سوره سینما » محمدعلی حیدری

از «تنگه ابوقریب» تا «موقعیت مهدی»

حامد نيكومرام — Fri, 10 Feb 2023 08:10:24 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : جشنواره بین‌المللی فیلم فجر یکی از مهم‌ترین رویداد‌های فرهنگی ایران است که به صورت سالانه و هر سال در نیمه بهمن‌ماه برگزار می‌شود؛ جشنواره‌ای که از سال ۱۳۶۱ و به یاد بهمن ماه ۱۳۵۷ (سالروز پیروزی انقلاب اسلامی) به صورت مستمر برگزار شده است.

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره سی‌و‌ششم تا چهلم از این جشنواره.

نگاهی به سی و ششمین دوره‌ جشنواره‌ فیلم فجر

سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ در تهران برگزار شد.

در ۱۷ مهر ۱۳۹۶ با انتشار فراخوان کار سی و ششمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از اول تا ۳۰ آبان ۱۳۹۶ بود.

* سی و ششمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۶

دبیر جشنواره: ابراهیم داروغه‌زاده

هیات داوران:

بهرام بدخشانی، کمال تبریزی، حسن خجسته، خسرو دهقان، رسول صدرعاملی، فرشته طائرپور و محمدرضا فروتن.

هیات انتخاب:

محمود اربابی، احمد امینی، مجید رضابالا، پوران درخشنده، سیدجمال ساداتیان، حسین کرمی و محمدهادی کریمی.

در راستای سیاست شفاف‌سازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، هزینه‌های سی و ششمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد.

معاون توسعه، مدیریت و منابع سازمان امور سینمایی و سمعی وبصری هزینه های این دوره از جشنواره را چهار میلیارد و ششصد و سی و نه میلیون و پانصد و هشتاد و دو هزار و ششصد تومان اعلام کرد. [ایسنا. ۱۳۹۶/۱۲/۲۶ کد خبر: ۹۶۱۲۲۶۱۴۴۶۹]

فیلم‌های بخش مسابقه‌ی سینمای ایرانِ این دوره توسط بهرام بدخشانی، کمال تبریزی، حسن خجسته، خسرو دهقان، رسول صدرعاملی، فرشته طائرپور و محمدرضا فروتن داوری شدند. تنگه ابوقریب در کنار “بمب؛ یک عاشقانه” با یازده نامزدی سیمرغ بلورین پیشتاز جشنواره‌ی سی و ششم شدند و این فیلم با دریافت شش سیمرغ بلورین بیش‌ترین سیمرغ را از سی و ششمین دوره‌ی جشنواره فیلم فجر دریافت کرد. بهترین فیلم جشنواره تنگه ابوقریب انتخاب گردید و جایزه‌ی بهترین کارگردانی برای به وقت شام به حاتمی‌کیا اهدا شد. جایزه‌ی بهترین فیلم‌نامه با سر و صدا و اعتراض فراوان برای فیلم کامیون به کامبوزیا پرتوی رسید و باقی سیمرغ‌ها هم میان فیلم‌های دارکوب، عرق سرد، سرو زیر آب و بمب؛ یک عاشقانه تقسیم شد. حمید نعمت‌الله در این دوره نیز با فیلم متفاوت و باکیفیت شعله‌ور ناکام بزرگ جشنواره شد و فقط نقش‌آفرینی متفاوت امین حیایی هیات داوران را مجبور به اهدای یک دیپلم افتخار بازیگری کرد. در این دوره ۲۲ فیلم در بخش سودای سیمرغ (مسابقه‌ی سینمای ایران) شرکت داده شده بودند که به آنها اشاره می‌کنیم: اتاق تاریک (روح‌الله حجازی)،‌ امپراتور جهنم (پرویز شیخ‌طادی)، امیر (نیما اقلیما)، بمب؛ یک عاشقانه (پیمان معادی)، به وقت شام (ابراهیم حاتمی‌کیا)، تنگه ابوقریب (بهرام توکلی)، جاده قدیم (منیژه حکمت)، جشن دلتنگی (پوریا آذربایجانی)، چهارراه استانبول (مصطفی کیایی)، خجالت نکش (رضا مقصودی)، دارکوب (بهروز شعیبی)، سرو زیر آب (محمدعلی باشه‌آهنگر)، سوءتفاهم (احمدرضا معتمدی)، شعله‌ور (حمید نعمت‌الله)، عرق سرد (سهیل بیرقی)، کار کثیف (خسرو معصومی)، کامیون (کامبوزیا پرتوی)، لاتاری (محمدحسین مهدویان)، ماهورا (حمید زرگرنژاد)، مصادره (مهران احمدی)، مغزهای کوچک زنگ‌زده (هومن سیدی) و هایلایت (اصغر نعیمی).

برندگان بخش تبلیغات

دیپلم افتخار طراحی لوگو به محمد روح الامینی برای «رگ خواب» و «خفگی» تعلق گرفت.

سیمرغ بلورین بهترین آنونس به مسعود رفیع زاده برای فیلم «خفگی» اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین عکس به جواد جلالی برای فیلم «پریناز» رسید.

سیمرغ بلورین بهترین پوستر به بابک یادگاریان برای فیلم «هجوم» اهدا شد.

جوایز (بخش اصلی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: تنگه‌ ابوقریب (سعید ملکان)‌

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: ابراهیم حاتمی‌کیا (به وقت شام)؛ بهرام توکلی (تنگه ابوقریب)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: مغزهای کوچک زنگ‌زده (هومن سیدی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم با نگاه ملی: سرو زیر آب (سید حامد حسینی)

جایزه‌ی ویژه‌ی هیأت داوران: پیمان معادی (بمب؛ یک عاشقانه)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: کامبوزیا پرتوی (کامیون)؛ هومن سیدی (مغزهای کوچک زنگ‌زده)‌

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: امیر جدیدی (عرق سرد و تنگه ابوقریب)

دیپلم افتخار برای نقش اول مرد: امین حیایی (شعله‌ور)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: سارا بهرامی (دارکوب)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد: جمشید هاشم‌پور (دارکوب)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن: سحر دولتشاهی (چهارراه استانبول و عرق سرد)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: علیرضا زرین‌دست (سرو زیر آب)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام دهقان و محمد نجاریان (عرق سرد)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: کارن همایونفر (به وقت شام)

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: رشید دانشمند (تنگه ابوقریب)

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: علیرضا علویان (به وقت شام، مغزهای کوچک زنگ‌زده)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: سارا خالدی‌زاده (بمب؛ یک عاشقانه)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: عباس بلوندی (سرو زیر آب)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: سعید ملکان (تنگه ابوقریب)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: محسن روزبهانی (تنگه ابوقریب)

نگاهی به سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر

سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر از ۱۰ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ در تهران برگزار شد.

در ۲۱ مهر ۱۳۹۷ با انتشار فراخوان کار سی و هفتمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از اول تا ۳۰ آبان ۱۳۹۷ بود.

* سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۰-۲۲ بهمن ۱۳۹۷

دبیر جشنواره: ابراهیم داروغه‌زاده

هیات داوران بخش سودای سیمرغ:

شامل محمد احسانی، محمدعلی باشه آهنگر، محمد بزرگ‌نیا، مهرزاد دانش، پوران درخشنده، ریما رامین‌فر و محمود کلاری.

