اما نام «علی ملاقلی پور» اولین بار بعد از حذف فیلم «قندون جهیزیه»، نخستین ساخته سینمایی او از سی‌و‌سومین جشنواره فیلم فجر، بر سر زبان‌ها افتاد. زمانی که فیلم او در میان انبوهی از آثار خنثی و کم‌مخاطب آن دوره از جشنواره، نتوانست به بخش مسابقه جشنواره راه پیدا کند و اعتراضات «علی ملاقلی پور» کارگردان آن نیز راه به جایی نبرد.

پس از آن در اردیبهشت سال ۹۴، زمانی که قرار بود برای اولین بار بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر به صورت مستقل برگزار شود، نام «قندون جهیزیه»، در کنار آثاری چون «۳۶۰ درجه» سام قریبیان به عنوان راه یافتگان به این جشنواره اعلام شد تا بالاخره فیلم پسر رسول ملاقلی‌پور بتواند در جشنواره فجر حضور داشته باشد، هرچند که مخاطبان سینمای ملی فجر با بخش بین‌الملل آن به هیچ‌وجه قابل مقایسه نبود.

در هر حال، با گذشت چند ماه از برگزاری بخش بین‌الملل جشنواره فجر، در مرداد ماه سال ۹۴، نوبت به اکران «قندون جهیزیه» رسید. فیلم از همان ابتدا از سوی مخاطبان مورد توجه قرار گرفت و در دو هفته اول اکران، فروش بسیار خوبی داشت. اما پس از مدتی فیلم ملاقلی‌پور دچار حاشیه‌ای جدید شد و آن هم کاهش یافتن تعداد سانس‌های نمایش دهنده این اثر بود. موضوعی که اعتراض کارگردان «قندون جهیزیه» را پی داشت.

او در نخستین حرکت اعتراضی خود، با حضور در خیابان‌های اطراف پردیس «زندگی» که سرگروه اکران فیلم «قندون جهیزیه» بود، با پوشیدن تیشرتی منقّش به طرح پوستر این فیلم، شخصاً تراکت‌های تبلیغاتی آن را در میان مردم پخش می‌کرد. اقدامی که بازخورد زیادی در رسانه‌ها داشت و باعث شد تا توجه بیش‌تری به این اثر جلب شود.

اما اعتراض ملاقلی پور به همین جا ختم نشد و او در حرکتی قابل توجه در جریان مسابقه فوتبال میان منتخبان ایران و ستارگان جهان به میان زمین آمد تا بار دیگر توجه رسانه‌ها را نیز به اثر خود جلب کند و اولین «جیمی‌جامپ» سینمای ایران را به نام خود ثبت کند. حرکتی که منجر به بازداشت این کارگردان جوان شد ولی ساعتی بعد با پا در میانی سازمان سینمایی و مساعدت معاون اجتماعی ناجا، به پایان رسید تا او آزاد شود.

«جیمی‌جامپ» این کارگردان جوان، تبدیل به بمب رسانه‌ای سینمای ایران در آن مقطع شد که بحث‌های متعددی را در داخل بدنه سینما شکل داد. گروه زیادی از این حرکت ملاقلی‌پور در جهت احقاق حقوق ضایع شده از وی و اثرش، حمایت کردند و گروهی دیگر نیز با وجود اینکه او را صاحب حق می‌دانستند، چنین حرکتی را دور از شان یک کارگردان سینما می‌دانستند.

دامنه این بحث به فضای مجازی و میان مخاطبان سینما نیز کشیده شد و کمپینی در جهت حمایت از او و اثرش تشکیل شد. کمپینی که با شعار «حمایت از سینمای مستقل» تصاویر «جیمی‌جامپ» ملاقلی‌پور را بازنشر می‌داد و از اعضای خود می‌خواست با بازنشر گسترده این تصاویر و اخبار پیرامون آن از سینمای مستقل حمایت کنند.

در آن سوی میدان نیز، گروهی دیگر با قرار دادن این فیلم در مقابل فیلم «محمد رسول‌الله(ص)»، اعتراض ملاقلی‌پور را حرکتی در مقابله با اثر جهانی مجید مجیدی معرفی کردند. هر چند که کارگردان «قندون جهیزیه» پس از انتشار این شایعه در مصاحبه‌های متعددی آن را تکذیب کرد، اما در نهایت یک دو قطبی ناخواسته میان این دو اثر به وجود آمد که باعث بیشتر دیده شدن فیلم ملاقلی‌پور شد.

هرچند که حواشی پیش آمده برای «قندون جهیزیه»، مورد نظر سازندگان این اثر سینمایی نبوده است اما بدون شک در هر چه بهتر دیده شدن این اثر سینمایی تاثیر چشم‌گیری داشت تا آن‌جا که اثر به حاشیه رانده شده علی ملاقلی‌پور را با میانگین ۳۴ روز نمایش در سینماهای کشور تبدیل به سیزدهمین فیلم پرفروش سال ۹۴ کند. فیلمی که با هزینه ۹۵۰ میلیون تومانی تولید شده بود و در نهایت با رسیدن به رقم فروش یک میلیارد و سیصد میلیون تومان، توانست به عنوان اثری مستقل و غیردولتی از پس هزینه‌های تولید خود برآید تا دوستداران سینمای مستقل و قصه‌گو، به ساخت اثری جدید از پسر رسول ملاقلی‌پور بزرگ امیدوار باشند.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۶/ «جیمی جامپ» پسر ملاقلی‌پور و ماجرای عجیب فیلم «قندون جهیزیه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما این اتفاق یک بار دیگر در اوایل سال ۹۴ و با «استراحت مطلق» عبدالرضا کاهانی تکرار شد. فیلمی که به دلیل محتوای نامناسبش از سوی رسانه ملی مجوز پخش تبلیغات تلویزیونی را دریافت نکرد و پس از متوسل شدن به کمپین‌های کم طرفدار تبلیغاتی، به سراغ شبکه‌های ماهواره‌ای رفت تا برای اولین بار تیزر تبلیغاتی یک فیلم سینمایی ایرانی در حال اکران، در بین یک سریال ترکیه‌ای پخش شود.

