پرونده‌ای که هیچگاه وضعیت آن مشخص نشد

در ابتدای این نشست سیدمهدی دزفولی در سخنانی در ارتباط با چگونگی ساخت این اثر گفت: این مستند در سال ۹۳ براساس دغدغه حاصل از مطالعه مصاحبه‌هایی که در ارتباط با ماجرای سقوط هواپیمای سی۱۳۰ در من به وجود آمده بود، آغاز شد. ما به سراغ چهره‌های مختلفی رفتیم و موفق شدیم که از آن‌ها گفتگو بگیریم ولی در زمینه اسناد و آرشیو با وجود مراجعه یک ساله به ارتش متاسفانه نتوانستیم از این طریق به نتیجه خاصی دست پیدا کنیم.

وی افزود: ما در مجموع توانستیم با ۵ یا ۶ نفر از افراد مطلع از این پرونده از جمله خلبان و گروه پروازی حاضر در آن سانحه که خدا رو شکر، سلامت مانده بودند، گفتگو کردیم اما نتوانستیم با برخی از چهره‌های کلیدی ارتش در آن دوره که در حال حاضر هم مسئولیت دارند، گفتگو کنیم. این در شرایطی است که این پرونده برخلاف بسیاری از پرونده‌های این‌چنینی که در نهایت به یک نتیجه مشخص می‌رسد، هیچگاه درباره آن نه گزارشی رسمی منتشر شد و نه پرونده‌ای درباره آن در دسترس است.

قسمت دوم «معمای سی-۱۳۰» در راه است

دزفولی با اشاره به بازخوردهای مهمی که پخش این مستند در سال گذشته در پی داشته، اظهار کرد: پس از پخش این مستند در سال گذشته، بازخوردهایی از افرادی گرفته شده که به نوعی به این پرونده در ارتباط بودند و ما پیش از این به روایت‌های آن‌ها از این واقعه دسترسی نداشتیم. به همین خاطر تصمیم گرفتیم تا قسمت دوم این مستند را امسال کلید بزنیم تا بتوانیم با روایت‌های جدیدتری از این کار آشنا بشویم.

وی ادامه داد: ممکن است برخی از بخش‌های قسمت اول این مستند برای مخاطبان ناقص باشد و یا شبهاتی داشته باشد و سعی ما بر این است که در قسمت دوم این نقاط را پوش بدهیم. برای مثال برخی از خانواده‌های شهدای این حادثه مثل خانواده شهید فکوری، به دلیل شبهاتی که در ارتباط با این حادثه وجود داشت، در ابتدا نسبت به ساخت این مستند خوش‌بین نبودند و حاضر به مصاحبه نبودند اما زمانی که بازخوردها را دیدند و متوجه شدند که قرار است تا به شکل جدی به موضوع پرداخته شود، علاقمند شدند که مصاحبه کنند.

بازخوانی حضور نفوذی‌ها در نیروهای مسلح در سال‌های ابتدایی انقلاب

دزفولی با اشاره به اهمیت پرداختن به چنین سوژه‌هایی بیان کرد: بسیاری از ما می‌پرسیدند که چرا به سراغ این سوژه رفتیم. در حالی که بحث حضور نفوذی‌ها در ارتش و نیروهای مسلح در سال‌های ابتدایی انقلاب که در این مستند بازخوانی می‌شود، موضوع مهمی است. از سوی دیگر فراز و نشیبی که در دوره جنگ به خصوص در سال‌های ابتدایی آن به واسطه این سانحه و شهادت چندتن از فرماندهان شاخص نظامی کشور رخ داد، یک نقطه مغفول واقع شده از تاریخ جنگ تحمیلی است که به نظرم باید به آن پرداخته می‌شد.

وی خاطرنشان کرد: ما تا به حال اثری را ندیدم که در ارتباط با مسئله نفوذ در نیروهای مسلح در سال‌های ابتدایی انقلاب ساخته شده باشد و ما سعی کردیم در این اثر یک بازخوانی کلی از این موضوع مهم داشته باشیم که امیدوارم ادامه‌دار شود و ما بتوانیم تحقیق و پژوهشمان در این زمینه را تکمیل کنیم.

گلایه فرزند شهید نامجو از نامشخص ماندن وضعیت پرونده سقوط سی-۱۳۰

در ادامه این برنامه سیدناصر نامجو فرزند بزرگتر شهید سیدموسی نامجو وزیر اسبق دفاع جمهوری اسلامی ایران که در حادثه سقوط پرواز سی-۱۳۰ نیروی هوایی ارتش ایران در سال ۱۳۶۰ همراه با تعدادی از فرماندهان نظامی دیگر به شهادت رسیده بود، در سخنانی با تقدیر از کارگردان اثر برای انتخاب این سوژه، اظهار کرد: به نظرم یکی از نکات مثبت این مستند مراجعه و استفاده آقای دزفولی از نظرات افراد مختلف است که شاید در حال حاضر در طیف‌های مختلف سیاسی جای بگیرند.

فرزند شهید نامجو در ادامه با ذکر خاطراتی از زندگی شهید نامجو و سختی‌های حضور او به عنوان وزیر دفاع در سال‌های ابتدایی جنگ تحمیلی گفت: متاسفانه به بسیاری از این موضوعات پرداخته نشده است و هنوز هم برای ما سوال است که چرا ماجرای پرونده سقوط این هواپیما برای رسیدن به نتیجه‌ای مشخص، پیگیری نشد.

همچنین سیدمهدی نامجو دیگر فرزند شهید نامجو نیز در این مراسم در سخنانی گفت: این واقعه یک تکه از پازل اتفاقات دهه ۶۰ است که در تاریخ ایران نقش مهمی داشته است که تاکنون در مستندی به آن پرداخته نشده بود و این اتفاق ارزشمندی است.

وی نیز با ذکر خاطراتی از حضور موثر شهید نامجو در سال‌های ابتدایی جنگ از حضور ایشان به همراه گروهی از دانشجویان دانشگاه افسری در دفاع مقدماتی از شهر خرمشهر گفت. واقعه‌ای که به گفته‌ او در میان دیگر وقایع جنگ کمتر به آن اشاره می‌شود.

ضرورت پرداخت هنری به وقایع مهم تاریخ انقلاب اسلامی

در ادامه محمدتقی فهیم منتقد سینما در سخنانی با اشاره به لزوم پرداخت هنری به وقایع مهم تاریخ انقلاب برای ماندگارتر شدن این اتفاقات در ذهن مخاطب، گفت: بعید می‌دانم در هیچ جای دنیا تاریخ چهل ساله یک کشور تا این اندازه فراز و فرود داشته باشد؛ موقعیت‌هایی که می‌تواند دستمایه‌های ساخت آثاری جذاب در سینمای ایران شود. ولی متاسفانه این اتفاق نمی‌افتد، ولی باز هم در این میان باید از مستندسازان تقدیر کرد که به سراغ چنین موضوعاتی می‌روند که سینمای ما از آن غافل است.

وی افزود: بسیاری می‌گویند این اتفاقات کمتر برای مردم بیان می‌شود ولی من خلاف این نظر را دارم و معتقدم که دلیل ماندگار نشدن برخی از موضوعات در حافظه تاریخی مردم، بی‌توجهی به هنر و بیان نشدن این موضوعات در قالب یک اثر هنری است. چرا که آنجایی یک موضوع در حافظه تاریخی ثبت می‌شود که در فرم هنری ارائه شود؛ برای همین هم هست که در این زمینه از سینما انتظارات زیادی وجود دارد.

«معمای سی-۱۳۰» به سوالات مخاطبش پاسخ نمی‌دهد!

فهیم با اشاره به موضوع مهمی که در این اثر برای اولین بار به آن پرداخته شده است، اظهار کرد: مستندساز در این اثر به سراغ چند سوژه رفته است که مهمترین آن‌ها بحث خود هواپیما است. به همین خاطر تیتراژ ابتدایی کار که موسیقی تاثیرگذاری هم روی آن گذاشته شده، ارزشمند و اثرگذار شده است.

وی افزود: اما فیلم خیلی زود وارد بحث نفوذ در نیروهای مسلح می‌شود، هر چند که این موضوع اهمیت بالایی دارد ولی نباید تبدیل به سوژه محوری و اصلی فیلم می‌شد، چرا که سوژه اصلی این مستند باید واقعه سقوط هواپیما باشد. مخاطبی که تشنه شنیدن اطلاعاتی تازه در ارتباط با این پرونده است، نمی‌تواند در این اثر به پاسخ بسیاری از سوالاتش درباره این ماجرا دست پیدا کند.

این منتقد سینما خاطرنشان کرد: با این همه فیلم ریتم و ضرب‌آهنگ خوبی برخوردار است که به نسبت بسیاری از آثار گفتگو محوری که در حال حاضر در سینمای مستند ما تولید می‌شود، ارزشمندتر است. هر چند که بهتر بود برای مثال فیلمساز برخی از گفتگوهایش را از چهره‌های حاضر در این حادثه در همان محل سقوط هواپیما می‌گرفت که هم جذابیت بصری کار بالاتر می‌رفت و هم جنبه مستند بودن کار قوت می‌گرفت.

تک‌مضراب‌هایی شاخص که «معمای سی-۱۳۰» را متفاوت می‌کند

در ادامه این نشست سیدبشیر حسینی استاد دانشگاه و کارشناس رسانه در سخنانی در ارتباط با این اثر گفت: به نظر من در این اثر با وجود نقاط ضعفی که همچون همه آثار ممکن است در آن وجود داشته باشد، تک مضراب‌هایی ارزشمند و کم‌نظیری وجود دارد که یکی از مهمترین آن‌ها اشاره به بحث نفوذ از زبان چهره‌های شاخص نهضت آزادی است.

وی افزود: اما نکته‌ای که در این میان باید به آن اشاره کرد این است که اگر پیش از این و برای مخاطبان دهه ۵۰ و ۶۰ از موضوعاتی همچون نفوذ صحبت می‌کردیم و مخاطب با آن ارتباط می‌گرفت، در دوره فعلی و با مخاطب دهه ۷۰ و ۸۰ که درگیر فرامتن‌هایی تازه شده است، باید به هوشمندی به مراتب بیشتر به تولید محتوا در ارتباط با این موضوعات پرداخت.

لزوم مقابله جدی با روایت‌های نادرست رسانه‌های بیگانه از تاریخ انقلاب

این کارشناس رسانه ادامه داد: خطی که در چند سال گذشته بسیاری از رسانه‌های بیگانه به سراغ آن رفته‌اند، تخریب کلیت جریان انقلاب با اسم نفوذ است. خطی که پیش‌بینی ما برای ادامه آن به ویژه در ایام دهه فجر، پرحجم‌تر شدن آن توسط رسانه‌ها بیگانه است که اگر در مواجهه با آن نتوانیم در روایت‌های خودمان صریح‌تر و پیش‌دستانه‌تر به موضوعات بپردازیم، در این موضوع از آن‌ها شکست خواهیم خورد.