هیات داوران بخش نگاه نو، فیلم‌های کوتاه و فیلم‌های مستند:

محمد آفریده، حبیب احمدزاده، آیدا پناهنده، سعید سهیلی و مازیار میری.

یادداشت دبیر جشنواره :

امشب، تمام سینمای بزرگ ایران پیروز هستند و سربلند، همه نامزد شده‌ها و نشده‌ها، همه فیلم‌های پذیرفته شده و نشده و همه سینمای ایران از فردا راهی برای دستیابی به قله‌های هنوز فتح نشده را آغاز خواهند کرد.

سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر را در حالی به پایان می‌بریم که برای سینمای ایران در این سال اتفاقات مهمی رقم خورده است. سال ۱۳۹۷ پرمخاطب‌ترین سال سینمای ایران در دو دهه اخیر بود و به تبع آن پررونق‌ترین و پرفروش‌ترین سال سینمای ایران به شمار می‌آید. در این میان آنچه شایسته توجه است استقبال تماشاگران از آثار متنوع و متعدد سینمای دفاع مقدس، مقاومت، کودک و هنری بود که در طول سال به نمایش درآمدند. در این سال بیش از یکصد سالن جدید و نو به مجموعه سالن‌های سینمایی کشور اضافه شد.

حضور موفق آثار سینمای ایران اعم از کوتاه، مستند و سینمایی در رویدادهای جهانی همچنان ادامه داشت و علی‌رغم نوسانات اقتصادی ناشی از تحریم‌های ظالمانه دشمنان ایران، اقتصاد سینما در تولید و نمایش، اقتصادی پویا و توام با رشد بود.

آثار حاضر در جشنواره سی و هفتم گواه آن است که سطح کیفی فیلم‌های سینمایی این دوره نسبت به دوره‌های قبلی و نسبت به آثار سینمای ایران رشد قابل توجه و چشمگیری داشته است و این همان چیزی است که منتقدان و علاقه‌مندان به سینما پس از شروع نمایش فیلم‌ها می‌گفتند که سال، سال سختی برای داوران است و هر سال که سال سختی برای داوران باشد یعنی آثار ممتاز زیاد و آثار خوب فراوان است.

بی‌تردید آنچه در تاریخ سینما از جشنواره سی و هفتم ثبت خواهد شد همین ویژگی‌هاست. تنوع آثار حاضر در جشنواره، تنوع ژانر، تنوع موقعیت‌های خلق داستان، و وسعت جغرافیای آثار به تمامی ایران و شاید از همه مهمتر توجه و تمرکز آثار ارزشمند سینمای ایران بر مفاهیم و موضوعات دارای اولویت، وحدت ملی و منافع ملی و خلق آثار مهم و ارزشمند، باورپذیر و مورد پسند علاقه‌مندان به سینما. رضایت بالای تماشاگران و منتقدان از آثار این دوره جشنواره گواه صادقی بر این امر است که سینمای ایران در چهل سالگی انقلاب اسلامی به رغم تمایل و تلاش دشمنان برای ناامیدسازی هنرمندان، تلاش شایسته و درخور و افزون نمود، تا سهم خود را در جشن های چهل سالگی انقلاب به خوبی و بیش از پیش ادا کند که جشنواره فیلم فجر برای سینمای ایران فقط یک رویداد هنری نیست بلکه بارزترین و باشکوه ترین جلوه اجتماعی و مردمی و فرهنگی هنری جشن‌های پیروزی انقلاب اسلامی است.

با کمال تاسف و شاید به دلیل اهمیت آثار تولید شده، آنچه از دید رسانه‌ها خصوصاً رسانه‌های پایتخت در این آیین باشکوه مغفول ماند شور و نشاط و جریان اجتماعی ایجاد شده حول محور سینما در سراسر ایران بود. نمایش همزمان گزیده آثار جشنواره در همه استان‌ها و در سراسر کشور، شرایطی فراهم نمود تا به عدالت اجتماعی نزدیک شویم و جشنواره فیلم فجر، مردم سراسر ایران را در بر گیرد و همه آنان را در این رویداد در چهل سالگی انقلاب اسلامی شریک سازد. و در این میان سیمرغ و پروانه‌ها که رهاورد مشترکی از آثار جشنواره فیلم فجر و جشنواره فیلم کودک بودند سهم کودکان و نوجوانان سراسر ایران در این شادمانی بود و لحظه‌های باشکوهی از مواجهه کودکان و فیلم‌ها و سینما خلق کرد که در غوغای نمایش و نقد آثار، کمتر دیده شدند. او گفت: صف‌های طولانی علاقه‌مندان به تماشای آثار و سانس‌های فوق‌العاده برای بیش از ۱۰ فیلم و ادامه نمایش‌ها در قالب سینماها تا ساعت ۳ بامداد، جشنواره امسال را جشنواره‌ای متمایز ساخته بود و خدای بزرگ را شاکریم که سینمای ایران توانست سهمی قابل‌توجه از شادمانی جشن‌های چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران داشته باشد.

از همه همکارانم، خصوصاً هیئت‌های محترم داوری که می‌دانم و می‌دانید که در سخت‌ترین سال برای قضاوت آثار، تلاش کردند شایسته‌ترین و عادلانه‌ترین قضاوت‌ها را انجام دهند، سپاسگزارم. امشب، تمام سینمای بزرگ ایران پیروز هستند و سربلند، همه نامزد شده‌ها و نشده‌ها، همه فیلم‌های پذیرفته شده و نشده، و همه سینمای ایران از فردا راهی برای دستیابی به قله‌های هنوز فتح نشده را آغاز خواهند کرد. برای سینمای ایران، در این راه طولانی توفیق و سعادت آرزو می‌کنم.

بیانیه هیأت داوران :