این حرکت در ادامه توسط فیلم «ایران برگر»، یکی دیگر از فیلم‌های اکران نوروزی سال ۹۴ ادامه پیدا کرد. این فیلم که در اولین روزهای نمایش خود به خاطر احتمال ایجاد برخی از مشکلات قومی، از امکان تبلیغ تلویزیونی محروم شده بود، در ادامه و از میانه اکران خود از تبلیغات بسیار زیادی در شبکه‌های مختلف تلویزیون برخوردار شد.

پس از این اتفاقات بود که شایعاتی در خصوص مشروعیت یافتن این تبلیغات پس از ممانعت رسانه ملی از پخش تیزر برخی فیلم‌ها منتشر شد. شایعاتی که ریشه در ادعای مهرداد فرید نایب رئیس وقت صنف تهیه‌کنندگان- کارگردانان سینمای ایران در ارتباط با عدم مخالفت حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی با پخش تبلیغات فیلم‌ها در شبکه‌های ماهواره‌ای داشت.

اما مدتی پس از مطرح شدن این ادعا و تشکیل برخی جلسات از سوی شورایعالی تهیه کنندگان با رئیس سازمان سینمایی، محمدرضا فرجی مدیر کل سینمای حرفه‌ای سازمان سینمایی وزارت ارشاد در بخشنامه‌ای اعلام کرد: «با توجه به وجود مواد قانونی و نیز به منظور اجرای سیاست‌های فرهنگی و هنری سازمان سینمایی و مطابق با اهداف عالیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌، همچنان استفاده از ماهواره ممنوع است و نمایش هرگونه فیلم سینمایی ایرانی، تیزر وآنونس فیلم‌های سینمایی ایرانی از طریق شبکه ماهواره‌ای غیرمجاز فارسی‌زبان، منع قانونی دارد.»

از سوی دیگر روابط عمومی رسانه ملی نیز برای آن که برخی از شائبه‌ها را در ارتباط با عدم همکاری تلویزیون در جهت تبلیغ آثار فرهنگی و سینمایی را از بین ببرد، اعلام کرد: «تبلیغات فرهنگی از تخفیف‌های ۹۰ درصدی در صدا و سیما برخوردارند و حتی پخش آگهی‌های فیلم‌های سینمایی کاملا رایگان است.»

این ماجرا به همین‌جا ختم نشد و در ادامه باز هم تبلیغات آثار نمایش داده شده در سینمای ایران، در شبکه‌های ماهواره‌ای خارج از کشور ادامه پیدا کرد و آثاری چون انیمیشن سینمایی «رستم و سهراب» به کارگردانی کیانوش دالوند و «آتیش بازی» به کارگردانی بهمن گودرزی و «مردن به وقت شهریور» به کارگردانی هاتف علیمردانی نیز در میان برنامه‌های شبکه‌های فارسی زبان ماهواره‌ تبلیغ می‌شد.

این در حالی بود که گروهی در داخل کشور به دنبال پیدا کردن راهکاری برای قانونی کردن این کار بودند و گروهی دیگر نیز با استناد به مخالفت صریح قانون با هرگونه منبع درآمدزایی برای شبکه‌های ماهواره‌ای و یا اعمالی که منجر به مشروعیت یافتن حداقلی این شبکه‌های می‌شود، با این کار مخالفت کردند.

بهانه گروه خواهان رسمی شدن تبلیغات آثار سینمایی در این شبکه‌ها، آن بود که صدا و سیما به صورت سلیقه‌ای با تولیدات سینمای ایران برخورد می‌کند و آثاری را که مجوز وزارت ارشاد را دارند، از حق تبلیغ در رسانه ملی محروم می‌کند، پس صاحبان این آثار که اکثرا مدعی تولید اثرشان با سرمایه بخش خصوصی بودند، خود را در این زمینه صاحب حق می‌دانستند تا از هر طریقی برای تبلیغ اثرشان و بازگشت سرمایه خود بهره بگیرند.

موضوعی که مهرداد فرید، کارگردان و نایب رئیس پیشین صنف تهیه‌کنندگان- کارگردانان سینمای ایران در گفت‌وگو با روزنامه ایران آن را این‌گونه مطرح کرده بود: «راه‌های تبلیغ آثار سینمایی در رسانه ملی بر سینماگران بسته است و در نهایت باید چاره‌ای برای این نامهربانی اندیشید. ضمن اینکه بازگشت سرمایه از ضروریات حیات سینمای ایران است که یکی از راه‌های مؤثر در جهت جذب مخاطب و بازگشت سرمایه، تبلیغ برای فیلم‌های سینمایی در حال اکران است.»

البته این تنها بهانه برخی از اهالی سینما برای رفتن به سمت استفاده از امکان تبلیغ در این شبکه‌ها نبود، چرا که گروهی دیگر از اهالی سینما معتقد بودند که هزینه درخواستی تلویزیون برای پخش تیزر از آن، بسیار بیش‌تر از توان آن‌هاست. در حالی که شبکه‌های ماهواره‌ای حاضرند با هزینه‌ای به مراتب کمتر تبلیغات بیش‌تری را برای این آثار انجام دهند.

