این گفت و گو را آیتم هایی با محوریت، بررسی حضور ایران در اسکار غیر انگلیسی زبان، بررسی نتایج اسکار ۲۰۲۰ و هنرمندانی که از گرفتن جایزه اسکار خود سر باز زده اند؛ همراهی خواهد کرد.

«شب سینما» کاری از گروه ادب و هنر شبکه چهار، با اجرای دکتر امیر حسین ندایی و سردبیری و تهیه کنندگی سجاد مهرگان هر پنج شنبه ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه ۴ پخش می‌شود.

نوشته بررسی فیلم‌های سال ۲۰۱۹ و جایزه اسکار ۲۰۲۰ در برنامه «شب سینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به همین منظور محمد قوچانی روزنامه‎نگار و سردبیر بسیاری از نشریات و روزنامه‌های طیف اصلاح‎طلب و وحید جلیلی روزنامه نگار و سردبیر سابق مجله «سوره» و سردبیر مجله «زمانه» مهمانان این قسمت از شب سینمایی «شب‌های هنر»  خواهند بود.

«شب سینما» کاری از گروه ادب و هنر شبکه چهار است که هر هفته پنج شنبه شب ها ساعت ۲۳ با اجرای دکتر امیرحسن ندایی و تهیه کنندگی و سردبیری سجاد مهرگان به بررسی مسائل سینمای ایران با نگاهی متفاوت می پردازد.

نوشته وحید جلیلی و محمد قوچانی ۴۰ سال سینمای انقلاب را در «شب سینما» مرور خواهند کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر امیرحسن ندایی مجری کارشناس «شب سینما» میزبان سیدضیاء هاشمی تهیه کننده سینما و رامین رحیمی کارشناس و پژوهشگر اقتصاد سینما می شود و با آنها در خصوص اقتصاد سینمای ایران با نگاهی به معافیت مالیاتی هنرمندان گفتگو می‌کند.

گفتگوی تلفنی با امیر قادری منتقد سینما و پخش گزارش های مرتبط با موضوع برنامه از دیگر بخش های برنامه «شب سینما» است.

«شب سینما» به تهیه کنندگی حمیدرضا توسلی محصول گروه ادب و هنر شبکه چهار سیما است که پنجشنبه شب ها ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه دانایی و خردورزی پخش می شود.

نوشته بررسی معافیت مالیاتی هنرمندان در مجله سینمایی «شب سینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

گفتنی است در این گفت‌و‌گوی زنده تلویزیونی با این کارگردان سینما، بخش‌هایی از سینمایی‌های ساخته شده توسط این هنرمند همچون «رستاخیز»، «دوئل»، «سرزمین خورشید» و … پخش می‌شود.

احمدرضا درویش کارگردان، تهیه‌کننده و فیلمنامه‌نویس سینما است. کارگردانی که با فیلم‌هایش به صورت مستقیم و غیرمستقیم به جنگ و دفاع مقدس ‌پرداخته است. وی فعالیت هنری اش را از سال ۱۳۶۱ با کارگردانی نمایش‌های تلویزیونی آغاز کرد و در سال ۱۳۹۳ برای سال‌ها فعالیت فرهنگی نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر دریافت کرد. «دوئل» که از آن به عنوان عظیم‌ترین فیلم ژانر دفاع مقدس یاد می‌شود در سال ۱۳۸۲ با کارگردانی درویش ساخته شد. در سال ۱۳۹۳ نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر برای یک عمر فعالیت به وی اهدا شد.احمد رضا درویش ۲ بار برای فیلم‌های «دوئل» و «رستاخیز» برنده سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی جشنواره فیلم فجر شده‌است.

گفتگوی تلفنی با علی غیاثوند دبیر بخش سینمایی جشنواره «هنر برای صلح»، گفتگوی تلفنی با مسعود نجفی مدیرکل روابط عمومی سازمان سینمایی در خصوص صدور مجوزهای جدید سینمایی و «سینما خبر» با مروری بر رویدادهای هفتگی سینما با اجرای عرفان قاسمی از جمله بخش های این هفته مجله «شب سینما» است.

«شب سینما» به تهیه کنندگی حمیدرضا توسلی محصول گروه ادب و هنر شبکه چهار سیما است که پنجشنبه شب ها ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه دانایی پخش می شود.

نوشته احمدرضا درویش در «شب سینما»/ گفت‌و‌گوی زنده کارگردان «رستاخیز» در شبکه چهار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عرفان قاسمی مجری میز خبر علاوه بر مروری بر رخدادهای سینمایی هفته به صورت تلفنی با مرتضی شایسته تهیه کننده فیلم «روز واقعه» به بهانه اکران دوباره آن گفتگو می کند.