۱. رشد چشمگیر فنی و صنعتی در سینمای ایران، یکی از بارزترین نمودهای جشنواره امسال است، آن‌سان که انتخاب برترین‌ها از میان گزینه‌های متعدد، فرایندی دشوار و بحث‌برانگیز و البته خرسندی بخش برای هیات داوران بود.
۲. تنوع گونه‌ها و لحن‌ها و سبک‌های مختلف سینمایی، ویژگی دیگر فیلم‌های جشنواره امسال است. توجه سینماگران به ژانرهای مختلف جنگی، کمدی، پلیسی، فانتزی، تخیلی، ملودرام، نوار، تریلر، معمایی و نیز لحن‌های اجتماعی، خانوادگی و شاعرانه، غنای موضوعی فیلم‌های امسال و فاصله‌شان را از قالب‌های یکسان دوران گذشته نوید می‌دهد.
۳. مدت‌های مدید است که قاب سینمای ایران، به دلایل مختلف، گرفتار فضاهای محدود و بسته و عمدتاً آپارتمانی معطوف به مشاجره‌های خانوادگی شده است. باعث خوشنودی است که عوامل فیلم‌های امسال، این قاب محدود را شکستند و دوربین خود را به محیط‌های باز معابر و خیابان‌ها و جاده‌ها و دشت‌ها و شهرهای مخلتف کشور بردند تا گستره‌های وسیع و پس‌زمینه‌های عریض و تنوع چشم‌اندازها، قابی در خور نام و هویت سینما پیدا کنند.
۴. تاریخ، عرصه دشوار و ناپیدای سینمای ایران است. تلاش سینماگران در جشنواره جاری، برای نقب زدن به لایه‌های زیرین این فضای پرمخاطره و حساسیت‌برانگیز، چه تاریخ جنگ تحمیلی هشت ساله که در برگیرنده حماسه دفاع شهیدان و ایثارگران و آزادگان بی‌ادعا است، و چه تاریخ معاصر صدساله که بحبوحه‌ای از پیروزی‌ها و شکست‌ها و مقاومت‌ها و رادمردی‌ها و پهلوانی‌ها است، تحسینی در خور می‌طلبد.
۵. موقعیت‌شناسی سینماگران در درک روح زمانه و نیازسنجی‌های روزگار ما، از دیگر نکته‌های پرتامل جشنواره امسال است. چه آن سینماگری که گوهر ناب آرامش و مسالمت را در فضای عصبیت‌زده کنونی می‌جوید و چه آن دیگری که با یادآوری تهدیدهای گذشته و حال جزم‌اندیشان پیرامونی، بر دفاع از پیکره وحدت ملی تاکید می‌کند. ۶. فیلمنامه، همچنان چشم اسفندیار سینمای ما است. انسجام روایی، آغازبندی و پایان‌بخشی منطقی، ضرباهنگ روایت، توجه به عمق و باورپذیر بودن انگیزه‌های رفتاری و موقعیتی شخصیت‌ها، و حل شدن ایده و درونمایه در تاروپود دراماتیک داستان بایسته‌های کمتر دیده‌شده این عرصه است. ۷. جشنواره امسال نشان داد که سینمای ایران، بضاعتی در خور دارد و در نگاهی واقع‌بینانه و نه کمال‌گرایانه و خیالی، درصدآثار برترش به دیگر آثار، چیزی کم از درصد آثار برتر جشنواره‌های معتبر جهانی ندارد. این ظرفیت را پاس بداریم و با افراط و تفریط‌های بی‌جا در حسن‌جویی زیاده از حد و عیب‌جویی گشاده از وسعت، تضییعش نکنیم.
۸. نزد هیات داوران، جز سنجه‌های سینمایی، معیار دیگری برای ارزیابی فیلم‌ها ملاک نبود. تقسیم‌بندی‌های جعلی و نادرستی که در برخی محافل عمدتاً موج‌سوار و جناحی برای فیلم‌ها و سینماگران مطرح می‌شود. جز ایجاد انشقاق برای سینمای کشور، کارکرد دیگری ندارد. همه سینماگران کشور، فرزندان این خاک و دیارند و هر فیلمی که طبق قوانین جاری، به بخش مسابقه راه یافته است، اثری مجاز و محترم است و سهمی برابر با دیرگی برای ارزیابی عادلانه دارد. ساحت داوری، منزه از تاثیرپذیری از سهم‌خواهی‌های محفلی و داد و ستدهای جناحی است.
چه به عنوان نتایج داوری جشنواره در اعلام نام نامزدها و برگزیدگان مطرح می‌شود، برایند و معدل بینش و داشن و شعور و ذائقه و تجربه سینمایی هفت نفر اعضای هیات داوران است. بدیهی است که در صورت داوری دیگران با کم و کیفی متفاوت، رقم خوردن نتایجی دیگر امکان داشت. داوری دو سو دارد، یکی سو آنچه داوری می‌شود و سوی دیگر خود داوران که با انتخاب‌های خود، خویشتن را در معرض قضاوت دیگران قرار می‌دهند. امیدواریم داوری ما، در انطباق نسبی با خرد و وجدان جامعه هنری و هنردوست باشد.»

درباره جشنواره

فیلم‌های بخش مسابقه‌ی سینمای ایرانِ این دوره توسط محمد احسانی، محمدعلی باشه آهنگر، محمد بزرگ‌نیا، مهرزاد دانش، پوران درخشنده، ریما رامین‌فر و محمود کلاری داوری شدند. شبی که ماه کامل شد (نرگس آبیار) توانست با دریافت ۷ سیمرغ بر صدر فهرست برندگان سیمرغ‌های جشنواره‌ قرار گیرد. شبی که ماه کامل شد علاوه بر بهترین فیلم سی و هفتمین جشنواره‌ی فیلم فجر، سیمرغ‌های بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مکمل و نقش اول زن، بهترین بازیگر اول مرد، بهترین جلوه‌های ویژه، بهترین طراحی لباس و بهترین چهره‌پردازی را از آن خود کرد. در کنار شبی که ماه کامل شد، فیلم‌های غلامرضا تختی، قصر شیرین و مسخره‌باز نیز جوایز مهم دیگری را کسب کردند. جدای از اجرای بسیار بد محمدرضا شهیدی‌فر حاشیه‌ی اختتامیه‌ی این جشنواره را همایون غنی‌زاده (کارگردان مسخره‌باز) به وجود آورد که جایزه‌ی بهترین فیلم اول را دریافت نکرد. او بر روی سن حاضر نشد و اعلام کرد این جایزه را نمی‌خواهد، اما پس از بردن جایزه‌ی بهترین فیلم هنر و تجربه نظرش عوض شد و درخواست کرد که سیمرغ را به او بدهند. فیلم مسخره‌باز علاوه بر ۳ سیمرغ بلورین بخش سودای سیمرغ، یک سیمرغ بلورین بخش نگاه نو را نیز دریافت کرد. در این دوره ۲۲ فیلم در بخش سودای سیمرغ (مسابقه‌ی سینمای ایران) شرکت داده شده بودند که به آنها اشاره می‌کنیم: آشفته‌گی (فریدون جیرانی)، ایده‌ی اصلی (آزیتا موگویی)، بنفشه‌ی آفریقایی (مونا زندی حقیقی)، ۲۳ نفر (مهدی جعفری)، پالتو شتری (مهدی علی‌میرزایی)، تیغ و ترمه (کیومرث پوراحمد)، جمشیدیه (یلدا جبلی)، خون خدا (مرتضی‌علی عباس میرزایی)، درخونگاه (سیاوش اسعدی)، سال دوم دانشکده‌ی من (رسول صدرعاملی)، سرخ‌پوست (نیما جاویدی)، سمفونی نهم (محمدرضا هنرمند)، شبی که ماه کامل شد (نرگس آبیار)، طلا (پرویز شهبازی)، غلامرضا تختی (بهرام توکلی)، قسم (محسن تنابنده)، قصر شیرین (رضا میرکریمی)، ماجرای نیمروز: رد خون (محمدحسین مهدویان)، متری شیش و نیم (سعید روستایی)، مردی بدون سایه (علیرضا رئیسیان)، مسخره‌باز (همایون غنی‌زاده) و ناگهان درخت (صفی یزدانیان).

