این خبر از آن جهت اهمیت دارد که «توفان شن» را می‌توان یکی از شاخص‌ترین آثار سینمای سیاسی  دهه هفتاد دانست؛ فیلمی که تلاش می‌کرد روایتی سینمایی از یکی از مهم‌ترین تقابل‌های جمهوری اسلامی و ایالات متحده ارائه دهد.

فیلم «توفان شن» در سال ۱۳۷۵ به کارگردانی و نویسندگی جواد شمقدری و با همکاری سعید سهیلی ساخته شد. این فیلم به حادثه معروف طبس در سال ۱۳۵۹ می‌پرداخت؛ رخدادی که طی آن نیروهای ویژه ارتش آمریکا با هدف آزادسازی گروگان‌های سفارت آمریکا در تهران وارد خاک ایران شدند اما در صحرای طبس با طوفان شن و سلسله‌ای از حوادث پیش‌بینی‌نشده مواجه شدند و عملیات شکست خورد.

در روایت فیلم، یک مأمور مخفی پنتاگون پیش از آغاز عملیات وارد ایران می‌شود تا زمینه‌های اجرای حمله را فراهم کند. با آغاز عملیات نظامی، شرایط برخلاف برنامه آمریکایی‌ها پیش می‌رود و طوفان شن به عنصری تعیین‌کننده در شکست مأموریت تبدیل می‌شود.

«توفان شن» علاوه بر نسخه سینمایی، در قالب یک مجموعه ۱۰ قسمتی نیز از شبکه یک سیما پخش شد و در زمان خود یکی از پرهزینه‌ترین آثار سیاسی تلویزیون و سینمای ایران محسوب می‌شد.

حادثه طبس در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی ایران صرفاً یک شکست نظامی آمریکا تلقی نمی‌شود، بلکه به عنوان نمادی از «قدرت الهی» در دفاع از انقلاب اسلامی است. به همین دلیل، این واقعه طی چهار دهه گذشته بارها در مستندها، برنامه‌های تلویزیونی، کتاب‌ها و آثار هنری بازنمایی شده است.

هرچند جزئیات رسمی از داستان فیلم «طبس ۲» منتشر نشده است، اما با توجه به نام پروژه و سابقه «توفان شن» می‌توان حدس زد که فیلم جدید احتمالاً به داستان عملیات اخیر اصفهان و شکست آمریکا خواهد پرداخت.

باید منتظر ماند و دید که کارگردان «توفان شن» عملیات دیگر آمریکایی‌ها را به چه صورت به تصویر خواهد کشید.

نوشته «طبس ۲» در مسیر «توفان شن»؟/ شمقدری پس از ۳ دهه به کارگردانی باز می‌گردد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کامران ملکی که اجرای برنامه را برعهده داشت، با اشاره به رونمایی از نسخه اسکن شده آثار پخش شده توسط فیلمخانه ملی ایران گفت: سینمای ایران ویترین فرهنگی کشوراست و آنچه این ویترین را سبب شده، سینمای جنگ، مقاومت و دفاع مقدس است. امروز در خدمت شاخصه، الگو و افتخار اینگونه سینمایی هستیم. افرادی برخواسته از دفاع مقدس که تکه‌ای از حافظه تاریخی این کشور را به تصویر کشیدند. هوشنگ توکلی میراث سینمای انقلاب و دفاع مقدس بوده و جواد شمقدری نیز از پایه‌گذاران سازمان سینمایی محسوب می‌شود. یادمان نمی رود که رهبر شهید همواره شمقدری را آقا جواد خطاب می‌کردند.

این منتقد درباره برنامه «روایت جنگ در دل جنگ» ادامه داد: امروز قصد داریم روایت جنگ در دوران دفاع مقدس اول را به جنگ دوازده روزه و جنگ اخیر پیوند بزنیم. امیدواریم این جلسه راه‌گشای فیلمسازانی باشد که پای به عرصه دفاع مقدس گذاشته‌اند.

وی با اشاره به اینکه امروز مستند «بکوبید دهل‌ها» ساخته جمال شورجه پخش شد، گفت: متاسفانه آقای شورجه به دلیل کسالت در این جلسه حضور ندارند اما فرزند ایشان، علی شورجه به نمایندگی از او در جمع ما هستند.

مدیریت فرهنگی از پشتوانه‌های مهم کار فرهنگی است

در ادامه جواد شمقدری ضمن یاد کردن از مدیران درگذشته سازمان سینمایی؛ مهدی مسعود شاهی و علیرضا سجاد‌پور گفت: در ساخت و تولید مستند «کربلای۵» آقای مسعودشاهی نقش ویژه‌ای داشتند. قطعا اگر یک اتفاق فرهنگی درست در کشور رخ می‌دهد حتما مدیریت‌ فرهنگی پای کار است. حوزه سینما عرصه‌ای فردی همچون شعر و شاعری نیست و نیاز به حمایت‌های جدی و سنگین دارد؛ خصوصا که در سال‌های اخیر ساخت و تولید فیلم با هزینه‌های سنگینی همراه شده است.

این کارگردان با بیان اینکه سینما نباید مونوپل جریاناتی باشد که دارای سرمایه هستند، افزود: در این شرایط عده‌ای از فیلمسازان به سراغ ساخت فیلم تجاری رفته‌اند و موارد مطرح شده در فیلم‌ها به گونه‌ای بوده که حریم‌های بسیاری شکسته شده است. مدیریت فرهنگی یکی از پشتوانه‌های مهم کار فرهنگی است. متاسفانه در دوره ای تا حدودی نسبت به سینمای جنگ نوعی بی‌اعتنایی صورت گرفت. بعدها در سال ۶۴ با حمایت مهدی مسعودشاهی، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی شکل گرفت و مسئولیت پشتیبانی از سینمای دفاع مقدس به این مجموعه واگذار شد.

این مدیر فرهنگی خاطرنشان کرد: آن زمان فکر کردیم باید در اهواز پایگاهی ایجاد شود تا بتوان کارها را سامان داد. در آن زمان، با حمایت آقای مسجد جامعی خانه‌ای در اهواز تهیه شد که قرارگاه مرکزی کربلا نام گرفت و به عنوان یک پاتق فرهنگی مشهور شد. ضمن اینکه در دوران دفاع مقدس اول این تفکر وجود داشت که باید افرادی از عوامل سینما وارد فضای کار در جبهه‌های جنگ شوند.

وی ادامه داد: من با آقای آیت سیفی تماس گرفتم که آن مقطع مشعول تحصیل در رشته فیزیک هسته‌ای در دانشگاه بهشتی بود. او تنها چند ساعتی فرصت داشت تا وسایل خود را جمع کرده و برای به تصویر کشیدن عملیات کربلای پنج وارد جبهه شود.

کارگردان «طوفان شن» بیان داشت: در زمان جنگ وسایلی همچون دوربین دیجیتال دراختیار نداشتیم و نمی‌توانستیم برای مدت طولانی فیلمبرداری کنیم. به عنوان مثال، برای ساخت یک فیلم ۱۶ میلیمتری تنها به میزان ۱۰۰ دقیقه ضبط نگاتیو به همراه داشتیم. ضمن اینکه برای عملیات کربلای پنج برای اولین بار نگاتیو  ۳۵ میلیمتری به صحنه بردیم و به دلیل محدودیت‌ها، نهایتا ۵۰ دقیقه امکان فیلمبرداری داشتیم. این موضوع باعث شد دست به انتخاب زده و ریسک‌هایی را صورت دهیم. بعدها با ورود دوربین یوماتیک به جبهه‌های جنگ، مجموعه‌هایی همچون روایت فتح شکل گرفت. ضمن اینکه در زمینه صدا نیز با محدودیت مواجه بودیم و اسحاق خانزادی تلاش‌های بسیاری را برای فیلم «کربلای۵» به انجام رساند.

وی یادآور شد: امروز در دوره‌ای با شرایط تازه و متفاوت قرار داریم و زمانی که به این موقعیت‌ها نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که مقطع کنونی دارای تفاوت‌های زیادی نسبت به جنگ تحمیلی اول است. در آن دوره نیروی اعتقادی و جهادی میان رزمنده‌ها وجود داشت با این وجود طیف گسترده‌تری از جامعه درگیر این فضا نبودند. اما اکنون بسیاری از افراد جامعه درگیر جنگ بوده و گروه‌های اجتماعی مختلفی حداقل به لحاظ ذهنی درگیر جنگ هستند.

شمقدری با بیان اینکه در جنگ تحمیلی اول بسیاری از افراد جامعه نسبت به انجام عملیات‌های نظامی بی‌تفاوت بودند، خاطرنشان کرد: بر خلاف آن مقطع در دوره کنونی نسل زد علاقه‌ای به مذاکره ندارند و می‌خواهند با انجام عملیات نظامی، ایران به یکی از قدرت‌های دنیا تبدیل شود. همه ما وظیفه داریم در این راستا قدم‌هایی برداریم تا موقعیت فعلی حفظ شده و ارتقا پیدا کند. حرکتی که امروز در سازمان سینمایی شکل گرفته باید در تمام ابعاد وزارت‌خانه گسترش پیدا کرده و در جهت رفع کاستی‌ها اقدام موثری صورت گیرد.

وی در خصوص ایده تشکیل قرارگاهی جهت هم افزایی اندیشه و فکر میان فیلم‌سازان قدیم و تازه‌نفس حوزه دفاع مقدس گفت: زمانی که خرمشهر فتح شد، شور و حال آن اتفاق باعث شد این شهر تا چندین ماه جنب و جوشی شگفت انگیز را تجربه کند و توسط گروه‌های مختلف بازدیدهایی از آن صورت گیرد. اما پس از آن مقطع،  دیگر خرمشهر خط درگیری محسوب نمی‌شد و عراق نیز از منطقه کاملا دست کشید. بزرگترین میراث هر کشور، میراث فرهنگی است و در این میان، دفاع مقدس همچون گنجینه‌ای گران‌بها است. رهبر شهید نیز بر بی‌کرانگی این حوزه تاکید داشتند.

شمقدری ادامه داد: در مقطعی عده‌ای تصور می‌کردند که دیگر زمان مربوط به جنگ سپری شده و پایان یافته است؛ اما به باور من اگر می‌خواهیم به استقلال، آزادی و اهداف طراحی شده در ابتدای انقلاب دست یابیم و بخواهیم از هویت ایرانی خود دفاع کنیم، باید به دوران دفاع مقدس بازگردیم و به آن رجوع کنیم. نیاز است همچنان درباره آن مقطع فیلم‌ها و مستندهایی ساخته شود، همچنان که فیلم‌هایی که در دوران جنگ ساخته شدند یک گنجینه به حساب می‌آیند. فیلم‌هایی همچون «روایت فتح» به ما نشان می‌دهد که آن دوران به چه صورتی بوده است. به عقیده من این موضوع مرهون روایتی است که در دوران دفاع مقدس شکل گرفت.