فیلم سینمایی «روز واقعه» در سال ۱۳۷۳ بر اساس فیلمنامه «روز واقعه» که بهرام بیضایی آن را در سال ۱۳۶۱ نوشته بود، ساخته شد.با گذشت ۲۵ سال از ساخت این فیلم به نظر می آید هنوز فیلمی تا این اندازه مهم و اثرگذار درباره عاشورا ساخته نشده است. بازی ماندگار بزرگان سینمای ایران، سناریوی به دور از شعار و خالصانه و موسیقی درخشان ساخته مجید انتظامی از ویژگی های «روز واقعه» است.

«شب سینما» به تهیه کنندگی حمیدرضا توسلی محصول گروه ادب و هنر شبکه چهار سیما است که پنجشنبه ساعت ۲۲ به صورت زنده از شبکه چهار سیما پخش می شود.

نوشته گفت‌و‌گو با تهیه‌کننده «روز واقعه» در برنامه «شب سینما»/ نگاهی به سینمای مذهبی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کارنامه سینمای کودک با عناوین درخشانی همچون «گلنار»، «گربه آوازه خوان»، «دزد عروسکها» و … پربار شد اما این اوج خیلی زود به فرود انجامید و دیرزمانیست که خبری از سروصدای فیلم‌های کودک نشده و کسی را به وجد نیاورده است، از همین رو در این برنامه به این فراز و فرودها پرداخته خواهد شد. در این میان بررسی الگوبرداری و الگوسازی فرزندان و کودکانمان از شخصیت ها موضوع مهم دیگری است که باید بدان پرداخته شود.

بنابر این گزارش میهمان تلفنی برنامه این هفته علیرضا تابش دبیر جشنواره کودک خواهد بود و در بخش «یک گذر یک خاطره» شب سینما که به بزرگداشت پیشکسوتان اختصاص دارد،این هفته (۲۴ مرداد) به سراغ گوینده برجسته و مدیر دوبلاژ ایرانی رفته است. منوچهر اسماعیلی کار دوبله را از سال ۱۳۳۶ با رل گویی در نقش‌های کوتاه یا دوم و سوم آغاز کرد و از سال ۱۳۴۲ مدیریت دوبله بسیاری از فیلم‌های بزرگ جهان را بر عهده داشت. گویندگی در فیلم رسالت به جای آنتونی کوئین (حمزه) و فیلم پاپیون به جای استیو مک کوئین در زمره کارهای مشهور و بیادماندنی وی هستند. اسماعیلی به دلیل تبحرش در صحبت کردن به جای چند شخصیت در یک فیلم با صداهای متنوع و تیپ گویی (صحبت با صداهای مختلف) شهرت دارد.

در انتهای برنامه نیز به قید قرعه به ۳نفر از مخاطبان برنامه، بسته فرهنگی اهدا خواهد شد.

«شب سینما» به تهیه کنندگی حمیدرضا توسلی محصول گروه ادب و هنر شبکه چهار سیما است که پنجشنبه شب ها ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهار سیما پخش می شود.

نوشته بزرگداشت منوچهر اسماعیلی در«شب سینما»/ آسیب‌شناسی سینمای کودک در شبکه چهار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش «یک گذر یک خاطره» برنامه «شب سینما» که به بزرگداشت پیشکسوتان سینما اختصاص دارد،این هفته (۱۷ مرداد)به سراغ قدیمی ترین و محبوب ترین بازیگر ایرانی رفته که بیش از پنج دهه در سینما، تئاتر و تلویزیون حضوری فعال و مستمر داشته است.علی نصیریان بازیگر هشتاد و پنچ ساله سینما و تلویزیون ایران، چهره ماندگاری که نقش هایش در فیلم‌های هزاردستان، گاو، سربداران، و بوی پیراهن یوسف هرگز از یاد مخاطبانش پاک نخواهد شد در این گفتگوی صمیمی استاد نصیریان از زندگی و فعالیت های هنری اش می گوید.

در میزگفتگوی این برنامه ندایی مجری کارشناس میزبان منوچهر شاهسواری مدیرعامل خانه سینما و مهدی سجاده چی فیلم نامه نویس می شود و با آنها در خصوص موضوع برنامه گفتگو می کند.

در بخشی دیگر برنامه، گزارشی از دکتر الهام باقری ادبیات پژوه، سیدحامد حسینی تهیه کننده سینمایی های سرو زیر آب و ملکه و مهدی حسینی تدوینگر پخش می شود.

