این کارگردان تحسین‌شده جشنواره سی و دوم درباره بحث محتوایی در آثار کودک، گفت: باید زاویه نگاه از بالا به سینمای کودک یا نوجوان تغییر پیدا کند و از جانب مسئولان به سینماگران حوزه کودک و نوجوان آزادی عمل داده شود. چراکه نگاه‌های ممیزی‌محور برای مسئولان اولویت‌هایی را به وجود می‌آورد که این اولویت‌ها به سینمای کودک، سینماگر و حتی خود کودکان ارتباطی ندارد، لذا باید در این خصوص، در جشنواره‌ فیلم کودک با صاحبان اندیشه و هنر بحث،گفت‌وگو و مشورت کرد تا مسائل به‌ روز رسانی شود و در حوزه جامعه‌شناسی کودکانه فعالیت‌هایی ویژه شکل بگیرد، چون نمی‌توانیم با داده‌هایی که از پیش تعیین شده بگوییم در ذهن کودک و نوجوان چه می‌گذرد و به بررسی و تفحصی ویژه در این زمینه نیاز است.

قطبی ادامه داد: من منکر تلاش‌هایی که در حوزه کودک از جانب متولیان در گذشته شده، نمی‌شوم اما گمان می‌کنم هنوز بیش از این‌ها نیاز داریم که به مقوله فانتزی در سینمای کودک بها دهیم، چرا که در فانتزی میدان گسترده‌ای وجود دارد که لازمه حضور در آن عرصه، داشتن دیدی وسیع و نگاهی باز است.

او درباره شعار «سینما سرزمین خیال» گفت: در فضای سینمای کودک همواره خیال وجود دارد و فیلم‌سازان و فیلمنامه‌نویسان به این مقوله بسیار اهمیت می‌دهند. اصلا بدون خیال هنر و سینما معنای خود را از دست می‌دهند.

او تاکید کرد: امروزه با ابزار جدید و تکنولوژی‌های تازه که کودک را از سنین پایین با «مدیا» مواجه می‌کنند، دنیای کودک وسیع می‌شود لذا کسی که برای کودک فیلم می‌سازد باید بر فانتزی‌ اشراف کامل داشته باشد و با سرمایه‌گذاری درست به اجرای عملی ایده‌هایش فکر کند، چرا که با فراهم آوردن ابزار مورد نیاز، می‌توان تخیل را در آثار سینمایی به ترسیم کشید.

این کارگردان در پایان گفت: اگر قرار است به اکران خوبی در سینمای کودک برسیم که بازگشت مالی هم برای صاحب آثار داشته باشد، نیاز است که یک همپوشانی بین «جشنواره بین‌المللی کودکان و نوجوانان» و «جشنواره فیلم رشد» صورت بگیرد. من گمان می‌کنم با کمک این دو جشنواره، بستری برای اکران آثار خوب کودک فراهم شود.

نوشته حمیدرضا قطبی: سینمای کودک با «خیال» معنا پیدا می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس این خبر، این جشنواره معتبر که هرساله میزبان سینماگران و فیلمسازان برجسته حوزه سینمای کودک و نوجوان از سراسر جهان است، در شهر کمینتز آلمان و از تاریخ ۱۰ الی ۱۷ اکتبر ۲۰۲۰ میلادی (۱۹ تا ۲۶ مهر ۱۳۹۹) برگزار خواهد شد.

«قطار آن شب» با اقتباس ازرمان قطار آن شب نوشته احمد اکبرپور در ژانر کودک و نوجوان ساخته شده است و افشین هاشمی، سیامک صفری، مریم بوبانی، بهناز نادری، بهرام شاکری و بازیگر خردسال آیلین رشیدیان در این اثر سینمایی به ایفای نقش پرداخته‌اند.

این فیلم در سی و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان برنده پروانه زرین بهترین فیلم کودک از نگاه داوران کودک، دیپلم افتخار بهترین بازیگر و پروانه زرین جایزه ویژه هیات داوران و جایزه نوآوری شد.

نوشته «قطار آن شب» در جشنواره اشلینگل روی پرده می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به نظر می رسد یکی از مهمترین راه حل ها برای اینکه فیلم نامه ها از جذابیت و کشش مطلوب برخوردار شوند پیوندی باشد که باید میان ادبیات و سینما برقرار شود تا با بهره گیری از لحظات ناب و شاعرانه ادبیات غنی ایرانی، هنر هفتم از  مخاطب بیشتری برخوردار شود؛ از منظر دیگرشاید از آنجاییکه ادبیات داستانی یک بار توسط مخاطبین خوانده شده میزان محبوبیت آن هم در نزد مردم مشخص است و از این جهت تا حدودی میزان استقبال آن را می توان پیش بینی کرد. اما پرسش اینجاست که چرا فیلمسازان و نویسندگان سینمای ایران با اقتباس از ادبیات داستانی رابطه چندانی ندارند و تعداد انگشت شمار و به ندرت فیلم های با داستان های اقتباسی در سینما ساخته می شود؟ آیا داستان های ایرانی جاذبه تصویری لازم را برای مخاطب ندارد؟ آیا وجود قانون های دست و پا گیر وزارت ارشاد برای دریافت پروانه ساخت مانع چنین ارتباطی میان ادبیات و سینما می شود؟

همزمان با برگزاری نمایشگاه کتاب و به این بهانه با سامان سالور فیلمسازی که اغلب نوشتن فیلم نامه های فیلمش را خود بر عهده گرفته ؛ جابر قاسمعلی از نویسندگان سینمای ایران و حمیرضا قطبی که تجربه اقتباس را در کارنامه دارد به گفت و گو نشستیم و نظرشان را در این خصوص جویا شدیم.

جابر قاسمعلی: هیچ گاه در کشور ما رابطه ادبیات و سینما به جریان تبدیل نشده است

جابر قاسمعلی معتقد است: دلایل متعددی وجود دارد که سینمای ایران از فقر اقتباس ادبیاتی بنالد؛ یکی از آنها عدم مطالعه و به روز نبودن بخشی از فیلم نامه نویسان و نویسندگان ماست؛  متاسفانه بعضی فیلم نامه نویسان ما رمان های روز و معاصر را پیگیری و تعقیب نمی کنند و از تازه های ادبیات معاصر داخلی و خارجی اطلاعی ندارند .

این نویسنده در بخش دیگری از صحبت خود گفت: بخشی از این کوتاهی هم به ممیزی در ارشاد بر می گردد که فیلم نامه نویس نمی تواند از هر رمانی بهره ببرد. به هر حال شما می دانید که جامعه روشنفکری ما به صورت اخص داستان نویسان ما به پدیده های اطراف خود بی تفاوت نیستند و این واکنش نشان دادن ها به شرایط اجتماعی موجود نتیجه اش این می شود که آنها دست روی هر داستانی با مشکلات اجتماعی بگذارند دچار ممیزی می شوند. حتی، بعضا، رمان های منتشر شده هم اجازه برداشت داده نمی شود. خود من چند بار خواستم داستان های چاپ شده را به فیلم نامه تبدیل کنم یا برای سریال استفاده کنم مجوز به من داده نشد. منطق مسئولین در این زمینه این است که کتاب در تیراژحداکثر پنج هزار نسخه منتشر می شود اما مخاطبین فیلم ها و سریالها بیشتر هستند. از نظر مدیران چاپ کتاب مشکلی بوجود نمی آورد اما وقتی داستان تبدیل به سریال یا فیلم شود مشکل بوجود می آید.

قاسمعلی به صحبت هایش افزود: برخی از مشکلات به نوع داستان هایی از نویسندگان ماست که به طور کل اجازه چاپ نمی گیرند یا اینکه قبلا چاپ شده اند اما الان مجوز دوباره می خواهند و این مجوز دوباره داده نمی شود.

وی در بخش دیگری از صحبت خود گفت: این مراحل را طی کنیم و به عبارتی مجوز برای ساخت فیلم نامه اقتباسی بگیریم در وهله بعد کسی باید پیدا شود که این فیلم نامه را بخرد. یعنی تهیه کنندگان چه خصوصی و چه دولتی باید پول رمان را بپردازد و رایت رمان را از نویسنده بخرد که در ایران چنین تهیه کننده هایی حاضر نیستند از این پول ها خرج کنند. در این بخش نویسندگان ما مقصر نیستند چون تهیه کنندگان باید در این راه فرهنگی قدم بردارند.

این فیلم نا مه نویس گفت: نکته مهم دیگر اینکه متاسفانه تهیه کنندگان ما در سینمای ایران برای فیلم نامه نویس و داستان نویس به صورت مجزا هزینه نمی کنند. در واقع تهیه کننده دوست دارد فیلم نامه نویس همزمان دو کار انجام دهد و او یک بار پول بپردازد. در واقع، فیلم نامه نویس هم داستان و هم سوژه و هم فیلم نامه نویسی فیلم را بر عهده بگیرد. اما ما نویسندگان که در بطن کار قرار داریم می دانیم که این دو مسئولیت با هم چه کارسخت و طاقت فرسایی است و در واقع کار دونفر را باید انجام داد.

وی افزود: بخشی از مشکلات کار به عدم تفاهم بین نویسنده داستان و فیلم نامه نویس و کارگردان بر می گردد. به علت عدم شناخت داستان نویس ها از مدیوم سینما؛ آنها دوست دارند داستان شان نعل به نعل مطابق با نوشته شان ساخته شود و نباید به ساحت ادبی آنها ورود پیدا کرد که خب این امکان پذیر نیست. سینما نوع روایت خود را می خواهد و با داستان کاملا متفاوت است.

قاسمعلی گفت: به اقتضای شغلم و به واسطه اینکه می نویسم در جریان ادبیات روز ایران و جهان هستم ؛ متاسفانه بسیاری از داستان های ایرانی از موقعیت های داستانی و نمایشی لازم برخوردار نیستند، داستان های امروزی که عموما توصیف حال و هوا و در مورد شخصیت های داستان است و تلرانس های روانشناسانه دارد که نمی توان به فیلم نامه تبدیل کرد. باید به این نکته اهمیت دهیم که توصیف برای تبدیل شدن به فیلم نامه کافی نیست؛ موقعیت های دراماتیک،کنش و واکنش ها هستند که اساس یک فیلم نامه را می سازند.

وی گفت: متاسفانه، هیچ گاه در کشور ما رابطه ادبیات و سینما به جریان تبدیل نشده و ما جریان اقتباسی ادبی در سینما نداشتیم. آنچه که شاهدش بودیم تلاش پراکنده فیلمسازان ما بوده که به فیلم تبدیل شده است.

قاسمعلی گفت: برای جریان سازی در مقوله اقتباس ادبی ما نیازمند پاتوق های فرهنگی هستیم که هنرندان ما در آنجا ساعت ها به گفت و گو و بحث و تبادل نظر بپردازند؛ گپ بزنند تا از میان گپ زدنهای آنها  و گفت و گوهای طولانی آنها فیلم در بیاید. در کافه نادری مهرجویی و ساعدی ساعت ها با هم حرف می زند  و گفت و گو می کردند تا از میان این صحبت ها فیلم گاو یا دایره مینا متولد شد…

سامان سالور: بخش‌های دولتی و خصوصی رغبتی به تولید این گونه فیلم‌ها ندارند

سامان سالور کارگردان فیلم «آمین خواهیم گفت» نیز در خصوص اهمیت اقتباس آثار ادبی و جایگاه آن در سینمای ایران  توضیح داد: به شدت به ادبیات داستانی و شاعرانه ایرانی علاقمندم و اساسا، کتاب خواندن در برنامه روزانه ام قرار دارد. اگر روزی نتوانم چند ورق کتاب بخوانم آن روز حالم خوش نیست.