جوایز:

بهترین فیلم کوتاه:

بچه خور (محمد کارت)

بهترین مستند سینمایی:

بهارستان خانه ملت (بابک بهداد)

بهترین فیلم بخش نگاه نو:

مسخره‌باز (همایون غنی‌زاده)

جوایز (بخش اصلی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: شبی که ماه کامل شد (محمدحسین قاسمی)

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: نرگس آبیار (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: محسن قرائی، محمد داوودی (قصر شیرین)

جایزه‌ی ویژه‌ی هیأت داوران: نیما جاویدی (سرخ‌پوست)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه مردم: متری شیش و نیم (جمال ساداتیان)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: هوتن شکیبا (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: الناز شاکردوست (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد: علی نصیریان (مسخره‌باز)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن: فرشته صدرعرفایی (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: حمید خضوعی ابیانه (غلامرضا تختی)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: امین هنرمند (قصر شیرین)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام دهقان (متری شیش و نیم)

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: مهرشاد ملکوتی (ماجرای نیمروز؛ رد خون)

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: ایرج شهزادی (متری شیش و نیم)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: کیوان مقدم (غلامرضا تختی)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: محمدرضا شجاعی (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: ایمان امیدواری (شبی که ماه کامل شد)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: ایمان کریمان (ماجرای نیمروز؛ رد خون)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی بصری: جواد مطوری (مسخره‌باز)

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: ۲۳ نفر (مجتبی فرآورده و مهدی جعفری)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: مسخره‌باز (همایون غنی‌زاده)

سیمرغ بلورین بهترین انیمیشن: آخرین داستان (اشکان رهگذر)

نگاهی به سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

سی و هشتمین جشنوارهٔ فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۸ در تهران و از ۱۵ تا ۲۲ بهمن در سایر استان‌های ایران برگزار شد. اختتامیهٔ جشنواره در برج میلاد تهران برگزار شد و سیمرغ بلورین بهترین فیلم به فیلم خورشید اثر مجید مجیدی رسید.

در ۲۹ مهر ۱۳۹۸ با انتشار فراخوان کار سی و هشتمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از ۱ تا ۳۰ آبان ۱۳۹۸ بوده. که در این مدت ۱۱۵ فیلم سینمایی به همراه ۳۶ فیلم مستند فرم ثبت نام جشنواره را تکمیل کرده‌اند که از این تعداد ۳۷ فیلم سینمایی متعلق به فیلمسازان اول است.

۲۶ دی ۱۳۹۸ قرعه‌کشی برای مشخص شدن ترتیب نمایش فیلم‌ها در سینمای رسانه (پردیس ملت) انجام گرفت. در هر روز ۵ فیلم در چهار سانس در این سینما نمایش داده می‌شود: ۳ فیلم بلند در سه سانس، و یک فیلم مستند و یک فیلم کوتاه در یک سانس. یک سانس برای نمایش شهرآورد تهران در روز ۱۷ بهمن خالی گذاشته شد.

* سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۸

دبیر جشنواره: ابراهیم داروغه‌زاده

هیات داوران سودای سیمرغ:

نرگس آبیار، تورج اصلانی، عباس بلوندی، رضا پورحسین، فریدون جیرانی، سعید راد، محمدمهدی عسگرپور، طهماسب صلح‌جو، مازیار میری.

مستند، فیلم کوتاه و نگاه نو:

مهدی جعفری، روح‌الله حجازی، مصطفی رزاق کریمی، فرشته طائرپور، هادی مقدم‌دوست

مسابقهٔ تبلیغات:

محمد روح‌الامین، امیرشیبان خاقانی، حبیب مجیدی

۲۳ فیلم در این دوره در بخش مسابقۀ سینمای ایران توسط نرگس آبیار، تورج اصلانی، عباس بلوندی، رضا پورحسین، فریدون جیرانی، سعید راد، محمدمهدی عسگرپور، طهماسب صلح‌جو و مازیار میری داوری شدند. در میان فیلم‌ها شنای پروانه توانست با نامزدی در ۱۲ رشته و دریافت ۵ سیمرغ بلورین (از جمله سیمرغ‌ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران) بیش‌ترین جوایز و نامزدی را در جشنواره برای خود ثبت کند. با این حال دو جایزۀ اصلی بهترین فیلم و بهترین کارگردانی به ترتیب به فیلم‌های خورشید و درخت گردو و جایزۀ بهترین فیلم‌نامه هم به خورشید تعلق گرفت. در کنار این سه فیلم، روز صفر با دریافت ۵ جایزه (از جمله جایزۀ بهترین فیلم از نگاه ملی و جایزۀ هیأت داوران) و خروج نیز از فیلم‌هایی بودند که با استقبال تماشاگران و منتقدین مواجه شدند. از حواشی این دوره تحریم جشنواره توسط جمع زیادی از هنرمندان به بهانۀ سقوط پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین بود. فیلم‌های حاضر در بخش مسابقۀ سینمای ایران جشنوارۀ سی و هشتم از این قرار بوده‌اند: آبادان یازده ۶۰ (مهرداد خوشبخت)؛ آتابای (نیکی کریمی)؛ آن شب (کوروش آهاری)؛ ابر بارانش گرفته (مجید برزگر)؛ پسرکشی (محمدهادی کریمی)؛ پوست (بهمن ارک، بهرام ارک)؛ تومان (مرتضی فرشباف)؛ خروج (ابراهیم حاتمی‌کیا)؛ خوب، بد، جلف ۲: ارتش سری (پیمان قاسم‌خانی)؛ خورشید (مجید مجیدی)؛ خون شد (مسعود کیمیایی)؛ درخت گردو (محمدحسین مهدویان)؛ دوزیست (برزو نیک‌نژاد)؛ روز بلوا (بهروز شعیبی)؛ روز صفر (سعید ملکان)؛ سه کام حبس (سامان سالور)؛ سینما شهر قصه (کیوان علی‌محمدی، علی‌اکبر حیدری)؛ شنای پروانه (محمد کارت)؛ عامه‌پسند (سهیل بیرقی)؛ قصیدۀ گاو سفید (بهتاش صناعی‌ها)؛ مردن در آب مطهر (نوید محمودی)؛ مغز استخوان (حمیدرضا قربانی)؛ من می‌ترسم (بهنام بهزادی).

جوایز:

سیمرغ بلورین بهترین مستند

جایی برای فرشته‌ها نیست – سام کلانتری

بهترین فیلم کوتاه

دابُر – سعید نجاتی

بهترین فیلم اول

روز صفر؛ سعید ملکان

جوایز اصلی:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: خورشید (امیر بنان؛ مجید مجیدی)

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: درخت گردو (محمدحسین مهدویان)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: خورشید (نیما جاویدی؛ مجید مجیدی)

جایزۀ ویژه‌ی هیأت داوران: روز صفر (سعید ملکان)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: شنای پروانه (رسول صدرعاملی)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: پیمان معادی (درخت گردو)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: نازنین احمدی (ابر بارانش گرفته)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل مرد: امیر آقایی (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین نقش مکمل زن: طناز طباطبایی (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: مرتضی نجفی (تومان)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: بامداد افشار (پوست)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: اسماعیل علیزاده (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین صدا: آرش قاسمی و مهدی صالح‌کرمانی (شنای پروانه)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: کیوان مقدم (خورشید)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: امیر ملک‌پور (روز صفر)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهرداد میرکیانی (خروج)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژۀ میدانی: محسن روزبهانی (روز صفر)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژۀ بصری: محمد برادران (خروج)

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: روز صفر (سعید ملکان)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: پوست (بهمن ارک و بهرام ارک)

نگاهی به سی و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر

در ۱۲ آذر ۱۳۹۹ با انتشار فراخوان کار سی و نهمین دوره فیلم فجر آغاز شد، همچنین ثبت نام از آثار متقاضی حضور در جشنواره از ۱۶ آذر تا ۱۵ دی ۱۳۹۹ بوده. با پایان مهلت ثبت نام فهرست ۱۱۰ فیلم متقاضی منتشر شد که این دوره برخلاف دوره‌های قبلی بدون هیات انتخاب تمامی فیلم‌ها از ۲۰ دی داوری شد.

