می طلبد که بیش ازگذشته، همراه و پیشاهنگ حرکت های فرهنگی و هنری باشد.علی رغم طرح نظرات منتقدانه حوزه هنری درقبال اقدام ها وتولیدات نامطلوب متولیان ومدیران اشتباهی فرهنگ وسینما وهنردردولت،این نهاد متعهد و ارزشمند، هرگاه توانسته درانجام جشن ها و مراسم وتولیدات سینمایی وهنری با دولتی ها ودیگران درقالب شریک ویار، همکاری کرده است.حضورپررنگ حوزه در تولید و مشارکت دربرگزاری جشنواره ها و برنامه های مهم ملی وفرهنگی وسینمایی کشوری درکناردیگرسازمان ها و نهادها در سالیان اخیر، نشان دهنده شرکت وپیشگامی مستدام حوزه درحرکت های فرهنگی جامعه است.

افزون براین، کسب امتیازها و افتخار های داخلی و خارجی به علت تولیدات خوب ادبی وهنری به صورت مستقل یا مشارکتی، نشانگراهمیت فرهنگی وهنری و داشتن پایگاه اجتماعی حوزه هنری درجامعه است. هرچند شیوه واداره امورفرهنگی وهنری در کشورما، تابع نظم و قواعد مشخص و یکپارچه و منسجم نیست وانواع نهادها و سازمان ها به سلیقه خود وبه صورت ملوک الطوایفی به آن می پردازند-که صدالبته نادرست وناپسند است- ولی همین اندازه که ارگان هایی مانند حوزه هنری درمیان این هیاهو، دچارخود و هویت گم کردگی نشده و استوار و مصمم مسیرخودرا ادامه می دهند و باتمام توان و امکانات خود می کوشند، پژواک وپاسخگوی نیازجامعه باشند،جای تامل وتفکردارد. درهرحال درآستانه سال نو،برای دوستان حوزوی وتمام هنرمندان واهالی قلم ورسانه که در راه خدمت به بشریت و ایران اسلامی ومستضعفان کوشش می کنند،آرزوی سالی سرشارازنیکی، تولیدات ممتاز، اقدام های ملی وفرهنگی ارزشمند و گام های سازنده انقلابی وارزشی درعرصه های سینما و هنروفرهنگ راداریم وامیدواریم حوزه هنری را پیشرو این جریان بزرگ نظاره کنیم.

نوشته حوزه هنری همچنان پرچمدار، وفادار و پاسدار ارزش‌ها در عرصه فرهنگ و هنر و سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دیروز طی مراسمی در حوزه هنری با حضور مدیران و سینماگران مستند ساز و جمعی ازخانواده هنرو فرهنگ و رسانه کشور از منشور مستند سینمای انقلاب اسلامی رونمایی شد. مراسمی که جدا از برگزاری مبتکرانه آن، از نظرتوجه به مضمون و محتوای منشور حایز اهمیت تاریخی است. چندی قبل گروهی از مستندسازان و مدیران این حوزه به حضور مقام معظم رهبری رسیدند و از بیانات و راهنمایی های ایشان مستفیض شدند. رهبرمعظم انقلاب در این دیدار با اشراف بر اوضاع هنر و سینما، بیاناتی خطاب به آن ها ایراد فرمودند که در واقع خطاب به سینما و نه فقط سینما که  تمام اهالی فرهنگ وهنر کشور بود. ایشان بخشی از شاخص ترین نگرش خود در باره سینما را در پنج فراز به رشته قلم درآوردند که در مراسم یاد شده توسط نادرطالب زاده قرائت شد.