برای نمونه سعید خانی، پخش‌کننده فیلم سینمایی «استراحت مطلق» در توجیح پخش تبلیغات این فیلم در میان سریال ترکیه‌ای «فاطما گل» از شبکه جِم گفت: «هزینه تبلیغات در رسانه ملی به‌شدت زیاد است و طبعا اگر در رسانه ملی خودمان فیلم را تبلیغ می‌کردیم، این‌قدر دیده نمی‌شد! متأسفانه برای تلویزیون ما تفاوتی بین یک محصول تجاری و فرهنگی نیست و طبعا نمی‌توان با درآمدزایی سینما، چنین هزینه‌ای را به تلویزیون پرداخت کرد».

در ادامه این اتفاقات باعث شد تا صدا و سیما نیز بیکار ننشیند و شرایطی جدید را برای تبلیغ آثار سینمایی در تلویزیون وضع کند. بنابراین اداره کل بازرگانی صداوسیما در اطلاعیه اعلام کرد: «با بررسی‌های کارشناسی به این نتیجه رسیدیم که در ادامه این حمایت از آثار سینمایی، در فرم قرارداد پخش تیزر، این تعهد را از سازنده اخذ نماییم که چنانچه از حمایت فرهنگی رسانه‌ ملی برای پخش رایگان برخوردار شود، نمی‌تواند تیزر فیلم خود را برای پخش در اختیار شبکه‌های ماهواره‌ای غیرمجاز قرار دهد. از این رو، اگر اثبات شود که سازنده پس از بهره‌مندی از حمایت رسانه‌ برای پخش رایگان تیزر، آن را برای تبلیغ در اختیار شبکه‌های ماهواره‌ای قرار داده است، باید حق پخش تیزر را به صداوسیما پرداخت کند، تعهدی که طرفین با رضایت و به‌ منظور اجرای سیاست‌های فرهنگی و هنری کشور آن را امضا می‌کنند.»

این ماجرا در طول سال ۹۴ همچنان ادامه پیدا کرد و اظهار نظرهای مختلفی از سوی مدیران و تصمیم‌گیرندگان در ارتباط با سرنوشت تبلیغ آثار سینمایی در شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان مطرح شد، تا آن که در اواخر دی ماه سال ۹۴، قوه قضاییه به این موضوع ورود پیدا کرد و با دعوت از جمعی از سینماگران، جلسه‌ای را برای سامان دادن به این موضوع تشکیل داد.

جلسه‌ای که براساس گفته‌های حاضرین در آن، یک هم‌اندیشی در جهت رفع مشکل پیش آمده در زمینه تبلیغ آثار سینمای ایران در شبکه‌های ماهواره‌ای بوده و در آن مقرر شده تا قوه قضاییه برا برطرف کردن برخی مشکلات موجود در زمینه تبلیغات این آثار در تلویزیون و سطح شهر، رایزنی‌هایی را انجام دهد.

هر چند که در نهایت و پس از پشت سرگذاشتن همه این جنجال‌ها باز هم، برخی از آثار سینمای ایران در این شبکه‌ها تبلیغ می‌شوند، ولی به نظر می‌رسد راه حل این مشکل را صرفا نباید در عدم همکاری تلویزیون جستجو کرد، بلکه بخش عمده‌ای از این مشکل مربوط به رویه های نادرست تولید فیلم در سینمای ایران است که در طی چند سال گذشته بیشتر بر تولید آثاری مخالف خواسته‌ها و دغدغه‌های اصلی جامعه متمرکز شده است و باعث شده تا سازمان‌های همچون صدا و سیما و حتی شهرداری نیز از تبلیغ این‌گونه آثار خودداری کند.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۵/ جنجال تمامی ناپذیر تبلیغ آثار سینمایی در شبکه‌های ماهواره‌ای اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ماجرای اعتراض به اکران رستاخیز از اولین روز روز نمایش این اثر در سی‌و‌دومین جشنواره فیلم فجر آغاز شد. اعتراضاتی که به طور عمده پیرامون دو محور نمایش چهره‌ برخی از شهدای کربلا همچون حضرت قمر بنی‌هاشم(ع) و حضرت علی‌اکبر(ع) و همچنین برخی از مغایرت‌های تاریخی موجود میان داستان فیلم و روایت‌هایی نقل شده از واقعه کربلا بود که در ادامه عوامل «رستاخیز» برای برطرف کردن این دو مشکل، با تدوین مجدد فیلم را مجددا بیش از ۴۰ دقیقه از آن را حذف کردند و همین موضوع باعث شد بسیاری از مشکلات آن در نسخه جدید «رستاخیز» که آماده نمایش عمومی شده بود، برطرف شود.

اما اعتراضاتی که نسبت به این فیلم وجود داشت تا زمان آغاز اکران عمومی آن چندان اوج نگرفت و درست با اعلام خبر آغاز اکران این فیلم در ۲۴ تیر ماه سال جاری، اعتراضات شکل گرفته پیرامون آن جنبه عمومی‌تری پیدا کرد و نتیجه آن تحصن دو روزه گروهی در مقابل وزارت ارشاد و گروهی دیگر در مقابل سینما شکوفه تهران برای جلوگیری از پخش «رستاخیز» در سینماها بود.