حسینی با بیان ضرورت به نتیجه رساندن پرونده‌های مهم تاریخ انقلاب اظهار کرد: ما در چهل سالگی انقلاب نیاز داریم که خودمان روایت بحران‌ها و وقایع مهم انقلاب را داشته باشیم و برای نسل جدید بازگو کنیم؛ به همین خاطر هم هست که من آثاری همچون «معمای سی-۱۳۰» که شجاعانه به این قبیل موضوعات می‌پردازند را می‌پسندم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: البته که امیدواریم این موضوعات و پرونده‌ها چه در واقعیت و چه در عرصه مستند به یک سرانجام مشخص برسد و ناتمام باقی نماند. چرا که بسیاری از اتفاقات مهم تاریخ انقلاب هنوز به شکل پرونده‌هایی ناتمام و نامشخص باقی مانده است. اتفاقی که متاسفانه این روزها در ارتباط با برخی از پرونده‌های دیگر نیز در حال تکرار است.

نوشته لزوم مقابله جدی با روایت‌های نادرست رسانه‌های بیگانه از تاریخ انقلاب/ قسمت دوم «معمای سی-۱۳۰» در راه است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«چراغ‌های ناتمام» با تهیه‌کنندگی مجتبی امینی و مجید اسماعیلی ساخته شده است و در آن بازیگرانی چون مجید صالحی، شقایق فراهانی، حسین مهری، الهام نامی، حسین ملکی، علیرضا استادی و داریوش ارجمند به ایفای نقش پرداختند.

جلسه نمایش و نقد و بررسی این اثر در برنامه «سینما روایت» روز یکشنبه ۱ مهرماه ، ساعت ۱۷:۳۰ با حضور مصطفی سلطانی کارگردان اثر و سیدمحمد حسینی منتقد سینما در مجموعه فرهنگی-هنری اسوه واقع در خیابان انقلاب، نبش خیابان بهار جنوبی برگزار می‌شود.

گفتنی است شرکت در این مراسم برای عموم مخاطبان آزاد و رایگان است.

نوشته فیلم سینمایی «چراغ‌های ناتمام» در سینماروایت روی پرده می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«به وقت شام» بهترین گزینه برای نمایندگی سینمای ملی ایران در اسکار

محمدتقی فهیم منتقد سینما در ابتدای این نشست با اشاره به موضوع ذائقه‌سازی در سینمای ایران گفت: متاسفانه در طی این سال آن‌قدر فیلم‌های اجتماعی بدون قهرمان و قصه‌های جذاب در سینمای ایران تولید شده است که به نوعی ذائقه مخاطبان را تغییر داده است و وقتی مخاطبان با فیلمی همچون به وقت شام که به معنی واقعی کلمه «سینما» است، روبرو می‌شود، شگفت‌زده می‌شود.

فهیم در ادامه صبحت‌های خود به بحث انتخاب نماینده سینمای ایران در اسکار اشاره کرد و گفت: به نظرم امسال یک چالش جدی در بحث انتخاب نماینده سینمای ایران برای حضور در اسکار هست. من یکی از منتقدین ترکیب هیئت انتخاب نماینده سینمای ایران هستم که در طی این سال‌ها معمولا به سراغ گزینه‌هایی رفته که بیشتر به سینمای شکست خورده اروپای شرقی شبیه است تا سینمای قهرمان‌پروری که باید مطلوب سینمای ایران باشد.

وی افزود: من فکر می‌کنم امسال اگر هیئت انتخاب کمی از محافظه‌کاری فاصله بگیرد و وارد یک حیطه دیگر از انتخاب فیلم برای اسکار بشود، به نظرم می‌آید «به وقت شام» می‌تواند به عنوان نماینده سینمای ایران برای اسکار انتخاب ‌شود. امیدوارم این هیئت امسال در انتخاب خود کمی هم به سینمای ملی ایران فکر کند، نه به مسائل سیاسی و دغدغه‌های فردی تا در انتخاب خود به این فیلم مهربانانه‌تر نگاه کند.

سینمای ایران جسارت انتخاب «به وقت شام» را ندارد!

در ادامه این نشست محمد خزاعی تهیه‌کننده فیلم سینمایی «به وقت شام» در سخنانی با اشاره به صحبت‌های فهیم در ارتباط با انتخاب «به وقت شام» برای نمایندگی سینمای ایران در اسکار اظهار کرد: با همه احترامی که برای اعضای هیئت نماینده سینمای ایران در اسکار قائل هستم، به نظرم سینمای ایران چنین جسارتی ندارد که بخواهد فیلم «به وقت شام» را به عنوان نماینده خود انتخاب کند.

وی افزود: این حرف را از آن جهت می‌گویم که شما اگر به نماینده‌های چند سال اخیر سینمای ایران نگاه کنید، کمتر می‌بینید ما به سراغ مضامینی رفته باشیم که ایدئولوژیک باشند و دغدغه‌های ملی داشته باشند بلکه بیشتر فیلم‌های اجتماعی برای این انتخاب مورد توجه قرار گرفته است.

شگفت‌زدگی مخاطب سوری و عراقی از مواجهه با فیلم حاتمی‌کیا

خزاعی همچنین با اشاره به اکران‌های اخیر فیلم «به وقت شام» در سینماهای سوریه و عراق گفت: اکران این فیلم در سینماهای کشورهای عراق و سوریه و برخی از شهرهای آن‌ها که سینما نداشتند، با استقبال بالای مردم این دو کشور روبرو شد و بسیاری از آن‌ها با دیدن این فیلم شگفت زده شده بودند و بسیاری از خانواده‌های شهدا در این دو کشور به این موضوع اذعان می‌کردند که «به وقت شام» کامل‌ترین فیلمی است که تا به حال در ارتباط با این موضوع تولید شده است.

خزاعی با بیان اینکه فیلم «به وقت شام» از سه جهت در سینمای ایران حائز اهمیت است، اظهار کرد: اولین موضوع بحث نگاه سینمای ایران به مسائل منطقه است که پیش از این از آن غفلت شده بود در حالی که ما چند سال است که خواسته یا نخواسته درگیر این جنگ هستیم. شاید حتی تعداد تولیدات سینمایی برخی از کشورهای اروپایی در ارتباط با موضوع داعش از ما بیشتر باشد، البته آن‌ها از زاویه نگاه خودشان به بهره‌برداری از این موضوع می‌پردازند.

سختی‌های ساخت «به وقت شام»

وی افزود: در کنار نگاه استراتژیک این فیلم، بحث پروداکشن آن نیز اهمیت دارد. در شرایطی که آثار سینمای ایران بیشتر محدود به فیلم‌های آپارتمانی شده است، تولید چنین فیلم‌هایی سختی‌های زیادی دارد. علیرغم آن که خیلی‌ها تصور می‌کنند برای این فیلم آقای حاتمی‌کیا همه امکانات فراهم بوده، اما اصلا شرایط به این شکل نبود. برای مثال اگر ارتش پای کار این فیلم نمی‌آمد شاید ما با امکانات سپاه نمی‌توانستیم این فیلم را تمام کنیم.

خزاعی خاطرنشان کرد: بحث دیگر ارتقای استانداردهای سینمای ایران با «به وقت شام» است. ساخت این فیلم نشان داد که در سینمای ایران قابلیت ساخت فیلم‌های با استاندارد بالا جهت نمایش در سینمای سایر کشورها وجود دارد.

سوژه‌ای که اولین بار با «به وقت شام» مورد توجه قرار گرفت

محمد شلتوکی کارشناس مسائل دفاعی نیز در سخنانی با اشاره به اهمیت سوژه فیلم «به وقت شام» گفت: به نظرم این فیلم بیشتر از آن جهت حائز اهمیت است که به موضوعی پرداخت که در طی چند سالی که مسئله داعش به وجود آمد، کمتر به آن توجه شد و آن هم بحث پشتیبانی هوایی نیروهای مدافع حرم بود. چرا که سایر مسائل مربوط به مدافعان حرم بیشتر در جامعه مورد بحث قرار گرفته ولی بحث ایجاد پل هوایی میان تهران و دمشق آن هم در شرایط حساس و ویژه جنگی کشور سوریه مسئله مهمی است که در این فیلم برای اولین بار به آن پرداخته شده است.

وی افزود: پرداختن به این موضوع در فیلم «به وقت شام» توانست بخشی از این شرایط سخت و ویژه را برای مردم به تصویر بکشد. واقعا این شجاعت و جسارت خلبان‌های ایرانی بود که توانستند این کار را بدون وقفه در این سال‌ها ادامه بدهند و به جرئت می‌توان بگویم حتی یک شب هم نبود که چنین پروازهایی از جانب خلبان‌های ایرانی در این مناطق جنگ‌زده اتفاق نیفتد.

دقت ویژه سازندگان به وقت شام در توجه به مسائل تخصصی پرواز هواپیماها

شلتوکی با اشاره به تاثیر مثبت حضور مشاوران متخصص در حوزه بحث‌های مربوط به پرواز هواپیماها در کنار سازندگان به وقت شام، اظهار کرد: این اثر اولین فیلمی بود که چه در حوزه آثار داستانی و چه در حوزه آثار مستند، بحث‌های فنی و تخصصی مربوط به پرواز هواپیماها را به شکل دقیق و موبه مو رعایت کرده بود و به نظرم تیم مشاوران خوبی در این حوزه در کنار تیم تولید اثر حضور داشته است که باعث ارتقای کیفی اثر شده است.

وی ادامه داد: برای نمونه با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از فیلم در ایران ضبط شده است، من در مورد فرودگاهی که هواپیما در آن فرود می‌آمد دقت کردم که المانی از فرودگاه‌های ایران نداشته باشد و متوجه شدم که دوستان با انتخاب فرودگاه دمشق که به لحاظ شرایط شباهت بسیار بالایی به فرودگاه دمشق دارد، توانسته‌اند این فضا را به خوبی بازسای کنند.

تک سکانس‌های شاهکار سینمای حاتمی‌کیا در «به وقت شام» تبدیل به یک فیلم کامل شده است

در ادامه این نشت محمدتقی فهیم در سخنانی اظهار کرد: «به وقت شام» کارنامه ابراهیم حاتمی‌کیا را تقویت می‌کند و تبحر حاتمی‌کیا در خلق درامی که در آن شاهد کنار هم قرار گرفتن افرادی با نگرش‌های مختلف هستیم را در این اثر نیز می‌بریم. قصه گفتن در سینما سخت‌ترین کار است، کاری که حاتمی‌کیا در این فیلم توانسته به خوبی و با حفظ المان‌های سینمایی اثر از عهده آن برآید.

وی افزود: درواقع بخش بزرگی از دیپلماسی ایران در ماجرای سوریه به شکل نمادین در این فیلم به صورت تصویری درآمده است. عظمت حضور ایران در منطقه، شجاعت، مقاومت، مبارزه، شهادت و همه این مسائلی که در طی این سال‌ها در رسانه‌ها می‌دیدیم در این فیلم تبدیل به یک نمایش جذاب و مهیج شده است.

فهیم خاطرنشان کرد: تک سکانس‌های شاهکار سینمای حاتمی‌کیا در «به وقت شام» تبدیل به یک فیلم کامل می‌شود. سکانس‌هایی مثل رقص گلوله در «آژانس شیشه‌ای»، سقوط هلی‌کوپتر در «چ»، تونل در «بادیگارد» شاهکارهایی هستند که حاتمی‌کیا پس از تجربه آن‌ها حالا در «به وقت شام» توانسته به حد اعلای سینمای خود برسد به شکلی که می‌توان گفت «به وقت شام» تبدیل به یک شگفتی برای مخاطب شده است.

