نوشته «ماقبل تماشا» قسمت هفتم؛ «حواشی جشنواره ۲» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «ماقبل تماشا» قسمت سوم؛ «حواشی جشنواره» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به‌تأیید بسیاری از صاحب‌نظران عرصۀ رسانه، سینما اگر نه اثرگذارترین، دستِ‌کم رسانۀ بسیار اثرگذار عالم است. این قدرت تأثیر، برآمده از هم‌نشینی هنرها و عناصر گوناگون، ازجمله بهره‌گیری از زبان است. متخصصان علومِ شناختی، زبان را بارزترین پدیدۀ شناختیِ انسان و زبان‌شناسان آن را پیچیده‌ترین نظام رمزگان جهان می‌دانند. اطلاق همین صفات به زبان، نقش آن را در بازنمودِ حالات و تجربیات بشری خوش می‌نمایاند و بر اهمیت انکارناپذیر آن تأکید می‌ورزد.

نیک پیداست که با بهره‌گیریِ بجا و عالمانۀ زبان در سینما، می‌توان فیلم را به اوج جذابیت برکِشید یا با به‌کارگیریِ نابجا و جاهلانۀ زبان آن را به حضیض کسالت فروانداخت. «فارسینما» بر همین واقعیت، تمرکز و بر بهره‌‌گیری هرچه دانشورانه‌تر و هنرمندانه‌تر از زبان در سینما تأکید کرده است. داوری فیلم‌ها و تقدیم جایزۀ «فارسینما» به فیلم برتر از منظر به‌کارگیری زبان، در همین راستا و با رویکردی دغدغه‌آفرین بوده است.

انجمن فرهنگی‌آموزشی «ویرایش و درست‌نویسی» مفتخر است که برای سومین‌بار، توانسته است با حمایت مدیران فرهنگ‌دوست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای فرهنگ عمومی، معاونت سینمایی و همچنین دست‌اندرکاران چهلمین جشنوارۀ فیلم فجر، در حد توان، گامی پیش نهد. در این رویداد سترگ فرهنگی، فیلم‌ها بر بنیاد اصول هفتگانۀ ویرایش فیلم‌نامه، پیش چشم داوران زبان‌آگاه گذاشته شد تا با اهدای جایزۀ فارسینما به برترین فیلم، زبان فارسی، این درّ دری مادری، جلا و جلوه‌ای تازه یابد.

در این عرصه، اگرچه افق‌ها فراخ و راه‌ها سنگلاخ است، همت‌ها بلند و نیت‌ها سپند است. با همین نگاه، خالصانه و خاضعانه، دست یاری به‌سوی همۀ سینماگران و سینمادوستان دراز می‌کنیم و همۀ آنان را به یاری و همکاری می‌طلبیم. امید است با حمایت بیش‌ازپیش نهادهای فرهنگی، به‌ویژه معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشان افتخار «فارسینما» بر سینهٔ سینمای ایران درخششی جهان‌تاب گیرد. آری به‌اتفاق، جهان می‌توان گرفت!

هیئت داوران جایزهٔ «فارسینما؛ زبان فارسی در سینما» پس از مشاهده و بررسی زبانی دقیق فیلم‌های چهلمین جشنوارهٔ فیلم فجر، جلسهٔ نهایی خود را در تاریخ ۲۲بهمن۱۴۰۰ با حضور اعضا برگزار کرد.

در این جلسه نزدیک به دوسوم فیلم‌ها از دور قضاوت خارج شدند؛ زیرا یا از زبان استفادهٔ سینمایی نکرده بودند یا در لایه‌ای بسیار ضعیف، زبانی ناپخته و نامربوط به داستان و سینما و شخصیت‌پردازی را به کار گرفته بودند. بجاست که اهالی زبان و فرهنگ و سینما ضمن توجه به این ضعف، هشدار این شاگردان کوچک زبان و سینما را جدی بگیرند و برای اصلاح این وضع نامطلوب آستین همت بالا بزنند و در ارتقای جایگاه زبان در سینما و استفاده از ظرفیت‌ها و امکانات آن بکوشند. در میان فیلم‌های باقی‌مانده، پس از بررسی مقایسه‌ای، فیلم «شب طلایی»، ساختۀ یوسف حاتمی‌کیا درخور تقدیر شناخته شد.

اما به‌دلیل استفاده از زبانی یکدست در راستای شخصیت‌پردازی و پیشبرد داستان در موقعیت‌های مختلف، به‌کارگیری بجا و دقیق لهجه‌ها و گویش‌های ایرانی، بهره‌گیری از ظرافت‌های زبانی در فیلم، و درنهایت، کسب بیشترین امتیاز در اصول هفتگانهٔ داوری، داوران جایزۀ «زبان فارسی در سینما؛ فارسینما» فیلم برتر را برگزیدند:

«نگهبان شب» اثر آقای رضا میرکریمی.

داوران: معین پایدار، علی زارع، مهدی صالحی، احمد عبداله‌زاده مهنه

نوشته «نگهبان شب» برگزیده «فارسینما» شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این مراسم پس از تلاوت آیاتی از قران مجید و پخش سرود ملی ایران، مسعود نقاش زاده؛ دبیر چهلمین جشنواره فیلم فجر طی سخنرانی خود در آیین اختتامیه عنوان کرد: ضمن عرض سلام و خیر مقدم به مهمانان عزیز، ممنون هستم که با حضورتان این مجلس را گرم کردید. ایام فجر انقلاب، میلاد امام جواد (ص) و یاد و خاطره شهید سردار قاسم سلیمانی را گرامی می‌دارم.

وی ادامه داد: سینمای ایران در دو سال گذشته از ویروس کرونا آسیب دید و عزیزان زیادی را از دست داد. همین لحظه یاد و خاطره همه از دست رفتگان را گرامی می‌داریم؛ اما با این حال سینماگران ایران همت کردند و چرخ سینمای ایران را نگه نداشتند. سینمای ایران امروز به درخت تناوری تبدیل شده که شاخه‌های جوانی از آن سربرآورده است و آنچه امروز داریم دسترنج سینماگران اندیشه مند است.

* نقاش زاده: به قدر توانمان تلاش کردیم

نقاش زاده افزود: در این دوره به قدر وسعمان تلاش کردیم رویه‌ها را استانداردسازی کنیم و از نخست گام‌های روشن‌تری را برای همه کسانی که در جشنواره فعالیت می‌کنند، برداریم و این‌ها فرصت‌هایی برای آینده‌نگری را به ما می‌دهند. از جمله این موارد گاه‌شمار جشنواره بود که البته بر قانون‌گرایی هم تاکید داشتیم و از ابتدا تمام تلاشمان این بود که مطابق آیین‌نامه عمل کنیم و فشارهای و درخواست‌های اضافه را در کمال احترام نپذیرفتیم. سختی‌های بسیار زیادی هم در مسیر ما بود و در مقابل سختی‌ها همکاران ما با تمام توان تلاش کردند تا کار را به‌درستی انجام دهند.

دبیر چهلمین جشنواره فیلم فجر ادامه داد: ما باید مسایل، مشکلات و چالش‌ها را چه در سینمای ایران و چه در جشنواره بازشناسی کنیم و چاره ای برای آن‌ها پیدا کنیم و گاه لازم است تصمیماتی بگیریم و گاه چاره ای برای آن‌ها پیدا کنیم و برای رفع آن‌ها تلاش کنیم.

وی افزود: این سینما نیاز به مراقبت و مهربانی دارد و باید با هم و برای این سینما مهربان‌تر باشیم و قدر این سرزمین را بدانیم حیف است که مهر را در دل نپروریم.

پس از سخنرانی مسعود نقاش زاده؛ تصاویری از عزیزان هنرمندانی که در سالی که گذشت دنیا را ترک کردند پخش شد؛ از سیامک اطلسی، فرشته طائرپور، بابک خرمدین تا محسن قاضی مرادی و فتحعلی اویسی …

پس از پخش این کلیپ با اعلام نامزدهای بخش مواد تبلیغاتی برنده این بخش‌ها اعلام شد.

* حبیب مجیدی سیمرغ بهترین عکس را دریافت کرد

هیات انتخاب و داروان این بخش (مهرداد خوشبخت، محمد روح امین وعلی نیک رفتار) از میان نامزدها بهترین عکس سیمرغ بلورین را به حبیب مجیدی برای مجموعه عکس‌های فیلم سینمایی «منصور» اهدا شد.

هیات داوران هیچ پوستری را شایسته دریافت سیمرغ ندانسته اما دیپلم افتخار این بخش را به احسان برآبادیر برای طراحی پوستر «پیرمردها نمی‌میرند» اهدا کرد.

در بخش آنونس سیمرغ بلورین به امید میرزایی برای ساخت فیلم‌های «صحنه زنی» و «تک تیرانداز» اهدا شد.

* سیمرغ‌های فیلم کوتاه و مستند پر کشیدند

در بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه، هیات داوران (احمدرضا معتمدی، حامد جعفری و دانش اقباشاوی) سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه داستانی را به رضا نجاتی برای کارگردانی فیلم «ارفاق» اهدا کرد.

رضا نجاتی گفت: این جایزه را تقدیم می‌کنم به خانواده ام که همه چیز من هستند و تشکر می‌کنم از همه کسانی که به من کمک کردند که این فیلم کار شود. این جایزه برای شما است و من به نمایندگی از شما این جایزه را گرفتم. من آماده می‌شوم برای ساخت اولین فیلم بلند سینمایی ام که قول می‌دهم هر بار هر فیلمی که می‌سازم از چشم و گوش مخاطبم محافظت کنم.

در ادامه دانش اقباشاوی؛ یکی از اعضای هیات داوران گفت: یاد می‌کنم از جای خالی دکتر معتمدی که همراه ما بودند و رهبری ایشان به ما خیلی کمک کرد. فیلم‌های کوتاه امسال خیلی خوب بودند.

هیات داوران بخش مستند در این دوره از جشنواره که متشکل از احمد ضابطی‌جهرمی، محمد تهامی‌نژاد، محمدعلی فارسی، مرتضی شعبانی و محمدرضا عباسیان بود، سیمرغ بلورین این بخش را به آقایان حجت طاهری و عبدالخاق طاهری برای فیلم مستند «احتضار» اهدا کردند.

* بزرگداشت احمدرضا معتمدی برگزار شد

پس از اعلام جوایز بخش‌های ذکر شده کلیپی از احمدرضا معتمدی به بهانه بزرگداشت این کارگردان پخش شد. در ادامه علی نصیریان، محمد خزایی؛ رییس سازمان سینمایی، محمدمهدی اسماعیلی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسعود نقاش زاده؛ دبیر جشنواره چهلم روی صحنه آمدند تا این مراسم بزرگداشت را برگزار کنند.

* علی نصیریان: به معتمدی تعظیم می‌کنم

علی نصیریان در این بخش گفت: خوشحالم برای اینکه از اواخر دهه ۲۰ که وارد کار نمایش شدم تا امروز که نگاه می‌کنم چیزی به جز رشد در هنر نمی‌بینم. به خصوص در تئاتر و سینما که بسیار خوب کار شده است. هم قبل از انقلاب که سینمای جدید از آن زمان آغاز شد و با آدم‌های فرهیخته فیلم‌های خوب ساخته شد و هم بعد از انقلاب که سینما و تئاتر رشد کرد و امروز هم تئاتر و هم سینمای ما در جشنواره‌های بین المللی می‌درخشند و خدارا شکر می‌کنم که از آن زمان که در خرابه‌ها تمرین می‌کردیم به اینجا رسیده است.

این استاد بازیگری ادامه داد: من با آقای معتمدی یک فیلم کار کردم و با شخصیت ایشان از لحاظ  کردار، گفتار، تسلط، اندیشه و درک سینما آشنا شدم و از آن لذت بردم. پشتوانه یک هنرمند در هر زمینه هنری که کار می‌کند فرهنگ است و تنها تخصص نیست. کارگردانی یا بازیگری یا هر عوامل دیگری که می‌خواهد وارد مقوله هنر شود ابتدا باید با الفبای فرهنگ آشنا شود. به خصوص امروز که ما در ارتباطات اینترنتی و ارتباط با دنیا به تکامل رسیده ایم.