در نهایت این اعتراضات منجر به این شد که وزارت ارشاد تصمیم بگیرد که اکران این فیلم را در همان روز اول نمایش متوقف کند. هرچند که مسئولین این وزارتخانه در اطلاعیه رسمی خود در ارتباط با دلایل گرفتن این تصمیم به لزوم احترام به نظر مراجع تقلید و جلب رضایت آن‌ها تاکید کردند، ولی به نظر می‌رسد آن چه باعث شد اکران این فیلم به تعویق بیفتد، اعتراضات و حرکات عجیب گروهی بود که بعدها معلوم شد بیشتر آن‌ها وابسته به جریان «شیعه انگلیسی» بودند.

البته در این میان، برخی از رسانه‌ها سعی کردند ماهی سیاسی خود را از این اتفاق صید کنند و تمام تلاش خود را به خرج دادند تا به بهانه «رستاخیز»، به انتقاد از برخی جریان‌های سیاسی بپردازند و مشکلات پیش آمده برای آن را مرتبط با این جریان‌ها جلوه دهند.

برای مثال روزنامه شرق در گزارشی که چند روز بعد از توقف اکران این اثر منتشر کرد، نوشت: «در اجرای قانون تفاوتی بین «خانه ‌پدری» و «رستاخیز» وجود ندارد. فیلمی که مجوز اکران دارد، باید اکران شود. با اینکه به نظر می‌رسید با توقیف فیلم سینمایی «رستاخیز» فیلم «دوران عاشقی» علیرضا رئیسیان جایگزین آن خواهد شد اما شورای صنفی نمایش امیدوار است طی یک هفته‌ای که برای تعیین‌تکلیف شرایط اکران فیلم رستاخیز در نظر گرفته شده است، مشکلات نمایش فیلم مرتفع شود. در نهایت باید دید این‌بار دلواپسان پیروز میدان خواهند شد یا مجوز وزارت ارشاد؟»

اما تنها مدتی پس از آن که حواشی پیش آمده برای رستاخیز آرام گرفت، سردار سید مسعود جزایری معاون امور بسیج و فرهنگ دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح پرونده جدیدی را در این زمینه گشود.

او با بیان اینکه متاسفانه در تعلیق اکران فیلم «رستاخیز» وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قدری عجله کرد، گفت: «برخی اطلاعات حاکی از آن است که عده‌ای که جلوی یکی از سینماهای تهران تجمع و حتی اقدام به قمه زنی کرده بودند، وابسته به جریان معروف «شیعه انگلیسی» بوده‌اند و اسناد و مدارک آن در اختیار نهادهای مسئول است.»

البته سردار جزایری تنها فردی نبود که در این رابطه اظهارنظر کرد. اکبر نبوی منتقد و مستندساز نیز در ارتباط با اعتراضات صورت گرفته به نمایش چهره‌ شهدای کربلا به ویژه حضرت قمر بنی هاشم(ع) در فیلم سینمایی رستاخیز گفت: «من معترضان و مخالفان فیلم «رستاخیز» را به دو گروه تقسیم می‌کنم. گروه اول کسانی هستند که ضمن عشق و محبت زلال و صادقانه به حضرت ابوالفضل (ع) از بدفهمی و تعصب بیجا هم برخورداند. به این گروه از عزیزان باید بگویم نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشند این است که آیا در روایت سینمایی که از حضرت عباس (ع)در این فیلم نمایش داده شده است به مقام ایشان خدشه‌ای وارد شده است یا خیر؟ از این منظر باید با فیلم روبرو شوند و آن را تحلیل کنند، نه اینکه به نمایش چهره ایشان اعتراض کنند، اما گروه دوم از معترضان کسانی هستند که آبشخور نگاه شان اسلام انگلیسی است و اتفاقا کانون تحرکاتشان را هم باید در انگلستان جستجو کرد.»

در این میان موضوعی که به نظر می‌رسد به دست فراموشی سپرده شده است، فراهم کردن شرایط اکران اثری ارزشمند چون «رستاخیز» است. اثری که می‌توانست با حمایت سازمان سینمایی و با همین ۴۰ دقیقه اصلاحات صورت گرفته بر روی آن، به عنوان یکی از آثار شاخص سینمای ایران به ویترین بی‌رنگ و لعاب آن، جانی دوباره ببخشد.

درحالی که اکران همین فیلم در جشنواره‌ی بین المللی فیلم بغداد و انتخاب آن به عنوان بهترین فیلم این جشنواره با استقبال مخاطبین همراه شد و پیش زمینه خوبی را برای اکران سراسری آن در عراق آماده کرده است ولی هنوز این مشکل در داخل کشور حل نشده باقی مانده است. هرچند که احتمال می‌رود با توجه به تغییر ترکیب شورای عالی نظارت بر سینما، به زودی رفع مشکل تعلیق پروانه نمایش فیلم «رستاخیز» در ایران در اولویت این شورا قرار گیرد و شرایط اکران آن مهیا شود.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۴/ ماجرای اکران ناتمام «رستاخیز» و ماهی گرفتن برخی رسانه‌ها از آب گل‌آلود! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

هرچند که پیش از «شاهزاده روم»، بهرام عظیمی انیمیشن‌ساز با سابقه کشورمان سعی کرده بود تا با ساخت «تهران ۱۵۰۰» به این موفقیت دست یابد اما او نیز برای دستیابی به این موفقیت همچون برخی از آثاری که پیش از این تولید شده بود، بیشتر از مخاطبان کودک، بر روی استقبال مخاطبان بزرگسال حساب کرده بود، به همین خاطر به سراغ شبیه‌سازی چهره بازیگران سرشناسی همچون مهران مدیری، بهرام رادان، هدیه تهرانی، حبیب رضایی و حسام نواب‌صفوی رفت تا با این ترفند، مخاطب بیشتری جذب کند.