عرفان قاسمی در بخش میزخبر علاوه بر مروری بر جدید ترین اخبار هفته سینما با علیرضا رییسیان تهیه کننده فیلم «مردی بدون سایه » درخصوص آغاز اکران آن و محتوای فیلم به صورت تلفنی صحبت می کند.

همچنین با غلامرضا فرجی رییس شورای صنفی نمایش درخصوص آخرین فیلم های اکران شده به صورت تلفنی گفتگو می شود.

«شب سینما» به تهیه کنندگی حمیدرضا توسلی محصول گروه ادب و هنر شبکه چهار سیما است که پنجشنبه شب ها ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهار سیما پخش می شود.

نوشته بزرگداشت علی نصیریان در برنامه تلویزیونی «شب سینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر امیرحسن ندایی مجری «شب سینما» این هفته میزبان پوران درخشنده تهیه کننده و کارگردان سینما و دکتر سهیلا نجم استاد دانشگاه، پژوهشگر و مترجم می شود و با آنها در خصوص موضوع برنامه گفتگو می‌کند.

همچنین در یک گفتگوی زنده تلفنی با مسعود نجفی مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی، آخرین اخبار و رخدادهای سازمان سینمایی بازگو می شود.

در بخش «یک گذر یک خاطره» این هفته شب سینما که به بزرگداشت پیشکسوتان سینما اختصاص دارد، کارهای هنرمند فقید، استاد عزت‌الله انتظامی آقای بازیگر سینمای ایران در قالب یک کلیپ مرور می شود.

مصاحبه و گزارش پیرامون موضوع برنامه و مروری بر آخرین اخبار سینمای ایران از زبان عرفان قاسمی مجری بخش خبر از دیگر بخش های مجله شبانگاهی «شب سینما» می باشد.

«شب سینما» به تهیه کنندگی حمیدرضا توسلی محصول گروه ادب و هنر شبکه چهار سیما است که پنجشنبه شب ها ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهار سیما پخش می شود.

نوشته پوران درخشنده به برنامه «شب سینما» می‌آید/ بزرگداشتی برای آقای بازیگر در شبکه چهار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اثر باید قابلیت نقد شدن را داشته باشد

هاشم زاده در ابتدا تعریفی از نقد ارائه داد: نقد به معنای کنکاش است. کسی که در کار نقادی است نسبتی با هنر دارد و بنابراین در نقد به زیبایی های کار بیشتر توجه دارد و زیبایی ها را می کاود. البته فیلم باید قابلیت نقد شدن را داشته باشد. برای نقد باید معیار داشت. آنچه که در نقادی جهان مرسوم است و نقادان مهم به آن می پردازند این است که، چون از یکسری نظریه ها پیروی می کنند و آنها را می دانند و به زیبایی شناسی کار آگاهند، وقتی نقدهایشان را می خوانیم حس می کنیم یکسری اطلاعات جدید راجع به یک اثر هنری به دست آورده ایم. در نقد مسئله این نیست که یک نقاد یک اثر را قبول دارد یا نه، بلکه مسئله در این است که اثر قابلیت نقادی را داشته باشد. و چون نقد کار عقل است، دیگر جای تعارف نیست. پس اهل هنر هم به نقادان توجه می کنند چون آنها را اهل نظر می دانند و این توجه  زمینه ای برای جدی گرفتن و کمک به پیشرفت سینما ایجاد می کند. ما در نقد سینمای ایران روندی نداشته ایم که رشد یا عدم رشد ما را درست نشان دهد، اما مقاطع خوبی هم داشته ایم که نباید فراموش شود.

نظریه پردازان زمینه ی رشد فیلسوفان را در سینما فراهم کردند

هاشم زاده در توضیحی از تاریخچه ی نقد در غرب گفت: در غرب شما با یکسری آدم های اندیشمند روبرو هستید که صاحبان نظریه، اهل تفکر و فلسفه هستند. اینها از زمان پیدایش سینما پا به پای آن با پرسش و شک و تردید و حتی انکار پیش آمدند. این نظریه پردازان زمینه ی رشد فیلسوفان را در سینما فراهم کردند و فیلم ها تحت تأثیر آن نظریات ساخته شدند.