این مدیر فرهنگی با بیان اینکه باید تحلیلی از دوران دفاع مقدس ارائه شود، بیان داشت: فیلم‌های سینمایی اولیه از زمان جنگ تحمیلی اول دارای وجه تبلیغاتی بود که البته تصمیم درستی به شمار می‌رفت. در دوره بعدی، فیلم‌ها شکل حماسی به خود می‌گیرند چراکه قهرمانی‌های فراوانی در آن مقطع صورت گرفت و شخصیت‌های برجسته‌ای قد علم کردند. پس از جنگ این سوال به وجود آمد که دوران دفاع مقدس چه ویژگی‌هایی داشته و میان نخبگان در حوزه‌های ادبیات و سینما گفتمان‌هایی تحلیلی با هدف واکاوی انگیزه‌هایی نظیر شهادت طلبی به وجود آمد.

وی ادامه داد: در مقطعی دیگر، تیر خلاص به سینمای دفاع مقدس زده شد و شرایطی به وجود آمد که حتی نیروهای بسیجی مورد انکار قرار می‌گرفتند و عده‌ای نسبت به شکل‌گیری انقلاب اعتراض داشتند. سپس برخی فیلم‌ها با هدف مطرح کردن تلخی‌ها به سمت سیاه‌نمایی حرکت کرد و این اتفاق نامبارکی بود که در آن زمان شکل گرفت. گویی سینمای دفاع مقدس در نوعی سردرگمی به سر می‌برد و حتی برخی فیلم‌ها وجوهی خودنمایانه پیدا کردند. امروز با وقوع جنگ تحمیلی دوم و سوم، فضایی متفاوت شکل گرفته است و باید مسیر ایجاد راه‌های انحرافی بسته شوند.

شمقدری با اشاره به اینکه در مقاطعی شاهد فیلم‌هایی بودیم که نگاهی طنزآمیز به دفاع مقدس داشتند، گفت: اولین فیلم در این فضا اثری قابل قبول بود اما بعدها شرایط به گونه‌ای رقم خورد که رهبر شهید زمانی که من در سازمان سینمایی مسئولیت داشتم از من خواستند مراقبت کنم تا چنین فیلم‌هایی ساخته نشود.

باند و جناح در حوزه فرهنگ راه ندارد

وی با اشاره به فیلم «آژانس شیشه‌ای» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا، افزود: در مقطعی معتقد بودم که این اثر بهترین فیلم مربوط به دوران دفاع مقدس است. در زمان ساخته شدن این فیلم، جریانی که اتفاقا توسط افراد معتقد شکل گرفته بود عقیده داشتند که این فیلم نباید ساخته شود. من فیلمنامه را خواندم و متوجه اشکالاتی شدم اما فکر کردم این فیلم نیز دارای نگاه خاص خود است و نباید جلوی ساخت آن را گرفت؛ به همین خاطر در مسیر جلوگیری از تولید این اثر مشارکت نکردم. زمانی که خبر به رهبر شهید می‌رسد، ایشان می‌فرماید اینکه جانبازی نیاز دارد حتما به آلمان اعزام شود، هر طور که هست باید این کار صورت گیرد. این پیغام به ابراهیم حاتمی‌کیا می‌رسد و در نهایت سکانسی در فیلم قرارمی‌گیرد که مطابق آن، جانباز با هلیکوپتر اعزام می‌شود.

شمقدری ادامه داد: باند و جناح در حوزه فرهنگ راه ندارد و حتی عرصه‌های مهم سیاست و اقتصاد نیز ذیل حوزه فرهنگ تعریف می‌شوند. وقتی با نگاه فرهنگی به مسائل توجه شود، نتیجه متفاوتی به دست می‌آید. رهبر شهید در حوزه فرهنگ و هنر دارای نگاه ویژه‌ای بودند. زمانی که برای نمایش فیلم «تاراج» ساخته ایرج قادری مشکلاتی به وجود آمده بود من به دفتر ریاست جمهوری و نزد مشاور فرهنگی رهبر شهید مراجعه کردم. به من اطلاع دادند که حضرت آقا روی این اثر نگاه منفی ندارند. همین موضوع باعث شد تا با خود بیاندیشیم که باید ذهن خود را اصلاح کنم. بعدها و زمانی که فیلم را دیدم متوجه شدم که با فیلمی خوب مواجه هستیم.

جایی که خیال، اندیشه و فکر هنرمند کار می‌کند، مدیریت فرهنگی نباید به وسیله سانسور با آن مقابله کند

سپس هوشنگ توکلی در خصوص ساخته شدن فیلم «خرمشهر» گفت: انسان همواره با سرنوشت خود درگیر است و سرنوشت گاهی همراه و گاهی مقابل فرد قرار می‌گیرد. من این شانس را داشته‌ام که همواره در بزنگاه‌هایی حضور داشته باشم و با حوادث و شخصیت‌هایی ویژه رو به رو شوم.

وی با اشاره به خاطرات خود از سال‌های اول انقلاب، ادامه داد: زمانی که وارد وزارت فرهنگ و آموزش عالی شدیم، شهید رجایی از ما خواست تا در پروژه فرهنگ و هنر حضور داشته باشیم. متاسفانه این حوزه توسط مدیران دولت موقت آسیب دیده و به دو وزارت خانه «فرهنگ» و «علوم» تبدیل شده بود و شاهد بودیم که بحران فراوانی در این حوزه وجود داشت. در ۳۱ شهریور سال ۵۹ دور یکدیگر جمع شدیم و درست در همان زمان، هواپیماهای عراقی از بالای سر ما عبور کردند.

توکلی ادامه داد: خبر رسید که چندین نقطه در تهران مورد اصابت قرار گرفته است. در واقع همان روز جنگنده‌های دشمن برای اولین بار خود را به تهران رساندند. این موضوع جرقه‌ای در ذهن من ایجاد کرد که مهم‌ترین اتفاق، ضبط و ثبت این حوادث و خرابی‌های ناشی از حمله دشمن است. در آن دوران به همراه بسیاری از بزرگان سینمای ایران کنار یکدیگر جمع شدیم و تصمیم گروهی بر این شد که در خط اول جبهه حاضر شده و نسبت به ضبط وقایع اقدام کنیم.

توکلی با بیان اینکه پنج روز پس از حمله صدام به ایران، فیلمسازانی عازم نقاط مختلف جبهه‌های جنگ شدند، یادآور شد: نتیجه فعالیت فیلم‌سازان در صحنه نبرد باعث شد تا یکی از معتبرترین آرشیو‌های مربوط به دوران جنگ در جهان شکل بگیرد که هم‌اکنون در فیلمخانه ملی ایران نگهداری می‌شود. برای مثال به خاطر دارم که زنده یاد ری‌پور دوربین خود را روی تانک قرار داده بود و توسط حرکت پن، خطوط حمله دشمن را می‌دیدیم؛ فیلمی که یکی از زیباترین تصاویر مربوط به دوران جنگ به شمار می‌رود.

توکلی ادامه داد: من در حماسه فتح خرمشهر به صورت اتفاقی حضور داشتم، چراکه مسئولیت تولید فیلم برعهده من بود و تمام گروه‌هایی که تقاضای حضور در خط اول و دوم جبهه‌ جنگ را داشتند باید مجوز خود را از من دریافت می‌کردند. آن زمان برخی از فیلمسازان گرفتار گلوگاه‌های بوروکراتیک شده و نمی‌توانستند در خطوط اول جنگ حاضر شوند و من تصمیم گرفتم ریشه این مشکل را پیدا کنم. هم‌زمان نیروی دریایی برای انجام عملیاتی در حال آماده سازی بود و از من خواستند تا فیلمی در این خصوص کارگردانی کنم. به همراه نریمان پیران که یکی از فیلم‌برداران مهم آن زمان بود، ۱۰ حلقه نگاتیو تهیه کردم. پس از آن به اتمام رسیدن پروژه مربوط به نیروی دریایی، وارد خرمشهر شدیم؛ شهری که البته با خاک یکسان شده بود. تنها ظرف مدت ۱۰ ساعت اول تمام موهای من از شدت غم و قصه سفید شدند.

این بازیگر ادامه داد: «خرمشهر» فیلمی است که روایت آن از اشغال شهر توسط سگ‌ها آغاز می‌شود و با به دنیا آمدن یک کودک به پایان می‌رسد. به دلیل ذهنیت عجول و بدبین مدیریت آن دوره، این فیلم با سانسور شدید مواجه شد و همچنان هم پس از نزدیک به چهل و پنج سال این اثر در محاق است. به عنوان نمونه متاسفانه تصاویر مربوط به سگ‌ها از این فیلم حذف شدند.

توکلی با اشاره به دوران دفاع مقدس بیان کرد: جنگ تحمیلی اول با اضطراب‌های جنگ قدرت در داخل ایران همراه بود. گروه‌های معاند و مقابل نظام و همچنین گروه‌های بینابین، شرایط و بحران‌هایی را در حوزه جنگ و دفاع مقدس به وجود آوردند و متاسفانه تحلیل‌های غلط به ما آسیب زد. از آنجایی که جنگ برای ما دفاع مقدس بود، بنابراین فیلمی ضد جنگ امکان ساخت پیدا نمی‌کرد. به عقیده من این واژه ایرانی و ملی نیست و باید رفتارها در این خصوص تغییر کند.

وی با بیان اینکه بازگشت به گذشته خصوصا در زمان بحران‌ها دارای اهمیت بسیار زیادی است، ادامه داد: زمانی که هنرمند دچار بحران می‌شود، متوقف شده و به عقب بازمی‌گردد. مدیریت کلان کشورداری نیز به همین گونه است و باید اشتباهاتی که رخ داده است، توسط اهالی قلم و دست‌اندرکاران مورد توجه قرار گرفته و به جهت ایجاد اصلاح، نوعی بازگشت به گذشته صورت بگیرد.

توکلی با اشاره به مسئله ممیزی نیز گفت: سانسور یعنی شخصی عقاید من را قبول ندارد و این امری غلط است. گاهی فردی فرهیخته اثری را تولید می‌کند که لازم است با جهان‌بینی وسیع‌تری با آن رو به رو شد. سانسور باید جایی اتفاق بیفتد که در نتیجه آن، از ساخت و تولید آثار نازل جلوگیری شود. متاسفانه طراز فرهنگی و فکری انقلاب توسط عده‌ای از بین رفته است. جایی که خیال، اندیشه و فکر هنرمند کار می‌کند، مدیریت فرهنگی نباید به وسیله سانسور با آن مقابله کند. متاسفانه از سازمان سینمایی در شرایط فعلی حمایتی صورت نمی‌گیرد و همین موضوع باعث می‌شود که این نهاد نتواند کاری موثر را صورت دهد.

کارگردان مستند «خرمشهر» بیان کرد: کشور در شرایط خاصی قرار دارد و آسمان ایران را اهریمن در اختیار گرفته است. جنگ با اهریمن توسط توپ و تانک به نتیجه نمی‌رسد و طبق اسطوره‌ها، شر اهریمن با دعا دفع می‌شود. متاسفانه حوادث تلخی رخ داده که طی آن عزیزان خود را از دست دادیم؛ اما شاهد بودیم که مردم به میدان آمدند. از زمانی که مردم در میادین شهر‌های مختلف کشور حاضر شدند، فشار آمریکا کمتر شده است. باید فرصت دهیم تا مدیران بالادستی نظام خود را اصلاح کرده و مردم دوشادوش آن‌ها از این وطن دفاع کنند.