از سوی دیگر نگارش چنین قصه‌ای که بر پایه‌ی حضور چهره‌هایی سرشناس در آن طراحی شده بود، هزینه تولید بسیار بالایی را بر روی دست تولیدکنندگان خود گذاشت و به همین دلیل «تهران ۱۵۰۰» حتی با وجود اقبال نسبی مخاطب نتوانست راه را برای اکران انیمیشن‌های بعدی باز کند و همچنان کسی جرئت سرمایه‌گذاری روی این بخش از سینما را نداشت.

اما ساخت انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» در سال گذشته و اکران موفق آن در سال جاری، اتفاق مبارکی بود که نشان داد، می‌شود با هزینه‌هایی معقول‌تر یک انیمیشن سینمایی موفق و قابل دفاع را تولید کرد و البته نگران بازگشت سرمایه آن نیز نبود. اثری که در زمینه کیفی دارای شاخصه‌های جهانی تولید انیمیشن باشد و بتواند مخاطب داخلی را به سینماها بکشاند.

جالب آن که تیم سازنده این اثر برخلاف رویه‌ی گروه‌های قبلی که برای جذب عموم مخاطبان یا به استفاده از شمایل چهره‌های سرشناس متوسل می‌شدند یا به روایت داستان‌های برای بزرگسالان، به سراغ یک قصه جذاب و پرکشش دینی رفت و به جای دلبستن به حضور بزرگسالان، اثری را برای گروه سنی کودکان و نوجوانان تولید کرد که با استقبال هر دو گروه کودکان و بزرگسالان روبرو شد.

«شاهزاده روم» اکران خود را از میانه امسال و بدون سرگروه سینمایی آغاز کرد و توانست با رسیدن به رقم فروشی بیش از سه و نیم میلیارد تومان، به عنوان چهارمین فیلم پرفروش سینمای ایران در سال ۹۴ دست یابد. این در حالی است که بسیاری از اهالی سینما که پیش از این شکست نمونه‌های مشابه انیمیشن‌های سینمایی را در گیشه اکران دیده بودند، تصور نمی‌کردند این اثر بتواند در چرخه اکران آن هم بدون برخورداری از سرگروه سینمایی به چنین رقم فروش چشمگیری دست پیدا کند.

این فروش اما در حالی هم اتفاق می‌افتد که «شاهزاده روم» در مسیر خود رقبای بسیاری را از سینمای رئال پشت سرگذاشته است. رقبایی که در هرکدام از آن‌ها تعدادی از ستارگان سینما حضور داشتند ولی با این همه نتوانستند در این رقابت به شاهزاده روم برسند. آثاری همچون «رخ دیوانه»، «دوران عاشقی»، «عصر یخبندان»، «گینس» و «شیفت شب» که با وجود ستارگان خود از این انیمیشن سینمایی جاماندند.

فروش بالای «شاهزاده روم» یکی از معدود اتفاقات خوشایند سینمای ایران در سال ۹۴ به ویژه برای گروهی از سینماگران جوان است که می‌خواهند آثاری با مضمون دینی و انقلابی و بدون استفاده از زردبازی‌های مرسوم برای فروش بیشتر بسازند. اثری بی‌ادعا با مضمونی دینی که گروه‌های مختلف مخاطبان و همچنین طیف‌های گوناگون و حتی متضاد سینمایی را به خود جذب کرده است و وادار به ادای احترام به ذوق و هنر سازندگان جوانانش.

بدون شک قرار گرفتن انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» در جمع چهار اثر پرفروش سینماهای ایران در این سال، اتفاقی مبارک برای سینمای ایران است که باید آن را به فال نیک گرفت و برای تکرار چنین اتفاقاتی تلاش کرد تا تبدیل به جریانی دائمی در عرصه سینمایی کشور شود و در سال‌های آتی نیز شاهد تکرار چنین موفقیت‌هایی باشیم.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۳/ پدیده «شاهزاده روم» و تثبیت جریان انیمیشن ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ایده‌ جداسازی بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر اولین بار در جریان برگزاری سی‌وسومین دوره این جشنواره اجرایی شد. ایده‌ای با موافقان و مخالفان مختلف که قرار بود یک سال قبل‌تر از آن اجرا شود ولی به دلایل مختلفی عملیاتی نشد تا در اردیبهشت ماه سال ۹۳ اولین دوره آن با نمایش فیلم «کپی برابر اصل» ساخته عباس کیارستمی آغاز شود. فیلمی که پیش از آن در سال ۲۰۱۰ در جشنواره کن حضور پیدا کرده بود.

علیرضا رضاداد که یکی از حامیان اصلی جداسازی بخش بین‌الملل جشنواره از بخش اصلی آن بود، در اولین دوره برگزاری جداگانه بخش بین‌الملل فجر، مسئولیت دبیری هر دو بخش را برعهده گرفت تا بخش بین‌الملل این جشنواره، با فاصله‌ای تقریباً دوماه از جشن سالیانه فجر انقلاب اسلامی، در اردیبهشت ماه سال بعد به کار خود ادامه دهد.

رضاداد در اولین نشست خبری این جشنواره با اشاره به اینکه از سال ۸۲ سعی داشته تا بخش بین‌الملل را بیشتر مطرح کند، گفت: «برنامه‌ریزی‌های مختلفی برای دیده شدن بخش بین‌‌الملل صورت می‌گرفت، اما تغییر مدیریت‌ها در جشنواره، معمولا سلایق گوناگونی را با خود به همراه می‌آورد. شرایط جشنواره فیلم فجر سبب می‌شود که توجه برگزارکنندگان هم به سینمای ایران معطوف شود و این مساله قابل انکار نیست. به همین خاطر با شجاعتی که حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی به ما داد، تصمیم گرفتیم که چنین ریسک بالایی را بپذیریم و بخش بین‌الملل را از بخش ملی جدا کنیم و آن را در زمان دیگری برگزار کنیم.»

