امیر قادری در ابتدای این نشست بیان کرد: جریان‌های مختلف تولید در سینمای ایران یکی‌یکی به پایان رسیده است و در این مسیر تا یک سدی شکسته نشود، جریان تولید سخت روی ریل دیگری قرار می‌گیرد‌. این مساله درباره سینمای کمدی قابل پیش‌بینی بود، همچنین درباره سینمای موسوم به اجتماعی و ارگانی که تاثیر خود را از دست داده نیز صدق می‌کند. سوالی که ابتدای جلسه قصد دارم از دوستان بپرسم این است که چه تفاوت‌هایی میان سینمای دهه ۸۰ که به نظرم موفق‌ترین دهه سینمای ایران حتی نسبت به دهه شصت است، با سینمای امروز می‌بینند و‌ چقدر شاهد تغییر شرایط هستیم؟

بر چه مبنایی از افول یا پیشرفت سینما می‌گوییم؟

سیدجمال ساداتیان در پاسخ به این پرسش قادری مطرح کرد: شاید بخشی از پاسخ به این پرسش به عهده وزارت ارشاد یا سازمان‌های دولتی باشد که باید پژوهش‌های میدانی انجام دهند تا بتوانند اطلاعات دقیق‌تری کسب کنند. اما از نظر من سوال اینجاست که واقعا سینمای ما چه استراتژی دارد و ما باید بر اساس چه چیزی آن را قضاوت کنیم؟ در حال حاضر نمی‌دانم! ما واقعا بر چه اساسی می‌گوییم که سینما افول، نزول یا پیشرفت کرده است؟

وی ادامه داد: من از سال ۱۳۷۸ وارد سینما شدم که قریب به ۳۰ سال می‌شود؛ در این مدت هیچ برنامه‌ای تاکنون در سینما ندیده‌ام که بگویم تهیه‌کننده باید خود را با آن تنظیم کند. در هیچ دهه‌ای چنین چیزی را ندیدم. ما هر سال در کشور یک سری طرح‌های اقتصادی تعریف می‌کنیم اما هیچ وقت نمی‌توانیم آن را اجرا کنیم و اهدافمان محقق نمی‌شود چراکه بسترهای لازم آن فراهم نیست. من به یاد ندارم که هیچ زمان گفته باشیم سرعت رشد در سینما ۲ یا ۵ درصد باید باشد یا هست.

این تهیه‌کننده سینما تاکید کرد: به همین دلیل است که هر مدیر جدیدی منصوب می‌شود، می‌گوید قبلی خراب کرده است و من ‌می‌خواهم آن را درست کنم پس ریل جدید می‌گذارم. اینکه این ریل جدید قرار است ما را به کجا برساند را هم نمی‌دانیم! بالاخره من هم یک منویات ذهنی برای خود دارم و فکر می‌کنم با ساخت فیلم‌هایی مانند «چهارشنبه‌سوری»، «به‌رنگ ارغوان»، «دایره زنگی»، «متری شیش و نیم» و همین «زن و بچه» به بخشی از رسالتم در کار عمل کرده‌ام. در حقیقت استراتژی‌ای دارم و روی آن حرکت می‌کنم‌. به همین دلیل ما همیشه در وزارت ارشاد دچار تناقض هستیم و نمی‌دانیم هربار که فیلم می‌سازیم چگونه باید پروانه ساخت و پروانه نمایش بگیریم؛ چون متر و معیاری وجود ندارد.

تهیه‌کننده فیلم «زن و بچه» به کارگردانی سعید روستایی ادامه داد: برای ساخت فیلم «زن و بچه» پنج ماه پله‌های وزارت ارشاد دولت قبل را بالا و پایین کردیم و در آخر صراحتا به ما گفتند مجوز ساخت این فیلم را به شما نمی‌دهیم. اما یک ماه بعد دولت جدید روی کار آمد و بسیار از ما استقبال و از فیلمنامه تعریف کرد. پس از آن فیلم به جشنواره کن راه یافت و با نواقص و نقدهای کم و زیادی که پیرامون آن هست، بخشی از جامعه هم امروز آن را دوست دارد. این فرصت پس از پنج سال برای کشور به وجود آمد که بتواند در جشنواره کن حضور داشته باشد و از کیان سینمای ایران دفاع کند‌. اما نکته این است که این فیلمنامه بر چه اساس و با چه معیاری ابتدا رد و سپس پذیرفته شد؟ تصور من این است که معاونت سینمایی هم فردی عمل می‌کند. در مواجهه با فیلمنامه‌ای شبیه «زن و بچه‌» در اظهارات تنها یک کلمه کلی به اسم سیاه نمایی وجود دارد.

وی با تاکید بر همراهی دولت جدید برای گرفتن مجوز ساخت فیلم «زن و بچه» گفت: ما هفته پیش هم که به کمیسیون فرهنگی مجلس رفتیم، متوجه شدیم دوستان به‌شدت مشغول نمادسازی هستند. خواهش کردیم نمادها را کنار بگذارند. برخی‌ها آتشی در وزارت ارشاد ریختند و به شدت وزیر را تحت فشار قرار دادند که چرا به «زن و بچه» مجوز ساخت و اکران داده است؟ گویی در همه موارد به صورت فردی عمل می‌شود؛ یعنی متر و اندازه‌ای ندارد. اینکه شما می‌گویید چه چیزی باید داشته باشیم، من می‌گویم باید متری داشته باشیم که بتوانیم بر اساس آن سینما و فیلم‌ها را قضاوت کنیم.

در ادامه امیر قادری پرسید: شما هیچ وقت این متر را در این دو تا سه دهه گذشته سینمای ایران احساس نکردید؟

ساداتیان پاسخ داد: رشد اقتصادی ما سالانه باید چقدر باشد؟ در برنامه پنجم، ۸ تا ۹ درصد است‌. اگر این درصد را برای سالن سینما در نظر بگیریم، زیر ساخت، سالن نمایش و n تعداد فیلم برای نمایش می‌خواهد و در حقیقت رشد کلی است. بالاخره سازوکاری برای تولید‌ فیلم‌ها باید وجود داشته باشد اما چون چنین چیزی نیست، نمی‌توانیم قضاوت کنیم و باید از تصورات شخصی‌مان بگوییم. بعد هر مدیری باید تصور شخصی خود را ترسیم کند و این امر هیچ شباهتی با اداره امور کشور ندارد.

دعواهای سیاسی‌تان را به بیرون سینما ببرید!

در ادامه نشست امیر قادری خطاب به مهدی کرم‌پور گفت: شما هم در دهه هشتاد و هم الان در سال ۱۴۰۴‌ در شورای صنفی نمایش هستید. به‌عنوان فردی که در آن زمان به سینمای ایران اشراف داشت و در حال حاضر هم با اشراف وارد این عرصه شده، موقعیت آن زمان با شرایط کنونی چه تفاوتی دارد؟

مهدی کرم‌پور اظهار کرد: در حوزه تولید، بحثی درباره برنامه‌های پنج ساله و هفت ساله‌ای وجود دارد که معمولا محقق نشده است. بهترین کار این است که در خواست کنیم دوستان به دعواهای خود در فضایی خارج از سینما ادامه دهند. منظور این است که این افراد دعواهایی با وزیر یا دولت دارند، بعد سر مجوز ساخت یا اکران فیلم مطرح می‌کنند. برای مثال بلایی که سر فیلم «آدم برفی» آوردند. به یاد داریم که بعدا همین فیلم بارها در تلویزیون پخش شد! یا برای فیلم «مارمولک» که چند سال بعد تلویزیون آن را پخش کرد. یعنی ما اساسا درگیر مسائلی هستیم که ربطی به سینما ندارد. در دهه هشتاد هم همین بود و تمام رشدهای ما به علت سیاست‌های دولت نیست؛ بلکه حاصل تلاش‌های فردی بوده است. یعنی یک نسلی پس از دهه ۶۰ در دهه ۸۰ وارد سینما شدند و فیلم‌های خوبی ساختند.

وی ادامه داد: یعنی برنامه دهه ۸۰ هم از پیش برنامه‌ریزی نشده بود؛ بلکه حاصل کار یک سری افراد بود که یک نسل پس از دهه ۶۰، تصمیم گرفت دست خود را روی زانو بگذارد و رانت‌ها و دعواها را کنار بگذارد. این افراد سعی کردند فیلم‌هایی بسازند که با دنیا ارتباط بگیرد و این اتفاق تبدیل به نهضتی در دهه ۸۰ شد که دهه پُررونق سینمای ایران را به لحاظ ساخت فیلم‌های خوب رقم زد. آن زمان مردم برای گرفتن بلیت و تماشای فیلم‌ها در جشنواره‌ها صف می‌بستند و سینمای ایران را بسیار بیشتر دوست داشتند. سینما آزادی در دهه هشتاد برای ورودی جشنواره فجر داربست می‌بست تا صف مردم را کنترل کند، اما الان چنین چیزی نداریم و افراد راحت به سینما می‌آیند. این موضوع نیاز به آمار ندارد و با چشم هم می‌توان دید.

دبیر جدید شورای صنفی نمایش تاکید کرد: همچنین مردم، هنرمندان ما را به‌عنوان مرجع دوست داشتند اما در دهه ۹۰ چون سیاستمداران فکر کردند این افراد می‌توانند در مقاطعی تاثیرگذار باشند، شروع کردند و به هر نحوی ترور کردن این شخصیت‌ها. همچنین شبکه مجازی هم تبدیل به جایی شده که هرکسی را می‌توانست معتبر جلوه دهد. برای مثال اگر قبلا باید نقد فیلم در مجله یا سایت معتبر منتشر می‌شد که سردبیری داشته باشد، حالا روابط عمومی پدید آمده است که با ۲۰۰ هزار تومان پول می‌تواند یک سری افراد را اجیرکند تا پستی در اینستاگرام بگذارند و بگوید فیلم خوبی است یا آدمی را اجیر کند و فردی با اسم مستعار در سایه بایستد و فرد دیگری را بزند.

سینما و فوتبال حافظ انسجام ملی بودند

کرم‌پور با تاکید بر وضعیت فعلی فوتبال و سینما و اهمیت انسجام ملی گفت: حاکمیت باید متوجه این مسئله شود که این موارد، انسجام ملی ما را حفظ کرده است. تیم ملی ایران ربطی به سیاست ندارد، چون تیم ملی ایران است. بعد از سال ۸۸ جریان‌هایی وارد سینمای ایران شدند که فکر کردند سینما مقصر است؛ اما به سینما ربطی نداشت. امروز هالیوود دموکرات است ولی ترامپ نمی‌آید که هالیوود را نابود کند. هالیوود باید کارش را برای آمریکا انجام‌ دهد و آنجا دعواهای سیاسی خود را وسط استدیوهای فیلمسازی نمی‌برند.

وی با اشاره به نمایش آثار سینمایی گفت: در دهه ۸۰ ما وارد دوره استفاده از مالتی‌پلکس‌ها شدیم. ما در همان دوره ۱۰ نفر از سینماداران را به مدت دو هفته و طی یک دوره به فرانسه سی‌ان‌سی بردیم تا به آن‌ها نشان ‌دهیم که چگونه باید سینما را اداره کنند. ما در آن مقطع در زمینه مدیریت مالتی‌پلکس‌ها مانند سینماهای تک سالنه برخورد می‌کردیم. سیستمی که امروز به آن رسیده‌ایم حاصل این است که ما بچه‌ها را ورکشاپی بردیم و گفتیم نگاه کنید. باید رفتار‌ مناسب با مخاطب و صنعت را به رسمیت بشناسیم.

دبیر شورای صنفی نمایش درباره حضور ارشاد در صنعت سینما گفت: بزرگ‌ترین کاری که ارشاد می‌تواند انجام دهد این است که با سینما‌ کاری نداشته باشد. در حقیقت بنیاد فارابی، حوزه هنری، اوج و… باشند و از فیلم‌هایی که می‌خواهند، حمایت کنند اما کسی به فیلمسازان دیگر کاری نداشته باشد.

امیر قادری در ادامه گفت: به‌نظر شما خود سینمای ایران، سیاستمداران را برای بودجه یا هرچیز دیگری صدا نمی‌زند؟

کرم‌پور پاسخ داد: نه، کسانی که از ساحت‌های دیگری وارد سینمای ایران شدند، به ویژه در دهه نود که با اینجکشن، کارگردان، بازیگر و تهیه‌کننده وارد و فکر کردند قدیمی‌ها را کنار بزنند، مشخص بود که می‌‌خواهند بودجه بگیرند. اما وقتی می‌گویند بروید رابطه خودتان را با مردم تنظیم کنید و فیلمتان را بسازید، این خودش بازار را تنظیم می‌کند.

خطای ادراکی و گرفتاری در سیاهچاله توسعه‌نیافتگی

در ادامه امیر قادری خطاب به سجاد نوروزی گفت: شما به‌عنوان مدیر سینما آزادی که مستقیم با مخاطب و مشتری روبه‌رو هستید، در طی این سال‌ها چه تفاوتی دیدید؟

سجاد نوروزی با اشاره به اینکه ما دچار یک لوپ توسعه نیافتگی شده‌ایم، عنوان کرد: این لوپ توسعه نیافتگی را حال حاضر در ناترازی آب و برق و گاز می‌بینیم که تئوریسن‌های توسعه از آن به‌عنوان سیاهچاله توسعه نیافتگی یاد می‌کنند. یعنی وقتی دچار خطای ادراکی شویم و بر پایه آن عملیاتی را برنامه‌ریزی کنیم، برنامه هر چقدر جلو می‌رود، خطاهای خود را نشان می‌دهد، اما ما سعی می‎کنیم با مسکنی آن را ترمیم کنیم و به حیات خود ادامه می‌دهیم تا زمانی که ناترازی آشکار می‌شود.

وی ادامه داد: حالا اگر همین خطای ادراکی را برای سینما در نظر بگیریم باعث می‌شود تا فکر ‌کنیم اگر حرفی منتقدانه گوشه یک فیلم باشد به زیان و خسران امنیت ملی می‌انجامد. اما واقعا فیلمی در ایران نبوده است که پس اکران به اصطلاح شرّی درست کرده باشد.

در تأیید این نکته، ساداتیان با بیان اینکه مشکل توقیف فیلم «به رنگ ارغوان» پنج سال طول کشید تا امکان اکران به‌دست بیاورد، تصریح کرد: زمانی که قرار شد بالاخره فیلم اکران شود، یک سری گفتند ممکن است پس از اکران فیلم مردم شعار بدهند! به همین دلیل تا مدتی تعدادی افراد لباس شخصی هنگام اکران فیلم در سالن‌ها می‌نشستند تا ببیند اگر مردم واکنشی نشان دادند، چه کنند! اما بعد دیدند مردم بسیار راحت فیلمشان را می‌بینند و می‌روند.

نوروزی ادامه داد: دقیقا نکته همین است وقتی بنیاد چیزی را بر اساس خطای ادراکی می‌گذاریم و بعد شبه‌کمپانی‌هایی را درست می‌کنیم که در بخش حاکمیتی از کارکرد اصلی خود خارج شده و باعث می‌شود سینمای ایران سیاست را رها نکند. یعنی بعضی از فعالینی که در این حوزه هستند برای اینکه بتوانند کار خود را پیش ببرند ممکن است در جاهایی دست به دامن حکومت شوند و بعد وارد یک کنشگری شوند که تعادل را بر هم بزند.

وی تاکید کرد: نتیجه این می‌شود که ما امروزه صنف به معنای واقعی نداریم و کارکردهای ممیزی، رگولاتوری و تنظیم‌گری شما برای اینکه بتوانیم جریان محتوایی ایجاد کنیم، ساقط شده و صرفا به یک نهاد دموکراتیو فربه تبدیل شده است که مسئله اول آن تامین حقوق، اضافه کاری و پاداشی است که باید به کارمندانش بدهد و اساسا از کارکردهای بنیادی خود فاصله گرفته است.

این سینمادار با اشاره به مصادیق دیگری از خطای ادراکی در مسئولان، گفت: کار به جایی رسیده است که نماینده مجلسی در یک سخنرانی شگفت‌آور می‌گوید آقای وزیر فیلم‌های شما در این شش الی یک سال اخیر، باعث افزایش طلاق در جامعه ما شده است! این ادعا در حالی است که تمام سینمارو های جامعه ایران در بهترین حالت ۷ میلیون نفر هستند و در جامعه ۹۰ میلیون نفری ما کلا ۷ میلیون نفر ممکن است سه الی چهار بار بلیط بخرند و به سینما بروندحالا شما مقایسه کنید که در سال ۱۳۶۸ و ۱۳۶۹ در جریان حمله صدام به ایران ۸۰ میلیون قطعه بلیط سینما در ایران ۳۵ میلیون نفری به فروش رفته که این خود بحث دیگری است.

نوروزی ادامه داد: بخش خصوصی هم به بخش دولتی تاسی کرده که متشکل از محافل ذی‌نفوذ و محافل ذی‌نفع است که سود آن‌ها در توسعه نیافتگی سینما است و اگر این سینما در چارچوب تولید و توزیع به یک ساختار مناسب و استاندارد برسد و در حقیقت به نقطه‌ای از توسعه یافتگی برسد، ۵۰ درصد سینمای ایران بیکار می‌شوند پس برخی نمی‌خواهند به توسعه یافتگی برسیم، از جمله بخش خصوصی. چطور می‌توان ۲۰ سال تهیه‌کننده بود و فیلم ساخت اما فروشی نکرد؟ شما یک نفر سرمایه‌گذار از خارج سینما مثال بزنید که آمده و داخل سینما مانده باشد. حتی یک نفر در بخش خصوصی نداریم که فیلمی کار کرده باشد و بلایی سرش نیامده باشد و در این سینما بماند.

مدیر پردیس سینمایی آزادی با اشاره به کپی در سینمای امروزی گفت: در دهه ۸۰ و ۹۰ چیزی با عنوان موفقیت‌های سینمایی ایران مطرح شد. یک سری کپی‌های دسته چندم از برخی آثار ساختند و زمانی که با کرونا مواجه شدیم، سینمای کمدی بالا آمد. سپس همه شروع کردند کپی کردن از فیلم «فسیل»، عین روز مشخص بود که اعتماد مخاطب از دست می‌رود و اکنون ممکن است با چند تولید خوب، سینمای غیرکمدی بالا بیاید؛ اما همچنان نگران کپی فیلم‌ها و کمدی‌های دسته چندم هستم. مشکل سینمای ایران در ابتدای امر سه چیز است؛ فیلمنامه، فیلمنامه و فیلمنامه. ما به صورت جدی با این مشکل مواجه هستیم.

اعتماد مخاطب به سینمای کمدی چگونه از دست رفت؟

امیر قادری تاکید کرد: تجربه شخصی من این است که مخاطب به سینمای کمدی اعتماد کرد اما اعتمادش را با کپی دسته چندم آثار از دست داد، اکنون شرایط کمی بهتر شده اما نمی‌دانم اگر این اعتماد مجددا از بین برود چطور بازمی‌گردد. درباره فیلمنامه نیز باید بگویم که من فکر می‌کنم فیلمنامه نتیجه کار تهیه‌کننده است. فکر می‌کنم حلقه‌ای که باید در سینمای ایران درست شود و تاکنون کمک کرده، تهیه‌کننده است. به‌نظرم وقتی می‌توان یک داستان نوشت که به یک سری موارد ایمان داشت. در حال حاضر شما می‌توانید فیلم «پیرپسر» را دوست داشته باشید یا از آن بدتان بیاید اما سازنده به یک سری موارد اعتقاد داشته و تا انتها پیش رفته است. پس تا زمانی که سینماگر نتواند ایمان شخصی خود را وارد داستان کند، فیلمنامه خوب نوشته نخواهد شد.

در ادامه سیدجمال ساداتیان در جواب به این سوال که موقعیت فعلی سینمای ایران را چگونه می‌بینید، مطرح کرد: قطعا وقتی ما محصولی را تولید می‌کنیم، آن را به دست مصرف‌کننده برسانیم پس باید بر اساس ذائقه او عمل کنیم. متاسفانه ما دچار یک سری تعارض هستیم و به همان دلیلی که متراژ مشخصی نداریم. یعنی بر اساس سلایق و نیاز جامعه کاری را می‌سازیم و با یک عقبه‌ای که همیشه قرار بوده یک سری چیز‌ها نباشند اما همیشه هستند، دچار تعارضات می‌شویم. با همین تصور باید بگویم که سال‌گذشته سینمای ایران ۱۵ میلیارد تومان فروخته است، اما ۳۵ میلیارد تومان نیز بدهی دارد.

وی ادامه‌داد: استاندارد دنیا در این زمینه چیست؟ برای ما به‌ازای هر سه نفر یک نفر به سینما رفته است. سینمای اول ما نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد افت پیدا کرده است. سوال اینجاست که چرا؟ آیا مخاطب وجود ندارد؟ به‌نظرم خیر، مخاطب وجود دارد. ما «پیرپسر» را اکران کردیم، اما سینما در ۲ هفته گذشته چه واکنشی به فیلم‌هایی که مورد پسندش بوده نشان داده است؟ اگر ما فیلم مورد علاقه مخاطب را بسازیم، مخاطب حاضر است ۱۲ شب تا یک بامداد وقت بگذارد و فیلم ببیند. جالب است بدانید که در پردیس سینمایی هدیش ۵ روز آپارات سینما خاموش نشد. کجای دنیا چنین رکوردی وجود دارد؟ پس اگر‌ ما محصولمان را بر اساس ذائقه مخاطب ارایه دهیم، مخاطب پای کار است اما وقتی چنین محصولی نیست، مخاطب هم نداریم. نمی‌خواهم بگویم به دلیل شرایط کشور مخاطب به سینما نمی‌آید، خیر اما همین افرادی را که در ۲ هفته گذشته سینما رفته‌اند،نگاه کنید، متوجه خواهید شد مخاطب در این شرایط هم پای سینما می‌آید. پس باید برای مخاطب فیلم تولید کنیم. ما در بدترین شرایط ممکن هم مخاطبمان را داریم.

ساداتیان درباره گردش مالی سینما گفت: ساده‌ترین راه این است که بگذارند سینما مسیر اصلی خود را طی کند و مردم سالی یک‌بار به سینما بروند، می‌شود ۸۰ تا ۹۰ میلیون نفر مخاطب و این یعنی ۶ تا ۸ هزار میلیارد تومان گردش مالی برای سینمای ایران و اگر این گردش مالی ادامه پیدا کند، منِ سینمادار و تهیه‌کننده دستم در جیب خودم است و هیچ نیازی به دولت ندارم و با پولی که در سینما دستم را می‌گیرد کار با شرایط بهتری می‌سازم. اما وقتی اقتصاد سینما ضعیف می‌شود، شرایط تغییر می‌کند. ۲ هزار میلیارد فروش سال گذشته، هزار و ۵۰۰ میلیارد برای فیلم طنز و ۵۰۰ میلیارد آن برای ۲ فیلم اجتماعی بوده است. زمانی که فیلم «متری شیش و نیم» را ساختم، گران‌ترین فیلم آن زمان بود اما ضرر نکردم و جامعه هم به آن علاقه پیدا کرد. این تصورات غلط است که فیلمسازی نباید گران باشد و اگر بگذاریم سینما مسیر خود را طی کند، ما اقتصاد شکوفایی خواهیم داشت.

این تهیه‌کننده سینما تاکید کرد: ما در چهار سال گذشته تقریبا حضور بین‌المللی خود را از دست داده بودیم. خودمان با دست خودمان شرایطی ایجاد کردیم که فیلم‌های زیرزمینی شروع به تولید کردند. امسال با ضوابط جمهوری اسلامی فیلم ساختیم و بالاخره به جشنواره کن رفتیم. بالاخره یک اثر زنده و پویا نقد و درباره آن حرف زده می‌شود. هر کس تعابیر متفاوتی از فیلم دارد اما خب حداقل این فیلم توانست پرچم جمهوری اسلامی را در محافل فرهنگی به اهتزاز درآورد و دوباره اسم سینمای ایران را مطرح کند. ما از ظرفیت سینمای ایران می‌توانیم پول دربیاوریم و بار فرهنگی کشور را در محافل بین‌المللی به نمایش بگذاریم.

سینمای ایران اعتماد به نفسش را از دست داد

سیدجمال ساداتیان از سمت و سوی سینمای ایران‌ گفت: ما آنقدر توی سر سینمای ایران زده‌ایم که همانند بچه‌ای اعتماد به نفس خود را از دست داده و یک خود سانسوری ناخواسته حاکم شده است. امسال که کمی فضا باز شده است،  قطعا در جشنواره فیلم فجر با فیلم‌های سر و شکل داری‌ که می‌توان اسمش را فیلم گذاشت، مواجه خواهیم شد.

امیر قادری خطاب به سیدجمال ساداتیان پرسید: فکر نمی‌کنید در حال حاضر وضعیت تولید فیلم برای جشنواره فجر پیش رو، بسیار اندک است؟

ساداتیان پاسخ داد: من از فیلم «متری شیش و نیم» تا زمانی که «زن و بچه» را ساختیم، کار نکردم چراکه ۲ فیلم ارایه دادم و زمانی که رد شد متوجه شدم هیچ جایگاهی در دولت سیزدهم ندارم و سکوت کردم. آقای روستایی بعد از «برادران لیلا» سه سال فیلم نساخت و ولی همین کارگردان امروز با تمام قوا در تلاش است تا پاییز امسال فیلمبرداری فیلم بعدی خود را شروع کند. دلیلش جز این است که امید پیدا کرده و بستر را فراهم می‌بیند؟ وقتی جنگ تمام شد، مرحوم هاشمی اعلام کرد هر فردی طرح توسعه خود را ارائه کند، بخشی از هزینه آن را دولت تقبل می‌کند. امروز اما در سینما چنین نگاهی نیست. از بالا تا پایین کشور را رفته‌ام اما دریغ از اینکه تسهیلاتی از دولت گرفته باشم. چرا باید اینطور باشد؟ بحث بنده این است که سینما در بحث حاکمیت بسیار غریب و رابطه با آن قطع است.

اگر دولت حمایت نمی‌کند، دلیل امرونهی‌اش چیست؟

وی با اشاره به اوقات فراغت مردم گفت: به ما می‌گویند روزتان را به سه قسمت تقسیم کنید. کار، استراحت و تفریح و سرگرمی‌. ما برای اوقات فراغت مردم چه کرده‌ایم؟ یک سالن کنسرت بخش خصوصی داریم؟ چند سالن تئاتر استاندارد در تهران توانستیم بسازیم؟ می‌خواهیم سالن نمایش بسازیم باید با تمام حاشیه ها کنار بیاییم، خب دولت کجاست؟ اگر حمایت نیست چرا اینقدر دخالت و امر و نهی می‌کند؟

در ادامه این نشست، مهدی کرم‌پور در‌ پاسخ به این سوال که چه ایده‌هایی برای دوره جدید مسئولیت در شورای صنفی نمایش دارد؟‌ عنوان کرد: خاطرم هست سال ۸۸ بدترین سال اکران فیلم‌ها بود. ما گفتیم در ماه رمضان از اذان تا اذان مردم به سینما بروند و فیلم ببینند، فیلم‌هایی را که مردم دوست دارند، ببینند و مردم استقبال می‌کردند. بعدها پردیس‌های سینمایی ساخته‌ شد و توسعه آن‌ها هم داستانی داشت که سینما طبق آن پیش رفت. میدان تجریش سینما نداشت اما تصمیم بر این شد در پاساژ ارگ سینما بزنند. یا پاساژ گالریا مغازه‌هایش را تعطیل و تبدیل به سالن سینما کرد.

در ادامه، قادری گفت: قبول دارید که یکی از مشکلات ما سینمای محله است؟

کرم‌پور‌ بیان کرد: در دنیا این را از دست داده‌ایم؛ چون در سینماهای جهان مسئله مال‌ها هستند. الان در آمریکا صاحبان تک سالن‌ها، همه سینماهای‌شان را برای فروش گذاشته‌اند. یعنی سینمایی ۱۰۰ ساله پُرفروش بوده اما الان برای فروش گذاشته شده است. الان روش برخورد با مردم مهم است و باید این به رسمیت شناخته شود. در شرق تهران سینما محله داریم و همین الان مسئله است. امروز رفتار مردم عوض شده است، امروز مسئله پارکینگ داریم و مخاطب دنبال پارکینگ است، دنبال این است که برای تماشای فیلم بچه خود را به کجا بسپارد؟ این مسائل به نوعی معضل شهری است.

اجرای ایده شناوری قیمت بلیت سینماها

وی با اعلام این خبر که ما باید بلیت شناور را اجرایی کنیم و به زودی این کار انجام خواهد شد، گفت: ما بلیت را در ۴ قیمت خواهیم داشت. صبح‌ها برای دانشجویان، یک روز نیم‌بها، پایان هفته و قیمت سانس‌های معمولی خواهیم داشت. این مقدار قیمت سینما یک رفتار ‌کمونیسمی است.

نوروزی تاکید کرد: یک پژوهشی انجام دادم و قوانین اکران از اندونزی تا کره جنوبی و فرانسه را مطالعه کردم، هیچ کجای جهان قوانین اکرانش مانند ما نیست. کجای دنیا دولت می‌تواند به یک صنف بگوید چه چیزی بفروش، چه زمانی بفروش، به چه کسی بفروش و به چه قیمتی بفروش!؟ این از کمونیستی هم کمونیستی‌تر است!

کرم‌پور در ادامه‌ گفت: نگهداری این وضعیت برای یکسری از افراد سود دارد. ما چرا توسعه پیدا نمی‌کنیم؟ چون یکسری افراد ضدتوسعه هستند و نگهداری این وضعیت برایشان سودآور است. ما هیچ نهادی در ایران نداریم که حافظ حقوق مخاطبان باشد. برای مثال برخی سینماداران پروژکتور Dخود را خاموش می‌کنند. یا وقتی در پلتفرم‌های دنیا به نتفلیکس ۷ دلار پول می‌دهید به شما تبلیغات نشان نمی‌دهند. شما امروز به پلتفرم‌های داخلی پول‌ می‌دهید تبلیغات هم می‌بینید، پول اشتراک و بسته اینترنت نیز از شما می‌گیرد! یک نفر در این کشور نمی‌گوید ضامن حقوق مخاطب کیست؟ ما در شورای صنفی قول می‌دهیم حقوق مخاطب را رعایت کنیم.

سپس سجاد نوروزی بیان کرد: ما در ‌پردیس آزادی انواع و اقسام مالیات‌ها را پرداخت می‌کنیم؛ ارزش افزوده، مالیات بر درآمد، مالیات بر اجاره، مالیات عملکرد کلی، عوارض‌های مختلف، تعرفه برق فرهنگی و… به من می‌گویند کنتور برق شما فرهنگی و فقط برای روشنایی است و برای هواکش و خنک‌کننده سالن نیست! گردش مالی سینما حدود ۲۰۰ میلیارد تا نهایت ۳۰۰ میلیارد تومان ارزش افزوده دارد که پول آسفالت دو تا کوچه می‌شود! اما با این رقم می‌توان تجهیزات سینمای ایران را تکمیل کرد. من پیشنهاد تشکیل صندوق توسعه سینما را در این زمینه داده‌ام تا این پول‌ها دوباره به خود سینما بازگردد.

وی افزود: پرده سینمای ما در بهترین حالت فول اچ‌دی است که در دنیا این پرده منقضی شده است. سینمای هند، که به عنوان نماد تضاد طبقاتی از آن یاد می‌شود، سیستم نمایشی متفاوت دارد و دیگر با این کیفیت فیلم‌ها را اکران نمی‌کنند. بر اساس بررسی‌هایی که انجام دادم در تمام دنیا دولت زیرساخت فرهنگ و هنر را تضمین و در تجهیزات کمک می‌کند اما در محتوا ورود نمی‌کند. سینما پول آب و برق خود را می‌دهد؛ اما تجهیزات از سوی دولت تامین می‌شود تا بتواند به مردم سرویس ارایه دهد. اساسا این ‌یک ‌لاین امنیت ملی در کشورهای مختلف است.

سیدجمال ساداتیان درباره سالن‌های سینما نیز عنوان کرد: ما دفتر پخش داریم و بالاخره لازمه هر دفتر پخشی داشتن سالن سینما است. همچنین تجربه ‌سینما‌داری هم داشته‌ام. اکنون در حال ساخت سینمایی هستیم ‌اما به دلیل مشکلات اقتصادی هنوز به اتمام نرسیده است‌. توضیحات دوستان را تایید می‌کنم و دولت نه تنها کمک نمی‌کند، بلکه بیشتر دخالت می‌کند.