نصیریان افزود: سال ۱۳۲۱ که کلاس تئاتر می‌رفتم تنها یک کتاب وجود داشت اما امروز امکانات زیادی در اختیار هست. متاسفانه فرهنگ معمولاً در ردیف‌های پایین است اما فرهنگ غذای روح و جان یک ملت است و ملت با موسیقی و نقاشی و تئاتر و فیلم و .. تغذیه می‌شود و ما محتاج فهمیدن و آگاه شدن هستیم. جوان‌های ما نوآورانه کارهای فوق العاده ای می‌کنند. من به معتمدی تعظیم می‌کنم.

* سی سال است که مشغول نگارش فلسفه سینما هستم

احمدرضا معتمدی که به سختی و به یاری ویلچر روی سن آمد طی صحبت‌هایی گفت: ضمن عرض سلام به همه کسانی که ما را می‌بینند. از استاد بزرگ خودم جناب آقای نصیریان که در فیلم «دیوانه ای از قفس پرید» همه جوره شاگردی او را کردیم تشکر می‌کنم. اگر کسی با ایشان کار کند متوجه می‌شود که چگونه سلول به سلول نمایش با او آمیخته شده و چگونه آن‌ها را در اختیار همه می‌گذارند.

وی افزود: در ابتدای انقلاب آدم ساده لوحی بودم! چون آن زمان گفتند می‌خواهیم طرحی نو دراندازیم، در بررسی که داشتیم برای این موضوع دیدیم فقط رشته‌های علوم چاره ساز نیستند، بلکه فلسفه آنها مهم است. چون عیوب ساختاری آن رشته را به ما می‌گوید و امکان تولید نظریه جدید را فراهم می‌کنند. سی سال است مشغول نگارش فلسفه سینما هستم، چون هنوز این بحث ادامه دارد، نگارش کتاب من هم ادامه دارد. هفت هشت جلد کتاب ترجمه کرده‌ام که در پی آن‌ها متوجه شدم نظریه‌های سهروردی منطبق با سینماست، متاسفانه توجهی به این مقوله نمی‌شود.

معتمدی در پایان صحبت‌های خود گفت: همسرم در این سی سال با حقوق معلمی دانشگاه که بسیار مختصر است زندگی کرده و من حتی یک انگشتر هم برای او نگرفته‌ام. از او تشکر می‌کنم که من تا نیمه‌های شب در کتابخانه بودم اما او به من چیزی نمی‌گفت. همسرم تو را خیلی دوست دارم.

*محمد خزاعی: ممنونم که چراغ سینما را روشن نگه داشتید

در ادامه محمد خزاعی؛ رییس سازمان سینمایی طی صحبت‌هایی عنوان کرد: خیلی خوشحالم که امشب در آیین اختتامیه در خدمت شما هستم. تقدیر و تشکر می‌کنم از همه مردم خوب و استان‌ها که در مناطق محروم برای اولین بار فجر را برگزار کردند و دبیر جشنواره که در اوج کرونا ایستادگی کرد و از شما هنرمندان ارجمند که در بدترین شرایط کار تولید را رها نکردید و تلاش کردید چراغ سینما را روشن نگه دارید.

* «بدون قرار قبلی» برنده جایزه سرباز وطن شد

سپس در بخش بعدی مراسم جایزه شهید سردار قاسم سلیمانی با عنوان جایزه ویژه سرباز وطن برگزار شد. در این بخش دختر سردار سلیمانی برای اهدا جایزه به روی صحنه آمد و به همراه وزیر، رییس سازمان سینمایی و دبیر جشنواره سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی را به فیلم «بدون قرار قبلی» به کارگردانی بهروز شعیبی و تهیه کنندگی محمود بابایی اهدا کردند.

بهروز شعیبی گفت: این جایزه برای ما خیلی ارزشمند است. جای برخی از دوستان ما که نیستند خالی است و حداقل خواهش و توقع ما این بود که بازی آن‌ها دیده شود. من و آقای بابایی به نمایندگی از یک گروه این جایزه را گرفتیم که نزدیک یک سال درگیر فیلم بودند. این فیلم حمایت عجیبی نداشت و خداراشکر که همان جایزه ای که باید می‌گرفت را دریافت کرد. این جایزه یک صاحب دارد و ما در چند روز آینده این جایزه به صاحب آن می‌رسانیم.

* وزیر ارشاد: تلاش می‌کنیم سینمایی متناسب با تراز انقلاب داشته باشیم

در ادامه مراسم محمدمهدی اسماعیلی؛ وزیر ارشاد هم ضمن تبریک به مناسبت ایام دهه فجر و میلاد امام جواد (ع) گفت: جای خوشحالی است که بهار سینما با بهار ملت ایران مقارن شده است. چهلمین جشنواره امشب به پایان می‌رسد و عدد چهل یک عدد مقدس در فرهنگ دینی ماست. ما از فردا آغاز کار جشنواره بعدی را خواهیم داشت. با همه قوت خود در پی این هستیم که سینمایی امیدافرین و اخلاق گرا را برای این مرز و بوم رقم بزنیم.

وی افزود: جشنواره امسال محاسن زیادی داشت؛ تلاش شد تا عدالت فرهنگی تحقق پیدا کند. در ۳۱ استان و در بسیاری از روستاها با سینما سیار مردم را پای این جشنواره نشاندیم، کارهای مهمی را در این دوره تجربه کردیم. فیلم‌هایی از گونه‌های مختلف در این دوره وجود داشت، از چهار نسل سینمای بعد از انقلاب در این دوره حضور داشتند که این جای مباهات دارد. ما برای آینده سینمای ایران، برای آینده‌ای بهتر، با بررسی همه تجارب به دست آمده در این چهل سال، با همه نقاط قوت و ضعف به برنامه‌ریزی برای آینده می‌اندیشیم و این گام بزرگ را در این دولت برخواهیم داشت.

اسماعیلی ادامه داد: تلاش می‌کنیم سینمایی متناسب با تراز انقلاب داشته باشیم، سینمای امروز سقف توقعات ما نیست و باید تلاش کنیم تا بهتر شویم، امسال یاد و نام سردار بزرگ بر تارک این جشنواره درخشید، جشنواره ما در پی این بود که امید و آگاهی را به مردم ایران عرضه کند، امروز باید در آغاز گام دوم انقلاب اسلامی در جهت تبیین فرهنگ و هنر ایرانی پیشتاز باشیم. با سینما می‌توانیم یک روایت اصیل از ایران به جهانیان نشان بدهیم.

وی افزود: در دیپلماسی فرهنگی که از شعارهای رئیس جمهور است، سینما جایگاه بزرگی دارد و همه همت ما در ارشاد بر این مهم شکل گرفته است. کرونا لطمات زیادی را بر اقتصاد فرهنگ و هنر تحمیل کرده است، اما سعی کردیم بخشی از مشکلات را حل کنیم. مشکلات زیاد است با این حال برنامه‌هایی برای رفع این موضوع داریم. هر فیلمی حداقل صد نیروی انسانی دارد، از همه آنها که اکثراً دیده نمی‌شوند تشکر می‌کنم. همه همت خودمان را می‌گذاریم برای یک جشنواره بزرگ در تراز شعارهای انقلاب اسلامی؛ در جشنواره چهل و یکم.

سپس محمد معتمدی خواننده کشورمان در بخشی چند قطعه زیبا را اجرا کرد.

معتمدی پیش از اجرا گفت: خوشحالم در جمع عزیزانی هستم که حاصل تلاش آن‌ها در همه زمان‌ها برای ما خاطره‌ساز است، امیدوارم همواره پرقدرت از پس مشکلات بربیایید. به دلیل کرونا نمی‌توانستیم موسیقی زنده داشته باشیم و موسیقی ضبط شده است اما بنده به شکل زنده اجرا می‌کنم.

* جوایز بخش سودای سیمرغ

هیات داوران بخش سودای سیمرغ متشکل از مسعود جعفری‌جوزانی، مجید انتظامی، شهاب حسینی، محمدعلی باشه‌آهنگر، محمد داوودی، مهدی سجاده‌چی و پژمان لشکری‌پورروی سن آمدند تا جوایز بخش‌های این دوره از جشنواره را اهدا کنند.

* جلوه‌های ویژه بصری: حسن نجفی و امیرولی خانی  برای فیلم سینمایی «دسته دختران»

محمد برادران برای فیلم «خائن‌کشی»، امین پهلوان‌زاده برای فیلم «مرد بازنده»، کامیار شفیع‌پور برای فیلم «برف آخر» و فرید ناظرفصیحی برای فیلم «بی رو» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

در بخش جایزه جلوه‌های ویژه بصری، آقایان  حسن نجفی و امیرولی خانی  برای فیلم سینمایی «دسته دختران» جایزه را دریافت کردند.

نجفی در این بخش گفت: کار جلوه‌های ویژه کار گروهی است با توجه به حجم زیاد کار این فیلم، دو گروه شدیم، اینجا از همه بچه‌های گروه تشکر می‌کنم از خانم قیدی که سختگیری کردند تا بهترین باشیم تشکر می‌کنم.

ولی خانی هم گفت: افتخار می‌کنم در خدمت تنها بانوی جشنواره چهلم بودم از خانواده‌ام هم تشکر می‌کنم.

* جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

آرش آقابیگ برای فیلم «خائن‌کشی»، آرش آقابیگ برای فیلم «شهرک»، حمید رسولیان برای فیلم «ضد» و محسن روزبهانی و کاووس روزبهانی برای فیلم «دسته دختران» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه می‌دانی به ایمان کرمیان برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» اهدا شد.

کرمیان گفت: این جایزه را به نمایندگی از گروه ۹ نفره به محمدرضا اسماعیلی تقدیم می‌کنم.

*بهترین چهره‌پردازی: امید گل زاده برای فیلم‌های سینمایی «برف آخر» و «شادروان»

مونا جعفری برای فیلم «علف‌زار»، شهرام خلج برای فیلم «موقعیت مهدی»، عظیم فراین برای فیلم «بیرو» و مرتضی کهزادی برای فیلم «ضد» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین چهره پردازی به امید گل زاده برای فیلم سینمایی «برف آخر» و فیلم سینمایی «شادروان» اهدا شد.

گلزاده گفت: خیلی ممنونم شب جذابی است و از کارگردان و تهیه کننده این دو فیلم ممنونم و جای حسین نمازی خالی است و این سیمرغ را به حورا دخترم تقدیم می‌کنم.

* بهترین طراحی لباس: مارال جیرانی برای فیلم سینمایی «خائن کشی»

بهزاد آقابیگی برای فیلم «موقعیت مهدی»، فاطمه صفری‌زاده برای فیلم «شادروان»، زهرا صمدی برای فیلم «نگهبان شب» و علی نصیری‌نیا برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس به مارال جیرانی برای فیلم سینمایی «خائن کشی» اهدا شد.

* بهترین طراحی صحنه: محمدرضا شجاعی برای فیلم سینمایی «ضد»

سهیل دانش‌اشراقی برای فیلم «خائن‌کشی»، امیر زاغری برای فیلم «موقعیت مهدی»، محمدرضا شجاعی برای فیلم «دسته دختران»، آیدین ظریف برای فیلم «۲۸۸۸» و علی نصیری‌نیا برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه به محمدرضا شجاعی برای طراحی صحنه فیلم سینمایی «ضد» اهدا شد.

* بهترین صدابرداری: مسیح حدپورسراج برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

مهدی ابراهیم‌زاده برای فیلم «دسته دختران»، بابک اردلان برای فیلم «شادروان»، عباس رستگارپور برای فیلم «بدون قرار قبلی» و امیر نوبخت حقیقی برای فیلم «شب طلایی» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری به مسیح حدپور سراج برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» اهدا شد.