یک ملت دچار رستاخیز شده تبدیل به ملت می‌شوند

در این برنامه رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی که برای تقدیر از فیلمسازان حاضر در جلسه در مراسم حضور داشت در سخنانی گفت: به طور معمول در چنین جلساتی بیشتر شونده هستم و از نکات مطرح شده در این نشست که به درستی مطرح شد نیز مواردی را آموختم. زمانی که در واقعه ملی آزادسازی و فتح خرمشهر تصاویر مربوط به خیل جمعیت را به تماشا می‌نشینیم، متوجه می‌شویم که در این واقعه یک ملت دچار رستاخیز شده و تبدیل به ملت می‌شوند.

وی ادامه داد: باید دید چه بر ما گذشته که از این حافظه، خاطره و موضوع ملت شدن دور شده‌ایم. زمانی که گفته می‌شود جنگ برکاتی را به همراه خود دارد باید به این نکته اشاره شود که در میان بحران‌ها و زمانی که یک خانه آتش گرفته است، کسی در پی این موضوع نیست که تفکر سیاسی فردی که در خانه قرار گرفته به چه صورت است و او به چه جناحی تعلق داشته و دارای چه دیدگاه و ذائقه‌ای است؛ بلکه در این زمان همه افراد تلاش می‌کنند تا خانه را نجات داده و حفظ کنند.

معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خاطرنشان کرد: جنگ دوازده روزه و جنگ رمضان از این حیث برای نسل قدیمی‌تر یک فرصت بود چراکه این افراد ممکن است در برخی مقاطع نسبت به نسل جوان دلسرد شده و دارای این دل‌مشغولی باشند که این افراد چگونه می‌خواهند کشور را حفظ کنند. اما زمانی که پای وطن، اعتقاد و ایمان در میان است، همان نسل جوان که در میدان حضور دارند، ایستادگی کرده، از وطن خود دفاع می‌کنند و تبدیل به مردمی می‌شوند که در هنگام آزادسازی خرمشهر شاهد آن بودیم و این موضوع مایه دلگرمی است.

فریدزاده با اشاره به جنگ دوازده روزه و رمضان بیان کرد: از طرف دیگر، نسل جوانی که از حافظه تاریخی فاصله گرفته و آن دوران را دور می‌داند، می‌تواند آن حس مشترک را که زمینه ساز ایجاد یک ملت واحد است تجربه کند؛ حسی که درون خود تکثر و تنوع را می‌پذیرد، آن را قبول دارد و پای اصولی خدشه ناپذیر می‌ایستد و برای کشور خود حاضر است حتی جان خود را هم فدا کند. امیدوارم که به امید خدا دست اهریمن از این سرزمین دور شود و خداوند نگاه خاص و ویژه‌ای به مردمان این کشور داشته باشد.

برخی ناخواسته به ارزش‌ها ظلم می‌کنند

علی اکبر علیزاده مشاور وزیر و مدیر دفتر امور ایثارگران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در سخنانی گفت: آنچه که شیرازه وجودی دفاع، مقاومت و ایثار است زیر سایه باور و حس معنوی این ماجرا قرار داشته و با بلوف و شعار نمی‌شود آن‌ها را ترویج کرد. این حقیقت باید نزد صاحبان واقعی، دانشمندان این عرصه و صاحبدلان باشد. در غیر اینصورت هویت موضوع دچار خدشه می‌شود. متاسفانه برخی نقاب ارزشی می‌زنند و به طور ناخواسته به ارزش‌ها ظلم می‌کنند.

در پایان این برنامه با حضور رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی،  نیکنام حسینی پور رییس مرکز روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد و علی اکبر علیزاده از هوشنگ توکلی، جواد شمقدری و جمال شورجه با اهدای لوح تقدیر قدردانی شد.

این برنامه توسط سازمان سینمایی و با همکاری فیلمخانه ملی ایران و  دفتر امور ایثارگران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طی دو روز برگزار شد.

نوشته دومین برنامه «روایت جنگ در دل جنگ» برگزار شد/ تقدیر فریدزاده از فیلمسازان جنگ تحمیلی اول ​ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: این مجموعه اولین سریال تلویزیونی است که با این حجم بالای تروکاژ آماده می‌شود و به محض آماده شدن سریال در جدول پخش قرار می‌گیرد.

گفتنی است مجموعه تلویزیونی «نفوذ» به تهیه‌کنندگی محسن علی‌اکبری و کارگردانی و نویسندگی جواد شمقدری در فصل اول تاریخ انقلاب از بهمن ۵۷ تا آبان ۵۸ را در ۴۲ قسمت نشان می‌دهد.

در این سریال که محصول مرکز سیمافیلم است، از حضور بازیگران ایرانی و خارجی استفاده شده است. بازیگران خارجی این سریال از بازیگران آلمانی، بلغاری و فرانسوی انتخاب شدند که به زبان انگلیسی و با لهجه آمریکایی صحبت می‌کنند و این بخش‌ها با زیرنویس فارسی پخش خواهد شد.

یلدا افشاری‌نیا، امین اسکندریان، کیمیا اکرمی، احمد نجفی، حمید گودرزی، رحیم نوروزی، علیرام نورایی، صالح میرزا آقایی، شهره لرستانی، زهرا سعیدی، سیدمحسن هاشمی، جلیل فرجاد، ماشاءالله شاه‌مرادی، کاوه سماک‌باشی، امیرمحمد زند، نجوا صاحب الزمانی، فاطمه بیگی، محمدجواد جعفرپور و جلال فاطمی بازیگران ایرانی این سریال و فیلیپ ساپرکین و سامی بابو از بازیگران خارجی این سریال هستند.

نوشته سریال تلویزیونی «نفوذ» دی‌ماه آماده پخش می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این کارگردان همچنین بیان داشت: این فیلم براساس تخیل یک نویسنده است حالا ممکن است موردی هم در تاریخ در این باره وجود داشته باشد اما باید این را در نظر بگیریم که روال نبوده است و در جامعه ایرانی دخترکشی رواج نداشته است. آنهم با این جزئیات کامل که زنده به گور کردن دختران ایرانی را نشان می‌دهد که اتفاقا برادرش هم در این قتل شرکت می‌کند.

وی در ادامه نیز بیان داشت: ما در این فیلم این سرنوشت تلخ را در سه نسل می‌بینیم. علیرغم اینکه ممکن است کارگردان دغدغه‌ها و حسن نیت‌هایی هم داشته اما کلیت فیلم به نظرم مشکلات بسیاری دارد و اکران آن بدون اصلاحات لازم یک جنایت فرهنگی است.

شمقدری درباره حذف سکانس ابتدایی فیلم و صحنه قتل دختر توسط پدرش و زنده به گور کردن وی نیز گفت: دیگر حذف این سکانس برمی‌گردد به گروهی که باید به این باور برسند تا این سکانس‌ را حذف کنند. همچنین در اواسط فیلم ما شاهد این هستیم که دختری از ترس پدرش لباسش را کثیف می‌کند.

کارگردان سریال «نفوذ» در ادامه نیز عنوان داشت: کیانوش عیاری کارگردان خوبی است و در جلسه‌ای که به دیدار مقام معظم رهبری رفته بودیم همان جا درباره فیلم «آبادانی‌ها» همین بحث شد که گفتیم ببینید چقدر این فیلم شما تلخ بوده که آنوری‌ها هم گفتند ما آن را نمایش نمی‌دهیم و تعجب کردیم از ساخت چنین فیلمی. حالا این فیلم «خانه پدری» یک چیز دیگر است و تفاوت فاحشی با آبادانی‌ها دارد.

منبع: خبرگزاری فارس

نوشته جواد شمقدری: اکران فیلم «خانه پدری» یک جنایت فرهنگی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شمقدری با بیان اینکه  قطعا، از جهات مختلف به این سریال نقد وارد است گفت: اما از آنجایی که معمای شاه بخشی از فساد دربار شاه، هرزگی ها و عوامل عقب افتادگی و ظلم و ستمی که شاه بر مردم ایران داشت را نشان می دهد این برای شبکه بی بی سی سخت است. این سریال به وضوح نشان می دهد که انگلیس در تصمیمات دربار شاه نقش جدی دارد و از دهه ۳۰ به بعد روسای جمهور آمریکا و کاخ سفید برای ایران تصمیم می گرفتند طرح این نکات قطعا برای آنها دشوار است.

این مدیرسینمایی با بیان اینکه شبکه بی بی سی از تلویزیون ایران تنها توقع سریالهای سرگرم کننده را دارند گفت: این موضوعات و مسائل لابه لای کتاب های تاریخ مدفون شده بود، این سریال بخشی از حقایق تاریخ را برای جوانان آشکار می کند و بسیاری از مردم را با  این دوران تاریخ آشنا می کند؛ طبیعی است آنها به این طرح مسائل هجمه وارد کنند. حتی، آنها به ضعفهایی از سریال می پردازند و سعی می کنند ضعف ها را گل درشت نشان دهند.

شمقدری در بخش دیگری از صحبت خود با اشاره به کم کاریهای صورت گرفته در ۳۷ سال گذشته در نشان دادن تاریخ دوران پهلوی گفت: به اعتقاد من باید تا کنون در این زمینه فیلم ها و سریالهای زیادی ساخته می شد که نشد. اما به هر جهت اینکه سازندگان این سریال در این مسیر گام برداشتند ارزشمند است.

وی در ادامه مصاحبه  به ارزیابی سریال پرداخت و گفت: به نظر من شخصیت هایی که به عنوان بازیگر برای این سریال انتخاب شدند به خوبی با نقش ارتباط برقرار کردند؛ نقش ها به شخصیت ها نزدیک هستند و برای مخاطب باور پذیر شدند. اما این مجموعه در لوکیشن های خارجی خصوصا زمانی که به دهه ۴۰ و ۵۰ می رسد ایرادهایی در دکور دارد که به نظر می رسد این ضعف به دلیل پایین بودن هزینه های سریال بر می گردد.

وی ادامه داد: به عقیده من وقتی سریالی به عمق لایه های مختلف جامعه می پردازد باید از چشم افرادجامعه هم وقایع را نشان دهد. همانطور که می دانیم در زمان حکومت پهلوی  فساد در جامعه کمتر از فساد در دربار شاه نبود وقتی قرار است واقعیت های تاریخی نشان داده شود به این بخش هم باید پرداخته شود.این سریال به خوبی فساد در دربار شاه و ارتباط ناسالم میان درباریان را نشان می دهد اما به فساد در  لایه های جامعه کمتر ورود پیدا می کند..

وی اضافه می کند: در سریال در بخشهایی که وارد کاخ می شود و با شخصیتهایی همچون شاه همراه می شود احساس می شود ناخواسته مخاطب لحظاتی با این شخصیتها همذات پنداری می کند و با قهر، آشتی و عواطف آنها همسو می شود که البته به مرور این حس تعدیل می شود.