گرچه پیشتر و بارها مقام رهبری خطاب به هنرمندان، نکات ارزشمند بسیاری را متذکر شده بودند، ولی تقریر برجسته ترین آن ها در نامه ای خطاب به سینماگران، ویژگی تاریخی مهم دارد وآن، ارائه رهنمودهای راهبردی درشرایط سلطه کجروی در سینما، ایجاز در نوشتار و اشاره به مهم ترین سرفصل های نیاز امروز جامعه هنر وسینمای ایران است. جا دارد تا وفاداران به سینما و فرهنگ و هنر کشور با توجه به رهنمودها وپیام مقام معظم رهبری، این منشور را کانون تهیه وتدوین اساسنامه سینمای ملی کشور وآیین نامه های سینمای مستند و سایرحوزه ها قرار دهند و مانند برخی موارد گذشته به علت اجرایی نشدن،آن را موزه ای نکنند. منشور مستند انقلاب اسلامی، منشور سینمای ملی وفرهنگ وهنر ایران اسلامی است. امیدکه این نکته اساسی، سرفصل حرکت های جدید احیایی،تاثیرگذار و تعیین کننده مسوولان و مدیران وهنرمندان کشور باشد.

نوشته یادداشت جبار آذین/ منشور سینمای ملی ایران! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جبار آذین منتقد پیشکسوت و مدرس سینمای ایران از جمله حامیان این کمپین است. آذین با اشاره به افزایش مبتلایان به ایدز در سالهای اخیر گفت: پدیده ایدز امروزه به یک معضل جهانی تبدیل شده و آمارهای رسمی و غیررسمی گواه گسترش خزنده این بیماری در گوشه هایی از کشور است و همین گسترش است که ضرورت توجه همگانی و ملی را می طلبد. در همین راستا رسانه ها از جمله سینما و تلویزیون که وظیفه مهم اطلاع رسانی را برعهده دارند باید به موضوع ایدز ورود کنند و با تولید و ارائه برنامه های مدیریت شده و هدفمند در این عرصه به تکلیف و وظیفه ملی خود عمل نمایند.

آذین ادامه داد: غفلت از توجه به مسأله ایدز و مبتلایانش و جهالت فرهنگی و بهداشتی قشرهایی از مردم و بی توجهی به امور بیماران ایدزی و عدم اطلاع رسانی به موقع و کامل و عرضه خدمات فرهنگی در این حوزه از عوامل سبب ساز گسترش بیماری ایدز در جامعه است لذا صداوسیما باید با برنامه ریزی و آگاهی بخشی و استفاده از کارشناسان و برنامه سازان به مقوله ایدز توجه کرده و در راه گسترش آگاهی عمومی و بهداشت همگانی صبر و نقش مهم خود را ایفا کند.

*رسانه ملی فارغ از شعار به مسأله ایدز ورود کند

این منتقد خاطرنشان ساخت: ورود کارشناسانه رسانه ملی به این بحث باید فارغ از شعار و تولید و ارائه آثار سطحی و زودگذر باشد و علاوه بر کمیت در کیفیت برنامه ها هم نمود یابد. تهیه و تولید برنامه های تخصصی به ویژه سریالهای نمایشی و دعوت از اهالی پزشکان برای کمک به نگارش فیلمنامه های این آثار و انتقال صحیح تجربیات آنها از طریق این آثار روندی است که صداوسیما می تواند آن را دنبال کند.

آذین که از جمله بنیانگذاران انجمن منتقدان سینمای ایران است در ادامه گفتگوی خود با اشاره به اینکه ورود رسانه ملی به سوژه هایی مبتلابه نظیر اچ.آی.وی به مراتب بهتر از تولید برنامه های کپی کارانه است تأکید کرد: توجه و ورود به پردازش معضل ایدز که امری واجب است بسیار بهتر و تأثیرگذارتر از تولید آثار سطحی و ضعیف و غیرفرهنگی و کپی شده از روی برنامه ها و فیلمهای دست چندم خارجی است. رسانه ملی با توجه شایسته به مقوله ایدز می تواند دست کم به یکی از وظایف ملی-مردمی خود عمل نماید و با ارائه برنامه های مناسب زمینه ورود صاحبان علم و خرد و مسئولان فرهنگی-بهداشتی و مقامات کشوری را به این عرصه مهیا نماید تا گامهای ملی برای توجه ملی به موضوع ایدز جامه حقیقی به خود بپوشد.