حدپور گفت: ما معمولاً فکر می‌کنیم اگر بالا بیایم صحبت کنیم راحت است، اما واقعیت این است که سخت است. در شب تولدم این جایزه را دریافت می‌کنم و این را به فال نیک می‌گیرم. تشکر ویژه از آقای حجازی‌فر دارم که به من اعتماد کرد تا بتوانم از «موقعیت مهدی» به موقعیت مسیح برسم. برادرم در این کار سلامتی خود را از دست چون دیسک کمر و گردن گرفت و دیگر نمی‌تواند کار سنگین کند.

* بهترین صداگذاری: علیرضا علویان برای فیلم‌های «علف زار» و «بدون قرار قبلی»

فرامرز ابوالصدق برای فیلم «دسته دختران»، امین شریفی برای فیلم «ضد»، امیرحسین قاسمی برای فیلم‌های «خائن‌کشی» و «نگهبان شب» و نعیم مسچیان برای فیلم «۲۸۸۸» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری به علیرضا علویان برای دو فیلم «علف زار» و «بدون قرار قبلی» اهدا شد.

در این بخش در غیاب علیرضا علویان، بهروز شعیبی جایزه او را دریافت کرد.

* بهترین موسیقی متن: مسعود سخاوت دوست برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

حبیب خزایی‌فر برای فیلم «مرد بازنده»، فردین خلعتبری برای فیلم «ماهان» و فردین خلعتبری برای فیلم «هناس» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

دیپلم افتخار بهترین موسیقی متن به بهزاد عبدی برای فیلم سینمایی «علف زار» اهدا شد و سیمرغ بلورین این بخش به مسعود سخاوت دوست برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» تقدیم شد.

* بهترین تدوین: حمید نجفی راد برای فیلم سینمایی «علف زار»

ژیلا ایپکچی برای فیلم «شهرک»، حسین جمشیدی گوهری برای فیلم «موقعیت مهدی»، سپیده عبدالوهاب برای فیلم «خائن‌کشی» و حمید نجفی‌راد برای فیلم «دسته دختران» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین تدوین به حمید نجفی راد برای فیلم سینمایی «علف زار» اهدا شد.

نجفی راد در این بخش بیان کرد: دو فیلمی که کار کردم در شرایط عجیبی کار شد، چون درگیر بیماری ۶ ماهه شدم و کار برایم سخت شد، این جایزه برای خانواده‌ام است که کمکم کردند.

* بهترین فیلمبرداری: آرمان فیاض برای فیلم سینمایی «برف آخر»

سیمرغ بلورین این بخش به آرمان فیاض برای فیلم سینمایی «برف آخر» اهدا شد.

وحید ابراهیمی برای فیلم «موقعیت مهدی»، علیرضا برازنده برای فیلم «شهرک»، هادی بهروز برای فیلم «علف‌زار» و محمد حدادی برای فیلم «بدون قرار قبلی» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

آرمان فیاض گفت: خوشحالم این جایزه را از آقای محمد داوودی می‌گیرم ایشان فیلمبردار مورد علاقه من است. جای ایشان در سینما خالی است و کاش باز هم کار کنند. این جایزه را به پدرم که هنر را در تمام این سال‌ها در من زنده نگه داشت، تقدیم می‌کنم.

* بهترین بازیگر نقش مکمل زن: صدف اسپهبدی برای بازی در فیلم سینمایی «علف زار»

صفورا خوش‌طینت برای فیلم «نگهبان شب»، شادی کرم‌رودی برای فیلم «بی‌رویا»، لیندا کیانی برای فیلم «ضد» و نوشین مسعودیان برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

این بخش دو جایزه داشت، دیپلم افتخار این بخش را به فرشته حسینی برای فیلم سینمایی «دسته دختران» اهدا شد و سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن به صدف اسپهبدی برای بازی در فیلم سینمایی «علف زار» اهدا شد.

فرشته حسینی گفت: ممنونم از هیات داوران و آقای شهاب حسینی که عزیز است. از خانم قیدی تشکر می‌کنم. نوید لحظه مهمی است که تو نگاهم می‌کنی و این شروع همه چیز برای هر دوی ما است.

صدف اسپهبدی گفت: ممنونم از هیات داوران و ممنون که امسال جوان‌ها را دیدید. از مادر و پدرم که تمام این سال‌ها من را تحمل کردند تا به آنچه می‌خواهم برسم تشکر می‌کنم از آقای دانشی و آقای رادان که اجازه دادند در این فیلم باشم، هم تشکر می‌کنم.

* بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: نادر سلیمانی برای فیلم سینمایی «ضد»

پیام احمدی‌نیا برای فیلم «ملاقات خصوصی»، روح‌اله زمانی برای فیلم «موقعیت مهدی»، مهدی زمین‌پرداز برای فیلم «علف‌زار» و مجید صالحی برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

این بخش نیز دو جایزه داشت، دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد به علی اکبر اصانلو برای فیلم «نگهبان شب» اهدا شد و سیمرغ بلورین این بخش به نادر سلیمانی برای فیلم سینمایی «ضد» اهدا شد.

اصانلو گفت: سلام عرض می‌کنم خدمت عزیزان، سلام حقیر را بپذیرید با دورد به آفریدگان راهی بسیار آمده ام و نیمی از قرن را پشت سر گذاشتم و گویی همین دیروز بود که صدایی خیس و باران خورده مرا به سمت زیبایی فر خواند. گویی او می‌دانست که پس از ۵۰ سال وابستگی من را به سمتی ببرد که سیمرغان سرزمین مادری است. سپاس برای کسانی که در گذر زمان من را دیدند و اساتید و آقای میرکریمی ممنونم.

نادر سلیمانی گفت: به خدا قسم که خیلی کارم سخت شد. آن موقع طنز کار می‌کردم و الان مانده ام چه کار کنم. الان حدود سی سال است که کار می‌کنم اما اولین بار است که ضربان قلبم بالا رفته است. من یک آرزو دارم که زنان سرزمین همیشه آزاد باشند. این جایزه را هدیه می‌کنم به مادران این سرزمین و شهید که در راه کشور کشته شدند. از همکاران عزیزم که بداخلاقی‌های من را تحمل کردند و باور داشتند که من می‌توانم کار جدی انجام دهم تشکر می‌کنم. امیدوارم از این پس کارهای بهتری را انجام دهم.

* بهترین بازیگر نقش اول زن: طناز طباطبایی برای بازی در فیلم سینمایی «بی رویا»

سارا بهرامی برای فیلم «علف‌زار»، ژیلا شاهی برای فیلم «موقعیت مهدی»، لاله مرزبان برای فیلم «نگهبان شب» و لادن مستوفی برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین این بخش به طناز طباطبایی برای بازی در فیلم سینمایی «بی رویا» اهدا شد.

طناز طباطبایی گفت: خدایا شکرت! اگر واقعاً خدای من نبود هیچ اتفاقی نمی‌افتاد. ما هر چه که داریم مدیون نسل طلایی مانند علی نصیریان بوده ایم. ممنون از تک تک بچه‌های گروه «بی رویا» و قدر تک تک آن‌ها را می‌دانم.

* بهترین بازیگر نقش اول مرد: امین حیایی برای بازی در فیلم سینمایی «برف آخر»

تورج الوند برای فیلم «نگهبان شب»، پژمان جمشیدی برای فیلم «علف‌زار» و مهدی نصرتی برای فیلم «ضد» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین این بخش به امین حیایی برای بازی در فیلم سینمایی «برف آخر» اهدا شد.

امین حیایی گفت: سلام و شب بخیر به همه دوستان. از یک قصه عشق بگویم و این دومین سیمرغ من است و این اتفاق دوباره برای من تکرار شد و با امیرحسین عسگری که رهبری این گروه را برعهده داشت و دست یکایک گروهم را می‌بوسم.

* بهترین کارگردانی فیلم اول: هادی حجازی‌فر برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»

«بی‌رویا» به کارگردانی آرین وزیردفتری، «علف‌زار» به کارگردانی کاظم دانشی و «ملاقات خصوصی» به کارگردانی امید شمس دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین این بخش به هادی حجازی فر برای فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» اهدا شد.

حجازی فر گفت: سینما در این ۶ سال خیلی با من مهربان بود و من قدردان تک تک اهالی سینما هستم و امیدوارم جبران کنم. یک شوخی بکنم، سر آرای مردمی که آن اتفاقات افتاد، الان هم آرا لو رفته است، باور کنید این دیگر کار بچه‌های «موقعیت مهدی» نبود! از بچه‌های گروهم تشکر می‌کنم مومن‌ترین آدم‌ها به کاری که کردند، بودند. از همه چیز گذشتند، بدون دستمزد کار کردند این جایزه برای شما و خانواده‌های شماست، ما آمدیم که بمانیم این تازه اول کار است.

* بهترین فیلمنامه: کاظم دانشی برای فیلم «علف‌زار»

ابراهیم امینی و هادی حجازی‌فر برای فیلم «موقعیت مهدی»، فرهاد توحیدی و مهدی تراب‌بیگی برای فیلم «بدون قرار قبلی»، امیرحسین عسگری، امیرمحمد عبدی و سیدحسن حسینی برای فیلم «برف آخر» و رضا میرکریمی و محمد داوودی برای فیلم «نگهبان شب» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به کاظم دانشی برای «علفزار» اهدا شد.

دانشی در این بخش ضمن تشکر از بهرام رادان تهیه‌کننده فیلم و دیگر عوامل آن گفت: از هیأت داوری و انتخاب جشنواره تشکر می‌کنم. شجاعت می‌خواست که فیلم من در جشنواره باشد از شورای پروانه نمایش و سازمان سینمایی ممنونم، این فیلم با تعامل به اینجا رسید. با دعای خیر مادرم به اینجا رسیدم اما جایزه‌ام را به پدرم تقدیم می‌کنم.

* جایزه ویژه هیئت داروان: امیرحسین عسگری برای فیلم «برف آخر»

در بخش جایزه ویژه هیئت داوران، دیپلم افتخار به سیدهادی محقق کارگردان «درب» اهدا شد و سیمرغ بلورین این بخش به امیرحسین عسگری برای «برف آخر» اهدا شد.

هادی محقق پس از دریافت این دیپلم افتخار گفت: نمی‌دانم الان حسین پناهی کجاست، نمی‌دانم در کپری است یا با مادرش ماه کنیزو قصه‌های هزار ساله را از بر می‌کند، او هم یک بار از جشنواره دیپلم افتخار گرفت، بعضی اوقات فکر می‌کنم نکند ما خواب کسی باشیم که سال‌ها پیش زیر درخت بلوطی به خواب رفته باشد.

امیرحسین عسگری گفت: باعث افتخارم است که جایزه ویژه هیأت داوران را گرفتم. سال ۹۳ همین جایزه را از خانم فرشته طایرپور گرفتم روحشان شاد، این جایزه می‌گوید کارم را درست انجام داده‌ام.

* بهترین کارگردانی: رضا میرکریمی برای فیلم «نگهبان شب»

هادی حجازی‌فر برای فیلم «موقعیت مهدی»، کاظم دانشی برای فیلم «علف‌زار»، بهروز شعیبی برای فیلم «بدون قرار قبلی» و امیرحسین عسگری برای فیلم «برف آخر» دیگر نامزدهای این بخش بودند.

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به رضا میرکریمی برای فیلم «نگهبان شب» رسید.

رضا میرکریمی در این مراسم حضور نداشت و تورج الوند بازیگر اصلی فیلم «نگهبان شب» این جایزه را به نمایندگی از او دریافت کرد.