رکوردشکنی با اکران دو فیلم اجتماعی خوب

در ادامه این بحث مهدی کرم‌پور توضیح داد: در دوره‌ای گفتند هر فرد به اندازه مکان فرهنگی‌ای که می‌سازد، مالیات و عوارض شهرداری به آن تعلق نمی‌گیرد.‌ در این شرایط مدیر آن مکان می‌توانست به جای مالیات پروژکتور درست کند. این چیزی است که از نهاد دولت و مجلس می‌خواهیم و سینما می‌تواند خودش خودش را درست می‌کند. هفته گذشته یکبار رکورد مخاطب و یکبار رکورد فروش را شکستیم چراکه ۲ فیلم اجتماعی خوب با هم اکران شدند.

امیر قادری مطرح کرد: فیلم پُرفروش اول به فیلم پُرفروش دوم کمک کرده و تجربه سینمای ایران بارها این مساله را ثابت کرده است. به‌عنوان مثال فروش «فسیل» به فیلم «هتل» کمک کرد.

کرم‌پور هم تأکید کرد: مخاطب خود انتخاب می‌کند و لازم نیست به او زور کنیم که چه چیزی را ببینند. آقای ساداتیان به‌عنوان تهیه‌کننده «زن و بچه» جرئت کرد که فیلم خود را در کنار «پیر پسر» به نمایش گذاشت. باید مخاطب را به رسمیت شناخت و اگر تنوع بدهیم به سبد اکران شاید شرایط درست شود.

ساداتیان اظهار کرد: یک زمان‌هایی برای سینما وقت مرده و زنده در نظر می‌گرفتند به‌عنوان مثال به فصل زمستان وقت مرده سینما می‌گفتند اما دیدیم که در ایام زمستان چه فیلم‌هایی اکران شد و رکورد فروش را زد. این مساله به خود فیلم باز می‌گردد. مخاطب وقتی به فیلمی که دوست دارد، برسد قطعا برای آن وقت می‌گذارد.

حاکمیت باید مروج تکنولوژی باشد

ساداتیان در پاسخ به سوالی درباره نقش هوش مصنوعی در تولید سینما بیان کرد: حاکمیت باید به این مساله فکر کند و مروج تکنولوژی باشد. متاسفانه در ایران ما مروج تکنولوژی نیستیم و هر کس باید خود به دنبال آن برود. من خودم نسبت به این مساله عقب هستم اما چون پسرم به این تکنولوژی واقف است و روی آن تامل دارد، یک فیلم ۱۰ دقیقه‌ای نیز با هوش مصنوعی تولید کرده است. البته این تکنولوژی گران است و ریزه‌کاری هم زیاد دارد. ما دانش آن را در ایران داریم اما سرمایه‌گذاری زیادی می‌خواهد چون مدام به روز می‌شود. اینکه سینما چه قدر توان دارد که از این تکنولوژی استفاده کند، باید بررسی کرد اما قطع به یقین باید به آن برسیم. دولت هم پتانسیل اقتصادی لازم برای حمایت را ندارد. اما اگر اجازه بدهند فیلم‌های فاخرتر بسازیم که بتواند از دنیای اقتصادی داخل فراتر رود و خارج از کشور خودی نشان بدهد، پتانسیل اقتصادی سینمای ایران بیشتر و درهایی برایش باز می‌شود.

مهدی کرم‌پور در ادامه نشست درباره طرح‌های اجرایی خود در دور جدید فعالیت شورای صنفی نمایش مطرح کرد: در یک برنامه یکساله قصد دارم این مورد را کلید بزنم که هر وقت فیلمی کلید خورد باید بگوید کی می‌خواهد اکران کند. از تمام دفاتر پخش در هفته گذشته خواستم لیست همه فیلم‌هایی که می‌خواهند در سال اکران کنند همراه با تاریخ به من بدهند. این وضعیت و همچنین اکران بر اساس سرگروه‌ها باید پایان پیدا کند. این موارد باقی مانده از دهه ۶۰ است. یکسری موارد دارای رانت است و انحصار ایجاد می‌کند که باید جمع شود. متاسفانه سینمای ایران آر اند دی ندارد و به روز نمی‌شود.

محفل‌گرایی عقب‌مانده با روکش روشنفکری!

سجاد نوروزی هم خاطرنشان کرد: متاسفانه عده‌ای جلوی ورود کارگردان، تهیه‌کننده، سینمادار جدید و… را به سینما می‌گیرند تا منافع خودشان تحت تاثیر قرار نگیرد و بازار در ذهن خودشان کوچک بماند. در این شرایط بازیگران ۴۲ و ۴۳ ساله، نقش دختر ۲۲ ساله را بازی می‌کنند. این مساله یک جور محفل‌گرایی بدوی و به شدت عقب‌مانده با روکش روشن‌فکری ایجاد می‌کند. چگونه است که در میان این همه استعداد، یک بازیگر همزمان ۵ سریال در شبکه نمایش خانگی دارد. سال ۵۶ سینمای ایران ورشکست شد چون محمدعلی فردین با ۴۳ سال سن نقش جوان ۲۰ ساله را ایفا می‌کرد!

وی ادامه داد: در بیانیه کانون کارگردانان به شورای صنفی با تمام احترامی که برای دوستان قائلم می‌بینیم سطح مسائل سینمای ایران به کجا رسیده که چند نفر متولد ۳۰ و ۴۰ می‌خواهند هژمونی دهه ۷۰ را حفظ و به طریق ممکن برای سینما مساله تولید کنند. اینگونه افراد بیشتر وقتشان صرف حل کردن نزاع بین دیگران می‌شود. سوال اینجاست چند درصد این بیانیه‌ها به توسعه و دغدغه توسعه‌یافتگی ربط پیدا می‌کند؟ خیل عظیمی از استعدادها در حال هدررفت است و این مایه تاسف است.

مدیر پردیس سینمایی آزادی عنوان کرد: در صنعت نمایش خانگی پول و محفل‌گرایی مقدمه بر خلق یک اثر هنری شده و واقعا این صنعت شکست خورده است. افراد برای تماشای یک اثر در اکران آنلاین، باید یک بار پول اشتراک دهند، یکبار پول ترافیک اینترنت و یک بار معادل پول بلیت سینما و تنها ۸ ساعت فرصت تماشای اثر را دارند! هیچ کجای دنیا چنین چیزی نیست. این مساله از توهین به مخاطب گذشته بلکه هجمه و اعلان جنگ با مخاطب است. کاربران سه پلتفرم اصلی به ۱ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر نمی‌رسند و صورت مالی همه آن‌ها زیانده هستند. کجای دنیا چنین صنعتی با این حجم زیان سرپا می‌ماند؟ متاسفانه با این شرایط جامعه دومی تشکیل شده که حساب خود را از تمام شئونات رسمی جدا کرده است و اوقات فراغتش را با آثار خارجی پُر می‌کند.

امیر قادری هم در پایان این نشست خاطرنشان کرد: من چند اثر که متعلق به نمایش خانگی بود، تماشا کردم اما واقعا نمی‌توانم به کسی توصیه کنم که پای این آثار بنشیند. ما در سینما، سمفا را برای شفاف‌سازی و آمار مخاطب داریم اما در نمایش خانگی مشخص نیست این آماری که پلتفرم‌ها ارایه می‌دهند، از کجا می‌آید؟

سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده» با هدف واکاوی چالش‌های پیش‌روی آینده سینمای ایران به صورت ماهانه و به همت سازمان سینمایی سوره برگزار می‌شود.

نوشته نهمین نشست «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست‌ سیدجمال ساداتیان تهیه‌کننده سینمای ایران، مهدی کرم‌پور رئیس جدید شورای صنفی نمایش و سجاد نوروزی از جمع سینماداران حضور خواهند داشت.

بدین ترتیب این نشست تخصصی، شنبه ۱۱ مردادماه رأس ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹ در سالن «شهر خاطره» پردیس سینمایی آزادی برگزار می‌شود.

نوشته بررسی نسبت گیشه با سینمای ایران در «سینما رو به آینده» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابتدای این جلسه محمود گبرلو در پاسخ به این پرسش امیر قادری که چرا جشنواره امسال پُرحاشیه بوده است، عنوان کرد: فکر می‌کنم امسال نسبت به سال‌های قبل، بهترین تیم هیات انتخاب را داشتیم چراکه اعضای آن از اهالی سینما بودند. در حالی که اعضای هیات انتخاب سال‌های گذشته از مجموعه مدیریتی انتخاب می‌شد و نهایت یک یا دو فیلمساز در کنار آنها بودند که نسبتشان به جریان مدیریتی نزدیک بود. زمانی که وارد جلسه شدم نمی‌دانستم اعضا چه کسانی هستند اما پس از ورود متوجه شدم که همه سینماگر هستند و همان لحظه ورود به جلسه از اعضایی که انتخاب شدند، راضی بودم. چون در جمع عده‌ای فیلمساز بودند و همچنین بازیگر نسل جوان و منتقد حرفه‌ای سینما نیز داشتیم. فکر می‌کنم این اولین بار بود که ۲ منتقد؛ یعنی من و آرش خوشخو در هیات انتخاب بودیم. می‌خواهم بگویم که آقای منوچهر شاهسواری به عنوان دبیر جشنواره فجر ۴۳ هیچ دخالتی در انتخاب‌ها نداشتند و به ما گفتند هرچه شما انتخاب کنید، ما همان کار را می‌کنیم.

امیر قادری مطرح کرد: من به عنوان منتقد معتقدم که سطح فیلم‌های جشنواره امسال یعنی فجر ۴۳ از دوره‌های قبل پایین‌تر بود. این تعداد آثاری که در جشنواره حضور داشت، چه قدر سلیقه هیات انتخاب بود و چه قدر به سیاست وفاق و… باز می‌گشت؟

گبرلو پاسخ داد: گمان نکنیم که فیلم‌هایی که در بخش مسابقه‌ بود و خارج از مسابقه دیده شد، تولیدات هیات انتخاب، هیات داوران و یا دبیر جشنواره است. جشنواره محل گذری برای ورود به بازار داخلی و خارجی است. پس ما نباید به این هیات‌ها نقد داشته باشیم که چرا فیلم‌ها ضعیف بود. ما ۹۲ فیلم را که طبق قوانین می‌توانستند در جشنواره شرکت کنند، دیدیم و از میان ۹۲ فیلم به نظر ما فیلم‌هایی که اکران شد از سایر آثار بهتر بود. نمی‌توان گفت باب میلمان بوده‌اند. ما از همان ابتدا از ۹۲ فیلم، ۴۰ اثر را بدون بحث رد کردیم. ۹ فیلم هم با رای قاطع همه اعضا رای آورد و این نشان می‌داد که ما مجبوریم بقیه آثار را طبق رای‌گیری انتخاب کنیم و ۹ فیلم دیگر با ۶ رای قاطع به جشنواره راه پیدا کرد. برای مابقی آثار ما به رای ۴ و ۵ رسیدیم و این در حالی بود که ما مجبور بودیم ۳۳ فیلم را انتخاب کنیم.

وی افزود: فراموش نکنیم که ما هر سال در جشنواره ۳۳ فیلم داشتیم به این شکل که ۲۲ فیلم در بخش مسابقه و ۱۱ فیلم اولی. البته در فجر ۴۳، ۳۳ فیلم برای بخش مسابقه انتخاب شد بدون احتساب انیمیشن‌ها. آقای شاهسواری گفت سیاست ما این است که جشنواره به انیمیشن توجه ویژه داشته باشد؛ برای همین ۴ انیمیشن انتخاب دبیر جشنواره بود. در نهایت می‌توان گفت انتخاب اولیه ما ۱۸ فیلم بوده و بقیه با رای‌گیری به جشنواره راه پیدا کردند. ما هیچ سفارش، تاکید، حمایت و پیشنهادی از سوی هیچکس نداشتیم. در جلسه آخر همه نظر خودشان را بیان کردند و آقای شاهسواری صرفا در آن جلسه قوانین را برای ما مرور کردند و به هیچ وجه توصیه‌ای برای رد یا قبول فیلم نداشت. ما قرار بود ۱۰۴ فیلم ببینیم اما در نهایت ۹۲ اثر را مشاهده کردیم و جالب است بدانید از میان این آثار، فیلم‌هایی بودند که برای دومین بار در جشنواره شرکت می‌کردند؛ مثلا فیلم‌هایی داشتیم که اسمشان را عوض و یا با تغییراتی دیگر دوباره در جشنواره شرکت کرده بودند.

سال آینده سال خوبی برای سینمای ایران نیست

امیر قادری بیان کرد: برای من سوال است که وقتی کیفیت فیلم‌های جشنواره امسال پایین بوده پس آن ۶۰ فیلم دیگر چقدر اوضاعشان خراب است. در واقع فکر می‌کنم اغلب این فیلم‌ها دنیا و آخرت را ندارند و به اکران عمومی هم نرسند.

گبرلو تصریح کرد: من به عنوان کسی که ۹۲ فیلم دیدم، می‌خواهم این را بگویم که سال آینده سال خوبی برای سینمای ایران نیست. چراکه این فیلم‌ها به لحاظ ساختار و مضمون برای مخاطب امروز جذاب نیست. بعد از شیوع ویروس کرونا و ورود پلتفرم‌ها آگاهی مخاطب نسبت به مضمون و ساختار فیلم افزایش پیدا و ذائقه مخاطب تغییر کرد. یکی از دلایلی که منتقدان انقدر از سینما ناراضی هستند، بالا رفتن توقعشان از فیلمساز است. فیلمساز ما به لحاظ ساختاری، قدرت بالایی دارد اما کسانی که برای تولید سینمای ایران برنامه‌ریزی می‌کند، عقب‌تر از تماشاگر و فیلمساز است. باز هم تکرار می‌کنم که فیلم‌های جشنواره محصول هیات داوران و انتخاب و دبیر جشنواره نیست؛ فیلم‌های امسال محصول سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی چند سال گذشته است که به اینجا رسیده. ما باید بررسی کنیم که چرا سینمای ایران پسرفت کرده است وگرنه فیلمسازهای ما عقب نیفتاده‌اند. شما الان کارگردان‌های فیلم‌اولی را ببینید متوجه این موضوع می‌شوید. ما سال‌های گذشته فیلم‌های کارگردانان اولی را با ارفاق می‌دیدم اما الان اوضاع برعکس شده است و با دقت بیشتری آن را دنبال می‌کنیم.

امیر قادری یادآور شد: دقیقا این موضوع در فیلم کوتاه هم وجود دارد. من در سال آینده آنقدر که منتظر جشنواره فیلم کوتاه هستم، منتظر جشنواره فجر نیستم. سینماگر ما هوشمند است و گیر ما اتاق فکرهای سینماست. ذکر این نکته خالی از لطف نیست یکی از چیزهایی که باعث شد جشنواره امسال ضربه بخورد، سیاست راضی کردن همه بود. من فکر می‌کنم راضی کردن گروه‌های مختلف باعث می‌شود که گل نهایی را نتوان زد.

جشنواره فجر نیازمند تغییر در ماهیت و ساختار است

مهدی کرم‌پور درباره این موضوع گفت: ابتدا باید بگویم که جشنواره فیلم فجر شبیه هیچ جشنواره‌ای در دنیا نیست. در جشنواره کن هم وقتی ۲۰ فیلم از سراسر دنیا انتخاب می‌شود که برترین‌ها هستند، بازهم عده‌ای هستند که با تماشای فیلم هو می‌کشند. پس باید اینگونه فکر کرد که در هیچ‌جای جهان امکان ندارد در یک سال، ۳۳  فیلم خوب ساخته شود و امکان رسیدن به این فرمول محال است. این جشنواره حتی محصول این دولت نیست بلکه وارث دولت قبل است. ما در یک تسلسل اشتباه هستیم و مهم نیست در اینجا چه کسی رییس شود چون بعد از گذشت چند وقت مدیران ما به یک ماشین امضا تبدیل می‌شوند که در سیستم غلطی کار می‌کنند و اینگونه امکان ندارد به رستگاری برسیم. هیچ جشنواره‌ای در دنیا هیات انتخاب ندارد و بر اساس سیاست‌گذاری فیلم‌های هر سال را انتخاب می‌کنند. البته که سیاست‌گذاری آن‌ها سالانه متغیر خواهد بود.

وی ادامه داد: به عنوان مثال من در سال ۱۳۸۱ فیلم «جای دیگر» را ساختم که در اوج دوره اصلاحات، ۱۸ مورد اصلاح به فیلم خورد و من آنها را اجرا نکردم. در ۲۲ بهمن همان سال و در روز آخر جشنواره این اثر برای سینمای رسانه اکران شد. من این فیلم را برای جشنواره‌های خارجی فرستادم و سال بعدش که می‌خواستم مجدد به جشنواره فیلم فجر ارایه دهم، به من گفتند چون فیلم در جشنواره‌های خارجی اکران شده است، در بخش جشنواره جشنواره‌ها فیلمم را نمایش می‌دهند. آن سال یعنی ۸۲ فیلم من، عباس کیارستمی و سمیرا مخملباف را در این بخش گذاشتند که غیررقابتی بود. یا قبلا در جشنواره فجر، بخش کارگردان‌های فیلم‌ اول و فیلم دوم وجود داشت که وقتی آن را مرور می‌کنیم، متوجه می‌شویم که این قانون‌ها هیچ ضرورتی نداشت. ما امسال فیلم‌هایی داشتیم که بدون پروانه ساخت و صرفا ویدئویی در بخش مسابقه سینمای ایران جشنواره فجر ۴۳ شرکت کردند. یا آثاری که قبلا در جشنواره‌های خارجی نمایش داده شدند، برخلاف سالهای گذشته امسال به فجر آمدند.

گبرلو خاطرنشان کرد: بله. فیلم‌های «فریاد» و «آبستن» بدون پروانه ساخت سینمایی و صرفا ویدئویی در بخش مسابقه سینمای ایران جشنواره فجر ۴۳ شرکت کردند. البته امسال این قانون وضع شد که فیلم‌های ویدیویی و سینمایی با هم می‌توانند در جشنواره فجر نمایش داده شود.

کرم‌پور افرود: من اصلا با فیلم‌های ویدئویی مشکل ندارم و حتی معتقدم که پروانه ساخت باید جمع شود چراکه امروزه همه فیلم‌ها دیجیتال است و می‌شود با یک کلیک فیلم‌ها را به جشنواره فرستاد. اما بحثم این است که این سیستم خودش را آپدیت نکرده و همانگونه‌ای است که در دهه ۷۰ بود. در دهه ۶۰ طراحی درستی برای ساخت سینمای ایران انجام شد. اما الان دوران بسیار فرق کرده است و تمام این سازمان‌ها باید تغییر ماهیت و ساختار بدهند و جشنواره فجر نیز از این امر مستثنی نیست. تا زمانی که وضعیت اینگونه باشد، ما هر سال خروجی بدتری از جشنواره فجر خواهیم گرفت چون خودش را با مقتضیات زمانه و جشنواره‌ای در رده جهانی نمی‌تواند هماهنگ کند.

فجر ۴۳ بهترین جشنواره به لحاظ مخاطب بود

در ادامه نشست، سجاد نوروزی بیان کرد: بین ظرف و مظروف باید تفاوت باشد. شما نمی‌توانید در ظرف شاهنشاهی، مظروف جمهوری اسلامی را قرار دهید. ساختارهای حاکمیتی ما و مدیریت برنامه‌مان همانی است که در دهه چهل بود. آقای کرم‌پور دقیق گفتند که ساختار ما مربوط به دهه ۷۰ است. اگر بخواهیم از منظر جامعه‌شناسانه به قضیه نگاه کنیم، ایران بعد از آبان ۹۸ یک ایران است و ایران قبل از آبان ۹۸ یک ایران دیگر و این اصلا به دولت ربطی ندارد. در چنین جامعه‌ای که مرتب خاصیت خرده جنبشی دارد و به شدت طیفی است، شما می‌‌خواهید با سازوکار دهه ۷۰ سینما را مدیریت کنید و توقع دارید که جواب هم بگیرید و حتی نسبت به اعتراضات هم ناراحت می‌شوید. از نظر من از سال ۹۸ که در سینما آزادی مشغول به کار هستم، فجر ۴۳ بهترین جشنواره به لحاظ مخاطب بود. من سرمست بودم مخاطبی که از سینما رفته، دوباره به آن برگشته است.

قادری یادآور شد: من در سال ۱۳۹۸ و قبل از کرونا این را گفتم که سینمای ایران به پایان رسیده است. سینمای ایران قبل از کرونا و تحریم‌ها به پایان رسید و فیلم‌های کمدی هم با نیم ساعت شوخی نمی‌فروخت.

نوروزی تصریح کرد: ما فیلم‌هایی در سال ۱۳۹۸ داشتیم که مردم بعد از تماشای فیلم می‌خواستند پولشان را پس بدهیم؛ چون فکر می‌کردند وقتشان با دیدن آن تلف شده است. ابتدای سال ۹۸ فیلم‌های «متری شش و نیم»، «سرخپوست» و «شبی که ماه کامل شد» را روی پرده سینماها داشتیم که هر کدام یک اتفاق خوب و مهمی را رقم زدند اما این اندوخته تمام و در پایان تابستان ۹۸ این شیب نزولی شد. بدین ترتیب در جشنواره فجر ۱۳۹۸ سالن‌های ما کلا خالی بود و نهایت از سه یا چهار فیلم استقبال شد. این وضعیت تا سال ۱۴۰۰ کمابیش ادامه داشت و برخی از سالن‌های ما خالی بود و نمایش لغو می‌شد چراکه مخاطب نداشتیم. این جشنواره یعنی فجر ۴۳ من را خرسند کرد چراکه توانست مخاطب را با خود همراه کند. من صادقانه تحلیلی برای این اتفاق ندارم و البته معتقدم به دبیر و افراد ربطی نداشت.

وی ادامه داد: زمانی که ماهیت توسعه نیافته باشد ما در این جلسه به جای اینکه بررسی کنیم چطور شد که مخاطب دوباره به جشنواره برگشته است، درباره این صحبت می‌کنیم که چطور این همه حاشیه ایجاد شد. توسعه‌نیافتگی در ماهیت کارهای اجرایی و هنری یک لوپ بی‌پایان است و نقطه پایان ندارد. امسال جشنواره فجر نشان داد که با این وضعیت نمی‌توان ماهیت یک رخداد هنری را با نگاه کلاسیک محقق کرد. ما همواره در حال اختراع چرخ هستیم که نزد ما ایرانیان است.

امیر قادری خاطرنشان کرد: مردم همواره سینما را می‌بخشند و دوباره سرخورده می‌شوند.

فیلم اجتماعی برای جامعه در حال توسعه‌ راهگشا است

گبرلو در ادامه با اشاره به اینکه برای تغییر در برگزاری جشنواره باید آیین‌نامه‌ها را دوباره بررسی کرد که مساله‌اش شفاف نبودن آن است، گفت: اینکه امسال هیجانی برای جشنواره ایجاد شده به دلیل سال‌های گذشته است. ما در تحلیل جشنواره یا باید با آیین‌نامه و یا جشنواره‌های خارجی و دوره‌ پیشین فجر پیش برویم. من فکر می‌کنم مردم با توجه به سال قبل این استقبال را داشتند. ما سال قبل دبیری داشتیم که کارش فقط ایجاد تنش بود. زمانی که چهار پنج نفر از هنرمندان ترجیح دادند در جشنواره فجر شرکت نکنند، دبیر جشنواره آن را به همه تعمیم داد. خود همین موجی را ایجاد کرد که هنرمندان با جشنواره فجر قهر هستند. من این موضوع را نتیجه نابلدی و کج فهمی می‌دانم. از سوی دیگر در اولین روز جشنواره فجر ۴۲ با فریاد یکی از کارگردانان شروع شد و جدا از آن فیلم‌های ارگانی زیادی در آن رویداد وجود داشت. هیات انتخاب فجر ۴۳ ۲۲ فیلم اجتماعی را انتخاب کرد، در حالی که سال‌های قبل به این شکل نبود. ما در هیات انتخاب این تصمیم را گرفتیم که فیلم اجتماعی به هر طریقی باید دیده شود و این نوع فیلم برای جامعه در حال توسعه‌ راهگشا است.

امیر قادری بیان کرد: در جلسات قبلی سلسله نشست‌های «سینما رو به آینده»، آقای علی ملاقلی‌پور مهمان ما بود و گفت زمانی که پدر من فیلم جنگی می‌ساخت، جنگ بخشی از اجتماع بود و فیلم جنگی همان فیلم اجتماعی بود. اما در حال حاضر سازمان‌ها و ارگان‌ها لازم نیست حتما خودشان را در فیلم جنگی معرفی کنند.

گبرلو یادآور شد: ما امسال چیزی حدود سه تا چهار فیلم جنگی را به دلیل ساختار ضعیفی که داشتند، رد کردیم و این فیلم‌ها مربوط به ارگانی مانند روایت فتح بود. اما از آن طرف فیلم اجتماعی که احتمال می‌دادیم شورای نظارت ممکن است آن را رد کند، انتخاب کردیم. اینکه چرا امسال فیلم‌ها ضعیف بودند، بحث دیگری است. زمانی که فیلم دیده شد، همه متوجه شدند که فیلم‌ها ضعیف است اما پیش از جشنواره اشتیاق تماشای فیلم‌ها وجود داشت به این دلیل که دولت چهاردهم و جریان حاکمیت سال گذشته احساس کرد که در حال زمین خوردن است. پس با تغییر نگرش امسال از جمع صنوف سینمایی یک دبیر انتخاب کرد که اهل تعامل و گفتگو باشد. در مجموع هم سعی کردند فضای گرمی را برای دهه فجر و جشن انقلاب ایجاد کنند.

وی افزود: اما اینکه چرا وقتی همه فیلم‌ها را دیدند به ضعیف بودن آن اعتراض کردند؟ چون از نظر من سیستم حاکمیتی دیگر کارکرد گذشته را در هدایت سینما ندارد و مدیران این مساله را درک نمی‌کنند. دیگر دوران شورای پروانه ساخت تمام شده است. این تفکر که فکر می‌کردند می‌توانند با تایید و تصویب فیلمنامه‌های خاص سینما را در مسیر خاصی هدایت کنند، تمام شده است. به طور جدی اکنون دولت چهاردهم باید گام جدی بردارد. پس از تمام شدن جشنواره فجر ۴۳ باید بگوییم که سالن‌های سینما با این فیلم‌ها در سال بعد تعطیل می‌شوند زیرا کسی برای تماشای این آثار نمی‌رود. حتی فیلم‌های اجتماعی امسال نیز نمی‌تواند مخاطبان را آنچنان جذب کند. دولت چهاردهم امسال ناخواسته هیات انتخابی را انتخاب کرد که نمی‌توانست در کارشان دخالت کند و هیات انتخاب هم روی فیلم‌های اجتماعی تاکید داشتند.

امیر قادری بیان کرد: یعنی تبعیض قائل شدید؟

گبرلو گفت: خیر. فقط ناخواسته دوست داشتیم این فیلم‌ها دیده شوند. سال گذشته بسیاری از فیلم‌های اجتماعی ما زیرزمینی شدند اما امسال ما فیلم زیرزمینی به آن شکل مطرح نداریم به این دلیل که فیلم‌های اجتماعی که انتخاب کردیم گاهی احساس می‌کردیم که شورای نظارت ممکن است با آنها مخالفت کند و اینها زیرزمینی شوند اما قاطعانه ایستادیم که این فیلم‌ها از فیلتر نظارت رد شوند. آقای منوچهر شاهسواری هم در این زمینه بسیار سختی و زحمت کشید.

امیر قادری تصریح کرد: جشنواره فیلم فجر ۴۳ نشان داد که سه جریان سینمای ایران یعنی سینماهای استراتژیک، اجتماعی و کمدی رو به افول هستند.

سینمای ایران از بین رفتنی نیست

مهدی کرم‌پور گفت: به نظر من سینمای ایران هیچوقت از بین نمی‌رود و مسیر خودش را طی می‌کند به ویژه در ایران که از جنس تفریح و سرگرمی است. سینما در جهان اصولا متعلق به طبقه متوسط است و این طبقه متوسط است که باعث می‌شود گسست اجتماعی به وجود نیاید.

قادری بیان کرد: فکر نمی‌کنید که مخاطب اصلی سینما طبقه متوسط نیست بلکه طبقه مهم و بانفوذ سینما، طبقه متوسط است؟

کرم‌پور عنوان کرد: سینما حتما متعلق به همه اما منظور من خرده بورژوا است یعنی دانشجویان، معلمان، اصحاب رسانه و… . به طور مثال فیلم «پیر پسر» را فقط اصحاب رسانه و منتقدان دیده‌اند. پیش‌بینی می‌شد که این جشنواره امسال طبقه متوسط را به سینما بازگرداند. شانس طبقه متوسط به این است که بتواند وضع موجود را اصلاح کند زیرا فکر می‌کند هرگونه رادیکالیسمی هزینه زیادی به همراه دارد. متاسفانه حاکمیت متاسفانه این جریان نشد و شروع به تضعیف کردن افراد مرجع و موثر جامعه در همه موارد کرد.

سجاد نوروزی عنوان کرد: سال ۱۴۰۲ هم از داخل و هم از بیرون همه افراد حاضر در هنر را تضعیف کردند.

کرم‌پور ادامه داد: وقتی نیروهای مرجع تضعیف می‌شوند، باید ابتدا ببینید که چه آدم‌هایی را برای جایگزینی آن‌ها دارید. استقبال از جشنواره امسال بدین معنی نیست که فیلم‌ها خوب بوده‌اند بلکه به این معنی است که جامعه یکبار دیگر به ما فرصت داده و به سینما آماده است. ما باید ببینیم که وقتی طبقه متوسط دوباره در جشنواره شرکت می‌کند، چگونه برای ادامه راه ریل‌گذاری کنیم. ما از بانیان وضع موجود نمی‌توانیم توقع داشته باشیم که وضع جدیدی را برایمان رقم بزنند.

وی تصریح کرد: من دائما به واسطه سِمَت‌های مختلف با بچه‌های جدید و جوانان صحبت می‌کنم. اگرچه نسل جوان در فرم بسیار پیشرفت کرده است اما مشکلشان این است که رویکرد و اندیشه در کارهایشان بسیار کم و علت اصلی این اتفاق این است که با گسترش شبکه‌های مجازی با آدم‌هایی مواجه هستیم که با اسکرول خبر مواجه هستند و تحلیل نمی‌کنند. متاسفانه ما اکنون محتوای ضعیفی داریم و فیلمسازانی که نگاه راهبردی جدی داشته باشند، نداریم. همه ما نباید هیجان‌زده فرمی باشیم و این ارگان‌هایی که در این ایران باهم رقابت می‌کنند، هرگز تبدیل به کمپانی نمی‌شوند زیرا کمپانی نیازمند یک سیستم عرضه و تقاضای واقعی است. وقتی سیستم به نهاد عمومی وصل است، امکان ندارن به کمپانی و یا حتی شبه کمپانی برسیم.

مهدی کرم پور گفت: به عنوان مثال در زمانی مدیر حوزه هنری عالی عمل می‌کرد و بهترین فیلم‌ها را می‌ساخت و برخی جلوی فیلم‌ها را می‌گرفتند و باز الان افراد جدید آمده و جلسه برگزار کرده و احیا شده است. کمپانی نسبت مستقیم سود و زیان با مخاطب دارد و براساس مدیریت عوض نمی‌شود. در همین جا فرق می‌کند که سجاد نوروزی مدیر سینما آزادی باشد یا فرد دیگری. این اتفاق به آدما بستگی دارد اما ربطی به جریانات ندارد چراکه سریع به مافیا و شبه مافیا می شوند. سینمای ایران در یک دهه با افت کمی و کیفی جدی مواجه بود و سال آینده هم ممکن است دوباره فیلم‌های کمدی ساخته و رکورد فروش بزنند ولی نباید گرفتار این رکوردهای فروش بشویم. اتفاقا فیلم‌هایی در زمینه سینمای اجتماعی ساخته می‌شود اما در جشنواره فجر نیست. همین الان ۲ فیلم در جشنواره برلین هستند که پروانه نگرفتند و بدون قوانین موجود فیلم ساختند و به جشنواره رفتند.

قادری گفت: اگر دقت کنید جشنواره کن کم کم در حال تبدیل شدن به محل رقابت فیلمسازان اصلی ماست.

کرم‌پور مطرح کرد: دقیقا. جریان سینمای ایران و خواسته‌های مردم از بین نمی‌رود.

گبرلو گفت: یعنی شما می‌گویید که بچه‌ها گرفتار فرم شدند. چه کسی می‌تواند بستر شکوفا شدن تفکر را ایجاد کند؟

کرم‌پور پاسخ داد: وقتی شما با سینمای متفکر به طور جدی در آن اتاق فکر که بزرگتر از سیستم‌ها است، به نوعی مقابله می‌کنید، لاجرم در بین آنها چیزی در می‌آید.