ما فاقد نظریه مستقل در هنر بوده ایم

وی ادامه داد: مشکلی که ما در دهه های گذشته داشتیم این بود که صاحبان اندیشه و فلسفه عنایتی به سینما نداشتند. ما این کمبود را در حوزه ی هنر بسیار داشته ایم. ما به سیر نظریات توجه نداشته ایم و نمی دانیم از نظریات غربی چگونه استفاده کنیم چون خودمان فاقد نظریه مستقل در هنر بوده ایم. ما نتوانسته ایم از نظریات و اندیشه های بوعلی و فارابی و دیگران در سیر هنر استفاده کنیم. ما به ترجمه ها تکیه کردیم و اشکال آن این بود که آثار مثلا دهه ۳۰ قبل از آثار دهه ۲۰ ترجمه شد و ما آنها را خواندیم بدون اینکه بدانیم سیر تحولشان چه بوده است.

نظریات غربی‌ها در سینمای ما کاربرد ندارند

هاشم زاده در ادامه اظهار داشت: ما سینما را به وام گرفته ایم و می خواهیم از آن خود کنیم. ما در هیچ بخش سینما و رشد آن مثل غربی ها عمل نکرده ایم بنابراین سیر ما با آنها متفاوت است و نظریات آنها در سینمای ما کاربرد ندارند و بسیاری از نقادان ما بر اساس ذوق خود می نویسند.

وی در انتها در حمایت از جامعه سینماگران و منتقدان گفت: سینما گران ما به نوعی مظلوم واقع شده اند. مگر شرایط چقدر برایشان مهیا بوده است که بتوانند از این نظریه ها و تئوری ها در ساخت یا نقد فیلم استفاده کنند؟

«شب سینما» پنجمین شب از « شب های هنر» با محوریت بررسی مفاهیم تخصصی سینما و نقد آن ها ، به تهیه کنندگی سلمان وکیلی ،هر چهار شنبه شب ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهار سیما پخش می شود.

نوشته برنامه «شب سینما» روی آنتن شبکه چهار رفت/ نظریات غربی‌ها در سینمای ما کاربرد ندارند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پست مدرنیسم ،گسستی از خودِ عقلانی و منطقی دکارتی

برای ورود به بحث پست مدرنیسم به ۳ محور می توان اشاره کرد. یک محور نظریه سوژه انسانی است. محور بعدی مسئله زبان و محور سوم نظریه حقیقت یا واقعیت است. در محور اول پست مدرنیسم گسستی بود از خودِ عقلانی و منطقی دکارتی. سوژه پست مدرن علاوه بر اینکه تابع چیزهای مختلف است، بُعد مهمی به نام نا خودآگاه دارد. اگر برای پست مدرنیسم دو مبنای اصلی در نظر بگیریم، یکی از آنها روانکاوی فرویدی و لکانی است و تصویری از سوژه ی چند پاره است و دیگری زبان شناسی است.

وی ادامه داد: سوژه به واسطه استفاده از زبان هویت پیدا می کند و تعریف می شود. در محورزبان، گذری ازساختارگراییِ سوسور داریم که می توان آن را پساساختار گرایی نامید. در جمعبندی بحث سوژه و نظریه زبان باید به این نکته اشاره کرد که بر خلاف دوره مدرن که ما با متن مواجهیم، در دوره پست مدرن ما با مفهومی به نام بینا متنیت مواجهیم. متن ترکیبی از متن های دیگر است. در محور سوم ،واقعیت، ما با وجود رسانه ها با ناپدیدی آن مواجهیم.

تفکر پست مدرن ، تفکری متکثر

وی در مورد بحث انقلاب در پست مدرنیسم گفت: کریستاوا از کسانی است که در برابر ایده انقلاب از سرپیچی حرف می زند. یعنی می شود گفت انقلاب دچار تناقض درونی است، یک موضع یا ایدئولوژی را از بین می برد و ارزش های جدیدی را خلق می کند اما دچار رکود می شود. مسئله بر سر جایگاه است نه ایدئولوژی. در مقابل ایده سرپیچی را داریم که می تواند از اتفاقات کوچک و حتی درونی باشد. همینی که بپذیریم دیگری به نام ناخودآگاه در ما وجود دارد شکلی از سرپیجی کردن است. سرپیچی نوعی پرسشگری است.تفکر پست مدرن ، تفکر متکثری است و راه های مختلفی را برای وارد شدن به اندیشیدن انتخاب می کند.