وی درادامه  به فقر اقتباس از ادبیات داستانی در سینمای ایران اشاره کرد و گفت: ایران از ادبیات داستانی قوی برخوردار است ؛ اما متاسفانه ما نویسنده هایی که ادبیات داستانی را تصویری بنویسند یا فیلم نامه نویسی کنند و یا از داستان ها اقتباس کنند همچون هوشنگ مرادی کرمانی بسیار کم داریم.

وی با بیان اینکه ادبیات داستانی ما عمیق و قوی با نویسندگان خوبی نوشته می شود گفت: نسل نویسندگان جدید ما هم بسیار حرفه ای می نویسند و قلم خوبی دارند.

سالور به اهمیت این موضوع اشاره کرد و گفت: در سینمای آمریکا با آن تفکر و پروداکشن قوی؛ فیلم نامه اقتباسی از ادبیات رشته مجزا و جداگانه ای برای کسب جایزه اسکار دارد.

این کارگردان ادامه داد: در ایران هم ما فیلمسازانی داریم که وقتی می نویسند کتاب «جسدهای شیشه ای» خلق می شود که یکی از بهترین داستانهای سال های اخیر ایران است که قابلیت تبدیل به سریال را دارد، اما متاسفانه این سعه صدر در مدیران تلویزیون وجود ندارد و از آنجاییکه آنها با یک عده خاص در حیطه خود  کار می کنند ما دیگر نمونه سریالهایی نظیر : هزاردستان، سربداران و یا سلطان و شبان را نمی بینیم. در واقع، از نگاه دیگر سرمایه گذاری روی ادبیات پرطمطراق تاریخی یا اجتماعی ایران وجود ندارد و به همین خاطر است که اقتباس کمتر شکل می گیرد یا اصلا شکل نمی گیرد.

سالور گفت: از نگاه دیگر ما در ایران کمتر نویسندگانی داریم که محصولات ادبی آنها تصویری باشد و داستان هایشان به درد سینما بخورد. داستان ها اغلب یا شخصی هستند یا روی تکنیک های ادبیات داستانی خاص قرار می گیرد. از طرف دیگر، از ادبیات داستان های دنیا هم نمی توانیم استفاده کنیم چون با آنها تعارضات فرهنگی زیادی داریم؛ در این سال ها تلاش هایی هم همکاران من انجام دادند که با شکست مواجه شده چون داستان هایشان با ممیزی بالایی همراه می شود و در نهایت،  فیلم قابل باور و جذابی از کار در نمی آید، به این دلیل که  نمی توانیم المان ها و نقاط داستانی آنها را در سینمای ایران پیاده کنیم ؛ نمی توانیم از ممیزی و قوانین دست و پاگیر ایران عبور کنیم اگر هم همکاران من در این زمینه موفق بودند و توانستند فیلمی با کیفیت مطلوب بسازند در گیشه با شکست مواجه شده است.

وی با اشاره به اینکه ترجیح می دهم فیلم نامه های خودم را به شخصه بنویسم افزود: در سینمایی که همه چیز آن را گیشه تعیین می کند و اول و آخر هر فیلمی پشت عدد و ارقام مخفی است به جای آنکه سینما یک عنصر فرهنگی لذت بخش و جذاب باشد آنقدر به فروش و ریال اهمیت می دهند که بخش های دیگر آن خود به خود از دست می رود. به طوریکه امروز اگر کسی دو میلیارد سرمایه برای ساخت فیلمی داشته باشد اول به استفاده  از بازیگران چهره و پولساز اهمیت می دهند تا سرمایه شان برگشت داشته باشد.

کارگردان فیلم «تمشک» با اشاره دوباره به اینکه  بخش دولتی در زمینه ساخت رمان های ایرانی همکاری نمی کند بخش خصوصی هم توانایی ساخت سریال های با پروداکشن عظیم را ندارد ضمن اینکه زودتر می خواهد به سرمایه سریالش برسد اضافه کرد: سینمایی که این روزها اولویتش زنده ماندن و نفس کشیدن است و به باقی ماندن فکر می کند کاملا طبیعی است که جای بسیاری از مسائل جدی در آن خالی می ماند. متاسفانه، معتقدم این روزها سینمای ایران به شدت به سمت فیلم فارسی حرکت می کند؛ فیلم ها با یک سری عوامل ضعیف و بازیگران پولساز و قصه سطحی ترین شکل که فقط تماشاگران را به سینما بکشاند تا بحث مالی آن حل شود ساخته می شود. آیا در چنین سینمایی توقع نگارش فیلم نامه به صورت اقتباس داریم. گرچند معتقدم نویسندگان بسیار خوبی در زمینه اقتباس آثار ادبی  داریم که در این زمینه مغفول مانده شدند.

حمیدرضا قطبی: رابطه فیلمسازان با اهل قلم باید گسترش پیدا کند

حمیدرضا قطبی کارگردان سینمایی «جامه دران»که این فیلم را بر اساس کتابی با همین عنوان نوشته ناهید طباطبایی اقتباس کرده به سوره سینما گفت: سینما و فیلمنامه های آن موضوعی است که همیشه دغدغه هنرمندان این حرفه بوده است. آنها و نه فقط آنها بلکه دوستداران و منتقدان سینما به دنبال یافتن اکسیری برای جان بخشی به این موجود بی جان صفحات بسیاری را ورق زده و در نوردیده اند. قدر مسلم آنکه هر روز نمی توان شاهد هنری واقعی یا هنرمندی متفاوت بود. جوهر هنر آن کیمیای کم یابی ا ست که دست زمانه خست خود را در بخشش آن هرگز پنهان نکرده است. ادبیات داستانی و بعد از آن سینما هر دو غریبانه تر و دیرتر از سایرین به ما رسیده است. می توان اینطور گفت که اگر شعر و داستان های اساطیری دیر زمانی ست که در حافظه تاریخی مردم ما جا خوش کرده اند، لیکن در حوزه ادبیات داستانی متاسفانه، پیشینه تاریخی قابل توجهی برای ما ثبت نشده است.

وی ادامه داد: ناگفته پیداست که با تصویر روایتی تاریخی و  به طریقی بالاتر اساطیری می توان اقتباس هایی مهم و به یاد ماندنی برای آینده گان به یادگار گذاشت. اما آیا سرمایه و امکانات قابل توجهی برای این کار وجود دارد؟ که باید پاسخ داد خیر ، وجود ندارد. در باره آن بخش از فیلمسازانی که داستان های خود را می سازند  البته امر نیکو و پسندیده ای است، اما برایم قابل درک نیست که چرا به همین ادبیات یکصد ساله که مضامین عمیق  و طرح های جذاب دارند رجوع نمی شود. شاید بتوان رد پایی از ساده انگاری همراه با  نوعی غرور نوگرایانه را در این پدیده مشاهده کرد.

قطبی گفت: فارغ از تنگ نظری های گروهی  و  جاه طلبی های سطحی باید رابطه فیلمسازان را با اهل قلم  محکم تر کرد. بدون شک سرمایه بزرگی دارند نویسندگان ما که آنها که اهل تصویرند می توانند بهره خود را  ببرند. شاید از آن جهت که فراموش کرده ایم باید برای مخاطبان قصه بگوئیم و یا آنها را سرگرم کنیم با داستان ها فاصله می گیریم. شاید فکر می کنیم رسالت بزرگ اجتماعی بر گردن داریم تا حرف های بزرگ بزنیم. نمی دانم ولی به هر حال در آنسوی دنیا بیشتر آثار سینمایی برگرفته از رمان هایی است که داستان های بزرگ و شخصیت های بزرگ دارند.

نوشته غفلت‌ سینمای ایران از ظرفیت‌های اقتباس ادبی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما «حمیدرضا قطبی» در ۵۳ سالگی برای اولین‌بار پشت دوربین ساخت یک فیلم بلند قرار گرفته و «جامه‌دران» را ساخته که این روزها توانسته مخاطبان نسبتا خوبی را به سینما بکشاند و برایشان قصه‌ تعریف کند. فروش نسبتا خوب «جامه‌دران» و استقبال نسبی رسانه‌ها نشان می‌دهد که قطبی شروعی هرچند دیر، اما نسبتا قابل قبول در سینمای کشور داشته و حالا با او در «سوره سینما» درباره‌ی حاشیه‌های فیلمش، بازخوردهایش و همچنین ورود به فیلمسازی در این سن گفتگو کرده‌ایم:

 ساخت اولین فیلم در ۵۳ سالگی!

آقای قطبی شما شما متولد سال ۱۳۴۰ هستید؟

بله.

۵۳ سالگی برای ساخت فیلم اول کمی دیر نیست؟

خیلی دیر است.

چرا این اتفاق افتاد؟

قسمت! مسیر زندگی برای همه به یک صورت اتفاق نمی‌افتد. اخیراً مطلبی را خواندم که گفتگوی بین «برگمن» و «کوروساوا» بود. کمی امیدوار شدم. آنها در مکاتبه‌شان از این صحبت می‌کنند که هر چه به سمت سن بالاتر می‌روند، پختگی بیشتر و درک بهتری از جهان هستی پیدا می‌کنند که یک مقدار امیدوارکننده است، یعنی در ۸۰ سالگی که فیلم می‌سازد و تشویق می‌شود، احساس خوبی دارد. البته باید این را هم اضافه کرد که کوروساوا وقتی جوان بود «هفت سامورایی» را ساخت.

مهم‌ترین ویژگی «جامه‌دران» قصه‌ی جذاب آن بود

به فیلم «جامه‌دران» بپردازیم. فیلمنامه‌ را با اقتباس از کتابی با همین عنوان نوشته‌اید. این قصه چه ویژگی‌ای داشت که شما را بعد از این همه سال واداشت تا یک فیلم سینمایی بسازید؟

مهم‌ترین ویژگی «جامه‌دران» قصه‌ی جذاب آن بود. قصه‌ای بود که روند غافلگیرانه‌ای داشت و می‌توانست مخاطب را با خودش همراه کند و این جذابیت‌ها در قصه‌ای که بر تحلیل درست از بسترهای اجتماعی ساخته می‌شود، قادر است تأثیرگذار و برای مخاطب جذاب باشد. به این دلیل به سمت این قصه رفتم و البته در فیلمنامه به جذابیت‌ها و تعلیق‌های‌اش دامن زدیم، چون در رمان اطلاعات ذهنی داده می‌شوند که در ادبیات جذاب‌اند، ولی در سینما به خاطر اینکه مخاطب را برای ساعتی به سینما می‌کشانید، باید حتماً دقایق و لحظات‌اش را ملاحظه کنید و او را نگه دارید که بتواند با قصه همراه شود.

اصلاً نمی‌توانم سینما را بدون مخاطب تصور کنم

اهمیت مخاطب عام برای شما چقدر است؟ الان آنچه که در سینمای ما مد شده این است که عده‌ای برای اینکه پز روشنفکری بدهند فیلم‌هایی می‌سازند که کثلا در گروه «هنر و تجربه» پخش شود و اساسا دغدغه مخاطبی وجود ندارد

اصلاً نمی‌توانم سینما را بدون مخاطب تصور کنم. برای من مردم در درجه‌ی اول اهمیت هستند. یعنی اگر فیلمی ساخته می‌شود، برای مردم ساخته می‌شود و هنرمند باید یک گام جلوتر از مردم باشد و نه صد گام. هنرمند باید بتواند با مردم ارتباط داشته باشد. البته با هنر خاص هم مخالف نیستم و با آن بخش هم موافق‌ام، به‌خصوص با بخش هنر و تجربه. این بخش مثل آزمایشگاهی است که برای علوم وجود دارد. سینمای هنر و تجربه در واقع آزمایشگاه هنر سینماست. باید تجربه کرد و جسارت به خرج داد و سینما و هنر را به بالندگی دعوت کرد.