شمقدری همچنین گفت: معمای شاه وقتی دچار تکثر حوادث و موقعیت ها می شود از خط قصه گویی دور می شود که این ضعف به نظر من کاملا طبیعی است چون لازم است بخشی از تاریخ روایت شود.

نوشته آثاری چون «معمای شاه» شبکه‌های معاند نظام را عصبانی می‌کند/ شبکه «بی بی سی» از تلویزیون ایران تنها توقع سریال‌های سرگرم کننده دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما ایوبی که سال‌ها به عنوان سفیر ایران در کشور فرانسه، به راه و رسم سیاست و سیاسی بازی آگاه شده است؛ به خوبی می‌دانست که برای رهایی از این فشارها و کمتر شدن اعتراض جریان‌های سینمایی به سوءمدیریتش، باید از استراتژی رایج در میان سایر مدیران دولت یازدهم استفاده کند و با مطرح کردن موضوعی انحرافی و انداختن تقصیرها به گردن مدیران قبلی، حداقل برای مدتی ذهن‌ها را به سوی موضوعی جدید بچرخاند. به همین خاطر بود که درست در روزهایی که علاوه بر درگرفتن جنگی پرهیاهو در میان بخشی از بدنه سینمای ایران و جامعه پزشکی کشور به خاطر اتفاقات پیش آمده در روند درمانی مرحوم کیارستمی، ایوبی نیز به واسطه سهل‌انگاری در اعطای پروانه‌های ساخت و نمایش تحت فشار بود، پس از مدت‌ها سکوت به جای پاسخگویی در قبال اشتباهات صورت‌گرفته وارد منازعه‌ای تازه با جواد شمقدری رئیس سازمان سینمایی دولت دهم شد و سعی کرد با استفاده از روش قدیمی ایجاد دوقطبی‌های سیاسی و پناه بردن به حاشیه‌های این دوقطبی از پاسخگویی به اصل انتقادات فرار کند.

ماجرا از آن‌جا آغاز شد که پس از داغ‌شدن اخبار مربوط به انتشار فیش‌های حقوقی برخی از مدیران دولت یازدهم، رسانه‌ای از ایوبی پرسید که آیا شما هم حاضرید میزان حقوق دریافتی خود را اعلام کنید؟ طرح این سوال آغازگر بحث‌های بعدی شد و نزاع میان دو مدیر سینمایی دولت‌های دهم و یازدهم بر سر میزان حقوق دریافتی خود، با همین سوال آغاز شد. نزاعی بی‌فایده که در آن هر یک از طرفین یا از طریق مصاحبه با رسانه‌های نزدیک به خود و یا کانال‌های تلگرامیشان اقدام به جواب دادن به دیگری می‌کرد و با انتشار فیش‌هایی که صحت آن‌ها قابل اثبات نبود، قصد در گناهکار جلوه‌دادن دیگری داشت.  بازار اتهامات داغ شد و حتی پای دیگر مدیران سازمان سینمایی در دولت قبل نیز به میان کشیده شد و کار به موضع‌گیری‌های تند و تیز طرفین بر علیه یکدیگر کشید.

جالب آن که در اوج این مناقشات حجت‌اله ایوبی رئیس سازمان سینمایی در گفت‌وگو با خبرگزاری رسمی دولت در ارتباط با مسئله افشای فیش‌های حقوقی یا همان «فیش گیت» گفت: من معتقدم اصل ماجرای فیش‎گیت یک جنگ روانی انتخاباتی برای کند کردن شتاب حرکت دولت و ایجاد جو سوءتفاهم علیه دولت بود.

وی با اشاره به ناپدید شدن ۳۶ ساعته یکی از معاون‎های سازمان سینمایی در دوره قبلی گفت: مجموعه‌ای از رخدادهای تلخ در دوره گذشته که من نمی‎خواهم بدان ورود کنم دیوار اعتماد بین اهالی سینما و مدیریت نظام را به کلی فروریخت.

این اظهارنظرها در حالی از سوی ایوبی مطرح شد، که همه فعالین سینما و حتی شخص ایوبی به خوبی می‌دانست و می‌داند که در شرایط فعلی آنچه که بیش از همه باعث خدچه‌دار شدن اعتماد مابین اهالی سینما و مدیریت نظام است، سومدیریت او و عدم پاسخگویی‌اش در قبال مسائل مهم و اتفاقات روز سینمای ایران است و متهم کردن دولت قبل و پرداختن به مسائلی همچون فیش‌گیت، دوایی برای درد اهالی سینما و فعالین این عرصه نیست.

بدون شک در همه دولت‌ها ضعف‌های مدیریتی وجود داشته است و هیچکس نمی‌تواند این مسئله را انکار کند؛ دولت دهم نیز از این موضوع مستثنی نیست و همچنان که فساد و رشوه و پرداخت‌های نجومی و خارج از عرف در دولت یازدهم ریشه‌کن نشده است، در دولت‌های پیش از آن نیز وجود داشته و برعملکرد مدیران آن نیز تاثیرگذار بوده است؛ اما آنچه که در این کشاکش پرونده فیش‌های حقوقی مدیران سینمایی مغفول مانده است، عدم اهتمام مدیران برای رسیدگی به وضعیت فعلی سینما و پاسخگویی نسبت به عملکرد خود در این شرایط است.

حجت‌اله ایوبی یا به اشتباه گمان می‌کند منتقدان او، طرفداران مدیریت سابق سینمایی‌اند که خب یک جستجوی ساده برای بازخوانی انتقادات همین گروه از دولت سابق می‌تواند ذهنیت غلط وی را اصلاح کند، و یا به توصیه‌ی مشاورانش با ایجاد حاشیه‌های سیاسی این چنینی قصد طفره رفتن از پاسخگویی در مورد اشتباهات مدیریتی خود را دارد که خب طبعا مدت زیادی نمی‌تواند از آن فرار کند. بنابراین بهتر است که آقای ایوبی به جای سیاسی‌بازی و متوسل شدن به این ترفندهای تکراری، راهی برای سامان بخشیدن به اوضاع آشفته این روزهای سینمای ایران کند.

نوشته سازمان سینمایی و یک ترفند قدیمی؛ ایجاد دوقطبی سیاسی و پناه بردن به حاشیه/ چرا ایوبی با ایجاد حاشیه از پاسخ دادن به انتقادات از عملکرد خود طفره می‌رود؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما انگار سهراب می‌دانست «شب خرداد به آرامی یک مرثیه از روی سر ثانیه‌ها می‌گذرد… بوی هجرت می‌آید» و در این یک‌سال باقی مانده، همه چیز بوی سیاست خواهد گرفت و شاید به همین دلیل است که فرهنگ برای متولیان این امر تنها ابزاری برای فریفتن مردم در انتخابات شده است، اما تاریخ نشان داده است که همیشه مردم بهترین قضاوت‌کنندگان هستند و شاید برای مدتی همراه شوند، اما به سرعت مسیر حقیقی را پیدا می‌کنند که تنها راه آن پرسش از مسئولان کشور است، سؤال‌‌هایی که اینبار حجت الله ایوبی نمی‌تواند تنها به متنی در کانال خود و یا خواندن ابیاتی بسنده کند، پرسش‌های مهمی از قبیل اینکه چگونه می‌شود رئیس سازمان سینمایی که از استفاده نادرست از بیت‌المال آگاه بوده است و در یادداشت خود اینگونه می‌نویسد: «هیچ مدیری در دو سال و ۱۰ماه ( یک میلیارد و ۴۶۹ میلیون و ۹۸۶ هزار و ۹۴۷ میلیون تومان) نمی‌گیرد (تقسیم بر هزار کنید می‌شود معادل دلاری). از پاداش‌های چند ده میلیونی خبری نیست.

اینجا دیگر به بهانه خرید تجهیزات سینمایی از اروپا صدهزار دلار گم نمی‌شود. بدون گذر از هیچ شورا و فیلتری به شخصیت‌های حقیقی و حقوقی دوست و زحمتکش، پول‌های بی‌حساب و کتاب چندصدمیلیونی و میلیاردی داده نمی‌شود.» اما در این سه سال و اندی مدیریت خود پیگیر بازگشت آنها به بیت‌المال نشده باشد؟ و اگر این امر محقق شده است، چرا خیانتکاران را آشکارا به مردم معرفی نکرده‌اید؟ و چرا در این برهه از زمان به مطرح کردن آنها روی آورده‌اید، آیا می‌توانید دلیلی بیاورید که مردم بپذیرند غیر از مسائل سیاسی دلیل دیگری وجود دارد؟ویا چگونه می‌شود شما که خود باید عدالت را به مساوات برای تمامی اهالی سینما رعایت کنید، به بعضی از فیلم‌های دوستان دولت با وجود مخالفت شورای پروانه ساخت، حکم حکومتی ابلاغ کرده‌اید و یا چگونه می‌شود، یکی از اعضای شورای پروانه نمایش با وجود اینکه خود، فیلم توقیفی و قبح شکن برمبنای فیلم‌های سفارتخانه‌ای تهیه کرده است، وارد شورای پروانه نمایش شود؟

در هر حال همانگونه که وزیر فرهنگ و ارشاد از مقام معظم رهبری نقل کرده است، مطمئناً آبی از وزارت فرهنگ و ارشاد گرم نمی‌شود و با وجود اینکه رئیس سازمان سینمایی در یادداشت خود به هجوم و نفوذ دشمن اشاره کرده و این‌گونه می‌گوید: «فریادهای برخاسته از دل و جان پیر دیر و رهبر هشیار را درباره «شبیخون فرهنگی»، « تهاجم فرهنگی» و«ناتوی فرهنگی»… » اما این شرایط ولنگاری فرهنگی را که  تنها ثمره مدیریت نامناسب است، به باور آورده است. در هر حال شاید حال و روز امروزمان را سهراب به زیبایی گفته باشد: «من که از بازترین پنجره با مردم این ناحیه صحبت کردم، (اما)حرفی از جنس زمان نشنیدم.»

نوشته آیا کمیسیون فرهنگی مجلس به دعوای میان مدیران سینمایی فعلی و قبلی ورود خواهد کرد؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جواد شمقدری فیش حقوقی خود را در اختیار سینما پرس قرار داده و گفته است دریافتی وی در فروردین ماه در سال ۹۲ بدون کسورات حدود دو میلیون و صد هزار تومان و در اردیبهشت سال ۹۲ حدود ۴ میلیون تومان بدون کسورات است.

نوشته «شمقدری» فیش حقوقی خود را منتشر کرد! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بیضایی دو سال بعد از آخرین ساخته اش «وقتی همه خوابیم» که نقد آشکار مناسبات غلط سینما در ایران است در حالی از ایران رفت که همه تلاشهایش برای ساخت یکی دو فیلمنامه قابل تامل و از جمله «اشغال» و «مقصد» به جایی نرسید.

پروژه تاریخی «اشغال» که جواد شمقدری رییس سازمان سینمایی دولت دهم به صراحت از لزوم حمایت از آن سخن گفته بود به دلیل سنگ اندازی های مدیران وقت فارابی به بهانه پرهزینه بودن امکان تولید را نیافت درست در شرایطی که بیضایی حتی حضور چهره ای نه چندان آشنا با جنس سینمای خودش به نام حبیب ا.. کاسه ساز را به عنوان تهیه کننده پذیرفته بود.