* سی و نهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۹

دبیر جشنواره: محمدمهدی طباطبایی نژاد

هیات داوران بخش سودای سیمرغ:

محمد احسانی، ساره بیات، مرتضی پورصمدی، بهرام توکلی، نیما جاویدی، سید جمال ساداتیان و مصطفی کیایی.

فهرست برندگان بخش‌های مختلف به شرح زیر اعلام شد:

سودای سیمرغ:

بهترین فیلم: «یدو» به تهیه‌کنندگی محمدرضا مصباح

دیگر نامزدها: «ابلق» به تهیه‌کنندگی محمدحسین قاسمی | «بی‌همه‌چیز» به تهیه‌کنندگی جواد نوروزبیگی | «زالاوا» به تهیه‌کنندگی روح‌اله برادری و سمیرا برادری

بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: «ابلق» به کارگردانی نرگس آبیار

انتخاب‌های بعدی: «بی همه چیز» (فیلم دوم)، «شیشلیک» (فیلم سوم)

بهترین کارگردانی: مهدی جعفری برای «یدو»

دیگر نامزدها: نرگس آبیار برای «ابلق» | ارسلان امیری برای «زالاوا» | محسن قرایی برای «بی‌همه‌چیز»

جایزه ویژه هیات داوران: محسن قرایی برای «بی‌‌همه‌چیز»

بهترین فیلم از نگاه ملی: علی غفاری کارگردان و ابراهیم اصغری تهیه‌کننده برای «تک‌تیرانداز»

بهترین فیلمنامه: ارسلان امیری، آیدا پناهنده، تهمینه بهرام برای «زالاوا»

دیگر نامزدها: آرش انیسی برای «مامان» | آیدا پناهنده، ارسلان امیری برای «تی‌تی»

بهترین فیلمنامه اقتباسی: محسن قرایی، محمد داودی برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: حمیدرضا آذرنگ برای «روزی روزگاری آبادان» | مهدی جعفری، مهین عباس‌زاده برای «یدو»

بهترین کارگردان اول: ارسلان امیری برای «زالاوا»

دیپلم افتخار: حسین دارابی برای «مصلحت»

دیگر نامزدها: حمیدرضا آذرنگ برای «روزی روزگاری آبادان» | آرش انیسی برای «مامان» | عادل تبریزی برای «گیج‌گاه» | سیاوش سرمدی برای «منصور»

بهترین نقش اول زن: رؤیا افشار برای «مامان»

دیپلم افتخار: ستاره پسیانی برای «یدو»

دیگر نامزدها: الناز حبیبی برای «رمانتیسم عماد و طوبا» | ملیسا ذاکری برای «ستاره بازی» | الناز شاکردوست برای «ابلق» | نازنین فراهانی برای «مصلحت»

بهترین نقش اول مرد: رضا عطاران برای «روشن»

دیگر نامزدها: پرویز پرستویی برای «بی‌همه‌چیز» | نوید پورفرج برای «زالاوا» | محسن تنابنده برای «روزی روزگاری آبادان» | میلاد صویلاوی برای «یدو» | امیر نوروزی برای «مامان»

بهترین نقش مکمل زن: گلاره عباسی برای «ابلق»

دیگر نامزدها: آزیتا حاجیان برای «خط فرضی» | الهام شفیعی برای «روزی روزگاری آبادان» | گیتی معینی برای «ابلق»

بهترین نقش مکمل مرد: پوریا رحیمی‌سام برای «زالاوا»

دیگر نامزدها: عرفان ابراهیمی برای «مامان» | پژمان جمشیدی برای «شیشلیک» | وحید رهبانی برای «مصلحت» | پدرام شریفی برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین فیلمبرداری: مرتضی نجفی برای «روشن» و «یدو»

دیپلم افتخار: محمد رسولی برای «زالاوا»

دیگر نامزدها: مسعود سلامی برای «روزی روزگاری آبادان» | فرشاد محمدی برای «تی‌تی» | مرتضی هدایی برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین تدوین: عماد خدابخش برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: عماد خدابخش برای «گیج‌گاه» | سیاوش کردجان برای «مصلحت» | میثم مولایی برای «یدو»

بهترین موسیقی متن: حامد ثابت برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: پیام آزادی برای «رمانتیسم عماد و طوبا» | بامداد افشار برای «یدو» | علیرضا افکاری برای «تی‌تی» | فردین خلعتبری برای «مصلحت»

بهترین صداگذار: امیرحسین قاسمی برای «یدو»

دیگر نامزدها: حسین ابوالصدق برای «تک تیرانداز» | بهمن بنی‌اردلان برای «روزی روزگاری آبادان» | علیرضا علویان برای «بی‌همه‌چیز» | امیرحسین قاسمی برای «زالاوا» | امیرحسین قاسمی برای «خط فرضی»

بهترین صدابردار: رشید دانشمند برای «یدو»

دیگر نامزدها: طاهر پیشوایی برای «ابلق» | هادی ساعد محکم برای «شیشلیک» | شهرام متولی باشی برای «تک تیرانداز» | امین میرشکاری برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین طراحی صحنه: سهیل دانش اشراقی برای «روزی روزگاری آبادان»

دیگر نامزدها: بهزاد جعفری طادی برای «مصلحت» | محمدرضا شجاعی برای «ابلق» | آیدین ظریف برای «یدو» | امیرحسین قدسی برای «بی‌همه‌چیز» | سهیل دانش اشراقی برای «روشن»

بهترین طراحی لباس: مارال جیرانی برای «بی‌همه‌چیز»

دیگر نامزدها: بهزاد جعفری طادی و محمدحسین کرمی برای «شیشلیک» | بهزاد جعفری طادی برای «مصلحت» | محمدحسین کرمی برای «زالاوا»

بهترین چهره‌پردازی: ایمان امیدواری برای «ابلق»

دیگر نامزدها: شهرام خلج برای «شیشلیک» | رکسانا صفوی برای «ستاره بازی» | عباس عباسی برای «یدو»

بهترین جلوه‌های بصری: فرید ناظرفصیحی برای «ابلق»

دیگر نامزدها: محمد برادران برای «منصور» | جواد مطوری برای «بی‌همه‌چیز»

بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان برای «تک‌تیرانداز»

دیگر نامزدها: آرش آقابیگ برای «روشن» | ایمان کرمیان برای «یدو»

بهترین فیلم مستند: «کودتای ۵۳»، تقی امیرانی

دیگر نامزدها: «ایساتیس»، علیرضا دهقان | «خانه»، افسانه سالاری | «رویاهای خالکوبی شده»، مهدی گنجی | «هجده هزار پا»، مهدی شامحمدی

بهترین فیلم کوتاه: «وضعیت اورژانسی»، مریم اسمی خانی

دیگر نامزدها: «جلد»، احسان معجونی | «ناهید»، صمد علیزاده | «ماسک»، نوا رضوانی | «گوشت تلخ»، فرید حاجی | «شاهد»، علی عسگری

مسابقه تبلیغات سینمای ایران:

بخش تیزر و آنونس: «شنای پروانه»، حمید نجفی‌راد

دیگر نامزدها: «آبی به رنگ آسمان»، مسعود رفیع‌زاده | «بی‌حسی موضعی»، حامد بتولی | «خوب، بد، جلف ۲: ارتش سری»، مسعود رفیع‌زاده | «طلا»، مسعود رفیع‌زاده