گبرلو خاطرنشان کرد: وقتی شورای پروانه ساخت به گونه‌ای رفتار می‌کند که فیلمساز پیش از اینکه فیلمنامه خود را ببرد، پیش خود فکر می‌کند که مثلا این سانسور و حذف می‌شود و… پس باید فیلمنامه خنثی ارایه بدهد چون گردش زندگی خود را داشته باشد. آن جریانی که در راس حاکمیتی فرهنگی قرار دارد و برای شکوفایی فکر بسترسازی می‌کند، اگر به فکر این نباشد فیلمساز ما مجبور است که به سیستم خنثی تن بدهد.

مهدی کرم‌پور یادآور شد: بله دقیقا از سال ۹۷ دیگر خود من هم فیلم نساختم و سال ۹۸ هم داوری جشنواره فجر را قبول نکردم. اساسا از ایران رفتم و به تازگی برگشتم. این اتفاق انسانی است و برای همه مردم رخ می‌دهد. اما اینکه فکر کنیم که یک اتفاقی بین جوان‌ها افتاده است، اصلا چنین چیزی نیست. ما حتی سه فیلم اجتماعی جدی هم در بین این ۳۳ فیلم نداشتیم. شما تنها ۳ فیلم را نام ببرید.

قادری بیان کرد: به نظر من هم بخش سینمای اجتماعی در جشنواره فیلم فجر ۴۳ ضعیف بود.

کرم‌پور گفت: من در دانشگاه تدریس می‌کنم و می‌دانم که این بچه‌ها تقصیری ندارند و ما باید به آن‌ها یاد بدهیم که نگاه خود را گسترش دهند.

محمود گبرلو توضیح داد: وقتی برنامه‌ریز، سطحی‌نگری و کمدی سخیف را می‌پسندد، ناخودآگاه برخی از تهیه‌کنندگان و فیلمسازان برای اینکه گردش کاری و اقتصادی داشته باشند به چنین چیزهایی تن می‌دهند.

مهدی کرم‌پور یادآور شد: بله. ولی فیلم فارسی هم در کنار ساواک بود.

امیر قادری نیز بیان کرد: سینمای فیلم فارسی در بسیاری از موارد شهری‌تر و مترقی‌تر بوده است.

کرم‌پور پاسخ داد: توجه کنید که سرمایه به دلیل ماهیت ترسوی خود همیشه در کنار حاکمیت می‌ایستد چون جای امن آنجاست. مشکل اصلی این است که نگاه و اندیشه به عنوان مزاحم مطرح می‌شود.

سجاد نوروزی بیان کرد: اگر در حاکمیت جایی باشد که واقعا فکر کنند کمدی‌ها را به اصطلاح بولد کنند و در سر فیلم‌های دیگر بزنند، من واقعا خوشحال می‌شوم چون حداقل فکری بوده است.

کرم‌پور گفت: این اتفاق در دولت قبل رخ داد و دوستان مدام در حال آمار دادن بودند.

نهادهای حاکمیتی باید اسپانسر مسایلی باشند که به امنیت ملی ربط پیدا می‌کند

نوروزی ادامه داد: اما در حوزه سینمای غیرکمدی باید بگویم که اصلی‌ترین عامل رونق سینمای غیرکمدی در همه جای دنیا ارتباط بین ادبیات داستانی و سینماست. این ارتباط در سینمای ایران کجاست؟ چون کتاب که نمی‌خوانیم. ای کاش یک روز پرونده‌های شورای حل اختلاف خانه سینما بیرون بیاید. نهادهای حاکمیتی که روزی برای ساخت «آدم برفی» و «باشو غریبه کوچک» هزینه می‌کردند، الان کجا هستند؟ همه جای دنیا نهادهای حاکمیتی باید اسپانسر مسایلی باشند که به امنیت ملی ربط پیدا می‌کند.

کرم پور بیان کرد: که الزاما هم درباره فلان شهید نیست. مسایلی مانند مهاجرت نخبگان در حال حاضر بسیار استراتژیک است و باید به آن پرداخت.

سجاد نوروزی مطرح کرد: مسایل بنیادین امنیت ملی ما را که زیرساخت‌های مدنی، فرهنگی، هنری و اجتماعی دارد، برخی از آقایان حتی نمی‌شناسند. باید مواردی که امنیت ملی را به مخاطره انداخته است، شناسایی کنیم و نسخه بدیع بسازیم. باید از رادیکالیسم احمقانه‌ و متحجرانه که در سطوح مختلف وجود دارد دوری کنیم. جریان سینمای ایران چیزی مثل «فسیل» اتفاق افتاد. آدمی پیدا شد که این مارکت را می‌شناخت و ایده خلاقانه‌ای را پیش برد.

قادری گفت: من همین جا بگویم که بعد از «فسیل» و «هفتاد سی» سینمای اجتماعی ایران این شانس را دارد که در دل این کمدی‌ها دوباره قوام بگیرد. بسیاری از دعواهایی که وجود دارد، به جای اینکه دلسوزی برای سینما باشد بیشتر به دنبال این دولت و آن دولت است؟ انگار سینمای اجتماعی مانند یک ابزار برای کوبیده شدن در سر این دولت و آن دولت استفاده می‌شود.

نوروزی بیان کرد: آقای رضا درستکار به عنوان یکی از داوران جشنواره مصاحبه کرده و گفته است که شهاب حسینی که به داوری‌ها اعتراض کرده همیشه به دنبال این بوده است که موفقیت خود را از مردم جدا بداند و حرف‌های این چنینی زده است. این بازیگر موقعی که مجری تلویزیون بود در اوج بود، پلیس جوان در اوج بود، با سریال و سینما در اوج بود، سی سال است که در اوج است و کن دارد و … شما تعریفتان از موفقیت چیست؟

گبرلو تاکید کرد: نه آن بیانیه خلاف عرف و اخلاق سینمایی بود. من از آقای درستکار دفاع نمی‌کنم ولی رفتار آقای حسینی هم درست نبود. داور جشنواره است و آن‌ها به اتفاق تصمیمی گرفتند و دلیل نمی‌شود که شما تا پایان مراسم باشید و وقتی جایزه به شما تعلق نگیرد، بیانه صادر کنید.

سجاد نوروزی پاسخ داد: بله. می‌توان مفصل درباره این بحث صحبت کرد. ولی شما می‌بینید که نگاه‌ها و نزاع‌های خارج از سینما در جاهایی خود را نشان می‌دهد. بله می‌توان درباره این صحبت کرد که آقای حسینی کار درستی انجام داده است یا نه ولی شما نوع نگاه به ماهیت سینما را نگاه کنید، این نگاه از ماهیت تکنیکال هنری نیست. دسته‌بندی‌ها بر قضاوت شما سایه می‌اندازد و کانالیزه می‌شود. باز به حرف اول خود برمی‌گردم که لوپ توسعه نیافتگی درمان ندارد. شما در جشنواره‌های درجه دو و سه جهان دعوایی می‌بینید؟ نه اصلا. اینجا همیشه و در جاهای مختلف دعوا است.

مهدی کرم‌پور گفت: این ساختار، غلط است. هر کسی در این جشنواره هیات انتخاب و یا داور شود، فحش می‌خورد.

محمود گبرلو بیان کرد: یکی از نکاتی که در جلسه اول هیات انتخاب عرض کردم، گفتم آقای شاهسواری شما به هیات انتخاب نیازی ندارید چراکه یک جایگاه سینمایی دارید که همه هم تقریبا شما را قبول دارند. شما فیلم‌ها را انتخاب کرده و وارد حوزه داوری کنید ولی این اتفاق میسر نشد چون ساختار غلط است. جو سیاسی حاکم بر جریان جشنواره یا جشن دهه فجر باعث می‌شود بسیاری از مصلحت‌های خارج از مسابقه و جشنواره را باید در نظر گرفته شود.

کرم‌پور توضیح داد: در دنیا یک قوانین مشخصی وجود دارد. مثلا آمریکا برعکس چیزی که دوستان فکر می‌کنند دستور می‌دهند تا فلان فیلم ساخته شود و… اصلا چنین نیست. در آنجا قوانین و قواعد روشن و موجود است. سی آی ای که پیشنهاد تولید فیلم نمی‌دهد. یک تهیه‌کننده اسکویید گیم را در کره جنوبی می‌خواند و می‌گوید این چقدر خوب است و به نتفلیکس می‌برد. ما تخصص‌هایی داریم و تا نهادها به عنوان فاندیشن و با قوانین مشخص و نه کمپانی تعریف شوند، این مسایل درست نمی‌شود. یعنی پلیس، وزارت اطلاعات و هرکجا که منافع دارد، قوانینی بدهند تا شاید فیلمسازانی که خواستند فیلمی با آن مختصات بسازند، بخشی از بودجه خود را از آنجا بگیرند و شفاف باشد. من به شما قول می‌دهم در این صورت فیلم‌های استراتژیک‌تری ساخته می‌شود و مخاطب هم آن‌ها را می‌بیند. دستور ندهند که امسال حتما درباره این شهدا کار بسازید.

تمام سینمای ایران بخش مسابقه جشنواره فجر نیست

قادری گفت: آقای گبرلو شما به عنوان عضوی از هیات انتخاب از داوری‌ها راضی هستید؟

گبرلو پاسخ داد: من به داوری‌ها احترام می‌گذارم. اینکه راضی باشم یا نه به سلیقه من برمیگردد. من باید احترام بگذارم تا دیگران هم به من احترام بگذارند. درباره داوران جشنواره نیز باید بگویم که آنها صاحب نظر هستند و شما نمی‌توانید تک تک اعضای داوری را در نظر نگیرید چون افرادی هستند که در حوزه خود تخصص دارند. اگر فشاری بر آنهاست باید مشخص شود. همیشه آرای هیات داوران مخفی بوده و اعمال‌هایی می‌شده است که آقای رضاداد خود افشاگری کردند که نیم ساعت به جایزه نوید محمدزاده مانده بود آن را تغییر دادند.

نوروزی بیان کرد: امسال هم همینطور بوده است.

گبرلو گفت: وقتی شفافیت‌ها در آرای داوری نباشد این بحث‌ها و حرف و حدیث‌ها پیش می‌آید. از روز اول که در هیات انتخاب بودم، شروع به نوشتن یادداشت‌هایی کردم و با صحبت‌هایی مواجه شدم که انگار اصلا تحمل شفافیت وجود ندارد.

امیر قادری توضیح داد: فکر می‌کنم نتیجه این بحث این است که به هرحال بعد از مدتی مردم دوباره تا حدی بخشیده و به جشنواره برگشته‌اند. از طرف دیگر سینمای ایران در بخش‌های مختلف خود یعنی آثار کمدی، اجتماعی و… محصولات مفید و تماشاگرپسند تولید نکرده و ممکن است این دوباره باعث سرخوردگی شود. حرفی که دوستان دارند این است که اگر تغییراتی در تصمیم‌گیری‌ها اتفاق نیفتد، ما نتیجه‌ای خواهیم گرفت که تا الان وجود داشته است. باید تصمیم‌های تازه‌ای گرفته و روزنه‌های جدیدی باز شود که حرف‌هایی که عزیزان در اینجا می‌گویند، تکرار نشود.

مهدی کرم‌پور گفت: این نکته را تکرار کنم که تمام سینمای ایران در بخش مسابقه نیست. فیلم‌های اجتماعی‌ای وجود دارند که در حال حاضر در خارج از ایران نمایش داده می‌شوند که هرگز پروانه ساخت نگرفته‌اند و بخش کمدی هم وجود دارد که حتما می‌آیند و فروش خواهند داشت یعنی محصول همه این‌ها در بخش مسابقه نیست.

گبرلو بیان کرد: این مساله به دلیل مشکل آیین‌نامه است که جشنواره اعتبار خود را از دست می‌دهد. فیلمساز دیگر نیازی ندارد که به جشنواره بیاید.

نوروزی گفت: چه بسا فیلم خود را ندهد، برایش بهتر هم است.

گبرلو ادامه داد: یک بحثی که مطرح می‌شود، این است که همه منتقدان و اهالی رسانه وقتی از سال سینما بیرون می‌آیند، سریع اظهار نظر می‌کنند و این می‌تواند در اکران عمومی فیلم تاثیرگذار باشد. جشنواره جایزه‌اش چه اعتباری دارد؟ اگر مثلا این تندیس را نشان بدهند، سینمادار با آن قرارداد می‌بندد؟ نه. جایزه اش چقدر است؟ صد میلیون تومان است. دیگر اصلا اهمیتی ندارد.

ادامه این نشست به پرسش و پاسخ مخاطبان گذشت.

آرای سیمرغ مردمی یک مشکل ریاضی در خود دارد

محمود گبرلو درباره نبود شکیب شجره در بین نامزدهای جشنواره و برگزیده نشدن مریلا زارعی گفت: شخصا بازی ایشان در «دست تنها» را شاهکار می‌دانم و خیلی دوست داشتم. اما نمی دانم چرا نامزد نشدند. به نظر من خانم زارعی بازیگر بسیار خوبی هستند ولی در اینجا بازی شاهکاری نداشتند. از نظر من فیلم «موسی» شاهکار نبود و یک فیلم معمولی بود. از نظر ساختار سینمایی اشکال جدی داشت و از نظر دستاورد فنی هم نوآوری وجود نداشت. سال‌های سال است که در سینمای جهان این را می‌بینیم و اتفاق جدیدی نبوده است.

سپس مهدی کرم‌پور درباره انتخاب فیلم «پیشمرگ» به عنوان بهترین فیلم آرای مردمی بیان کرد: مشکل عمده‌ای درباره آرای مردمی وجود دارد. همه این ساختار جشنواره را باید کوبید و دوباره ساخت. ساختار سینمای ایران در حال حاضر در جایی که به عنوان مدیریت فرهنگی وجود دارد، باید کاملا از بین برود و مجدد ساخته شود. همچنین نیازی به بازسازی ندارد و به نوسازی نیاز دارد. همین سیمرغ مردمی اشکال دارد. سال‌ها در خانه سینما این را گفتم و الان هم می‌گویم. آرای مردمی یک مشکل ریاضی در خود دارد و اتفاق این است که ضریب استقبال مخاطب باید به عنوان یک پارامتر در ضریب محاسبه شود که نمی‌شود. در حقیقت از نظر ریاضیات باید این ضریب را در آرای مردمی در نظر گرفت. فیلمی که مردم استقبال بیشتری کنند شاید رای منفی هم بگیرد ولی اشکالی ندارد و شما باید استقبال را در ضریب محاسبه کنید. من «پیشمرگ» را ندیده‌ام و کلا در این جشنواره ۴ فیلم دیدم که دوتای آن هم مربوط به بخش ویژه بود. این نحوه محاسبه تا ابد می‌تواند غلط باشد.

امیر قادری بیان گرد: به این دلیل که شاید مهمترین پارامترها در آن دخالت ندارد.

سجاد نوروزی گفت: در چهل و یک سالگی حس شرم می‌کنم که کار ما به اینجا رسیده است که در کشور خود باید بر سر بدیهیات بجنگیم. شما خروجی جشنواره را ببینید. در یک دوره‌ای «رنگ خدا»، «سگ کشی» و «آژانس شیشه ای» در جشنواره بوده است، این‌ها دعوایشان نشده و الان با این فیلم‌ها با هم دعوا می‌کنیم. برادران حاضر در سازمان سینمایی، صنوف، روزنامه نگار و… هر فیلمی با این فرمول که مهدی کرم‌پور می‌گوید سیمرغ مردمی را گرفت ببینید این فیلم در اکران عمومی از چه وضعیتی برخوردار است. حتما باید فروش خوبی داشته باشد دیگر!

کرم‌پور بیان کرد: وقتی فیلمی که سیمرغ مردمی را می‌گیرد، نمی‌فروشد باید ساختار را درست کرد. اگر شما نسبتی گرفته‌اید که مردم دیده‌ و پسندیده‌اند پس به قول آقای نوروزی باید حداقل پنجاه میلیارد بفروشد و اگر چنین نبود ببینید مشکل ساختاری در کجاست؟

نوروزی ادامه داد: باید در یک جایی این لوپ را تمام کنیم. این که هر سال این حرف‌ها را بزنیم و باز این اتفاق تکرار شود، دیگر بس است. شما جوانان را از سینما حذف کرده‌اید. الان سناریو خود را براساس جواد و نوید می‌نویسند و شما سالهاست که جوان ۲۱ ساله روی پرده نمی‌بینید. توقع دارید دهه هشتادی بیاید و با این سینما ارتباط برقرار کند؟ مگر خود را در آنجا می‌بینند؟ قصه‌ها همه عشقی میان‌ساله شده‌اند. بازیگرهای خانم ما همه چهل و خرده‌ای سال دارند و نقش دختران ۲۷ ساله بازی می‌کنند. کجای دنیا چنین است؟ یک سوپراستار معروف که بالای پنجاه سال دارد برای یکی از فیلم‌های امسال جشنواره به او گفته‌اند و گفت این یک بازیگر ۱۴ ساله دارد و من این را بازی نمی‌کنم. عناصر سینمایی خود را سازمان یافته از ورود جوانان به عرصه بازیگری و تکنیکال و کارگردانی جلوگیری می‌کنند.

مهدی کرم‌پور مطرح کرد: مساله نگاه است. دیدگاه آن را ندارند.

گبرلو توضیح داد: واقعیت این است که این سازوکارها زمانی درست می‌شود که ما بفهمیم که دوران سینمای وابسته به سیستم نظارتی و حاکمیتی تمام شده و سینما باید به بخش خصوصی واگذار شود و گردش درست هنر صنعت را داشته باشیم. تا وقتی که مدل شوراها با مدل ۸۲ پیش برود طبق چیزی که خود آقای مستغاثی گفتند ما طبق آیین‌نامه سال ۸۲ پیش می‌رویم، راه به جایی نمی‌بریم. ما در هیات انتخاب یک بحثی داشتیم که یکی از دوستان مساله را درباره «پیر پسر» مطرح کرد که این پدرکشی است ما نباید اقتدار پدر را از بین ببریم. گفتم این تفکر همان سال ۸۲ است. آن موقع اخلاقیاتی حاکم بود که باید طبق آن پیش می‌رفتیم ولی نسل امروزی که پدر را محاکمه می‌کند چیز دیگری است.

قادری تصریح کرد: نتیجه همین تفکر است که فیلمی مانند «پیر پسر» که قطعا ارز‌ش‌های خوبی دارد و استقبال از آن زیاد است، این اتفاقات برایش رخ می‌دهد.

محمود گبرلو عنوان کرد: به خاطر اینکه این قضیه از «برادران لیلا» شروع شد و از یک سیلی به پدر رسید به کشتن پدر به این دلیل که ما اجازه ندادیم مسیر طبیعی خودش را طی شود.

قادری گفت: همان‌قدر که تصمیمات حاکمیتی در رسیدن ما به این نقطه تاثیر دارد، حلقه‌های سینمایی ما در بخش خصوصی که از دهه ۶۰ شکل گرفته است در این نوع انحصار سینما نقش دارد.

مهدی کرم‌پور بیان کرد: تا زمانی که وضع به این منوال است ما دائما گروه‌های مافیایی و شبه‌ مافیایی خواهیم داشت. این اتفاق چه در دولت، چه در صنف و چه در بخش خصوصی به وجود خواهد آمد. این ساختار باید اصلاح شود.

محمود گبرلو متذکر شد: با تمام این حرف‌ها باید این واقعیت را بپذیریم که سینمای ایران به بن‌بست و تنگنایی رسیده است که هم تهیه‌کننده و هم فیلمساز و هم سیاستگدار دولتی باید برای نجات آینده سینمای ایران طرح نوینی بریزند در غیر این صورت تماشاگر نسل امروز این سینمای گذشته و قدیمی را نمی‌پذیرد.

نوروزی عنوان کرد: تا زمانی که ارتباط میان ادبیات داستانی و سینما در ایران ایجاد نشود، وضعیت همین است.

«قاتل و وحشی» مشکل شرعی دارد اما مشکلات شرعی باید توسط چه کسی حل شود؟

گبرلو همچنین گفت: سیستم غلط ساختاری جشنواره، بین خبرنگاری که خبر را اطلاع‌رسانی می‌کند و یک منتقد تفاوتی قائل نمی‌شود. حتی سردبیران نیز به این‌ نکته توجه نمی‌کنند. بسیاری از منتقدان صاحب نظر، فیلم را در برج میلاد تماشا نمی‌کنند و همان لحظه هم اظهارنظر نمی‌کنند اما جوانانی که مدعی منتقد بودن هستند، پس از تماشای فیلم سریع اظهارنظر کیلویی می‌کنند و می‌گویند که فیلم ‌بد و ضعیفی بود درحالی که نه فیلمنامه و نه سینما را نمی‌شناسند. خود جشنواره هم در این زمینه مقصر است مثلا فضای نشست‌ها را بسیار باز و گسترده کرده است و همه‌ می‌توانند در آن حضور پیدا کنند.

وی افزود: در همه جای دنیا برای یک فیلمساز ارزش زیادی قائل هستند. به عقیده من شان یک فیلمساز کمتر از رئیس‌جمهور نیست و وقتی می‌خواهد یک گفتگوی مطبوعاتی انجام دهد، باید تمام پروتکل‌ها رعایت شود. مثلا وقتی رئیس‌جمهور نشست خبری دارد، نماینده رسانه مشخص است، سوالش را می‌نویسد و پشت تریبون می‌خواند. عدم اجرای این موارد باعث می‌شود که هنرمندان نیز جشنواره را کمتر جدی بگیرند.

امیر قادری گفت: امسال حتی در یکی از نشست‌ها شخصی کمدی اجرا می‌کرد. این پیشنهاد خوب است که هر رسانه اول جشنواره نماینده‌اش را معرفی کند.

محمود گبرلو در پایان درباره فیلم «قاتل و وحشی» گفت: من فیلم «قاتل و وحشی» را تماشا کردم و فیلم بدی نیست. این فیلم مشکل شرعی دارد اما من این را متوجه نشدم که در جامعه ما مشکلات شرعی باید توسط چه کسی حل شود.‌ من شخصا معتقدم که مشابه این فیلم‌ها در جمهوری اسلامی ساخته و پخش شده است مانند فیلم «سرب» یا «بازمانده». باید مشخص کنیم که در جمهوری اسلامی ما تابع نظر کدام یک از مراجع باشیم. در فیلم‌ «قاتل و وحشی» آنقدر قصه جذاب و گیرا و درام قوی است که شما اصلا متوجه بی‌حجابی نمی‌شوید.‌ در پشت پرده تصمیمات متعددی درباره سینمای ایران گرفته می‌شود که ما متوجه آن نمی‌شویم. باید جلوی این اتفاقات گرفته شود. یکی از مسئولان جشنواره می‌گفت که نباید فیلم «پیر پسر» را نمایش دهید. پس از اکران گفت که آخیش و فکر نمی‌کردیم که تا این حد بازتاب خوبی داشته باشد. در پشت پرده متوجه نیستند که فیلم چه اتفاقات خوبی را می‌تواند در جامعه رقم بزند.

نوشته هشتمین نشست «سینما رو به آینده» برگزار شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین سیدجمال ساداتیان و سجاد نوروزی نیز دیگر مهمانان این قسمت از پلان هستند که نقش سینمادارها و مدیران سینمایی را در چرخه اکران و فروش فیلم بررسی می‌کنند.

برنامه سینمایی «پلان» از رسانه تصویری آن به تهیه‌کنندگی میثم کریمی و با اجرا و کارشناسی میثم فکری تولید و از طریق آپارات، روبیکا و on-news.org پخش می‌شود.

نوشته دبیر جشنواره فیلم کوتاه تهران مهمان برنامه «پلان» می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر قادری در ابتدای این نشست بیان کرد: معمولا چیزی که مدیریت سینما را در چنین مقاطعی تهدید می‌کند، این است که چندنفر سهم‌خواهان اطراف وزیر سینمایی را می‌گیرند و سینمای ایران را برای چهار سال مصادره می‌کنند. من می‌خواهم بحث را از اینجا با آقای رجبی فروتن شروع کنم که شما چه تهدیدها و فرصت‌هایی پیش روی سینمای ایران می‌بینید؟

سعید رجبی فروتن اظهار کرد: من وقتی خبرهای این دوره را دنبال می‌کردم، تصورم این بود که نشست‌های شما تاریخ شفاهی است. ما شبیه به این جلسات را در برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی یا نشست‌های مطبوعاتی و رسانه‌ای داشته‌ایم. من این سلسله نشست‌ها را دوست دارم و می‌دانم که این کار چقدر از شما انرژی می‌گیرد. اما دوست دارم طراحان این برنامه به‌گونه‌ای طراحی کنند که به‌وسطه این صحبت‌ها همه از نقطه الف به ب رهنمون شویم؛ یعنی احساس کنیم شما پیش‌فرض‌هایی در ذهنتان دارید و با صحبت‌های ما با اطلاعات تازه‌ای مواجه می‌شوید که شاید شما را به یافته‌های جدیدی برساند. اگر جلسه اینگونه باشد کار خیلی متفاوتی از جلسات مشابه رقم خورده است.

امیر قادری اظهار کرد: ما در این جلسات سعی کرده‌ایم، افراد مختلفی حضور داشته باشند. برخی از این اصطکاک‌هایی که در جلسات ایجاد شده، سر این قضیه بوده است که ما سعی کرده‌ایم از یک زاویه سینمای ایران را بررسی نکنیم. نقطه الف تا ب که شما می‌فرمایید، به علت مهمان‌محور بودن برنامه و دغدغه‌های مختلف این افراد قابل اجرا نیست. اینجا کلاس درس نیست و نمی‌شود افراد را راضی کرد که در یک حوزه صحبت کنند.

مسئولیت شبکه خانگی، با یک اراده سیاسی به تلویزیون رسید

رجبی‌فروتن در ادامه یادآور شد: بنده در عمر خدمتی خودم به صورت متمرکز در سازمان امور سینمایی بوده‌ام. در این مدت نه با جریانی آمده‌ام و نه با جریانی کنار رفته‌ام. از پایین‌ترین پست‌ها و سلسله‌مراتب‌‌های سازمانی کار خودم را آغاز کردم و در سیزده ماه پایانی خدمتم معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی بودم. به‌رغم اینکه می‌توانستم چهار سال بیشتر کار را ادامه دهم، تقاضای بازنشستگی داوطلبانه را کردم.

وی افزود: من در این جلسه به جنبه‌هایی اشاره می‌کنم که مبتنی بر تجربیاتی است که با گوشت و پوست خودم احساس کردم. من با دولت‌های مختلف و با گرایش‌های سیاسی متفاوت در جایگاه مدیر و کارشناس حضور داشته‌ام. تمرکز من بیشتر روی حوزه نمایش خانگی بود تا اینکه بر اساس یک اراده سیاسی و با نیروی سیاسی این مسئولیت روی وزارت ارشاد برداشته شد و به سمت سازمان صداوسیما و سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر رفت. من در سال‌های خدمتم سه دوره در نمایش خانگی بودم؛ اینکه نمایش خانگی به نسبت سال‌های اولش شکل و شمایل متفاوتی گرفت، بر عهده من و جمعی که به اتفاق کار می‌کردیم، بود. اوج این مساله آنجایی بود که آثار شبکه خانگی در تمامی سوپرمارکت‌ها و کیوسک‌ها توزیع شدند که قصه خاص خودش را دارد.

فروتن بیان کرد: من دوست دارم به کارهایی اشاره کنم که روی زمین مانده یا اگر انجام شده، به درستی اجرا نشده و بهتر است در این دوره با توجه به انتظارات و امیدهایی که آقای پزشکیان آفریده‌اند، ما درواقع راه‌‌های ناپیموده گذشته را طی کنیم و به بی‌راهه نرویم.

رابطه دولت با صنوف سینمایی باید نظام‌مند شود

وی ادامه داد: یکی از کارهایی که در این دولت تکلیفش باید مشخص شود، رابطه و تعامل دولت، سازمان سینمایی و صنوف است. منظورم از صنوف جنبه اصناف سینمایی، خانه سینما و تشکل‌های چهارگانه تهیه‌کنندگان است. به نظرم این تعامل و رابطه باید نظام‌مند شود و به این شکل نباشد که اگر از کسی خوشمان آمد، سرکار بیاید. به نظر می‌آید در این سال‌ها رابطه دولت و روسای سازمان سینمایی با صنوف خانه سینما شناور بوده و فراز و نشیب داشته است. نظام‌مند کردن این موضوع باعث می‌شود که جنبه‌های عاطفی و رفاقت کنار رفته و همچنین دولت و صنف بدانند که چه وظایفی در قبال هم دارند.

این مدیر سابق سینمایی اظهار کرد: اخیرا آئین‌نامه تازه‌ای برای شورای صنفی نمایش منتشر شد که بلافاصله واکنش تشکل‌های چهارگانه را در پی داشت.

سیدضیا هاشمی تصریح کرد: خیر. هر چهار تشکل نیست. سه تشکل تهیه‌کنندگی عضو خانه سینماست و یکی کارگردان‌‌هاست.

فروتن در ادامه یادآور شد: به هر حال واکنش نسبت به برخی مواد و مفاد این آیین‌نامه داشتند که این نشان می‌دهد گویا در پیش‌نویس اولیه جلسات این افراد مورد دعوت قرار نگرفته‌اند.

سجاد نوروزی درباره این مساله بیان کرد: نکته جالب این آیین‌نامه جایی است که برای شورای صنوف ارسال شد و نمایندگان صنوف آن را تایید کردند و وقتی این وارد صنف‌ها شده است، برخی از آن‌ها گفته‌اند که ما نظر نمایندگان خودمان را قبول نداریم!

در ادامه، فروتن اظهار کرد: این موضوع به فرهنگ کار صنفی در کشور برمی‌گردد. به نظر می‌رسد نمایندگانی که در جلسات دولتی و تصمیم‌سازی شرکت می‌کنند، قدرت و مهارت اقناع کردن اعضای خودشان را ندارند یا احیانا در جایگاهی نشسته‌اند که نمی‌توانند نسبت به اعضا اطمینان لازم را خلق کنند. این کار سوءتفاهماتی را در پی دارد و در صحن افکار عمومی هم اینطور نشان داده می‌شود که فلان صنف با مصوبه دولت مخالفت می‌کند. به نظرم این روابط با نگاه آسیب‌شناسانه باید حل شود. یکی از پیشنهادات من این است که تهیه پیش‌نویس اولیه به خود صنوف واگذار شود و هرگاه احساس کردند این نظرات از آب‌وگل درآمده، موضوع را با دولت مطرح کنند و بعد در نشست‌ها و در صحنی که افکار مختلف حضور دارند، کار را نهایی کنند.

امیر قادری بیان کرد: اگر بخواهیم برای صحبت‌های شما سرفصل بگذاریم، یکی از اولین نکات شما این است که رابطه صنف و دولت اصلاح شود و به شکل درست دربیاید. شما فکر می‌کنید بهترین دوره‌ رابطه صنف و دولت در این سال‌ها کدام بود؟

دوره مدیریت سیف‌الله داد در سینما، آرمانی بود

فروتن اظهار کرد: یکی از دوره‌های آرمانی ما، دوره مرحوم سیف‌الله داد بود که جلساتشان حالت پارلمان‌طور داشت.

امیر قادری بیان کرد: بنا به درستی آن دوره، راه حل شما برای امروز چیست؟

فروتن بیان کرد: در همان دوره‌ای که اشاره کردم، ظرفیت کافی را در خیلی‌ از بچه‌ها نمی‌دیدیم چراکه از بچگی به ما مهارت گفت‌‌وگو را یاد نداده‌اند. ما تا زمانی که آداب گفت‌وگو را یاد نگیریم و ظرفیت خودمان را بالا نبریم، این اشکالات شکل می‌گیرد. من اکثر اوقات در عمق ‌نگاه آقای سیف‌الله داد، اذیت شدن‌هایش را می‌دیدم ولی خودش را کنترل می‌کرد. سعه صدر در جلسات کم بود، حرمت رعایت نمی‌شد و برخی منافع شخصی خودشان را بر موضوع جلسه ارجح می‌دانستند. در آن دوره برخلاف زحمات ایشان پروژه‌شان ناتمام ماند.

سجاد نوروزی اظهار کرد: همان نکاتی که آقای رجبی فروتن درباره ناراحتی مرحوم سیف‌الله داد فرمودند که مربوط به سال ۱۳۷۶ است، این رفتارها در جلسات امروز سینما هنوز جاری و ساری است.