انتخاب بازیگر پاشنه آشیل «به وقت شام»

فهیم همچنین با اشاره به برخی از نقاط ضعف این فیلم گفت: به نظر من بزرگترین مشکل «به وقت شام» در انتخاب بازیگران آن است. درواقع کاراکترها مشکل زیادی ندارند اما بازیگران آن تبدیل به پاشنه آشیل فیلم به وقت شام شده است. بازیگرها نتوانستند کاراکترها را جان ببخشند. به ویژه هادی حجازی‌فر که برای نقشش اصلا مناسب نبوده است.

نکات مثبت به وقت شام از نگاه مقام معظم رهبری

خزاعی تهیه‌کننده به وقت شام در ادامه این نشست به خاطره حضور عوامل این فیلم در دیداری با مقام معظم رهبری اشاره و گفت: ما وقتی خدمت ایشان رسیده بودیم، سه نکته را در ارتباط با فیلم فرمودند که جالب بود. ایشان فرمودند مگر انتظار ما از یک فیلم غیر از این است که داستان داشته باشد و از ساختاری خوبی برخوردار باشد و در عین حال مضمون خوبی را منتقل کند؟ و فرمودند که همه این نکات در این فیلم وجود دارد.

خزاعی افزود: به وقت شام به موضوعی پرداخته که شاید گروهی از مخاطبان آن را دوست نداشته باشند ولی واقعیت آن است که این فیلم به دنبال نمایش نگاه انسان‌دوستانه مردم ایران به مردم سایر کشورها از جمله سوریه است. البته این فیلم در لایه زیرین خود به تحلیل جامعه سوریه و جریانات مختلف اجتماعی و سیاسی این کشور پرداخته است.

لازم به ذکر است با توجه به فرارسیدن ایام عزاداری سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، جلسه بعدی «سینما روایت» بعد از دهه اول ماه محرم و در روز ۱ مهر برگزار می‌شود.

نوشته سختی‌های ساخت «به وقت شام»/ شگفت‌زدگی مخاطبان سوری و عراقی از مواجهه با فیلم حاتمی‌کیا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مسئله بانکداری اسلامی باید در حوزه‌های علمیه حل شود

در ابتدای این برنامه صادق زارع نویسنده و کارگردان مستند «ربانک» با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری در ارتباط با اینکه مسئله مشکلات موجود در سیستم بانکی باید در حوزه‌های علمیه حل بشود، گفت: رهبری چند سال پیش در پاسخ به سوالی فرمودند مسئله بانکداری اسلامی باید در حوزه‌های علمیه حل بشود و بسیاری از علما هم در ارتباط با ربا در سیستم بانکی کشور هشدار داده‌اند، ولی متاسفانه کسی به این موضوع توجه چندانی نمی‌کند.

زارع در ادامه در ارتباط با چگونگی شکل‌گیری ایده ساخت این اثر اظهار کرد: «ربانک» در ظاهر یک مستند اقتصادی ولی در باطن یک مستند اقتصادی و اجتماعی است. چرا که بحث‌های اقتصادی مطرح شده در این اثر به نوعی ارتباط مستقیمی با جامعه دارد. همین دووجهی بودن سوژه در کنار دغدغه‌ای که در ارتباط با ساخت مستدی پیرامون مسئله ربا در سیستم بانکی کشور داشتم، زمینه ساخت این اثر شد.

وی افزود: بحث دلار و جنگ‌های ارزی از جمله موضوعاتی بود که ما دوست داشتیم در این مستند به آن بپردازیم ولی به علت طولانی شدن زمان مستند اجماع همه آن‌ها در یک مستند امکان‌پذیر نبود.

ماهیت فعالیت بانک‌ها از اساس بر مبنای ربا است

دکتر حسین صمصامی استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی دیگر سخنران این مراسم بود که در سخنانی در ارتباط با ربا در سیستم بانکداری کشور و تاثیر آن در شرایط فعلی جامعه گفت: موضوع بانک در دنیا و در ایران یکی از مسائلی است که با تمام ابعاد معیشت زندگی انسان سروکار دارد و این آثار شدیدی بر رفتار اقتصادی و جامعه دارد. واقعیت آن است که ماهیت فعالیت بانک‌ از اساس بر مبنای ربا است و با ربا عجین شده است.

وی افزود: اشتباهی که محققین اقتصاد اسلامی در این زمینه انجام دادند این بود که می‌خواستند با حذف ربا از بانکداری تجاری غربی آن را اسلامی کنند. درواقع ما قانونی را به اسم بانکداری بدون ربا ایجاد کردیم و آن را سوار بر بانکی کردیم که از اساس ماهیت آن را نمی‌دانستیم. بعد پس از گذشت بیش از ۳۰ سال به جایی رسیدیم که علمای ما نسبت به ربوی بودن بانک‌ها اعتراض می‌کنند.

صمصمامی خاطرنشان کرد: قوانین زیادی برای موضوع وضع شد و بخشنامه‌های بسیاری هم در ارتباط با این موضوع نوشته شده، حتی همین الان یکی از قوانینی یکه مجلس در حال بررسی آن است، اصلاح قانون بانکداری جمهوری اسلامی ایران است ولی متاسفانه هیچکدام از آن‌ها هنوز نتوانسته موثر واقع شود.

بخش عمده نقدینگی جامعه در اختیار ۵ درصد از مردم!

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه تاثیر ساخت آثار فرهنگی و هنری همچون مستند «ربانک» بر تغییر این شرایط چیست، اظهار کرد: به نظرم یکی از مسیرهایی که می‌تواند در زمینه تبدیل دغدغه‌های این حوزه به مطالبه عمومی موثر باشد، فیلم و رسانه است. چرا که این ابزار ظرفیت آن را دارند که این قبیل موضوعات را تبدیل به یک مطالبه عمومی از سوی جامعه کنند.

وی افزود: ما در جامعه زندگی می‌کنیم که حجم نقدینگی آن به ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد که عمده آن‌ها در این بانک‌ها خلق شده است. این در حالی است که ۱۲۰۰ هزار میلیارد تومان آن سپرده‌های مدت‌دار است که سود سالانه ۲۰ درصد به آن تعلق می‌گیرد و اتفاقا ۹۵ درصد از این رقم فقط در اختیار ۵ درصد از جامعه امروز ماست و در هر سال فقط از طریق سود بانک‌ها، ۲۴۰ هزار میلیارد تومان عاید آن‌ها می‌شود.

بزرگترین عامل مشکلات فعلی اقتصاد سیستم بانکی است

صمصامی در ادامه با اشاره به اینکه برای درک بهتر شدت بزرگی این اعداد باید آن‌ها را با مصادیقی از مصارف عمومی بودجه‌های دولتی مقایسه کرد، گفت: مجموع یارانه‌ای که دولت هر سال به همه مردم می‌دهد ۴۰ هزار میلیارد تومان است. ۲۴۰ هزار میلیارد تومان، یعنی ۶ برابر یارانه کل یک سال همه مردم و این فقط رقمی است که از سود بانک‌ها عاید آن ۵ درصد می‌شود.

وی افزود: طرح هدفمندی یارانه‌ها با این هدف آغاز شد که عدالت در توزیع یارانه‌های دولتی در جامعه ایجاد شود، اما به نوعی با این کار قیمت‌ها برای همه اقشار جامعه بالا برده شد در حالی که به هر نفر فقط ۴۵ هزار تومان تعلق می‌گرفت. اما ۵ درصد جامعه هستند که هر سال حساب‌هایشان فقط از طریق سود بانک‌ها ۲۴۰ هزار میلیارد تومان شارژ می‌شود و این اصلا قابل مقایسه با آن عدد یارانه دولتی نیست.

صمصامی خاطر نشان کرد: موضوعی که باعث می‌شود این وضعیت هر سال بدتر و بدتر شود و فاصله طبقاتی در جامعه بیشتر شود، سیستم بانکی است. همین اتفاقاتی که اخیرا در بازار سکه و ارز افتاد هم نتیجه همین سیستم بانکی است چرا که شما فکر می‌کنید چه کسانی هستند که قدرت خرید تعداد بالایی سکه و ارز را دارند؟ این پول‌ها به غیر از سیستم بانکی از کجا می‌تواند تامین شود؟!

نقش مهم سینما و رسانه در ایجاد روحیه مطالبه‌گری در مردم

این استاد دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به اینکه سیستم بانکداری ربوی در غرب نیز وجود دارد، گفت: هر چند که سیستم بانکداری در غرب نیز ربوی است ولی مسئله آن است که آن‌ها یک سیستم شفاف برای نظارت بر چرخه بانکداری خود دارند و مکانیزم‌های مالیاتی اجازه نمی‌دهند که اختلاف طبقاتی به این شدت در جامعه گسترش پیدا کند.

وی افزود: این در حالی است که سیستم مالیاتی کشور ما با معایب بسیاری روبرو است و نتیجه آن این می‌شود که نه دولت، نه مجلس و نه بانک مرکزی قدرت اصلاح این وضعیت را پیدا نمی‌کند چون در این سیستم بدون شفافیت، پول با قدرت خود همه کار می‌شود. در این شرایط است که به نظرم رسانه در ایجاد روحیه مطالبه‌گری از جانب مردم نقش پیدا می‌کند و به نظرم کاری که سازندگان این مستند انجام دادند، قدم ارزشمند و مهمی است.

جبران کم‌کاری‌های سینمای داستانی در عرصه مستند

محمدتقی فهیم منتقد سینما نیز در سخنانی با تشکر از سازندگان این مستند برای پرداختن به سوژه‌ای که دغدغه اقشار فردوست جامعه است، اظهار کرد: خوشبختانه سینمای مستند ما در طی این سال‌ها جهشی خوبی داشته و آن چیزی که سینمای بلند داستانی ما از آن غفلت می‌کند را سینمای مستند در حال جبران آن است.

وی افزود: اما نکته‌ای که وجود دارد این است که مستندساز پیش از ساخت یک اثر در ابتدا باید مشخص کند که این مستند را برای چه مخاطبی می‌سازد. به نظرم این سوالی است که باید سازندگان این اثر نیز به آن پاسخ بدهند که این مستند را برای چه مخاطبی تولید کرده‌اند؟ اگر این مستند برای مخاطب عام تولید شده باید تمرکز آن بر بخشی که به مطالبات مردمی جنبه عینی و علنی می‌بخشد، بیشتر باشد.

«ربانک» در تعیین مخاطب خود سردرگم است

فهیم خاطرنشان کرد: این مستند از بعد پژوهشی دارای متن و پژوهش قابل قبولی است اما وقتی این متن پژوهشی قرار است در قالبی تصویری ریخته شود باید به مختصات آن قالب توجه شود. یعنی اگر برای سینما و پرده بزرگ ساخته می‌شود یک شرایطی دارد، اگر برای پخش در رسانه تلویزیون ساخته می‌شود، ویژگی‌های دیگری دارد. بنابراین مستند «ربانک» یکی در زمینه تعیین مخاطب خود و یکی در زمینه انتخاب گونه و قالب خود سردرگم است.