* بهترین فیلم: «موقعیت مهدی» به تهیه‌کنندگی حبیب‌اله والی‌نژاد

در بخش پایانی اهدای جوایز سیمرغ بهترین فیلم چهلمین جشنواره فیلم فجر به حبیب‌الله والی‌نژاد تهیه‌کننده فیلم «موقعیت مهدی» به کارگردانی هادی حجازی‌فر تعلق گرفت.

«برف آخر» به تهیه‌کنندگی حسن مصطفوی، «علف‌زار» به تهیه‌کنندگی بهرام رادان و «نگهبان شب» به تهیه‌کنندگی رضا میرکریمی دیگر نامزدهای این بخش بودند.

والی‌نژاد گفت: این سیمرغ متعلق به همه عوامل است، این کار به درستی دیده شد، به ویژه از سوی مردم که ما از این بابت خوشحال بودیم. ما همانطور که آقا مهدی باکری توصیه می‌کردند عمل کردیم، همه زحمات این کار روی دوش هادی حجازی‌فر بود. همیشه به او افتخار می‌کنم. خدا را شکر که لیاقت پیدا کردم در این کار باشم. این فیلم جزو فیلم‌هایی است که من انتخاب نکردم بلکه برای آن انتخاب شدم. صداوسیما پای این کار ایستاد، روایت فتح هم به شکل جهادی از جایی به بعد به ما کمک کرد.

وی افزود: جا دارد از خانواده شهید باکری تشکر کنم که اگر حمایت آنها نبود این کار ساخته نمی‌شد، این هدیه متعلق به همه عوامل فیلم است، مثل همیشه این جایزه را به همسرم هدیه می‌کنم که همیشه کنار من بوده، صبر او اگر نبود من هم نبودم او این روزها بیمار است و در شرایط سخت من را می‌بیند.

نوشته «موقعیت مهدی» بهترین فیلم چهلمین جشنواره فیلم فجر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

درواقع تنها دو پلات اصلی برای «بی‌رویا» محتمل است که بدون قطعیت در آن حتی نمی‌شود قصه یک‌خطی درستی را از آن ارائه داد. فیلم قرار است یا درباره بیماری اسکیزوفرنی باشد یا داستانی جنایی-روان‌شناختی درباره نوعی کلاه‌برداری؛ اما واقعا کدام است؟

اگر فکر می‌کنید این مقدار ابهام می‌تواند محصول خواست و اراده مولفان فیلم باشد، شاید شما هم مجبور شوید حتما فیلم را دست‌کم یک بار به تماشا بنشینید تا خوب دست‌تان بیاید که با نوعی ابهام هنرمندانه طرف نیستیم بلکه این واقعا یکی از آن دست اشتباه‌های جدی در چیدن منطق داستان و نظام دادن به ساختار علّی-معلولی آن است که می‌شود حتی آن را سر کلاس‌های فیلمنامه‌نویسی و کارگردانی به روش «ادب از که آموختی» درس داد.

«بی‌رویا» صرف نظر از ضعف ساختار داستانی و روایی آن، ماجرای زنی است که به یکی از دو دلیل پیش‌گفته، هویت واقعی خود را می‌بازد و آن را گم می‌کند. اما لاجرم خیلی فرق دارد که شخصیت اصلی به علت یک بیماری روانی ، در میان دو هویت سرگردان شده باشد یا عده‌ای او را از هویت واقعی‌اش محروم کرده باشند. در هر دو سناریوی احتمالی هم با نشانه‌های اشتباهی مواجه می‌شویم.

در احتمال اول یعنی اسکیزوفرنی با شخصیت‌هایی در داستان روبه‌رو خواهیم بود که قاعدتا باید توهم شخصیت اصلی باشند اما سایرین هم آن‌ها را دیده و حتی لمس کرده‌اند. در احتمال دوم یعنی کلاهبرداری با انبوهی از انگیزه‌های نامعلوم در چنین هم‌دستی بی‌نقصی در اطرافیان شخصیت اصلی روبه‌روییم و البته کپشن پایانی فیلم هم جدی‌ترین مانع سر راه این پلات خواهد بود.

با تمام این‌ها اما فیلم در طرح مسئله «هویت گم‌شده» با هر دو فرض، تامل‌برانگیز و نو جلوه می‌کند. زنی که یا به خاطر بیماری و یا از روی تحمیل اطرافیان، هویت خود را می‌بازد و در جهانی پر ابهام و همواره مشکوک سرگردان می‌ماند. فیلم در انتقال حس هولناک گم شدن هویت شخصی موفق عمل می‌کند و از پس ایجاد همذات‌پنداری در مخاطب با چنین موضوع تلخی برمی‌آید. بازی جاافتاده و دقیق طناز طباطبایی، مهم‌ترین عامل این موفقیت است. اما همان قدر که فیلمنامه در انتخاب جهت‌گیری پلات سردرگم عمل می‌کند، کارگردانی هم در انتخاب فضای روایت، نامنسجم است؛ گاهی از نورپردازی و عمق میدان فیلم ترسناک استفاده می‌کند و گاهی دیگر از قاب‌بندی‌هایی برای انتقال فضای سورئال، گاهی هم جهت روایت فرمی رئال را در پیش می‌گیرد.

نوشته چگونه یک ساختار علّی-معلولی کاملا خراب بسازیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اسامی نامزدهای چهلمین جشنواره فیلم فجر به شرح ذیل است:

* نامزدهای بهترین جلوه‌های بصری

۱- محمد برادران برای فیلم «خائن‌کشی»

۲- امین پهلوان‌زاده برای فیلم «مرد بازنده»

۳- کامیار شفیع‌پور برای فیلم «برف آخر»

۴- فرید ناظرفصیحی برای فیلم «بیرو»

۵- حسن نجفی و امیر ولی‌خانی برای «دسته دختران»

* نامزدهای بهترین جلوه‌های ویژه میدانی

۱- آرش آقابیگ برای فیلم «خائن‌کشی»

۲- آرش آقابیگ برای فیلم «شهرک»

۳- حمید رسولیان برای فیلم «ضد»

۴- محسن روزبهانی و کاووس روزبهانی برای فیلم «دسته دختران»

۵- ایمان کرمیان برای فیلم «موقعیت مهدی»

* نامزدهای بهترین چهره‌پردازی

۱- مونا جعفری برای فیلم «علف‌زار»

۲- شهرام خلج برای فیلم «موقعیت مهدی»

۳- عظیم فراین برای فیلم «بیرو»

۴- مرتضی کهزادی برای فیلم «ضد»

۵- امید گلزاده برای فیلم‌های «برف آخر» و «شادروان»

* نامزدهای بهترین طراحی صحنه

۱- سهیل دانش‌اشراقی برای فیلم «خائن‌کشی»

۲- امیر زاغری برای فیلم «موقعیت مهدی»

۳- محمدرضا شجاعی برای فیلم «دسته دختران»

۴- محمدرضا شجاعی برای فیلم «ضد»

۵- آیدین ظریف برای فیلم «۲۸۸۸»

۶- علی نصیری‌نیا برای فیلم «برف آخر»

* نامزدهای بهترین طراحی لباس

۱- بهزاد آقابیگی برای فیلم «موقعیت مهدی»

۲- مارال جیرانی برای فیلم «خائن‌کشی»

۳- فاطمه صفری‌زاده برای فیلم «شادروان»

۴- زهرا صمدی برای فیلم «نگهبان شب»

۵- علی نصیری‌نیا برای فیلم «برف آخر»

* نامزدهای بهترین صدابرداری

۱- مهدی ابراهیم‌زاده برای فیلم «دسته دختران»

۲- بابک اردلان برای فیلم «شادروان»

۳- مسیح حدپور سراج برای فیلم «موقعیت مهدی»

۴- عباس رستگارپور برای فیلم «بدون قرار قبلی»

۵- امیر نوبخت حقیقی برای فیلم «شب طلایی»

* نامزدهای بهترین صداگذاری

۱- فرامرز ابوالصدق برای فیلم «دسته دختران»

۲- امین شریفی برای فیلم «ضد»

۳- علیرضا علویان برای فیلم‌های «علف‌زار» و «بدون قرار قبلی»

۴- امیرحسین قاسمی برای فیلم‌های «خائن‌کشی» و «نگهبان شب»

۵- نعیم مسچیان برای فیلم «۲۸۸۸»

* نامزدهای بهترین موسیقی متن

۱- حبیب خزایی‌فر برای فیلم «مرد بازنده»

۲- فردین خلعتبری برای فیلم «ماهان»

۳- فردین خلعتبری برای فیلم «هناس»

۴- مسعود سخاوت‌دوست برای فیلم «موقعیت مهدی»

۵- بهزاد عبدی برای فیلم «علف‌زار»

* نامزدهای بهترین تدوین

۱- ژیلا ایپکچی برای فیلم «شهرک»

۲- حسین جمشیدی گوهری برای فیلم «موقعیت مهدی»

۳- سپیده عبدالوهاب برای فیلم «خائن‌کشی»

۴- حمید نجفی‌راد برای فیلم «دسته دختران»

۵- حمید نجفی‌راد برای فیلم «علف‌زار»

* نامزدهای بهترین فیلم‌برداری

۱- وحید ابراهیمی برای فیلم «موقعیت مهدی»

۲- علیرضا برازنده برای فیلم «شهرک»

۳- هادی بهروز برای فیلم «علف‌زار»

۴- محمد حدادی برای فیلم «بدون قرار قبلی»

۵- آرمان فیاض برای فیلم «برف آخر»

* نامزدهای بهترین نقش مکمل مرد

۱- پیام احمدی‌نیا برای فیلم «ملاقات خصوصی»

۲- علی‌اکبر اُصانلو برای فیلم «نگهبان شب»

۳- روح‌اله زمانی برای فیلم «موقعیت مهدی»

۴- مهدی زمین‌پرداز برای فیلم «علف‌زار»

۵- نادر سلیمانی برای فیلم «ضد»

۶- مجید صالحی برای فیلم «برف آخر»

* نامزدهای بهترین نقش مکمل زن

۱- صدف اسپهبدی برای فیلم «علف‌زار»

۲- فرشته حسینی برای فیلم «دسته دختران»

۳- صفورا خوش‌طینت برای فیلم «نگهبان شب»

۴- شادی کرم‌رودی برای فیلم «بی‌رویا»

۵- لیندا کیانی برای فیلم «ضد»

۶- نوشین مسعودیان برای فیلم «برف آخر»

* نامزدهای بهترین نقش اول مرد

۱- تورج الوند برای فیلم «نگهبان شب»

۲- پژمان جمشیدی برای فیلم «علف‌زار»

۳- امین حیایی برای فیلم «برف آخر»

۴- مهدی نصرتی برای فیلم «ضد»

* نامزدهای بهترین نقش اول زن

۱- سارا بهرامی برای فیلم «علف‌زار»

۲- ژیلا شاهی برای فیلم «موقعیت مهدی»

۳- طناز طباطبایی برای فیلم «بی‌رویا»

۴- لاله مرزبان برای فیلم «نگهبان شب»

۵- لادن مستوفی برای فیلم «برف آخر»

* نامزدهای بهترین فیلمنامه

۱- ابراهیم امینی و هادی حجازی‌فر برای فیلم «موقعیت مهدی»

۲- فرهاد توحیدی و مهدی تراب‌بیگی برای فیلم «بدون قرار قبلی»

۳- کاظم دانشی برای فیلم «علف‌زار»

۴- امیرحسین عسگری، امیرمحمد عبدی و سیدحسن حسینی برای فیلم «برف آخر»

۵- رضا میرکریمی و محمد داوودی برای فیلم «نگهبان شب»

* نامزدهای بهترین فیلم اول

۱- «بی‌رویا» به کارگردانی آرین وزیردفتری

۲- «علف‌زار» به کارگردانی کاظم دانشی

۳- «ملاقات خصوصی» به کارگردانی امید شمس

۴- «موقعیت مهدی» به کارگردانی هادی حجازی‌فر

* نامزدهای بهترین کارگردانی

۱- هادی حجازی‌فر برای فیلم «موقعیت مهدی»

۲- کاظم دانشی برای فیلم «علف‌زار»

۳- بهروز شعیبی برای فیلم «بدون قرار قبلی»

۴- امیرحسین عسگری برای فیلم «برف آخر»

۵- رضا میرکریمی برای فیلم «نگهبان شب»

* نامزدهای بهترین فیلم

۱- «برف آخر» به تهیه‌کنندگی حسن مصطفوی

۲- «علف‌زار» به تهیه‌کنندگی بهرام رادان

۳- «موقعیت مهدی» به تهیه‌کنندگی حبیب‌اله والی‌نژاد

۴- «نگهبان شب» به تهیه‌کنندگی رضا میرکریمی

نوشته اعلام نامزدهای بخش «سودای سیمرغ» جشنواره فجر۴۰ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست سمیرا حسن‌پور بیان کرد: هر نقشی با نقش دیگر متفاوت است. من نمی‌توانم این نقش را با کارهای قبلی‌ام مقایسه کرده و آن‌ها را در یک دسته قرار دهم. این نقش چیزی بود که تابه‌حال تجربه‌اش نکرده بودم. من تمام تلاش خود را برای ایفای هرچه بهتر این نقش انجام دادم.