قرار نیست در سینما بیانیه‌ی سیاسی، فلسفی و اجتماعی صادر کنیم

«جامه‌دران» قصه‌ی سرگرم‌کننده‌ای دارد و مخاطب عام هم می‌تواند با آن ارتباط برقرار کند، اما انتقادی که به آن وارد است این است که صرفاً یک قصه را تعریف کرده، بدون اینکه به مضمون خاصی بپردازد و دست روی مسئله‌ای خاص بگذارد. خودتان قبول دارید که می‌خواستید فقط قصه‌ی جذابی را تعریف کنید یا در پس این قصه چیزهای مهم‌تری هم وجود داشته‌؟

همیشه باید یک قصه‌ی جذاب گفت. حتماً در پس یک قصه جذاب، پند، عبرت، نصایح، اندیشه‌ها و افکاری هم وجود دارند. در قدیم هم همین‌طور بوده است. وقتی مادربزرگ‌ها قصه‌ای را می‌گفتند، ته آن می‌گفتند نتیجه می‌گیریم که مثلاً این… . ما الآن دنبال چه چیزی می‌گردیم؟ مشکل از جایی درست شده است که همه فکر می‌کنند یک هنرمند باید یک فعال اجتماعی تحول‌ساز و متحول‌کننده باشد. و به همین دلیل سینمای ما از قصه دور شده است. قرار نیست در سینما بیانیه‌ی سیاسی، فلسفی و اجتماعی صادر کنیم. اینها هر کدام جایگاه و آثار خودشان را دارند. فلسفه دارد کار خودش را می‌کند، سیاست هم همین‌طور. سرگرمی وجه اول سینما و اهمیت آن است.

توقع دارم مخاطب‌ام در درجه‌ی اول حال‌اش عوض شود

با توجه به حرف شما، «نتیجه می‌گیریم که…» فیلم شما چه بود؟

برای فیلم‌ام «نتیجه می‌گیریم که…» معنی نمی‌کنم، چون نمی‌توانم این کار را بکنم. فیلم ساخته‌ام و توقع دارم مخاطب‌ام وقتی آن را می‌بیند، در درجه‌ی اول حال‌اش عوض شود. حتماً چیزی در فیلم‌ام وجود دارد که حال او را عوض می‌کند که این کار را کرده است. آنهایی که نقد می‌کنند، فقط نقد می‌کنند. رفته‌اند که نقد کنند. نرفته‌اند که به آن کار دل بسپرند و ببینند آیا دل‌شان با آن کار می‌رود یا نمی‌رود. مخاطب خود را در سینما زیاد پیدا کردم. این احساس را در چشم‌ها، بیان و زبان‌شان دیدم.

«تولستوی» می‌گوید که وظیفه‌ی هنر، دادن آرامش به مخاطب است

مخاطبان شما در سینما چه تأثیری گرفته بودند؟

حال‌شان عوض شده بود، یعنی چیزهایی دیدند که لذت بردند. آیا شما برای کاتارسیسم یا آرامش می‌توانید چیزی را معنی کنید؟ حداقل «تولستوی» این را می‌گوید که وظیفه‌ی هنر دادن آرامش به مخاطب است. وقتی می‌گویم حال‌شان را عوض کرده بود یعنی همین. یعنی وقتی از سالن سینما بیرون آمده بود به من جور دیگری نگاه می‌کرد. یک جورهایی «حوّل حالنا» شده بود. بازخوردها خیلی زیاد بود. یکی دو تا نیستند و نمی‌توانم و نمی‌خواهم اشاره کنم. وقتی تصویر درستی از یک چالش یا یک واقعیت را نشان می‌دهید، آدم سوم به آن نگاه می‌کند و وقتی به چیزی می‌رسد، یا آرامش است یا درک یا شناخت.

در نقدهایی که خوانده‌ام، بعضی‌ها می‌گفتند ممکن است این فیلم در محکومیت ظلم‌هایی باشد که در طول تاریخ به زنان شده است. یکی می‌گفت شاید نقد به سیستم خان‌سالاری و امثال اینها باشد. خودتان کدام را قبول دارید؟ آیا همه‌ی اینها با هم است یا هیچ‌کدام‌شان نیست؟

«جامه‌دران» قصه زندگی است که در آن عشق هست، دروغ و جدایی هم هست. وجه جدایی آن برای‌ام خیلی مهم است، یعنی از بطن، مادر و خانواده جدا ماندن برای‌ام بسیار اهمیت دارد، منتهی این در یک مسیر اتفاق می‌افتد. مسیر زندگی که در آن عشق هست و به خاطر عشق یا اهداف شخصی دروغ می‌گویی و بعد از آن باعث جدایی هم می‌شوی. این جدایی خودش موضوع هویت را مطرح می‌کند. نمی‌خواهم زیاد وارد چنین مقولاتی شوم و به لایه‌های زیرین اثر بپردازم، چون اساساً به این نوع رویکرد اعتقاد ندارم و فکر می‌کنم اگر کارت را درست انجام داده باشی، مخاطب این نوع مضامین را بدون اینکه تحلیل کنی دریافت خواهد کرد. تحلیل فقط مال منتقدهاست. اگر کارت را درست انجام بدهی، بدون اینکه تحلیل کنی، اثرش را در مخاطب‌ات می‌گذارد. اگر درست نگاه کرده باشی، حتماً اثرش را گذاشته است. به نظرم ما خیلی در این کار موفق بوده‌ایم. در فضاسازی‌ها، فیلمبرداری‌ها، انتخاب بازیگرها، شخصیت‌ها و… این کار را کرده‌ایم.

مخاطبان به شما نخواهند گفت که از فیلم چه گرفته‌اند

اگر با مخاطبان صحبت کنیم، همه می‌گویند قصه‌ی جذابی بود، ولی فکر نمی‌کنم که بگویند نکته یا مطلبی خاصی را دریافت کرده‌ایم.

به شما نخواهند گفت که از فیلم چه گرفته‌اند، ولی چند تا دعوا شروع می‌شود. مثلاً یک عده می‌گویند کار آن مرد خیلی زشت و آدم بد فیلم بود. یک عده می گویند نه، خیلی آدم خوبی بود. منِ کارگردان این حرف‌ها را دوست دارم. اینها نتیجه کار است. چرا این حرف‌ها را می‌زنند؟ برای اینکه دارند ارزیابی می‌کنند و در این صورت یک عده با استدلال‌هایی این طرف می‌نشینند و عده‌ای طرف دیگر. یک عده او را مظلوم می‌دانند، یک عده مدیر و برخی ظالم و بعد بحث پیش می‌آید. در سالن‌های مختلف فیلم را با مردم دیدم و هر وقت حرف و حدیثی شد، در این زمینه بود که مثلاً می‌گویند کار آن آدم خوب نبود. این بحث‌ها وقتی اتفاق می‌افتند که شما یکسویه نگاه نکرده‌اید، یعنی زندگی را به تصویر کشیده‌اید، چون این زندگی است که در انتخاب‌های ما سئوال ایجاد می‌کند. آن مخاطب سوم هست که قضاوت می‌کند و می‌گوید این کار درست بود یا غلط؟

قصه «جامه‌دران» تکراریست، الان در ماهواره‌ها هم همین قصه تعریف می‌شود!

انتقاد دیگری که به «جامه‌دران» وارد است، این است که فیلمنامه‌ی شما بسیار به فیلمنامه‌ی «پس از باران» شبیه است. آن سریال را دیده‌اید؟

یکی دو قسمت آن را به‌ شکل گذرا دیدم. آن خانه‌ی بزرگ را یادم هست که عده‌ای در آن آمد و شد داشتند و در شمال هم بود. چیز بیشتری خاطرم نیست، ولی این اولین بار نیست که این را می‌شنوم. البته قصه «جامه‌دران» تکراری است. الان در ماهواره‌ها هم همین قصه تعریف می‌شود، برای اینکه یک ایده جهانی است.

نمایشنامه‌های جدید بی‌مغزند

چرا یک موضوع تکراری را ساختید؟

کار خطرناکی است که یک قصه تکراری را بسازید، ولی چرا این قصه تکراری مرا تکان داده است؟ برای اینکه نوشته و اجرای‌اش متفاوت بود و سعی کردم این اجرای متفاوت را در فیلم‌‌ام بیاورم. خیلی چیزها تکراری هستند. بعضی‌ها می‌گویند داستان «جامه‌دران» قصه‌ی روز نیست. مگر «هملت» و «شکسپیر» و ادبیات غنی کهن ما قصه‌ی روزند؟ این همه نمایشنامه روی صحنه‌های تئاتر می‌روند که همه قدیمی هستند. اتفاقاً نمایشنامه‌های جدید بی‌مغزند و یک ظاهر و ادا بیشتر نیستند، ولی نمایشنامه‌های «برشت»، «چخوف»، «شکسپیر» و… را که می‌خوانید، مغز دارند، چون حرف‌های ابدی و ازلی می‌زنند. اینها که کهنه نمی‌شوند. بله، ما یک داستان کهنه را تعریف کردیم، اما به‌گونه‌ای که مخاطب آمد، نشست، دید و لذت برد.

انتقاد دیگر این است که در اپیزود اول تصویر «مصطفی زمانی» را در قاب عکسی می‌بینیم که نشان می‌دهد مرده است. بعد تصویری از جوانی نشان داده می‌شود که باز هم مصطفی زمانی است و در مراسم ختم حضور دارد. تقریباً قصه لو می‌رود. یعنی معلوم می‌شود، این جوانی که قیافه‌اش شبیه آن فرد مرده است، قطعاً پسر اوست.

یعنی شما اپیزود اول متوجه می‌شوید این پسر اوست؟

وقتی دو نفر شبیه هم هستند دیگر چه می‌تواند باشد؟

در پایان قصه معلوم شود اشکالی ندارد. حتی شک هم بکنید مهم نیست و اشکالی ندارد، ولی قطعی که نیست. مثل شیرین که یک نفر را می‌بیند. اگر این فیلم را برای یک خارجی بگذارید که اصلاً مصطفی زمانی را نمی‌شناسد و نمی‌گوید که این قهرمان فیلم است. می‌گوید این دارد او را می‌بیند و به او مشکوک است که او کیست؟ ولی مردم ما با ستاره‌های سینما آشنا هستند. مثلاً می‌گوید خانم کرامتی را دیدم، خانم آهنگرانی را هم دیدم، حالا خانم کوثری را می‌بینم، پس خانم کوثری باید قهرمان سوم باشد.

اگر بازیگر دیگری جای مصطفی زمانی (حسین) انتخاب می‌کردید بهتر نبود؟

ما به این شباهت اهمیت می‌دادیم. شیرین می‌گوید چقدر شبیه بابا بود و شبیه بابا هم هست.

مصطفی زمانی هم به شیرین می‌گوید خیلی شبیه توست!

شبیه تو به معنی این است که روحیه‌اش شبیه به تو بود. کم‌لطفی است بگوییم چون این حرف را زد یعنی نقاشی شبیه توست. بلکه یعنی تو برای‌ام یادآور پدر هستی. این به خاطر حسرت برادری است که همیشه از دور به خواهر نگاه کرده است.