این منتقد سینما در ادامه اظهار کرد: امروز دیگر مستندسازی با تصاویر آرشیوی صرف، نمی‌تواند نظر مخاطبان را به خود جلب کند. بلکه مخاطب امروز، بیشتر به دنبال آن چیزی است که به یک موضوع عینیت می‌بخشد و توجه به همین موضوع است که باعث می‌شود مستند ماندگار شود. یعنی مستندساز باید آنچه که محققین به صورت پژوهش گردآوری کرده‌اند را با یک طرح درست تبدیل به یک درام تصویری و دیدنی برای مخاطب خود کند.

فهیم همچنین با اشاره به تقارن زمانی نمایش این فیلم با هفته بانکداری اسلامی گفت: یکی از جنبه‌های مهم هر مستندی این است که در زمان خودش به نمایش برسد. به ویژه آن که معمولا مستندهای تولید شده در داخل کشور به دلایل مختلفی نمی‌توانند در بازه زمانی خود و در آن زمانی که می‌توانند موثر باشند، فرصت نمایش پیدا کنند. ولی این مستند در هفته بانکداری اسلامی و درست در زمانی پخش می‌شود که بخشی از مردم اسیر معضل ربا در سیستم بانکی شده‌اند.

نوشته بزرگترین عامل مشکلات فعلی اقتصاد سیستم بانکی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

حتی یک کپی شناسنامه از کشمیری موجود نیست!

در ابتدای این نشست جواد موگویی کارگردان مستند «نفوذی» در ارتباط با دلیل تصمیمش بر استفاده از شیوه مستندبازسازی در ساخت این اثر گفت: در مورد سوژه این مستند یعنی مسعود کشمیری اطلاعات آرشیوی بسیار کمی وجود دارد به شکلی که از او فقط دوعکس ۳ در ۴ در آرشیوها وجود دارد که یکی که مربوط به قبل از انقلاب و یکی هم مربوط به بعد از انقلاب است و حتی از او یک کپی شناسنامه هم در میان اسناد موجود وجود ندارد و طبیعتا ما نمی‌توانستیم صرفا با همین دو عکس درباره او یک مستند بسازیم.

وی افزود: نکته دیگر اینکه ما می‌خواستیم ابعاد مختلف شخصیت این فرد از جمله پیچیدگی و ریاکاری او را نشان دهیم و در این شرایط ناچار بودیم که به سراغ روش «بازسازی صحنه» برویم و البته درباره شباهت فرمی آن به ماجرای نیمروز هم باید بگویم که وقتی فرم یک کار خوب است، چرا دیگران نباید از آن استفاده کنند؟

«نفوذی» مخاطبش را به جمع‌بندی نمی‌رساند

در ادامه این نشست عباس سلیمی‌نمین کارشناس تاریخی که به عنوان منتقد در این برنامه حضور پیدا کرده بود، در ارتباط با این اثر گفت: به نظرم یکی از جدی‌ترین انتقاداتی که می‌توان به این اثر وارد دانست این است که وقتی شما وارد ساخت یک اثر مستند می‌‌شوید، باید بتوانید مخاطب را به یک جمع‌بندی برسانید و این مستند متاسفانه دارای تناقضات زیادی است.

وی در ادامه اظهار داشت: این در حالی است که مستند باید بتواند مخاطب را به یک جمع‌بندی قوی برساند. این فقط درباره اختلاف روایت‌های جزئی نیست؛ چرا که مثلا آقای شیخ‌عطار در این مستند ادعا می‌کند که سازمان منافقین آن‌قدر نیروی نفوذی داشت که اصلا خودش هم نمی‌دانست که مسعود کشمیری نیروی نفوذی بوده است!

سلیمی‌نمین با گلایه از اینکه کارگردان اثر باید برای روایت اتفاقات به سراغ منابع معتبرتری می‌رفت، خاطرنشان کرد: مثلا آقای شیخ‌عطار را به جز عده بسیار محدودی از مخاطبان، کسی نمی‌شناسد و این نوع مسائل در اثر و روایت‌هایی متناقضی که از افراد مختلف در ارتباط با یک موضوع گرفته شده، فراوان است.

مستندساز قاضی نیست

پس از این سخنان جواد موگویی نویسنده و کارگردان مستند «نفوذی» در پاسخ به انتقادات طرح شده از سوی منتقد برنامه به این مستند، اظهار کرد: باید بگویم که من هم قبول دارم که این مستند به مخاطبان خود جمع‌بندی ارائه نمی‌کند و دلیل آن هم این است که من قاضی نیستم! ما داریم درباره پرونده‌ای صحبت می‌کنیم که نزدیک چهل سال پیش اتفاق افتاده و هنوز هم بلاتکلیف است پس چطور انتظار دارید من به عنوان مستندساز بتوانم آن را به یک جمع‌بندی برسانم؟

وی افزود: من به عنوان یک مستندساز فقط می‌توانم بگویم که این روایت دو طرف این ماجراست و نمی‌توانستم حکمی در این زمینه صادر کنم. من به عنوان مستندساز می‌توانم ابهامات را بگویم و یک سری سوال هم برای مخاطب خود ایجاد کنم. البته من ادعایی ندارم که بی‌طرف هستم ولی به نظرم مستندساز باید منصف باشد. به خاطر همین انصاف هم است که ما سعی کردیم حرف هر دو طرف ماجرا در این مستند روایت کنیم و این به معنای تناقض نیست.

وجود روحیه پاسخگو نبودن در برخی از مسئولان

موگویی همچنین در پاسخ به این انتقاد که چرا به سراغ منابع‌ معتبرتری برای روایت این اتفاقات نرفته است، عنوان کرد: من به سراغ چهره‌هایی چون بهزاد نبوی، موسوی خوئینی‌ها و خسرو تهرانی که همه از متهمین این پرونده هستند، رفتم؛ ولی هیچکدام حاضر نیستند که در ارتباط با این موضوع صحبت کنند و این دیگر ایراد من به عنوان مستندساز نیست بلکه ایراد از وجود روحیه‌ای در بعضی از مسئولین کشور ماست که هیچگاه حاضر به پاسخگویی نیستند.

موگویی در ادامه با بیان اینکه اساسا این پرونده به واسطه تناقض‌های بسیاری که داشته، هیچوقت به نتیجه نرسیده، اظهار کرد: باور کنید به قدری روایت‌های متفاوت در ارتباط با کشمیری وجود دارد که خود من هم نمی‌دانم که مثلا کشمیری نماینده رکن دوم ارتش در شورای عالی امنیت ملی بود یا نماینده نخست‌وزیری! یعنی می‌خواهم بگویم که پرداختن به چنین سوژه‌ای بعد از چهل سال محدودیت‌های بسیاری دارد و نمی‌توان به راحتی به همه اطلاعات مربوط به چنین سوژه‌هایی دست پیدا کرد.

مستند سوم کشمیری هم در راه است

وی خاطرنشان کرد: ما پیش از این یک مستند دیگر هم در ارتباط با پرونده انفجار نخست‌وزیری و نقش کشمیری در آن ساخته بودیم که با اسم «پرونده ناتمام» منتشر شد و به امید خدا یک مستند سومی هم قرار است در ارتباط با کشمیری بسازیم که در آن توضیح خواهیم داد که کشمیری بعد از اتفاقات نخست‌وزیری و فرار از این در طی این سال‌ها چه می‌کرده و دچار چه سرنوشتی شده است.

گلایه از کم‌کاری سینماگران و مستندسازان در پرداخت به زندگی شهیدان رجایی و باهنر

این تاریخ‌پژوه و مستندساز کشورمان همچنین در ادامه با گلایه از کم‌کاری صورت گرفته در زمینه ساخت آثاری سینمایی و مستند در ارتباط با شهادت شهید رجایی و باهنر اظهار کرد: در حالی که ده‌ها فیلم در ارتباط کشته شدن جان.اف‌.کندی رئیس جمهور آمریکا ساخته شده ما فقط دو اثر در ارتباط با ماجرای شهادت شهیدان رجایی و باهنر تولید کردیم.

وی افزود: در این شرایط چگونه انتظار دارید که با این سواد تاریخی پایینی که در میان طیف گسترده‌ای از جامعه ایرانی وجود دارد که گروهی حتی نمی‌دانند که شهید باهنر نخست‌وزیر بود یا شهید رجایی، یک مستندساز بتواند به همه ابعاد پیچیده این پرونده بپردازد و به همه سوالات آن پاسخ بدهد؟

بیش از اندازه بزرگ نشان دادن سازمان منافقین درست نیست

در ادامه این برنامه عباس سلیمی‌نمین با بیان اینکه همچنان که سازمان منافقین در میان نیروهای انقلابی نیروی نفوذی داشت این ماجرا به شکل عکس هم وجود داشت، گفت: روایت یکی از راویان مستند یعنی آقای شیخ‌عطار خلاف این موضوع است و به نظرم این روایت متناقض منجر به بیش از اندازه بزرگ نشان دادن سازمان منافقین برای مخاطبان می‌شود و این از مظلومیت‌های انقلاب اسلامی است.

نگاه انسانی انقلاب اسلامی به توابین

وی افزود: برخلاف آنچه که امروز بسیاری در ارتباط با سخت‌گیری با سازمان منافقین به جمهوری اسلامی نسبت می‌دهند، اصلا فضا به این شکل نبود. اتفاقا انتقاد من به این مستند این است که وقتی شما می‌خواهید به این موضوع بپردازید، نباید این‌گونه نشان دهید که منافقین خیلی زیرک بودند و توانستند نیروهای نفوذی خود را با زیرکی تا رده‌های بالا برسانند؛ بلکه این به خاطر آن بود که امثال شهید رجایی نگاهی انسانی داشتند و به توابین از سازمان مجاهدین خلق، اعتماد می‌کردند.

سلیمی‌نمین خاطرنشان کرد: این اتفاقا بحثی است که باید امروز هم به آن پرداخت که آیا آنچه که در ابتدای انقلاب اسلامی صورت گرفت که ما به راحتی توابین را پذیرفتیم، دور از عقل بود یا انسانیت انقلاب اسلامی را نشان می‌دهد؟ درست است که منافقین از این موضوع سواستفاده کردند اما ما امروز باید این را به جوانان خودمان منتقل کنیم که انقلاب اسلامی تا این اندازه به انسان‌ها احترام می‌گذاشت حتی با اینکه می‌دانست ممکن است عده‌ای از این رفتار سواستفاده کنند.

بخشی از هدف «نفوذی» آسیب‌شناسی امنیتی دهه ۶۰ است

موگویی در ادامه سخنان سلیمی‌نمین اظهار کرد: من هم به معتقدم رفتار انقلاب اسلامی با توابین رفتاری انسانی و ارزشمند بوده ولی بخشی از هدف ما ساخت چنین مستندی، آسیب‌شناسی امنیتی دهه ۶۰ هم بوده است. همچنان که ما در دهه ۹۰ هم شاهد نفوذ جاسوسان در برخی از جایگاه‌های حساس کشور بودیم که خبرهای آن در چند سال گذشته منتشر شده است.

لازم به ذکر است مستند «نفوذی» تازه‌ترین ساخته جواد موگویی مستندساز و تاریخ‌پژوه کشورمان است که روایتگر گوشه‌ای از زندگی «مسعود کشمیری» عامل ترور شهیدان رجایی و باهنر است. این مستند با تهیه‌کنندگی گروه مستند روایت فتح تولید شده است.