*رسانه ملی منتظر نماند تا شبکه های ماهواره ای درباره ایدز محتوا تولید کند

جبار آذین با انتقاد به جاماندگی سینما و تلویزیون از آنچه در جامعه می گذارد و سوءاستفاده شبکه های ماهواره‌ای از این ضعف بیان داشت: مدیران و مسئولان سینما و تلویزیون نباید منتظر بمانند تا رسانه های خارجی و بخصوص شبکه های فارسی زبان ماهواره ای نظیر جم به گونه ای که خود می‌خواهند به مسأله ایدز ورود کرده و سپس آنها تازه یادشان بیفتد در این زمینه محصول تولید کنند.

وی ادامه داد: بجایش بهتر است با یاری متخصصان و کارشناسان رسانه ملی و در کنارش سینمای ایران آغازگر و استمراردهنده تولیدات شاخص فرهنگی-هنری در زمینه اطلاع رسانی پیرامون وضعیت بیماران اچ.آی.وی باشند. اگر این اتفاق بیفتد قطعا در کاهش ابتلایان به این بیماری هم نقش مهمی خواهد داشت.

نوشته رسانه ملی منتظر نماند تا شبکه‌های ماهواره‌ای درباره ایدز محتوا تولید کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- به گزارش روابط عمومی سینما روایت، مستند سردار روایتی ارائه می دهد از زندگی و شهادت سردار نورعلی شوشتری که نه فقط در هشت سال دفاع مقدس که در همه سالهای بعد از جنگ تا لحظه شهات نیز در حال خدمت در مناطق مرزی بود. نامه ای به مادرم روایتگر بخشهایی از زندگی یک بانوی شهید کرد به نام ناهید فاتحی کرجو است. بانویی که به دلیل عشقش به انقلاب و امام خمینی(ره) توسط گروهی از اعضای کومله به شنیع ترین شکل ممکن به شهادت میرسد. نقطه اشتراک هر دو فیلم وجود راویان جوان در آنها بود. در فیلم اول یک پسر نوجوان شانزده ساله روایت فیلم را برعهده دارد و در فیلم دوم نیز بانویی جوان به مرور بخشهایی از زندگی کاراکتر محوری میپردازد.

منتظریم داعش به وجود آید و بعد تازه یاد فیلمسازی درباره آن می افتیم

در نشست گپ و گفت این مستندها علاوه بر جبار آذین منتقد و روزنامه نگار سینما، پژمان لشگری پور تهیه کننده این دو مستند، عباس رضایی کارگردان و نوجوانی به نام داریوش رضایی که راوی یکی از این دو فیلم بود هم حضور داشتند. آغازکننده بحث آذین بود که با اشاره به وضعیت کیفی این دو مستند از ارزش هدفی گفت که پشت ساخت چنین آثاری نهفته است. آذین با بیان اینکه یکی از کمبودهای اساسی سینما و تلویزیون ایران عدم ورود به تصویرسازی شهدای ترور است از لشگری پور خواست درباره روند تولید این کارها توضیحاتی ارائه کند. لشگری پور با بیان اینکه این دو فیلم بخشی از ده فیلم مستندی است که درباره شهدای ترور تولید شده اند گفت: در جشنواره قبلی مقاومت که در آن محمد خزاعی دبیر جشنواره به لزوم ساخت آثاری با محوریت شهدای ترور اشاره کرد، شخصا تصمیم گرفتم در این حوزه ورود کنم. بعد از وارد شدن و مانوس شدن با این شهدا زوایای کاملا تازه ای از زندگی آنها برای من گشوده شد.

وی با اشاره به اینکه تمامی این ده کاری که در این حوزه تولید کرده کارگردانانی دارد فیلم اولی، ادامه داد: اگر با دانستن این نکته که این آثار فیلم اولی هستند به آنها نگاه کنید حتما با دیدی منصفانه تر به آثار نگاه می کنید. ورود به این حوزه باعث شد متوجه کمبودهای سینمایی شوم که در حوزه شهدای ترور یا شهدای اهل سنت وجود دارد. این خیلی بد است که بسیاری از شهدای ترور حتی در شهر خود هم فراموش شده اند.