در سینمای پست مدرن بیننده هم به بخشی از اثر تبدیل می شود

پارسا در ورود به بحث سینمای پست مدرن توضیح داد: سینمای پست مدرن را باید در گسستی که از سینمای مدرن و کلاسیک دارد فهم کرد. از ویژگی های سینمای مدرن که در سینمای پست مدرن تفاوت پیدا کرده روایت است. اگر در سینمای کلاسیک ما روایت را به صورت اوبجکتیو و عینی داریم ، در سینمای مدرن تا حد زیادی وضعیت سوبجکتیو و ذهنی می شود اما در سینمای پست مدرن هیچ محوری نداریم که بخواهیم بگوییم این اوبجکتیو یا سوبجکتیو است، روایت از هم گسسته است مثل فیلم ۲۱ گرم . مسئله دیگر بحث زمان است که در سینمای مدرن برخلاف کلاسیک وجه خطی ندارد و وجه روانشناختی پیدا می کند و در پست مدرن تبدیل به زمان یاد واره ای و دورانی می شود مانند فیلم بازمانده که در پایان فیلم گویا به ابتدای آن برگشته ایم. ویژگی دیگر بحث پایان بندی است که در سینمای کلاسیک قطعی و مشخص است اما در سینمای مدرن پایان بندی ها کارکرد  خود را از دست می دهند. از دیگر ویژگی ها می توان به موضوعات اشاره کرد که داستان از مسائل روزمره سینمای کلاسیک فاصله گرفته و در سینمای مدرن تا حدودی مبهم و تجربیات شخصی می شود. در سینمای پست مدرن بازی با ژانرها اتفاق میافتد و فیلم هایی را داریم که ژانر آنها مشخص نیست. از دیگر ویژگی های سینمای پست مدرن، خودبازتاب بودن اثر است یعنی در میان داستان در صحنه هایی متوجه می شویم این یک فیلم است. در سینمای پست مدرن بیننده هم به بخشی از اثر تبدیل می شود. از دیگر ویژگی های سینمای پست مدرن نبودن یک داستان مشخص است.

«شب سینما» پنجمین شب از « شب های هنر» با محوریت بررسی مفاهیم تخصصی سینما و نقد آن ها ، به تهیه کنندگی سلمان وکیلی ،هر سه شنبه شب ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهارسیما پخش می شود.

نوشته تفکر پست مدرن، تفکر متکثری است/ بیننده، بخشی از اثر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تدوین، نزدیک شدن به واقعیت یا دور شدن از آن؟

موتمن پاسخ داد: بازن بیشتر از آنکه واقع گرایی برایش مهم باشد، تأثیری که فیلم بر واقعیت می گذارد برایش مهم است. برای همین است که به او «کارکردگرا» می گویند. گرفتن نماهایی که در آن ها میزانسن حرف اول را می زند با عمق میدان وسیع و پلان های لانگ تیک به دلیل نزدیک تر بودن به واقعیت مورد تاکید او بودند.

سینما تئوری ها را پشت سر گذاشت

موتمن در مورد نقدهای بازن بر فیلم های نئورئالیستی گفت: گویا  بازن در مورد این فیلم ها فورم را در نظر نمی گیرد و تنها بازتاب اجتماعی آن ها برایش اهمیت دارد.

وی ادامه داد: سینما بعد از بازن معتدل تر و واقع گرا تر می شود. با شکل گیری موج نو فرانسه دو مقاله بسیار مهم چاپ می شوند که یکی معروف به «تئوری مؤلف» شد و بعدی مقاله گدار با نام «تدوین ،دل مشغولی شیرین من» بود. گدار در این مقاله رابطه بین میزانسن و مونتاژ را مثل رابطه ریتم و ملودی در موزیک بیان می کند و می گوید اینها غیر قابل تفکیک هستند. گدار تاکید می کند که تدوین تا این حد متکی به لوکیشن و میزانسن است که به هر حال باید روی نگاه بازیگر کات کنیم. از اینجا به بعد به نظر می آید که مسیر عوض می شود. الان سینما از تدوین و میزانسن با هم استفاده می کند. به نظر می آید که سینما تئوری ها پشت سر گذاشت و این تئوری ها الان تاریخ سینما شده اند.

موتمن در تعریف ژانر و مکتب گفت: ژانرها مجموعه فیلم هایی هستند که ویژگی های مشترک دارند. مکاتب مجموعه ای از فیلم ها هستند که در ژانرهای مختلف ساخته می شوند اما ویژگی ها و نزدیکی های موضوعی با هم دارند و گاهی نزدیکی در معماری.

با قدرت گیری نازی ها عملا سینمای آلمان مرد

وی در بررسی فیلم های اکسپرسیونیسم گفت: از ویژگی های مشترک این فیلم ها حجیم و سنگین بودن لوکیشن ها، گریم های ماسکی و اکسپرسیو ، تنالیته های سیاه و سفید با سایه های کشیده و فضاهای رعب آور است. این فیلم ها اکثرا برآمده از شرایط اجتماعی آلمان بودند که با قدرت گیری نازی ها عملا سینمای آلمان مرد.