فشار رانت‌خواهان به سیف‌الله داد

در ادامه نشست، سیدضیا هاشمی بیان کرد: آقای فروتن اشاره خوبی کردند که در دوران مرحوم داد مجلسی به وجود آمد که ۶۰ نفر با نظرات مختلف در آنجا حضور داشتند. کمیسیون‌های مختلفی از اهالی فرهنگ و سینما تشکیل دادند. همچنین اختلافات آن دوره جزئی و در میان تهیه‌کنندگان بود که آقای داد آن را حل کرده بود و اتحادیه تهیه‌کنندگان درست شد. دوستانی که آنجا درخواست‌هایی برای رانت داشتند، خیلی به آقای داد فشار می‌آوردند. به گونه‌ای که آقای داد از معاونت بیرون آمد.

این تهیه‌کننده سیننما ادامه داد: ما در سال ۱۳۸۲ تشکیلاتی به نام «سینما گستر» به وجود آوردیم که ۲۲ نفر از بزرگان سینما و صنف عضو آن بودند. ما پیشنهاد دادیم که بعضی از افراد به این جمع اضافه شوند؛ اما آقای داد اجازه ندادند چون این افراد به ایشان بسیار فشار آورده بودند و بیماری آقای داد را تشدید کردند، وگرنه آن بیماری قابل‌کنترل‌ بود.

هاشمی تاکید کرد: هنوز رییس جمهور منتخب دوره چهاردهم مستقر نشده؛ یک سری عکس بیرون می‌آید که معلوم است عده‌ای زنبیل‌شان را آماده کرده‌اند. ما به شدت نگرانیم چون همین سوابق باعث شده است که بی‌قانونی رخ دهد. مثلا در همین انتخابات خانه سینما، تخلفات شدیدی به وجود آمد. ما این‌ها را گزارش کردیم. انتخابات به شکل بسیار غیرقانونی انجام شد و گروهی به عنوان تهیه‌کنندگان عضو خانه سینما شدند. همین باعث شد که ما اعلام کنیم، نمی‌خواهیم در خانه سینما باشیم. حتی در زمان آقای داد هم ما معتقد بودیم که تهیه‌کننده به عنوان کارفرما نیاز نیست عضو خانه سینما باشد؛ تهیه‌کننده باید همراه باشد و کمک کند اما نباید جزو قانون‌گذاران باشد.

قادری بیان کرد: از این نظر می‌گویید که خانه سینما در حال تبدیل شدن به خانه تهیه‌کنندگان است؟

هاشمی افزود: این یک مورد است. مشکل دیگر این است که اعضای سینما باید حقوقشان را از ما بگیرند، ما هم حقوقمان را از آن‌ها بگیریم. این موضوع الان وجود ندارد و بخش عمده این اختلافات هم مربوط به همین شکل‌های خلاف قانون است و همینطور عدم اطلاعات حقوقی وزارت ارشاد هم باعث می‌شود که از این موضوع بگذرند. البته شایان ذکر است که هنوز خانه سینما تاییدیه وزارت ارشاد را ندارد و فقط ثبت شرکتی شده که بتوانند حقوق‌ها را تامین کنند.

این تهیه‌کننده ادامه داد: آقای مخبر اخیرا از یک تخلف بزرگی صحبت کردند که عده‌ای سینمای فرهنگی را در وزارت کار برده‌اند، در حالی که این اتفاقات هیچ تناسبی باهم ندارند. وزارت کار به این معناست که کارگران باید در یک جایی حقوق بگیرند و بیمه باشند، کدام سینماگر است که از یک کارفرما حقوق می‌گیرد؟ مگر اینکه دولتی باشد. بنابراین اصل این موضوع تخلف است و مسئولان هم پیگیرش نیستند.

امیر قادری تصریح کرد: این کار اختلافات را بیشتر کرده است؟

هاشمی اظهار کرد: دقیقا. یکی از اختلافات این است که خانه سینما را مجبور کردند از وزارت کار مجوز بگیرد و آن را در وزارت ارشاد ثبت کند. مگر می‌شود مجمع عمومی وزارت کار را در مجمع عمومی وزارت ارشاد برگزار کرد؟ این تخلف عجیبی‌ است که کسی هم درباره‌اش پاسخگو نیست.

قادری عنوان کرد: این موضوع باعث تقابل بین وزارت ارشاد و خانه سینما می‌شود.

هاشمی تصریح کرد: این موضوع باعث تقابل شده است و در دوره قبل هم بود.

سجاد نوروزی بیان کرد: مجوز جدید درباره چیست؟

هاشمی توضیح داد: دستورالعملی که در شورای انقلاب فرهنگی مصوب شد و برای امضای ریاست جمهوری هم رفت که آقای رئیسی شهید شدند. این دستورالعمل ماند و همین نامه هم در ارتباط با آن اعلام شد. حتما دوستان آن را مطالعه کنند. اشاره کلی‌اش این است که وزارت ارشاد موظف است که صنوف سینمایی را فقط در وزارت ارشاد ثبت کند نه جای دیگر؛ روی این موضوع تاکید شده است. وزارتخانه‌های دیگر، صمت و… هیچ ربطی به فرهنگ ندارد. آن‌ها می‌توانند در جاهای دیگر خودشان را ثبت کنند اما نمی‌توانند ثبت‌شان در آنجا را در وزارت ارشاد ثبت کنند.

وی ادامه داد: کاری که در خانه سینما اتفاق افتاد، تخلف آشکار بود. به دلیل اینکه آگاهی درستی در وزارت کار نسبت به فرهنگ وجود نداشت برای همین به راحتی مجمع‌ها را تشکیل دادند. وزارت کار اصلا در جریان نیست که مجمع اصلی نمی‌توانست تشکیل شود چرا که ۳۲ صنف در وزارت کار نمی‌توانند یک صنف واحد را تشکیل دهند. در وزارت کار هر ۵ صنف یک شکل می‌توانند یک مجموعه تشکیل دهند؛ ما تنها یک مورد تهیه کنندگان با این ویژگی داریم که شکل و اساسش ایراد دارد. این بخشنامه به زودی اتفاق خواهد افتاد و همه صنوف باید به وزارت ارشاد بروند و آنجا خودشان را ثبت کنند.

قادری بیان کرد: شما این موضوع را مثبت می‌دانید؟

هاشمی تاکید کرد: به شدت. شما هرگز نمی‌توانید از وزارت کار مجوز فیلمسازی بگیرید. حتی اگر از آنجا مجوز بگیرید، باز برای تولید فیلم باید مجوزش را از وزارت ارشاد بگیرید.

در ادامه، فروتن اظهار کرد: متاسفانه در آن سمت هم حرکت‌هایی صورت گرفته که باعث تضعیف صنف می‌شود. در قانون برنامه هفتم توسعه که در سال گذشته ابلاغ شد؛ به شکل غیرمترقبه‌ای رسیدگی به تخلفات صنفی اهالی سینما به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سپرده شده است. این امر، امر بسیار بدی است و من خوشبختانه دیدم که خانه سینما واکنش نشان داده است. به نظرم تمام این اعتراضات و انتقادات به این مفاد قانونی مورد توجه قرار نگرفت.

وی تصریح کرد: به موجب اسا‌س‌نامه خانه سینما، یک شورای داوری در خانه سینما تشکیل شده بود که اگر افراد حین انجام کاری نسبت به ایفای تعهداتشان قصور بورزند و زیانی پدید آورند، به این دسته از شکایات رسیدگی شود و دیگر کار به مجمع قضائی منتقل نشود. من نمی‌دانم چه شد که دولت به جای ایفای نقش پدرانه و حمایت‌هایش، در مداخله‌های صنفی دخالت می‌کند و حالا ناگریز شده است که از یک طرح حمایت کند. به نظرم این اصلا پیامد خوبی برای حاکمیتی ندارد که سرلوحه‌اش این است که کار مردم را به دست مردم بسپارد.

در بخش دیگری از نشست، سجاد نوروزی مطرح کرد: ما در معرض دو انتخاب هستیم؛ یا توسعه‌یافتگی یا ادامه وضع موجود. اگر توسعه و سینمای حرفه‌ای را انتخاب کردیم که به لحاظ فرمی و سازوکار با اقتضائات بین‌المللی سازگار بودند، پرسش‌های ما متفاوت می‌شود. اما اگر وضعیت توسعه‌نایافته فعلی را می‌پسندیم باید بگوییم که بخش مهمی متنعم هستند و سود می‌برند. ما اگر قرار باشد به سمت توسعه‌یافتگی و حرفه‌ای شدن پیش برویم، منبع ارتزاق بسیاری قطع می‌شود. در این شرایط حرفه‌ای ما باید خودمان بپرسیم شورای صنفی و آئین‌نامه اکران در حالت حرفه‌ای یعنی چه؟ با فرض اینکه ما دولت نامحدودی داریم و ممیزی باز با پرسش‌های کلیدی و چرایی‌های کلیدی مواجهیم‌. اساسا تعبیه و پردازش یک سری‌ نهاد‌ها که حتی ممکن است نقاب صنفی داشته باشد، محل پرسش است. در حال حاضر ما حدود ۷۰۰ سالن داریم و جالب است بدانید که کشوری مانند ترکیه با ۴۵۰۰ سالن شورای صنفی ندارد.

امیر قادری بیان کرد: آیا ما خودمان را باید برای تصمیمات بزرگ آماده کنیم یا همین وضع فعلی را ادامه دهیم؟

نوروزی تصریح کرد: هم ما و هم صنوفمان باید درباره این موضوع تصمیم بگیرند. آقای فروتن به نکته کلیدی اشاره کردند؛ ما آزاداندیش‌تر و حرفه‌ای‌تر از مرحوم سیف‌الله داد که نداریم؛ پس چرا ایشان انقدر سختی را متحمل شد؟ شما اگر وضعیت صنوف را به صورت حرفه‌‌ای مطالعه کرده باشید، متوجه خواهید شد که وضعیت بسامانی به لحاظ رفتار صنفی ندارد؛ حداقل تجربه من این را نشان می‌دهد.

پروانه ساخت را به کمپانی‌های شناسنامه‌دار بدهید

امیر قادری گفت: آقای نوروزی اگر شما به جای رئیس سینمایی باشید، درباره شورای صنفی چه تصمیمی می‌گیرید؟

نوروزی اظهار کرد: من می‌گویم حتی می‌توان پروانه ساخت را حفظ کرد و به کمپانی‌ شناسنامه‌دار مجوز داد. در این حالت تکلیف پخش و اکران هم مشخص می‌شود. اساسا طبق قانون اساسی مگر می‌توانیم بگوییم چگونه بخر؟ چگونه بفروش؟ کی بخر؟ به چه کسی بفروش؟

امیر قادری گفت: مگر در صنوف دیگر چنین چیزی وجود دارد؟

نوروزی بیان کرد: ما صنفی به نام صنف کارگردان_تهیه‌‌کننده داریم، شما امکان ندارد در جایی دیگر چنین چیزی پیدا کنید. دولت واقعا باید به این‌ها بپردازد و سازوکار رفتار بخش خصوصی را منطبق با قواعد حرفه‌ای تنظیم کند. ما در دنیا قواعد حرفه‌ای داریم که یک کف از استاندارد را دارد پس نباید چرخ را از اول اختراع کنیم.

سیدضیا هاشمی در واکنش به صحبت‌های سجاد نوروزی اظهار کرد: البته روحیه ایرانی‌ها با کمپانی نمی‌سازد، ما فردی عمل می‌کنیم. بعد از انقلاب هم وضعیت بدتر شده است و بعد از انقلاب کمپانی‌ها به شکل دولتی و فاجعه‌بار اداره می‌شوند‌. همه آن‌ها به سمتی رفته‌اند که بودجه آنچنانی بگیرند و هیچ‌کاری برای مردم نکنند. من اعتقاد دارم که فیلمسازی به صورت چریکی است. ما افراد فیلمساز داریم نه کمپانی فیلمساز.

امیر قادری بیان کرد: من فکر می‌کنم از عهده کمپانی برمی‌آییم.

هاشمی عنوان کرد: روحیه ما اجازه نمی‌دهد؛ ما در کمپانی به اختلاف می‌خوریم.

امیر قادری بیان کرد: ما می‌توانیم کمپانی را تک نفره پیش ببریم‌.

هاشمی بیان کرد: این همان سینمای چریکی است که من می‌گویم‌. حتی نظام نمی‌خواهد چنین چیزی شکل بگیرد چرا که مسئولیتش زیر سوال می‌رود. همانطور که آقای فروتن گفت در قانون هفتم توسعه اگر خبطی توسط سینماگر شکل بگیرد، وزارت ارشاد دادگاه شده و می‌تواند فرد را تنبیه کند؛ این خلاف قانون است. برای همین معتقدم امکان اجرایی شدن این قانون وجود نخواهد داشت.

امیر قادری یادآور شد: به هر حال در نمونه‌های این جلسه مدل کمپانی اجرایی‌تر از سایر موارد است. آقای فروتن اگر با ریاست سازمان سینمایی این دوره ملاقات کنید، چه پیشنهاداتی ارایه می‌کنید؟

سیاست ترکیه؛ هیچ کودکی نباشد که سینما نرفته است!

سعید رجبی فروتن خاطرنشان کرد: من شب گذشته کتاب «حکمرانی و سیاست‌گذاری در سینمای ترکیه» را تورق کردم و به نکات تکان‌دهنده‌ای برخوردم که حیف است اینجا بازگو نکنم. به این دلیل که ترکیه بغل گوش ماست و ما بسیاری از منابع غنی خدادادی داریم که ترکیه ندارد و اقتصادش بیشتر بر مبنای توریسم پیش می‌رود. ترکیه در صدر ماموریت‌ها، وظایف و اداره کل سینمای خودشان را با این عبارت اطمینان از گسترش توزیع فیلم در سراسر کشور، شروع می‌کند. آن‌ها این شعار «کودکی نباشد که به سینما نرفته است» را سرلوحه کار خودشان قرار داده‌اند. آن‌ها برای آن دسته از کمپانی و شرکت‌هایی که می‌خواهند در ترکیه کار کنند، بسته حمایتی تعریف کرده بودند. در ترکیه دخالت دولت حداقلی است و این صنف است که کار را پیش می‌برد.

وی ادامه داد: در این کتاب ذکر شده که آن‌ها از یک کمپانی مانند بنیاد فارابی ما، وام می‌گیرند و اگر فیلم در اکران شکست بخورد و قادر به باز پرداخت وام نباشند، تا زمانی که وام را تسویه کنند، نمی‌توانند فیلم بعدی‌شان را بسازند. نکته کلیدی در ماموریت و وظایف سازمانی‌شان این است که از اقتدار جایگاه سینمای ترکیه در مقیاس جهانی حمایت‌ می‌کنند؛ یعنی آنقدر اعتماد به نفس‌شان را بالا برده‌اند که در حد سینمای جهانی حرفی برای گفتن داشته باشند. من هرچقدر به حافظه‌ام رجوع می‌کنم، می‌بینم که در سیاست‌های سازمان سینمایی هیچ گاه به این اشاره نشد که سینمای ایران می‌تواند ذره‌ای از اقتصاد جهان سینما بهره‌مند شود؛ به قول معروف از آب خرد، ماهی خرد خیزد. ای بسا که بسیاری از درگیری‌های صنف با صنف و صنف با دولت به دلیل دنیای بسته ماست.

فروتن خاطرنشان کرد: یکی از جامعه هدف‌‌های سینمای ترکیه فروش بلیت در کشورهایی است که تُرک‌ها در آن جمعیت بالایی دارند. کدام یک از تهیه‌کنندگان و مدیران سینمایی ما، فارسی‌زبانان ایرانی و غیرایرانی سراسر دنیا را هدف خود قرار داده‌اند؟

سجاد نوروزی در ادامه این بحث اظهار کرد: ترکیه خواننده معروفی به نام ماهسون دارد که خوانندگی را کنار گذاشت و فیلمساز شد. زمانی که به خوانندگی بازگشت، فیلمش هم اکران شد. این اتفاق با دوره کرونا مصادف شد و سالن‌ها هم در ترکیه تعطیل بود. او اکران فیلم را به زمان مناسب‌تری موکول کرد و در مصاحبه‌ای عنوان کرد که اگر من فیلمم را در پلتفرم‌های آنلاین اکران می‌کردم، پول خیلی خوبی به من می‌دادند؛ ولی ما اهالی سینما باید هوای سالن‌ها را داشته باشیم، جای فیلم سینمایی روی پرده سینماست نه پلتفرم.

وی ادامه داد: به این توسعه‌یافتگی نگاه می‌گویند. حالا ما اینجا چه نبردهای خونین و کشنده‌ای داریم که کدام فیلم‌ها در عید اکران شود. متاسفانه باید بگویم که صنف کله پزها و کبابی ها قواعدشان شفاف تر از سینما است. آنجا مرجع خرید و نحوه فروش مشخص و قاعده‌مند‌تر است. ما از ابتدا فرهنگ را صنعت تعریف نکردیم. از سوی دیگر همه ما سینما را مثل یک امر معنوی نگاه می‌کنیم با رفتارهای ضد معنوی.

بی‌احترامی سیستماتیک سینمای ایران به مخاطب!

نوروزی با اشاره به اینکه در سینمای ایران همه چیز مهم است جز مخاطب، عنوان کرد: مخاطب در درجه آخر سیاست‌گذاری‌هاست؛ حتی برای فیلمساز چون به آخرین چیزی که فکر می‌کند مخاطب است. این بی‌احترامی سیستماتیک به مخاطب است که از سالی ۱۸۰ میلیون قطعه بلیت به ۱۶ میلیون رسیده است. با رشد توسعه وی او دی ها و … مثلا مخاطب سینما قطعا یک سیر نزولی در دنیا داشته است ولی نزولش اندازه نزول سینمای ایران نیست. چرا؟ چون بی احترامی و هیچ‌انگاری سیستماتیک به مخاطب است.

در ادامه نشست، سعید رجبی فروتن بیان کرد: تجربه صنفی ما در کشورمان باپشتوانه و قوی است. به نظر می‌آید در بحث خانه سینما به عنوان جامعه اصناف سینمایی کشور به رغم اینکه پاره‌ای از رفتارهای آن‌ها می‌تواند قابل انتقاد باشد، ولی باید درک کنیم. بالاخره خانه سینما به عنوان جامعه اصناف سینمایی کشور باید در تصمیم‌گیری‌ها و سیاستگذاری‌ها نقش داشته باشد و اگر پاره‌ای افراد منتصب در پاره‌ای از بزنگاه‌های سیاسی و اجتماعی اظهارنظر می‌کنند، دال بر این نشود که کل نهاد تضعیف شود. به این صورت هم نباشد که ما آنقدر تندروی کنیم که وقتی توقع داریم در برخی بزنگاه‌ها مانند انتخابات و حوادث و رخدادهای شبیه به این از آن‌ها یک تحرکی دیده شود، احساس کنند که جای واکنش قبلی هنوز التیام پیدا نکرده و درد می‌کند. مقداری این بده و بستان باید شکل پدرانه و طبیبانه به خود بگیرد و خانه سینما و صنوف را هیچ وقت از مدار تصمیم‌گیری‌ها دور نکنیم.

امیر قادری بیان کرد: شما خانه سینمای فعلی را نماینده تمام صنوف سینمای ایران می‌دانید؟

رجبی فروتن گفت: نه. در کنار خانه سینما، نهادها و تشکیلات صنفی موازی تشکیل شده است. فکر می‌کنم غیر از انجمن بازیگران در خانه سینما یکی دو صنف دیگر در بیرون تشکیل شده که گامی‌ست در راستای تضعیف آن انجمن. چرا آن خانه سینما نتواسته است مقتدر عمل کند، باید جواب بدهد اما من به عنوان یک شهروند و فعال هنری نمی‌توانم منکر این باشم که اراده‌ها و سیاست‌هایی هم بوده است که خانه سینما تضعیف شود و نتواند آنطور که شایسته است، خودش را تقویت کند. به همین دلیل است که مدیریت خانه سینما در ۱۲ سال قبل لایحه‌ای را تحت عنوان سازمان نظام صنفی سینما تنظیم می‌کند که این باید درست پرزنت و بروز شود. این باید گونه‌ای باشد که ذهن همه را به خود مشغول کند. به نظرم با شرایطی که جامعه و اجتماع ما دارد و با اختیارات وسیعی که دولت برای خودش تعریف کرده، بسیار آرمانی و دست نیافتنی است تعریفی که دوستان ارایه کردند.

تصمیم‌‌گیری ۳۲ نفر برای ۶ هزار نفر!

هاشمی گفت: خانه سینما یک جمع ۶ هزار نفره است و ۳۲ نفر برای آن تصمیم می‌گیرند. در حقیقت حلقه محدودی آن را اداره می‌کنند و زیر بار هیچ تدبیری هم نمی‌روند. یعنی اساسنامه را اصلاح نمی‌کنند و آنقدر بحث و گفتگو می‌کنند که مدیران خسته می‌شوند و کنار می‌آیند. عرض من این است که چرا باید ۳۲ نفر برای کل سینمای ایران تصمیم بگیرند؟

رجبی فروتن اظهار کرد: کسی این صحبت‌ها را می‌کند که در دوره‌ای مدیرعامل خانه سینما با همین اساسنامه بوده است.

هاشمی پاسخ داد: آن زمان این اساسنامه نبود. اساسنامه‌ای بود که بعد از خروج من تغییرات جدی پیدا کرد. عرض من این است برخی بهانه می‌گرفتند که پنج شش هزار نفر را نمی‌شود در یک جا جمع کرد. راست هم می‌گفتند. مگه می‌شود انتخابات ریاست جمهوری و مجلس یک جا برگزار کرد؟ الان شکلی که پیدا کرده، سیستم است. همین الان ما انتخابات خودمان را به عنوان جامعه صنفی که حدود ۳۸۰ نفر هستیم، آنلاین انجام دادیم.

رجبی فروتن گفت: یعنی مجمع به صورت غیرحضوری برگزار شود.

هاشمی گفت: بله. قانونی هم است. البته جایی هم در نظر گرفتیم که اگر کسی امکان حضور در انتخابات به صورت آنلاین نداشت، به آنجا بیاید و رای بدهد. برای شش هزار نفر تطمیع کردن و گروگان گرفتن کار بسیار سختی است.

رجبی فروتن مطرح کرد: همانطور که در اسکار نمی‌تواند اتفاق بیفتد.

هاشمی گفت: بله دقیقا. پس بنابراین خانه سینما که خود مشکل ندارد و حضورش به نظرم بسیار مهم و اساسی است و برای سینمای ایران می‌تواند تصمیم بگیرد ولی آیا شما از خانه سینما غیر از موضوعات فردی و شخصی که خواستند یک جاهایی حضور پیدا کنند، کار جدی دیده‌اید؟ خانه سینما به عنوان جامعه اصناف سینمایی از این گروگانگیری باید نجات پیدا کند.

روایت افخمی از رد شدن قانون کتاب و سینما در مجلس

در ادامه این نشست، بهروز افخمی درباره مباحث مطرح شده پیرامون صنوف گفت: در واقع بحث‌های مربوط به صنف و سازمان و بخش خصوصی و صنفی با دولت من زیاد وارد نیستم یعنی آخرین کارهایی که درباره این موضوع انجام دادم، مربوط به همان مجلس ششم بود که الان بیست سال از آن گذشته است. ولی به یاد دارم که آن موقع ما در مقابل قانون سینما و کتاب خیلی مقاومت کردیم که آقای مهاجرانی احتمالا با نیت خوب خواست قانون کتاب را تصویب کند. قانون کتاب زودتر آمد و من مقداری ناشران آن موقع را تحریک کردم که این کار را نکنید و نگذارید مجلس برای شما تصمیم بگیرد.

قادری مطرح کرد: منظور شما قانون سانسور و قوانینی از این دست است؟

بهروز افخمی پاسخ داد: آقای مهاجرانی گفت قانون کتاب را می‌خواهد به مجلس بیاورد و ما مصاحبه کردیم و گفتیم که نمی‌گذاریم به صحن برسد و در همان کمیسیون فرهنگی آن را متوقف می‌کنیم. برای قانون سینما هم تکلیف مشخص شد و گفتند اول باید سر قانون کتاب بجنگیم.

سعید رجبی فروتن گفت: احتمالا برای نظارت پسین این قانون را داده بوده است.

بهروز افخمی ادامه داد: به نظر من این چیزی جز به ضرر ناشران و نویسندگان و کل فضای نشر و کتاب نبود. یک سری از ناشران به کمیسیون فرهنگی آمدند و گفتند که ما خودمان یک پیش‌نویس قانون کتاب نوشته‌ایم که اگر قرار است دولت قانون کتاب تنظیم و پیش نویس کند، ما خودمان این را نوشتیم که بدانید نظر ما چیست. در همان جلسه که نیم ساعت هم بیشتر طول نکشید و خوشبختانه هیچ کدام از اعضای کمیسیون فرهنگی آن موقع نبودند و من تنها بودم گفتم نامه‌تان را بردارید و بروید. برای اینکه این قانون و هر قانون دیگری که وقتی به کمیسیون فرهنگی برسد، همه اعضای کمیسیون فرهنگی حق دارند آن را کم و زیاد کنند.

وی ادامه داد: به آن‌ها گفتم این نظام قانونگذاری در مجلس جز اینکه به شما صدمه بزند کار دیگری نمی‌تواند بکند. بعد وحشت کردند و پیش‌نویس را بردند. از آنجا به بعد فکر می‌کردم کلیات همیشه معلوم است. همیشه به دلیل اینکه دست اندرکاران فرهنگ از دولت انتظار دارند که کمک‌هایی بگیرند، مدام با دولت کلنجار می‌روند در حالی که کسی که اطمینان داشته باشد می‌تواند کتابی بنویسد تا مردم بخوانند و فیلمی بسازد که مردم ببینند، باید به دولت بگوید مرا به خیر تو امید نیست شر مرسان و بعد مطابق همان اصول اولیه که در قانون اساسی هم به رسمیت شناخته شده است، بگویند که به ما نزدیک نشوید تا کار خودمان را بکنیم وگرنه از شما شکایت می‌کنیم. من همیشه می‌گویم که فیلمسازان و نویسندگان ایرانی از حقوق خود آگاه نیستند و برای خیلی از این کارها که دولت و دولت‌ها کردند، می‌توانند به قوه قضاییه شکایت کنند و قوه قضاییه هم موظف است که رسیدگی کند.

سعید رجبی فروتن گفت: ولی رسیدگی نمی‌شود.

تهیه‌کننده‌ای که حکم جلب انوار را گرفت!

بهروز افخمی توضیح داد: من یادم است هاشم سبوکی به‌عنوان تهیه‌کننده فیلم «سرب» را با ۲۵ میلیون تومان ساخت، آن هم زمانی که می‌شد با ۵ میلیون تومان فیلم ساخت. آقای فخرالدین انوار که آن زمان مدیر شبکه اول بود، فکر کرده بود که این حق دولت است و پخش تیزر این فیلم را از تلویزیون ممنوع کرد. در این مورد ویژه هاشم سبوکی، چون برای فیلمش بسیار هزینه کرده بود، دل را به دریا زد و در دادگستری شکایت کرد به این عنوان که جلوی کار و کاسبی ما را گرفته‌اند. حکم جلب آقای انوار را از دادگستری گرفت! هیچ کس فکر نمی‌کرد که مدیر شبکه را بخواهند ببرند دادگستری. بعد با هم به نتیجه رسیدند و تا مدت‌ها هم پخش تیزر ممنوع نشد.

وی ادامه داد: ناگفته نماند که ما همیشه در برنامه «هفت» هم گفتیم که دوستان بیایند و درباره این مسایل صحبت کنند چراکه ممکن است خلاف هم بگویم ولی بیایند و درستش را بگویند. به هرحال منظورم این است که باید از قانون خبر داشت و ذکر این نکته خالی از لطف نیست برخی از قوانینی که در مجلس نوشته و تصویب هم می‌شود، خلاف قانون اساسی است و اصلا وجاهت قانونی ندارد.

رجبی فروتن گفت: گاهی مرکز پژوهش‌ها این هشدار را می‌داد.

افخمی گفت: مرکز پژوهش‌ها دقیق است و اتفاقا بهترین پیش‌بینی هم درباره انتخابات ریاست جمهوری همین مرکز انجام داده بود. بحث اصلی این است که ما اگر که از حقوق قانونی خود خبردار باشیم، می‌دانیم که دولت اصولا حق ندارد قانون زیادی بنویسد. قانون زیاد و جدید نوشتن و تغییر دادن آن اصولا کار کارشناسی می‌طلبد. حتی پیش از انقلاب کسانی که قوانین را نوشتند، حقوقدان‌های بزرگی بودند که علاوه بر اجتهاد بالا همه موارد را در نظر گرفتند. مثلا قانون ازدواج و طلاق ایران را به هیچ شکل نمی‌توان تغییر داد. خنده‌دار است که نمایندگان جدید فکر می‌کنند باید یک تعدادی قانون جدید بنویسند. در حالیکه این قوانین جدید با قوانین قبلی در تعارض و بسیاری هم ننوشته باطل است.

وی درباره پروانه ساخت تصریح کرد: من همیشه گفتم که مشکل از کسانی است که عادت کرده‌اند که به گونه‌ای از دولت پول و رانت بگیرند و وقتی صحبت از حذف پروانه ساخت می‌شود، عده‌ای می‌گویند ما آماده‌ایم پروانه ساخت را حذف کنیم به شرط آنکه هر کسی می‌خواهد فیلم بسازد مسئولیت فیلم خود را قبول کند.

قادری بیان کرد: یعنی شما می‌گویید اتفاقا آن بخشی که خود را مستقل و فرهنگی قلمداد می‌کنند، دنبال این هستند که پروانه ساخت از بین نرود.

افخمی گفت: خود ناشران برخلاف آنچه وانمود می‌کنند، پول خوبی در می‌آورند. اگر بخواهید این اوضاع کم و بیش مافیایی را که در انتشارات ایران است، بشکنید و بخواهید به تشکیل و تاسیس انتشارات جدید بپردازید، با مقاومت خود ناشران مواجه می‌شوید. دوره کوتاه وزارت آقای جنتی در دولت روحانی ایشان یک بار سعی کرد مساله سانسور را بردارد و انتشار را برعهده خود ناشران بگذارد. این خود ناشران بودند که گفتند ما اصلا چنین چیزی را نمی‌خواهیم و نمی‌شود. مساله پروانه ساخت هم با گروه‌های قدرت مواجه می‌شود که به دولت فشار می‌آورند برای اینکه یک گروه کوچکی بتوانند تهیه‌کننده فیلم باشند. یک جور محفل و حلقه قدرت را تشکیل می‌دهند و همه چیز را هم گردن دولت می‌اندازند.

در ادامه این نشست، سعید رجبی فروتن بیان کرد: تعابیری که دولتی‌ها برای پروانه ساخت و اصرار بر ادامه وضع موجود دارند، این است که می‌گویند پروانه ساخت یک پروانه‌ای برای تنظیم‌گری است که ما مطمئن باشیم در طول یکسال سینمایی در سبد تولید و محصول در ژانرهای مختلفی کار وجود دارد، قصه‌های مشابه درنیاید و تعابیر این چنینی. در آیین‌نامه صدور فیلمسازی تعداد اعضا پنج نفر است اما آیین‌نامه پروانه نمایش تعداد اعضایش ۹ نفر است.

وی ادامه داد: به نظر من از روز اول یعنی سال ۶۳ یا ۶۵ که آیین‌نامه پروانه صدور فیلمسازی در هیات به تصویب رسید، انگار می‌دانستند که باید بیشتر تمرکز خودشان را بیشتر روی خروجی و بازبینی و پروانه نمایش بگذارند و در مرحله ساخت کمی سهل و آسان گرفتند. در چهل سال گذشته تقریبا این روند موجود حفظ شد و این بحث‌های موافق و مخالف هم به جایی نرسید. ضمن اینکه من نظر شخصی خودم الان اصلا مساله ما بود و نبود پروانه ساخت نیست. سینمای ما دچار مسایل و مشکلات اساسی‌تری است که بحث پروانه ساخت در پایین‌های لیست قرار می‌گیرد.

رجبی فروتن عنوان کرد: من بحث اقتصاد سینما را خیلی موضوع مهمی می‌دانم. سینمای ما باید قد بکشد و در خارج از مرزهای جغرافیایی ما حرفی برای گفتن مردم خودش داشته باشد. من آرزوی روزی دارم که اگر کسی سکان سینمای کشور را در دست گرفت، نگرش جامع‌نگر داشته و به قول امروزی‌ها استراتژی را بلد باشد، یعنی نسبت به سینمای دنیا هم در منطقه و هم در سایر کشورها آشنا و حتما یک برنامه‌ای را برای توسعه تعریف کرده باشد. ولی باز پیش شرط همه این موارد این است که سیاست‌های کلی حکمرانی ما هم در مسیر توسعه باشد.