نوشته سلیمی‌نمین: «نفوذی» مخاطبش را به جمع‌بندی نمی‌رساند/ موگویی: مستندساز قاضی نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مسعود کشمیری از جمله نیروهای سازمان منافقین بود که با نفوذ در دستگاه‌های اجرایی کشور زمینه‌ساز بمب‌گذاری در دفتر نخست‌وزیری جمهوری اسلامی ایران در ۸ شهریور ۱۳۶۰ و شهادت شهیدان رجایی و باهنر شد و مستند «نفوذی» به بازخوانی بخش‌هایی از زندگی این فرد پرداخته است.

جلسه نمایش و نقد و بررسی این مستند در برنامه سینما روایت روز یکشنبه ۴ شهریور ماه، ساعت ۱۸ با حضور عباس سلیمی‌نمین مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران و جواد موگویی نویسنده و کارگردان اثر، در مجموعه فرهنگی-هنری اسوه واقع در خیابان انقلاب، نبش خیابان بهار جنوبی برگزار می‌شود.

گفتنی است شرکت در این مراسم برای عموم مخاطبان آزاد و رایگان است.

نوشته «نفوذی» به «سینماروایت» رسید/ روایتی از عامل ترور شهیدان رجایی و باهنر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

آیین رونمایی از کتاب زندگینامه و خاطرات این شهید گرانقدر با عنوان «کعبه بوی بهشت می‌دهد» که از تازه‌ترین آثار انتشارات روایت فتح است در کنار رونمایی از مستند «رویای مرجان» ساخته محسن اسلام‌زاده که با سرمایه‌گذاری سازمان بسیج مستضعفین تولید شده، قرار است این هفته در برنامه «سینما روایت» انجام شود.

این برنامه روز یکشنبه ۲۸ مرداد ماه، ساعت ۱۷:۳۰ با حضور جمعی از مسئولین و خانواده شهید نازقلیچی، نویسنده کتاب زندگینامه شهید و محسن اسلام‌زاده کارگردان مستند «رویای مرجان» در مجموعه فرهنگی-هنری اسوه واقع در خیابان انقلاب، نبش خیابان بهار جنوبی برگزار می‌شود.

گفتنی است شرکت در این مراسم برای عموم مخاطبان آزاد و رایگان است.

نوشته رونمایی از مستند و کتاب شهید فاجعه منا در «سینماروایت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

روایت «جشن دلتنگی» خالی از جسارت است

محمدامین نوروزی منتقد سینما در این نشست با اشاره به فضای طراحی شده در قصه این فیلم که حاصل روایت چهار قصه متفاوت در کنار یکدیگر است، گفت: به نظرم این نوع از روایت قصه خالی از جسارت است و بهتر بود که فیلمساز قصه خود را بر مبنای یک یا دو نفر از این شخصیت‌ها مثل کاراکتر محسن کیایی و دختر والیبالیستی که به او علاقمند شده پیش می‌برد تا مانع از پراکنده‌گویی در روایت قصه اثر می‌شد و نمای کامل‌تری از شخصیت‌ها به مخاطب ارائه می‌شد.

وی افزود: تصوری که من نسبت به قصه اثر پیش از دیدن آن در جشنواره فجر سال گذشته داشتم این بود که قصه آن در ارتباط با همان جوان جنجالی اینستاگرام است که تصاویری از خودش را همراه با دختران مختلف منتشر کرده بود. شخصیت‌هایی که در طی این سال‌ها از طریق فضای مجازی مثل اینستاگرام به شهرت رسیده‌اند، از جمله سوژه‌هایی هستند که سینمای ما تاکنون به سراغ آن‌ها نرفته در حالی این افراد کاراکتر خاص خود را دارند و این فیلم می‌توانست فرصتی برای ارائه جزئیاتی بیشتر از جهان و طرز فکر این افراد باشد.

تناقض شدید میان رسانه‌های رسمی و غیررسمی کشور 

نوروزی در ادامه با اشاره به تفاوت فضاهای رسانه‌ای داخل کشور که شامل دو بخش رسمی و غیررسمی می‌شود، اظهار کرد: واقعیت این است که تفاوت فاحشی در میان رسانه‌های رسمی و غیررسمی در داخل کشور وجود دارد به شکلی که مثلا در اینستاگرام فضا به شکلی است که شما تصور می‌کنید اوضاع کشور خیلی آشفته و بهم ریخته است این در حالی است که در شما در رسانه‌های می‌بینید که فضا اصلا به این شکل نیست.

وی اضافه کرد: این یک تناقضی است در میان این دو فضا وجود دارد و برخی از اهالی سینما که از دوستان بنده هستند به قدری از این فضای مجازی متاثر هستند که برای وقوع برای برخی از اتفاقات روزشمار گذاشتند! به نظرم تفاوت بین دنیای واقعی و فضای مجازی به قدری زیاد است که می‌تواند یک بستر خوب برای ساخت آثاری باشد که چیزهایی متفاوت از آنچه مخاطب در زندگی واقعی خود می‌بیند به او نشان داده شود.

درگیری سینمای ایران با رئالیسم دلزده تکراری

این منتقد سینما با اشاره به تکرار دائمی برخی از سوژه‌ها در آثار سینمایی و حتی تلویزیونی گفت: یکی از مشکلاتی که سینمای ما درگیر آن است، رئالیسم دلزده‌ای است که دائما به سراغ تکرار سوژه‌هایی می‌رود که پیش از این، آن‌ها را شنیده‌ یا دیده‌ایم. در این فیلم نیز به نوعی همین اتفاق تکرار شده است.

نوروزی اضافه کرد: این در حالی است که بسیاری از چهره‌های به شهرت رسیده اینستاگرامی در کنار شهرتی که در میان مردم دارند، گاهی برای تولید فیلم‌های خود دست به سخیف‌ترین کارها می‌زنند که پرداختن به چرایی این موضوع می‌توانست سوژه فیلمساز باشد تا هر کدام از شخصیت‌های نمایش داده شده در فیلم از آن حالت تک بعدی خود خارج شوند.

«جشن دلتنگی» حاصل دغدغه شخصی است

علی قائم‌مقامی تهیه‌کننده جشن دلتنگی در ابتدا این نشست گفت: قاعده این بود که آقای آذربایجانی در این نشست حضور پیدا میکرد چون من خیلی اهل مصاحبه نیستم اما چون متاسفانه ایشان ایران نیستن من به احترام جمع حاضر آمدم. وی با اشاره به اینکه خود ارتباط چندانی با فضای مجازی ندارد ولی به دلیل علاقه به سوژه فیلمنامه، تهیه‌کنندگی آن را پذیرفته است، گفت: زمانی که آقای آذربایجانی فیلمنامه این اثر را برای من آوردند، من سوژه آن را دوست داشتم. ما در ابتدا به سراغ این رفتیم که بتوانیم از وام و یا مشارکت نهادهایی مثل فارابی برویم ولی هیچکدام پای کار نیامدند و این فیلم با سرمایه شخصی ساخته شد.

وی افزود: من بسیاری از این چهره‌های اینستاگرامی از جمله همان جوان جنجالی اینستاگرامی که در این نشست به آن اشاره شد را نمی‌شناسم ولی در زمان اکران این فیلم بسیاری گفتند که این فیلم قصه اوست در حالی که این‌گونه نبود و ساخت این فیلم حاصل یک دغدغه شخصی در ارتباط با فضای مجازی بود.

قائم‌مقامی خاطرنشان کرد: ما ادعایی نداریم که اثر بسیار خوبی ساختیم اما این اثر اپیزودیک، تجربه جدیدی بود که چهار قشر از جامعه ایران را به تصویر بکشد که درگیر فضای مجازی هستند و این دغدغه شخصی من و آقای آذربایجانی بود که به سراغ ساخت چنین فیلمی رفتیم.

چرا جشن دلتنگی در گیشه موفق نبود؟

این تهیه‌کننده سینما با اشاره به دلایل عدم موفقیت «جشن دلتنگی» در اکران عمومی گفت: اکران این فیلم از دو هفته قبل آغاز ماه رمضان و همزمان با برخی از فیلم‌های پرفروش شروع شد که این بر فروش فیلم تاثیر داشت. علاوه بر آن، کم لطفی‌هایی نیز در زمان اکران برای اختصاص سانس در سینماها نسبت به این فیلم صورت گرفت که توضیج دادن کامل ماحرا در این زمینه دیگر فایده ای ندارد.

وی افزود: در این فیلم گروه بسیار خوبی چه در زمینه فنی و چه در زمینه بازیگری دور هم جمع شده بودند که فکر می‌کنم عواملی که در این فیلم کار کردند در مجموع ۱۳ سیمرغ داشتند! از علیرضا زرین دست . مهرداد میرکیانی و بقیه . اما حتما من اشتباهاتی داشتم که این فیلم فروش کمی داشت. واقعا سخت است که بخش خصوصی بخواهد بدون حمایت دولتی، وام و بدون اسپانسر و صرفا از جیب خودش بخواهد به اصطلاح فیلم فرهنگی بسازد.

قائم مقامی اضافه کرد: زمانی که فیلمنامه این اثر را به فارابی ارائه کردم، بعد از چند ماه گفتند که مشارکت می‌کنیم، بعد گفتند خودمان وام می‌دهیم و بعد هم گفتند ۲۰۰ میلیون وام را از طریق صندوق اعتباری هنر و با قید گذاشتن سند می‌دهیم که در آخر آن هم ندادند!

فیلم‌های اپیزودیک عموما در سینمای ایران شکست می‌خورند

در ادامه نشست نوروزی با بیان اینکه اصولا اغلب فیلم‌های اپیزودیکی که در سینمای ایران ساخته می‌شوند، با شکست مواجهه می‌شوند، اظهار کرد: عموما فیلم‌هایی که به دنبال یک تجربه هنری جدید هستند و یا چشم امید چندانی به فروش ندارند به سراغ قصه‌های اپیزودیک می‌روند چون ما نمونه‌های شکست خورده در این زمینه کم نداریم که مثلا فیلم‌هایی مثل «دعوت» حاتمی‌کیا و «هیهات» نیز از جمله نمونه‌های همین موضوع هستند.

وی اضافه کرد: من فکر می‌کنم در این فیلم اگر فیلمساز سعی می‌کرد تا در کنار روایت موازی قصه هر اپیزود، به نوعی آن‌ها را در نقطه‌ای بهم می‌رساند تا تعلیق و کشش قصه برای مخاطب بیشتر می‌شد و بدون شک در فروش بیشتر اثر نیز اثر داشت. درواقع وقتی اثری در مرحله تولید نمی‌تواند از جاذبه‌های سینمایی کمک بگیرد، نمی‌توان انتظار داشت که در مرحله پس از تولید بتواند این موضوع را خیلی جبران کند.

سینما می‌تواند مسیر آینده فضای مجازی را به مدیران نشان دهد

نوروزی با اشاره به اهمیت پرداختن به سوژه‌های این چنینی در سینما و تلویزیون گفت: واقعیت آن است که در شرایط فعلی حاکمیت در مواجهه با فضای مجازی نتوانسته خوب عمل کند و سینما و تلویزیون می‌توانند حقیقت این فضا را به مدیران ما نشان دهند تا به ابعاد مختلف این شرایط جدید آشنا شوند.