لشگری پور با بیان اینکه هنرمند باید جلوتر از زمان خود حرکت کند افزود: هنرمند نباید منتظر شود تا داعش به وجود آید و بعد تازه برود به سراغ فیلمسازی درباره آفات  افراطی گری یا نباید منتظر فجایع غزه باشد و بعد تازه بخواهد درباره آن بیانیه صادر کند. کم کاریهای سینما و تلویزیون آن قدر زیاد شده که همه می پرسند که چرا در دهه ۶۰ حدودا ۳ هزارنفر از منافقین اعدام شدند؟ اگر ما با زبان سینما به جوانان می گفتیم که در این مملکت فقط ۱۷ هزار شهید ترور داریم دیگر چنین شبهه هایی مطرح نمی شد.

درباره فتحعلیشاه روایت تصویری داریم اما درباره خانواده شهدا، نه!

به گزارش روابط عمومی «سینماروایت» پژمان لشگری پور با انتقاد از کم کاری ارگان های ذینفع در کار با مضمون شهدای ترور ادامه داد: حتی یک مستند خوب درباره شهید بهشتی نداریم! یک مستند خوب درباره شهید رجایی نداریم! درباره خانواده شهدا آرشیو تصویری مان فقیر است. ما نیازی داریم به نهضت مستندسازی درباره خانواده شهدا. الان ما درباره فتحعلیشاه هم روایت تصویری داریم چه بلحاظ داستانی و چه بلحاظ مستند اما درباره خانواده شهدا نه.

بجای فیلمسازی به سازمان انتقال خون میرویم و خون می دهیم

وی با طعنه به برخی رفتارهای شبه روشنفکرانه که اخیرا از برخی سینماگران سرزده اظهار داشت: بجای اینکه بیاییم کمبودهای تصویری مان را با ساخت فیلم پر کنیم فقط بلدیم به سازمان انتقال خون برویم و مثلا و به شکل نمادین خون بدهیم. واقعا چرا؟! خون هم که به غزه نمی رسد اما به هر حال تصویرسازی این خون دادن یعنی اینکه ما به فکر مردم غزه هستیم! واقعا وظیفه سینماگران ما همین خون دادن است یا اینکه باید به سراغ تصویرسازی از فجایعی باشند که در غزه روی می دهد؟ مسئولین ما به جای اینکه فقط به عکس گرفتن با خانواده شهدا فکر کنند فضایی را فراهم کنند تا شهدا شناخته شوند. فضایی را ایجاد کنند برای بیان لااقل بخشی از واقعیات زندگی خانواده های شهدا.

چرا رسانه ملی باید یکی از غافلان فرهنگی باشد؟

جبار آذین در ادامه نشست با اشاره به غفلت فرهنگی بزرگی که مدتهاست جامعه ما با آن روبروست گفت:غفلت فرهنگی بزرگی که در عدم ورود سینماگران به حوزه هایی موردنیاز جامعه با آن روبروییم آن قدر جدی شده که رهبری هم درباره آن هشدار می دهد. متاسفم که بگویم بجای رفع مشکل، این غفلتها باز هم تکرار می شود و در نسلهای مختلف یک معضل ثابت مرتب تکثیر می شود.

آذین با اشاره به نقش رسانه ملی در این غفلت فرهنگی ادامه داد: چرا رسانه ملی ما نباید سردمدار مبارزه با این غفلت باشد؟ چرا رسانه ملی باید یکی از غافلان فرهنگی باشد؟ این همه امکانات دست مسئولین است چرا از آن درست استفاده نمی کنند؟ چرا حتی این جربزه را ندارند که از همان آثاری که تولید شده هم به درستی استفاده شود؟ چرا مستندهایی مانند این که اتفاقا نسل جوان تشنه دیدن آنهاست در سبد پخش رسانه ملی قرار نمی گیرد؟