سیدیاسر جعفری؛ تهیه‌کننده در خصوص موقعیت مکانی نمور توضیح داد: قصه این فیلم در شمال می‌گذشت و از آن‌جایی که بیست روز در شهر انزلی باران می‌بارید ما این شهر را برای فیلم‌برداری انتخاب کردیم.

داود بیدل کارگردان این فیلم گفت: بعضی از فیلم‌ها در فضایی مخصوص به خود فیلم‌برداری می‌شوند. ما نخواستیم مخاطب را درگیر دکوپاژهای عجیب‌وغریب کنیم. من سعی کردم در پلان‌ها ردپایی از خودم جا نگذارم تا مخاطب با چیزی که درون پلان است ارتباط برقرار کند.

نوشین معراجی؛ نویسنده در پاسخ به ضعیف بودن دیالوگ‌ها توضیح داد: سعی من این بود که فیلمنامه‌ای بنویسم که قوی باشد و اگر شما آن را ضعیف پنداشتید حتماً از ضعف من بوده است. خواستم در فیلمنامه گره به گره کار کنم و اطلاعات را ذره‌به‌ذره تزریق کنم.

بیدل گفت: به نظرم فیلم به لحاظ دراماتیک سفره‌اش را به‌درستی پهن کرده است.

نسیم ادبی درباره شانس دریافت سیمرغ بیان کرد: همیشه جایزه گرفتن و موردتوجه بودن در یک رقابت جالب و جذاب است. اما چیزی که برای من اهمیت دارد کار خوب انجام‌دادن بود و دوست دارم مخاطب با نقش‌های من ارتباط برقرار کند.

وی ادامه داد: ما در دو سال گذشته درگیر بیماری کرونا بودیم و من می‌دانم با چه سختی زیادی کارها ساخته شده‌اند.

بهاره کیان‌افشار در ادامه افزود: فکر نمی‌کنم برای هیچ بازیگری جایزه گرفتن جذاب نباشد. اما فکر نمی‌کنم این نقش به لحاظ مختصاتی که دارد برای سیمرغ گرفتن موردتوجه قرار بگیرد. من بدون توجه به موضوع جایزه گرفتن در این کار ایفای نقش کردم.

سمیرا حسن‌پور نیز دراین‌خصوص گفت: من وقتی نقشی را بازی می‌کنم به این که کاندیدا می‌شوم یا نه فکر نمی‌کنم. من اگر جایزه بگیرم خوشحال می‌شوم اما از جایزه نگرفتن ناراحت نخواهم شد.

باربد بابایی با تاکید بر اینکه بازیگری را ادامه خواهد داد توضیح داد: بازیگری برای من به‌هیچ‌عنوان تجربه‌ای گذرا نیست. برنامه‌سازی همواره برای من دغدغه است اما در حد توانم نیز بازیگری می‌کنم.

بیدل گفت: خانواده مهم‌ترین عنصر تشکیل یک جامعه است. اگر با حرف‌زدن مشکلات خانوادگی را حل کنیم، میزان عصبانیت در جامعه نیز کمتر می‌شود.

محمدرضا علیمردانی درباره بازی در این فیلم افزود: من فیلمنامه را دوست داشتم و از همکاری با این کارگردان بسیار خوشحالم. پسندیدن یا نپسندیدن آثار، امری سلیقه‌ای است.

در ادامه نسیم ادبی درباره دلیل پذیرش این فیلم گفت: نقش سمیرا برای من بسیار متفاوت بود. این نقش به‌نوعی در فیلمنامه نقشی تخت به‌حساب می‌آمد و من دوست داشتم به‌عنوان بازیگر به این کاراکتر رنگ و بویی تازه ببخشم.

سیدیاسر جعفری نیز راجع به انتخاب بازیگران توضیح داد: من پیشنهاداتم برای انتخاب بازیگر را به داوود بیدل ارائه دادم و او هم با بازیگران وارد گفت‌وگو شد.

جعفری در پایان گفت: ما در این فیلم دو تا سه بازیگر تازه‌کار داریم که امیدوارم راهشان در سینما باز شود. باید بگویم که من تمام‌قد پای این کار می‌ایستم.

نوشته داود بیدل: نمی‌خواستم مخاطب را درگیر دکوپاژهای عجیب‌وغریب کنم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از این حیث شاید اصلا موفقیت «موقعیت مهدی» نه در خود فیلم بلکه پیش از آن و در انتخاب استراتژی پرداختن به یک پرتره پرهیاهو باشد؛ خصوصا اگر در نظر داشته باشیم که در سال‌های اخیر، گفت‌وگوها درباره اختلافات میان فرماندهان جنگ و مواضع شخصی آنان بیشتر هم شده و فیلم حتی به این مسئله هم گریزهایی می‌زند.

«موقعیت مهدی» در تغییر دادن بازنمایی از شخصیت برادران باکری چنان نرم و مسلط عمل می‌کند و به نحوی هنرمندانه، ویژگی‌های درونی و روانی این دو قهرمان داستان را با خلقیات بیرونی و جنس اعمال فرماندهی و قدرت و البته ارتباط با نزدیکان خصوصا همسران‌شان، در هم می‌بافد که کمتر کسی فرصت می‌کند از خود بپرسد تصویرم پیش از این فیلم از برادران باکری چه بود.

فیلم واقعا فرصت این دست بهانه‌جویی‌ها را محدود می‌کند اما انتظارات را نه؛ ساختار اپیزودیک روایت و فقدان یک داستان محوری مشخص در این موفقیت موثر است چرا که حضور یک داستان خصوصا از یک مقطع معمولا در فیلم‌های بیوگرافیک از شخصیت‌های شناخته‌شده، تبدیل به پاشنه آشیل راویان می‌شود و حرف‌وحدیث‌ها حول‌وحوش می‌زان تطابق با واقعیت را دامن می‌زند. اما حجازی‌فر در ساختار اپیزودیک به نقل چند پرده جدا از مقاطع مختلف می‌پردازد و از قضا تصویر جامع‌تری هم از پرتره خود ارائه می‌دهد.

شکستن زمان خطی و فلاش‌بک‌ها و تغییر موقعیت‌های مکانی و روایی هم به این نقالی کمک می‌کند. این روش جایی به اوج می‌رسد که فیلم از تصمیم مشهور مهدی باکری برای باقی گذاشتن پیکر برادرش در کنار شهدای دیگر، دفاع آشکاری نمی‌کند و حتی از زبان خواهر آن‌ها گلایه از این تصمیم را هم بازتاب می‌دهد. اما در عوض با قرار دادن شخصیت یک نوجوان که اصرار دارد پیکر دوست صمیمی‌اش را از محل درگیری به عقب بازگرداند، این عارضه را جبران می‌کند. درواقع تحلیل کترگردان از این تصمیم، شبیه تحلیل همیشگی مخاطبان، قهرمانانه و حماسی است اما آن را آشکارا بیان نمی‌کند تا جایی که نوجوان قصه با بازی چشمگیر روح‌الله زمانی، دیالوگی را به زبان می‌اورد که همراه با ضرب موسیقی در ذهن خوب می‌نشیند و جاگیر می‌شود: «من مهدی باکری نیستم.»

در کنار نمایش چنین صلابتی، فیلم مانند یک روایت عاشقانه به لحظات عاطفی میان زن و شوهر وارد می‌شود و این لحظات را در عین حیایی به نمایش می‌گذارد که از دوره تاریخی داستان انتظار می‌رود. کارگردان هیچ تلاشی نمی‌کند تا با افزودن چاشنی‌های اروتیک از این لحظات رمانتیک، چیزی فراتر از تاریخ قصه و روابط طبیعی آدم‌های قصه‌اش با پس‌زمینه‌های قومی و مذهبی مشخص، در بیاورد.

داستان‌های هر اپیزود هرچند انسجام درونی قصه‌هایی که از یک فیلم معمولی انتظار می‌رود را ندارند اما موقعیت‌هایی که تصویر می‌کنند ان چنان تکان‌دهنده و تاثیرگذار است که مخاطب متوجه نمی‌شود دارد پله پله با هر موقعیت پیش می‌رود بدون ان که انتظار داشته باشد قصه‌ای بی‌نقص بشنود. انبوه صحنه‌های جنگی مثل عبور از اجساد شهدا در کانال که بدون حضور محدی باکری می‌توانستند طعم ضدجنگ پیدا کنند، حالا تنها طعم تلخی را کنار یک حماسه بزرگ در کام مخاطب به جا می‌گذراند.

واقعیت آن است که هادی حجازی‌فر با یک موفقیت عیرقابل انکار به عرصه کارگردانی وارد شده و این مسئله راه‌ش را سخت‌تر خواهد کرد.

نوشته استراتژی موفق در نقاشی یک پرتره بحث‌برانگیز اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست هادی محقق؛ کارگردان و بازیگر فیلم گفت: دِرب در زبان لری به معنای زمین سفت است.

وی بیان کرد: تصورم این است که ضرورت در این جنس آثار که تلاش می‌کند باور شود استفاده از بازیگر می‌تواند لطمه به کار بزند و حس همزادپنداری را کاهش دهد. ضرورت این جنس سینما این است که سراغ بازیگر نرویم تا ارتباط حسی کاهش پیدا نکند.

وی افزود: بله حتماً فیلم باید مستند به نظر برسد که وقتی آن را می‌بینی باور کنی! باید از المان‌هایی استفاده کنیم که میزان باورپذیری را بالا ببرد. حقیقتی که من در اور دنبال آن هستم با بازیگر چهره فرو می‌ریزد.

محقق ادامه داد: سال‌هاست که روی این مسئله کار می‌کنم که غرابت فرم و محتوا چیست اما در نهایت به این رسیدم که فرم همان محتوا است. این محتواست که باعث می‌شود فرم شکل گیرد و آن هم به قدرت زیستی که ما بیان می‌کنیم برمی‌گردد.

وی در مورد شخصیت مأمور برق گفت: او بدل نبود و من برای بازی آن بر ترس‌هایم غلبه کردم چراکه چاره‌ای نبود و باید ادامه می‌دادم، اگر بدل استفاده می‌کردم حس واقعی بودن را القا نمی‌کرد. این شخصیت مابه‌ازای واقعی ندارد.

وی گفت: من که کل زندگی‌ام به اشتباه گذشت اما ای‌کاش ترجمه درستی به آقای کیارستمی در مملکت ما می‌شد ای‌کاش بااحتیاط در مورد آقای کیارستمی صحبت کنیم!!