 دانستن آخر داستان اصلا مهم نیست

بنابراین این را هم قبول ندارید که اپیزود دوم هم تا حدی اپیزود سوم را لو می‌دهد.

اصلاً به لو دادن اعتقاد ندارم، چون تلاش کردم قصه‌ام را خیلی ساده روایت کنم. مخاطب‌ها هم هیچ‌وقت این را نمی‌گویند. آقایی که اساساً به قصد نقد کردن آمده، آن بالا نشسته است و دل‌اش می‌خواهد میکروفون را دست بگیرد و صحبت کند و می‌گوید از وسط اپیزود دوم فهمیدم این‌طور است. حرف‌ام این است که فیلمی را می‌بینم و از اول‌اش می‌فهمم آخرش چیست. اینکه دلیل نمی‌شود، به‌خصوص فیلم‌های خارجی که شما قهرمان را می‌شناسید و از اول‌اش می‌دانید آخرش چه می‌شود. این اصلاً اهمیت ندارد. بعضی فیلم‌ها از همان اول می‌گویند آخرش چه می‌شود، اما مهم این است که چگونه این می‌شود.

کارگردان‌ها به اپیزود سوم نمره‌ی ۲۰ داده‌اند!

در خیلی از فیلم‌ها آخر فیلم را اول فیلم نشان می‌دهند.

بله. چگونه می‌شود مهم است. در اواسط اپیزود سوم از وقتی که باران عق می‌زند می‌فهمیم باید بچه‌ی اینها باشد. بعد می‌آییم و دقیق‌تر می‌شویم تا وقتی که اسم‌اش را می‌گوید که سهیلاست. پس قصه‌ی گوهر تمام شد؟ نه، حالا مخاطب فکر می‌کند این بچه را چگونه از این گرفتند و بردند؟ خودش بچه را داد یا نداد؟ این چگونگی را به شکل مبسوط و طی صحنه‌های تکان‌دهنده به مخاطب نشان می‌دهیم. بعضی‌ها می‌گویند قسمت اول کش‌داراست، ولی حتی یک نفر درباره‌ی قسمت سوم نقدی نداشته است و کارگردان‌هایی که فیلم را دیده‌اند به قسمت سوم نمره‌ی ۲۰ داده‌اند.

شاید خیلی‌ها منتظر بودند که در صحنه‌ی آخر دیدار مادر و فرزند بعد از این همه سال اتفاق بیفتد.

چنین پایانی نداریم. اگر کسی بخواهد می‌تواند چنین پایانی برای‌اش بگذارد.

فکر نمی‌کنید به آن شکل تأثیرگذارتر بود؟

نمی‌توانستیم این کار را بکنیم. اصلاً از اول نمی‌توانستم چهره گوهر را نشان بدهم. وقتی جوانی گوهر را به آن وضعیت و با بازی خوب بازیگر تماشا کرده‌ایم، آیا می‌توان کسی را آورد و گریم کرد و گفت که این گوهر است؟ چگونه می‌توان آن احساسات را در صورت او، وقتی که دخترش را پیدا می‌کند نشان داد؟ از هر چیزی که بیان‌اش سخت باشد پرهیز می‌کنم، چون وقتی نتوانم نشان بدهم، به آن کار لطمه می‌زنم. یا باید چیزی را عالی نشان بدهی یا نباید نشان بدهی.

پایان فیلم، بسیار شرافتمندانه‌ است

پس به‌نوعی محافظه‌کاری کردید.

محافظه‌کاری نیست. البته این ایده را دوست دارم، چون شرافتمندانه است. این ایده می‌گوید این خانواده با اینکه متعلق به طبقات فرودست جامعه هستند، اما عزت نفس‌شان فرادست است. می‌گوید: «ننه! چرا نمی‌گذاری به او بگویم مادرش هستم؟» می‌گوید: «برای اینکه مه‌لقاخانم و شیرین نمی‌دانند.» یعنی اینها وقتی با چنین واقعیتی روبه‌رو شوند، ممکن است واکنش قابل پیش‌بینی‌ای نداشته باشند، بنابراین بگذار «تا مبادا که ترک بردارد چینی نازک تنهایی من». از ترس اینکه آن چینی نازک ترک بردارد عزت‌ نفس‌ نشان می‌دهند. مادری که دل‌اش می‌خواهد بچه‌اش را بغل کند، ولی باز هم خودداری می‌کند. حالا این برخورد را با برخورد خانواده مه‌لقا مقایسه کنید موقعی که شیرین می‌گوید پدرم یک پسر داشت و نگذاشت که… آنها می‌گویند این به دنبال ارث و میراث آمده است. ببینید برخورد آنها چیست و برخورد اینها چگونه است. این پایان را می‌پسندم. پایان بسیار شرافتمندانه‌ای است.

یک‌مقدار به حواشی کار هم بپردازیم. در جایی مصاحبه کرده و گفته بودید که پروانه ساخت این اثر خیلی دیر صادر شد. ظاهرا در وزارت ارشاد دولت قبل گفته بودند این فیلمنامه ضد امنیت ملی است. کجای این قصه ضد امنیت ملی است.

من هم نفهمیدم.

پروژه‌ی «لاله» هیچ ربطی به مرکز گسترش سینما مستند و تجربی نداشت

به شما نگفتند کجای فیلم ضد امنیت ملی است؟

در سال ۱۳۹۰ پروانه ساخت را به نام آقای «جهانگیر کوثری» گرفتیم. مرکز گسترش سینمای تجربی علی‌القاعده به عنوان فیلم اول باید به این فیلم کمک می‌کرد. من و آقای کوثری به آنجا رفتیم و خواستیم به ما کمک کنند، ولی نکردند. درگیر پروژه‌ی «لاله» بودند، در حالی که آن پروژه هیچ ربطی به آنها نداشت. برای مرکز گسترش چند فیلم ساخته بودم و باید به من کمک می‌کردند. گفتند ما درگیر پروژه‌ی «لاله» هستیم و پول نداریم. آن پروژه چه ربطی به شما داشت؟ آقای کوثری نمی‌توانست به تنهایی از پس این کار برآید و کار را به آقای «ساداتیان» سپرد و ایشان هم درخواست تغییر نام تهیه‌کننده را کرد و باید مجوز به نام ایشان صادر می‌شد. ما بارها پیش‌تولید کردیم، اما هر بار که می‌رفتیم مجوز را تمدید کنیم، نمی‌کردند. دو بار پیش‌تولید نهایی کردیم، یعنی حتی دورخوانی هم شروع شد. آن موقع بازیگران دیگری بودند و دور میز نشستیم و دورخوانی کردیم.

این فیلم چه ربطی به امنیت کشور دارد؟

چه بازیگرانی بودند؟

خانم حاتمی، آقای فروتن، خانم بیتا فرهی، خانم هانیه توسلی و… . ما با آن‌ها دورخوانی کردیم و آماده بودیم که کار را کلید بزنیم، ولی مجوز را به نام آقای ساداتیان صادر نکردند و گفتند با این قصه مشکل داریم. پرسیدیم: «مشکل‌تان چیست؟» گفتند: «همه‌ی آنچه که به عنوان دفاع از حقوق بشر علیه جمهوری اسلامی صادر می‌شود، توسط شما فیلمسازها درست شده است.» این حرفی بود که به من زدند. گفتند «ما با اینکه شما امنیت کشور را به این صورت به خطر بیندازید موافق نیستیم.» اما این فیلم چه ربطی به امنیت کشور دارد؟ قصه‌ای در زمان شاه و در دوره‌ی ارباب و رعیتی اتفاق افتاده است. نقد رفتار فردی یک مرد است. درست است زن‌ها محورند و در این فیلم حرف می‌زنند، ولی هیچ ربطی به امنیت ملی ندارد.

ضد امنیت ملی بودن به کجای فیلمنامه شما ربط پیدا می‌کند؟

خب بروید و از خودشان بپرسید، چون من هم نمی‌فهمم.

از چه کسی بپرسیم؟

آن موقع آقای «سجادپور» مدیر وقت و آقای «عظیمی میرآبادی» دستیار و مشاور ایشان بودند.

این فیلم دقیقاً بر اساس همان فیلمنامه‌ای است که آن موقع ارائه دادید؟

بله.

تغییری ندادید؟

ابداً. به آنها بگویید آقایان! بروید فیلم را ببینید و بگویید کجای این فیلم ربطی به حرف‌هایی که شما زدید دارد؟

فکر می‌کردند که می‌خواهم بگویم زنان ما تحت ستم‌ هستند

قطعاً به شما گفتند که کجای فیلم منظورشان است.

موضوع زن. همان لحظه که پیش آقای میرآبادی نشسته بودم، موبایل ایشان زنگ خورد. گفت: «ببین! این همسر من است که دارد به من زنگ می‌زند. ما در اینجا مردهایی هستیم که «زن به زور» هستیم، یعنی درست برعکس آنچه که می‌خواهی در فیلم‌ات بگویی.» تعبیر ایشان از قصه‌ام این بود که می‌خواهی بگویی زن‌ها تحت ستم هستند. تصویری که ایشان از فیلم‌ام قبل از ساخته شدن دید این بود که می‌خواهم بگویم زنان ما تحت ستم‌ هستند، در حالی که در جامعه‌ی ما برعکس است و ما مردهایی هستیم که باید جواب تلفن خانم‌مان را بدهیم و آدم‌های مرتب و منظمی باشیم.

من فمینیست نیستم

بعنی فکر می‌کردند که می خواهید این تصویر را نشان بدهید که در ایران به زن‌ها ظلم می‌شود؟

البته معتقدم که در فیلم به زنان ظلم می‌شود، ولی این ربطی به ضد امنیتی بودن این قصه ندارد. من که فمینیست نیستم. اگر چهار مرد قهرمان قصه‌ام بودند، قصه را از زبان آنها نقل می‌کردم. در اینجا قصه دارد توسط سه زن نقل می‌شود. بماند که بعضی‌ها می‌گویند مرد قصه‌ی ما مرد خوبی بود. بارها این را در سالن‌ها دیده‌ام.

در بیشتر فیلم‌ها قصه نداریم

آقای قطبی به سراغ جشنواره‌ی فجر سال گذشته برویم. فیلم شما نسبت به اکثر قریب به اتفاق آثار بخش «نگاه نو» جشنواره‌ی گذشته، قصه‌گوتر است. بسیاری از فیلم‌ها قصه تعریف نمی‌کنند و انسان واقعاً نمی‌تواند با آنها ارتباط برقرار کند. این را قبول دارید؟

صد در صد. ما در بیشتر فیلم‌ها قصه نداریم. فقط یک‌سری اتفاقات روزمره را می‌نویسیم. این یکی معتاد و دیگری گرفتار است. انگار اینها تعریف‌هایی هستند که داریم از اتفاقات پیرامون‌مان می‌کنیم. اصلاً اینها را به عنوان قصه قبول ندارم. قصه باید تو را با خودش ببرد. قصه باید تخیل تو را تکان بدهد.