وی افزود: به نظر من از این جهت سینماگران باید جلودار باشند و مسیر آینده در این فضا را نشان دهند. البته این فیلم تا حدودی در این زمینه موفق بوده است ولی بهتر بود کارگردان با جسارت بیشتری به این موضوع می‌پرداخت. در کنار این فیلم در نهایت نمی‌تواند به مخاطب بگوید که ما باید چه نسبتی با فضای مجازی داشته باشیم که این هم یکی دیگر از ضعف‌های آن است

سینما باید کم‌کاری رسانه‌های رسمی را جبران کند

نوروزی همچنین با اشاره مجدد به تناقض‌های میان رسانه‌های رسمی و غیررسمی کشور گفت: ما در فضای رسانه‌های رسمی به دلایل مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی محدودیت‌های داریم که در فضای رسانه‌های غیررسمی این‌گونه نیست و اتفاقا این روزها این فضای غیررسمی مخاطبان بسیاری هم دارد.

وی اضافه کرد: این درست همان‌جایی است که سینما باید برای به تصویر کشیدن آن و پرکردن جای خالی رسانه‌های رسمی وارد عمل شود. یعنی سینما می‌تواند در این زمینه مکمل رسانه‌های رسمی باشد. اتفاقی که در هالیوود نیز به وقوع می‌پیوندد. یعنی شما در آنجا به جای دیدن انبوهی از ملودرام‌های ملال‌آور که در سینمای ما وجود دارد، سینمایی پر از هیجان و قهرمان را می‌بینید که روایت‌هایی تازه از آنچه که مردم نمی‌توانند ببیند را به آن‌ها ارائه می‌کند.

گلایه قائم‌مقامی از عدم حمایت آذربایجانی از فیلم خودش!

قائم‌مقامی در این بخش از نشست با گلایه از نبود پوریا آذربایجانی کارگردان «جشن دلتنگی» در مرحله اکران این اثر گفت: آقای آذربایجانی که این روزها در خارج از کشور هستند، چه در زمان اکران فیلم و چه حالا که فیلم قرار است از چند روز دیگر وارد شبکه نمایش خانگی شود، در کنار اثرشان نبودند. در حالی که تهیه‌کننده و کارگردان حکم پدر و مادر فیلم را دارند و نبود آن‌ها در کنار اثر بدون شک به آن لطمه می‌زند.

وی افزود: من در زمان اکران «جشن دلتنگی»، کارگردان‌هایی را می‌دیدم که برای گرفتن سانس‌های بیشتر مدام به دفاتر پخش فیلم خودشان می‌رفتند؛ این در حالی است که من از فردای اتمام جشنواره فیلم فجر سال گذشته تا به امروز از ایشان خبری ندارم و اصلا نمی‌دانم در حال حاضر کدام کشور هستند!

حمایت از ساخت فیلم‌هایی مثل جشن دلتنگی وظیفه فارابی است

قائم مقامی در پایان صحبت‌های خود با اشاره به اینکه اساسا پرداختن به چنین سوژه‌هایی فرهنگی از وظایف بنیاد فارابی است، اظهار کرد: حمایت از ساخت این قبیل فیلم‌های فرهنگی برعهده فارابی است. فارابی فقط از تعداد محدودی از سینماگران حمایت می‌کند که آن‌ها حتما خاص هستند!

نوشته سینما باید کم‌کاری رسانه‌های رسمی را جبران کند/ گلایه قائم‌مقامی از عدم حمایت کارگردان از فیلم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم سال گذشته در بخش مسابقه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر حضور پیدا کرد و در آن بازیگرانی چون بابک حمیدیان، محسن کیایی، بهنام تشکر، مینا ساداتی، پانته‌آ پناهی‌‌ها، ساغر قناعت و پریوش نظریه به ایفای نقش پرداختند.

جلسه نمایش و نقد و بررسی این اثر در برنامه «سینما روایت» روز یکشنبه ۲۱ مرداد ماه، ساعت ۱۷:۳۰ با حضور علی قائم مقامی تهیه‌کننده اثر و محمدامین نوروزی منتقد سینما در مجموعه فرهنگی-هنری اسوه واقع در خیابان انقلاب، نبش خیابان بهار جنوبی برگزار می‌شود.

گفتنی است شرکت در این مراسم برای عموم مخاطبان آزاد و رایگان است.

نوشته فیلم سینمایی «جشن دلتنگی» در سینماروایت این هفته روی پرده می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ادوارد چگونه متولد شد؟

در ابتدای این نشست محمدباقر شاهین کارگردان مستند «ادوارد» درباره چگونگی آشنایی با سوژه این مستند گفت: من اولین بار «ادوارد» را در یکی از برنامه‌های شبکه بی‌بی‌سی دیدم و صحبت‌های او درباره زندگی‌اش در آن برنامه برای من جذاب بود؛ تا اینکه من در سال ۲۰۱۵ برای یکی از آثارم به جشنواره برلین دعوت شدم و در آن سفر محل زندگی ادوارد را پیدا کردم ولی احساس کردم برای پرداختن به سوژه او باید ارتباط بیشتری با او بگیرم، به همین خاطر بعد از دو سفر دیگر به اروپا و ملاقات با «ادوارد»، در اواسط سال ۲۰۱۶ ساخت این اثر آغاز شد.

کمرنگ بودن نقش پژوهش در مستند «ادوارد»

عباس سلیمی‌نمین مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران در ادامه این نشست با تقدیر از محمدباقر شاهین برای ساخت این اثر و پرداختن به بخشی از تاریخ معاصر، در ارتباط با مستند «ادوارد» گفت: اما نکته‌ای که درباره این مستند می‌خواهم بگویم آن است که این سوژه دارای ظرفیت چندانی برای پرداختن به همه ابعاد سازمان منافقین نیست. نکته دیگری که در ارتباط با این اثر با آن مواجه هستیم، کمرنگ بودن نقش پژوهش در آن است. یعنی انتظار می‌رفت که سازندگان با مطالعه در این حوزه، در اثر خود علاوه بر روایت سرگذشت زندگی شخصی ادوارد، اطلاعاتی درباره سازمان منافقین نیز ارائه می‌کردند و از این طریق سازندگان می‌توانستند به آنچه که از ساخت این اثر به دنبال آن بودند، نزدیک‌تر شوند.

سلیمی‌نمین در ادامه گفت: اما مسئله دیگر در ارتباط با ادوارد آن است که این فرد خود از جمله چهره‌های بسیار رده پایین سازمان منافقین بوده که ارتباط بسیار سطحی با سازمان داشته است. این در حالی است که در سازمان منافقین افرادی حضور داشتند که حتی تا ۱۰ سال در سلول انفرادی نگه داشته می‌شدند تا تاثیر آن‌ها بر سایر نیروهای سازمان تا حد ممکن کم شود. مثال‌های زیادی از این موارد وجود دارد ولی مسئله این است که آیا ادوارد می‌تواند به عنوان دریچه‌ای برای شناخت پدیده پیچیده‌ای چون مجاهدین خلق باشد؟

اوج خشونت منافقین در مواجهه با چهره‌های جدا شده

سلیمی‌نمین در ادامه صحبت‌های خود با اشاره به ابعاد مختلفی که سازمان منافقین داشته و لزوم شناخت این ابعاد اظهار کرد: کتاب‌های مختلفی در ارتباط با سازمان منافقین از سوی افراد جدا شده از این سازمان در خارج از کشور منتشر شده است که با خواندن آن شما می‌توانید به ابعاد مختلف این سازمان و اوج معایب ضدانسانی این سازمان پی ببرید. سازمانی که انسان‌ها را از درون تهی می‌کند و البته ادوارد هم در این مستند بخشی از این موضوعات را بازگو می‌کند ولی نکته این است که او اساسا فرد مهمی در سازمان منافقین نبوده به همین خاطر پس از جدایی نیز مورد توجه افراد رده بالای سازمان قرار نمی‌گیرد؛ اما اگر شما همین رفتار را با رفتاری که سازمان منافقین پس از جدایی علی زرکش کرد، مقایسه کنید، متوجه اوج خشونت این سازمان می‌شوید.

ادوارد درباره منافقین نیست

محمدتقی فهیم منتقد سینما دیگر چهره‌ای بود که در ادامه این نشست به نقد و بررسی مستند ادوارد پرداخت. فهیم با اشاره به پیچیده بودن موضوع منافقین گفت: ما با تشکیلات مخوفی روبرو هستیم که آسیب‌های بسیاری را به جوانان این مملکت وارد کرده است و نمی‌توان از یک اثر انتظار داشت که به همه ابعاد این سازمان بپردازد. من باید به این نکته نیز اشاره کنم که به نظرم اساسا این فیلم در ارتباط با سازمان منافقین نیست. البته باید بگویم متاسفانه این‌گونه نیست، چرا که هر جای دیگری در دنیا اگر با چنین تشکیلاتی طرف بودند که چند هزار نفر از مردم یک کشور را ترور کرده بودند، بدون شک آثار متعددی برای معرفی ماهیت واقعی آن‌ها تولید می‌شد.

«برای دخترم سمیه» هنوز بهترین مستند درباره منافقین است

فهیم در ادامه با اشاره به آثاری که در این سال‌ها در ارتباط با منافقین در سینمای ایران تولید شده است، اظهار کرد: متاسفانه آثاری که در همین چند سال اخیر هم در ارتباط با سازمان منافقین تولید شده نیز اغلب آثار اثر ضعیفی بودند که نتوانسته بودند در رویکرد دراماتیک خود قوی ظاهر شوند. در حوزه مستند نیز وضعیت به همین شکل است و اگر بخواهیم بهترین اثر تولید شده در این حوزه درباره سازمان منافقین را انتخاب کنیم، باید به مستند «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه» اشاره کنیم.

این منتقد پیشکسوت سینما در ادامه خاطر نشان کرد: به نظر من این مستند در گونه پرتره ساخته شده و در این گونه توانسته از عهده کار خود برآید. یعنی این فیلم اساسا در ارتباط با منافقین نیست بلکه پرتره‌ای در ارتباط با یک جوان بلندپرواز است که در زندگی خود دچار فراز و نشیب‌هایی می‌شود. در این شرایط، کار مستندساز برای اینکه بتواند او را در چارچوب مورد نظر خود قرار دهد و به لایه‌های درونی سوژه خود نزدیک شود، خیلی سخت است.

«ادوارد» یک پرتره جذاب است

وی با اشاره به همنظر بودن خود با سلیمی‌نمین درباره ضعف پژوهش در این اثر گفت: این پاشنه آشیل عرصه مستندسازی کشورمان در این مستند نیز وجود دارد و من نیز در این زمینه با آقای سلیمی‌نمین همنظر هستم. البته فیلمساز در بخش فرمی، هوشمندی‌هایی را به خرج داده است. فیلمساز توانسته در این اثر با تصاویری لاغر و یک سوژه‌ تقریبا معمولی اثری را بسازد که مخاطب را سرگرم کند و این کار ساده‌ای نیست. چون در گونه پرتره اصولا ساخت مستندی که بتواند مخاطب را سرگرم کند و برای او جذاب باشد، کار بسیار سختی است ولی شاهین با هوشمندی توانسته با استفاده از عوامل مختلف از جمله موسیقی، این کار را انجام دهد.