قادری گفت: به نظر شما کدام دولت یا سازمان سینمایی تا به امروز روزمره فکر نمی‌کرد؟

رجبی فروتن پاسخ داد: نمی‌خواهم از فرد خاصی نام ببرم چون ممکن است حمل بر سوگیری شود. به نظرم می‌آید اگر در آن دو سال درگیر با کرونا نبودیم فردی که اصلا سابقه و آشنایی قبلی با سینما نداشت اما برای برخورداری از این عنصر تفکر و اندیشه ورزی می‌توانست برای سینمای ما با مشارکت صنف و دست اندرکاران سینما نقشه‌های بهتری را بکشد.

سیدضیا هاشمی گفت: دوران کرونا انصافا دوستان خوب هم کار کردند.

سعید رجبی فروتن مطرح کرد: من در دو سه سال گذشته ناظر علمی بعضی از تحقیقاتی بودم که در سازمان سینمایی انجام می‌شود. متاسفانه باید بگویم بسیاری از هزینه‌هایی که در این راه مصروف می‌شود، اصلا ناظر به آن اهدافی که ما به دنبال آن هستیم، نیست. این‌ها برآمده از یک نیاز نیست. من یک خرق عادتی کردم و دست به قلم شدم و طرحی تحقیقاتی برای سازمان سینمایی نوشتم و یک نسبتی را بین تحقیقات کاربردی که در حوزه سینما شده است با سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌ها که در سینما توسط مدیران سینمایی صورت گرفته است، تعریف کردم. به دنبال این بودم که آیا رابطه و نسبتی بین این سینما و یافته‌های تحقیقات انجام شده، وجود دارد یا نه. برای اینکه آن‌ها را تحریک بکنم گفتم چندسال است که جایزه پژوهش سال برگزار می‌شود یعنی بین آن تحقیقات انجام شده ظاهرا یک سری تحقیقات وجود دارد که سرآمد این تحقیقات است. لطفا آن تحقیقات را در اختیار من قرار بدهید، شاید آن‌ها نسبت و رابطه‌ای با سیاست و برنامه‌ریزی‌های اجرایی سینمای ما داشته باشند. پاسخ چه بود؟ گفتند طرح شما در اولویت نیست! هرچقدر بر علم استوار باشد یعنی راهی که دنیا رفته است، مطمئن باشید به امید خدا ثمراتش در دراز مدت می‌تواند به بار بنشیند. هر چه ارتباط ما با جهان خارج باز و بازتر باشد، به نظرم میوه را زودتر می‌توانیم بچینیم.

هوش مصنوعی؛ بزرگ‌ترین امید و تهدید برای سینما!

در ادامه این جلسه بهروز افخمی در پاسخ به این پرسش که بزرگترین تهدیدها و امیدهای سینمای ایران را چه چیزی می‌داند؟ توضیح داد: من فکر می‌کنم یک چیزی که هم برای سینما تهدید است و هم امید؛ هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی می‌تواند فیلمسازی را صرفا به میز مونتاژ محدود کند. هوش مصنوعی امکانات و تهدیدهای شگفت‌انگیزی را برای سینمای دنیا ایجاد کرده است اما فکر می‌کنم در سینمای ایران فرصت‌ها را برای سینماگران بیشتر کند. دلیل اینکه دیگر پروانه ساخت در اولویت قرار ندارد این است که هرکسی می‌تواند با یک تلفن همراه فیلم بسازد و با هوش مصنوعی اکنون حتی هرکسی در خانه هم می‌تواند اثری خلق کند بدون اینکه یک پلان فیلمبرداری کند.

وی ادامه داد: جوانی که می‌خواست با هزار زحمت میان پیرمردان و ریش‌سفیدان سینما جایی برای خود پیدا کند، اکنون می‌تواند یک میز پیشرفته برای خودش بخرد و فیلم بسازد. من فکر می‌کنم که ایرانی‌ها در زمینه کارهای هنری بسیار خلاق‌تر از ملت‌های دیگر هستند. ایرانیان روی کوهی از داستان و شعر زندگی می‌کنند اما خودشان خبر ندارند. فکر می‌کنم از ۱۰۰ نفری که می‌خواهند فیلمساز شوند، ۱۰ نفرشان سمک عیار و شاهنامه را نخوانده‌اند. از طرفی ایرانی‌ها استعداد داستان‌سرایی بالایی دارند. کاری که هوش مصنوعی می‌کند این است که کارهای عملیاتی را برعهده می‌گیرد، یعنی هرکاری که الگوپذیر است و الگوریتمی دارد، دیگر از عهده انسان خارج می‌شود و انسان‌ها کارهای خلاقانه را انجام می‌دهند.

امیر قادری گفت: پیش‌تر می‌گفتند که نقاشی و موسیقی یک هنر فردی هستند و سینما یک هنر جمعی اما با هوش مصنوعی سینما نیز به یک هنر فردی تبدیل می‌شود. یک امتیار دیگر اینکه‌ ما نسبت به دیگر کشورها مصرف نشده‌تر هستیم.

بهروز افخمی ادامه داد: ما یک دوره رکود داشتیم‌ مثلا فیلمسازانی مانند داریوش مهرجویی، علی حاتمی، عباس کیارستمی و… همه در یک دوره ۵ ساله ظاهر شدند و فیلم هیچکدام شبیه دیگری نیست اما اکنون چنین چیزی نداریم اما فکر می‌کنم این وضعیت موقت است و یک خیز جدید از فیلمسازان جوان وارد عرصه خواهند شد.

پیشنهاد سینمایی بهروز افخمی به مسعود پزشکیان

امیر قادری گفت: فکر می‌کنم فرایند متوسط‌سازی نه تنها در ایران بلکه در دنیا هم اتفاق می‌افتد. نمی‌خواهم تعصبی نگاه کنم اما ما در چند سال گذشته تنها یک فیلم «اوپنهایمر» داشتیم که شگفت‌نگیز بود. یادم است چندسال پیش شما مقاله‌ای داشتید درباره فیلمسازانی که ناگهان در دهه ۹۰ میلادی متولد شدند و بعد از آن دوره دیگر ما چنین فیلمسازانی نداشتیم. پرسش دیگر من این است که اگر شما در این لحظه با همین امکانات رییس سازمان سینمایی شوید، اولین تصمیم شما چه بود؟

بهروز افخمی بیان کرد: اولین و مهم‌ترین تصمیم من این بود که به رئیس‌جمهور و وزیر ارشاد پیشنهاد می‌کردم همانطور که در مجلس تصمیم گرفتند یارانه را مستقیم به خود مصرف‌کننده دهند، پول بلیت سینما را نیز به صورت مستقیم به افراد پرداخت کنند یعنی همه کسانی که فیلم یا تئاتر می‌بینند اگر دلشان خواست صورت حساب خرجشان را بفرستند برای وزارت ارشاد و پول بلیتشان را دریافت کنند‌. در این صورت درآمد سینما و تئاتر ۲ برابر می‌شود در حالی که برای وزارت ارشاد بودجه ناچیزی است.

در ادامه، سیدضیا هاشمی نیز خاطرنشان کرد: به نظر من اکنون تهدیدها در شکل اجراست یعنی تعدادی از افراد سینما با تفکرات کهنه خیز برداشته‌اند و این برای آینده سینما خطر است. همان‌هایی که می‌خواهند در تولید سود کنند و دیگران را حذف کنند، مجدد در فکر بازتولید این تفکرات هستند. اکنون هوش مصنوعی به شدت برای ما فرصت است و نیروهای سینمایی را یک مقدار ارتقا می‌دهد. اکنون ما در بحث فیلمنامه ضعف داریم و هوش مصنوعی می‌تواند ما را کمک کند‌. خطر بعدی سینما این است که عده‌ای محدود در دولت جدید صنوف سینمایی را در اختیار بگیرند. رئیس سازمان سینمایی می‌تواند با تعیین یک اساس‌نامه جلوی این اتفاق را بگیرد. سال‌هاست که حتی جشن بزرگی مانند جشن سینمای ایران جمع شده است این نشان می‌دهد که علاقه‌ای به آن ندارند. صنف اگر احیا نشود هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد.

در پایان این جلسه، رجبی فروتن بیان کرد: من می‌خواهم از منظر اجتماعی به قضیه نگاه کنم نه سیاسی. من نگران هستم که سینمای ما از این شکاف بین دولت و ملت متاثر شود. اکنون بی تعارف ما در جامعه مان با جامعه دومی طرف هستیم که انگیزه‌ و اشتیاقی برای مشارکت در تصمیمات سیاسی ندارد. باید بدانیم که سینما در مقابل این جمعیت انبوه می‌تواند چه نقشی ایفا کند. آیا می‌توان به سینما اعتماد کرد که در بین این جمعیت خاموش هیجانی ایجاد کند یا خیر؟ به نظر من اگر با سعه صدر بیشتری اجازه دهند آثار اجتماعی در سینما تولید و تقویت شود، شاید بسترها و زمینه برای آشتی ملی در مقیاس ایران بزرگ ما فراهم شود.

نوشته رابطه دولت با صنوف سینمایی باید نظام‌مند شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر قادری میزبان برنامه ابتدا بیان کرد: ما در شب‌‌های گذشته چند سرفصل داشتیم مانند پروانه ساخت و روش سانسور کردن که پیشنهاد من این است آیا می‌توان این را به شکل درجه‌بندی شده، به دوش مردم ایران سپارد؛ چیزی مانند هیات منصفه. همچنین بحث صنوف را که از چالش‌های آینده سینمای ایران است، داشتیم.

فیلمسازان به شورای پروانه ساخت، کلک می‌زنند!

سیدضیا هاشمی درباره پروانه ساخت اظهار کرد: ما اعتقاد داریم که در حال حاضر هر کسی که می‌خواهد فیلم بسازد، سعی می‌کند به شورای پروانه ساخت کلک می‌زند؛ یعنی فیلمنامه را جوری می‌نویسد و فیلم را جور دیگری می‌سازد. ممکن است علاوه بر تغییر فیلمنامه ساخت فیلم را هم عوض کنند و گرفتاری‌هایی را برای سینمای ایران به وجود می‌آورد. پس بنابراین اگر پروانه ساخت نباشد، خود افراد با مسایل و مشکلات آشنا هستند.

امیر قادری گفت: یعنی خودشان و تهیه‌کنندگان برای ریسک مالی هم که شده، بیشتر رعایت می‌کنند.

هاشمی ادامه داد: بله چون تعهدی ندارند و هیچ‌کس هم پروانه ساخت صادر نکرده. هرچند پروانه ساخت هم صادر شود، ضمن عذرخواهی از معاونت محترم جناب آقای ایل‌بیگی، خیلی نمی‌شود روی پروانه ساخت ایستاد. چون نهادهای موازی هستند که دستور‌های مختلفی می‌دهند. در سال ۱۳۶۲ قانون صدور پروانه ساخت صادر شد و از آن موقع آنقدر زمانه تغییر کرده که نمی‌شود به آن اکتفا کرد‌.

وی یادآور شد: من به عنوان تهیه‌کننده و شخص دیگری به عنوان کارگردان همه مسئولیت کار را می‌پذیریم. بنابراین هرگونه اشکال در فیلم باشد، عوامل در پروانه نمایش متعهدند؛ من نمی‌توانم ادعا کنم که پروانه ساخت گرفته‌ام. این اشتباهی است که تمام مسئولان در این دوران انجام داده‌اند. اگر پروانه ساخت واقعا برداشته شود به نفع هر دو طرف و بیشتر به نفع وزارت ارشاد خواهد بود. به عنوان مثال مطبوعات خودشان الان چقدر رعایت می‌کنند، مگر می‌شود شب به شب روزنامه را خواند؟ به نظر من این متعلق به گروه‌های فشاری است که می‌خواهند این کار را در ابتدا انجام دهند و کار غلطی است.

وی افزود: بحث‌های دیگری هم درباره پروانه ساخت داریم. اگر خاطرتان باشد در شورای راهبردی ما ۶ بیانیه دادیم که دو بیانیه مربوط به پروانه ساخت است. ما اعتقاد داریم که بعضی‌وقت‌ها سینماگران جرئت نمی‌کنند بدون پروانه ساخت فیلم بسازند؛ خب ایرادی ندارد. برای آن‌ها شورایی می‌تواند باشد که اگر کسی دلش می‌خواهد پروانه ساخت بگیرد، بتواند آن را تهیه کند.

امیر قادری تصریح کرد: این موضوع را آقای سجاده‌چی در جلسه اول مطرح کرد و به نظرم پیشهاد منطقی است. اینکه هر کسی که نمی‌خواهد ریسک کند، پروانه ساخت بگیرد.

سیدضیا هاشمی بیان کرد: نکته دومی که می‌خواهم بگویم این است که جدای از بحث‌های فنی، اصولا هفت نفر می‌خواهند درباره کل سینما نظر دهند و این بسیار جای بحث دارد. من خودم چهار دوره عضو شورای پروانه ساخت بودم. چطور این صلاحیت ایجاد می‌شود؟ البته باید گفت که آدم‌‌های متفاوتی هم در ادوار مختلف سر کار می‌آیند، دوره‌ای تندرو هستند، دوره‌ای کندرو، دوره‌ای باز و در دوره دیگر بسته. اینگونه نمی‌شود سینما را متحول کرد. بنابراین چگونه می‌شود هفت نفر با سلیقه مختلف بنشینند و این موضوعات را تعیین کنند. من این را به عنوان کسی می‌گویم که چهار دوره عضو آنجا بودم‌. به علاوه باید به فیلمساز کمک کرد که فیلم خوبش را بسازد.

امیر قادری بیان کرد: می‌خواهم این سوال را از آقای ایل‌بیگی بپرسم که به‌عنوان شخصیت حقوقی، ماجرای حذف پروانه ساخت را چطور می‌بیند؟ چون این صحبت مطرح است که حذف پروانه ساخت بیشتر از همه به نفع وزارت ارشاد خواهد بود.

چندین بار به سمت حذف پروانه ساخت رفتیم، اما…

در ادامه نشست، حبیب ایل‌بیگی درباره این موضوع عنوان کرد: آنچه از میراث پیش از انقلاب به ما رسیده و بعد از انقلاب‌ هم این رویه با تغییراتی در آیین‌نامه در دستور کار است، چندین دوره به سمت حذف پروانه ساخت رفته‌اند. در دهه نود درباره این موضوع بسیار صحبت شد و منافع افراد مختلف هم مورد بررسی قرار گرفت. اینکه این اتفاق نیفتاد به دلیل مخالفت بخش زیادی از تهیه‌کنندگان سینما بود و شایان ذکر است که کارگردانان موافق برداشتن پروانه ساخت بودند.

وی ادامه داد: در مقایسه سینما با مطبوعات که نظارت پسینی دارد، باید به این موضوع اشاره کرد که مطبوعات و سیستم نشریه از سردبیر، دبیر سرویس و از اجزای مختلف تشکیل می‌شود. در واقع منافع جمعی بلندمدتی در رسانه وجود دارد و در یک فیلم سینمایی که منافع بلندمدتی نیست چون گروه فیلمسازی یک تا یک‌‌ماه و نیم باهم کار می‌کنند و بعد از هم جدا می‌شوند. در واقع سرنوشت فیلم به دست تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار می‌افتد و بقیه هیچ نفعی در آن ندارند. در رسانه مطبوعاتی اگر خبری توسط خبرنگار تهیه شود توسط سردبیر، دبیرسرویس و مدیر مسئول بررسی می‌شود و آن را تایید و منتشر می‌کنند. اگر این خبر غلط باشد، سرگذشت یک روزنامه با تعدادی آدم که قرار است سال‌ها در آنجا حقوق بگیرند، خیلی با یک فیلم متفاوت است. تیتر برنامه شما سینما رو به آینده است اما موضوع پروانه ساخت ما را به گذشته برمی‌گرداند.

امیر قادری عنوان کرد: یعنی شما فکر می‌کنید این جزو اولویت‌های سینمای آینده نیست؟

ایل‌بیگی ادامه داد: من آنقدر می‌توانم اولویت درباره آینده بگویم که پروانه ساخت در آن گم است. در کشور و سیستم آموزشی‌مان، اگر کسانی که می‌خواهند وارد سینما شوند، طوری آموزش دهیم که حقوق و تکالیفشان را بدانند، خطوط قرمز، ارزش‌ها و مسایل فرهنگی این کشور را بشناسند، مشکلی پیدا نمی‌کنیم. اما از آنجا که من سال‌ها در حوزه‌های نظارت و ارزشیابی بودم باید بگویم ما چه توقعی از تهیه‌کننده‌ای داریم که رعایت کند و از سرمایه سرمایه‌گذاران حفاظت کند، در حالی که فیلمنامه نخوانده و متعلق به دنیای سینما و فرهنگ نیست. اتفاقا برای آن‌ها بهترین شکل همین روش موجود است، مگر اینکه ما در حوزه آموزشمان افراد را از ابتدا درست آموزش دهیم و قوانین را رعایت کنند؛ مثل رانندگی‌.

امیر قادری مطرح کرد: یعنی شما موافق وجود پروانه ساخت به اضافه قوانین هستید؟

ایل بیگی افزود: من به عنوان بخش مسئولیتی‌ام تا موقعی که قانون وجود دارد، باید آن را رعایت کنم. البته فکر می‌کنم یک کار زیرساختی و بلندمدت درون حوزه لازم است تا بعد از آن ما پروانه ساخت را برداریم. این کار نیازمند تصمیم بزرگ توسط مسئولان است یعنی به شکلی نیست که توسط دولت، وزارت ارشاد و سازمان سینمایی چنین تصمیم گرفته شود.

امیر قادری یادآور شد: در پایان جلسه اول من گفتم که در شرایط فعلی ما مدیرانی می‌خواهیم که بتوانند تصمیم‌های بزرگ بگیرند وگرنه شما فکر می‌کنید می‌شود همین مسیر را ادامه داد؟

ایل بیگی اظهار کرد: همین مسیر می‌تواند خوب باشد الان یکی دو سالی است که پلتفرم‌ها همین مدل را پیش می‌برند. البته اخیرا گفته‌اند که نظارت پیشینی هم انجام می‌دهند. اتفاقا می‌توان این را به عنوان نمونه آزمایشی بررسی کرد و دید که آیا این کار اثربخش بوده و توانسته است از سرمایه سرمایه‌گذاران حفاظت کند یا نه؟ سرمایه‌گذاری‌هایی که به نتیجه رسیده می‌تواند به ما کمک کند که این روش جواب داده است یا نه. قطعا برای ما در سازمان سینمایی نظارت پس از تولید راحت‌تر خواهد بود، به شرطی که همه به آن تن دهیم. اگر گفتیم فیلمی نمی‌تواند مجوز بگیرد، کارمان به دعوا کشیده نشود. ما در بسیاری از کارهایی که در حال حاضر ساخته می‌شود، همین وضع را داریم. ما تلاشمان را می‌کنیم که از سرمایه مردم مراقبت کنیم و تا جایی که می‌توانیم انعطاف به خرج دهیم تا مجوز بگیرد ولی می‌تواند در سیستمی مجوز را نگیرد و سرمایه به خطر بیفتد.

وی افزود: من قبول ندارم بسیاری از فیلمنامه‌نویسان چیزی را ارایه می‌دهند و بعد چیز دیگری می‌سازند؛ به نظر من اینگونه نیست. حداقل در این سه سال در همفکری ما با شورا، تهیه‌کنندگان و صاحبان اثر گفت‌گوهای پیشینی زیادی می‌کردیم و یک پیمانی بین ما و آن‌ها بود. البته می‌تواند خارج از این هم اتفاق بیفتد که یک درصد هم چنین اتفاقی نیفتاده است. بالاخره زمانی که فیلمنامه‌ای را در زمان ساخت ارایه می‌دهیم، می‌توانیم دخل و تصرف ایجاد کنیم و این چیز پذیرفته شده است. زمانی که ماهیت فیلمنامه تغییر کند، ما در شورا به مشکل برمی‌خوریم. می‌خواستم این را به دفاع از کسانی که متعهدانه در سینما آنچه را که در مجوز درج شده است، ساخته‌اند، بگویم. ما در این زمینه مشکل بسیار کمی داشته‌ایم.

واقعا ۳۴ فیلم بدون حجاب ساخته شده است؟

سیدضیا هاشمی بیان کرد: به نظرم گاهی اوقات مسئولان سینمایی عمق راهبردی را  درک نکرده‌اند. من نظرم نبود که خیلی‌ها اینگونه‌اند اما عده زیادی از افراد در ذهنشان این است که چیزهایی را اضافه کنند. جدا از اینکه ما ۳۴ فیلم ساخته شده بدون حجاب و بدون مجوز را داریم که به جشنواره‌های برلین و کن رفته‌اند.

ایل بیگی تصریح کرد: این خبری که منتشر شد و هیچ اسامی در آن نبود، از نظر من قابل پذیرش نیست. موقعی این خبر می‌تواند درست باشد که اسامی فیلم‌ها و سازندگانش مشخص باشد.

هاشمی گفت: من اصرار ندارم بگویم این آمار درست است. بالاخره اطلاعات بیرون آمده است و کسانی که آنجا بوده‌اند، دیده‌اند. اصلا بحث ما این نیست. من می‌خواهم بگویم فیلمسازی الان قابل کنترل نیست، می‌شود فیلم ساخت و کسی متوجه‌اش نباشد.

امیر قادری بیان کرد: بله فیلمسازی الان بسیار آسان شده و از دیجیتال به هوش مصنوعی رسیده‌ است.

هاشمی افزود: این موضوع نکته دیگری دارد. بخواهم به موضوع برگردم ما شاهد نمونه خطرناکی برای سینمای ایران بودیم. من می‌خواهم بگویم اگر آن فرد پروانه ساخت نمی‌گرفت، خیلی بهتر می‌شد و جرئت نمی‌کرد چنین خبطی کند و همچین فیلمی بسازد که واقعا به ضرر سینمای ایران تمام شد.

امیر قادری اظهار کرد: پس شما می‌گویید این کار با پشتوانه پروانه ساخت تولید شد؟

هاشمی تصریح کرد: بله. هرچند احتمالا قبل از اینکه پروانه ساخت بگیرد، ۵۰ درصد فیلم را فیلمبرداری کرده بود. این روزها واقعا سخت می‌توان از فیلم ساختن مطلع شد؛ همه چیز دیجیتال شده است و نیازی به نگاتیو، دوربین و وسایل دیگر نیست‌. برای همین می‌گویم سی‌وچند فیلمی که به جشنواره کن رفته است، نمی‌توانیم بگوییم نیستند.

امیر قادری بیان کرد: به نظرم سینمای ایران خیلی از کمبودهایش را پشت این ماجرا پنهان می‌کند؛ یعنی پشت این قضیه‌ای که به ما پروانه ساخت و نمایش نداده‌اند یا ما را اذیت کردند وگرنه فیلم ما شاهکار بود و مشکلی نداشت، پنهان شده‌اند. یکی دیگر از دلایلی که سینمای ایران بدش نمی‌آید که پروانه ساخت باشد، به خاطر این است که پروانه ساخت می‌تواند پوششی برای کمبودها و نابلدی‌هایش باشد.

«آدم برفی» اکران شد، «جمهوری اسلامی» منقرض نشد!

در ادامه این جلسه، محمدحسین فرحبخش بیان کرد: من می‌خواهم از یک منظر دیگر ماجرا را دنبال کنم. آقای ایل‌بیگی قوانین را توضیح دادند که مربوط به قبل انقلاب است و این موضوع صحت دارد. قبل از انقلاب این قوانین به صورت مکانیکی اجرا می‌شد. من به شما یادآوری می‌کنم که سال ۱۳۷۵ فیلمی ساخته شد به نام «آدم برفی» ساخته آقای میرباقری، آقای خاکبازان مدیرکل وقت به خود من گفت اگر این فیلم پروانه نمایش بگیرد، مصادف است با انقراض جمهوری اسلامی. آن فیلم سال بعد اجازه گرفت، پخش و از فیلم‌های پُرفروش شد. اتفاقا جمهوری اسلامی قوی‌تر شد و در تلویزیون هم هزاران بار آن را پخش کردند. پس این نگاه قانونی نیست، نگاه آن شخص است. قبل از انقلاب نگاه‌های این چنینی وجود ندارد.

وی ادامه داد: سینما را باید از قبل انقلاب بررسی کنید و گرنه همینی می‌شود که الان وارثش هستیم. سینمای قبل از انقلاب از منظر من سینماتر از سینمای جمهوری اسلامی است، چون به معنای واقعی سینما بود. شایان ذکر است که سینمای بعد از انقلاب از منظر استاندارد قابل قیاس نیست و سینمای قبل از انقلاب در بحث‌های فیلمبرداری مانند یک شوخی است. اما اصل سینما که بر اساس سینما و قهرمان است، در سینمای بعد انقلاب وجود ندارد مگر به تعداد بسیار محدود. من همیشه گفته‌ام که ما چیزی به نام سینما در جمهوری اسلامی نداریم. به خاطر همین فیلم‌های ما فروش نمی‌کند. فروش بی‌سابقه سال گذشته هم مربوط به ۵ فیلم بود و از بعد انقلاب همیشه اینطور بوده است.

فرحبخش با بیان اینکه وارثان سینما که بعد از انقلاب اسلامی بر سینما حاکم شدند، از سال ۱۳۶۲ سینما را از نو اختراع کردند، گفت: این افراد بدون شک زیرساخت را وارد و عناوین سینما را هم آن‌ها باب کردند. مرحوم ایرج قادری در یکی از فیلم‌هایش به منشی صحنه گفته بود که وزارت ارشاد اصرار دارد که شما حضور داشته باشید وگرنه من اصلا به شما نیازی ندارم. این افراد در همه زمینه‌ها آدم‌‌های درستی را تربیت کردند و ساختار صحیحی که ما قبل انقلاب نداشتیم را وارد سینما کردند. اصل سینما برای آمریکاست برای ما که نیست. ما باید بدانیم که مولف یک فیلم تهیه‌کننده است نه کارگردان، هرکس غیر از این را می‌گوید من می‌توانم به او ثابت کنم که چنین است. البته نه این تهیه‌کنندگان ما، این‌ها حق‌العمل کار هستند؛ به همین دلیل هم است که تهیه‌کنندگان زیر بار حذف پروانه ساخت نمی‌روند. به من بگویند فیلم بدون پروانه ساخت بساز، صبح شروع به ساختنش می‌کنم و اصلا ترسی ندارم.

امیر قادری بیان کرد: اگر پروانه ساخت نباشد، فیلم شما تغییری می‌کند؟

فرحبخش ادامه داد: من چیزی می‌سازم که می‌دانم پروانه نمایش می‌گیرد‌. من اگر فیلمنامه‌ام را نخوانم، راحت‌ترم. من در دهه شصت که فیلمنامه را مهر و تصویب می‌کردند، مجوز «کت آبی» را می‌گرفتم و به جایش «شلوار قرمز» می‌ساختم‌. در حقیقت چیزی دیگری داده و چیز دیگری ساخته‌ام؛ اما می‌دانستم که زمانی که این فیلم را می‌بینند، نمی‌توانند از آن ایراد بگیرند چون تمام معیارها و قوانین آن موقع را در فیلمم رعایت کرده‌ام.

وی افزود: آقایان بهشتی و انوار این خدمات را انجام دادند اما بزرگ‌ترین خیانتشان این بود که اجازه ندادند تهیه‌کننده تربیت شود و در واقع ترور تفکر کردند. آن‌ها به همین صراحت می‌گفتند یا باید طبق گفته آن‌ها عمل کنیم یا از سینما بیرون برویم. آن‌ها نگذاشتند تهیه‌کننده تربیت شود چون تنها عنصری بود که جلوی آن‌ها می‌ایستاد.

امیر قادری تصریح کرد: قبول دارید که مهمترین حلقه سینما که اگر درست شود بقیه موارد درست می‌شود، تهیه‌کننده است؟

فرحبخش اظهار کرد: همین را عرض می‌کنم. آن‌ها می‌دانستند تهیه‌کننده جلو آن‌ها می‌ایستد. آقای ایل‌بیگی می‌داند تنها کسانی که با ایشان بحث می‌کند، تهیه‌کننده است.

امیر قادری بیان کرد: می‌خواهید بگویید که طبیعتا تدوین‌گر از فیلم دفاع نمی‌کند.

فرحبخش گفت: بله‌. آقای ایل‌بیگی به من گفت عده‌ای خودشان دنبال پروانه ساخت را نمی‌گیرند، چون نمی‌خواهند ما باهم تعامل کنیم. مقصر این موضوع و خیانتی که قابل بخشش نیست، برای دوره دهه شصت است. برای همین می‌گویم آقای بهشتی تروریست تفکر بود. محمدعلی نجفی از دوستان قبل انقلابم این کلمه را به آقای بهشتی نسبت داد. چون او تفکر کس دیگر جز خود را نمی‌پسندید. اگر این جمله من کفر نیست باید بگویم که فیلمساز شریک خداست. فرقش با خدا یک چیز است؛ خدا می‌تواند فیلمساز خلق کند، فیلمساز نمی‌تواند خدا خلق کند. برای همین به سینما هنر هفتم می‌گویند چون زندگی در آن جریان دارد. الان شما فیلمی را می‌بینید که مربوط به ۷۰ سال قبل است، اما درش زندگی جریان دارد. تفکر این آقایان به درد مسجد و حسینیه و دانشگاه می‌خورد نه سینما.

امیر قادری اظهار کرد: آن‌ها فکر می‌کردند باید لحظه به لحظه هنرمند را کنترل کنند.

این تهیه‌کننده بیان کرد: آن‌ها غیر از کنترل، خط فکری را رو به جلو می‌بردند.

امیر قادری یادآور شد: پس چرا از آن دوره همیشه به عنوان نماد تفکر و آزادی‌خواهی نام برده می‌شود؟

فرحبخش تصریح کرد: سینماگرانی که سال‌هاست فیلم نساخته‌اند، چگونه می‌توانند درباره فیلمسازی صحبت کنند؟ آن‌ها چه می‌دانند تا بخواهند اظهارنظر کنند چون اصلا کارشناسی نخواهد بود. من این مساله را می‌گویم تا آن‌ها جواب دادند. شما باید وسط میدان باشید تا بدانید چه کار می‌کنید. این‌ تهیه‌کنندگان همه حق‌العمل کار هستند. تهیه‌کنندگان قبل انقلاب، از تهیه‌کنندگان بعد انقلابی تهیه‌کننده‌تر بود؛ برای اینکه می‌دانست چه کار می‌کند. آن‌ها پول مال خودشان بود اما تهیه‌کنندگان الان پولشان دولتی است. دولتی هم نباشد، بنده خدایی را گیر می‌آورند، سرش کلاه می‌گذارند و می‌روند. به همین دلیل است که من می‌گویم سینمای ما لنگ به الکن است. آقای سیدضیا هاشمی می‌داند که من در جلسات به تهیه‌کنندگان می‌گویم شما حق‌العمل کار هستید. این خیانت برای انوار و بهشتی است. الان می‌گویند که تهیه‌کننده موافق پروانه ساخت است برای این است که ما تهیه‌کننده خوب نداریم.

لابی‌هایی که نان‌شان در وضعیت فعلی سینما است

در ادامه این جلسه سجاد نوروزی اظهار کرد: ما دو سرفصل کلی داریم. این سینما یا توسعه پیدا می‌کند و توسعه‌یافته می‌شود یا به همین وضع به اصطلاح بخور و نمیر ادامه می‌دهد. این توسعه معیارهای خاص خود از جمله تولید استاندارد، سیستم اکران استاندارد، خلق مخاطب جدید، پیشرفت تکنولوژی و.‌‌.‌.. دارد که سیستم حاکمیتی و بخش خصوصی باید تصمیم بگیرد، در کدام حالت می‌خواهد زیست کند. در حالت توسعه یافته ممکن است ۶۰ تا ۷۰ درصد بدنه سینما اعم از تهیه‌کننده حذف شوند، چون آن‌ها نمی‌توانند در ماهیت توسعه یافته کار کنند. بنابراین منافع بخش مهمی از بخش خصوصی ما در وضع فعلی است. شما نمی‌توانید همه تقصیر را گردن ارشاد بیندازید، بخش مهم و قدرتمند و با لابی‌های حاکمیتی، نانش در وضعیت موجود است.

وی ادامه داد: دقیقا. ۹۹ درصد فیلم‌های بخش خصوصی، غیر از تهیه‌کننده سرمایه‌گذار دارد. فرمول پیدا کردن سرمایه‌گذار هم فرمول ثابتی است؛ آقایی دوست دارد خودنمایی کند و با بازیگران عکس بگیرد و شخصی که اسم تهیه‌کننده دارد، برای سرمایه‌گذار دورنمای خوب نشان می‌دهد و ازش پول می‌گیرد‌. تهیه‌کننده ۷۰ درصد فیلم را جمع می‌کند و ۳۰ درصد از پول را در جیب خود می‌گذارد. ایشان اینگونه در تولید سودش را کرده است و با پس گردنی فیلمش را برای اکران ارایه می‌دهد و با دادن ۲ تا ۵ میلیون تومان به صفحات اجتماعی از آنها می‌خواهد برای اثرش تیزر بزنند و منتشر کنند.