موتمن در مورد سورئالیزم گفت: سورئالیزم می گوید تخیل چهارچوبی ندارد و لجام گسیخته است و واقعیت هم مهم نیست. به نظر می رسد سورئالیزم واکنش روشنفکران اروپایی به اتفاقات بعد از اکتبر در شوروی بود.

استفاده از جامپ کات در سینمای ایران دِموده است

وی در رابطه ا سینمای مدرن گفت: اگر فیلم های غیر تداومی را به عنوان فیلم مدرن بشناسیم، باید بگوییم مردم به آن خو کرده اند و بسیاری از شگردها مثل جامپ کات به تدریج برایشان عادی شد به همین دلیل است که استفاده ای که ما در سینمای ایران از جامپ کات می کنیم دِموده و احمقانه است.

«شب سینما» پنجمین شب از « شب های هنر» با محوریت بررسی مفاهیم تخصصی سینما و نقد آن ها ، به تهیه کنندگی سلمان وکیلی ،هر سه شنبه شب ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهارم سیما پخش می شود.

نوشته سینما تئوری‌ها را پشت سر گذاشت/ استفاده از جامپ‌کات در سینمای ایران دِموده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینما یک هنر تداومی بود

سینما چگونه آغاز شد و مکاتب چگونه در آن جای گرفتند؟

موتمن پاسخ داد : اولین نکته ای که به نظر می آید فیلمسازان نسل اول سینما تحت تاثیر آن قرار گرفتند، ویژگی اصلی خود سینماست، اینکه سینما قادر شد یک توهمی از یک فضای ۳ بعدی را بر روی پرده سینما ایجاد کند و در ایجاد این توهم از نقاشی و عکاسی فراتر رفت. نکته بعدی گرایش هایی است که برای داستان گویی در سینما به وجود آمد. سینما با اینکه یک هنر قرن نوزدهمی است، اما بر خلاف هنرهای دیگر ابتدا عقب رفت و می توان گفت در داستان گویی یک گرایش ارتجاعی داشت و رئالیستی و رومانتیستی قصه می گفت. بدین ترتیب این شکل داستان گویی و ویژگی اصلی سینما، باعث شد تا سینما یک هنر تداومی شود.

سینما، هنر اتمسفر

وی در مورد سینمای صامت گفت: از ویژگی های سینما، تشکیل آن از دو عنصر اصلی نور و هوا است که همان تصویر و صداست.از ابتدا نیز موسیقی یا افکت های دیگر با فیلم ها همراه بوده اند تا اینکه صدا وارد سینما شد. با گذاشتن موسیقی بر روی یک عکس حس و اتمسفری ایجاد می شود، سینما همین اتمسفر است. سینما بیشتر هنر اتمسفر است و کمتر به تئاتر و ادبیات نزدیک است. ما در سینما امکانات منحصر به فردی برای نزدیک شدن مخاطب به کاراکتر داریم که ادبیات این امکان را ندارد.

فراستی با تعریفی از کلوز آپ و اشاره به منحصر به فرد بودن آن در هنر سینما، نظر موتمن را در این رابطه خواست. موتمن گفت: کلوز آپ بیشتر از این منظر مهم می شود که می تواند چشم کاراکتر را که اندامی است برای نشان دادن تمام عواطف و غرایز بشری نشان دهد.در عین حال کلوز آپ محاجم است. در آمریکا در فیلم های مستند باید از افراد برای کلوز آپ اجازه گرفت.

دوربین واقعیت را تحریف می کند

آیا وظیفه سینما ضبط واقعیت است؟

موتمن گفت: من اگر یک نمای نزدیک از یک لیوان بگیرم این واقعیت نیست، بلکه این واقعیتی است که من می خواهم نشان دهم، چون من کل فضای اطراف را حذف کردم و فقط یک لیوان را نشان دادم. به نظر من دوربین واقعیت را تحریف می کند.

تصاویر ما را بلعیده اند و فردیت و هویت ما را از ما گرفته اند

موتمن افزود: وقتی نسل هیچکاک و فورد را نگاه می کنی می توانی بگویی هر کدام استیل و دنیای خودشان را داشتند چون در آن دوره انقدر اطلاعات تصویری نبود و سینما جدید بود و اینها در حال پیدا کردنش بودند بنابراین هر کسی به طور غریزی از دید خودش به آن نزدیک می شد. الان از ۱۰ فیلمساز ۹ تا یک صحنه را مثل هم دکوپاژ می کنند چون اطلاعت بصری یکی است و ماهواره ها شبانه روزی فیلم نشان می دهند. این تصاویر ما را بلعیده اند و فردیت و هویت ما را از ما گرفته اند.