ما فیلم نمی‌سازیم بلکه آنها را مشق می‌کنیم

در ادامه نشست جبار آذین از عباس میرزایی کارگردان مستند درباره چگونگی درگیری با سوژه ای به نام شهدای ترور پرسید و وی نیز پاسخ داد: در این سالهایی که فیلم می‌سازم هر بار بیشتر از دفعه قبل دیدم نسبت به جهان اطراف تغییر پیدا کرده و به این باور رسیده ام که اگر کمبودی در سینما وجود دارد مشکل از خود ماست. من اگر فیلمساز خوبی باشم و اثر خوبی بیافرینم حتما کار بعدی هم به من پیشنهاد میشود. من به این باور رسیده ام که ما فیلمها را نمیسازیم بلکه آنها را مشق میکنیم. فیلمها از قبل آماده هستند و ما صرفا باید آنها را ضبط کنیم.

عباس میرزایی درباره دلایل استفاده از یک جوان ۱۶ ساله بعنوان راوی یکی از مستندها گفت: داریوش رضایی راوی ۱۶ ساله ما در انجمن سینمای جوان شاگرد من بود و وقتی بنا شد درباره شهید شوشتری فیلم بسازم او با صراحت یک نوجوان ناآگاه به من گفت چرا میخواهی درباره یک قاتل فیلم بسازی؟ این پاسخ او که ناشی از عدم آگاهی کامل از زندگی این شهید بود باعث شد که خودش را به عنوان راوی کار انتخاب کنم که بیاید و از نزدیک با چگونگی زندگی شهید آشنا شود. دیری نگذشت که حین کار در این مستند دیدگاه داریوش نسبت به بسیاری از مسائل و از جمله شهید شوشتری کامل شد.

کم کاری داعیه داران سینمای جنگ

داریوش رضایی نیز درباره حضورش به عنوان راوی سردار اظهار داشت: بیشتر از هر اتفاق دیگری این تجربیات خودم حین پروسه فیلمبرداری بود که به کارم آمد. تازه بعد از بازگشت از بلوچستان و پایان فیلمبرداری بود که رفتم به سراغ تحقیق درباره شهدای گمنام و مشغول ساخت فیلم درباره این شهدا شدم. البته فکر می کردم که فیلمسازی برای شهدا با حمایت مدیران روبرو میشود اما تازه فهمیده ام که این مسیر یکی از ناهموارترین مسیرهاست.

جبار آذین در ادامه صحبتهای این راوی نوجوان با اشاره به یکی از مشکلات اساسی فیلمسازی درباره شهدا گفت: بخشی از مشکلات فیلمسازی درباره شهدا به کم کاری گروهی برمی گردد که مدعی این نوع سینما هستند. آنها که مدعی هستند و میراث دار فیلمهای این عرصه هستند در سالهای اخیر آن قدر کم کاری کرده اند که دید مخاطبان را هم نسبت به این نوع سینما تغییر داده اند.

بیشتر از اینکه نیاز داشته باشیم به فیلمسازی درباره شهدا نیاز داریم به فیلمسازی درباره ائمه و راجع به قرآن

چرایی استفاده از راوی در هر دو مستند سردار و نامه ای به مادرم پرسشی بود که آذین درباره آن از کارگردان این دو مستند پرسید و وی پاسخ داد: در مستند سردار می خواستم خودم جلوی دوربین بروم و حرف بزنم اما بعد همان جریان پرسش داریوش رضایی پیش آمد که شرایط را تغییر داد. در مورد مستند نامه ای به مادرم هم مشکلی داشتیم به نام تعدد روایت درباره شخصیت اصلی. متاسفانه همچنان و بعد از گذشت سالها فیلمسازی در منطقه کردستان مشکلات خاص خود را دارد و  من نیز حداقل با ۲۰ روایت مختلف درباره زندگی شخصیت اصلی فیلم ام روبرو شدم و چاری ای ندیدم جز اینکه با استفاده از راوی، روشی برای بیان نقاط مشترک این روایات پیدا کنم.  فکر می کنیم امروز بیشتر از اینکه نیاز داشته باشیم به فیلمسازی درباره شهدا نیاز داریم به فیلمسازی درباره ائمه و راجع به قرآن چراکه اگر همت، همت شد به واسطه آموزه های قرآن بود و تفکرات ائمه پشتش بود.