مستندساز نتوانسته به سوژه‌اش جهت دهد

سلیمی‌نمین در ادامه این نشست با اشاره به اینکه این سوژه می‌تواتند برای نسل امروز جذاب باشد، گفت: ما در دورانی زندگی می‌کنیم که اگر بخواهیم حجم بالایی از اطلاعات سیاسی را در یک اثر هنری به جوانانمان منتقل کنیم، قبول نمی‌کنند و به اصطلاح پس می‌زنند و من فکر می‌کنم نوع ورود به این قضیه خوب است و استفاده از موضوعاتی مثل موسیقی و یا آوازخواندن شخصیت اصلی که در فیلم شاهد آن هستیم، کمی می‌تواند فضای ناشی از سیاسی شدن موضوع را تلطیف کند اما مشکل این است که مستندساز نمی‌تواند به این سوژه خوب، جهت‌دهی کند تا از طریق این سوژه انتقال پیام را انجام دهد.

برخی از جریانات داخلی به دنبال تطهیر چهره منافقین هستند

این کارشناس تاریخ با اشاره به تلاش‌های اخیر برخی از جریانات داخلی برای تطهیر چهره سازمان منافقین گفت: دلیل تاکید من بر این موضوع این است که در چند سال اخیر جریاناتی در داخل کشور تلاش می‌کنند تا جنایت‌های سازمان مجاهدین را تطهیر کنند و این سازمان را مظلوم نشان دهند. این مسئله قابل تاملی است. لذا شما می‌بینید غربی‌ها با همکاری اسرائیل همزمان با نشست اخیر سازمان مجاهدین در پاریس، به دنبال حرکتی تازه برای تطهیر این سازمان بودند.

وی افزود: من در این مدت اخیر مقالاتی را در برخی از مجلات داخلی دیدم که می‌خواهند آرام آرام سازمان منافقین را تبرئه کنند و آن‌ها را افرادی نشان دهد که از سرناچاری دست به سلاح بردند در حالی که همه مقالات نوشته شده توسط اعضای بردیه از مجاهیدن خلق در خارج از کشور نشان می‌دهد که مجاهدین خلق از ابتدای پیروزی انقلاب اعضای خود را به طرف ایجاد تنفر از انقلاب اسلامی سوق می‌دهد تا روزی آن‌ها را مجبور کند که علیه این نظام، اسلحه به دست بگیرند.

مستندساز سیاسی نیستم

محمدباقر شاهین کارگردان این اثر در ادامه برنامه در پاسخ به نقدهای مطرح شده به مستند «ادوارد» گفت: من با سوژه‌ای طرف بودم که حتی یک فریم آرشیوی از او موجود نبود و من باید روایتی از ۵۲ سال زندگی این فرد را بدون حتی یک فریم آرشیو روایت می‌کردم. این بزرگترین چالشی بود که من با آن روبرو بودم که بتوانم همه ابعاد شخصیتی او را آن‌گونه که مدنظر بودم، به تصویر بکشم. من نمی‌خواهم ارزش مستندهای سیاسی را پایین بیاورم ولی من مستندساز سیاسی نیستم و ادعایی هم ندارم که فیلم من در ارتباط با مجاهدین خلق است بلکه ارتباط سوژه با مجاهدین خلق تنها بخشی از مستند من است.

از زاویه انسانی به ادوارد نگاه کردیم نه سیاسی

وی با اشاره به این نقد که ادوارد نقش مهمی در سازمان منافقین نداشته نیز اظهار کرد: شما در هر اداره‌ای که وارد شوید، می‌توانید این نکته را ببینید که ممکن است آبدارچی یک اداره از مشاور رئیس آن مجموعه، اشراف بیشتری نسبت به شرایط و ویژگی‌های آن اداره داشته باشد و این سوژه را نیز می‌توان از همین زاویه نگاه کرد. اما به طور کلی بیشتر تلاش ما بر این بوده تا در این اثر به جای داشتن نگاهی سیاسی، با نگاهی انسانی به بررسی این سوژه بپردازم؛ هر چند که من برای افزایش شناختم در ارتباط با منافقین، بیش از ۱۵ کتاب در ارتباط با آن‌ها خواندم و چند صدساعت از برنامه‌ها و سخنرانی‌های آن‌ها را دیدم.

او در ادامه خاطرنشان کرد: من دوست دارم برای نسل جوان که خودم نیز جزئی از آن‌ها هستم، فیلم بسازم. با همین نگاه و شناختی که از نسل خودم دارم سعی کردم به نحوی قصه ادوارد را روایت کنم که نسل جوان بتواند بیشتر به شخصیت او نزدیک شود. علاوه بر این قرار نیست که ما همه سوالات مخاطب که شاید در یک سریال ۵۰ قسمتی هم نمی‌شود به آن پاسخ داد در یک مستند ۷۰دقیقه‌ای پاسخ دهیم بلکه همه تلاش ما بر این بود که برای مخاطبی که از سازمان مجاهدین خلق اطلاعی ندارد، سوال ایجاد کنیم.

نوشته «ادوارد» یک مستند پرتره جذاب است/ مخاطب «ادوارد» نسل جدیدی است که منافقین را نمی‌شناسد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مستند روایت زندگی شخصی به نام «ادوارد» است که سال ۵۹ یعنی اوایل جنگ و در حالی که مشغول دفاع از کشور بوده است، اسیر می‌شود و ۹ سال از عمر خود را در زندان های عراق سپری می‌کند. او در مدت اسارت فشارهای زیادی را متحمل می شود. ادوارد در همین اثنا و در حالی که از سوی همه فراموش شده بود به سازمان مجاهدین خلق می پیوندد و حدود ۱۲ سال هم به لحاظ ایدئولوژی و تفکر اسیر منافقین می شود. ماجرای زندگی و رهایی او از دست منافقین در مستند «ادوارد» روایت می‌شود.

جلسه نمایش و نقد و بررسی این مستند در برنامه سینما روایت روز یکشنبه ۷ مرداد ماه، ساعت ۱۸ با حضور عباس سلیمی‌نمین مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران، محمدتقی فهیم منتقد سینما و محمدباقر شاهین کارگردان اثر، در مجموعه فرهنگی-هنری اسوه واقع در خیابان انقلاب، نبش خیابان بهار جنوبی برگزار می‌شود. گفتنی است شرکت در این مراسم برای عموم مخاطبان آزاد و رایگان است.

نوشته مستند «ادوارد» به «سینماروایت» می‌آید/ روایت جدایی یک ارمنی از سازمان منافقین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدا رسول شادمانی ضمن ارائه توضیحاتی درباره فیلم که از تولیدات سال ۱۳۸۹ سینمای ایران است، به دلیل انتخاب آن برای این برنامه اشاره کرد و گفت: آنچه موجب انتخاب فیلم سینمایی «ندارها» برای سینماروایت شد موضوع فیلم است که به فاصله طبقاتی در جامعه و مصائب و عواقب ناشی از آن می پردازد و به نظر رسید با توجه به قرار گرفتن در فضای انتخابات ریاست جمهوری که اساساً یکی از مهمترین دغدغه های نامزدها ارائه برنامه شان در خصوص رفع معظلات اقتصادی و اجتماعی است، بررسی این فیلم می تواند مناسب برای طرح برخی مسائل در این حوزه باشد.

محمدرضا عرب، تهیه کننده و کارگردان فیلم ندارها، ضمن ابراز همدردی با خانواده های داغدار حادثه معدن استان گلستان و اعلام یک دقیقه سکوت به احترام جان باختگان و ذکر صلوات، با وضعیت پخش این فیلم بحث را آغاز کرد و گفت: ندارها در سال ۸۹ فیلمبرداری شد، سال ۹۰ اکران شد و سال ۹۱ ویدئو نمایش خانگی آن ارائه شد. اما متاسفانه همزمان با ارائه نسخه نمایش خانگی، قاچاق آن هم در فضای مجازی و هم کف خیابان ها آغاز شد و شبکه های ماهواره ای نیز فیلم را سرقت کرده و پخش کردند. صدا و سیمای جمهوری اسلامی هم لطف کرد و بدون اینکه این فیلم را بخرد آن را  تکه تکه کرد و از آن آنونس، تیتراژ و کلیپ ساختند و برای برنامه های خودشان استفاده کردند و تمام فیلم از رادیو پخش گردید!!

آنچه به جایی نرسد فریاد است !!

وی از این وضعیت به عنوان سرانجام تراژیک فیلم سینمایی ندارها یاد کرد و تصریح کرد: پیگیری های زیادی کردم اما به نتیجه ای نرسید، بنابراین پیشنهاد می کنم دوستان هم صنف من برای موارد مشابه به چند جا مراجعه نکنند! شورای نظارت صدا و سیما، کمیسیون فرهنگی مجلس و سازمان بازرسی کل کشور  و اگر حق تان خورده شده اجازه بدهید بخورند چون احقاق حق در این جامعه بی معنی است. هرچه که با صدای آهسته احقاق حق کردیم به نتیجه ای نرسیدم و اساساً آنچه به جایی نرسد فریاد است !!

سینمای ایران در شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی به تاراج رفته است و کسی جوابگو نیست؟

این کارگردان سینمای ایران خاطر نشان کرد: دو سال طول کشید تا صدا و سیما پذیرفت نسبت به فیلم ندارها تخلف کرده است. متاسفانه کسی نیست از حقوق شهروندی ما دفاع کند. کسی نیست از تاراج رفتن سینمای ایران در شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی جلوگیری کند. میلیاردها تومان سرمایه سینمای ایران در شبکه های ماهواره ای و شبکه های مجازی به تارج می رود و کسی جوابگو نیست؟

محمدرضا عرب ادامه داد: سرانجام در سال ۹۴ سازمان صدا و سیما پذیرفت مبلغ ۳۰ میلیون تومان بابت فیلم پرداخت کند، برایم جای سوال داشت که چرا اینقدر کم و ناچیز که بهانه دیگری آوردند که حضور خانم هانیه توسلی در آن زمان در تلویزیون ممنوع تصویر بوده است و  فیلم در آرشیو تلویزیون می ماند و آن مبلغ ناچیز هم علیرغم توافقنامه پرداخت نشده است . جالب اینکه در همان زمان، فیلم سینمایی خط ویژه با بازی خانم توسلی خریداری و از تلویزیون پخش می شود!! این مساله مصداق بارز حق الناس است. آقای علی عسگری ریاست محترم سازمان صدا و سیما، شما که متشرع و متعهد هستید به حق الناس توجه کنید!

یکی از نقاط برجسته انقلاب اسلامی، توجه به «عدالت اجتماعی» بود

«جواد طوسی» رئیس انجمن منتقدین و نویسندگان سینمایی، با اشاره به موضوع فیلم سینمایی ندارها اظهار داشت: یکی از نقاط برجسته انقلاب اسلامی، توجه به «عدالت اجتماعی» بود و بعد از سپری شدن بیش چند دهه، ما الان در سال ۹۶ عدالت اجتماعی را چگونه می خواهیم تعریف کنیم؟ این مطالبات را ما می بایست از کدام اشخاص حقیقی و حقوقی داشته باشیم؟ من نمی خواهم بحث را سیاسی و شعاری کنم اما تجربه های تاریخی نشان داده است که آثار سینمایی، به موقع شعارهای خود را به صورت عامدانه اعلام می کنند چون باید گوش شنوایی وجود داشته باشد.