بخش پوستر: «هفت و نیم»، وحید عبدالحسینی

دیگر نامزدها: «آبادان یازده ۶۰»، محمد تقی‌پور | «خروج»، محمد شکیبا | «هفت و نیم»، محمد موحدنیا

بخش عکس: «خورشید»، سحاب زری‌باف

دیگر نامزدها: «گیلدا»، جلال حمیدی | «ناگهان درخت»، علی نیک‌رفتار

نگاهی به چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر

چهلمین جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۴۰۰ در تهران برگزار شد. فراخوان این دوره از جشنواره در ۱۹ آبان ۱۴۰۰ منتشر شد و آثار متقاضی تا ۳۰ آبان فرصت نام‌نویسی داشتند. براساس اعلام روابط عمومی جشنواره، تعداد ۹۴ فیلم بلند سینمایی متقاضی حضور در این دوره بودند که از میان آنها ۷۴ فیلم به هیات انتخاب جشنواره ارائه شدند و نهایتاً ۲۲ فیلم به بخش سودای سیمرغ راه یافتند. در این دوره بر خلاف ادوار گذشته به دلیل ادعاهای مطرح شده و عدم اطمینان از نتایج نظرسنجی، بخش مردمی (سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران) حذف شد.

* چهلمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۴۰۰

دبیر جشنواره: مسعود نقاش زاده

هیات داوران بخش سودای سیمرغ:

مسعود جعفری‌جوزانی، مجید انتظامی، شهاب حسینی، محمدعلی باشه‌آهنگر، محمد داوودی، مهدی سجاده‌چی و پژمان لشکری‌پور.

هیات انتخاب:

بهروز افخمی، اسماعیل بنی‌اردلان، پوران درخشنده، حسین زندباف، مجید شاه‌حسینی، اسفندیار شهیدی و محمدحسین نیرومند.

یادداشت دبیر جشنواره:

ایام دهه فجر و سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی را به تمام هم‌وطنان عزیز و سینماگران و سینما دوستان ارجمند تبریک می‌گویم. ان‌شاءالله با ورود به ایام دهه فجر چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر را مطابق برنامه‌ریزی‌های گذشته آغاز خواهیم کرد. امسال نیز بر پایه عدالت‌ فرهنگی جشنواره فیلم فجر به عنوان بزرگترین جشن فرهنگی انقلاب در تمام استان‌های سراسر کشور طنین و انعکاس خواهد داشت و مردم عزیز ما می‌توانند فیلم‌های مسابقه سینمای ایران را در سینماهای منتخب سراسر کشور تماشا کنند.

او ادامه داد: از آنجایی که یکی از اهداف جشنواره فیلم فجر ایجاد شور و نشاط اجتماعی است، از مخاطبان تقاضا می‌کنیم با رعایت شیوه‌‌نامه‌های بهداشتی تجربه و خاطره خوبی را برای خودشان و سایرین رقم بزنند، خوشبختانه همکارانم در ستاد برگزاری جشنواره فیلم فجر در کمیته‌های مختلف کارها را براساس برنامه‌های قبلی پیش می‌برند و هماهنگی کامل تا پایان جشنواره به سرانجام خواهد رسید.

نقاش‌زاده عنوان کرد: نمایش فیلم‌ها در سینماهای میزبان جشنواره از ۱۲ بهمن شروع خواهد شد و در سالن مرکز یا خانه جشنواره در برج میلاد از ۱۱ بهمن نمایش فیلم‌ شروع خواهد شد، البته از روز ۱۲ بهمن علاوه بر نمایش فیلم‌های بخش مسابقه برنامه‌های فرهنگی در برج میلاد به اجرا در خواهد آمد که برخی از این برنامه‌ها می‌توانند بسیار خاطره‌انگیز باشند، به طور مثال برنامه گنجینه‌ها یا قاب‌های ماندگار اختصاص به نمایش ۱۰ فیلم برجسته تاریخ سینمای ایران پس از انقلاب اسلامی دارد که باحضور برخی از عوامل آن‎‌ها صورت خواهد گرفت.

دبیر جشنواره تصریح کرد: در سالن خانه جشنواره هم برای اینکه رعایت نکات بهداشتی را به خوبی انجام دهیم؛ حداکثر ۶۰ درصد از ظرفیت سالن‌ها را مورد بهره‌برداری خواهیم داشت و به همین دلیل فیلم‌های بخش مسابقه را در دو نوبت به نمایش در می‌آوریم، نوبت اول در دو سانس ساعت‌های ۱۳ و ۱۶ به اصحاب رسانه خبرنگاران و منتقدین محترم و اختصاص دارد و نوبت دوم در دو سانس ساعت‌های ۱۹ و ۲۱:۳۰ به صاحبان آثار و سایر مهمانان اختصاص دارد. تقاضا می‌کنیم بر اساس زمانبندی‌های صورت گرفته که توسط روابط‌عمومی جزئیاتش منتشر خواهد شد، مخاطبان به برج میلاد مراجع‌ کنند تا از ازدحام جلوگیری شود و با رعایت پروتکل‌های بهداشتی برنامه‌های جشنواره به خوبی اجرا شود.

او در پایان افزود:چند واحد ناظر بر رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی در محوطه برج میلاد مستقر شوند و پیش‌بینی شده یک پایگاه واکسیناسیون سیار در محوطه برج میلاد برای تزریق دز سوم واکسن برای کسانی که دو دز قبلی را تزریق کرده‌اند و مایل باشند در این مجموعه واکسن بزنند، آماده خدمت رسانی باشند. امیدوار با رعایت شیوه‌نامه بهداشتی همه تجربه خوبی را از جشنواره فیلم فجر داشته باشیم.

جوایز:

بهترین عکس: حبیب مجیدی برای فیلم منصور

بهترین پوستر فیلم: پوستر فیلم پیرمردها نمی‌میرند اثر احسان برآبادی دیپلم افتخار گرفت.

بهترین آنونس: امید میرزایی برای ساخت آنونس فیلم‌های صحنه‌زنی و تک تیرانداز

بهترین فیلم کوتاه: رضا نجاتی برای کارگردانی فیلم ارفاق

بهترین فیلم مستند: حجت طاهری و عبدالخالق طاهری برای فیلم احتضار

جوایز اصلی:

جایزه شهید سردار سلیمانی: بهروز شعیبی برای فیلم بدون قرار قبلی

بهترین جلوه‌های بصری: حسن نجوفی و امیر ولی‌خانی برای فیلم دسته دختران

بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: ایمان کرمیان برای فیلم موقعیت مهدی

بهترین چهره پردازی: امید گل زاده برای فیلم برف آخر و شادروان

بهترین طراحی صحنه: محمدرضا شجاعی برای فیلم ضد

بهترین طراحی لباس: مارال جیرانی برای فیلم خائن کشی

بهترین صداگذاری: علیرضا علویان برای فیلم علفزار و بدون قرار قبلی

بهترین صدابرداری: مسیح حدپور برای فیلم موقعیت مهدی

بهترین موسیقی متن: مسعود سخاوت دوست برای فیلم موقعیت مهدی

دیپلم افتخار بهترین موسیقی: بهزاد عبدی برای فیلم علفزار

بهترین تدوین: حمید نجفی راد برای فیلم علفزار

بهترین فیلمبرداری: آرمان فیاض برای فیلم برف آخر

دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل زن: فرشته حسینی برای فیلم دسته دختران