اما این تصمیم مخالفانی نیز داشت، مخالفانی که معتقد بودند در هیچ کجای دنیا چنین روندی دیده نمی‌شود که یک جشنواره جهانی در دو بخش ملی و بین الملل آن هم در دو زمان مختلف برگزار شود و اساساً با این روند، دیگر نام بخش بین الملل را نمی‌توان جشنواره فجر نامید و باید نام دیگری برای آن انتخاب کرد.

به همین خاطر بود که کمال تبریزی، کارگردان با سابقه سینما در گفتگو با باشگاه خبرنگاران نسبت به این تصمیم اینگونه واکنش نشان داد: «جداسازی بخش داخلی و بین‌الملل جشنواره فجر، اتفاق خوبی نیست در واقع بهتر بود افرادی که از جشنواره‌ها و نقاط مختلف دنیا به ایران می‌آیند، همه‌ فیلم‌های ایرانی را با هم و در یک مجموعه ببینند؛ این موضوع باعث می‌شد، فیلم‌ها برای جشنواره‌های مختلف انتخاب شوند، حال با این وضیعت جشنواره محدود شده و در محیط بسته‌ای اتفاق می‌افتد.»

اولین دوره بخش بین‌الملل در حالی کار خود را با مدیریت رضاداد آغاز کرد که نه استقبال خوبی از سوی فیلمسازان سایر کشورها نسبت به این بخش جداگانه از جشنواره صورت گرفت و نه مخاطبان همیشگی جشنواره فجر، روی خوشی به این رویداد فرهنگی خلق‌الساعه نشان دادند. در نتیجه اولین دوره برگزاری جداگانه بخش بین‌الملل فجر تبدیل به یکی از کم‌رمق‌ترین رویدادهای فرهنگی در کشور شد که با وجود صرف هزینه‌های زیادی برای برگزاری ورک‌شاب‌های تخصصی و حضور مهمانان خارجی و حتی یاری گرفتن از نمایش برخی فیلم‌های ایرانی همچون «۳۶۰ درجه» سام قریبیان و «قندون جهیزیه» علی ملاقلی‌پور، با کم‌ترین میزان استقبال روبرو شود.

پس از این دوره اما حجت‌الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی، با کنار گذاشتن علیرضا رضاداد از کلیه مسئولیت‌هایی که در سازمان سینمایی و جشنواره فجر داشت، حکم دبیر جشنواره فجر را به محمد حیدری دبیر پیشین جشنواره تئاتر فجر داد. حیدری از همان روزهای ابتدایی حضور خود اعلام کرد که اصولاً اعتقادی به جداسازی جشنواره ندارد و در سکوت خبری مشغول تدوین آیین‌نامه و مقررات جشنواره سی و چهارم شد؛ اما به یک باره رئیس سازمان سینمایی در یکی از چالشی‌ترین تصمیمات دوران کاری خود، حکم دبیر بخش بین‌الملل فجر را به «سید رضا میرکریمی» داد و با حذف نام «فجر» از بخش بین‌الملل جشنواره فجر، مسئولیت اجرایی «جشنواره بین‌المللی فیلم ایران» به مدیرعامل خانه سینما سپرد.

با توجه به اینکه اقدام ایوبی در زمینه جدا کردن دو بخش داخلی و بین‌الملل فجر و سپردن مسئولیت هرکدام از این بخش‌ها به یک دبیر، ممکن بود باعث ایجاد اختلاف مدیریتی برای آن‌ها شود، در نتیجه سعی کرد تا با تغییر نام بخش بین‌الملل کاری کند که هر دو دبیر به رسمیت شناخته شوند.

اما این تصمیم با مخالفت‌های بسیاری از سوی اهالی سینما و رسانه روبرو شد. علیرضا رئیسیان، کارگردان سینما در اعتراض به این تصمیم در مصاحبه‌ با روزنامه «جوان» گفت: «اصولاً در هیچ جای دنیا مرسوم نیست جشنواره‌ای که بیش از ۳۵ سال از عمر برگزاری آن می‌گذرد به یکباره تغییر نام بدهد و یک مفهوم عامی مثل «ایران» را به یک جشنواره بدهند. من در هیچ کجای دنیا تا به حال ندیده‌ام که مثلاً بگویند جشنواره فیلم ایتالیا! چون چنین چیزی کاملاً نامفهوم و غیر قابل درک است و نمی‌شود ما یک مفهوم عام را به عنوان یک اسم روی یک موضوع خاص بگذاریم. این کار به نظر من کاملاً اشتباه است. هم تفکیک دو بخش سینمای داخلی و بین‌الملل، هم جدا کردن مدیریت این جشنواره و هم تغییر اسمش اشتباه خیلی بزرگی است.»