نوشته جای خالی مستندهای خوب درباره شهدای ترور/ تلویزیون و غفلت فرهنگی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- جبار آذین، منتقد و مدرس سینما و تلویزیون حمایت از تولید فیلم های ۱۰۰ ثانیه ای را در قدرتمند کردن سینمای کوتاه موثر دانست و گفت: یکی از روش های کمک به سازمان یافتن فیلم های کوتاه و این نوع سینما حمایت و تبلیغ درست فیلم های ۱۰۰ ثانیه ای است که به مثابه دمیدن روحی دوباره به سینمای فیلم کوتاه است.

به گزارش ستاد خبری نهمین جشنواره بین المللی فیلم های ۱۰۰ ثانیه ای، این منتقد سینما با بیان اینکه توجه به فیلم های ۱۰۰ ثانیه ای  می تواند از طریق رسانه ملی و سایر رسانه ها صورت گیرد، یادآور شد: به هر حال استقبال فیلمسازان جوان و حرفه ای از این جشنواره گاهی بسیار بیشتر از حمایت برخی از متولیان و مسئولانی است که باید در این زمینه فعالیت کنند.

آذین برگزاری جشنواره های سینمایی را، با رعایت شرایطی، در ارتقای سینمای کشور موثر ذکر کرد و اظهار داشت: برگزاری هر جشنواره ای در ارتباط با سینما می تواند موثر و سازنده باشد به شرط اینکه نکاتی رعایت شود. اینکه جشنواره‌ها فقط محفلی برای بالا و پایین رفتن بیلان کاری مدیران نباشند. در واقع مرکزی برای آموزش، حمایت و هدایت فیلمسازان و معرفی و شناساندن این نوع از آثار به جامعه باشند و در این صورت است که می توان امیدوار بود جشنواره در ارتقای سینمای کشور نقش موثر داشته است.

این منتقد سینما در ادامه به ویژگی های حمایتی، هدایتی و تبلیغی جشنواره ها اشاره و خاطرنشان کرد: اما آنچه تا کنون روی داده از این نظرگاه فاصله زیادی داشته است. به ویژه اینکه گاه بعضی از این جشنواره ها بخشی هم به نام بین الملل در خود جای داده اند که متاسفانه فقط بسنده می کنند به نمایش چند فیلم کوتاه خارجی بدون حضور سازنده. تحلیل و نقد اثر هم صورت نمی گیرد و امکان آموزش چگونگی ساخت فیلم های برتر خارجی جشنواره برای فیلمسازان داخلی ایجاد نمی‌شود . به هر حال واضح است اگر جشنواره ای بخواهد به طور مستمر ادامه پیدا کند باید ویژگی های حمایتی، هدایتی و تبلیغی لازم را داشته باشد .

جبار آذین با اشاره به تاثیر اندک جشنواره هایی که تاکنون برگزار شده اند، به مشکل عمده ای در این زمینه اشاره کرد و عنوان داشت: تا کنون علی رغم تلاش های فیلمسازان فیلم کوتاه و جشن ها و جشنواره هایی که به شکل های مختلف استانی، کشوری و بین المللی برگزار شده به جز موارد اندک کارایی خاص و اساسی نداشته است. چرا که بزرگترین مشکل این نوع جشنواره ها این بوده که فقط در زمان مشخصی برگزار شده و شرکت کنندگان و برگزارکنندگان بعد از چند روز تماشای فیلم، با رد و بدل کردن مقادیری عناوین و جایزه، جشنواره ها را به پایان می برند و این مقوله متاسفانه تا سال بعد فراموش می شود که باید با حمایت مستمر دبیرخانه جشنواره این مشکل اصلاح شود.

نوشته معرفی فیلم ۱۰۰ ثانیه‌ای کمک به فیلم کوتاه است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.