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن: صدف اسپهبدی برای فیلم علفزار

دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: علی اکبر اصانلو برای فیلم نگهبان شب

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: نادر سلیمانی برای فیلم ضد

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: طناز طباطبایی برای فیلم بی‌رویا

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: امین حیایی برای فیلم برف آخر

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: هادی حجازی‌فر موقعیت مهدی

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کاظم دانشی برای علفزار

دیپلم افتخار جایزه ویژه هیات داوران: سیدهادی محقق برای دِرب

سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیات داوران: امیرحسین عسگری برای برف آخر

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رضا میرکریمی برای نگهبان شب

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: موقعیت مهدی به تهیه‌کنندگی حبیب‌اله والی‌نژاد

نوشته از «تنگه ابوقریب» تا «موقعیت مهدی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از «حوض نقاشی» تا «ماجرای نیمروز»

حامد نيكومرام — Thu, 09 Feb 2023 08:45:27 +0000

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره سی‌و‌یکم تا سی‌و‌پنجم از این جشنواره.

نگاهی به سی و یکمین دوره‌ جشنواره‌ فیلم فجر

* سی و یکمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۱

دبیر جشنواره: محمدرضا عباسیان

هیات انتخاب:

مصطفی شایسته، مهدی صباغزاده، علی معلم، جلیل عرفان منش، محمدحسین نیرومند، مهدی عظیمی میرآبادی و بهمن حبشی

هیات داوران:

سودای سیمرغ

رسول صدرعاملی، مهدی فخیم‌زاده، بهروز افخمی، سیدداود میرباقری، سید ضیاءالدین دری، جمال شورجه و مصطفی شایسته.

بخش نگاه نو (مسابقه فیلم‌های اول)

حسین زندباف، ابراهیم فیاض، مسعود فراستی، مینو فرشچی، فریدون حسن‌پور، مانی حقیقی و محمدرضا عرب.

بخش مستند (سینما حقیقت)

محمدرضا اصلانی، رضا پورحسین، مهرداد اسکویی، حبیب احمدزاده و مرتضی شعبانی.

بیانیه هیات داوران:

” نه هر که چهره بر افروخت دلبری داند نه هر که آینه سازد سکندری داند نه هر که طرف کله کج نهاد و تند نشست کلاه داری و آیین سروری داند هزار نکته باریک تر زمو اینجاست نه هر که سر بتراشد قلندری داند سالی که گذشت برای سینمای ایران سال خوبی نبود. از میان فیلم‌هایی که به نمایش عمومی درآمدند، آنها که می‌توانستند پرفروش باشند و تماشاگر قهر کرده را به سینما برگرداند، در نیمه راه نمایش، از پرده پایین آمدند و یا در فضایی نا امن و متزلزل به نحوی ناقص و نا مطلوب آن هم فقط در تهران نمایش داشتند. نهادها و موسسات فرهنگی و هنری که وظیفه حمایت از رشد و اعتلای سینمای ایران را بر عهده دارند از نمایش فیلم‌هایی که اجازه نمایش داشتند سر باز زدند و نه تنها سینماها را سوت و کور کردند بلکه موجب بی‌اعتباری نهادهای قانونی نظام و تشویش اذهان عمومی و بی‌اعتمادی اهل سینما به اقتدار مسئولین و مدیران دولتی شدند. با این سنگ‌اندازی‌ها مجموع تعداد بلیت فروخته شده برای فیلم‌های ایرانی در طول سال گذشته از ده درصد جمعیت کمتر شده و به عبارت دیگر بیش از نود درصد ایرانیان در طول سال گذشته حتی یک بار قدم به سالن‌های سینمایی نگذاشتند. اما از طرف دیگر همین سینمای ضربه خورده و رنجور با همین سالن‌های خالی و سوت و کور در طول سال گذشته بیش از صد فیلم تولید کرده است. از میان این صد فیلم نزدیک به پنجاه فیلم، آن قدر خوب بودند که در یکی از بخش‌های جشنواره بین‌المللی فیلم فجر به مسابقه در آیند و از این جا برای حضور در جشنواره‌های خارجی یا حضور در نمایش عمومی و تجاری خارج از کشور دورخیز کنند. بیشتر این فیلم‌ها را جوانان پرشور و شیفته‌ای ساخته‌اند که از سنگ‌اندازی‌ها و سیاست‌بازی‌های فلج کننده باکی ندارند و عاشقانه تلاش می‌کنند برای مردمی فیلم بسازند که خود سینما را دوست دارند، این‌ها دارند یاد می‌گیرند قصه‌های خوب بگویند و خوب قصه بگویند و فیلم‌های با روح و جان داری بسازند که پرده بزرگ سینما را کفایت کند و تماشاگران قهر کرده با سینما را به سالن‌های خالی برگرداند. از “استرداد” تا “دربند” و از “دهلیز” تا “قاعده تصادف” و از “گناهکاران” تا “روز روشن” و “کلاس هنرپیشگی” فیلم‌های خوبی دیدیم که روی پرده بزرگ سینما کم نمی‌آورند و ضعف نمی‌کنند. فیلمسازان تازه رسیده نشان می‌دهند که فیلم ساختن برای پرده بزرگ و سالن سینما را هدف گرفته‌اند و فهمیده‌اند که فیلم ساختن برای سینما با فیلم ساختن برای تلویزیون و اینترنت و حتی فیلم ساختن برای جشنواره‌های سیاست زده و فرمایشی اروپایی فرق دارد. تب تند فیلمسازی با داستان‌های کوتاه و کم مایه با شخصیت‌های سست عنصر و بلاتکلیف و افسرده و شکم سیر هم خوشبختانه عرق کرده است اما هنوز جای قهرمان‌ها و کاراکترهای پرخون و جذاب که تماشاگر را شگفت زده کنند و در حد و اندازه پرده سینما ابهت داشته باشند، کم و بیش خالی است. پرده بزرگ نیاز به آدم‌های بزرگ دارد که چشم تماشاگر را خیره کنند و در یاد باقی بمانند. ما ملت بزرگی هستیم و قهرمان کم نداریم، ما هنرمندان بزرگ و استادان فیلمسازی هم کم نداریم. استادان فیلمسازی ما بلد بودند که پرده بزرگ را با تصویرهای قهرمانی و رفاقت و اخلاق پهلوانی پر کنند. جوانان باذوقی که اکنون به میدان آمده‌اند، چنین می‌نمایند که از ذوق و کارآمدی سرشارند و جای آن‌ها را که به آرامش رسیده‌اند، به شایستگی پر خواهند کرد. فیلمساز برجسته و بزرگ ما “ناصر تقوایی” زمانی گفت: “ایرانیان آن قدر ذوق و شور قصه پردازی و فیلمسازی دارند که اگر سینما اختراع نشده بود، خودشان آن را اختراع می‌کردند.” این حرف حقیقت دارد. ایرانیان مردم شگفت‌انگیزی هستند و سینمای ایران هم سینمای شگفت‌انگیزی بوده است اما درخشش‌های باشکوه و شگفتی‌های بزرگ هنوز در راه است و ما پیرمردها که هنوز امید داریم فیلم‌های خوب و ماندگار بسازیم، این را هم از خدای بزرگ می‌خواهیم که در سال‌های نزدیک، بالندگی و بزرگی نسل جدید را به چشم ببینیم.” مهدی فخیم زاده، داود میرباقری، سید ضیاء الدین دری، مصطفی شایسته، رسول صدرعاملی، بهروز افخمی، جمال شورجه.