موتمن در بازگشتی به عقب، از قرن ۲۰ گفت: قرن بیستم به جنگ ها و انقلابات گذشت. به خصوص بوسنی هرزه گوین بسیار مهم بود چون نزدیک پاریس آدم خواری شد.اینها روی سینما  تأثیر گذاشت ، به خصوص بعد از جنگ جهانی دوم دنیا پیچیده تر شد، اخلاقیات و شکل زندگی عوض شد. زندگی شتاب عجیبی برداشت. از یک جایی به بعد سینمای تداومی که در ابتدای قرن شکل گرفت دیگر نمی توانست وادامه دهد و باید به شکل های دیگری فیلم ساخته می شد.

سینمای ایران، تحت تأثیر نئورئالیسم ایتالیا

موتمن بهترین نمونه رئالیسم را نئورئالیزسم ایتالیا دانست و ادامه داد: مکاتب در اروپا شکل گرفتند .تحولات اجتماعی و سیاسی چند مکتب به وجود آورد. سینمای ایتالیا پیش از جنگ جهانی دوم سینمای قابل توجهی بوده است. در جنگ جهانی دوم آنها از هر دو طرف مورد تهاجم قرار می گیرند و استدیوی اصلی آن ها خراب می شود، به نحوی مجبور می شوند دوربین را به خیابان ببرد و فیلم های واقعی بسازند و با بازیگرهای غیر حرفه ای کار کنند. شرایط به گونه ای شد که نگاه فیلمسازان متوجه جامعه شان شد. این روند تا اواخر دهه ۵۰ ادامه داشت. نئورئالیزم ایتالیا در نسل فیلمسازان دهه ۶۰ ایران به شدت تأثیر گذار بوده است.

«شب سینما» پنجمین شب از « شب های هنر» با محوریت بررسی مفاهیم تخصصی سینما و نقد آن ها ، به تهیه کنندگی سلمان وکیلی ،هر سه شنبه شب ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهارم سیما پخش می شود.

نوشته سینما یک هنر تداومی بود/ سینمای ایران، تحت تأثیر نئورئالیسم ایتالیا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اثر هنری مبتنی بر مالیخولیا یا مبتنی بر اسکیزوفرنی!

دکتر پارسا در تبیین روانکاوانه ای از هنر توضیح داد: اگر بخواهیم دو رویکرد کلی را تفکیک کنیم، اثر هنری می تواند مبتنی بر فقدان و مالیخولیا باشد و از طرف دیگر می تواند مبتنی بر ایده جنون و اسکیزوفرنی باشد. اینها هر دو جزو بیماریهای مورد نظر فروید یعنی روان پریشی ها قرار می گیرند. رویکرد اول را می توان روانکاوانه دانست بدین معنا که این رویکرد کاملا فرویدی هست و رویکرد دوم ضد روانکاوانه هست. در رویکرد اول، اثر هنری جایی اتفاق می افتد که هنرمند چیزی را از دست داده باشد و بعد برای باز پس گیری آن فقدان در زبان نشانه ها تلاش کند.

اثر هنری باید ناخودآگاه باشد

وی در مورد تقسیم بندی فروید از بیماری های روانی گفت: فروید روان نژندی ها مانند وسواس و اضطراب را به عنوان یک بیماری روانی مشخص می کند و از طرف دیگر روان پریشی ها مانند مالیخولیا و بیماری دوقطبی را داریم و در نهایت بیماری انحرافات را داریم. در آن دو طرح کلی ارائه شده، هنرمند به واسطه روان پریشی هاست که دست به خلق اثر هنری می زند. اثر هنری نقش وحدت غمگینی را ایفا می کند یعنی می توان از آن به عنوان داروی افسردگی استفاده کرد. اثر هنری در هر دو رویکرد کاملا حسی است و این نشان می دهد که اثر باید کاملا نا خودآگاه باشد.

مترجم کتاب «شب بی پایان» در مورد تمایز روان پریشی و روان نژندی توضیح داد: فروید در اولین تقسیم بندی که ارائه می دهد از ساختار ذهن انسان بین خودآگاه، ناخودآگاه و نیمه خودآگاه تمایز قائل می شود. خودآگاه همان جایی است که می توانیم خودمختاری را به آن نسبت دهیم. نیمه خودآگاه مربوط به خاطرات است که با تلاش به سطح خودآگاه می آیند. بیماری های روان نژندی در ساحت زبان، خودآگاه و عقلانیت اتفاق می افتند اما در روان پریشی ها ما با حس مواجهیم.