«اشغال» که پروژه ای پرهزینه بود مجوز تولید نگرفت و «مقصد» که پروژه ای کم هزینه و جاده ای و البته به لحاظ دراماتیک به شدت نفس گیر بود هم به دلیل کشف تعابیر فرامتنی جز یک موافقت اصولی نصیبش نشد.

*از ایران رفت که چه کند؟

بیضایی که آخرین ساخته سینمایی اش «وقتی همه خوابیم» هم به دلیل نقد بی پیرایه چرکی های سینمای ایران آماج حملات برخی منتقدان شبه روشنفکری قرار گرفت که این روزها در یک گروه سینمایی ایزوله وابسته به ردیف بودجه های دولتی لانه کرده اند دلزده از این نقدهای نامنصفانه و البته عدم توانایی پیشبرد دیگر فیلمنامه هایش از ایران رفت. به کجا؟ به سانفرانسیسکو در ایالت کالیفرنیا و دانشگاه استنفورد.

کار  بیضایی در استنفورد چه بود؟ او به دعوت برنامه مطالعات ایران شناسی به استنفورد رفت. مدیر این برنامه کیست؟ عباس میلانی نویسنده و مورخی که شاید بیش از همه بخاطر نگارش «معمای شاه» شناخته می شود!

بیضایی در استنفورد به جز تدریس چه کرده؟ روی صحنه بردن تعدادی نمایش و از جمله «سیاه بازی»، «جانا و بلادور» و «گزارش ارداویراف».

*شگفتی اجرای نمایشی طرب آلود

شگفتی اما زمانی رقم خورد که بیضایی بهار امسال نمایشی با عنوان «طرب نامه» را در استنفورد اجرا کرد!

شگفتی از آن حیث بود که این مولف جدی و اغلب صریح اللهجه که در آثارش جز تلخند را شاهد نبودیم در نوروز ۹۵ نمایشی را در ینگه دنیا روی صحنه برد که فضایی روحوضی دارد و کاملا شاد، سرخوشانه و مفرح است.

برای سینماگری که همواره جریان هنر بازاری و مبتذل را نکوهش کرده و البته به زعم خود کوشیده پلی بزند میان خواسته های مخاطب با گونه ای از هنر که به اندازه سرگرمی وجهی اساطیری دارد این روی صحنه بردن یک نمایش سرخوشانه چه معنایی می تواند داشته باشد؟

*بیضایی تشکر از سیستم مدیریتی را هم آموخت!

عجیب اینجاست بیضایی که در داخل ایران حتی زمانی که پروانه ساخت «وقتی همه خوابیم» را بدون یک کلمه ممیزی گرفت باز هم چه به هنگام رونمایی فیلمش در جشنواره بیست و هفتم فیلم فجر و چه بعدتر به هنگام اکران عمومی زبان جز به گلایه از سیستم مدیریتی سینمای ایران برنداشت حالا در قبال فرصتی که برایش جهت روی صحنه بردن یک نمایش روحوضی ایجاد شده با صدای بلند از مرکز مطالعات ایران شناسی دانشگاه استنفورد تقدیر می‌کند.

بیضایی و تقدیر از مدیران؟ این هم وجه تازه ای از شخصیت این نمایشنامه نویس، فیلمنامه نویس و کارگردان ایرانی است که گویا با حضور در دانشگاهی که در دره سیلیکون(!) در کالیفرنیا واقع است، رخ نموده است.

*مدیران اعتدال از متن «طرب نامه» خبر دارند؟

اینکه چرا بیضایی قید آن همه جدیت و صراحت کلام را زده و از روی صحنه بردن نمایشهای اساطیری خود دست برداشته و بجایش «طرب نامه»ای پر از طرب و رقص و آواز را اجرا می کند به کنار این مسأله هم جالب توجه است مدیران سینمایی دولت یازدهم که در روزهای ابتدایی روی کار آمدن شان مدام از رایزنی برای بازگشت بیضایی به ایران خبر می دادند واکنش شان نسبت به اجرای موزیکالی پر از حرکات موزون توسط بیضایی در استنفورد چیست؟

آیا آنها که کم کاری بیضایی و تقوایی را مدام نتیجه سیاستهای غلط مدیران قبلی می دانستند و ادعای این را می کردند که در کوتاه ترین زمان ممکن شرایط فیلمسازی آنها را فراهم می‌آورند اصلا خبر دارند که متن «طرب نامه» چیست و آیا شنیده اند که بیضایی آن را به چه کسانی تقدیم کرده است؟

آیا این مدیران به غیر از ادعاهایی که در برابر تریبون های متبوعشان درباره حمایت از این چهره ها کردند اقدامی عملی هم برای بازگشت به کار این چهره ها فراهم کردند؟

مگر همین سازمان سینمایی فعلی نبود که از حمایت برای تولید «مقصد» بیضایی حرف زد پس چه شد که دو سال بعد از آن همه شعار نه «مقصد» پروانه ساخت گرفت و نه بیضایی به ایران بازگشت؟

حتی اگر امکان فیلمسازی بیضایی در ایران فراهم نبود آیا نمی شد شرایط استفاده از وی در یکی از دانشکده های هنری را فراهم آورد که وی با طیب خاطر به ایران بازگردد و به جای روی صحنه بردن نمایشها قِرآلود(!) به تربیت چند فیلمنامه نویس زبده برای سینمایی دست زند که از شدت واهمه از قصه گویی به بازیهای فرمی ضدقصه روی آورده است؟

اما «طرب نامه» روی دیگری نیز دارد و آن هم اثبات مکرر آن است که برخی اساتید شاید فقط در ایران بتوانند به راحتی “استاد”ی کنند و هر روز مدیری نازشان را خریدار باشد؛ بیرون از اینجا باید در چارچوبی بازی کرد که برایمان تعیین می شود.

این البته فقط سرنوشت استاد! بیضایی هم نیست. یادمان نمی رود که پیش از این حتی کسانی مثل کاهانی هم تصمیم به رفتن گرفتند و پس از ساخت یک فیلم به سرعت به کشور بازگشتند و برخلاف گذشته تن به سانسور اعمال مدیریت دولتی نیز دادند!

منبع: نسیم آنلاین

نوشته مهاجرت چه بر سر بهرام بیضایی آورد؟/ تاریخ سرّی بهرام در «دره سیلیکون‌ها»! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

متن این یادداشت به شرح ذیل است:

با شنیدن خبر اقدام برای انحلال شورایعالی سینما یاد داستان آدمی افتادم که تازه دوچرخه سواری یاد گرفته بود. دست برقضا پدر پولدارش به او هواپیمایی هدیه داد. او دقیقا نمی دانست چطور می تواند از این هدیه بی قواره استفاده کند. چندی آنجا را اتاق کارش کرد، مدتی اتاق خوابش شد، چند بار در آن میهمانی و جشن گرفت و بالاخره به این نتیجه رسید که این اتاقک تنگ و خفه که بر روی چرخهایی سوار شده که براحتی هم نمی تواند جابجایش کند به درد هیچکدام از این کارها نمی خورد. بنابراین فکر بکری به نظرش رسید، بهتر است آن را اوراق کند، حداقل از محل فروش قطعات اوراقی شاید بتواند برای اتاق کارش چیزهای جدیدتری بخرد.

نوشته یادداشت طنز «شمقدری» برای انحلال شورای عالی سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – سارا کنعانی: رییس سابق سازمان سینمایی، جواد شمقدری، با محور زندگی امام خمینی (ره) یک فیلم مستند و یک سریال ساخته است. مستند «آفتاب و عشق» درباره روزهای آغازین رحلت امام (ره) و مراسم خاکسپاری است. سریال «آفتاب و زمین»، روزهای تولد و کودکی ایشان را روایت می‌کند که با همکاری جمال شورجه ساخته شده است. با شمقدری درباره حال و هوای آن روزها و روند تولید این دو اثر صحبت کردیم.

به نظرتان تا امروز حق مطلب درباره شخصیتی که بانی انقلاب اسلامی بوده، در سینما و تلویزیون ادا شده است؟

جواد شمقدری: نه، به این دلیل که دولت گاهی حمایت می‌کند و گاهی نه. مثلا هنگام ساخت سریال «آفتاب و زمین» که باید مجموعه در ردیف الف ارزیابی می‌شد، بودجه حمایتی در ردیف ب را تصویب کردند و ما مجبور شدیم کار را با یک بودجه محدود به پایان برسانیم. در این سال‌ها، مقاطع مختلفی از زندگی امام (ره)، شخصیت ایشان و حوادثی که در تحقق آن موثر بودند مورد غفلت واقع شده و متأسفانه به نظر می‌رسد این بی توجهی‌ها تا حدی نهادینه شده است. می‌خواهم بگویم انگار همه پذیرفته ایم که وظیفه ما چیزی بیشتر از آنچه تا امروز انجام شده، نیست. در این میان نقش موسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی، یک نقش موثر است. اگر آنان پیشقدم شوند و مطالبه ای داشته باشند بعید می دانم افراد ذی ربط پاسخگو نباشند. ممکن است اینطور گفته شود که شخصیت امام خمینی به قدری بزرگ است که شاید فیلمسازان ما از عهده انعکاس آن بر نیایند، اما در شرایط امروز که قرائت‌های مختلفی از زندگی امام صورت می گیرد، بهتر است یک کار خوب ارائه شود و حقایق را همانطور که هست روشن کند.

فیلم مستند شما درباره رحلت امام خمینی (ره) است. جالب است که آن روزها شما حساسیت ثبت آن صحنه‌های تاریخی مهم را درک کردید و به موقع دست به کار شدید. درباره آن تجربه بیشتر صحبت کنید.

این مستند در اولین سالگرد رحلت امام خمینی برای تماشاگران خارجی نمایش داده شد و برای همه آنان تعجب‌آور بود. دیدن این صحنه‌ها و ارتباطی که با فیلم برقرار می‌کردند برای ما جای شگفتی داشت. شنیده ام مرحوم مصطفی عقاد گفته اگر این فیلم را قبلا دیده بودم پایان فیلم «عمر مختار» را به گونه دیگری شکل می‌دادم. ما می‌خواستیم عشقی را که در مراسم رحلت امام (ره) جلوه پیدا می کرد ثبت کنیم و چیزی را از دست ندهیم. شش گروه فیلمبرداری داشتیم که هر یک مستقیم برای خودشان کار می کردند. ما تلاش کردیم فقط لا به لای مردم باشیم. آن فیلم به صورت ۳۵ فیلمبرداری شد اما تمام مدت با شیوه دوربین روی دست کار کردم و ما همواره بین مردم بودیم. سعی می‌کردیم با قاب های نزدیک به احساس مردم دست پیدا کنیم. در آن روزهایی که مردم عاشقانه به دنبال امام (ره) بودند و برایش سوگواری می کردند ما هم به خانه نرفتیم تا صحنه‌ای را از دست ندهیم.