نوروزی تاکید کرد: آیا این ماهیت اکران سینما در جهان است؟ در کانادا و یا همین کشور همسایه ما ترکیه قیمت بلیط برای هرکدام از اقشار جامعه متفاوت است؛ همچنین قیمت بلیت در هفته اول و دوم متفاوت است. هرچه اکران جلوتر می‌رود، قیمت بلیطش فرق می‌کند. یک روز سینما در ترکیه کلا رایگان است. انبوه بازار اکران آنلاین در جهان به وجود آمده‌ است اما ما کدامشان را در ایران می‌بینیم؟ حال باید بگویم عده‌ای که منفعتشان در پروانه ساخت است، در شوراهای همه دولت‌ها حضور داشتند؛ یعنی در دولت آقایان خاتمی، احمدی‌نژاد، روحانی و شهید رئیسی. این‌ها همیشه بوده‌اند و وضعیت سینما هرگز تغییر نکرده‌ است.

حبیب ایل‌بیگی در جواب به صحبت‌های سجاد نوروزی یادآور شد: ما طبق آیین‌نامه‌ای که مصوبه هیات وزیران است، دو نماینده شورا از اعضایی است که خانه سینما به معرفی می‌کنند و ما اصلا دخالتی در آن نداریم و این دست خانه سینماست.

در ادامه نشست، آرش خوشخو بیان کرد: ما روزنامه‌نگار و منتقدیم و خیلی برایمان مهم نیست آقای فرحبخش و دیگر دوستان عزیز چقدر سود می‌کنند یا سختی می‌کشند؛ ما فقط می‌خواهیم فیلم خوب ببینیم؛ دقیقا دغدغه من این است‌. درباره سینمای قبل از انقلاب باید بگویم هر فیلم خوبی که تولید شده، با کمک دولت وقت و بخش خصوصی کاملا بازی را باخته بود. این موضوع در روزنامه اطلاعات و کیهان ۱۳۵۶ که میزگردهای خروج بحران در آن تشکیل شده است، دیده می‌شود. من این را می‌گویم که ثابت کنم توهم سینمای عالی قبل انقلاب خرافه‌ای بیش نبوده است. هر فیلم خوبی در سال ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ ساخته شده، حتما کمک دولت را داشته است. کیفیت سینمای دهه ۶۰ ما به هر دلیلی به هیچ‌وجه با سینمای دهه ۵۰ قابل مقایسه نیست و اتفاقا چند سروگردن و چندمتر از آن بالاتر است. خیلی از فیلم‌های پرفروش دهه ۵۰ را نمی‌شود الان دید.

امیر قادری اظهار کرد: فیلم‌های دهه ۶۰ را می‌توان دید؟

خوشخو تاکید کرد: بله می‌شود‌‌ «هامون» و «اجاره‌نشین‌ها» را هنوز می‌توان دید‌. می‌خواهم بگویم این خرافه که دهه ۵۰ فیلم‌های خوبی ساخته شده است، باید از بین برود. آن‌ها معتقدند چقدر صحنه موتورسواری خانم گوگوش و بهروز وثوق شیک است اما نمی‌گویند کل فیلم را می‌توان در ۱۵ دقیقه می‌توان دید و واقعا امکان ندارد این فیلم‌ها را با خانواده بتوان تماشا کرد.

محمدحسین فرحبخش اظهار کرد: من عرض کردم سینمای قبل از انقلاب از نظر استاندارد بهترینش به ضعیف‌ترین فیلم‌های بعد انقلاب، شوخی است. با این حال معتقدم ضعیف‌ترین فیلم‌های قبل انقلاب را می‌توان دید اما جز ۱۰ تا ۲۰ فیلم‌ ساخته در دهه ۶۰ بقیه را باید در زباله‌دانی انداخت.

خوشخو بیان کرد: آقای فرحبخش من با شما موافق نیستم.

فرحبخش ادامه داد: اتفاقا پُرفروش‌ترین فیلم‌های دهه ۶۰ را من ساخته‌ام اما باور دارم که قابل دیدن نیستند.

خوشخو بیان کرد: من می‌توانم ۴۰ فیلم خوب از دهه شصت برای شما نام ببرم‌.

فرحبخش گفت: شما ۳۰ تا فیلم را می‌توانید مثال بزنید در حالی که در آن دهه هزار فیلم ساخته شد. من ۷_۸ سال گذشته آرشیو فیلم‌های بعد از انقلاب را جمع‌آوری کردم و از همسرم خواستم هر دو فیلم را در یک نوار بگذارد. همسرم که فوق لیسانس روانشناسی دارد به من گفت این آشغال‌ها چه بود که شما در ۶۰ شصت می‌ساختید؟

خوشخو اظهار کرد: ما حتما فیلم بد داشتیم و این طبیعی است. این واضح است که دیکتاتوری و انحصار در سینما اشتباه بوده. البته باید یادمان باشد در دهه ۶۰ تمام هنرهای مانند تجسمی و تئاتر تعطیل شده بود و فقط می‌خواستند سینما را بالا ببرند.

فرحبخش اظهار کرد: این بالا آوردن سینما به دلیل منافع شخصی بود نه حاکمیتی.

در وضعیت فعلی سینما، پروانه ساخت هیچ فایده‌ای ندارد

خوشخو تاکید کرد: در حالت فعلی سینما من هم موافق هستم که پروانه ساخت هیچ فایده‌ای ندارد. وقتی با هوش مصنوعی و تکنولوژی می‌توان فیلم ساخت، پروانه ساخت به زودی لوث خواهد شد. می‌خواهم بگویم که این فکر اگر بخش خصوصی آزاد شود قطعا فیلم پُرفروش خواهیم داشت اما آیا این معادل فیلم خوب است؟ من نمی‌دانم.

امیر قادری بیان کرد: به نظرم در حال گرفتن نتیجه خطرناکی هستید.

خوشخو ادامه داد: در حال حاضر موسیقی پاپ ما موسیقی آزادی است، شما ۵ ترانه خوب در موسیقی پاپ ما پیدا کنید. در دهه ۵۰ تلویزیون و رادیو برای همین موسیقی پاپ پای کار بوده‌ است. علت موفقیت موسیقی پاپ دهه ۵۰ تلویزیون و رادیو بوده است. بخش خصوصی ما در حوزه فرهنگ همیشه ثابت کرده، کالای درجه یک ارایه نمی‌دهد. خوانندگان ایرانی ما مانند گوگوش و ابی در ۷ سال اخیر آیا توانسته‌اند ترانه خوبی بخوانند؟ می‌خواهم بگویم تهیه‌کننده بخش خصوصی ما در حوزه فرهنگ چه داخل و چه خارج از کشور وقتی فضا برایش باز باشد، الزاما شاهکار تولید نمی‌کند.

امیر قادری یادآور شد: ما فقط درباره صرفه اقتصادی صحبت نمی‌کنیم. سینما بازارهای مختلفی دارد؛ یعنی ممکن است تهیه‌کننده فیلمی برای دانشجوهای پیشرو بسازد تا به درآمد برسد ولی به دولت کاری نداشته باشد. همچنین قطعا اگر سینما به بخش خصوصی سپرده شود، فیلم‌های بد زیادی ساخته خواهد شد و در این شکی نیست. من فکر می‌کنم در کنار این موضوع فیلم‌های خوبی که تماشاگر را هم جذب کند، تولید خواهد شد.

در ادامه سجاد نوروزی اظهار کرد: مساله شخصی ذهن من در حال حاضر چه در سیاست و چه اقتصاد، پیشرفت و توسعه است. در همه حوزه‌ها با فربه شدن نهاد دولت، دولت به جای اینکه تنظیم‌گر و هدایت‌گر باشد، به کنشگر و بازیگر تبدیل شده است. ورود دولت در حوزه‌هایی مانند سیاست، اقتصاد، فرهنگ و… باعث توسعه ‌نیافتگی و تربیت بخش خصوصی شده که در اکثر موارد به یک بخش خصوصی لوس، طماع و… شده که مرتب در حال مطالبه‌گری است. منتهی قدرت خلق یک مزیت توسعه یافته در حوزه‌ای که تحت اختیار خودش است را ندارد.

امیر قادری یادآور شد: حتی بخش خصوصی ما الان در انحصار است.

نوروزی ادامه داد: بنابراین در این برهه تاریخی ما وقت این را نداریم که به جدال‌های قدیمی مشغول شویم. برنامه‌ریزی، راه و مسیر توسعه باید مشخص شود. در این وضعیت سینمای ما، حتی اگر تحریم‌ها برداشته شود، بخش خصوصی در سینمای ایران مخالف اکران فیلم خارجی است؛ نه حاکمیت و ارشاد.

قادری تاکید کرد: در سینمایی که من همواره آن را انحصاری می‌دانم، بین همه گروه‌ها مخالفت با اکران فیلم خارجی ثابت است.

ایل‌بیگی: با اکران فیلم خارجی مخالف نیستیم، تحریمیم

حبیب ایل بیگی اظهار کرد: اتفاقا ما با اکران فیلم خارجی مخالف نیستیم. این آمریکا است که ما را تحریم کرده. ما از سال ۱۳۵۷ به بعد امکان هیچ اکران میجر و کمپانی‌های اصلی آمریکایی و حق فروش نمایش خانگی وجود ندارد.

در ادامه محمد ساسان گفت: من عقیده ندارم که در دهه ۶۰ با نگاهی خیانت بار سینمای ایران مدیریت شده باشد. سینمای ایران به نسبت حرف تازه‌ای که انقلاب سال ۱۳۵۷ مطرح کرد به هیچ عنوان پیشرو نبوده است و دلیل عمده این مساله جریان بسته روشنفکری در کشور است. علارغم فریادهای عجیبی که می‌زند و از آزادی در تولید و سوژه‌ها می‌گوید، نگاه رو به جلویی ندارد. درباره پروانه ساخت هم باید بگویم که وزارت ارشاد با وجود پروانه ساخت یک فیلم را گارانتی می‌کند و به همین دلیل بسیاری از تهیه‌کنندگان مخالف حذف آن هستند.

وی تاکید کرد: ما می‌توانیم اسم سینمای خودمان را سینمای ایران  بگذاریم چراکه واجد یکسری شرایط و هویت سینمایی داشتن است و  می‌توان به آن افتخار کرد اما اسم آن را صنعت نمی‌توانیم بگذاریم چون واجد شرایط و مدلی از تولید است که در سیمای ایران وجود ندارد. امروزه فضای استریم فرصتی را فراهم آورده تا با هرزتولیدهایی در سینمای آمریکا رو به رو باشیم که اتفاقا تعداد زیادی را هم به خود اختصاص می‌دهند، در حالی که در سینمای ایران تعداد چنین آثاری زیاد نیست.

مدیر مرکز تولیدات سینمایی سوره بیان کرد: سینمای ایران نیاز دارد تا استعدادهای تازه‌ای وارد آن شود. توصیه من به دولت آینده این است که مساله ملی سینما و یکسان سازی آموزش باکیفیت را در سراسر کشور جدی بگیرد تا استعدادهای نو وارد سینما شوند. همچنین باید مدل کمپانی سازی مورد توجه قرار گیرد. باید چاره‌ای اندیشیده شود که تنها مخاطبان به فیلم‌های کمدی توجه نکنند و فیلم‌های دیگری نیز امکانی برای دیده شدن داشته باشند و نیاز است تا نگاه سیاسی در فرهنگ و هنر کنار گذاشته شود.

حبیب ایل‌بیگی در ادامه نشست، گفت: در حوزه ورود به سینما در ۳ سال گذشته که تایید صلاحیت فیلم‌اولی‌ها را در بنیاد سینمایی فارابی بررسی کردیم، ۱۰۰۰ نفر شرکت کردند. وقتی ما با این تعداد از کسانی مواجه هستیم که می‌خواهند فیلم بسازند، این هشدار را می‌دهد که ما بیش از نیاز به تولید فیلم، نیرو تربیت می‌کنیم. اکنون در بسیاری از شهرهای کشورمان دانشگاه‌های هنری داریم. به عقیده من اگر برای این موضوع چاره‌ای نداشته باشیم شاهد سرخوردگی هنرمندان جوان خواهیم بود‌. نکته دیگر اینکه ما در آموزش به جوانانمان یاد ندادیم که در فیلمسازی باید روی پای خودشان بایستند. اکثر کسانی که می‌خواهند وارد سینما شوند انتظار دارند که دولت به آن‌ها پول بدهد تا فیلم بسازند‌.

سید ضیا هاشمی مطرح کرد: اینکه جوانان مدعی هستند که دولت باید به آن‌ها پول بدهد، به این دلیل است که دولت خودش وارد این عرصه شد، تعداد زیادی فیلم با دستمزدهای بسیار بالایی ساخت. این مساله پیش‌تر هم وجود داشت اما در دولت سیزدهم شدت گرفت.

حبیب ایل بیگی ادامه داد: این مساله در پلتفرم‌ها بیشتر دیده می‌شود و هنرمندان دستمزد بالایی دریافت می‌کنند.

دهه شصت می‌گفتند نماز هنرمندان پیش از انقلاب باطل است!

در بخش دیگر این نشست، محمدحسین فرحبخش مطرح کرد: خیانتی در دهه شصت اتفاق افتاد و نگذاشتند که تهیه‌کننده تربیت شود، اکنون نتایج آن دیده می‌شود. سینمای نوین مدیون انقلاب اسلامی و صحبت امام خمینی(ره) مبنی بر این است که سینما مظهر تمدن است. کسی به من گفت که اگر امام(ره) در بهشت زهرا چنین جمله‌ای نگفته بودند، اکنون چیزی به نام سینما و تئاتر در کشور ما وجود نداشت. عده‌ای از این افراد در دهه شصت می‌گفتند که نماز هنرمندان پیش از انقلاب باطل است. اکنون اگر یک نفر از این افراد وارد خانه سینما شود، من کارم را تعطیل و با آن‌ها می‌جنگم. باید افراد جدید و جوانی روی کار بیایند.

سجاد نوروزی درباره ناکامی ها مطرح کرد: ما در ۴۰ سال گذشته تجربه متراکمی در تمام حوزه‌ها داریم و ناکامی‌ها و کامیابی‌ها نیز مشخص هستند. هر دوره‌ای هم وضعیتش معلوم است. عکسی که آقای قادری گفتند، اگر در آن عکس مدیران سینمایی دوره آقای احمدی نژاد هم بودند، من همین هشدار را می‌دادم. دهه شصت هم همین هشدار را می‌دادم. اکنون به آقای پزشکیان هشدار می‌دهم که تجربیات گذشته را تکرار نکنید. این گذشته هم وجوه مختلفی دارد. جامعه و وضعیت حکمرانی ما کشش این تکرار اشتباهات را ندارد‌. ما در حکومت دینی زندگی می‌کنیم اما هنوز ژانر سینمای دینی در کشور نداریم.

امیر قادری گفت: همه ما باید این مسئولیت را برعهده بگیریم و اجازه ندهیم که گروهی دوباره بخواهند سینما را مال خود کنند.

در ادامه، آرش خوشخو مطرح کرد: آقای نوروزی از فقدان سینمای دینی در کشور صحبت می‌کنند، اگر پروانه ساخت از سینمای ما برداشته شود، فکر می‌کنید در این صورت سینمای دینی به وجود می‌آید؟

حبیب ایل‌بیگی بیان کرد: فیلم «رستاخیز» در دولت دهم ساخته شده بود و وقتی اکرانش در دولت دیگر اتفاق افتاد، همه شاکی شدند که چرا در زمان ما این فیلم را به جشنواره فجر ندادید؟ این مسایل باعث سرخوردگی فیلمساز می‌شود. من با آقای درویش در بغداد این فیلم را با علما، شیعیان، اهل سنت و… تماشا کردیم و مخاطبان از ابهت این فیلم حیرت کرده بودند. اما ما در ایران با این فیلم چه کردیم؟

سیدضیا هاشمی درباره فیلم «رستاخیز» گفت: من در جریان تولید فیلم «رستاخیز» بودم و اینکه از دولت قبل اجازه اکران ندادند، شایعه است. ما در زمان جشنواره فجر این فیلم را در ایران اکران خصوصی کردیم و مخاطبان با این فیلم ارتباط برقرار نکردند. جدا از حساسیتی که روی فیلم‌ها وجود دارد اما من می‌گویم که خیلی از فیلم‌های ما سینمای دینی است. سینمای دینی که فقط عاشورا نیست.

محمدحسین فرحبخش تاکید کرد: این را هم بگویم که محتوای سینمای قبل از انقلاب از لحاظ شرعی حرام است و پول درآوردن از آن راه نیز حرام است. اما چیزی که از دین می‌خواستیم بهره‌برداری کنیم در سینمای پیش از انقلاب موفق‌تر بود تا بعد از انقلاب.

امیر قادری بیان کرد: یک نکته‌ای که درباره اجتماع امروز ایران است این است که یک‌سری خطوط قرمز و بایدها و نبایدهای سینمای ایران با زندگی واقعی مردم تفاوت دارد. این فاصله بیشتر هم می‌شود زیرا فضای مجازی وجود دارد و محصولات مختلفی از زندگی واقعی به آدم‌ها ارایه می‌کند. من ۲ پرسش دارم؛ آیا قائل به این هستند که باید تصمیم بزرگتر و جدی‌تری گرفته شود و سینمای ایران به زندگی مردم نزدیک‌تر شود؟ من پیشنهادی دارم که ما بخشی از سانسور را به درجه‌بندی اختصاص دهیم و برای درجه‌بندی از گروه‌هایی از مردم ایران استفاده کنیم. یعنی بخشی از مسئولیت سانسور را به گردن گروهی از مردم بگذاریم.

سیدضیا هاشمی پاسخ داد: ما این درجه بندی را زمانی بررسی و ایرانیزه‌شدن این طرح را ارایه کردیم و آقای حیدریان همه این طرح را بیرون ریختند‌. آقای انتظامی این طرح را به مدیران داد و کار را شروع کردند اما انقدر کار دولتی شد که مردم باور نمی‌کردند.

در ادامه نشست، حبیب ایل بیگی گفت: شکایتی درباره دستورالعمل و آیین‌نامه درجه بندی سنی فیلم‌ها در دیوان عدالت اداری صورت گرفت و آن دستورالعمل لغو شد. این درجه بندی یعنی که برای سنین بالاتر می‌توان بسیاری موارد را نشان داد. همچنین در آن آیین‌نامه مجازات در نظر گرفته شده بود که به دلیل حضور وزیر ارشاد از اساس باطل می‌شد. الان البته درجه بندی برای فیلم‌هایی که لازم داشته باشد، انجام می‌شود و این فقط هشداری به خانواده‌هاست که بدانند.

سیدضیا هاشمی گفت: دقیقا این فرهنگسازی می‌کند.

امیر قادری گفت: باوری که مشروعیت داشته باشد. که وقتی خانواده‌ها می‌بینند، بگویند پس کودکم را نبرم.

هاشمی ادامه داد: در آمریکا کسانی که درجه بندی می‌کنند، معلوم نیست چه کسانی هستند. با یک لیموزین سیاه می‌آیند، انجام می‌دهند و می‌روند و درواقع برای دولت هم نیست و برای سندیکا است ولی اینجا سندیکا یک شوخی است. ما سندیکای بزرگی هستیم و فیلم‌های بزرگ سینما اکثرشان برای ما هست و محلی از اعراب نداریم.

حبیب ایل بیگی بیان کرد: البته به نظرم می‌آید آن نکته مدنظر شما برای این موضوع بحث گروه‌های غیررسمی و NGO است که به هر حال افرادی با انگیزه دفاع از حقوق یک عده‌ای دور هم جمع می‌شوند. حمایت از حقوق کودکان و بسیاری از چیزهای این چنینی قطعا می‌تواند بسیار جذاب باشد و پیشنهاد بدهند تا اینها موافقت یا مخالفت کنند. ما به دلیل اینکه خیلی چیزها مانند حزب نداریم، انتخابات ما حزبی نیست و به یکباره به سرعت می‌خواهیم برای کشورمان یک تصمیم بزرگ بگیریم، و این را به احساسات مردم می سپاریم.

در ادامه، آرش خوشخو مطرح کرد: در کشور ما، قانون سو تفاهم زاست و نسبت به آن مقاومت می‌شود در حالی که تجربه ثابت کرده حرکت اجتماع ما که رو به جلو است، قبلا پیشروی و عقب نشینی بوده و این دیگر عادی شده است. مثلا رادیوی ما فلان موسیقی را پخش کند یا نکند. اول که پخش می‌شود، مقاومت بسیار شدید است. ۶ ماه بعد کمتر و بعد دیگر عادی می‌شود. در همین بحث درجه بندی سنی یا ممیزی هم باید با این روش پیش برویم.

وی در ادامه در پاسخ به پرسش قادری مبنی بر اینکه بزرگترین تهدیدی که در روزهای آینده پیش روی سینماست، چیست؟ مطرح کرد: به نظرم همین خط‌کشی‌های سیاسی است که ما فراموش کنیم یک حاکمیت یک پارچه در چهل و چند سال گذشته وجود داشته است و حکومت را تقسیم کنیم و فقط یک توجیهاتی را برای تصمیمات قبلی و بعدی خوب بیاوریم. به نظر من ما با یک تصمیم گیری یکپارچه روبرو بودیم و اگر کسی بعدا نگاه کند نمی‌گوید این هفت سال اینگونه بوده است و این چند سال به گونه دیگر. به نظرم این نوع نگاه سیاسی را باید از سینما دور کرد. هر کسی کار خود را در مسئولیتی که دارد به بهترین شکل ممکن انجام بدهد. به نظرم این بزرگترین نیاز و تهدید است. امیدم این است که سال ۱۴۰۲ میزان استقبال مخاطبان از سینما واقعا امیدوار کننده بود. نکته تاریک هم این بود که تعداد فیلم‌های خوب تقریبا از هر دوره‌ای کمتر بود.

حبیب ایل بیگی در ادامه این بحث گفت: به نظر من شاید بزرگترین تهدید سینمای ایران محلی شدن آن باشد. من این همه سال در سینما هستم و فکر می‌کنم ما همه‌اش سر همدیگر را می‌تراشیم. اکران ۱۴۰۱ بسیار خوب بود، آن هم در زمانی که بعد از اتفاقات اجتماعی همان سال بخش عمده صنوف سینمایی می‌گفتند سینمای ایران تعطیل شد و دیگر مردم به سینمای برنمی‌گردند. این شاهکار به نظرم مدیون آن بخشی از سینماست که کار را تعطیل نکردند و فیلم های خود را به سینما آوردند.

وی ادامه داد: ما ۴۰۰ تا ۵۰۰ کارگردان سینما و عضو کانون کارگردانان داریم. بیش از ۴۰۰ تهیه کننده داریم و این‌ها را می‌خواهیم چه کنیم؟ این‌ افراد می‌خواهند بیشتر در سینما کار کنند و بخش اندکی در پلتفرم‌ها هستند و در تلویزیون هم دیگر نیستند. اگر در سرمایه به کشورهای همسایه و به مخاطبان در شبه قاره فکر نکنیم، به مشکل می‌خوریم. چون غربی‌ها فقط بخشی از فیلم‌های ما را که جشنواره‌ای هستند، می‌پذیرند. بخش عمده سینمای ما اصلا موردپسند آنجا نیست و باید اتفاقی رخ بدهد. امید من هم به همین توان بسیار بالای هنرمندان کشورمان است که هر روز هم به آنها هم اضافه می‌شود. ما چون این‌ها را داریم باید به بازارهای جدید منطقه‌ای فکر کنیم. بیکاری تهدید وحشتناکی است که گریبان هر مدیری را خواهد گرفت. ناگفته نماند که ما باید به ساخت فیلم‌هایی با هزینه کمتر و ارزان‌تر کمک کنیم تا تعداد بیشتری از بچه‌ها در سینما کار کنند.

دولت جدید، چرخ را از نو اختراع نکند

سیدضیا هاشمی گفت: امید ما در دولت جدید این است که دوباره چرخ را از نو اختراع نکنیم و حتما آدم‌های جدید را به عنوان وزیر سر کار بیاوریم. در جایگاه‌های پایین به نظرم جابجایی‌ها غلط است و اتفاق خوبی نیست و این همه تجربه را نباید کنار گذاشت. امیدمان این است که آدم‌های مختلف حضور افرادی را به رییس جمهور توصیه نکنند که اساسا مساله شان فرهنگ نیست و فقط به دنبال پست هستند.

سجاد نوروزی در پایان سخنان خود مطرح کرد: واقعا باید برنامه توسعه سینمای ایران را شکل داد و کمپانی محور بشود. آدم های بی نام و نشان که دغدغه هنر ندارند و جنس آنها هنر نیست، به عنوان تهیه کننده وارد سینما نشوند. اساسی‌ترین دغدغه من به عنوان یک دهه شصتی این است که حوصله، توان و تکرار گذشته در هر شکل و دوره‌ای را ندارم. امیدوارم یک مسیر جدید و باب نویی برای سینما و فرهنگ باز شود و به استانداردهای مشخصی برگردیم. دیگر در این سن واقعا دچار آلرژی می‌شوم وقتی می‌بینم می‌خواهند چرخ را از نو اختراع کنند. این را دیگر نه جامعه کشش دارد و نه فرصت آن وجود دارد.

محمدحسین فرحبخش در پایان خاطرنشان کرد: من آرزو می‌کنم مملکت به آرامش مطلق برسد. اگر خدایی نکرده کسانی که آزمایش خود را پس داده و موفق هم نبوده‌اند و سر سفره آقایان خاتمی، میرسلیم، مسجدجامعی، صفار هرندی و… نشستند در حالی که نگاه این افراد زمین تا آسمان با هم تفاوت داشته است، سرکار نیایند و چهره‌ها و اندیشه‌های جدید پست و مقام بگیرند و رانت خواری کنار برود.

نوشته چه کسی با اکران فیلم خارجی مخالف است؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

امیر قادری در ابتدا بیان کرد: امشب آخرین جلسه از دوره اول سلسله نشست‌های «بر سینمای ایران چه گذشت» محسوب می‌شود و در آینده‌ای نزدیک چهار قسمت دوم مستند «بر سینمای ایران چه گذشت» که مربوط به دوره سازندگی است، نمایش داده می‌شود. تاکنون سینمای دهه ۶۰ را بررسی کردیم؛ دهه‌ای که من به شخصه نگاه منتقدانه‌ای به آن داشتم اما فریدون جیرانی استثنائا نگاه عاشقانه‌ای به آن داشت.

وی ادامه داد: من شخصا در دهه ۶۰ فیلمساز نبودم و حتی دوستانی را که در آن دوران سمت داشتند، بعدا شناختم، لذا بحث شخصی در میان نیست. به عنوان یک عاشق و تماشاگر سینما همیشه احساس کردم که یک نگاه محدودکننده نظری بر تاریخ روشن‌فکری سینمای ایران حاکم بوده که بین فیلم متفکر و متفنن و ژانر سطح بالا و سطح پایین خط کشیده است. اینکه تصور می‌کرده است شاهکار توسط طبقه خاصی از فیلمسازان در یک مدل‌های متفاوتی ساخته می‌شود در حالی که تاریخ سینما اینگونه نبوده است. ما بسیار فیلم مبتذل در هر دو طرف تقسیم‌بندی داریم.

مجری برنامه عنوان کرد: مشکل من با دهه ۶۰ این است که این تفکر محدودکننده و حذفی که من همیشه سعی کردم روی کاغذ با آن مبارزه کنم، با یک قدرت همراه شد؛ قدرتی که تفنگ داشت و این تفکر که شاید حسن نیت داشت، به دنبال حذف شکل‌های دیگر سینما بود. من تصور می‌کنم فیلم‌های فریدون جیرانی اگر در دهه ۶۰ ساخته می‌شد یا ممنوع‌الکار می‌شد و یا مجوز نمی‌گرفت. البته ممکن بود به عنوان فیلم سطح پایین نیز قلمداد شود. من همچنان فکر می‌کنم زیربنای همه فکر‌ها همان ایده‌های دهه ۶۰ است.

قادری خاطرنشان کرد: لازم می‌دانم بگویم از آنجا که ما این شب‌ها فیلمنامه‌نویس در جمع مهمانان نداشتیم و فیلمنامه‌نویس مغز متفکر فیلمنامه محسوب می‌شود و بسیار مهم است که بدانیم روایت این قشر چیست، از مهدی سجاده‌چی دعوت کردیم که امشب مهمان ما باشد. باید از شهرام میراب‌اقدم نیز که مستند «آنچه بر سینمای ایران گذشت» را ساخته است، تشکر کنم.

برخی می‌گفتند مردم چرا باید سرگرم چیزی مانند سینما باشند؟

در ادامه مهدی سجاده‌چی فیلمنامه‌نویس عنوان کرد: سینمای ایران بعد از انقلاب شروع شد. اگر مشکلی وجود داشته باشد یک نوع اختلال اجتماعی‌ست که فقط مخصوص کشور ما هم نیست. سینمای ایران بعد از انقلاب شکست چراکه با سبک زندگی کسانی که رهبران انقلاب بودند، فاصله زیادی داشت. سینما دو وجه داشت که مشکوک ارزیابی می‌شد؛ اول آنکه زن و مرد در سالنی حضور پیدا می‌کنند که چراغ‌ها خاموش است؛ اساسا این چه معنایی دارد. این اتفاق خطرناک ارزیابی می‌شد و دیگر اتفاقاتی بود که پیرامون سینما رخ می‌داد، یعنی آدم‌ها از چه طبقانی به سینما می‌روند و اصولا نمی‌شود آن‌ها را کنترل کرد. سینما دست کم یک چیز خارجی و غربی بود و اگر می‌خواستیم خیلی مهربان باشم تنها شک در دلمان ایجاد می‌شد و اگر اینگونه نبود، دنبال حذف آن بودیم.

وی ادامه داد: به لحاظ بنیان‌های عقیدتی هر کاری که موجب غفلت از یاد خدا شود، به نوعی لهو و لعب محسوب می‌شود. برخی می‌گفتند مردم چرا باید سرگرم چیزی مانند سینما باشند؟ مردم باید سرگرم خدا و زندگی خود باشند.

قادری یادآور شد: البته جریان روشنفکری هم سرگرمی را حرام می‌دانست.

سجاده‌چی خاطرنشان کرد: همینگونه است. این موارد یا از سبک زندگی می‌آید و یا از ایدئولوژی. اصولا اینگونه نیست که عده‌ای بنشینند و فکر‌های توطئه‌آمیز کنند. بدبینی نسبت به سینما از اول وجود داشته است و در آینده هم وجود خواهد داشت. این ویژه کشور ما نیست. بسیاری از افراد تصور می‌کنند سینما و تلویزیون دوپینگ حکومت‌ها برای تحمیق توده‌هاست. بسیاری از روشنفکران در سطح دنیا گوشی تلفن همراه هم ندارند. اینکه ما بیاییم برای فیلمی که از سوی نهادهای قانونی و دولتی مجوز دارد، شیشه سینما را بشکنیم و ترس ایجاد کنیم، قابل درک نیست. ما با حکومتی مواجه بودیم، که همه چیز برایش تازگی داشت. سینما اگر می‌خواست یک ذره دور از رصد باشد و نگرانی افراد نگران‌تر را کمتر و بعد به هر حال وجود پیدا کند، نیاز به این بود که با آن تفکر فعالیت کند.

وی در پاسخ به این پرسش قادری که آیا سینمای اسلامی تعریفی دارد، گفت: در دوره قدیم حوزه هنری هم‌اندیشی‌های متعددی درباره سینمای اسلامی وجود داشت. واقعیت این است که در دهه ۶۰ ابزاری ساخته شد که قضاوت درباره آن سخت است. به یاد دارم سال ۶۶ یا ۶۷ که با آقای بهشتی دیدار می‌کردم، ادای آدم‌های متفکر را درمی‌آوردم چراکه می‌دانستم دوست دارد و خوشش می‌آید. سینما در دوره سخت دهه ۶۰ راهی پیدا کرد تا به گونه‌ای دیده و ظاهر در چشم دولتمردان شود که مشکلاتش کمتر شود و ادامه پیدا کند. بعد دوستان یادشان رفت و دچار اختلال و توهم شدند. یعنی تصور می‌کنیم دوره‌ای که برای گذار تعیین کردیم، همین است. البته تجربیات کشورهایی که ایدئولوژیک اداره می‌شدند (در راس آن اتحادیه جماهیر شوروی) بیشترین تأثیر را روی آن داشت.