همچنین خبرگزاری فارس در یادداشتی در واکنش به این موضوع نوشت: «وقتی سال گذشته با وجود همه انتقادها بخش بین الملل جشنواره فیلم فجر از بخش ملی جدا شد و در اردیبهشت ماه ۹۴ برگزار شد، توجیه مدیران، تعامل بهتر با سینمای جهان و بهتر دیده شدن سینمای ایران بود، اما مشخص نیست حذف نام «فجر» از بخش بین الملل نیز در همین راستا است یا خیر؟»

البته این واکنش‌های ادامه پیدا کرد و چهره‌های مختلف سینمایی بازهم نسبت به آن واکنش نشان دادند. عباس رافعی کارگردان سینما در گفت‌وگو با روزنامه کیهان، در مخالفت با تغییر نام جشنواره فیلم فجر گفت: ‌«حس خوبی نسبت به حذف نام «فجر» ندارم. حس خوبی هم به جدا کردن بخش داخلی یا ملی و بخش بین‌المللی جشنواره فیلم فجر ندارم. همان اتفاق بدی که در رابطه با جشنواره فیلم کودک و نوجوان افتاد، به نوعی دیگر تکرار شد. من در جشنواره‌های خارجی مختلفی شرکت کردم. همه، جشنواره فیلم فجر جمهوری اسلامی ایران را می‌شناسند. جشنواره‌ای که برای بزرگداشت آرمان‌های انقلاب شکل گرفت و حالا برخی افراد غیرسینمایی که چند صباحی مهمان سینمای ایران هستند، درصدد تجزیه سینما و زدودن نام فجر هستند.»

در نهایت اما موضع‌گیری صریح وزیر ارشاد در برابر تصمیم خودسرانه ایوبی در ارتباط با تغییر نام بخش بین‌الملل فجر، آب پاکی را روی دست رئیس سازمان سینمایی ریخت. علی جنتی با حضور در برنامه «نگاه یک» در خصوص این تصمیم گفت: «بنده شخصاً اعتقادم بر این است که «فجر» کلمه مقدسی است و منظور از آن فقط ۱۰ روزی که به دهه فجر مربوط می‌شود، نیست بلکه هر زمان ما، «فجر» انقلاب اسلامی است؛ به هر حال تصمیم بر آن شده است که بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر با همین نام اما در زمان دیگر برگزار شود.»

باید منتظر بود و در ادامه دید که آیا این جشنواره تازه متولد شده که مدیریت آن به مدیرعامل با سیاست خانه سینما سپرده شده است و اولین دوره آن چندان قابل قبول برگزار نشده، قابلیت تضمین اعتبار جهانی جشنواره فجر را در مقابل سایر رقبای خارجی خود خواهد داشت یا نه.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۲/ تولد جشنواره فیلم ایران در ۳۴ سالگی و حاشیه‌هایش! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم «محمد رسول الله (ص)» از محاصره مسلمانان در شعب ابی‌طالب آغاز می‌شود و به پیش از تولد پیامبر اسلام باز می‌گردد. در این فیلم شاهد روایت وقایعی مربوط به دوران پیش از تولد پیامبر اسلام تا ۱۲ سالگی ایشان هستیم که در آن بازیگرانی چون علیرضا شجاع نوری در نقش عبدالمطلب، مهدی پاکدل در نقش ابوطالب، ساره بیات در نقش حلیمه سعدیه، مینا ساداتی در نقش آمنه بنت وهب، محسن تنابنده در نقش ساموئل یهودی، داریوش فرهنگ در نقش ابوسفیان و رعنا آزادی‌ور در نقش ام جمیل ایفای نقش کرده‌اند.

این فیلم اکران خود را در ایران همزمان با اولین نمایش جهانی آن در جشنواره مونترال کانادا آغاز کرد و بعد از آن توانست در مدت زمان اندکی به صدر جدول فروش در سینمای ایران دست پیدا کند و تا انتهای سال ۹۴ با فاصله‌ای بسیار زیاد از دیگر آثار اکران شده، در بالای این لیست قرار بگیرد.

معرفی فیلم ارزشمند «محمد رسول الله(ص)» به عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران در حالی صورت گرفت که پیش از این، عنوان پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران در اختیار نسخه‌های دوم فیلم‌های سینمایی «شهر موش‌ها» و «اخراجی‌ها» قرار داشت.

البته در ارتباط با میزان فروش واقعی این دو فیلم به ویژه «شهر موش‌ها۲» بحث‌های زیادی شکل گرفت که حکایت از اعلام برخی آمارهای جعلی از سوی تهیه‌کننده این فیلم سینمایی داشت. برای نمونه بهروز افخمی کارگردان سینما، چند ماه پس از اتمام اکران «شهر موش‌ها۲» در مصاحبه‌ای با ماهنامه «رمز عبور»، با اشاره به اینکه آمارهای ارائه شده در ارتباط با فروش برخی از آثار سینمایی در سال‌ها اخیر دروغ بوده است، به ماجرای پیش آمده برای فیلم «شهر موش‌ها۲» اشاره کرد: «در همه آمارهایی که درباره فروش فیلم‌ها داده می‌شود تقلب وجود دارد و اضافه بر آنچه که فیلم فروش رفته است، آمار می‌دهند. نمونه‌اش این است که فیلم «شهر موش‌ها» بعد از اینکه بانک گردشگری [سرمایه‌گذار فیلم] شکایت کرد و کار به دادگاه کشید، در آنجا گفته‌اند فروش واقعی فیلم شش میلیارد تومان بوده، نه ۱۱ میلیارد تومان که اعلام شده است. همین رقم را از رقم فروش کم کنید خواهید دید تماشاچی‌ها کمتر از ۱۰ میلیون نفر بوده‌اند. بقیه فیلم‌ها هم همین وضع را دارند و تقریباً همه ارقام را بالاتر از آنچه که هست داده‌اند.»

پس با احتساب این موضوع، «اخراجی‌ها۲» تا پیش از اکران «محمد رسول‌الله(ص)» به تنهایی صاحب عنوان پرفروش‌ترین فیلم سینمایی سینمای بعد از انقلاب بوده است.