گویا تدوین نهایی فیلم مدتی بعد از رحلت حضرت امام خمینی انجام شده. همینطور است؟

بله، بعد از اینکه کار تمام شد با توجه به اینکه به غیر از ما کارگردانان دیگری هم بودند که از این واقعه فیلمبرداری کردند، نامه ای برای حوزه هنری نوشتم و گفتم من راش‌ها را در اختیار شما قرار می دهم و شما می توانید تدوین آن را به هر کس دیگری بسپارید. خودم هم به سراغ یک کار دیگر رفتم. بعد از شش ماه فهمیدم علی رغم همه تلاش‌ها و ارتباطات کسی پیشقدم نشده که از این آرشیو تصویری خوب استفاده کند. در زمستان سال ۶۸ دوباره به حوزه هنری پیشنهاد دادم که تهیه فیلم را به خودم بسپارند و خدا را شکر پذیرفتند. من برای تدوین، تاریخ انقلاب اسلامی را محور نگاه خودم قرار دادم. می خواستم نشان بدهم دلیل این همه ابراز عشق مردم بعد از رحلت امام خمینی چیست. ما در هنگام مونتاژ، تصاویر ورود پیکر امام (ره) به بهشت زهرا را در کنار ورود ایشان در روز دوازدهم بهمن ۵۷ به این مکان قرار دادیم و سرود معروف «برخیزید» را هم اضافه کردیم. من به ویژه تأکید داشتم غوغای مردم را در مصلی فعلی که آن زمان یک منطقه خاکی بود، دور آن محفظه شیشه ای نشان بدهم و بعد تطبیقش بدهم با حوادث ۱۵ خرداد و قیامی که با پیام  امام خمینی رقم خورد. اصلا چنین تطبیق دادن‌هایی بود که باعث شد مخاطب با فیلم ارتباط برقرار کند. ما سعی کردیم از نریشن فاصله بگیریم و در نتیجه، حتی مخاطب خارجی هم با آواهای فیلم ارتباط برقرار کرد.

درباره سریال «آفتاب و زمین» بیشتر صحبت کنید. چطور شد که تنها فاز اول آن را ساختید؟

بخش اول این سریال به تولد امام خمینی (ره) مربوط می شد و توصیف شرایط ایشان در ابتدای کودکی و زمانی که پدرشان فوت شد. فصل های بعدی هم درباره نوجوانی و جوانی و میانسالی امام راحل بود، اما موسسه حفظ و نشر آثار امام خواست ادامه اثر، توسط افراد دیگری ساخته شود و ما هم گفتیم امام شخصیتی نیست که بتوان آن را مصادره کرد. نهایتا «صنوبر» و «فرزند صبح» ساخته شد. آن شخصیتی که ما در این دو فیلم از کودکی امام خمینی می‌بینیم یک کودک نازپرورده است که مادر و عمه و دایه در خدمت او هستند. در حالی که طبق تحقیقات ما امام راحل در کودکی کسی بود که هیچ ظلمی را بر نمی‌تابید و همیشه جسارت و شهامت داشت و اصلا نازپرورده نبود. ما در فیلممان سکانسی داشتیم که نشان می‌داد امام نوجوان شاهد مشاجره بچه های محله است و می بیند که یک پسر قلدر در حال آزار دادن دو پسر دیگر است. طبق تحقیقات ما، امام خمینی (ره) با اینکه جثه کوچکی داشته می‌رود و از آن بچه ها دفاع می‌کند و در واقع با آن پسر شرور محله در می افتد و زخمی می‌شود. همین داستان را در سریال هم نشان دادیم.

شما به عنوان نماینده نسلی که حضور امام را درک کرده، چه خاطره‌ای از ایشان دارید؟

ابتدا باید بگویم که به نظر من رابطه عاطفی با امام راحل چیزی است که در میان نسل جدید هم دیده می‌شود. من از کودکی با عکس امام (ره) در خانه آشنا شدم و بعدها این تعلق خاطر بیشتر شد. وقتی امام خمینی (ره) وارد ایران شد، من در مشهد بودم و امکان زیارت ایشان از نزدیک وجود نداشت. در سال ۵۸ برای ادامه تحصیل به تهران آمدم و بلافاصله خواستم امام راحل را ببینم. ما ساعت ۹ صبح جلوی مدرسه فیضیه بودیم و به عشق امام (ره) تا ساعت دو و سه بعدازظهر آنجا بودیم. می‌خواستیم در صف اول کسانی باشیم که پای منبر ایشان می‌نشینند تا بتوانیم امام خمینی را از نزدیک ببینیم. صبرمان جواب داد و همین اتفاق هم افتاد. دیدارهای بعدی ما در جماران صورت گرفت و آن زمان هم حس و حال خوب خودمان را داشتیم.

در پایان حرفی باقی مانده که بخواهید عنوان کنید؟

نکته جالبی هست که می خواهم بگویم. امام (ره) در شرایط ناگواری به دنیا آمد. زمانی که ظلم خان‌ها، عرصه را بر مردم تنگ کرده بود. چند ماه پس از تولد امام راحل، ایشان پدرش را به دلیل همین خفقان از دست می‌دهد و تحقیقات ما نشان می دهد این یتیم شدن در روز ۲۱ یا ۲۲ بهمن‌ماه رخ داده است. همین فرزند یتیم سال‌ها بعد در همان تاریخ، خودش پدر یک امت می‌شود.

نوشته شخصیت امام (ره) مصادره شدنی نیست/ انتقاد شمقدری از «صنوبر» و «فرزند صبح» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رییس سابق سازمان سینمایی کشور به سوره سینما گفت:حضور بخش بین الملل و بازار فیلم کنار بخش اصلی جشنواره فیلم فجر محاسنی داشت که با این جداسازی از بین می رود. به عنوان مثال سینماگرانی که از کشورهای دیگر به تهران می آمدند در حاشیه بخش بین الملل از نزدیک شور و اشتیاق مردم و فیلمسازان و سینمادوستان ایرانی را نظاره می کردند و با حال و هوای جشنواره ای گرم روبرو می شدند مشاهده جو جشنواره ای اثری متقابل داشت و آنها هم تحت تاثیر سینمای ما قرار می گرفتند اما جداسازی باعث می شود شور و اشتیاقی که هنگام برپایی جشنواره اصلی وجود دارد از دیده ها پنهان بماند.

شمقدری درباره بخش بازار فیلم افزود: هر زمانی که جشنواره و بازار فیلم برپاشود مغایرتی با همزمانی مراسم دیگر ندارد آنچه مهم است جداکردن بخش ها باید در صورتی شکل بگیرد که ایجاد جذابیت و علاقمندی کند. به زبانی دیگر نقطه جذب یک تصمیم جدید به گونه ای باشد که مثلا فیلمسازان جهان تمایلی به ترجیح دادن بخش بین‌الملل سینمای ایران به کن داشته باشند. هر سال جشنواره بین المللی کودک و نوجوان هم با بازار فیلم هندوستان مصادف است اما این فستیوال جای خود را پیدا کرده و افراد مورد توجه خود را همچنان دارد.

وی ادامه داد: پیش از این برگزاری بخش بین الملل جشنواره فجر طوری بود که قبل از آغاز فستیوال برلین تمام می شد و مهمانانی که در ایران حضور داشتند ایران را به مقصد بعدی شان یعنی برلین ترک می کردند این باعث تقویت سازی بخش بین الملل هم بود ولی با این تغییر در تاریخ برگزاری باید صبر کرد و نتیجه را دید اما بعید به نظر می‌رسد بازخورد موفقی داشته باشد. این قضیه یک اشکال جدی دارد و آن هم دور شدن از هویت فرهنگی و ملی است.

شمقدری گفت: بنای جشنواره بین المللی فیلم فجر ایام دهه فجر بود تا به بهانه برگزاری یک اتفاق فرهنگی کسانی که به ایران سفر می کنند از نزدیک شاهد اشتیاق مردم برای سالگرد مهمترین واقعه تاریخی یک مملکت باشند. درواقع این مراسم بهانه ای برای نشان دادن هویت فرهنگی و ملی ما بود حال این جدا سازی در تاریخی که هیچ دلیلی هم ندارد چه باری می تواند داشته باشد جز اینکه همه بگویند قبل از جشنواره کن ایران بخش بین الملل برگزار می‌کند.

وی گفت: در واقع منفک شدن بخش بین الملل از بخش اصلی از نظر من تصمیم غلطی است، البته من از جزییات خبر ندارم و نمی دانم با چه نظرات و کارشناسی‌هایی این مساله اتفاق افتاده است، ولی درصورت بازخورد منفی بهتر است به شیوه گذشته برگردیم و این برگشت منطقی است. ضمن اینکه خیلی جالب نیست زمان برگزاری وقتی باشد که فستیوالی مهمتر برای همه دنیا و به خصوص سینمای فرانسه در راه است. از نظر من این همزمانی پیوند جالبی نیست.

نوشته تاریخ برگزاری جشنواره فجر هویت دارد/ نظر شمقدری درباره جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمد خزاعی تهیه‌کننده این مجموعه به سوره سینما گفت: تازه ترین کار جواد شمقدری با موضوع لانه جاسوسی که چندماه پیش قرار بود با اتمام فیلمنامه جلوی دوربین برود پس از آنکه تقریبا یک ماه و نیم از زمان پیش تولید را پشت سرگذاشت لوکیشن ها را معلوم و برخی از بازیگران هم مشخص شده بودند با تغییر و تحولات صدا و سیما مواجه شد و در دور بررسی جدید قرار گرفت.

وی افزود: در نتیجه صلاح بر این شد به خاطر مباحث مالی و اقتصادی این پروژه متوقف بماند، چون عملا امکان تولید در نیمه اول سال بعد وجود نداشت. به همین خاطر به ما اعلام کردند امسال امکان تامین اعتبارات وجود ندارد و باید صبر کنیم تا سال بعد برنامه جداگانه‌ای چیده شود و دوباره این فیلمنامه مورد بررسی قرار بگیرد. در این مدت جواد شمقدری روی فیلمنامه کار می کند تا زمان تولید وقتی از این بابت اتلاف نشود.

این تهیه‌کننده که اخیرا پروانه ساخت فیلم سینمایی «بوف کور» به کارگردانی علیرضا معتمدی را هم دریافت کرده گفت: این روزها معتمدی درحال بازنویسی فیلمنامه است و سال بعد با نهایی شدن کار برای تولید در نیمه اول سال تصمیم گیری می‌کنیم. همانطور که پیداست شرایط اقتصادی در تلویزیون و سینما مساعد نیست، از این بابت نمی‌توان زودتر از موعد درباره اجرایی شدن کار صحبت کرد. اما قطعا فیلم به تولید می‌رسد چون کاری متفاوت و بیانی جدید در کارنامه کارگردان و سینمای ایران است.