 رسالت سینما به تصویر کشیدن فانتزی نیست

آیا سینما عرصه ای برای بروز رویاهاست؟ دکتر پارسا پاسخ داد: فانتزی اساسا کارکرد انسجام بخش امر تصویری را دارد. وظیفه و رسالت سینما به تصویر کشیدن فانتزی نیست. هدف فقط این نیست که بازنمایی مستقیمی از یک مکانیزم ناخودآگاه یا روانکاوانه در فیلم اتفاق بیافتد. وی ادامه داد: نمونه های سینمای مبتنی بر فقدان در اروپا یافت می شوند مثل آثار برگمان. سینمای مبتنی بر جنون را می شود در آثار لینچ یافت.

دکتر پارسا نقدهای فروید به سینما را اینطور توضیح داد: فروید موافقتی با سینما نداشت به ۳ دلیل. اول اینکه سینما از همان سال های اول تبدیل به سرگرمی شده بود، دوم مسئله علمی کردن روانکاوی بود ، یعنی روانکاوی همیشه سعی داشت که از هنر فاصله بگیرد، سوم مسئله تصویر کردن است. فروید اعتقاد داشت اساسا امکان ندارد بدون تحریف، مفاهیم انتزاعی روانکاوانه قابل بازنمایی در سینما باشد. نمی شود گفتار درمانی را در سینما بازنمایی کرد. ما یک دسته فیلم داریم که روانکاوی برایشان یک داستان است. در دسته دوم سوژه هایی داریم که خودآگاه نیستند، این ها را من مشخصا روانکاوانه نمی دانم اما فکر می کنم با روانکاوی پیوند خورده اند. ویرجینیا ولف می گوید سینما می تواند ساختار ناخودآگاه را به تصویر بکشد.

«شب سینما» پنجمین شب از « شب های هنر» با محوریت بررسی مفاهیم تخصصی سینما و نقد آن ها ، به تهیه کنندگی سلمان وکیلی ،هر سه شنبه شب ساعت ۲۳ به صورت زنده از شبکه چهارم سیما پخش می شود.

نوشته دکتر مهرداد پارسا در«شب سینما» گفت: رسالت سینما به تصویر کشیدن فانتزی نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بنابراین گزارش، امشب طبق روال هر چهارشنبه شب در قسمت سینما، مسعود فراستی مجری کارشناس برنامه میزبان دکتر محسن بنی‌هاشمی عضو هییت علمی دانشگاه و کارشناس در حوزه علوم شناختی و رسانه می شود  و با وی در خصوص « روانشناسی شناختی در سینما» گفتگو می کند.

در رویکردهای معاصر به نقد و تحلیل آثار سینمایی، رویکرد روانشناسی شناختی یا رویکرد شناختی نسبت به این مدیوم افزایش یافته و در حال گسترش است. پرداخت به این دیدگاه هم در فیلم های سینمایی نمودی پر رنگ دارد و هم در تحلیل و واکاوی اینچنین آثار سینمایی. در واقع هنگامی که رویکرد شناختی به تحلیل علمی و استفاده از علم در حوزه روانشناسی بهره می برد به طبع به واکاوی آثاری سینمایی می پردازد که در آن ژانر علمی یا حضور علم و مسئله پردازشگری مغز در سوژه هایش وجود داشته باشد.

در واقع دو گونه سینمایی در هم آمیخته را می توان به راحتی به دیدگاه شناختی متصل دانست. نخست آثار علمی تخیلی است و دیگری آثاری که به تجزیه و تحلیل و پردازش مغزی می پردازند.

با این حال اما علاقه مندان به روانشناسی شناختی نیز از منظر فیلمسازان مورد انتقاد قرار گرفته اند، و فیلم «درخشش ابدی یک ذهن پاک» یکی از مهم ترین این نقدهاست و جالب اینجاست که علاقه مندان به روانشناسی شناختی این فیلم را در زمره آثاری با دیدگاه شناختی قرار داده اند.

برای آشنایی بیشتر با مفاهیم تخصصی سینما و نقد در فضای آن، ساعت ۲۳ مخاطب شب سینمای «شب های هنر» به تهیه کنندگی سلمان وکیلی  باشید.

نوشته روانشناسی شناختی در سینما/ گفتگوهای تخصصی فراستی درشبکه چهار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.