در جشنواره‌ی «ونکوور» کانادا آن‌قدر برای فیلم کف زدند که دلگرم شدم

«جامه‌دران» در جشنواره‌ی شانگهای و کانادا هم حضور داشت. بازخوردها در خارج از کشور چگونه بود؟

بسیار عالی. با ونکوور کانادا از طریق Skype ارتباط داشتم. در یک سالن ۵۰۰ نفره نمایش فیلم بود. بعد از اینکه چند سئوال پرسیدند، گفتم در تهران مخاطب‌های فیلم‌ام را چشم در چشم و رو در رو دیدم، در جشنواره خودمان و در شانگهای هم همین‌طور، اما اینجا دارم در صفحه سیاه نگاه می‌کنم، ولی آن‌قدر کف زدند که دلگرم شدم که وقتی قصه، قصه باشد جهانی است و فرق نمی‌کند آن را در کجا نشان بدهی. در چین هم واکنش‌های خوبی داشتم. می‌دانید چین چه بازار بزرگی است؟ حتی استان‌های مسلمان‌نشین هم زیاد دارد. این جمعیت یک میلیارد و نیمی می‌تواند در صنعت فیلمسازی و فروش فیلم به سینمای ما کمک کند. نمی‌دانم چرا این ارتباط این‌قدر کم است، در حالی که آنها دوست دارند.

در چین این دوست داشتن را دیدید؟

بله، کاملاً دیدم و حتی سئوالاتی را مطرح می‌کردند که در اینجا نشنیدم. مثلاً می‌گفتند ما هم مثل شما پسرها را بیشتر قبول داریم و آنها را بالاتر می‌بینیم. پسر را ارجح می‌دانیم. چرا آن مرد پسرش را نبرد و دخترش را برد؟ سئوالات جالبی می‌پرسیدند. خیلی خوب وجوه مختلف فرهنگی را می‌بینند.

آمار فروش فیلم رضایت‌بخش است

از آمار فروش رضایت داشتید؟

نسبت به زمانه‌ی بد ما و زمان بدی که برای اکران فیلم ما در نظر گرفتند و نسبت به تعداد زیاد فیلم‌ها خیلی عالی بود. ما در چنین شرایطی نزدیک به یک میلیارد و ۷۰۰ هزار تومان فروخته‌ایم. این را با فیلم‌هایی مقایسه کنید که اول سال و بدون هیچ دغدغه‌ای اکران شدند و سالن داشتند و تا ۲ میلیارد فروختند. این‌جوری که قیاس کنید، اگر آن شرایط را داشتیم، به ۳، ۴ میلیارد هم می‌رسید.

 منتقدین شهامت نداشتند بگویند «جامه‌دران» فیلم خوبی است!

پیرامون نظر مخاطبان عام در سینما صحبت کردیم. نظر منتقدان در مورد «جامه‌دران» چه بود؟

منتقدین کلاً محافظه‌کارانه برخورد کردند. البته این را حسن فیلم‌ام می‌دانم. محافظه‌کارانه برخورد کردند، چون نتوانستند برخورد کنند. شهامت این را هم نداشتند بگویند فیلم خوبی است. از کنارش گذشتند، یعنی نه تعریف کردند و نه عصبانی شدند. بعضی‌ها مثل آقای «فراستی» هم که از اول تا آخر قصه، تدوین و کارگردانی را به هم مالاند و رفت، آن هم با لحن بی‌ادبانه. تأکید می‌کنم حتماً این را بنویسید. آقای طوسی که نمی‌خواهم در باره نقدهای‌اش قضاوتی کنم، در ابتدای صحبت‌اش همراه با کلمه «احمقانه» واژه دیگری را به کار برد و نشان داد این طرز نقد کردن متأسفانه به غلط در سینمای ما باب شده است و ما هم چیزی نمی‌گوییم که ۲۰ دقیقه نیم ساعت از همین رسانه ملی در اختیار آقایان قرار می‌گیرد که یک‌طرفه بتازند و از این جنس حرف‌ها بزنند. اشکال هم ندارد. ما همواره با مخاطب روبه‌رو بوده‌ و هرگز با منتقد مواجه نبوده‌ایم. مردم هم ننشسته‌اند ببینند فلان آقا چه می‌گوید که به سینما بروند یا نروند. خودشان دارند خودشان را بی‌اعتبار می‌کنند.

 الان همه‌ی فیلم‌ها تبلیغ‌شان را به ماهواره‌ها می‌دهند

یک عده معتقدند تبلیغات ماهواره‌ای هم در فروش فیلم‌تان تأثیر داشته است.

الان همه‌ی فیلم‌ها تبلیغ‌شان را به ماهواره‌ها می‌دهند. مکانیسم کار را نمی‌دانم، چون این مسائل به تهیه‌کننده مربوط می‌شود، ولی می‌بینم دارند همه فیلم‌ها را تبلیغ می‌کنند.

این تبلیغ روی فروش فیلم‌تان تأثیر گذاشته است؟

ببینید ماهواره دارد کار می‌کند. از طرف دیگر ضعف رسانه ملی ما را نشان می‌دهد. رسانه ملی ما با سینما چگونه برخورد می‌کند؟ مگر سینما تولید ملی نیست؟ اگر هست، باید به سینما کمک کرد یا نباید کمک کرد؟

اشاره کردید وقتی فیلم اول موفق می‌شود، راه برای کارهای بعدی باز می‌شود. آیا فیلمنامه‌ای دارید؟

دو قصه آماده دارم و مایل‌ام اینها را بسازم.

می‌خواهم دو بار دیگر داستان «جامه‌دران» را بسازم

هر دو اجتماعی هستند؟

خواهرخوانده‌های «جامه‌دران» و تکرار همان هستند. تصورش را بکنید. می‌خواهم دو بار دیگر این تکرار را انجام بدهم و به شما قول می‌دهم همان قصه را جور دیگری بگویم که به نظرم قشنگ است و این چالش را دوست دارم.‌

نوشته قطبی: قرار نیست در سینما بیانیه‌ی سیاسی و اجتماعی صادر کنیم/ قصه «جامه‌دران» تکراریست، الان در ماهواره‌ها هم همین قصه تعریف می‌شود!/ منتقدین شهامت نداشتند بگویند «جامه‌دران» فیلم خوبی است! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم موضوعی اجتماعی دارد و براساس یکی از رمان‌های ناهید طباطبایی که به همین نام نوشته شده، ساخته شده است.

داستان فیلم «جامه‌دران»، درباره زنی به نام شیرین است که در مراسم ختم پدرش به روابط جدیدی در زندگی او پی می‌برد و حقایقی تازه را کشف می‌کند.

مهتاب کرامتی، مصطفی زمانی،‌ پگاه آهنگرانی، افسر اسدی، محمود بهروزیان، فرزانه نشاط‌خواه و الهام نامی از بازیگران این فیلم هستند.

همچنین فیلم «محمد رسول الله (ص)» که از حدود سه ماه پیش روی پرده سینما اکسین است، همچنان ادامه اکران داشته و در دو سانس ۲ ظهر و ۵ عصر در کنار «جامه‌دران»، به نمایش در می آید.

بدین ترتیب فیلمهای روی پرده سینماهای بهمن سبز (حوزه هنری) خوزستان بشکل ذیل خواهند بود:

سینما اکسین: سانسهای ۱۰صبح ۱۲ظهر و ۸ شب: «جامه‌دران»، سانسهای ۱۴و ۱۷ «محمد رسول الله (ص)» – تلفن: ۳۲۲۲۵۵۱۸

سینما قدس: «پدر آن دیگری» از ۹:۳۰ صبح تا ۷:۳۰ شب و۴ شنبه و ۵ شنبه ها سانس ویژه ۹:۳۰ شب تلفن: ۳۲۲۲۴۲۲۰

سینما بهمن سینمای کودک و نوجوان اهواز: « انیمیشن شاهزاده روم» – تلفن رزرو جهت مدارس و عموم: ۳۲۲۲۳۵۱۵

در هشت سانس: ۹ و ۱۰:۳۰ صبح، – ۱۲ و ۱:۳۰ ظهر، – ۳ و ۴:۳۰ عصر، – ۶ و ۸ شب

نوشته فیلم سینمایی «جامه دران» روی پرده سینما اکسین اهواز اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش سوره سینما ، در ابتدای برنامه حمیدرضا قطبی کارگردان فیلم «جامه‌دران» در ارتباط با اوضاع اکران فیلمش صحبت کرد و گفت: اکران خوب است و در جدول فروش جای بالایی داریم و فکر می‌کنم با توجه به اینکه تازه هفته اول گذشته، از این هفته به بعد بهتر هم بشود.

می‌خواستم فیلم اولم قصه داشته باشد

وی در پاسخ به این سوال که «چرا برای اولین ساخته بلند سینمایی‌اش سراغ اقتباس رفته است؟» بیان داشت: قصدی برای اینکه حتما کار اولم را با اقتباس انجام دهم نداشتم. قبلا هم فیلمنامه‌هایی نوشته بودم ولی می‌دانستم فیلمنامه اولی که کار می‌کنم حتما باید قصه داشته باشد و بتواند با مخاطب ارتباط خوب و تنگاتنگی بگیرد، برای همین با خواندن رمان خانم طباطبایی «جامه‌دران» فکر کردم این همان قصه‌ای بوده که همیشه دنبالش می‌گشتم.

سپس ایشان به ذکر ویژگی‌های رمان «جامه‌دران» پرداخت و بیان داشت: این رمان از نظر نقطه‌نظر‌ داستانی، داستان خوبی داشت، یک ملودرام خانوادگی بود، بسترهای جامعه‌شناسانه درستی در آن لحاظ شده بود، مناسبات درست بود، با کاراکترها، شخصیتها و مجموعه قصه اینقدر ارتباط عاطفی برقرار کردم که فکر کردم این همان قصه‌ای است که مردم دوست دارند.

مجری برنامه از قطبی سوال کرد: «خود رمان خانم طباطبایی هم اپیزودیک بود؟» ایشان در پاسخ گفت: بله. سه قسمتی بود و عنوانش «همایون» بود، البته در مجموعه داستان «جامه‌دران» هم همین ساختار سه‌قسمتی‌اش را حفظ کردم.

پروژه‌ «لاله» مانع کمک فارابی به ما شد

قطبی در ادامه درباره دلایل طولانی شدن زمان ساخت این فیلم توضیح داد و گفت: جامه‌دران سال ۹۰ با آقای کوثری پروانه ساخت گرفت، یکبار کستینگ را انجام دادیم و با مرکز گسترش سینمای تجربی صحبت کردیم، آن موقع باید به عنوان فیلم اول به ما کمک می‌کردند و با اینکه درخواست مشارکت کردیم متاسفانه درگیر پروژه‌ای به نام «لاله» بودند که همه پرونده‌اش را می‌دانند. به هرحال به ما پاسخ مثبت ندادند، همان زمان بنیاد فارابی می‌خواست این پروژه را کار کند و از خانم طباطبایی درخواست کرده بود که این قصه را به آنها واگذار کند که خوشبختانه خانم طباطبایی قبول کردند که من این کار را انجام دهم و وقتی رفتیم تا با آقای کوثری انجام دهیم نتوانستیم مشارکت مرکز گسترش سینمای تجربی را بگیریم و ناچار این پروژه به آقای ساداتیان سپرده شد اما وقتی رفتیم که پروانه را به نام ایشان تبدیل و تمدید کنیم روسای وقت که آقای شمقدری و سجادپور و میرآبادی بودند هرروز ما را بازی دادند و آخر گفتند که نسازید بهتر است.

وی افزود: تا وقتی اعتماد و فضای باز نباشد متاسفانه این سخت‌گیری‌ها و تنگ‌دستی‌ها مانع کار می‌شود و در نهایت ۵۰-۶۰ نفری که مشغول کاری هستند را روانه خانه می‌کند.