خزاعی که امسال دبیری جشنواره مقاومت را هم به عهده داشت گفت: جشنواره مقاومت نقطه عطف این دوره بود و نسبت به سال های گذشته طبق نظر کارشناسان داخلی و کسانی که در خارج از مرز ما را رصد می کنند، امسال جشنواره مقاومت توانست تا حد زیادی به اهدافش نزدیک شود. در این سه سال که مسئولیت دبیری را به عهده داشتم راهکارهایی داشتیم که خوشبختانه در تولید، سیاست گذاری، پیگیری بودجه و بخش ین الملل تاثیر گذار و جریان ساز بود.  امیدوارم حال که جشنواره راه خود را پیدا کرده است در ادامه مسیر رشد و پیشرفت چشمگیری را شاهد بوده و هر سال شاهد رشد این اتفاق مهم و سینمای کشور باشیم.

نوشته تولید مجموعه «انقلاب دوم» به خاطر مسایل مالی متوقف شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- محیا رضایی: جواد شمقدری رئیس سابق سازمان سینمایی که به تازگی با ساخت یک مجموعه تلویزیونی با موضوع تسخیر لانه جاسوسی خبرساز شده است گفت: ساخت چنین فیلم هایی از حساستی بالا برخوردار است و باید دقت زیادی در این زمینه صورت گیرد تا ناخواسته با نشان دادن سختی های دشمن ضد تبلیغ نشود. این حادثه داستان مختار و شمر و امام حسین نیست که حافظه تاریخی مردم این عناصر روشن را همانگونه که هستند به یادآورند. به همین خاطر هر فیلمنامه‌ای را نمی توان جلوی دوربین برد.

روایتی مستند از تسخیر لانه جاسوسی و سایه حضور دانشجویانی چون محمود احمدی‌نژاد

از روند تولید شروع کنیم. این مجموعه در حال حاضر در چه مرحله قرار دارد؟

جواد شمقدری: فیلمنامه «انقلاب دوم» در سازمان صدا و سیما تصویب شد و این روزها در مرحله برآورد نهایی قرار دارد تا به امید خدا بتوانیم همین ایام کار را کلید بزنیم. این سریال ۱۶ قسمتی است و یکی از لوکیشن‌های اصلی ما قطعا سفارتخانه سابق امریکا است. به دلیل تغییرات بارزی که در فضای کنونی ساختمان لانه جاسوسی شکل گرفته بخش‌هایی از کار احتیاج به بازسازی فضا دارد.

چند درصد از این فیلمنامه بر اساس واقعیت و مستندات و چه مقدار بر اساس داستان ذهنی خودتان شکل گرفته است؟

بنا به گفته هر کس که تا الان فیلمنامه را مطالعه کرده داستان این مجموعه کاملا منطبق با حوادث تاریخی و مستندات موجود است. بسیاری از بخش های کار با انطباق بر اسناد باقی مانده در سفارت و خاطرات افرادی است که در آن برهه حضور داشتند. این واقعه نقطه پنهانی ندارد و از طرفی ناظران در دسترس و خاطرات روشن فراوانی که از این داستان وجود دارد در ارائه کاری رئال و مستند مارا یاری می کند چرا که بچه‌های دانشگاه علم و صنعت جایی که من در آن تحصیل می کردم در وقوع این جریان نقشی مهم و اساسی داشتند و حضور کسانی مثل محمود احمدی نژاد به عنوان ناظران واقعی کمک شایانی در این امر است.

یعنی شما و آقای احمدی‌نژاد هم زمان گروگانگیری حضور داشتید؟

ایشان ورودی سال ۵۴ دانشگاه علم و صنعت بود و سه سال زودتر از من وارد دانشگاه شد. دانشجویان دانشگاه ما زمان ورود به داخل سفارت و تسخیر لانه در مرحله اول نبودند. اما بعد از وقوع، آنها در شورای مرکزی کار هماهنگی انجام می‌دادند و به عنوان نماینده حضور داشتند به خصوص بعد از پایان گروگانگیری و از سال ۶۴ به بعد فعالیتمان بیشتر شد.

پس آشنایی شما همان دوره شروع شد؟

در جریان گروگانگیری نه. همان طور که گفتم از سال ۶۴ به بعد به دلیل فعالیت‌های فرهنگی ما با هم آشنا شدیم.

پس در واقع تسخیر لانه جاسوسی آمریکا مجموعه‌ای داستانی است که بر اساس حضور شخصیت های واقعی روایت می‌شود؟

«انقلاب دوم» بیانی داستانی دارد و قسمت‌هایی از کار که داستان شخصیت های حقیقی را بازگو می کند و اشخاصی مثل ویلیام سالیوان سفیر وقت امریکا یا عباس امیرانتظام که رابط دولت موقت با سفارت امریکا بود حضورشان بر اساس مستندات و اسناد موجود در لانه جاسوسی است. اما عناصر شکل دهنده این سریال و شخصیت هایی که آغازگر و پایان‌دهنده کار هستند زاییده تخیل ذهنی است.

حضور مستقیم ندارم

بهانه روایت و خط داستانی این مجموعه چگونه آغاز می‌شود؟

این سریال سه دانشجوی دختر و یک دانشجوی پسر به عنوان قهرمان اصلی داستان دارد و یک سرهنگ ارتش و سه نفر از انقلابیون که قبل از انقلاب فعالیت های شان را آغاز می‌کنند. همه اینها زاییده ذهن هستند و به بهانه حضور شان شخصیت های اصلی وارد داستان می‌شوند. مجموعه کاملا مستند قصه خود را در آن ایام خاص روایت می‌کند.

به عنوان کسی که همان سال شاهد و ناظر بر جریان بودید چه میزان از حضورتان بر اساس شواهد خودتان است؟ جواد شمقدری هم به عنوان کاراکتر در فیلم حضور دارد؟

هر فیلم و سریالی که مورد توجه قرار می گیرد قطعا منویات درونی سازنده اثر هم در روایت جای دارد که در برخی کاراکترها تجلی پیدا می‌کند. برخی توسط نقش های اصلی ، گاهی توسط نقش‌های کم اهمیت‌تر و گاهی توسط بدمن قصه. من حضور جدی و مستقیم در این مجموعه ندارم اما داستان مربوط به بچه های دانشجوی پیرو خط امام است. من به عنوان کسی که در این گروه حضور داشته از داشته‌های خودم استفاده می‌کنم.

این سریال فقط همان زمان را روایت می‌کند یا به صورت فلاش بک تاثیر این واقعه در دنیای امروز را هم روایت می کند؟

به طور کل داستان مربوط به زمانی است که شاه به آمریکا می‌رود. یعنی اوایل آبان سال ۵۸. زمانی که دانشجویان خط امام شکل می گیرند اما حادثه اصلی از قسمت ۱۳ به بعد رخ می دهد. تا این جا همه شخصیت‌ها وارد قصه می شوند و می خواهند لانه را تسخیر کنند.

در مورد انتخاب بازیگر و استفاده از هنرمندان شناخته شده در این پروژه تصمیمی دارید؟

شخصیت های اصلی داستان در گروه سنی ۱۶ تا ۲۲ سال هستند. به همین خاطر باید دنبال افرادی بگردیم که از نظر حرفه و ظاهر مناسب این کار باشند. البته برای شخصیت های دیگری که میانسال هستند قدرت انتخاب بیشتری داریم. ضمن اینکه برای برخی نقش ها از بازیگران خارجی استفاده خواهیم کرد و به زودی با تعدادی از آنها وارد مذاکره می شویم.

با توجه به سابقه سینمایی‌تان چرا به جای نسخه سینمایی، ساخت سریال را مد نظر قرار دادید؟

زمانی که تحقیق و نگارش را شروع کردم متوجه شدم ابعاد کار بسیار گسترده تر از آن است که در ذهن داشتم چون برای شروع لازم است مباحثی نقل شود که وقایع تاریخ انقلاب را بازگو کند و حذف و تفکیک به داستان لطمه می‌زند. به همین خاطر تصمیم گرفتیم هم در مرحله تحقیق هم تولید فصل بندی کنیم که در نتیجه سه فصل در نظر گرفتیم. این سریال فصل اول داستان است که از زمان پیروزی انقلاب تا تسخیر لانه جاسوسی را روایت می‌کند. در این مقطع عمده محوریت کار ، رفتارهای آمریکا با ایران و واکنش به پیروزی انقلاب اسلامی است. برای این بخش ۱۶ قسمت پیش‌بینی کردیم.

نگرانی از همذات‌پنداری با دشمن

آیا تلویزیون دراین باره راحت‌تر از سینما امکان تولید می‌دهد؟ همانطور که اخیرا در رسانه ها مطرح شد ایرج تقی‌پور و همایون اسعدیان هم تمایل داشتند فیلمی با موضوع تسخیر لانه جاسوسی جلوی دوربین ببرند که فعلا به خاطر همکاری نکردن مسئولان سینمایی ساخت این پروژه منتفی است.

به نظر من داستان سفارت از آن سوژه هایی است که پرداختن به آن مثل راه رفتن روی تیغه شمشیر است. نگاه به این جریان واقعا حساسیت می‌طلبد و اگر کمی بی دقتی شود کل داستان زیر و رو می شود و حتی ممکن است ضد خودش بشود. یعنی در پرداخت نهایی، کار نباید به گونه ای شود که در نهایت فیلمی ببینیم مثل آنچه هالیوود علیه ایران می سازد و لطمه به انقلاب اسلامی باشد. اینها به نظرم حساسیت ایجاد می کند. برای کسی که می خواهد این فیلمنامه را تولید و پشتیبانی کند مسئولیت سنگینی دارد. من هم با این مشکل مواجه شدم و همزمان در جریان فیلمنامه هایی قرار گرفتم که قبلا نوشته شده و یا مستنداتی که بسیار خطرناک بودند، از این جهت که گاهی در این آثار کسی که به عنوان جاسوس فعالیت می‌کند سختی هایی متحمل می شود و به تصویر آوردنش باعث همذات‌پنداری و در نهایت واژگون نمایاندن حقیقت می‌شود.

یعنی این فیلمنامه ها همه سعی شان به تصویر آوردن مصائب جاسوسان بود؟

این بخشی از اصل ماجراست. کسانی که به گروگان گرفته شدند لایه هایی از عناصر واقعه بودند که اندکی بی دقتی در فیلمنامه یا تصویر آوردن ممکن است اصل حقیقت بد متجلی شود و جای مثبت و منفی تغییر کند. همین الان یکسری کتاب منتشر شده و به عنوان منبع در اختیار است که داستان هایی جذاب از گروگان ها را روایت می کند و اگر کسی بر اساس خاطرات انها فیلمنامه بنویسد اصل حقیقت دگرگون شده و به نوعی ضد تبلیغ است چون به جای تلاش دانشجویان پیرو خط امام مشکلات و سختی های افراد گروگان گرفته شده برجسته می‌شود. من از فیلمنامه ای که شما می گویید اطلاع خبر ندارم اما به طور کل نگرانی‌هایی وجود دارد که باید با دقت و جدیت بررسی شود . مساله تسخیر لانه جاسوسی داستان مختار و شمر و امام حسین نیست که حافظه تاریخی مردم این عناصر روشن را همانگونه که هستند به یادآورند. در این ماجرا باید شمر زمانه را نشان داد و طوری عمل کرد که به باور مردم لطمه ای وارد نشود. این کار بسیار سخت،حساس و پیچیده است.