از سوی دیگر با وجود برتری فیلم سینمایی «محمد رسول الله(ص)» در زمینه ثبت رکورد پرفروش‌ترین اثر سینمای بعد از انقلاب، این فیلم رتبه هفتادم جدول پرمخاطب‌ترین فیلمهای بعد از انقلاب اسلامی را از آن خود کرده است. جدولی که در آن «اخراجی‌ها۲» مسعود ده‌نمکی به لحاظ تعداد مخاطب در جایگاهی بالاتر از این فیلم قرار گرفته است. با این حساب میزان فروش بالای فیلم مجید مجیدی با توجه به قیمت بیشتر بلیط آن و همچنین در اختیار داشتن طولانی ترین زمان اکران عمومی موضوعی قابل پیش‌بینی بود.

البته با توجه به افزایش احتمالی قیمت بلیط سینماها در سال ۹۵، باید منتظر بود و دید که آیا یکی دیگر از تولیدات سینمای ایران می‌تواند گوی سبقت را در زمینه فروش از فیلم مجید مجیدی برباید یا خیر.

نوشته مرور مهمترین اتفاقات و حاشیه‌های سینمای ۹۴ در «سوره سینما»-۱/ رکوردشکنی «محمد رسول‌الله(ص)» در گیشه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«سوره سینما» نیز در این میان با ترتیب دادن یک نظرسنجی اقدام به انتخاب برترین آثار سال ۹۴ با نظر منتقدان کرده است. اما در این نظرسنجی همانطور که پیش‌بینی هم می‌شد «محمد رسول‌الله(ص)» مجید مجیدی به عنوان بهترین فیلم سال ۹۴ انتخاب شده است، بزرگترین فیلم تاریخ سینمای ایران که امسال رکورد فروش را هم زد و جلوتر از اخراجی‌ها و شهرموشها به عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران ایستاد. فیلمی که می‌توانست با یک توزیع هوشمندانه به مهمترین دستاورد بین‌المللی سینمای ایران در اکران جهانی هم تبدیل شود اما سازندگانش ظاهرا انطور که به ساخت اثر فکر کرده بودند به توزیعش- به خصوص در خارج از ایران- فکر نکرده بودند و عملا نتوانستند از ظرفیت‌های فیلم به خوبی بهره ببرند.

«روباه» بهروز افخمی هم با وجود یک اکران بد توسط تهیه‌کننده و فروش پایینش در نوروز ۹۴ به عنوان فیلم دوم منتقدان در سالی که گذشت انتخاب شده است. «روباه» از آن دست فیلم‌هایی است که کمبودش در سینمای ایران بسیار احساس می‌شود و باید توسط مسئولین بسیار بیشتر جدی گرفته شود اما در جشنواره فجر گذشته با بی‌مهری تمام بصورت کامل بایکوت شد، اتفاقی مشابه آنچه امسال در مورد «بادیگارد» یا «سیانور» شاهدش بودیم. چیزی که بیش از همه فیلمساز را از ورود دوباره به چنین عرصه‌هایی دلسرد و مایوس خواهد کرد و بی‌انگیزه. «روباه» یکی از آثار قابل بحث سینمای ایران در سال ۹۴ بود که با وجود نقدهای مثبت بسیار، در جشنواره فجر و در اکران به آنچه لایقش بود نرسید.

فیلم سوم اما انیمیشنی است که امسال خیره‌کننده ظاهر شد و با قرارگیری به عنوان چهارمین فیلم پرفروش سال خیلی‌ها را به سینمای انیمیشن ایران امیدوار کرد. یک انیمیشن دینی بدون هیچ ستاره‌ای و بدون جنجال‌های فرامتنی که توانست نگاه خیلی‌ها را به سمت صنعت انیمیشن ایران برگرداند، البته حتی این موفقیت «شاهزاده روم» هم نتوانستن باعث شود در آخرین جشنواره فجر انیمیشن‌های سینمایی با بی‌مهری عجیب و سوال‌برانگیز مدیران سیمایی مواجه نشود.

«قندون جهیزیه» علی ملاقلی‌پور هم از آن فیلم‌هایی بود که در یک اتفاق قابل تامل از جشنواره سال گذشته کنار گذاشته شد و فرصت دیده شدن در جشنواره را از دست داد. یکی از بهترین فیلم‌اولی‌های امسال که نمونه‌ای بود از سینمای اجتماعی/خانوادگی سالم و مطلوب. اثری که در عین مسئله داشتن، مفرح و سرگرم‌کننده هم هست و درعین حال به ورطه افسردگی یا یاس‌الودگی و همچنین ابتذال کلامی در شوخی‌ها نمی‌افتد. «قندون جهیزیه» اما در عین شایستگی آنقدر با بی‌مهری مواجه شد که دست اخر کارگردانش برای رساندن صدای اعتراضش وسط زمین فوتبال دوید و تبدیل شد به تیتر اصلی خیلی از رسانه‌ها.

فیلم پنجم این فهرست نیز «ایران برگر» مسعود جعفری جوزانی است که فروش خوبی را در اکران ۹۴ کسب کرد و سومین فیلم پرفروش سال لقب گرفت.

جدول امتیازات و لیست ۱۰ فیلم برتر سال ۹۴ به انتخاب منتقدان در «سوره سینما» را می‌توانید در جدول زیر مشاهده کنید:

نوشته ده فیلم برتر اکران ۹۴ به انتخاب منتقدان در «سوره سینما»: از «محمدرسول‌الله(ص)» تا «قندون جهیزیه» و «روباه» و «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.