این فیلمنامه‌نویس اظهار کرد: آن زمان ۲ اردوگاه تعریف می‌شد؛ سوسیالیسم و سرمایه‌داری. ما مسلمانان می‌خواستیم چیزی پیدا کنیم که نه سوسیالیسم باشد و نه سرمایه‌داری، ولی در نهایت الگوی سوسیالیسم به رهبران نزدیک بود.

مدیران سینما در دهه ۶۰ از ترس گروه فشار به سینماگران فشار می‌آوردند!

در ادامه نشست سیدضیا هاشمی مطرح کرد: آقای مخملباف کتابی به نام «هنر اسلامی» نوشته است که مرحوم غلامحسین ساعدی تئاتر «اتللو در سرزمین عجایب» را بر مبنای آن نوشت و در آمریکا روی صحنه رفت. هنر اسلامی از دیدگاه آن زمان آقای مخملباف یک چنین چیزی بود و تندروی داشت. سینمای اسلامی تعریف داشت اما نه به صورت جدی بلکه متأثر از اجتماع و انقلاب بود.

وی ادامه داد: واقعیت این است که آن اتفاق در حوزه هنری هم خیلی منجسم ادامه نیافت و ما با فاصله کوتاهی به سراغ آثاری رفتیم که مخاطب هم داشته باشد، مانند فیلم «بایکوت» که در عین حال با نگاه ایدئولوژیک ساخته شد. «توجیه» هم که اولین اثر حوزه بود، همین نگاه ایدئولوژیک آقای مخملباف را داشت. اثری که روشنفکران قبول نداشتند اما مردم به شدت استقبال کردند، «سفیر» و بعد «توبه نصوح» بود. استقبال از این فیلم‌ها هم بسیار بود هرچند نمی‌توان سینمای مردمی بود بلکه از جنس همان سینمای اتوبوسی بود که عرض کردم و مخاطبانی که آن زمان تاکنون سینما را تجربه نکرده بودند را با خود از مساجد و محله‌ها به سینما آورد.

این سینماگر با اشاره به اینکه مدیریت دهه ۶۰ از ترس گروه فشار به سینماگران فشار وارد می‌کردند، مطرح کرد: پارادوکس‌های زیادی در آن زمان وجود داشت. به عنوان مثال نسبت به حجاب رفتارهایی می‌کردند که در آینده دیدیم اعتقاد خودشان هم نبود. پس بنابراین در بحث تولید نگاه خاص داشتند. همچنین با جمشید هاشم‌پور سر تراشیده به شدت مخالف بودند، جرم می‌دانستند یعنی کسی نباید به سراغ او می‌رفت. البته مدیریت ابزاری خوبی داشتند اما در تولید موفق نبودیم و نهایتا ۵۰ اثر می‌ساختیم. اگرچه منظورم این نیست که باید اثر بیشتری تولید می‌کردیم بلکه می‌خواهم بگویم حساب شده نبود.

دهه ۶۰ برای من دهه ظلم است…

در ادامه مهدی فخیم‌زاده فیلمساز و بازیگر پیشکسوت درباره روند تولید فیلم در دهه ۶۰ بیان کرد: برای من دهه ۶۰، دهه ظلم است. سینما به طور طبیعی می‌توانست راه خودش را برود اما انقلاب باعث شد برخی از سینما خود به خود حذف شوند. خیلی از هنرپیشه‌ها هم ممنوع الکار نشدند، بلکه خودشان رفتند. آقایانی که در دهه ۶۰ مدیریت سینما را برعهده گرفتند، دو کار انجام دادند؛ ممنوع‌الکاری که تا پیش از انقلاب آن را نشنیده بودیم و دیگری درجه‌بندی که هر دو از نظر من کنترل سینما بود که صدایی از کسی بلند نشود. در ممنوع‌الکاری مشخص بود که قوه قضاییه در قوه مجریه ورود می‌کند و دوستان می‌دانستند، اما انقدر سرشان شلوغ بود که نمی‌خواستند وارد بازی شوند.

وی افزود: درباره مساله درجه‌بندی نیز باید بگویم که فیلم در هر لحظه و به هر دلیلی می‌توانست حذف شود. من فیلم «خواستگاری» را به عمد ساختم و الان بعد از سال‌ها حاضر نیستم یک پرده از آن را ببینم. فیلم را به سبک آن‌ها ساختم و درجه «ب» هم گرفت. فراموش نکنیم سینما مثل سیاست محل اختلاف و مانند رنگین‌کمان است. از سوی دیگر درسینمایی که ۱۰۰ فیلم دارد، می‌توان ۱۰ فیلم خوب پیدا کرد اما در سینمایی که ۲۰ فیلم دارد، ۲ فیلم خوب نمی‌توان پیدا کرد، پس کمیت و کیفیت باهم در ارتباط هستند. تا به امروز هر زمان اسم درجه‌بندی آمده است، بدن من به لرزه می‌افتد چراکه ظلم به سینماست.

قادری درباره درجه‌بندی فیلم‌ها تصریح کرد: نکته مهم این است که چه کسانی برای درجه‌بندی آثار تصمیم می‌گیرند؟ معیار در هنر را چه کسی تعیین می‌کند؟ این طبقه‌بندی ریشه یک تفکری دارد و این تفکر همچنان در سینما باقی مانده است که اگر قدرت پیدا کند می‌تواند روی سرنوشت علاقه‌مندان به سینما و سینماگران تاثیر بگذارد.

فخیم‌زاده توضیح داد: دوستان کاری می‌کردند که فیلمی با درجه «ج» با شکست روبه‌رو شود. کاری هم برای فیلم «الف» نمی‌توانستند انجام دهند و تماشاچی هم نمی‌آمد اما ۵ هفته سینمادار را وادار می‌کردند که با سالن خالی این فیلم پیش برود. دوستان یک عده کارگردان «الف» ساز و یک عده کارگردان «ج» ساز درست کردند. تفکر «ج» سازی باعث شد عده‌ای سینما را رها کنند اما من به اصطلاح رویم را سفت کردم و ایستادم چراکه این تفکر را از ریشه قبول نداشتم و معتقد بودم آقایان نوعا اهل سینما نبودند. اولین سالی که آثار را درجه‌بندی کردند، من تنها کسی بودم که گفتم این کار غلط و مصیبت است.

سجاده‌چی در ادامه با اشاره به اینکه اهریمنی کردن یک دوره کاری اشتباه است، خاطرنشان کرد: من از منتقدان سیاست‌های دهه ۶۰ هستم و به نظر من اشکالات زیادی داشت و نباید این تفکر برای خود امکان بقا و جستجو پیدا می‌کرد، اما شاید بتوان گفت اینکه به گونه‌ای صحبت کنیم که سینما در دهه ۶۰ تحت فشار بوده است، اشتباه است. ما یک سیستم سیاسی داشتیم که نسبت به مقوله فرهنگ مشکوک و نگران تئاترها، کتاب و… بوده است. هرچیزی که توجه عوام و توده مردم را به خود جلب می‌کرده است، طبیعتا با حساسیت بیشتری همراه بوده است.

قادری درباره این موضوع گفت: البته من معتقدم که این مساله ربطی به مشکوک بودن ندارد. این یک تفکری از دهه ۴۰ بوده است. این فقط مساله شک حاکمیت نبوده بلکه فکر محدودکننده بوده است. از سوی دیگر گاهی مواقع درباره سیستم گروه فشار، اغراق می‌شد که سیاست‌ها پیش برود.

سپس هاشمی با اشاره به اینکه ظلمی که آقای فخیم‌زاده درباره آن حرف زد، بسیار زیاد بود، مطرح کرد: این افراد قدرت کامل داشتند. میرحسین موسوی نخست‌وزیر وقت، به دوستان اختیارات کامل داده بود. آقای خاتمی وزیر ارشاد پشت مدیران وقت بود و دوستان هر کاری دوست داشتند، انجام می‌دادند. این ظلم‌ها واقعی بوده است. من به یاد دارم که سال ۶۳ یا ۶۴ وقتی در حوزه هنری از این مساله عصبانی بودیم، به دیدار نخست وزیر رفتیم و گفتیم ما فیلم می‌سازیم اما دیگر پروانه نمی‌گیریم. حوزه هنری آن زمان انقدر قدرت نداشت و حتی فیلم زیادی هم تولید نمی‌کرد اما تا دلتان بخواهد جوانانی با اراده و پررو بودیم. دوستان دست به اقداماتی می‌زدند که اعتقادی به آن نداشتند اما برای بقای خود مجبور بودند چنین کنند. در حال حاضر به نظر می‌رسد ممنوع‌الکاری زیاد است و دلایل سیاسی هم دارد اما مدلی که آن زمان داشتیم، عجیب بود و اصلا نمونه‌های امروزی به اندازه ابعاد حذف آن دوره نیست.

در سال ۶۲ به دنبال تبدیل سینما به مسجد بودند!

ادامه نشست به صحبت‌های فریدون جیرانی اختصاص داشت، وی بیان کرد: دهه ۶۰، یکدست نیست. سال ۶۰ تا ۶۲ بحران سیاسی ایران است، در دهه ۶۰ حزب جمهوری اسلامی منفجر می‌شود و رییس جمهور و نخست‌وزیر در انفجار شهید می‌شوند. سال ۶۱ نیز بنی صدر برکنار می‌شود و اختلافات درون نیروهای سنتی اوج می‌گیرد. سپس دو دسته تفکر در جمهوری اسلامی شکل می‌گیرد، دسته به شدت محافظه‌کار و دسته‌ای که به رایکال‌های سنتی نزدیک می‌شوند و بعدها به ترتیب به راست و چپ تبدیل می‌شوند.

وی ادامه داد: در سال ۶۲ تفکری وجود دارد که می‌گوید سینما باید تبدیل به مسجد شود. آقایان رخ‌صفت و رضا تهرانی نماینده روشنفکری مسلمانی بودند که بعدها از حوزه هنری به کیهان رفتند و کیهان فرهنگی را راه‌اندازی کردند. از آخر ۶۱، آقای خاتمی می‌آید و به روایت آقای بهشتی، از ایشان می‌خواهد که معاون سینمایی شود. آقای بهشتی می‌گوید اگر از من کسی بهتر است آن را دعوت کنید که بعدها آقای انوار معرفی می‌شود. آقای بهشتی با دست‌اندرکاران حرفه‌ای سینما از جمله مهدی فخیم‌زاده، داوودنژاد و سیروس الوند از نسل دوم شروع به راه‌اندازی سینمای جدید ایران می‌کنند. البته دوستان دیگری هم در این مسیر حضور دارند.

جیرانی خاطرنشان کرد: فکر ممنوعیت فیلم خارجی که مانع رشد سینما بوده است و همچنین عوارض از دل بخش حرفه‌ای سینمای ایران بیرون می‌‎آید. آقایان بهشتی و انوار آن زمان عوارض را کم کردند و انحصار ورود فیلم خارجی را از انجمن واردکنندگان می‌گیرند. ناگفته نماند که انجمن واردکنندگان بعد از انقلاب آشفته شد، نیروهای جوان در ساختمان آلومینیوم آمده بودند و آثار را به شکل خاصی بدون رایت درست و اکران می‌کردند. حتی پایان یک فیلم خارجی را در اول فیلم دیگری می‌گذاشتند. آن زمان من در مقاله‌ای که در مجله فیلم منتشر شد، درباره فیلمسازی خارجی در ایران نوشتم و اشاره کردم که دوبله و نریشن را تغییر می‌دادند.

وی افزود: آقای انوار ورود فیلم خارجی را در اختیار گرفت و با ۶۳-۶۲ سالن، سینما را راه انداخت. دوستان معتقدند بین ۶۲ تا ۶۴ راه‌اندازی سینما این مدیریت اشکالی ندارد. در اینجا نسل سوم وارد سینما شد؛ از دل دانشکده هنرهای دراماتیک، دانشکده هنرهای زیبا و از دل سینمای آزاد که چهره شاخص آن کیانوش عیاری با «تنوره دیو» و رخشان بنی‌اعتماد است. نسلی که تحت تاثیر سینمای روشنفکری دهه ۴۰ بودند. آن زمان یک اتفاق افتاد، یک فیلم در کانون پرورش آن زمان با نام «دونده» ساخته شد، به خارج از کشور رفت، جایزه گرفت و مدیریت دهه ۶۰ را متوجه یک نوع فیلم دیگر کرد که می‌تواند در جاهای دیگر جایزه بگیرد. راه‌اندازی سینما با تفکر دیگری قاطی شد که بنیاد سینمایی فارابی بخش بین‌الملل ایجاد کرد و بعدا این بخش، بسیار قدرتمند و تعیین‌کننده در اواخر دهه ۶۰ شد.

ماجرای ورود فیلم‌های روشنفکری به جشنواره پنجم چه بود؟

این سینماگر با بیان اینکه سال ۶۴ چند فیلم مانند «مادیان»، «تنوره دیو» و… بیرون آمد، مطرح کرد: من تصورم این است که بهرام بیضایی در «مادیان» نقش داشته است. در «مادیان» شخصیت زن سرپایی به نام «رضوانه» داشتیم و قبل از آن هم فیلم «گل‌های داوودی» بیرون آمده بود که زنی با نام «عصمت» در آن بود و معتقدم پروانه معصومی با نگرش شخصی خود، شخصیت را در اجرا عوض کرد. اینها تأثیری روی سینما و تفکر مدیریت گذاشت. بعد داریوش مهرجویی «اجاره نشین‌ها» را کار کرد و «ناخدا خورشید» در اواخر ۶۴ کار شد. این سمت در حوزه هنری نیز تغییراتی در حال رخ دادن بود. در حقیقت از مخملبافی که «استعاذه»، «توبه نصوح» و… را ساخته بود تبدیل شد به «بایکوت» که اثری اکشن بود که از نظر من تحت تاثیر فرج حیدری بوده و حتی بیشتر او آن را فیلم ساخته، اگرچه قصه برای خود مخملباف است.

جیرانی ادامه داد: در جشنواره پنجم شاهد ورود چند فیلم روشنفکری هستیم. فیلم «گزارش یک قتل» با شخصیت محوری زن به جشنواره راه پیدا می‌کند؛ اتفاقی که قبل از این نداشتیم. «ثریا» در فیلم «گزارش یک قتل» که هما روستا نقش آن را ایفا می‌کند، روی تفکر آقای بهشتی و دیگران اثرگذار است. در پایان سال ۶۵ آقای بهشتی در مصاحبه‌ای بسیار مفصل با مجله فیلم می‌گوید ما سینما را راه‌اندازی کردیم و می‌خواهیم به سمت کیفیت حرکت کنیم. از اواخر سال ۶۵ تفکر درجه‌بندی بیرون می‌آید که اوایل «الف»، «ب»، «ج» و «د» بود.

وی یادآور شد: فیلم‌هایی که درجه‌بندی «الف» و «ب» داشتند، اکرانشان در سینماها باز بود و آثاری با درجه بندی «ج» اکرانشان محدود و فیلم‌هایی با درجه‌بندی «د» اصلا در سینماها اکران نمی‌شدند. خیلی از فیلم‌ها «د» گرفتند. سینمای تجاری ایران در این درجه‌بندی، درجه پایین می‌گیرند و اولین اختلاف‌ها آغاز می‌شود. تا جایی که به یاد دارم درجه‌بندی فیلم‌های «اجاره‌نشین‌ها»، «ناخدا خورشید» که از نظر من بسیار فیلم زیبایی‌ست، «طلسم» و «گزارش یک قتل»، «الف» بود و فیلم‌هایی که با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ساخته شده بودند، در درجه‌بندی «ب» و «ج» قرار گرفتند. ما در اواخر سال ۶۵ کاشت اولین نطفه اختلاف‌ها را داریم.

فروش بالای «تاراج» باعث ممنوع‌الکاری ایرج قادری شد!

جیرانی در ادامه با بیان اینکه کسانی که در بنیاد سینمایی فارابی سرکار بودند، جزو دسته روشنفکران دینی محسوب می‌شدند، بیان کرد: سال ۱۳۶۴ در شوروی گراسیاس پرسترویکا ایجاد و این سَمت اولین ترجمه کتاب «جامعه باز و دشمنان آن» منتشر می‌شود و آرای آل پوپر مورد توجه قرار می‌گیرد. آن زمان مهمترین مقالاتی که روشنفکری دینی را متحول می‌کند، منتشر می‌شود. همه این موارد در گذرگاه سال ۶۵ تا ۶۶ که تحولات غریبی داریم، روی دوستان اثر می‌گذارد. در این میان بهرام بیضایی و مسعود کیمیایی آثاری می‌سازند که قهرمان آن زن است. پیش از اینها مهدی فخیم‌زاده در «میراث من جنون» زن را به تصویر کشیده بود، اما از آنجاکه این اثر در زمانی ساخته شده بود که حجاب آزاد بود، سال ۶۰ و پس از انقلاب به سختی اکران شد.

وی تاکید کرد: در حوزه هنری هم با تحولات غریبی مواجه می‌شویم یعنی آقای مخملباف کم کم از «بایکوت» به «دستفروش» می‎رسد و مصاحبه می‌کند و می‌گوید که «حلبی‌آبادها هنوز هست!». نتیجه این اتفاقات در سال ۶۷ تبدیل به فیلم‌های تند سیاسی مانند «عروسی خوبان» می‌شود و دعوای اصلی از همینجا شروع می‌شود. در اوایل سال ۶۷ مجمع تولیدکنندگان سینمای ایران به وجود می‌آید و تمام دست اندرکاران سینمای حرفه‌ای دور هم جمع می‌شوند و نسل سوم را که کیانوش عیاری می‌شود، جذب می‌کنند. در حقیقت همه تفکرات کنار هم قرار می‌گیرند.

این سینماگر خاطرنشان کرد: آقای انوار بارها گفته است که «ما مخالف سینمای تفنن و بازاری بودیم و معتقدیم آن سینما مبتذل است و باید سینمای اندیشمند را راه بیندازیم.» از دل مدیریت سال ۶۵ به بعد سینمای متفکر در ایران رشد می‌کند اما سینمای صنعتی ایران به دلیل نگاه معیوب به داستانگویی در سینما دچار نابودی می‌شود. به عنوان مثال وقتی فیلم «تاراج» می‌فروشد، دوستان نگران و ایرج قادری ممنوع‌الکار می‌شود. ناگفته نماند که ایرج قادری را علی لاریجانی زمانی که وزیر ارشاد شد از ممنوع‌الکاری خارج کرد.

«خانه دوست کجاست» نمونه روشن تفکر روشنفکری دینی در نیمه دهه ۶۰ است.

جیرانی تاکید کرد: اگر بخواهیم بهترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران را نام ببریم، از سال ۶۵ تا سال ۷۱ ساخته شده است. جلوی رشد سینمای صنعتی ایران نیز گرفته شد اما بعدا می‌بینیم که آقای فخیم‌زاده در دوران علی لاریجانی «همسر» را می‌سازد. دوره مدیریت دهه ۶۰ پُرتناقض است. از یک طرف با سینمایی به اصطلاح رو پا روبه‌رو هستیم؛ «دندان مار»، «هامون». گرایش اصلی آقای بهشتی «خانه دوست کجاست» بود، ایشان در جلسه خصوصی به عباس کیارستمی می‌گوید فیلم را تو بساز. در حالی که فرهاد شیبانی قرار بود کارگردانی کند.

وی با بیان اینکه آقای بهشتی در مصاحبه اخیر خود با روزنامه شرق دقیقا روی «خانه دوست کجاست» تاکید کرده و گفته است که با این فیلم فهمیده که سینمای انسانی چیست، بیان کرد: «خانه دوست کجاست» نمونه روشن و مشخص تفکر روشنفکری دینی در نیمه دهه ۶۰ است. مخملباف از «توبه نصوح» به «شب‌های زاینده رود» می‌رسد که «سایه» دختر محمد علاقه‌مند، استاد مردم‌شناسی، می‌گوید که «من نمی‌خواهم زن باشم. زن‌ها در این جامعه آزاد نیستند. مرد‌ها هم می‌توانند زن داشتند باشند و هم معشوقه اما زن اینجا آزاد نیست» و محمد علاقه‌مند آخرین جمله‌ای که در کلاس می‌گوید این است که «باید به مردم به‌ گونه‌ای نگاه کنیم که در حال تغییرند.» این جمله از مقالات بسط و تئوریک آقای سروش بیرون می‌آید.

مخاطب خرج این سینما را نمی‌دهد!

در ادامه نشست، سجاد نوروزی، کارشناس و منتقد سینما در تحلیل خود از مدیریت سینما در سال‌های پس از انقلاب اظهار کرد: آن چیزی که من به عنوان متولد دهه ۶۰ به نظر می‌رسد این است که قبل از انقلاب سینما به عنوان یکی از نهادهای نظم مدنی و فرهنگی از جانب مردم و طیف انقلابیون تندرو مورد حمله قرار می‌گرفته و سینماها را آتش می‌زدند. بعد از انقلاب حساسیت تا حدی شاید منطقی باشد چراکه سینما نماد پهلوی و نظم مدنی گذشته شناخته شده بود. اما چه چیزی غیرمنطقی است؟ به نظر من حلقه مفقوده این مباحث و انشعاباتی که از سندیکا بیرون آمد تا تحولات دهه ۶۰ و ۷۰ که فیلم «بازمانده» به صورت غیررسمی توقیف می‌شود و «از کرخه تا راین» که سر آن جنجال و بعد با ورود رهبری مشکلش حل می‌شود،  همچنان «مخاطب» است یعنی انگار چیزی به عنوان مخاطب وجود ندارد و تنها توده‌ای متراکم و غیرمشخص است.

وی ادامه داد: شما ببینید ۸۰ میلیون قطعه بلیت در سال ۶۵ تا ۶۶ در سینمای ایران فروش رفته است، در حالی که جمعیت کشور ۳۵ میلیون نفر بود. در حال حاضر اگر فیلمی ۶ میلیون مخاطب داشته باشد، جای ذوق دارد. اساسا چرا این اتفاق افتاده است و ما مخاطبی را که به سینما معنا می‌دهد، در نظر نمی‌گیریم؟ آن چیزی که من از دهه ۶۰ متوجه می‌شوم این است که در برخی مسایل چرخ را دوباره اختراع کردیم؛ مساله‌ای که در ادوار مختلف بعد از انقلاب قابل مشاهده است.

مدیر پردیس سینمایی آزادی با اشاره به اینکه اساسا جعل برخی عناوین و یا اختراع مجدد چرخ فقط مختص وزارت ارشاد نبوده بلکه در صنوف مختلف اینگونه بوده است، گفت: همین الان یک گرایش جدی فیلمسازی وجود دارد؛ اینکه دوستان یک فیلم لوباجت با حداقل هزینه تولید می‌کنند و بعد به دنبال سود هستند، بدون اینکه به مخاطب توجه کنند. در حقیقت مخاطب خرج این سینما را نمی‌دهد. در سینمای ایران از دهه ۵۰ تا ۱۴۰۲ حلقه مفقوده مساله مخاطب است، چه در انگاره‌های روشنفکری چه در انگاره‌های تندرو توده متراک بی‌شکل است که هیچ نظری ندارد و ایده‌آلی برای خودش متصور نیست.

نوروزی تاکید کرد: ژانر دینی در سیاستگذاری‌هایی که از سال ۶۰ اتفاق افتاده، محقق نشده است و ما با بی‌اعتنایی به مخاطب، تنوع ژانر را در سینما از بین بردیم. این خطر جدی امروز است که سینما در ایران به ۲ ژانر کمدی و غیرکمدی خلاصه می‌شود که اولی می‌فروشد و همه به دنبال ساخت آثاری در این ژانر هستند. حافظه تاریخی بلندمدت که برای ما معنایی ندارد و احتمالا با رجوع به حافظه تاریخی کوتاه مدت یادمان نیست که «متری شش و نیم»، «سرخپوست» و «شبی که ماه کامل شد» با بلیت ۲۰ هزار تومان نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان فروختند. مخاطب سال ۹۸ کجاست؟ همچنین فراموش نکنیم که در سال ۹۸، ۹ فیلم به فروش بالای ۱۰ میلیارد رسیدند که ۶ اثر از آن‌ها غیرکمدی بود. امیدوارم روزی بشود که بفهمیم سینما با مخاطب زنده است.

قادری خاطرنشان کرد: دقیقا بزرگترین مساله همین است که ما حق با مشتری را باور نداریم و تصور می‌کنیم مردم یک توده نادان هستند. در ایدئولوژی‌ها معمولا اینگونه است. اتفاقی که افتاده این است که ما همیشه تماشاگر را یک توده بی‌شکل در نظر می‌گیریم در حالیکه تماشاگر سینما می‌فهمد و با نیامدنش سینما را لاغرتر و لاغرتر می‌کند. ما تا به این نقطه نرسیم که این تماشاگر یک توده بی‌شکل نیست و می‌تواند تک تک انتخاب کند، نتیجه همین است که امروز شاهد هستیم. هر زمان صنعت سینما قوی بوده است ما شکل‌های درست دیگر سینما را داشتیم.

حافظه تاریخی در بخش سینما نیازمند بازسازی است

سجاده‌چی در انتها با بیان اینکه به نظر می‌رسد ما می‌توانیم با دقت بیشتر متوجه این نکته بشویم که به شکل درست از بنیادهای اجتماعی را که از غرب آوردیم، استفاده کنیم، مطرح کرد: نه فقط سینما بسیاری از مظاهر تمدن غرب جدی گرفته نمی‌شود. مردم به معنی صاحب رای هم از جای دیگری آمده است اگرچه عده‌ای هم به این موضوع باور ندارند. انگار هویت ماست که در یک برزخی قرار داریم و سینما هم از این رهگذر لطمه زیاد دیده است.

هاشمی در پایان سخنان خود با اشاره به اینکه آقای مخملباف فیلمنامه «بایکوت» را در سال ۵۷ نوشته بود، تصریح کرد: اسم اولیه اثر «مریم و واله» بود که مخملباف آن را به دوستان زیادی برای ساخت پیشنهاد داده بود. بعدها مصطفی رخ‌صفت و رضا تهرانی ایشان را در حوزه هنری جذب می‌کنند که «توجیه» در سال ۶۰ ساخته می‌شود. همچنین ایشان یک فیلم دیگری می‌سازد که هیچ کس نمی‌داند؛ «شکار شکارچی» که مزخرف‌ترین اثر مخملباف است!

فریدون جیرانی نیز در جمع‌بندی سخنان خود خاطرنشان کرد: قبل از انقلاب سه کشور خارج از غرب، سینما داشتند؛ مصر، ترکیه و ایران. سینمای مصر شبیه فیلم‌فارسی ایران و سینمای ترکیه نیز شبیه سینمای فارسی ایران بود. در کشورهای خاورمیانه اساسا صنعت سینما به میزانی که در ایتالیا و انگلیس بوده، اصلا نبوده است. مصر بعدا تغییراتی کرد و ترکیه هم که سینمای تجاری‌اش دچار تحول شد. بخشی از سینمای روشنفکری ما متاثر از سینمای مصر و بعد هند است. صنعت سینما در کشوری مانند ایران اصلا به آن میزانی که در غرب وجود دارد، وجود ندارد.

مهدی مسعودشاهی که امشب به عنوان مهمان در این نشست حاضر بود، در پایان نشست در سخنانی خاطرنشان کرد: حافظه تاریخی ما در بخش فرهنگ و هنر به ویژه سینما باید بازسازی شود. دوستان در نشست امشب از سینمای اسلامی گفتند که باید بگویم بعد از انقلاب هیچکس اعلام نکرد که ما سینمای اسلامی می‌خواهیم. اساسا چنین چیزی نبود. به یاد دارم روزی بهرام بیضایی بعد از ساخت فیلم «مسافران» با کتابی در دست پیش من آمد، آن را محکم زمین زد و گفت «کسی که این کتاب را نوشته است، نه اسلام می‌شناسد و نه سینما را» بعد از این اتفاق، ایشان فیلم «روز واقعه» را ساخت و تنها اثری است که در پروانه ساخت آن نوشته شده است: «آقای بیضایی خودت بساز.»

نوشته مهدی فخیم‌زاده: درجه‌بندی‌ فیلم‌ها ظلم به سینما بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پیش‌ازاین، غلامرضا فرجی معاون پخش و اکران مؤسسه «بهمن سبز» حوزه هنری، در شورای صنفی نمایش حضور داشت که با تصمیم انجمن سینماداران این سمت به سجاد نوروزی واگذار شد.

شورای صنفی نمایش متشکل از نمایندگان اصناف مختلف سینمایی و نماینده‌ای از وزارت ارشاد است.

نوشته سجاد نوروزی عضو جدید شورای صنفی نمایش شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

موضوع حق پخش، یکی از داغ‌ترین مباحث در سال‌های گذشته بوده و هست. زمانی که فدراسیون فوتبال در دوران تاج و کفاشیان نیز معتقد بود تلویزیون باید حق پخش تلویزیونی فوتبال‌های لیگ برتر و آزادگان را پرداخت کند، امری که هیچ‌گاه محقق نشد. حتی در برهه‌ای نزاع میان تلویزیون و فدارسیون به عدم پخش و البته تهدید فدراسیون برای فروش پخش فوتبال از شبکه‌هایی غیر از شبکه‌های صداوسیما سوق یافت. تهدیدی که هیچگاه عملی نشد.

نوروزی  در گفتگوی خویش به این مهم نیز اشاره کرده است که تلویزیون در تمام این سال‌ها بازی‌های تیم ملی را پخش کرده؛ اما حق پخشی به فدراسیون فوتبال پرداخت نکرده است.

البته نکته مهم آن است که بازی‌های بین‌المللی عرصه‌ای فراتر از چارچوب‌های فدراسیون فوتبال است و فروش حق پخش تلویزیونی مسابقاتی چون جام ملت‌های آسیا نیز در اختیار کنفدراسیون آسیا است، نه فدراسیون فوتبال. به عبارتی اگر تلویزیون قصد پخش قانونی مسابقات فوتبال تیم ملی را دارد، بایستی به خرید حق پخش برآمده از قرارداد فی مابین کنفدراسیون آسیا و شبکه مادر پخش‌کننده – که عموماً Bein Sport است – اقدام کند. در این باره فدراسیون روشنگری خاصی نکرده است.

باید به این نکته نیز اشاره کرد بازی‌های ملی عموماً برای مردم در کشورهای مختلف به صورت رایگان پخش می‌شود و درآمد شبکه‌های تلویزیونی در این مسیر، حق پخش‌های کلان تبلیغاتی قبل، میانه،‌ بعد از مسابقه فوتبال است.

نوشته حق پخش رو کی داده، کی گرفته اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ماهیت هنری سینما تحت تأثیر اقتصاد آن قرارگرفته است

سجاد نوروزی مدیر سینما آزادی به باز نشدن سینما آزادی بعد از اعلام ستادملی کرونا؛ مبنی بر بازگشایی سالن‌های سینما و تئاتر اشاره‌ کرده و درباره چرایی این اتفاق گفت: «درگذشته اقدام خوبی صورت گرفت و سینما از گروه شغلی سه به گروه شغلی دو آمد. این اتفاق بسیار خوبی بود که انجام شد اما مشکل اینجاست که در کشور ما متأسفانه همه‌ چیز مخصوصاً در حوزه فرهنگ با یک نگاه روبنایی و فرم گرایانه دیده می‌شود. تحلیل‌های ما هم در همان حد فرم می‌ماند.»

نوروزی افزود: «سینما یک صنعت-هنر است. یعنی هم ماهیت هنری دارد و هم ماهیت اقتصادی دارد. ماهیت اقتصادی‌اش نشات گرفته از ماهیت هنری اوست و نمی‌توان ماهیت هنری سینما را حذف کنیم و انتظار داشته باشیم ماهیت اقتصادی به کار خودش ادامه دهد. اتفاقی که در پاندمی کرونا رخ‌داده، این است که ماهیت هنری سینماها تحت تأثیر اقتصاد قرارگرفته است . در این شرایط بالاخره نهادهای صنفی و حاکمیتی باید نقش خودش را در این وضعیت مشخص کند. اینکه ما یک روز اعلام کنیم سینما باز است و یک روز اعلام کنیم بسته است و مجدد اعلام کنیم باز شد، معنی ندارد. در این شرایط خاص واقعاً باز و بسته بودن سینما که موضوعیت ندارد. بلکه این محتواست که در سینما به این فضا و مکان جان می‌دهد. اکنون ما چه محتوایی در سینما داریم که ارائه کنیم؟»

چرا باوجود بسته بودن سینماها تولید در سینمای ایران متوقف نشد

مدیر سینما آزادی با اشاره به اینکه در این شرایط کرونا سینماگران به سمت شبکه‌ نمایش خانگی کوچ کرده‌اند، افزود: «تولیدات سینمایی ایران آن‌ هم در شرایط کرونا از عجایب کشور ماست. اگر همه جای دنیا را نگاه کنید به‌موازات بسته بودن سینماها و سالن‌ها، قاعدتاً تولید هم کمرنگ می‌شود اما چرا در کشور ما کمرنگ نشد؟ چون سود در تولید است و نه اکران. تنها متضرر این وضعیت اخیر پاندمی، سالن‌های سینما و تئاتر و اهالی موسیقی بودند. درواقع سالن‌های سینما و کارکنانشان بیکار شده‌اند وگرنه همه دارند کار می‌کنند.»