گفتند این فیلم اقدامی علیه امنیت ملی است

وی در ادامه با اشاره به عدم دلیل مشخص برای مخالفت با فیلم گفت: اینقدر این دلیل، مسخره بود که شاید تعجب کنید، گفتند هنرمندانی مثل شما در قصه‌هایشان چیزهایی را مطرح می‌کنند که به ما اشکالات حقوق بشری می‌گیرند و امنیت یک کشور را به خطر می‌اندازد، گفتند این فیلم اقدامی علیه امنیت ملی است و از دولت دهم چنین عنوان‌هایی شنیدیم و همه سرگردان شدند. الان فیلم آمده و مردم و مسئولین و منتقدان و روشنفکران آن را دیده‌اند و بازخوردهای خوبی هم داشته‌ایم، قصه قبل از ۵۷ شروع می‌شود و بعد از انقلاب هم مسائل دیگری دارند و فیلم ملودرام خانوادگی است.

ایشان در پاسخ به نظر منتقدینی که سن و سال خانم آهنگرانی در فیلم را مناسب نقش نمی‌دانستند گفت: مه‌لقای جوان که نقش آن را خانم آهنگرانی بازی می‌کند در همان حول‌وحوش ‌بیست و اندی سال است، او و باران کوثری تقریبا در یک سن هستند و هردو تازه عروس بودند.

مجری برنامه از ایشان پرسید: «چرا اینقدر دیر اولین اثر سینمایی خود را ساختید؟» وی در جواب گفت: هرکسی مسیری را طی می‌کند و من هم از اینکه امروز این فیلم را ساختم راضی نیستم، دلم می‌خواست که مثلا ۱۵ سال پیش این فیلم را می‌ساختم چون توان و انرژی و علاقه‌ و تجربه داشتم و از ۱۵ سالگی در کانون پرورش‌فکری‌ کودکان و نوجوانان با دوستان دیگری مثل ایرج طهماسب و حمید جبلی و … دوره‌های زندگیم را طی کردم، اما روزگار با من نامهربان بود و این آقایان که سه‌چهارسالی برای فیلم جامه‌دران با ما بازی کردند سالهای گذشته هم این کارها را کرده بودند و برای یک فیلم کوتاه هم حدود ۳-۴ سال دوندگی کردم.

گل صورت: تنها اپیزود سوم دراماتیک است

گل‌صورت به مسئله فیلم «جامه‌دران» پرداخت و گفت: مسئله فیلم می‌تواند اختلاف طبقاتی و تغییر هویت در طول تاریخ و ظلم‌هایی که در بازه زمانی ممکن است به زنان شده باشد را مطرح می‌کند اما به نظرم دغدغه اصلی فیلم این است که قصه‌ای را برای مخاطب تعریف کند و ایراد فیلم هم از همین‌جا می‌آید؛ خیلی از فیلم‌های سینمای ایران مثل جامه‌دران به اینگونه است که یک اتفاقی رخ داده و ما به عنوان مخاطب فیلم را می‌بینیم که بفهمیم چه شده یعنی با قهرمان جلو نمی‌رویم و به جای اینکه شخصیت‌های فیلم مسیری را طی کنند مخاطب باید طی کند و به چیزی که فیلمساز می‌خواهد برسد. در این موارد به تعریف و توصیف بسنده می‌کنیم و درامی شکل نمی‌گیرد. به جز اپیزود سوم که دراماتیک است در دو اپیزود اول با یکسری اطلاعات و رازهایی روبروییم که هیچ کمکی نمی‌کند و اپیزود سوم به تنهایی کفایت می‌کرد. خط اصلی فیلم فراقی بین یک مادر و یک فرزند است که در اپیزود سوم شکل می‌گیرد و نمی‌تواند انتظارات مخاطب را در مورد همین یک موضوع هم برآورده کند و در پایان می‌بینیم خیلی از رازهایی که فیلم مطرح می‌کند پاسخ داده نمی‌شود.

صباغ: فیلمساز به رمان وفادار مانده است

صباغ نیز درباره مسئله فیلم صحبت کرد و در این رابطه بیان داشت: جدا از بحث شکاف طبقاتی و رعیت و ارباب و … به نظرم دغدغه اصلی بیشتر قصه‌گویی بوده و با ابهام‌ها و رازهایی که در قصه دارد در فیلمهای اپیزودیک سینمای ما جزو فیلم‌های خوب هست، در اپیزود دوم و سوم فیلم به انسجام می‌رسد یعنی در اپیزود اول جدا از مشکلات فیلم با یک دیالوگ از مه‌لقا تمام می‌شود که می‌گوید شیرین نمی‌دانست که حسین برادرش نیست. در اپیزود دوم که به نظرم پی‌رنگ اصلی فیلم است خیلی گره‌ها باز می‌شود و گره اصلی می‌ماند که همین شیوه روایی این و رازهایی که در هر اپیزود می‌گذارد دغدغه اصلی فیلمساز بوده و با وفاداری به خود رمان روایت شده است.

اپیزود اول به فیلم آسیب زده شروع ناامیدکننده‌ای داشت

ایشان ادامه داد: فیلم پایان خیلی خوبی دارد و در عین نکات مثبتی که دارد به خاطر اپیزود اول که از همه جهت به فیلم آسیب زده شروع ناامیدکننده‌ای داشت و اصلا مخاطب را جذب نمی‌کند. فیلمبرداری خود فیلم جزو نقاط قوت فیلم هست و در اپیزود دوم و سوم فضاسازی خوبی هم بین کارگردانی و هم بین فیلمساز و هم طراحی صحنه و دکور شکل می‌گیرد که در عین اینکه فضای روستایی را ملموس و کامل نشان می‌دهد به لحاظ طراحی لباس و … هم یادآور آن مقطع زمانی است.

مجری برنامه از صباغ سوال کرد: «آیا در فیلم تعمدی برای حذف لهجه و زبان و بیان و رفتار شخصیت‌ها و منطقه جغرافیایی بوده است؟» صباغ در جواب بیان داشت: لوکیشن روستا در سمنان بوده است، با اینکه یادآور شمال است. وقتی مسئولین ملی گفتند این فیلم به امنیت ملی آسیب می‌زند شاید این کار تعمدی بوده است، البته مازندرانی‌های عزیز بسیار سعه‌صدر دارند.

نقاط دراماتیک جز در اپیزود آخر خوب طراحی نشدند

گل‌صورت فیلم را به شدت توصیفی دانست و گفت: بحران اصلی فیلم سالها پیش از اپیزود اول است و نکته جالب اینجاست که خیلی از شخصیت‌های اصلی راز را نمی‌دانند و در انتهای اپیزود اول شخصیت مه‌لقا به عنوان راوی جمله‌ای می‌گوید که با آن وارد گذشته می‌شویم اما بعد متوجه می‌شویم اطلاعاتش کامل نبوده است. بحران گذشته چطور می‌تواند سایه‌اش را روی آینده بیندازد؟ شیرین وقتی به ایران برمی‌گردد به شکل غیرمنطقی نگران و مردد است، شاید مقصود سازندگان این بوده که به خاطر اتفاقی که در کودکی برایش افتاده همیشه نگران است ولی این قابل توجیه نیست. وقتی فیلم را می‌بینیم حس قصه شنیدن به ما دست می‌دهد اما آیا فیلم نکته‌ای دارد؟ و با شخصیتی همذات‌پنداری می‌کنیم؟ نقاط دراماتیک جز در اپیزود آخر خوب طراحی نشدند و درامی شکل نمی‌گیرد و در سه شخصیت اصلی فیلم فقط گوهر به معنای واقعی دغدغه دارد.

وی در پاسخ به این سوال که “کمبودها چه بوده است؟” بیان داشت: نقاط دراماتیک در دو اپیزود اول اتفاق نیفتاده و در خیلی از موارد تکرار مکررات را شاهدیم و یکسری اطلاعاتی داده می‌شود که همان اپیزود سوم هم می‌توانست داده شود.

صباغ در ادامه صحبت‌های ایشان اضافه کرد: شخصیت محمود جای کار بیشتری داشت، هرچند داستان زنانه است و تمرکز بر روی این سه شخصیت بوده ولی یکی از جاهای خالی فیلم نشان دادن بحران مرد است که ربات مانند است، می‌خواهد از سربازی فرار کند، با کسی ازدواج می‌کند و بچه‌دار می‌شود و بعد با زنی هم طبقه خودش است و بعد در اختلاف با او یک شب خانه را ترک می‌کند و یک شب مست و نامعقول ‌می‌آید و راز را افشا می‌کند که من یک پسر دارم و وقتی به زندگی گوهر برمی‌گردیم می‌بینیم احتمالا تایمی که با او مشکل داشته پیش گوهر می‌آمدهو بعد هم خیلی راحت دخترش را می‌گیرد و پیش مه‌لقا می‌رود.

تماشاگر با «گوهر» همذات پنداری می‌کند

وی در جواب این سوال که ” آیا حذف یکسری المان‌ها تعمدی بوده یا خیر؟” گفت: گوهر تنها شخصیتی هست که تماشاگر با او همذات پنداری می‌کند و من این برداشت را ندارم، سرد بودن شیرین برایم خیلی ملموس است چون از بچگی از خانواده جدا شده و با خانواده مادرش مشکل داشته است و سردی گوهر هم چون بچه کسی دیگر را بزرگ کرده برایم ملموس است ولی این را نقص می‌دانم که یک کاراکتر مرد هست که موقعیتش خیلی‌خوب است اما از یک طرف یک زنی دارد که هم طبقه خودش است و جایگاه عاشق و معشوق دارند اما بچه‌دار نمی‌شوند و حالا شاید الان این کمرنگ‌تر باشد اما وقتی به حساسیت‌های آن دوره برمی‌گردیم بچه داشتن برای هر مرد از هر طبقه‌ای مهم بوده است، از طرف دیگر زنی از طبقه رعیت دارد که ویژگی خاصی ندارد اما دوبچه برایش آورده است، فکر میکنم اگر داستان کمی روی این مرد متمرکز می‌شد و جاهایی او را بین دوراهی می‌گذاشت که به کدام سمت تمایل داشته باشد حس قاطی می‌شد اما هیچ حسی در آن نیست که به نظرم یکجور غفلت بوده است.

مجری برنامه از صباغ پرسید:«فیلمساز داستان را با نگاه کدام شخصیت روایت می‌کند؟» صباغ در جواب گفت: اپیزودیک است یعنی قسمت اول از زبان شیرین است، قسمت دوم از زبان مه‌لقا است و دیدگاه آنهاست چون از زبان آنها بیان می‌شود.

اپیزود اول «جامه دران» پایه نوشتاری دارد

وی در مورد بحث شنیداری و دیداری بودن فیلم گفت: در اپیزود اول هرچه می‌بینیم پایه نوشتاری دارد و حتی نریشن‌های شیرین را که می‌بینیم نیاز به گفتن ندارد و این زائد و اضافه است. فیلم در اپیزود اول و دوم از اطلاعات مستقیم و زیاد گفتن هم آسیب دیده است.

گل‌صورت نیز در ادامه صحبت‌های ایشان خاطرنشان کرد: آنچه از اپیزود اول دستگیرمان می‌شود یکسری روابط خانوادگی و نسبت آنهاست که به راحتی می‌تواند این را در اپیزود بعدی هم بگوید و همچنین راز است که در ادامه کمکی به ما نمی‌کند، به عبارتی فیلم رازهایی را مطرح می‌کند که ساده افشا می‌شوند و برای اینکه مخاطب از شخصیت‌های فیلم جلو است خیلی زودتر برخی را متوجه می‌شود.