این کارگردان اضافه کرد: بدترین حالت انسان حالت ریاکاری است و ترسناک‌ترین موقعیت انسان هم این است که به کاری مشغول باشد و آن را فریاد بزند! اگر مهر این فیلم به دل شما نشست به‌خاطر سکانس آخر فیلم بود. ما قصه کار نمی‌کنیم و اهمیت روایت این است که ترسیم تصورات انتقال‌دهنده را اجتناب‌ناپذیر در نظر بگیریم. حس باید به‌درستی انتقال داده شود.

محقق گفت: من برای جنس زن بی‌شمار احترام قائل هستم. تا همیشه سینمای من به همین سبک خواهد بود. اگر بخواهم تغییر لاین بدهم یعنی گذشته‌ام اشتباه بوده است!

وی در خصوص حضور در جشنواره توضیح داد: مجید برزگر همیشه مؤدبانه و با صبوری با من برخورد می‌کرد و صحبت‌های او مانند یک ورکشاپ برای من بوده است. مجید برزگر شعر هم می‌گوید و معلم خوبی است و روی کار من خیلی تأثیر گذاشته است.

رضا محقق؛ تهیه‌کننده فیلم نیز عنوان کرد: از تمامی همکارانم تشکر می‌کنم بنا به اینکه در شرایط خیلی سخت کنار ما بودند.

وی گفت: فیلم ما فیلم جشنواره است و اساساً سینما است و به‌خاطر شرافتی که این فیلم دارد بهترین جای حضورش جشنواره است.

وی در خصوص ایده گرفتن از مجید برزگر توضیح داد: از سال ۸۸ که با برادر بزرگوارم کار می‌کند از کار اول در جشنواره بودیم که باتوجه‌به شرایط اسم دیگری پای کار خورد. آقای برزگر تدوینگر فیلم «ممیرو» بوده است. پس‌زمینه ذهن هادی محقق متعلق به خود اوست و متعلق به کسی نیست.

سامان وجدوفایی؛ اصلاح رنگ توضیح داد: ما در تمام جشنواره‌های بزرگ دنیا بخش‌های مختلفی داریم، فیلم با رویکرد کودکان، رویکرد هنری، رویکرد سیاست و … داریم اما در این جشنواره داریم رویکردها را حذف می‌کنند.

نوشته هادی محقق: «دِرب» به معنای زمین سفت است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در طول سال‌های ابتدایی فعالیتش در کار هنری، او تنها کارگردان سینمای ایران بود که هم مورد تایید منتقدان قرار می‌گرفت و هم مردم عادی از آثارش استقبال می‌کردند.

مسعود کیمیایی مشخصا با «قیصر» و «گوزن‌ها» در قله سینمای قبل از انقلاب ایستاده و با فاصله موفق‌ترین و بهترین کارگردان سینمای ایران در آن دوران بوده است. در واقع با ساخت فیلم «قیصر» در سال ۱۳۴۸ دو قطب هنری و تجاری سینما را به هم پیوند داده است.

سالیان سال است که از این کارگردان که اعتراض و رفاقت را در فیلم‌هایش درهم می‌آمیزد و دیالوگ‌های فیلم‌های او سر زبان‌ها می‌افتد، به عنوان استاد قهرمان‌سازی در سینمای ایران یاد می‌شود.

اغلب فیلم‌های کیمیایی با پیرنگ باورها و ارزش‌های انسانی در جایگاه یک فیلمساز جامعه‌گرا ساخته شده‌اند. پیرنگی که خود او به آن پایبند است اما با گذشت زمان در نگاه برخی یا از بین رفته یا کمرنگ شده‌!

با اینکه در سال‌های اخیر ضعف در کارگردانی کیمیایی موجب حرف و حدیث‌های زیادی برای او شده اما از این مهم نباید غافل ماند که سینمای ایران پس از فیلم «قیصر»، سینمایی شد که حرف برای گفتن داشت و این موج موفقیت‌آمیز با فیلم دوم این کارگردان شروع شد که چراغ سینمای ایران را روشن کرد.

کیمیایی پس از تجربه ناکامی که در فیلم‌های آخر خود یعنی «متروپل»، «قاتل اهلی» و «خون شد» داشت حالا با یک اثر سینمایی دیگر با عنوان «خائن‌کشی» کارنامه هنری خود را مخدوش‌تر می‌کند، اثری که در دوره چهلم جشنواره فیلم فجر رونمایی شد، کیمیایی را ده قدم فیلی به عقب برگرداند!

اکنون به بهانه حضور فیلم سینمایی «خائن‌کشی» به عنوان آخرین ساخته او در جشنواره چهلم فیلم فجر، نگاهی به برخی از آثار خاطره‌ساز و به‌یادماندنی این کارگردان می‌اندازیم.

داستان فیلم سینمایی «خائن‌کشی» در مورد گروهی است که می‌خواهند از بانک ملی دزدی کنند. مهدی، شاهرخ، گیو، اطلس و دیگرانی دزدان ظاهری بانک هستند، اما این پول را برای قرضه ملی دکتر مصدق می خواهند. دکتر مصدق بر سر این مسئله اصرار می‌ورزد که نفت ایران باید ملی شود. از سویی سرکرده‌ی این گروه دلباخته زنی است اما در درگیری‌هایی که در جلوی بانک با پلیس بالا میگیرد او تیر میخورد و باقی فرار می‌کنند و …

در این فیلم قسمتی از زندگی مهدی بلیغ؛ سارق و کلاهبردار ایرانی به تصویر کشیده می‌شود و همچنین گذری هم به ماجرای ملی شدن نفت و ماجراهای آن می‌زند.

* فیلم سینمایی «قیصر»

«قِیصَر» فیلمی در سال ۱۳۴۸ ساخته شد و بازیگرانی چون بهروز وثوقی، ناصر ملک‌مطیعی، جمشید مشایخی، بهمن مفید و … در آن نقش آفریده‌اند.

داستان این فیلم درباره یکی از برادران آب مَنگُل به نام منصور است که فاطی را هتک حرمت می‌کند. فاطی، پس از نوشتن نامه‌ای به مادر و دایی‌اش، خودکشی می‌کند و در بیمارستان جان می‌دهد. فرمان؛ برادر بزرگ فاطی، پس از آگاه‌شدن از موضوع، به دکان برادران آب مَنگُل می‌رود. او، چون پیشتر قسم خورده‌بوده که دیگر هرگز دست به چاقو نبرد، با دستان خالی با برادران آب مَنگُل روبرو می‌شود. دو برادر منصور، رحیم و کریم، او را غافل‌گیر کرده، می‌کشند.

قیصر، برادر کوچکِ فرمان، از سفر جنوب بازمی‌گردد و پس از آگاه‌شدن از قضیه، به‌قصد انتقام به سراغ برادران آب مَنگُل می‌رود. او کریم را در حمام و رحیم را در کشتارگاه از پا درمی‌آورد. سپس به اتفاق ننه‌مشهدی، رخت‌شوی محله‌شان، برای زیارت به مشهد می‌رود. وقتی قیصر از زیارت بازمی‌گردد، از مرگ مادرش باخبر می‌شود. در گورستان به‌هنگام دفن مادرش، به‌کمک نامزدش از چنگ پلیس می‌گریزد و به‌واسطهٔ رقاصه‌ای منصور را در ایستگاه راه‌آهن یافته، او را با چاقو می‌کشد. دست آخر نیز پلیس او را دستگیر می‌کند…

* فیلم سینمایی «گوزن‌ها»

«گوزن‌ها» در سال ۱۳۵۳ تولید شد در این فیلم به تهیه‌کنندگی مهدی میثاقیه، بهروز وثوقی و فرامرز قریبیان ایفای نقش کرده‌اند.

این فیلم داستان مرد تحت تعقیبی به نام قدرت است که پس از سرقت مسلحانه از بانک، خود را به دوستش سید رسول می‌رساند. سید مردی معتاد است و همسرش فاطمه بازیگر تماشاخانه است. سید که مردی زبون است، با کمک معنوی قدرت به خودش می‌آید… ابتدا در مقابل مزاحم فاطمه و سپس صاحب خانه می‌ایستد و سپس هروئین فروشی که او را به اعتیاد کشانده از پا درمی‌آورد. پلیس رد قدرت را در خانه سید می‌یابد و هر دو به دست پلیس کشته می‌شوند.

گفتمی است؛ واقعه آتش‌سوزی سینما رکس و موضوع طعنه‌دار فیلم که تنها سه سال پس از واقعه سیاهکل به پرده رسید، شایعات زیادی را در خصوص این فیلم دامن زد…

مسعود کیمیایی در مصاحبه با برنامه «فیلم‌کات» اشاره کرده که پایان این فیلم پس از نمایش در سومین جشنواره جهانی فیلم تهران با دستور ساواک کاملاً تغییر کرد و «گوزن‌ها» در سال‌های پیش از انقلاب با پایان تغییر یافته به نمایش عمومی درآمد اما پس از انقلاب پایان اصلی نسخه اولیه جایگزینش شد.

* فیلم سینمایی «سُرب»

«سُرب» که در سال ۱۳۶۷ تولید اکران شد، داستان یک زوج جوان یهودی ایرانی را در اواخر دههٔ ۲۰ خورشیدی روایت می‌کند که خواهان عزیمت به سرزمین موعود اسراییل هستند اما پس از مواجهه با مخالفت سازمان یهودی هاگانا و کشته شدن عمویشان به دست آنها مجبور به فرار شده و درگیر ماجراهای پس از آن می‌شوند.

این فیلم در هفتمین دورهٔ جشنواره بین المللی فیلم فجر در ۶ رشته هنری کاندیدای جایزه بوده و سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری و بهترین چهره‌پردازی را از آن خود کرد.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: در تهران سال‌های ۱۳۳۰ یک زوج جوان یهودی به نام‌های دانیال و مونس همچون بسیاری دیگر از یهودیان خواهان عزیمت به سرزمین موعود هستند. اما از آنجاییکه عمویشان یعقوب مخالف صهیونیزم است با مخالفت سازمان هاگانا که یک گروه بسیج کنندهٔ یهودیان می‌باشد مواجه می‌شوند. چندی بعد یعقوب به دست یزقبل که عضو سازمان است کشته می‌شود و پلیس میرزا محسن، همسایه یعقوب را که فردی متدین بوده و برای کمک به او آمده‌است را به جرم قتل دستگیر و روانهٔ زندان می‌کند. دانیال و مونس که از هویت قاتل آگاه هستند برای نجات جان خود مجبور به فرار و زندگی مخفیانه شده و درصددند تا هر طور شده از کشور خارج شوند. نوری، برادر میرزا محسن برای اثبات بی‌گناهی برادر خود به دنبال آنان است تا در دادگاه شهادت دهند ولی غیر از او یزقبل نیز در پی آنان است تا شاهدی بر قتلش باقی نماند. سرانجام نوری موفق به بازگرداندن دانیال می‌شود. در روز دادرسی دانیال مورد ترور واقع می‌شود اما نوری با انداختن خود در جلوی او مورد اصابت گلولهٔ قاتل قرار می‌گیرد و دانیال سرانجام در دادگاه حاضر می‌شود.

* فیلم سینمایی «اعتراض»

«اعتراض» فیلمی به کارگردانی و نویسندگی مسعود کیمیایی و  تهیه‌کنندگی سیدضیا هاشمی در سال ۱۳۷۸ تولید شد.

در داستان این فیلم چنین آمده است: امیرعلی که شریفه، نامزد برادرش رضا، را به دلیل رابطه نامشروعش با مردی به نام احمد به قتل رسانده، پس از دوازده سال از زندان آزاد می‌شود. پیش از آزادی، هم‌سلولی‌اش محسن دربندی، انگشتری به او می‌دهد و به او سفارش می‌کند پس از گرفتن طلب او از مردی بیرون از زندان، از زنی به نام مجدی حمایت کند و سر و سامانی به زندگی او بدهد. بیرون از زندان، مادر او که حالا نابینا شده به همراه برادران و خواهران امیرعلی و شوهرخواهرش به استقبال او می‌آیند. امیرعلی درمی‌یابد که در غیاب او پدرش از فراق او مرده و یوسف، یکی دیگر از برادرهایش، در یک آسایشگاه روانی بستری است. یوسف در جریان تظاهرات دانشجویی بر اثر ضرباتی که به سرش وارد آمده دچار اختلال روانی شده‌است. رضا، برادر آزادشده‌اش را به یک پیتزافروشی در شمال شهر که محل کار اوست می‌برد.