در سینماها با مشتری مواجه نیستیم بلکه مخاطب هنری داریم

مدیر سینما آزادی با اشاره به تفاوت جنس مخاطب سینما و کافه‌ها گفت: «اگر واقعاً قرار است سیاست‌گذاری که برای سالن‌های سینما و تئاتر انجام شود همان سیاست‌گذاری‌هایی باشد که برای کافه و رستوران انجام می‌شود، واقعاً دیگر حرف زدن ما محلی از اعراب ندارد. ما با مشتری مواجه نیستیم که بگوییم امروز دکان ما باز و فردا بسته است. ما با مخاطب هنر مواجه هستیم. این مخاطب می‌خواهد یک هزینه‌ای بدهد و اوقات فراغتی را در تئاتر یا سینما بگذارند. نیامده بستنی بخرد یا در کافه قهوه‌ای بخورد که بگوییم امروز باز هستیم بیایید قهوه و چایتان را بخورید و بروید.»

وزارت ارشاد متولی هنر سینماست نه روابط عمومی ستاد کرونا

«سجاد نوروزی»، مدیر سینما آزادی با اشاره به نقش حاکمیتی وزارت ارشاد گفت: «یک سیاست واحد و نقش حاکمیتی برجسته باید ایفا شود تا تکلیف سینماها مشخص شود. اینکه صرفاً نقش ارشاد این باشد که نقش روابط عمومی ستاد کرونا را ایفا کند و بگوید شما امروز باز هستید و فردا بسته‌اید، معنی ندارد چون این‌ها را هم اعلام نکنند ما خودمان از ستاد ملی کرونا می‌شنویم. آنچه اهمیت دارند نقش حاکمیتی ارشاد به‌عنوان متولی هنر سینماست که باید به نقش مهمش عمل کند.»

وی درباره ادعای برخی تهیه‌کنندگان برای گرفتن خسارت از وزارت ارشاد عنوان کرد: «ارشاد وعده‌ای داده بود که هنوز هم برای فروردین و اردیبهشت محقق نشده است و آن مبنی بر این بود که یک گارانتی حداقلی برای فیلم‌های اکران شده در نظر گرفته شده است.»

هیچ تهیه‌کننده‌ای برای تبلیغ اکران نوروزی‌اش تبلیغ نکرد

نوروزی با اشاره به اینکه تعداد محدودی تهیه‌کننده برای فیلم اکران شده‌شان در نوروز اقدام به تبلیغ کردند، درباره چرایی این موضوع گفت: «در بین تهیه‌کنندگانی که اکران نوروزی داشتند، کدامیک حاضر شدند راجع به اکران نشدن فیلمشان صحبت کنند؟ به‌جز آقای «فرح‌بخش» کسی صحبتی نکرد. دلیل این امر هم واضح است . فارغ از محتوای فیلم، فرحبخش دست در جیبش کرده و فیلم ساخته است. وی از معدود تهیه‌کنندگان واقعی سینمای ایران است. چرا دوستان دیگر صحبت نکردند و نگفتند فیلمشان در حال اکران است. صدا و سیما اکنون سینما را تحریم کرده، چرا آقایان خودشان را تحریم می کنند؟ »

برخی تهیه‌کنندگان سینما سودشان را از تولید می‌برند و نه اکران

مدیر سینما آزادی با ابراز نارضایتی از اکران‌ها، عنوان کرد: «در واقع به‌جز فیلم‌های «خورشید» و «تک‌خال» و «شنای پروانه» کدامیک از تهیه‌کنندگان حرکتی برای اکران فیلمشان انجام داده‌اند؟ فیلم خورشید که شرایط خاصی داشت و از جانب صدا و سیما و ارشاد به آن جفا شد و شنای پروانه هم که آن بلاها سرش آمد و هیچ حمایتی از آن نشد، درباره مابقی فیلم‌ها تبلیغات آن‌چنانی وجود نداشت. چرا؟ چون آقایان سودشان را در تولید برده‌اند و حالا می‌آیند در حالت پاندمی کرونا یک فیلمی می‌اندازند گوشه سالن‌ها و برایشان فرقی نمی‌کند چه اتفاقی رخ دهد.»

سجاد نوروزی با اشاره به اینکه متضرر اصلی تعطیلی سینماها، سالن داران سینما بوده‌اند، عنوان کرد: «به‌جز تعداد معدود تهیه‌کننده ماکسی را به معنای واقعی تهیه‌کننده نداریم . همه از ارگان‌ها پول می‌گیرند یا بالاخره سرمایه‌گذاری را پیدا می‌کنند. کسی دست در جیبش نمی‌کند چون اکران برایش مهم نیست، آن‌هم در این شرایط پاندمی.»

وی افزود: «الان ما معضل دوجانبه‌ای راداریم، یکی اینکه مشکل ساختاری داریم و آقایان سودشان فقط در تولید است و نه اکران؛ دوم اینکه ارشاد و نهادهای صنفی نقش اساسی خودشان را ایفا نمی‌کنند. شما خانه سینما و انجمن سینماداران را در کجای این معادلات اخیر می‌بینید؟ اینکه دیگر ایراد حکومت نیست. شرایط خاصی است که در سینمای ما وجود دارد. »

اکران نوروزی سوخت، فکری به حال اکران‌ عید فطر کنید

مدیر سینما آزادی با اشاره به اینکه وضعیت اکران‌های عید فطر معلق است، اظهار کرد: «ما نزدیک عید فطر هستیم و اکران نوروز به پایان خودش رسیده است. الان باید اعلام کنند و مشخص کنند که ما برای عید فطر اکران داریم یا نه چون اکران نوروزی که نابود شد و تمام شد. آیا در این شرایط تهیه‌کننده‌ای هست که حاضر باشد فیلمش اکران شود و آیا گارانتی وجود دارد؟»

مردم به سینما باز نمی‌گردند

مدیر سینما آزادی درباره شرایط بعد از کرونا و احتمال بازگشت مخاطب به سینما گفت: «مردم با این وضعیت این سینما بازنمی‌گردند. ما این مخاطب را نابود کردیم. واقعاً بازگرداندن مخاطب سخت است.»

وی افزود: «سینمای ایران بعد از کرونا اگر قرار باشد به حالت عادی خودش برگردد حداقل باید سالی ۲۰ فیلم «بیگ پُروداکشن» کمدی یا غیر کمدی داشته باشد و دیگر با فیلم «لوباجِت» و فیلم‌های آپارتمانی نمی‌توان مردم را به سینما بازگرداند. در بین این حجم فیلم‌های اکران نشده تعداد ۷ یا ۸ فیلم وجود دارد که مردم مشتاق تماشایش بعد از اکران باشند.»

ذائقه مخاطب تغییر کرده است

سجاد نوروزی با اشاره به اینکه روند تولید در سینمای ایران باید تغییر کند، عنوان کرد: «دیگر بعدازاین دوران نمی‌توان مطابق روش‌های نخ نمای قبلی کار کرد. مخاطبی که الان در شبکه خانگی فیلم و سریال‌های داخلی و خارجی با آن سطح کیفیت می‌بیند نمی‌آید وقت بگذارد و بیاید سینما تا فیلم آپارتمانی تماشا کند و حاصل تخیلات فردی را ببیند که سودش را در تولید برده است.»

ریزش مخاطب سینما قبل از کرونا شروع شده بود

مدیر سینما آزادی با اشاره به اینکه ریزش مخاطب سینما مربوط به شرایط کرونا نیست، افزود: «ریزش مخاطب سینما قبل از کرونا شروع شده بود و کرونا آن را تشدید کرد. شما اگر آمار مخاطبین سال ۹۸ را ببینید نسبت به سال قبلش اُفت دارد و روند نزولی مخاطب سینما از قبل از کرونا آغاز شده بود. نتیجه منطقی این شرایط این است که ما بعد از کرونا قطعاً در انتخاب فیلم‌ها سخت‌گیرتر هستیم و دیگر نمی‌توانیم هر فیلمی را نمایش دهیم.»

منبع: خبرگزاری پانا

نوشته مدیر پردیس «آزادی» از شرایط تلخ سینمای ایران سخن گفت/ «سینما»، کافه و رستوران نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: بازگشایی سالن‌های سینما با محدودیت در ظرفیت و ساعات کاری اقدامی مضحک است چرا که با این شرایط نه تنها میزان خسارات وارده به این قشر فرهنگی جبران نشده بلکه ممانعت از فعالیت سالن‌ها در ساعات پیک، منجر به عدم جذب مخاطب می‌شود. این در حالی است که بازگشایی سینما از صبح تا ساعت ۱۸ عملا بازخورد خوبی نداشته و با بسته بودن آن تفاوت چندانی ندارد.

نوروزی خاطرنشان کرد: صدا و راهکارهای ما طی ۸ ماه گذشته به جایی نرسیده و تکرار آن نیز فایده ای ندارد. متصدی رسیدگی به مشکل سینماهای کشور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و برای ما جای سوال دارد که چرا تاکنون تصمیم مثمر ثمری برای وضعیت نا به سامان سینماها نگرفته نشده است؟ امروز برگزاری جشنواره‌های فیلم در شرایط بسته بودن سالن‌های سینما لطیفه تلخی بیش نیست و ما به آن به تلخی می‌خندیم. آیا فعالیت این جشنواره‌ها مخالف تصمیمات ستاد مبارزه با کرونا نبوده است؟ این اتفاقات واقعا مسخره است.

وی ادامه داد: بنده به عنوان یک فعال فرهنگی در شأن خود نمی‌دانم که در این خصوص اشارات بیشتری داشته باشم. برگزاری جشنوار فیلم در شرایط موجود به مثابه دایر کردن کلاس تقویتی برای دانش آموزان ترک تحصیل است.

مدیر پردیس سینمایی «آزادی» رسیدگی به مشکلات سینماها را وظیفه دولت دانست و عنوان کرد: تصمیمات چندگانه دولتی تنها سینماداران را متضرر کرده است و معتقدمم اگر بنا به تعطیلی فعالیت‌ها است باید همه فعالیت ها و مشاغل تعطیل شده و بعد ادعای پیشگیری از انتشار ویروس کرونا داشته باشیم. در خیابان بهشتی تنها سینمای آزادی و مصلی تهران تعطیل شده و مابقی مشاغل به فعالیت خود همانند سابق ادامه می‌دهند.

وی بیان کرد: مردم دولتی را انتخاب کرده‌اند که به فکر مشکلات باشند پس دیگر وظیفه ما نیست که به دنبال راهکار باشیم. مشکل ویروس کرونا مشکلی جهانی بوده و کشورهای دیگر برای همه اقشار تصمیم‌گیری می‌‌کنند. بر این اساس تمامی تصمیمات برای همه مشاغل قابلیت اجرایی داشته و متضررین مشمول بسته های حمایتی می‌شوند. اما این رویه مدیریتی در کشور ما شکل دیگری را در پیش گرفته است.

نوشته بازگشایی سینماها در مسیر تصمیمات مضحک مدیریتی/ برگزاری جشنواره‌های فیلم در این شرایط خنده‌دار است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: حتی اگر خود من سینمادار نبودم در این شرایط احتیاط می‌کردم و به سینما نمی‌رفتم، بنابراین این واقعیت را نمی‌توانیم از منظر بحث خود دور کنیم که مردم دچار واهمه و هراس از هر تجمع بی‌مورد شده‌اند، یعنی مردم در چنین شرایطی انتخاب می‌کنند که برای یک سال به سینما، رستوران یا سفر نروند. این انتخاب از سوی بخشی از مردم که عمده همان‌ها مخاطب سینما هستند انجام شده و تا وقتی که چنین شرایطی وجود دارد، از سبک زندگی خود، سرگرمی را حذف کرده‌اند.

اهمیت راهبردی سینما

نوروزی در ادامه بیان کرد: ما نمی‌توانیم متوقع باشیم که در حال حاضر همه چیز به روال قبل از کرونا بازگردد، که این یک امر واضح و جدی است، اما دنیا در چنین شرایطی چه کرده است؟ دنیا در حوزه سینما یک فیلم پرمخاطب مانند «تنت» یا هر فیلم پرمخاطب دیگری را برای اکران انتخاب کرده و در حوزه باکس آفیس توانسته است نتیجه خوبی هم بگیرد اما این را هم باید بدانیم که فروش همان فیلم‌ها هم مانند قبل از کرونا نیست اما بازهم توانسته فروش خوبی داشته باشد.

این مدیر سینما ادامه داد: اتفاق دیگری نیز در دنیا رخ داده است که برخی از کشورها از حیث بالینی و تبعات خاص توانسته‌اند این بیماری را کنترل کنند، به عنوان مثال چین، کره جنوبی و بخشی از آسیای شرقی و بخشی از اروپا در این زمینه موفق بوده‌اند. یعنی روال زندگی در چنین شرایط با رعایت پروتکل‌ها به روال سابق بازگشته است، اما در ایران به علت رعایت نکردن بخش مهمی از مردم و ایرادات و ضعف‌هایی که در نحوه مدیریت این بیماری وجود دارد، همچنان با تبعات ویرانگر این اپیدمی مواجه هستیم و مردم هر روز که اخبار را گوش می‌دهند خبر از کشته‌ها و پر بودن آی‌سی‌یوها می‌شنوند. به همین دلیل چندان نمی‌توانیم متوقع باشیم که سینما مانند حالت قبلی به کار خود ادامه دهد.

وی تاکید کرد: مساله دیگر در شرایط فعلی این است که در چنین شرایطی وظیفه حاکمیت و دولت چیست؟ حاکمیت چگونه باید به این موضوع نگاه کند؟، صنعت سرگرمی برای ایران در حال حاضر چه اهمیت راهبردی دارد، ما یک صنعت سرگرمی در ایران داریم که شامل وجوه گوناگون است که سینما یک بخش از آن است، این صنعت سرگرمی با همه معایب، ایرادات، ضعف‌ها و اشکالات کلی و محتوایی که دارد، حداقل مانع کوچکی برای نفوذ فرهنگ بیگانه به جامعه است، یعنی بخشی از اوقات فراغت مردم را مدیریت می‌کند و اگر این صنعت سرگرمی نیم بند هم نباشد، ممکن است مردم به سمت رسانه‌های دیگری بروند.

نوروزی با اشاره به اینکه نتیجه می‌گیریم این صنعت سرگرمی و به خصوص سینما یک اهمیت راهبردی برای مجموعه حاکمیت و نظام دارد، گفت: آیا جمهوری اسلامی ایران این اهمیت راهبردی را در شرایط فعلی متوجه است؟ جواب آن «خیر» است. مجموعه حاکمیت و به طور مشخص دولت نمی‌داند در حال حاضر به علت اوج‌گیری این اپیدمی و درگیری آن در حوزه‌های دیگر از جمله تحریم و غیره، چه ضربه ویرانگری به وجه راهبردی و مهم دولت وارد می‌شود.

وی توضیح داد: این ضربه ویرانگر دارد ماهیت صنعت سرگرمی را از بین می‌برد، این ماهیت وقتی از بین برود با ماهیت دیگری جایگزین می‌شود، تاکید می‌کنم همین چرخش حداقلی اقتصادی سینما (فروش سینمای ایران در سال گذشته ۲۹۰ میلیارد بوده است) در بودجه ۴۵۰ هزار میلیاردی این کشور محلی از اعراب ندارد.

هیچ چیز جای سینما را نمی‌گیرد

مدیر پردیس سینمایی آزادی تاکید کرد: در چنین شرایطی کمپانی‌های خارجی جایگزین سینما می‌شوند، یعنی شرایط به گونه‌ای پیش می‌رود که کمپانی‌های خارجی می‌آیند و ۲ سریال را در کشور تولید می‌کنند، سوال من از وزیر ارشاد و مجموعه نهادهای حاکمیتی کشور این است که در چنین شرایطی خواب هستند؟ چه چیز باعث شده است که یک کمپانی خارجی بتواند در ایران سرمایه‌گذاری کرده و کار تولید کند، جواب این است که به خاطر اینکه وجه اقتصادی سینمای ایران ضربه خورده و هنرمندان نیز بی کار هستند به همین دلیل دیگران از چنین فرصت‌هایی به خوبی استفاده می‌کنند.

وی بیان کرد: ممکن است در کوتاه مدت فکر کنیم که الان با توجه به تولید ۱۰ یا ۱۵ سریال در شبکه خانگی که در مرحله پیش تولید هستند شرایط ایجاد سرگرمی را برای مخاطب فراهم می‌کنیم، اما این امر تاثیر کوتاه مدتی دارد، چرا که هیچ چیزی جای سینما را در تمام دنیا نمی‌تواند بگیرد. سینما یک ماهیتی دارد که هیچ جایگزینی ندارد، یک تیپ و یا یک تفکر خاصی در اجتماع سینما را به عنوان اوقات فراغت خود انتخاب می‌کنند و فراتر از این به این سرگرمی عشق و علاقه دارند.

نوروزی گفت: اگر این سرگرمی حذف شود به صورت دومینو روی بسیاری از مسائل اثرات سوء می‌گذارد و دیگر قابل جبران نخواهد بود. در حال حاضر تمام بحث ما این است که ما با یک نظام نامه حداقلی این فضا را تا بعد از کرونا مدیریت کنیم و مدیریت به این معنا که جلوی نابودی سینما را بگیریم.

وی تاکید کرد: ۷ ماه از آغاز بحران کرونا در کشور گذشته است و از این ۷ ماه، ۴ ماه سینماها بسته بودند، از ۴ تیرماه سال جاری اعلام کردند که سینماها باید باز باشد، چه کمک و رویکرد حمایتی و چه دغدغه‌ای نسبت به این امر بوده است؟ چه سیاستی چه در حوزه محتوا و چه در حوزه اجرایی برای محافظت از سینماها داشته‌ایم؟

مدیر پردیس سینمایی آزادی ادامه داد: در حال حاضر ۴ فیلم روی پرده است که فروش چندان خوبی ندارد، می‌توانم این را بگویم که پردیس سینمایی آزادی با عنوان دومین پردیس سینمایی بزرگ کشور کل فروش شهریور ماهش نسبت به بازه زمانی سال پیش ۹۹ درصد افت فروش داشته است. مساله این است که تا چه اندازه یک سینما مانند آزادی می‌تواند در چنین شرایطی دوام بیاورد؟ راهکار در این شرایط چیست؟ معتقدم راهکار در این شرایط یک نظام نامه حداقلی حمایتی از سینما است.

نوروزی در پایان گفت: اگر ماهیت چنین تفریحی از بین برود باید هزاران میلیارد تومان صرف اعاده آن شود، آن زمان جای سینما با چیزهای دیگری پر شده است، در حال حاضر با چنین اتفاقاتی که پیش می‌رود، بخش عمده ایی از مردم به سمت فیلم‌های خاص خارجی و یا فیلم‌های ایرانی که با سرمایه خارجی تولید می‌شوند، می‌روند.

منبع: خبرگزاری مهر

نوشته آسیب جدی حوزه سرگرمی در سایه شیوع کرونا/ هیچ چیز جای سینما را نمی‌گیرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: رسیدگی به مشکلات سینما و حمایت از آن صرفا با همت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به جایی نمی رسد و لازم است سیاست‌های حمایتی دیگری اتخاذ شود. استقبال از اکران فیلم‌های خارجی یکی از راهکارهای حمایتی از رونق سینمای ایران در اوضاع فعلی است چرا که با وجود محدودیت‌ها منجر به نگرش فنی و رقابتی بین فیلمسازان شده و مخاطب آثار بین‌المللی را به سینما می کشاند.

نوروزی خاطرنشان کرد: مالکیت کلی سینما و مهمتر از آن اکران، تولید و توزیع آثار در این اوضاع در معرض خطر بوده و با ادامه این وضعیت جان نخواهد گرفت. این در حالی است که حاکمیت باید نسبت به اهمیت این امر آگاه بوده و با حفظ موجودیت سینما، شرایط را برای انتقال تولیدات خود به مرزهای خارجی فراهم کند.

وی خاطرنشان کرد: متاسفانه بی‌توجهی به اهمیت سینما و جایگاه آن در حفظ هویت های ملی، ما را به وضعیت دهه ۶۰ و ورود به عرصه واردات فیلم فارسی نزدیک کرده است. این در حالی است تصور اکران فیلم‌های خارجی به منظور بلوکه کردن فضای نمایش کاملا اشتباه است، چرا که این روش ترفندی برای ادامه حیات سینما است. براین اساس وجود ۴ یا ۵ اثر خارجی متناسب با هویت ملی ما کافی است تا چرخ سینما با حضور آنها به رونق بیافتد.

مدیر پردیس آزادی عنوان کرد: توسعه خط تولید فیلم‌های فارسی در کشورهای همجوار نظیر ارمنستان و آذربایجان برای سینمای ایران خطرناک است و این در حالی است که با کمبود منابع مالی و محدودیتهای موجود در وضعیت بحرانی کشور، میزان تولیدات بسیار کم بوده و قطعا با ادامه این روند نزولی چیزی از سینما باقی نخواهد ماند و باید منتظر ورشکستگی آن باشیم.

وی در پایان اظهار داشت: رسیدگی به مشکلات امروز سینما مستلزم همراهی صنوف با نهادهای فرهنگی است تا با ارائه راهکارهای جدید و همراهی در بخش های مختلف بر مشکلات غلبه کرده و به دنبال جبران کاهش تولیدات سینمایی چون استقبال از نمایش فیلم‌های خارجی در سال جاری باشند.

نوشته مسئولان فرهنگی به فکر ورشکستگی باشند/ حیات سینمای ایران در گرو نمایش فیلم‌های خارجی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینما رفتن ترسناک نیست

در اولین میزگرد این هفته برنامه که با حضور سید جمال ساداتیان (تهیه کننده و مدیر سینما آستارا) و سجاد نوروزی (مدیر سینما آزادی) برگزار شد درباره چالش های سینماها در دوران اوج کرونا و پس از آن مواردی مطرح شد. سید جمال ساداتیان دراین باره گفت: بیماری به اسم کرونا آمد و همه چیز در دنیا در همه زمینه ها تحت تاثیر قرار گرفت. در روزهای اول بحث این بود تعطیلی یک هفته ای است ولی ۴ ماه طول کشید. دوباره بعد از بازگشایی زنگ خطر به صدا در آمد. نمی‌شود کسب و کارها را تعطیل کرد چون مردم نیاز دارند. مردم حتی اگر قرارباشد در منزل هم باشند و تحرک نداشته باشند باید نیازهای روزمره آن ها تامین شود. در کنار آن مردم نیاز روحی- روانی هم  دارند که باید تامین شود. همه روزهایی که بحث بازگشایی سینماها بود دو طرز تفکر وجود داشت. یک عده غالبا می‌گفتند نباید باز شود یکی سری می‌گفتتند حتما باز شود. آن باز شدن دو دلیل داشت یک اینکه نیاز اقتصادی خود سینمادارها وجود داشت و یکی رفع نیازهای مردم. به نظرم سینما در دو بخش متضرر شد: یکی  در بخش اقتصادی سینماگران و یکی رسالت اجتماعی اش. مردم نیاز دارند به تفریح ، ۴ ماه است که محدودیت وجود دارد و همه تقریبا عصبی شدند. آنقدر که مردم را دارند از سینماها می ترسانند ترسناک نیست، چون ضوابط بهداشتی کاملا رعایت می‌شود.

تا دوماه آینده فکر عاجلی برای صنعت سینما بشود

سجاد نوروزی مدیر پردیس سینمایی آزادی در ادامه این بحث افزود: به نظر من یک نگرش خیلی واقع بینانه در جاهای پرخطر در کشور داشته باشیم و ببینیم جایگاه سینما در کجا قرار دارد و چه قدر در گسترش کرونا نقش داشته است تا بتوانیم به تصمیمات جدیدی برسیم.

در سال ۹۸ گردش مالی سینماها ۲۹۰ میلیارد بود. این ۲۹۰ میلیارد شاید چرخش مالی دو بنگاه ماشین باشد. یعنی موضوعیت مالی سینما در ساختارهای رسمی کشور معنا پیدا نمی‌کند. دولت اگر هزارمیلیارد در هر جا سرمایه گذاری کند تاثیر این ۲۹۰ میلیارد بیشتر است و دولت باید به این بخش بیشتر توجه کند ولی گویا رها شده است. نقش کارکردی، مدنی و اجتماعی سینما خیلی جدی است.

در سال گذشته اگر به آمار دقت کنیم، ۹ فیلم به فروش بالای ۱۰ میلیارد رسیدند و ۸۰ درصد فیلم ها تقریبا مخاطب نداشتند. بالاخره این سینما با این ظرفیت گنجایش ۱۱۰ فیلم در سال ندارد. اگر کنار فیلمی مثل «متری شیش و نیم» یا «سرخپوست» یا «شبی که ماه کامل شد» فیلمی اکران نمی‌شد، می‌توانست با استفاده از ظرفیت بیشتر به فروش بیشتر برسد. اگر درست از این ظرفیت ها استفاده کنیم فروش بیشتر می‌شود. ما در دو هفته حجم کثیری فیلم را اکران می کنیم که کار اشتباهی است. اگر تا دوماه آینده فکر عاجلی برای صنعت سینما کردیم که هیچ ، اگر فکری نکردیم حداقل سه سال زمان می‌برد تا سینماها دوباره سرپا شوند.

در شبکه نمایش خانگی بیشتر هدف تجاری مطرح است

طبق روال هر هفته میز رسانه برنامه «هفت» هم به بررسی برخی اخبار مهم سینمایی با حضور احسان ناظم بکایی و جواد محرمی به میزبانی پژمان کریمی سپری شد.

کارشناسان رسانه از وضعیت شبکه نمایش خانگی گلایه کردند. جواد محرمی دراین باره گفت: در مورد نمایش خانگی و سریال های آن  از چند زاویه می شود نگاه کرد. در حال حاضر شرایط طوری شده که اغلب افراد رضایت از این تولیدات ندارند. من خودم انتظار داشتم که خبر تعدیل مجوز وقتی جدی می شود مخالف داشته باشد ولی حجم مخالفان به قضیه زیاد نبود چون واقعا اتفاقی که در نمایش خانگی افتاده خوب نبود و کاستی ها و کمبودهای زیادی در این عرصه وجود دارد. احسان ناظم بکایی هم در این باره گفت: خیلی از ستاره های ما از طریق صدا و سیما به نمایش خانگی و سینما راه پیدا کردند و اگر بستر صدا و سیما نبود خیلی از افراد دیده نمی شدند. اما این فضا در حوزه نمایش خانگی نیست. مخاطب و شبکه نمایش خانگی مطرح می کنند و می‌گویند چه بازیگری باشد یا نباشد. مساله این است که ما احتیاج به نظارت محتوایی داریم. در نمایش خانگی همه موضوعات یکسان است. در نمایش خانگی اختلاف فاحش طبقاتی وجود دارد. که حتی یک درصد جمعیت ما هم این زندگی را ندارند.

ما با یک مستند سینمایی رو به رو هستیم

میز گرد این هفته برنامه هفت به معرفی و بررسی مستند بلند «جایی برای فرشته ها نیست» با حضور رامتین شهبازی و سام کلانتری برگزار شد.

رامتین شهبازی کارشناس مستند، درباره مستند «جایی برای فرشته ها نیست» گفت: ما با یک مستند سینمایی مواجه هستیم که فیلمساز توانسته ابعاد آن را درست رعایت کند. اما چیزی که در این مستند برای من جالب است این است که ، ما در فیلم داستانی تکلیفمان با درام و عناصر مشخص است و در فیلم مستند با دو شکل مواجهیم یکی اینکه خود فیلم ظرفیت دراماتیک شدن را دارد دوم اینکه که فیلمساز دست و بالش بسته است و باید آن فرم را ایجاد کند. فیلم سام کلانتری یک بخش دوم دارد که این تیم از ایران خارج میشود و درگیر مسابقه، آن مسابقه درون خود ذات درام را دارد. فیلم ریتمی تند دارد و در بخش اول به خصوص در  نیم ساعت اول فضا آرام تراست . در بخش اول از بیرون درام ایجاد میشود و در بخش دوم از درون درام را می‌سازد. نکته ای که وجود دارد این است که در این فیلم از یک تکثر به یک وحدت میرسیم. سام کلانتری هم درمورد «جایی برای فرشته ها نیست» بیان کرد: صحبت برای «جایی برای فرشته ها نیست» بر می‌گردد به این که ورزش و صحبت کردن از آن یک بهانه است برای رسیدن به لایه های زیرن که به  بانوان و دختران سرزمینمان بر می گردد و طبعا جای زیای برای کار وجود دارد.

من در اصولا در زندگی شخصی هم اهل غر زدن نیست و امیدوارم . به این باور رسیدم که به فیلمساز می‌تواند حرف بزند ولی نباید بیننده را رها کند. هرآنچه که فکر می کنید از خطاها و ناهنجاری ها باید گفت ولی نباید نا امید بود. قطعا بانوان و ورزش بانوان ما مشکلاتی دارند ولی ناامید نیستند. فیلم ما در مورد تعدادی دختر است که می ایستند و نتیجه می‌گیرند. با تعدادی دختر مواجه بودیم که هیچ کس آن ها را نمی‌شناخت و این برای یک کارگردان جذاب است.

گفتنی است میز نقد این هفته برنامه سینمایی «هفت» با حضور مسعود فراستی، سید امیرجاوید و شاهین شجری کهن به نقد و بررسی فیلم سینمایی «پلتفرم» پرداخت.

نوشته تا دوماه آینده فکر عاجلی برای صنعت سینما بشود/ نقش اجتماعی سینما خیلی جدی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: به نظر من سال ۹۹ برای صنعت سرگرمی، سال انهدام است زیرا نه فقط درگیر تعطیلی هستیم بلکه چشم‌اندازی روشن یا حتی قابل تحلیل هم وجود ندارد. حتی حالا که نیمه فروردین هستیم، نمی‌توانیم درباره وضعیت اواخر این ماه صحبت کنیم. به طور کلی در سال ۱۳۹۹ شمسی – ۲۰۲۰ میلادی، چیزی به اسم سرگرمی وجود نخواهد داشت و موضوعیتی هم نخواهد داشت.

نوروزی بیان کرد: با اتفاقات کرونا، عملا ۶۰ درصد سینماها ورشکسته شده‌اند زیرا اکران نوروزی فقط اکران یک ماه نبود، بلکه ذخیره سالانه سینماداران محسوب می‌شد. در بعضی مواقعِ سال مانند ماه رمضان و ماه محرم، فروش سینما بسیار پایین است به علاوه این که سینماها دو شیفت نیرو لازم و هزینه‌های جاری فراوانی نیز دارند.

مدیر سینما آزادی درباره وضعیت سینماها پس از پایان همه‌گیری ویروس کرونا اظهار کرد: ما در کشورمان صنعت نیم‌بند سینما را داریم که با همه ایرادات و مشکلات به بخشی از جامعه سرویس‌دهی می‌کرده است. این سرویس‌دهی برای روزگار بعد از کرونا بسیار حیاتی است و اگر دچار اختلال کارکردی شود، با مشکلات عجیب‌وغریبی مواجه خواهیم شد.

وی اضافه کرد: باید تدبیر کلانی برای این شرایط و پس از آن وجود داشته باشد تا این هنر-صنعت نابود نشود، زیرا چیزی جای سینما را پر نمی‌کند.

نوروزی در پایان درباره احتمال کاهش قیمت بلیت به عنوان یک راهکار گفت: اکثر سینماداران به نیم‌بها شدن بلیت سینما در روزهای غیر از آخر هفته راضی هستند. سه‌شنبه‌ها که بلیت نیم‌بها است آمار مراجعه مخاطبان نشان می دهد که مخاطب سینما کم نیست. به هر حال این پیشنهاد ما است که قیمت بلیت در طول هفته، به جز آخر هفته نیم‌بها شود.

منبع: خبرگزاری صبا

نوشته پیشنهاد نیم‌بها شدن بلیت سینما غیر از آخر هفته‌ها/ هشدار نسبت به ادامه حیات صنعت سرگرمی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.