گل‌صورت در پاسخ به این سوال که “فیلمساز به چه فکر کرده تا مخاطب را درگیر خود کند؟” بیان داشت: به نظرم فیلمساز و نویسنده به اندازه زیادی شیفته داستان گوهر یعنی اپیزود آخر بودند و به همین دلیل دو اپیزود اول را مقدمه‌چینی می‌کنند تا به اپیزود آخر برسند، قاعدتا باید یکسری تمهیدات روایی اندیشیده می‌شد اما این اتفاق نمی‌افتد و این ضعف فیلم است. «جامه‌دران» فیلمی درباره فراق مادر از فرزندش می‌دانم و اگر همین خط را هم دنبال کنیم در آخر تماشاگر از اطلاعاتی که فیلم به ما می‌دهد آنقدر اقناع نمی‌شود چون برای اینکه تایم را بالا ببریم باید رازهایی بدهیم که به راحتی هم افشا می‌شود.

مشکل فیلم اپیزودیک بودن آن نیست

مجری برنامه سوال کرد: «ضرورتی داشته که روایت داستان اپیزودیک باشد؟» صباغ در جواب به این سوال گفت: نمی‌توان گفت ساختار اپیزودیک بهتر است یا کلاسیک و بستگی به داستان و قصه دارد. به نظرم مشکل فیلم اپیزودیک بودن آن نیست، اگر با همان فرم و نگاهی که در اپیزود سوم هست اپیزود اول و دوم پرداخته می‌شد و در اپیزود دوم به جای اینکه فقط مطرح کنند که قضیه چیست کمی روی خود شخصیت محمود و حتی مه‌لقا تمرکز می‌کرد از این توصیفات بیش از حد دست می‌کشید و در شخصیت‌های فیلم عمیق‌تر می‌شد. فیلم اپیزودیک زیاد داشتیم و این فیلم از نظر اپیزودیک فیلم خوبی است چون وحدت اپیزودها حفظ می‌شود ولی این سه اپیزود در مجموع یک چیز را می‌گوید و می‌خواهد مخاطب را به یک نقطه برساند. فرم واقعا فرم خوبی است اما متاسفانه مجذوب شدن یک ایده و فراموش کردن همه چیزهای دیگر اینجا گریبان فیلمساز را گرفته است.

گل‌صورت نیز دیدگاه خود را راجع به فرم انتخابی فیلم بیان کرد و گفت: انتخاب ساختار اپیزودیک درست بود اما بحث این است که پیچیدگی روایی در اپیزود اول کارکردی در جهان‌بینی فیلم ندارد و ایده مرکزی آن هم چیز عجیب و غریبی نیست.

سینمای اقتباسی به رویارویی ادبیات و سینما منجر می‌شود

صباغ به ذکر نکاتی درباره پیوند سینمای اقتباسی با جامه‌دران اشاره کرد و گفت: سینمای اقتباسی به رویارویی ادبیات و سینما منجر می‌شود. یکی از علت‌هایی که هیچوقت چیزی به نام سینمای اقتباسی نداشتیم این بوده که از یک طرف صاحب اثر تاکید داشته کتابش عینا روایت شود و از آن طرف فیلمساز هم تاکید دارد چیزهایی را به آن اضافه یا کم کند. فیلمساز شاید نگاهی داشته باشد و بخواهد آن نگاه را وارد کند و این اشکالی ندارد ولی شاکله اصلی باید همان داستان باشد. سینمای اقتباسی وقتی جا می‌افتد که رمان‌های پرفروش تصویری شوند و بعد این هم خدماتی به سینما و هم خدماتی به ادبیات دارد.

اقتباس‌کننده باید ظرفیت‌های دراماتیک آن رمان را شناسایی کند

گل‌صورت نیز نظر خود را در این رابطه بیان کرد و گفت: ارتباط میان ادبیات و سینما باید در یک فضای فرهنگی سالم اتفاق بیفتد، چیزی که متاسفانه الان نداریم. شاید در سینمای ما عده‌ای این فکر را کنند که باید حتما خودشان فیلمنامه را بنویسند در حالی که فیلمسازان بزرگی در سینمای جهان آثار اقتباسی داشته‌اند و اساس سینما با اقتباس شروع شده است. کسی که اقتباس می‌کند باید ظرفیت‌های دراماتیک آن رمان را شناسایی کند و اگر کافی بود کلمه به کلمه آن را بسازد و یا گاهی تغییر دهد و آن را در مدیوم سینما جذاب کند.

برنامه رادیویی سینما معیار پنجشنبه‌ها ساعت ۱۴:۳۰ به طور زنده از رادیو گفت‌و‌گو پخش می‌شود. برنامه‌ای با اجرای سید امیر جاوید و تهیه کنندگی و سردبیری محمد جواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلمهای روی پرده را بالا ببرد.

نوشته قطبی: سینمای اقتباسی به رویارویی ادبیات و سینما منجر می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا قطبی به سوره سینما گفت: با گذشت ماه ها از جشنواره فیلم فجر هنوز زمان مشخصی برای اکران «جامه‌دران» تعیین نشده است. تا زمانی که فیلم نتواند در اکران هزینه خود را باز پس بیاورد هیچ تهیه کننده ای هم حاضر به سرمایه گذاری برای فیلم بعدی یک کارگردان نخواهد شد. در این اوضاع کارگردان ها با مشکل روبرو هستند چراکه تنها راه امرار معاش به خاطر چرخه ناقص و الکن سینما و عدم بازگشت سرمایه بسته می شود.

وی افزود: همه کارهای سینمایی به سرمایه بستگی دارد و تا زمانیکه اوضاع اقتصادی سینما سامان نگیرد نمی توان به کار بعدی فکر کرد. البته این رکود در همه بخش ها نفوذ کرده و همانطور که می بینیم تلویزیون هم مثل سابق تله نمی سازد. سریال ها هم بین یک عده معدود و مشخص مار می شود که در مناسبت‌های معلوم روی آنتن می رود. این روزها همه چیز در یک کادر کوچک قاب بندی شده است و اغلب هنرمندان و سینماگران از شرایط فعلی گلایه دارند.

این کارگردان گفت: بعد از «جامه دران» دو فیلمنامه اقتباسی دیگر از بلقیس سلیمانی را به نام های «بازی آخر بانو» و «خاله‌بازی» نوشتم تا سه گانه خود را کامل کنم. همین روزها با تهیه‌کننده ای در حال رایزنی هستم که بررسی کنیم تا هرچه زودتر بشود فیلم دوم را جلوی دوربین بیاوریم. «بازی آخر بانو» هم به نوعی اپیزودیک است اما با جنسی متفاوت از فیلم اولم روایت می‌شود و ساختاری مستقیم تر دارد.

قطبی گفت: در کارهای داستانی روایت گونه های مختلف دارد یا به صورت تک تک به تصویر می آید مانند «جامه دران» یا به صورت درهم و پازلی است که خیلی دراماتیک نیست. ما در «جامه دران» سعی کردیم فضاهای متفاوت مدرن و کلاسیک را به خصوص در اپیزود آخر به گونه ای چشم‌نواز به نمایش بگذاریم. از این رو داستان «بازی آخر بانو» اگر چه کاری دیگر از همان نویسنده است اما به شدت قضایی متفاوت دارد و در فیلمنامه هم این جنس تفاوت مشخص است.

وی افزود: اولویت من برای «جامه دران» اکران داخلی بود تا حضورش در جشنواره ها، اما با اینکه فیلم در بخش اصلی جشنواره شانگهای به نمایش درآمد و رقبای جدی داشت متاسفانه خیلی به آن پرداخته نشد و فیلمی دیگر از ایران که در بخش جنبی بود مورد توجه قرار گرفت.

نوشته «بازی آخر بانو» در انتظار تامین سرمایه/ رکود در همه بخش‌های سینما نفوذ کرده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا قطبی درباره زمان اکران اولین فیلم سینمایی خود «جامه‌دران» به سوره سینما گفت: زمان دقیق نمایش عمومی این فیلم را باید از تهیه‌کننده اثر پیگیری کرد. به خصوص که من این روزها درگیر امور مربوط به پیش‌تولید فیلم دوم خود هستم. فیلمی که همچون تجربه اول، یک فیلمنامه اقتباسی دارد و از رمان «بازی آخر بانو» نوشته بلقیس سلیمانی برگرفته شده است. این فیلمنامه با نام همان رمان به زودی برای گرفتن پروانه ساخت ارائه می‌شود.

وی در پاسخ به این سوال که برای نوشتن این فیلمنامه تا چه حد به اصل رمان وفادار بوده، توضیح داد: به هر حال در یک کتاب مضامین و محتوا با تفصیل زیادی مطرح می‌شود، چیزی که از حوصله یک اثر سینمایی خارج است. بنابراین ما تلاش کردیم بدون اینکه به ساختمان اصلی قصه آسیبی وارد کنیم، فیلمنامه را با ایجاد تغییراتی جزئی از کتاب اقتباس کنیم. خانم سلیمانی نیز این فیلمنامه را خوانده و رضایت خود را اعلام داشته است.

قطبی همچنین گفت: من اساسا به فیلمنامه های اقتباسی علاقه دارم و با خواندن آثار خانم سلیمانی به این نتیجه رسیدم که مضمون قصه های ایشان بسیار به فضای ذهنی من نزدیک است. به همین دلیل رمان دیگر ایشان با نام «خاله بازی» را هم مورد توجه قرار دادم و فیلم سوم من بر اساس این کتاب ساخته خواهد شد تا به این ترتیب، سه‌گانه سینمایی من تکمیل شود. رمان‌های «خاله بازی» و «بازی آخر بانو» از نظر قصه و محتوا به «جامه‌دران» نزدیک هستند.

فیلم سینمایی «جامه‌دران» به تهیه کنندگی جمال ساداتیان و کارگردانی حمیدرضا قطبی، در جشنواره سی و سوم فجر رونمایی شد. مهتاب کرامتی، باران کوثری، پگاه آهنگرانی، مصطفی زمانی، مریم کاظمی و … در این اثر بازی دارند. «جامه‌دران» داستان زندگی دو نسل را با محوریت سه زن تعریف می‌کند.

نوشته تکمیل سه‌گانه کارگردان «جامه‌دران» با «خاله بازی» و «بازی آخر بانو» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا قطبی کارگردان فیلم سینمایی «جامه‌دران» درباره اکران اولین اثر بلند سینمایی خود به سوره سینما گفت: هنوز زمان اکران «جامه‌دران» مشخص نیست و ما در حال پیگیری هستیم، هر چند که دوست داشتیم در ایام نوروز فیلم به نمایش گذاشته شود و اکنون هم تمایل داریم در صورت مهیا شدن شرایط فیلم را در اکران دوم نوروز روی پرده بیاوریم که تهیه‌کننده کار آقای ساداتیان بیشتر در جریان جزییات هستند.

وی درباره ادامه فعالیت خود در سال جدید گفت: ما هیچ انتظاری نمی کشیم تا «جامه‌دران» اکران شود و بعد سراغ دومین فیلم برویم ، بلکه در حال حاضر هم اقداماتی انجام داده ام و مشغول بررسی هستم تا یک متن خوب را تهیه کنیم و با همان محوریت مسائل اجتماعی و انسانی کار کنیم ، ضمن اینکه دوباره از یک داستان ایرانی اقتباس خواهم کرد و تمایل دارم در این زمینه کار را دنبال کنم.

فیلم سینمایی «جامه‌دران» سه روایت را در بر می‌گیرد که با نگاهی اجتماعی ساختمان خود را بنا کرده است و در آن مصطفی زمانی، پگاه آهنگرانی ، مهتاب کرامتی و باران کوثری بازی کردند. این فیلم توانست با حضور در بخش نگاه نو سی و سومین جشنواره فیلم فجر سیمرغ بهترین فیلمنامه اقتباسی را از آن خود کند.