رضا عاشق دختر پولداری به نام لادن است که به اتفاق دوستانش از مشتریان دایمی پیتزافروشی است و از طرفی تلاش می‌کند به ناراحتی‌های روانی دوست معتادش قاسم پایان دهد. امیرعلی به زودی مجدی را پیدا می‌کند و در حالی که تصور می‌کرده مجدی همسر محسن است، درمی‌یابد که او زنی بیوه و در واقع خواهر هم سلولی‌اش است که با دختر کوچکش عاطفه زندگی می‌کند. امیرعلی دلباخته مجدی می‌شود و در ملاقاتی در زندان با محسن از او اجازه عروسی با خواهرش را می‌خواهد و محسن نیز می‌پذیرد و …

«اعتراض» در هجدهمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت و توانست برنده دو سیمرغ بلورین برای صداگذاری و موسیقی متن شود.

* فیلم سینمایی «جرم»

«جرم» در سال ۱۳۸۹ تولید شد و در جشنواره بیست و نهم فیلم فجر حضور داشت.

این فیلم روایتگر سال‌های ۵۵ تا ۵۷ در تهران است و زندگی مردی را به تصویر می‌کشد که مانند دیگر ساخته‌های کیمیایی نمی‌خواهد از اصول و عقیده‌ای که دارد برگردد. رضا سرچشمه به طور اتفاقی به زندان می‌افتد و بعد از اینکه از زندان خارج می‌شود درگیر حوادث انقلاب می‌گردد.

«جرم» در جشنواره برنده ۵ سیمرغ بلورین در رشته‌های بهترین فیلم، بازیگر نقش مکمل مرد، موسیقی متن، صداگذاری و طراحی صحنه و لباس شد.

نوشته کیمیایی ده قدم به عقب! مادام؟ یس… اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست علی اوجی؛ تهیه‌کننده گفت: اگر این نشست را بدون حضور کارگردان برگزار کردیم صرفاً به احترام شما اهالی رسانه است، دوم اینکه آقای کیمیایی جراحی روی پای خود انجام دادند و فکر می‌کردیم که خوب می‌شوند و بیایند اما همچنان در بستر بیماری است و سوم اینکه امیر آقایی کرونا گرفته و به‌خاطر نیامدنش عذرخواهی کرد.

وی ادامه داد: اعتراض پولاد را من نمی‌دانم اما اختلافاتی بوده که وجود داشته و منجر شد به انصراف او! استاد کیمیایی نامه‌ای نوشت که در آن عنوان کرده بود یک کارگردان با ۵۵ سال سابقه فیلمسازی نمی‌خواهد قضاوت شود و این طبیعی است. من به‌عنوان تهیه‌کننده فیلم به خواست ایشان احترام می‌گذارم و احترام از طرف گروه «خائن کشی» و درود به آقای کیمیایی در نهایت تصمیم ایشان بوده است.

وی افزود: به‌تبع وقتی کارگردان فیلم حضور ندارد خیلی سخت است که من تصمیم بگیرم که نشست برگزار شود اما احترام شما اولویت به همه چیز است. رسانه‌هایی که این روزها برای همه فیلم‌های ما زحمت می‌کشند و باعث می‌شوند که سینمای ایران رونق داشته باشد و طبیعتاً به احترام شما این نشست برگزار شده و این تصمیم به مافیا بودن ندارد.

وی گفت: آقای کیمیایی در دکور کار نکردند و اولین مواجه ایشان در بانک ملی بود که ساخته شد و من به ایشان گفتم اگر این دکور نیست همان لحظه دکور را خراب می‌کنم اما خدا را شکر که دوست داشتند و ۸۰ درصد این فیلم در دکور گرفته شده است.

اوجی توضیح داد: فیلم تعمداً ۲۳۰ دقیقه است و در نسخه آماده کردند و نسخه سینمایی آن ۱۲۰ دقیقه است که اگر ما بخواهیم نسخه وی او دی آن را کار کنیم نسخه ۲۳۰ دقیقه‌ای را نمایش می‌دهیم. آقای کیمیایی به‌شدت منضبط بودند و ای‌کاش همه کارگردانان ما این روش را داشتند.

این تهیه‌کننده در مورد هزینه ساخت فیلم گفت: برای چه باید بگویم!! یک شایعاتی بود که این فیلم متعلق به فیلم مارکت است اما این‌طور نیست و این فیلم کاملاً با سرمایه شخصی ساخته شده است. آرمان مرادی و خودم و چند نفر دیگر برای این فیلم سرمایه‌گذاری کردیم. خود من ماشینم را برای این فیلم فروختم. از هیچ نهاد یا ارگان دولتی پول نگرفتیم.

اوجی گفت: این گمانه‌زنی مطبوعات بود که این فیلم راجع به کاراکتری به نام مهدی بلیغ است دلیل این هم مصاحبه‌ای بود که آقای کیمیایی چند سال گذشته کرده بود و گفته بود سناریویی به نام خائن کشی دارم که درباره زندگی مهدی بلیغ است اما من که پیش ایشان رفتم از ایشان خواستم ظرف شش ماه این سناریو را تغییر دهند و الان این فیلم بر اساس زندگی مهدی بلیغ نیست و فقط اسم کاراکتر او بر روی این فیلم مانده است.

وی در مورد حضور همسرش در فیلم‌هایی که تولید می‌کند، توضیح داد: نرگس محمدی به‌خاطر همین مافیا است که مکرر در فیلم‌های من دیده می‌شوند. من وقتی با ایشان ازدواج کردم او بازیگر بوده است. تا الان ۹ فیلم تهیه کردم که فقط در دو فیلم حضور دارد. تعدد کاراکتر در این فیلم دست من را برای بازیگر باز می‌گذاشت که از چنین جواهری استفاده کنم. رابطه کاری ما کاملاً تعریف شده است.

مهران مدیری گفت: ممنونم که ما را پوشش می‌دهید، جراحی پا هم بهانه بود. آقای کیمیایی دوست نداشتند اینجا باشند و دلایل آن را می‌دانید که اعتراضی به خیلی از چیزها داشتند.

وی ادامه داد: عرض کردم در فیلم «درخت گردو» آن نقش برای من نبود و در رودربایستی و دوستی این نقش را بازی کردم که یک افتضاحی بود که گذشت اما مگر می‌شود که با استاد کیمیایی کار کنی و بد بازی کنی! آقای کیمیایی به‌درستی از بازیگرانش بازی می‌گیرد.

مدیری گفت: اگر سیمرغ بدهند معلوم است که می‌برم! هرکسی دوست دارد که جایزه بگیرد و وقتی جایزه می‌گیرد احساس می‌کند که کارش را درست انجام داده است.

مدیری افزود: ما باید به احترام آقای کیمیایی نمی‌آمدیم اما من از همه خواهش کردم که این نشست را برگزار کنیم چرا که اگر این نشست برگزار نمی‌شد کسی متوجه نبودن ایشان نمی‌شد!

وی توضیح داد: معتقدم که هر بازیگری در طول زندگی حداقل یکبار باید با مسعود کیمیایی کار کند. به حدی دانش ایشان بالا است و در مورد همه چیز مثل ادبیات، تاریخ و سیاست می‌داند که دوست داری از او یاد بگیری. من یواشکی می‌رفتم پشت مانیتور و قاب‌بندی یاد می‌گرفتم. آقای کیمیایی به‌شدت سینما را بلد است.

وی در مورد علت عینک‌زدنش در نشست‌ها که پیش‌ازاین هم در نشست فیلم «درخت گردو» در جشنواره سی و هشت از آن استفاده کرده بود و علت را نخوابیدن و خستگی اعلام کرده بود، گفت: از جشنواره‌ای که فیلم «درخت گردو» تا الان هنوز نخوابیده‌ام!!!

وی در مورد دلیل انتخاب نقشش گفت: آدم وقتی جلوتر می‌رود بیشتر یاد می‌گیرد یعنی هم شخصی است و هم به کارگردان مربوط است. بخشی از این ماجرا شخصی است چراکه تجربه می‌کند و یاد می‌گیرد.

فرهاد آئیش؛ که در نقش دکتر مصدق ظاهر شده بود، گفت: اولین موضوع این است که من صورتم شبیه به دکتر مصدق هستم و خیلی وقت‌ها در نقش ایشان بازی کردم. شاید صدها ساعت با مصدق زندگی کردم و این بار هم یک نگاه دوباره داشتم و از زاویه آقای کیمیایی هم باید دکتر مصدق را می‌دیدم. اگر بدون شناخت شخصیت تاریخی که قبلاً وجود داشته را بازی کنی قطعاً دچار مشکل می‌شوی! حداقل با ذهنم دکتر مصدق را می‌شناسم و سعی کردم به خود او وفادار باشم.

سهیل دانش‌اشراقی؛ طراح صحنه گفت: رویایی بود مه در این کار همکاری کنم و برایم عجیب بود و دوران بسیار خوبی را با آقای کیمیایی گذراندم و که لحظه‌به‌لحظه کار برای من درس بود.

نوشته مهران مدیری: مسعود کیمیایی به‌شدت سینما را بلد است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست امیرعباس ربیعی گفت: پروژه‌ای تعریف نکردم که در مورد نفوذی‌ها سلسله‌وار فیلم بسازم. هر پروژه‌ای مضمونی را می‌طلبد و در این فیلم هم جریان اصلی نفوذ بود و بنا به موضوع فیلم پایان‌بندی این شده است.

وی اضافه کرد: بخش‌های اسلوموشن منطق سینمایی دارد و از نظر من این کار اشتباه نبوده است.

این کارگردان توضیح داد: ما چون یک ماجرایی را به تصویر می‌کشیم که پایان آن مشخص است دنبال تعلیق در ماجرا نبودیم و بیشتر در مورد شخصیت‌ها تعلیق را نشان داده‌ایم.

ربیعی بیان کرد: فیلمنامه یک قصه تخیلی است که بک‌گراند آن واقعیت‌های تاریخی وجود دارد.

وی افزود: سوژه‌هایی که برایم جذاب است ماجراها و درام است و اینکه یک ایدئولوژی را بخواهم بسازم سخت می‌شود تا برای مخاطب جذاب شود.

وی گفت: من تجربه کار با بازیگران چهره را نداشتم اما در این فیلم چهره‌ها همه با من رفیق و همراه و در تعامل بودند.

محمدرضا شفیعی؛ تهیه‌کننده این اور نیز عنوان کرد: سال ۹۵ بود که حضرت آقا صحبتی داشتند درباره اینکه چرا به واقعه هفتم تیرماه توجه رسانه‌ای نشده است چرا که جز وقایع مهم جهانی بوده که به‌نوعی شروع عملیات نظامی سازمان مجاهدین را شامل می‌شود و تا امروز هم به طور رسمی این سازمان مسئولیت این واقعه را گردن نگرفته است چراکه اگر بپذیرد در لیست تروریست‌ها قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: قبل از این فیلم من تحقیقاتی را در مورد یک سریالی درباره شهید بهشتی انجام می‌دادم و در پروسه این تحقیق که دو سال طول کشید، خیلی فکت‌ها لازم بود که استخراج شود و ما از میان آنها بتوانیم به قصه‌ها برسیم. در طول این پژوهش به دلایلی به تأخیر افتاد و از اواخر سال ۹۷ پیگیری جدی شد و فیلمنامه چند بار بازنویسی شد و در نهایت در ۱۴۰۰ این پروژه را تولید کردیم.