پس شما هم با این مشکلات رودر رو بودید؟

من هم شرایط سختی داشتم اما بار اولم نبود و پیش از این در رابطه با حادثه ۱۱ سپتامبر به طور مشترک فیلمنامه نوشته بودم که در مرحله ای از کار تمییز حق از باطل مساله شده بود . این حساسیت را من هم داشتم. زمانی که فیلمنامه «توفان شن» را می‌نوشتم گاهی به شخصیت افراد امریکایی که نزدیک می شدم با احساس شان همراهی می کردم و دائم باید سعی می کردم با ایشان همراه نشوم و اصل ماجرا از ذهنم دور نشود.

شما مدتی در سمت رییس سازمان سینمایی فعالیت کردید و بعد از آن فعالیت تان به تلویزیون منتقل شد. این دلیل خاصی دارد؟

من آخرین کاری که برای تلویزیون انجام دادم سال ۸۳ بود. سینمای ایران مسایل خاص خودش را دارد و از آنجا که مدت ۴ سال مدیریت آن را به عهده داشتم ترجیح می‌دهم وارد بحث نشوم. همه ما موظفیم تولیدات سینمایی و تلویزیونی را غنا ببخشیم و کلاس هر دو کار را بالا ببریم. متاسفانه در هر دو مقوله کیفیت هنری و ساختار زیبایی شناسانه تقلیل پیدا کرده که این روند باید متوقف شود تا بعد از این شاهد کارهای جذاب و بهتری باشیم.تا بعد از این به جای سالی یک فیلم ارزشمند سینمایی و هر چند سال یک سریال دیدنی سالیانه ۲۰ اثر سینمایی و ۱۰ مجموعه تلویزیونی جذاب داشته باشیم.

«انقلاب دوم» قرار نیست در قالب سینمایی عرضه شود؟

فصل اول این سریال سه جریان موازی و همزمان را به تصویر می‌کشد که هر یک از آنها قابلیت سینمایی شدن دارد. قصد داریم بعد از تولید یکی از این سه قصه را استخراج کرده و به نسخه سینمایی تبدیل کنیم.

نوشته ردپای احمدی‌نژاد در «انقلاب دوم»/ شمقدری فیلم سینمایی می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – میثم محمدی: احمد نجفی به عنوان یکی از اعضای شورای عالی سینما در دولت دهم در محافل هنری و سینمایی حضور داشت و به فعالیت‌های اجرایی مشغول بود تا اینکه پس از ورود مدیران جدید سینمایی آرام آرام حضور او  در بخش مدیریتی کمرنگ شد و بدنبال مقدمات تولید یک اثر سینمایی رفت که در حال حاضر نیز مشغول فراهم کردن فضا برای تهیه کنندگی آن است. احمد نجفی بازیگر، کارگردان و تهیه‌کننده سینما در این گفتگو به عملکرد شورای عالی سینما و فعالیت های اخیر خود اشاره کرده است.

مدتی است که فعالیتی از شما در حوزه سینما شاهد نیستیم . دلیل خاصی وجود دارد؟

احمد نجفی: پیشنهادهایی برای بازی وجود داشته که سردستی و تکراری بوده. برای فیلمسازی قرار است یک فیلم به نام «من یک ایرانی هستم» را به عنوان تهیه کننده در اوکراین تولید کنم که به دلیل شرایط و اتفاقاتی که در این کشور وجود دارد کار به تعویق افتاد. روزهای اخیر در این کشور بودم و شرایط را بررسی کردم، هنوز دولت این کشور کامل مستقر نشده و ما منتظر فراهم کردن شرایط برای تولید فیلم هستم.

کارگردانی این کار بر عهده چه کسی است؟

هنوز در این زمینه چیزی قطعی نشده و شخصی که ما در نظر داریم مشغول فعالیت در تلویزیون است بهتر است نام او را اعلام نکنم.

فیلم در چه ژانری است؟ آیا تم سیاسی دارد؟

خیر.من با نگاه سیاسی وارد این کار نمی‌شوم و این اثر درباره مهاجرت و با نگاه ملی و قهرمان محور ساخته خواهد شد و از لحاظ پروانه ساخت هم مشکل ندارد و از دولت پیشین پروانه دریافت کرده و باید دوباره آن را به شورای فعلی بدهیم که مشکل خاصی نخواهد داشت.

هزینه های تولید این فیلم تامین شده یا بدنبال جذب سرمایه هستید؟

این فیلم از نظر هزینه بسیار سنگین است و به دنبال تامین آن هستم و با توجه به پروژه سینمایی «فیتیله‌ای‌ها» که ضرر مالی زیادی به ما زد باید منتظر بمانیم تا شرایط ارز و اقتصاد بهتر شود و از طرفی ببینیم نگاه و وضعیت فرهنگی، مدیریتی چگونه خواهد بود و چه خواهد شد تا خلاف نظر مدیران فرهنگی دست به کاری نزنیم.

به نظر می رسد که میزان فعالیت شما در دولت قبل بیش از حالا بود.

در دولت قبل من در زمینه بازیگری و تولید فعال نبودم و بیشتر وقتم صرف کارهای اجرایی در شورای عالی سینما می‌شد.

بسیاری شما را به عنوان یکی از کسانی که به تفکرات و نوع عملکرد دولت قبل نزدیکتر بود، می‌شناسند. نظر شما در این مورد چیست؟

سیاست دولت قبلی در زمینه فرهنگی و سینما بهتر بود، در شورای عالی سینما کارهای بسیاری انجام می شد و اگر نگاه کنید بسیاری از فیلم‌ها با دستور رییس جمهوری از محاق توقیف درآمد، ممنوع الکارها فعالیت کردند و فیلم های شاخصی به اسکار و ونیز و دیگر جشنواره‌ها رفتند و افتخار کسب کردند و فضا به قدری باز شد که اعتراض‌هایی را به همراه داشت.

البته هنوز هم  شورای عالی سینما به کار خود ادامه می‌دهد.

به این سادگی نیست. در یکسال گذشته رییس جمهوری در معدود جلسات شورای عالی حضور نداشته، در صورتی که ما در سال حداقل ۶ جلسه برگزار می کردیم و در دو سال آخر به کیفیت کارها و فعالیت هایی از جمله نگاه آکادمیک و آموزشی به وضعیت هنر که قرار بود با مشارکت وزارت آموزش و پرورش انجام شود و بحث ورود تجهیزات سینمایی بدون عوارض و همچنین سهمیه مسکن مهر هنرمندان و بحث مهم مالیات ها پرداختیم و بسیاری کارهای خوب دیگری که تایید و مصوب شد ، اما حالا هیچکس پیگیر آن نیست.

با این وجود میزان انتقادات از عملکرد مدیران سینمایی دولت گذشته بسیار زیاد بود.

متاسفانه عملکرد آنها دیده نشد، شاید این عملکرد خوب عنوان نشد و یک عده از دوستان که مدعی دانش و بینش بیشتر و بهتر هستند مسائل را نمی پذیرفتند و اعتقاد داشتند که خودشان بهتر انجام می‌دهند و اقلیت خاصی بدنبال انتقاد بودند و اینها مشکلاتی است که در سطح جامعه ما وجود دارد.

پس اعتقاد دارید که در شورای عالی فعلی فعالیت های خوبی انجام نمی شود؟

من منتظر می مانم تا خروجی ببینم و در موضع ایجاد چالش و انتقاد نیستم. آرزومندم که این اتفاق صورت بگیرد و در خصوص پیگیری مسائلی چون نگاه آکادمیک و مشارکت وزارت علوم و وزارت آموزش و پرورش و از طرفی بحث مسکن که در شورای پیشین مطرح شده بود حضور و دستور رییس جمهوری در جلسات شورای عالی سینما الزامی است و اگر این کارها صورت نگیرد باید شورا را منحل کنند.

فکر نمی کنید که حضور متوالی رییس جمهوری به عنوان شخصی که مسائل کلان تر کشور را دنبال می کند در شورای عالی سینما الزام ندارد؟

چه ضرورتی بالاتر از فرهنگ؟  تبلور تمام هنرها سینماست که جایی بهتر از سینما برای اشاعه فرهنگ وجود ندارد و در نتیجه سینمای خوب ، تلویزیون و رسانه مفید و موثر را به همراه دارد و این کارها باید انجام شود.

در مورد رفع توقیف و فعالیت فیلمسازان در دوره قبل صحبت کردید. ما در جشنواره امسال شاهد حضور بسیاری از فیلمسازان و آثارشان بودیم که در دوره قبل به مشکل برخوردند.

بعضی سینماگران آن روزها از روی لجبازی کار نمی‌کردند و کسی جلوی کار آنها را نگرفته بود. فیلم‌های موفق «شیار ۱۴۳» و «چ»  در همان دوره مدیریت آقای شمقدری ساخته شده. عده‌ای با نگاه سیاسی دست به چنین مخالفت‌هایی می‌زدند. آنها بعد از مدتی با آثاری می آیند که یکسری حرفهایی را می زند که با وجود رسانه ها و دنیای فناوری امروز بعید می‌دانم کسی از آنها آگاه نباشد و مطمئن هستم که مردم پای یک مشت شعار این چنینی به عنوان فیلم سیاسی نمی نشینند.

چرا شما با شورای جدید وارد تعامل نمی شوید و این مباحث را مطرح نمی کنید ؟

من یک وظیفه اخلاقی دارم که آن را انجام دادم و الان هم گله ندارم. حالا که شورای جدید هست آرزو می کنم که کارهای خوبی در آن انجام شود و ما خروجی را ببینیم. اگر تا به حال سکوت کردم به این دلیل است که مثل بعضی از دوستان نمی‌خواهیم کار را به صدای آمریکا و بی بی سی بکشانیم، این خیانت است و مسائل سینما را باید به عنوان یک مشکل خانوادگی با درایت در درون جامعه حل کنیم.

اما مشکل سینمای ما مربوط به یک دوره و دو دوره نمی‌شود و یک جریان اساسی و ریشه‌ای است که ما سال‌هاست با آن مواجه هستیم.

نگاه  افراط و تفریطی و مشکلات در دوره های مختلف سیاسی وجود داشته و مادامی که این تفکر و نگاه از پایه تغییر نکند، سینما درست نمی‌شود. ما به همین جهت بحث نگاه آکادمیک و آموزشی از پایه را مطرح کردیم ، اما با راهی که ما می‌رویم و با این تفکرات اتفاقی در جهت بهبود اوضاع در سینما نخواهد افتاد.

با این تفاسیر آینده سینما را چگونه ارزیابی می کنید؟

این نگاهها مربوط به سینمای بدنه است و این تفکرات در درون آدم‌ها عوض نخواهد شد. باز هم می‌گویم که باید دانش و بینش و تفکر ما تغییر کند و منتظر خواهم ماند تا عملکرد و خروجی دوستان را ببینیم و آرزومندم که اتفاقات خوبی بیفتد.

نوشته برخی کارگردانان در دوره قبل لجبازی می‌کردند/ با نگاه سیاسی وارد سینما نمی‌شوم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.