نوشته کارگردان «جامه‌دران» دوباره سراغ فیلمنامه اقتباسی می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- کارگردان فیلم سینمایی «جامه دران» به بهانه فرا رسیدن نوروز ۱۳۹۴ در یادداشتی کوتاه درباره تولید این فیلم صحبت کرده است. در این یادداشت نوشته شده:

« دو قسمت از سه قسمت فیلم «جامه‌دران» گذشته قبل از انقلاب را حکایت می‌کرد. می اندیشیدم که برای رفتن به گذشته چه رنج ها که نبردیم. حقیقتا یا نمی دانستیم چه کار سختی می‌کنیم یا می دانستیم و دل به دریا زده بودیم. با خسرو معصومی بخشی را تجربه کرده بودم اما باور آنچه گذشته ، با بازیگرانی که نمایشگر وقایع روزاند، قدری دشوار و هراس‌انگیز بنظر می‌آمد.

کار از آنجا دشوارتر می شد که نمی خواستی سکانس ها را در دکورهای کلیشه ای و بی روح اجرا کنی. گشتیم و گشتیم تا خیابانی پیدا کنیم که بگوییم اینجا تهران سال پنجاه بوده است. هیچ چیزی از گذشته به جا نمانده بود مگر سردر قدیمی پارک شهر که مزین به تابلویی جدید بود. طراح صحنه کلافه بود و می‌گفت همه چیز آلوده است. فی الواقع دست تخریب گر گذشته چنان با سرعت و عنان گسیخته عمل کرده بود که دیگر پدری نمی توانست به پسرش بگوید من اینجا زندگی می کردم. آنچه ما می خواستیم فراهم شدن امکاناتی بود که تنها کمتر از یک دقیقه به گذشته برگردیم. شاید اتوبوسی دو طبقه ؟! که خندیدند و گفتند شهردار هم نتوانست با آن پل صدر را افتتاح کند. باید دست مریزاد گفت به اینهمه تدبیر.

در سفر به گذشته چندین هزار کیلومتر راه رفتیم ، باور نمی کنید. چه استان ها و شهرهایی را پیمودیم تا روستایی چهل ساله بیابیم . چندین بار مایوس و ناامید در دل بیابان‌ها ماندیم و برگشتیم. شاهدمان چند بار پیش تولید و چند گروه تدارکات. مزدمان ، جوینده بودنمان بود ، که یافتیم . اما آیا چگونه میراث دار گذشته گانیم؟! آیا باید به بهانه نو کردن و ایجاد امکانات ،گذشته را خراب کرد؟! نمی توان اندیشید و نوآوری کرد، بی آنکه دست به تخریب زد؟ بیاییم باور کنیم که پیشینه ماست که ، هویت ما را پاسداری می‌کند. هنوز چیزهای زیادی است که می‌توان آنها را از نیستی نجات داد. کافیست به اطرافمان نگاهی بیندازیم . مطمئنم چیزهایی پیدا می شود.»

نوشته بهاریه کارگردان «جامه‌دران»/ گذشته چراغ راه آینده اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا قطبی کارگردان فیلم سینمایی «جامه‌دران» که در بخش «نگاه نو» جشنواره فیلم فجر حضور داشت و توانست دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه اقتباسی را دریافت کند، به سوره سینما گفت: جشنواره فیلم فجر در این دوره از لحاظ نظم و ترتیب خوب برگزار شد، اما به لحاظ سیاست گذاری‌ها و تقسیم بندی فیلم ها و گروه های حاضر در جشنواره کارشناسی صورت نگرفته است و باید بازنگری شود تا به شرایط ایده‌آل نزدیک شویم .

وی در مورد ارزیابی کیفی فیلم های حاضر در جشنواره فیلم فجر گفت: به دلیل تراکم نمایش فیلم «جامه دران» در سینماهای مردمی و پیگیری این نمایش ها به همراه عوامل در کنار مردم فرصت مناسبی برای تماشای فیلم های دیگر نداشتم ، اما فیلم های «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» ، «احتمال باران اسیدی» و «بدون مرز» را دیدم که فیلم های خوبی بودند و تعداد محدودی هم از فیلم های بخش سودای سیمرغ را تماشا کردم .

قطبی درباره استقبال مردم از فیلم سینمایی «جامه‌دران» در سینماهای مردمی ادامه داد: به هر حال استقبال گرمی دیدم و فکر می کنم بدلیل شرایط بسته تری که در سال‌های گذشته در سینما و بین دست‌اندرکاران داشتیم در این دوره مردم و اهالی سینما بطور ناخودآگاه حس و حال خوبی داشتند و باید این شرایط را به فال نیک بگیریم و در آینده منتظر اتفاقات خوبی در زمینه سینما باشیم.

این کارگردان درباره وضعیت اکران فیلم سینمایی «جامه‌دران» گفت: طبیعی است که تهیه کننده در صدد است که در اولین فرصت و در شرایط مناسبی فیلم را اکران کند و با توجه به اینکه ما پیش از جشنواره و در اکران های محدودی که داشتیم و همچنین در جشنواره که برق رضایت را در چشمان بسیاری از تماشاچیان دیدیم، به اکران خوبی امیدوار هستیم و درباره زمان اکران هم فکر می کنم علاوه بر پارامترهای ثابتی که تاثیر گذار هستند، زمان تعطیلات مانند عید نوروز و همچنین اعیاد و مناسبت ها برای اکران مناسب تر است و ما هم ترجیح می دهیم در یک سیکل زمانی قابل قبول اکران داشته باشیم.

نوشته برق رضایت را در چشم مخاطبان «جامه‌دران» دیدم/ سینماگران نسبت به گذشته حس و حال خوبی دارند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته عکس‌های نشست رسانه‌ای «جامه‌دران»/ لبخند باران کوثری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته آنونس فیلم‌های جشنواره فجر ۳۳/ فیلم سینمایی «جامه‌دران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حمیدرضا قطبی کارگردان فیلم سینمایی «جامه‌دران» درباره اولین تجربه سینمایی خود به سوره سینما گفت: این فیلمنامه که توسط خانم طباطبایی نوشته شده است، قصه‌ای پرکشش دارد و یک ملودرام خانوادگی جذاب با روایت هایی متفاوت از انسان های داخل قصه است و در مجموع پیشرفت قصه و شکل درونی آن برای من جذاب بود و تصمیم به ساخت آن گرفتم.

وی در ادامه با اشاره به مضامین درون فیلم گفت: در درون قصه «جامه‌دران» مضامینی مانند بی عدالتی های اجتماعی و طبقاتی و ستم مضاعف بر زنان و نقد رفتار فردی و کتمان حقیقت وجود دارد ، اما بطور مشخص درباره یک موضوع صحبت نمی شود و این مضامین با هم پیوند خورده اند و از طرفی هم می توان گفت که روایت کنندگان قصه ها سه زن هستند.

قطبی با بیان اینکه «جامه داران» سه روایت از سه زن و در رابطه با یک مرد است درباره روایت موجود در این اثر گفت: این فیلم سینمایی بر اساس ساختار سه پرده ای نیست و روایتی حماسی دارد که در هر یک از اپیزودها یکی از زنان قصه را پیش می برند ، اما هیچ یک از نظر مضمون با هم بی ارتباط نیستند و در مجموع به یک نقطه اشتراک در داستان می رسند.

این کارگردان درباره استقبال از این اثر در سی و سومین جشنواره فیلم فجر گفت: با توجه به واکنش هایی که در طول زمان تولید نسبت به قصه و فیلمنامه وجود داشت، عده زیادی از اهالی سینما درخصوص اینکه سناریو بسیار دقیق و کارشده است ، اتفاق نظر داشتند و معتقد بودند که فیلمنامه منسجمی وجود دارد ، پس ما کار را آغاز کردیم و حالا هم پس از آماده شدن کامل و ارائه به جشنواره بازخوردهای مناسبی را دریافت کرده ایم. هفته گذشته یک مراسم رونمایی و اکران خصوصی برای اهالی سینما و صاحب نظران داشتیم که به تماشای این اثر نشستند و در مجموع امیدهای زیادی برای موفقیت وجود دارد.

قطبی درباره جایگاه برگزاری جشنواره فجر و تاثیر آن در سینما گفت : جشنواره فجر یک فرصت مناسب و رویداد قابل توجه است و زمان و محل بسیار مغتنمی برای توجه و تمرکز بر روی تولیدات اهالی سینما است، منتها مشکلی که وجود دارد، پس از اتمام جشنواره و در زمان اکران است، چون فیلم پس از تولید نیاز به شرایط لازم برای اکران دارد و باید با ساماندهی صحیح فضایی فراهم شود که چرخ صنعت سینما هم بچرخد.

وی در ادامه افزود: جامعه مشتاق است که آثار تولیدی را در سینما ببیند، اما ما در حال حاضر سالن های سینما و امکانات کافی نداریم و این در شرایطی است که طبق اظهارات هیات انتخاب استعدادهای بسیار خوبی به سینما ورود کرده اند و به نظر می‌رسد که دخالت بخش دولتی هم کمتر بوده و سرمایه گذاران بخش خصوصی بیشتر وارد عمل شده اند و اگر در زمان اکران نتیجه نگیرند عقب می‌نشینند و اتفاق ویژه و قابل توجهی در سینما نخواهد افتاد و شرایط به همین منوال پیش خواهد رفت.

نوشته «جامه‌دران» فیلمنامه‌ای جذاب و منسجم دارد/ به موفقیت در جشنواره فجر امیدوارم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سید جمال ساداتیان در این باره به سوره سینما گفت:  امروزگروه عازم سمنان خواهند شد و با توجه به موضوع داستان لوکیشن در خانه ای اربابی در یکی از روستاهای این استان به مدت دو هفته جلوی دوربین خواهد رفت. روایت داستان مربوط به سال های ۴۵ و ۴۶ است و در این قسمت مصطفی زمانی و پگاه آهنگرانی به همراه باران کوثری به عنوان نقش های اصلی حضور خواهند داشت. تدوین دو قسمت قبلی به پایان رسیده و اوایل تابستان ۹۳ فیلم مراحل فنی را به پایان رسانده و برای اکران جشنواره فیلم فجر آماده خواهد شد.

ساداتیان دررابطه با اکران فیلم سینمایی «آذر،شهدخت، پرویز و دیگران» و سایر فعالیت‌های اخیر خود گفت: این فیلم که منتخب سی و دومین جشواره فیلم فجر بود برای اکران عید فطر در نظر گرفته شد. سناریوهای زیادی در دست دارم که امسال قرار است به جریان بیندازیم. همچنین قرار است کار جدیدی را با بهروز افخمی آغاز کنیم که نتیجه قطعی آن تا یک ماه دیگر مشخص می‌شود.

«جامه دران» به کارگردانی حمیدرضا قطبی و با بازی پگاه آهنگرانی، مصطفی زمانی، افسر اسدی، مهتاب کرامتی و … ساخته می‌شود. فیلم سینمایی «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران» ساخته بهروز افخمی با بازی رامبد جوان، مهدی فخیم زاده، مرجان شیرمحمدی، گوهر خیراندیش و … درباره زنی جوان است که پس از جدایی از همسرش به ایران برمی‌گردد. این فیلم را سیدجمال ساداتیان تهیه کرده است.

نوشته اپیزود سوم «جامه‌دران» در خانه اربابی/ همکاری مجدد ساداتیان و افخمی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.