جواد طوسی افزود: با توجه به سبقه حقوقی و حرفه قضایی ام وقتی چنین فیلمی را می بینم، حتماً به مسائل آنارشیستی و عصیان داخل فیلم توجه میکنم و نگرانم که چنین مسئله ای مرا آزار دهد در صورتیکه فیلم سینمایی «ندارها» چنین نبود. اما برای من سوالی پیش می آید که جای قانونمندی عرفی و اجتماعی کجاست؟ اساساً نه تنها در فیلم «ندارها» بلکه در مورد آثار سینماگرانی چون ملاقلی پور و کیمیایی و … که آنارشیست را به حوزه های اجتماعی تعمیم می دهند سرتعظیم فرود می آورم.

قهرمانان «ندارها» می خواهند به شکل رابین هودهای زمانه و جامعه خود عمل کنند

این منتقد سینمای ایران ادامه داد: آقای محمدرضا عرب بدون اینکه بخواهد پز اعتراض اجتماعی سر بدهد به لحاظ خاستگاه طبقاتی نمی تواند نسبت به شرایط معاصر خودش بی تفاوت باشد. مجموعه افرادی که از سوی ایشان در فیلم انتخاب می شوند با توجه به زمینه انطباق آنان با پایگاه اجتماعی شان، آدم های طرد شده از جامعه هستند که می خواهند به شکل رابین هودهای زمانه و جامعه خود عمل کنند.

وی با اشاره به وضعیت اقتصادی خانواده های فرو دست فیلم ندارها تصریح کرد: اقتصاد چه تعریفی در طول این سال ها در کشور ما داشته و دارد و چرا ما باید فقط در مناظره های روزهای جمعه به فکر بی افتیم و اقتصاد را فقط در یک شکل رفتارشناسی تاکتیکی بیان کنیم؟ این یعنی استفاده ابزاری از مردم!

جا برای حضور فیلمسازانی مثل محمد رضا عرب تنگ است

جواد طوسی تاکید کرد: معتقدم فیلمساز از نظر زبان سینما توانسته یک اثر موفق را خلق کند، علی رغم اینکه فیلمساز پر کاری نبوده است و فیلم بعدی ایشان همچنان در مسیر بروکراسی گرفتار شده و انگار جا برای چنین فیلمسازانی تنگ است که این مساله یک نقطه ایراد است. چرا در چرخه فیلمسازی نباید یک تعادل و یک نگاه عادلانه وجود داشته باشد؟ چرا فیلمسازی که قصدش سیاه نمایی نیست نباید دغدغه و دستمایه خودش را بدون نگرانی به موقع به نمایش بگذارد تا از آن به عنوان یک سند زنده یاد شود؟

فیلم سینمایی «ندارها»، فضایی آکنده از خشونت و تنگنا همراه با عشق و محبت خلق می‌کند

در ادامه، «داود مسلمی» دیگر منتقد حاضر در برنامه با بیان اینکه فیلم ندارها دنباله منطقی فیلم اول آقای عرب (ملکه زمین) است گفت: فیلمساز در ندارها، برای ما فضایی آکنده از خشونت و تنگنا همراه با مهر و عشق و محبت خلق می کند و این کار را با همه مولفه های سینمایی انجام می دهد. آقای عرب در این فیلم، جهان خودش را تصویر می کند، جهانی که منعکس کننده شرایط زیستی جامعه در زمان تولید فیلم است.

پرده های اکران آکنده از تفکرات بیمارگونه فیلمسازان، مدیران و کارگزاران فرهنگی است

داود مسلمی اضافه کرد: در شرایطی که پرده های اکران آکنده از تفکرات نشات گرفته از اذهان بیمارگونه فیلمسازان، مدیران و کارگزاران فرهنگی است، بی شک شرایط سینمای ایران کمتر جا برای تحقق آمیزه های هنرمندانه که بخواهند تصویری بی پرده از شرایط ارائه بدهند خواهد بود. این درحالی است که فیلم محدود به زمان و سال تولید خود نیست و قصه فیلم با قدری اوج و فرود می توان قصه هر زمان دیگری هم باشد.

آنارشیست افسار گسیخته؛ پاشنل آشیل فیلم

داود مسلمی اظهار داشت: متاسفانه فیلمساز در مقاطعی از فیلم به آنارشیسم افسارگسسته دچار می شود که دور از ساحت هنرمندانه است و گویا نجواهای درونی فیلمساز است که می خواهد مشخص کند چه کسی حق دارد که در جایگاه حق بنشیند. که این حتی به فیلم لطمه می زند. منطق سینمای قصه گو هنگامی که با شکل آنارشیسم افسارگسیخته ذهن سینماگر همراه می شود به سینمای او لطمه می زند. اما این امر از اهمیت این سینما نمی کاهد.

محمدرضا عرب در پاسخ گفت: تمام تلاش من این بود که به سمت آنارشیست نروم چون وضعیت موجود جامعه اسفناک است و اگر من می خواستم حتی یک دهم آن را به تصویر بکشم حتما فیلم سرانجام دیگری پیدا می کرد.

شادمانی از محمدرضا عرب دلیل کم کاری اش و فاصله ای که بین تولید فیلم ندارها تا به امروز که هنوز فیلم دیگری را کارگردانی نکرده پرسید که وی پاسخ داد: یکی از اشکالات من این است که نسبت به انتخاب فیلمنامه خیلی سخت گیر هستم و دیگر اینکه چرخه سینما به صورت طبیعی نمی چرخد. من فیلمسازی صریح الهجه ای هستم که معمولا مدیران از من خوششان نمی آید. ضمن اینکه من در هر شرایطی فیلم نمی سازم و حتما باید پول فیلم تا پایان فیلمبرداری در جیبم باشد چرا که عزت گروهم و عزت نفس خودم مهم است. در مهمانی و یا دورهمی تصمیم برای فیلمسازی نمی گیرم! اصلاً یکی مشکلات اصلی فیلم ندارها این است که من آن ساخته ام و اگر کسی دیگر آن را می ساخت، جماعت شبه روشنفکر که همیشه از مردم عقب تر هستند این فیلم را حلوا حلوا می کردند.

یکی از غمخوارهای عدالت اجتماعی، امیر نادری بود و ما الان جای خالی او را احساس می‌کنیم

در ادامه، جواد طوسی بحث را دنبال کرد و در مورد آنارشیست مطرح شده در ندارها گفت: آنارشیست اگر قرار باشد به حوزه های مستبدانه و فاشیسم سرک بکشد و آنان را نقد کند چیزی بدی نیست. ضمن اینکه آقای عرب، عدالت اجتماعی را مبتنی بر خاستگاه طبقاتی خودش مطرح می کند و امیدواریم سینمای ایران جایی برای طرح عدالت اجتماعی داشته باشد. یادمان نرود که یکی از غمخوارهای عدالت اجتماعی، امیر نادری بود که با فیلم های سازدهنی، تنگسیر و … عطا را به لقایش بخشید و از این کشور رفت و ما الان جای خالی او را احساس می کنیم.

«ندارها» مبتنی بر مجموعه ای از تاثیرپذیری های مثبت سینمای اجتماعی دهه ۵۰ است

داوود مسلمی نیز در جمع بندی صحبت های خود، با بیان اینکه «ندارها» فیلمی مبتنی بر مجموعه ای از تاثیرپذیری های مثبت از سینمای اجتماعی دهه ۵۰ سینمای ایران است اظهار داشت: صحنه پردازی در سینمای آقای محمدرضا عرب، هیچگاه تمایلی به تظاهر ندارد و این یکی از حُسن های فیلم است. ضمن اینکه همه قاب های ثابت فیلم از یک قواعد کلاسیک عمومی پیروی می کنند.

«ترمینال غرب» هفته آینده در سینماروایت اکران، نقد و بررسی می شود

در پایان نیز، رسول شادمانی با اشاره به اینکه یکشنبه هفته آینده آخرین جلسه سینماروایت پیش از انتخابات ریاست جمهوری است از اکران، نقد و بررسی فیلم «ترمینال غرب» خبر داد و گفت: فیلم داستانی «ترمینال غرب» به کارگردانی قربانعلی طاهرفر  و تهیه کنندگی حامد بامروت نژاد به عنوان سیاسی ترین فیلم سال مطرح است که با محوریت مسائل انتخاباتی و نیز مباحث هسته ای تولید شده است و به همین دلیل این فیلم را در جلسه آینده سینماروایت اکران، نقد و بررسی خواهیم کرد.

نوشته یکی از نقاط برجسته انقلاب اسلامی، توجه به «عدالت اجتماعی» بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ورود و حضور در برنامه «سینماروایت»  برای عموم آزاد و رایگان است.

زمان و مکان برنامه یکشنبه ۱۷ اردیبهشت ساعت ۱۷ مجتمع فرهنگی اسوه (خ انقلاب – نبش خ بهار جنوبی) می باشد.

نوشته نقد و بررسی فیلم سینمایی «ندارها» در «سینماروایت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- پنجاه و چهارمین جلسه سینما روایت به اکران و بررسی فیلم سینمایی «اشیاء از آنچه در آینه می‌بینید به شما نزدیکترند»، اولین ساخته سینمایی نرگس آبیار اختصاص دارد. «اشیاء از آنچه در آینه می‌بینید به شما نزدیکترند»  محصول سال ۱۳۹۱ است. در خلاصه داستان این فیلم آمده: این فیلم در مورد زنی باردار به اسم لیلاست. او با مشکلی دست به گریبان است که اگرچه کوچک و بی‌اهمیت به نظر می‌رسد اما برای او بزرگ است.

این فیلم به تازگی در گروه سینمایی هنر و تجربه به اکران در آمده است. جلسه این هفته سینما روایت با حضور عوامل فیلم «اشیاء از آنچه در آینه می‌بینید به شما نزدیکترند» برگزار خواهد شد. پنجاه و چهارمین جلسه سینما روایت روز یکشنبه اول شهریور ماه راس ساعت ۱۷ در مجتمع فرهنگی اسوه واقع در خیابان انقلاب اسلامی نبش بهار جنوبی برگزار می‌شود.

نوشته فیلم اول نرگس آبیار در سینما روایت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- این مستند به نویسندگی کارگردانی مهدی جعفری و تهیه کنندگی علیرضا رییسیان ساخته شده و برگرفته از کتاب «آن بیست و سه نفر» است. کتاب «آن بیست و سه نفر» خاطرات خود نوشته آزاده احمد یوسف زاده است که در جریان عملیات آزاد سازی خرمشهر به اسارت در می اید. در این کتاب شرح ۸ ماه نخست اسارت این نوجوان که در یک گروه شامل ۱۹ نوجوان کرمانی و ۴ نوجوان دیگر بودند و ماجراهای آنها از جمله دیدار با صدام در کاخ ریاست جمهوری عراق نگاشته شده است. رهبر معظم انقلاب چندی پیش بر این کتاب را تقریظ کرده‌اند.

چهل و دومین جلسه سینما روایت روز یکشنبه ۳ خرداد راس ساعت ۱۷ در مجتمع فرهنگی اسوه واقع در خیابان انقلاب اسلامی نبش بهار جنوبی برگزار می‌شود.

نوشته خاطرات «آن بیست و سه نفر» مرور می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.