این تهیه‌کننده در مورد شخصیت‌های فیلم توضیح داد: شخصیت‌هایی که در داستان طراحی شده به جز یکی دو مورد که همان شهید بهشتی و محمدرضا کلاهی هستند، شخصیت‌های واقعی دیگری در داستان نداریم که مابه‌ازای واقعی داشته باشند اما بازهم این به این معنا نیست که شخصیت‌های دیگر فیلم هم مابه‌ازای واقعی نداشته باشند شاید تلفیقی از چند شخصیت تاریخی بوده که کارگردان آن‌ها را طراحی کرده است. آنچه که در تحقیقات به آن رسیدیم تا حدی قابل استناد است.

شفیعی در مورد مابه‌ازای شخصیت‌ها توضیح داد: یک نمونه از تخیل‌هایی که انطباق تاریخی داشته، شخصیت بیتا بود که مشخص شد که آقای محمدرضا کلاهی نامزدی داشته که از سازمان مجاهدین مخفی کرده و دوم اینکه همین فرد چند روز قبل از واقعه هفتم تیر در تهران کشته می‌شود که دلیل آن استناد تاریخی ندارد. بخشی از شخصیت‌ها به همین اندازه فکت تاریخی دارند.

وی ادامه داد: جز مواردی که در دوره پژوهش اتفاق افتاد ویسی از مسعود رجوی شنیدم که در شورای مرکزی خودشان صحبت می‌کرده و می‌گفت ما با بهشتی نمی‌توانستیم کنار بیاییم و ما با آخوندی که کیف سامسونت دست می‌گیرد و کتاب‌خوان است و فرانسه می‌داند، نمی‌توانیم کناری بیاییم! چیزی که در ذهنمان بود این بود که شهید بهشتی را از نگاه مخالفین ببینیم که چه چیزی در او وجود داشت که مخالفین او را آزار می‌داد.

وی توضیح داد: راف‌کات اولیه فیلم با ۱۶۰ دقیقه فیلم مواجه بودیم، برای اینکه تایم فیلم را کوتاه کنیم مجبور شدیم بخش اعظمی از سکانس‌های مهشید جوادی و نادر سلیمانی را حرف کنیم و از حضور این دو عزیز عذرخواهی می‌کنم.

مهدی نصرتی؛ بازیگر گفت: به فال نیک می‌گیرم که از من سؤالی نشد! ممنون و خوشحالم که بازی من را پسندیدید.

لیلا زارع نیز عنوان کرد: اساساً تا امروز نقشی را که خیلی به خودم نزدیک باشد بازی نکردم اما با کمک فیلمنامه و کارگردان به نقش نزدیک می‌شوم. دو ویژگی این نقش را دوست داشتم یکی وجه انسانیت و دیگری وجه عاشقانه کار بود که به خاطرشان سختی نقش را به جان خریدم.

نادر سلیمانی گفت: زمانی که وارد این کار اولین سؤالی که برایم مطرح شد این بود که چرا من؟ و جوابی که گرفتم منش کارگردان و تهیه‌کننده بود که اجازه دادند ذهنیت‌های بازیگران طنز شکسته شود و برای مخاطب باورپذیر باشد. من شال‌ها است که کار طنز می‌کنم که مثل مهری به من داغ شده و چسبیده است. آقای ربیعی به من گفتند که من پتانسیل ایفای نقش جدی را دارم. این کار برای من سخت شد چرا که باید قالب می‌شکاندم و این کار برای یک بازیگر بسیار سخت است نه اینکه نتوانم اما زمان محدود و سخت بود.

لیندا کیانی گفت: اگر خدا بخواهد و کاندیدا شوم سختی کاری که کشیدم نتیجه گرفته است. طبق صحبت‌های من با آقای ربیعی این نقش با زنان منافقی که تا حالا داشتیم متفاوت بود و این نگاه جدید آقای ربیعی خیلی برایم جذاب بود و تلاش کردم به ذهنیات ایشان نزدیک شوم.

نوشته امیرعباس ربیعی: فیلمنامه «ضد» قصه‌ای تخیلی با بک‌گراند واقعیتی تاریخی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«موقعیت مهدی» روی موج انفجار سوار است، انفجاری که صدای آن را در بطن ماجرا به‌گونه‌ای می‌شنویم که مانند فیلم‌های دیگر جنگی آزارمان نمی‌دهد… روایتی اپیزودیک که گرچه به باور خیلی‌ها سریال‌گونه شده؛ اما حقیقت این است که همین اپیزودیک بودن به روایت شیوای قصه کمک می‌کند و در خدمت بیان صریح‌تر ماجرا گرفته شده است.

در پرده‌های مختلف فیلم، آنچه از جوانی، ازدواج و در نهایت شهادت شهید باکری باید ببینیم را می‌بینیم، نه کم و نه زیاد! درست به‌اندازه…

اما درام اصلی از آنجا شکل می‌گیرد که «خسرو» وارد ماجرا می‌شود… نوجوانی بسیجی که دوست خود؛ «ممد» را که همانند برادر به او نزدیک است در عملیات خیبر از دست می‌دهد… دقیقاً همین پرده است که با عنوان «من مهدی باکری نیستم!» بار درام اصلی فیلم که رشادت، برادری و برابری است را به دوش می‌کشد…

فیلم به‌دوراز شعارزدگی ارزش‌ها، پرده‌بندی‌های درست، فیلم‌برداری دقیق، موسیقی درخور و البته بازی‌های روان و صریح ماجرای لشکر ترک‌زبان ۳۱ عاشورا را با یک کار تراژیک به تصویر کشیده که به‌شدت قابل دفاع است.

«موقعیت مهدی» در قالب یک شخصیت‌پردازی درست، وجوه اخلاقی شهید مهدی باکری و بردارش؛ حمید باکری را به مخاطب نشان می‌دهد… قهرمانانی که دشمن حتی از جنازه آن‌ها هم می‌ترسیدند… و حالا فیلمسازان ارزشی و دفاع مقدسی ما باید از هادی حجازی‌فری بترسند که آمده تا روی موج انفجار سینما سوار شود و یکه‌تاز دست خیلی از آن‌ها را ببندند…

نوشته حجازی‌فر روی موج انفجار… اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

* نامزدهای فیلم‌های کوتاه داستانی

۱- ارفاق (کارگردان: رضا نجاتی، تهیه‌کننده: سولماز وزیرزاده)

۲- گذشته (کارگردان: حمید محمدی، تهیه‌کننده: حمید محمدی و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی)

۳- ویار (کارگردان و تهیه‌کننده: حورا طباطبایی)

* نامزدهای فیلم‌های مستند بلند

۱- احتضار (کارگردان: حجت طاهری، تهیه‌کننده: حجت طاهری، عبدالخالق طاهری)

۲- دبستان پارسی (کارگردان و تهیه‌کننده: حسن نقاشی)

۳- سرباز شماره صفر (کارگردان و تهیه‌کننده: محمد سلیمی‌راد)

چهلمین جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن در دو بخش رقابتی و فرهنگی به دبیری مسعود نقاش‌زاده در حال برگزاری است.

نوشته معرفی نامزدهای فیلم کوتاه و مستند جشنواره فجر۴۰ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست، کیوان علیمحمدی ضمن تسلیت به همه به‌خاطر درگذشت اشکان منصوری؛ بازیگر و خبرنگار سینمای ایران که امسال در کنار ما نیست، گفت: در بحث نیروی هوایی طراحی کردیم، نگهداری از آسمان‌های ایران، پروازهایی که تا دورترین خاک عراق را می‌رفت و می‌زد که اگر آن‌ها نبودند امروز ایران نبود! من ششمین فیلمم را ساخته‌ام هیچ‌وقت جلسه مطبوعاتی به من بد نگذشته است اما الان اینجا دارم می‌میرم به‌خاطر سه سال سختی‌ای که کشیدیم!

وی افزود: یک نفر از عواملی که در این سالن می‌بینید ریالی از این پروژه دریافت نکرده‌اند.

علی‌اکبر حیدری یکی از کارگردانان گفت: جرقه‌ای از ابتدا برای فیلمنامه اتفاق افتاد، شخصی که در اتاق تاریکی نشسته و آسمان را رصد می‌کند. تحقیقات ما دو سال طول کشید و بخشی از جنگ تحمیلی را تصویر کردیم که به آن پرداخت نشده است.

وی ادامه داد: تأثیری از هیچ اثری در ذهنمان نبود، فیلمنامه را از اول خودمان نوشتیم و از ابتدا هم به همین فرم فکر می‌کردیم که سیال بودن را در فیلم داشته باشیم.

وی در خصوص انتخاب بازیگران توضیح داد: بازیگرانی که در این فیلم داشتیم خیلی خوب و راحت با ما تعامل برقرار کردند. هیچ مشکلی در فیلم‌برداری نداشتیم. ممکن بود انتخاب‌های دیگری بوده باشند اما خوشحالیم که با این گروه کار کرده‌ایم.

حیدری گفت: وقتی پژوهش ما تمام شد یک‌عالمه متریال داشتیم اما تنها می‌توانستیم در مورد بخشی از شخصیت‌ها ۹۰ دقیقه فیلم تولید کنیم که البته سخت‌ترین را انتخاب کردیم.

وی افزود: فکر می‌کنم هر کارگردانی آرزو دارد فیلمی در مورد صدا بسازد یعنی اینکه شما در تمام فیلم‌های جنگی، جنگ را می‌بینید اما ما سعی کردیم فیلمی بسازیم که از طریق صدا تخیل تماشاگر را پرواز دهد.

حیدری توضیح داد: دلیل حضور کسانی که صدایشان در فیلم هست و تصویر نیست این است که می‌خواستیم حس و حال کار دربیاید. قصد هیچ سوءاستفاده‌ای از نام این عزیزان نبوده است.

علی اوجی؛ تهیه‌کننده فیلم نیز توضیح داد: ۲۶۵ شهید خلبان و ۱۸۴ خلبان مفقود و ۵۷ خلبان آزاده که ۷ نفر از آن‌ها عروج کرده‌اند.

وی در خصوص شانس دیده‌شدن فیلم‌هایش در جشنواره امسال بیان کرد: این موضوعی نیست که به من مربوط باشد کار ما فیلمسازی است و حالا از خوش‌اقبالی من هر سه فیلمم وارد جشنواره شده‌اند اما هر اتفاقی بسته به هیئت داوران است.

اوجی ادامه داد: هر فیلمی سختی خود را دارد و مخصوصاً این فیلم که دو سال پژوهش پشت آن است و با کمترین امکانات بیشترین پژوهش انجام شده است. بعد از ساخت این فیلم هیچ‌کدام از ما همان آدم‌های قبلی نیستیم!

وی افزود: خالقان «۲۸۸۸» تصمیم گرفتند از ابتدای جنگ تا انتها را به نمایش بگذارند. خیلی کار راحت‌تری بود که یکی از قهرمانان را انتخاب می‌کردند و روی آن تمرکز می‌کردند اما کار سخت را انتخاب کردند. ده‌ها سوژه از پژوهشی که انجام شده بیرون مانده و هرکدام قابلیت یک فیلم را دارند.

اوجی بیان کرد: من یک عضو خیلی کوچک از گروه فیلم هستم اما روایتی که این فیلم دارد روایت متفاوتی از جنگ است. این فیلم نگاه کارگردانش است و من افتخار می‌کنم که عضو کوچکی این فیلم بوده‌ام.

شیرین اسماعیلی؛ بازیگر فیلم توضیح داد: ما این‌قدر این فضا را حس کردیم و قبل از آن هم فیلمنامه مهم بود و کارگردان این‌قدر در مورد اتمسفر این فیلم به ما گفته بود و من توانستم در آن اتمسفر قرار بگیرم.

نوشته کیوان علیمحمدی: هیچ‌کدام از عوامل «۲۸۸۸» پولی از این پروژه دریافت نکرده‌اند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.