اختتامیه

جواد شمقدری در مراسم اختتامیه سی و یکمین جشنواره فیلم فجر اظهار کرد: این جشنواره بزرگ‌ترین و مهم‌ترین رویداد فرهنگی کشور است که سی و یکمین دوره‌ی آن در آغاز دهه چهارم فعالیت سینمایی ایران است.

او در بخش دیگری از سخنانش گفت: در فیلم‌های سینمای ایران معمولا سه گرایش وجود دارد، یکی از آنها سینمای بدنه است که اصطلاحا به دنبال سرگرمی و جذب مخاطب عام است. سینمای دیگر بیشتر دنبال اخذ رای داوران و تماشاگران جهانی است و سینمای دیگری هم وجود دارد که نگاه محتوایی، ارزشی و موضوعات متعالی را دستمایه خود قرار می‌دهد.

رییس سازمان سینمایی ادامه داد: اتفاق مبارک این جشنواره این بود که اکثر فیلم‌های ما در این دوره به سمتی رفته بودند که این سه ویژگی را درون خود لحاظ کرده بودند.

شمقدری با بیان این‌ که ما در این میان فیلم‌های زیادی داریم که در جشنواره‌های جهانی جایزه‌های خوبی کسب خواهند کرد، افزود: اتفاق زیبای دیگری که در این‌جا رخ داد، همدلی و همگرایی بود که به لطف دست‌اندرکاران و به‌ویژه سینماگران و منتقدان محقق شد.

وی در ادامه‌ی سخنان خود خاطرنشان کرد: مردم و مسوولین به سهم خود در سینما وظایف خود را انجام می‌دهند و به نظرم باید برای رشد و تعالی این گنجینه‌ی ارزشمند که میراث پیشکسوتان ماست کمک کنیم، اهالی سینمای ایران هم باید بیشتر از یکدیگر حمایت کنند.

رییس سازمان سینمایی هم‌چنین با اشاره به راهپیمایی ۲۲ بهمن برگزار شد، گفت: احساس شخصی خود را می‌گویم که هنوز سوژه‌های درخوری از انقلاب اسلامی نمی‌بینیم و به همین دلیل از همه و بخصوص از خودم گله می‌کنم و می‌خواهم که در سال آینده حداقل یک یا چند فیلم درباره‌ی انقلاب اسلامی داشته باشیم. شمقدری هم‌چنین اعلام آمادگی کرد که اگر فیلم یا سوژه‌ای در این‌باره وجود دارد ارایه شود. [ایسنا ۲۲ بهمن ۱۳۹۱]

حاشیه ها

مراسم اختتامیه جشنواره‌ی فیلم فجر با حدود نیم ساعت تاخیر در ساعت ۱۹:۲۵ آغاز شد که این مراسم به صورت زنده از شبکه تلویزیونی و رادیویی پخش شد.

سیمرغ کریستالی جشنواره‌ی فیلم فجر در این مراسم برای اولین‌بار اهدا شد. هادی مقدم‌دوست که برای «سر به مهر» این سیمرغ را دریافت کرد، در بخشی از مراسم سیمرغ‌اش به دلیل برخورد با صندلی شکست.

مانند افتتاحیه، مهمانان جشنواره و نامزدها در «کوچه انقلاب» مورد استقبال قرار گرفتند و برخلاف برنامه‌های مشابه سال‌های گذشته، ازدحام و بی‌نظمی کمتری در مقابل ورودی‌ها مشاهده می‌شد اما بسیاری از افرادی که کارت حضور در سالن اصلی را داشتند با صندلی‌های پر مواجه شدند و برای نشستن به بالکن رفتند و از ساعت ۱۹:۱۵ درب سالن اصلی بسته شد.

آغاز مراسم LED های بزرگ روی سن جلب توجه می‌کرد که دکور مراسم با آنها آماده شده بود و در طول برنامه هم تصاویر مربوط به فیلم‌ها و بخش‌های مختلف از آن پخش شد.

رضا شهیدی‌فر برای چندمین سال متوالی اجرای مراسم را آغاز کرد و در کنار سن، سیمرغ‌های جدید که در زیر آنها نوری تعبیه شده بود جلب توجه می‌کرد.

در ابتدای معرفی برگزیدگان، عدم اختصاص میکروفنی برای آنها جلب توجه می‌کرد که برای برگزیدگان بخش‌های بعدی، میکروفن در جلوی سن قرار گرفت.

تنها برنامه‌ی جنبی مراسم اختتامیه به موسیقی گروه آریا عظیمی‌نژاد اختصاص داشت که در هنگام اجرا در لحظاتی از آن مشکل به وجود آمده وقفه‌ای در اجرا، ایجاد کرد.

در بخشی از مراسم نیز جمع شدن پرده و گیر کردن آن به تریبون باعث افتادن میکروفن شد که برای حاضران خاطره‌ی اختتامیه سال‌های گذشته و پاره شدن پرده نمایش تداعی شد.

کاندیداهای بخش اصلی به صورت تصویری قرائت شد که بازیگرانی چون رضا ناجی، الهام حمیدی، لاله اسکندری، شبنم مقدمی، مریلا زارعی، حبیب رضایی، اشکان خطیبی، ساره بیات، یکتا ناصر و هنگامه قاضیانی اسامی را قرائت کردند.

از کسانی که در مراسم برای گرفتن جایزه‌شان حضور نداشتند می‌توان به محمدرضا دلپاک صداگذار و حامد ثابت آهنگساز «برلین منفی هفت» اشاره کرد که جایزه‌ی آنها توسط سیامک پورشریف تهیه‌کننده فیلم دریافت شد.

هم‌چنین در نبود رامبد جوان، محمدسام قریبیان نویسنده فیلمنامه «گناهکاران» دریافت کرد و در بخش پایانی نیز از فیلم‌های «حوض نقاشی» که برگزیده تماشاگران بود و «زیباتر از زندگی» که برگزیده نگاه ملی بود عواملی در سالن حضور نداشت.

در بخش‌هایی از مراسم به دلیل ناهماهنگی‌های موجود، قبل از اعلام نام برگزیدگان، تصاویر آنها پخش می‌شد که باعث لو رفتن برگزیده می‌شد که از جمله آنها می‌توان به هومن بهمنش و هانیه توسلی اشاره کرد.

از جمع هیات داوران که به روی سن رفتند، جمال شورجه غایب بود.

قرائت بیانیه هیات داوران که توسط مهدی فخیم‌زاده انجام شد با تشویق حاضران همراه بود.

در بخش‌های پایانی برنامه که به سخنرانی وزیر ارشاد و اهدای سیمرغ تماشاگران اختصاص داشت، تعدادی از حاضران، سالن را ترک کرده بودند.

بعد از پایان مراسم که در ساعت ۲۲:۱۵ صورت گرفت از مهمانان با ساندویچ پذیرایی شد و غذا به همه‌ی حاضران نرسید.

در مراسم اختتامیه‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر هدایای موسسه رسانه‌های تصویری شامل پکیچ فیلم‌ اهدا شد.

سیمرغ‌های بلورین با جوایز نقدی اهدا شد که رقم آن بین ۱۵، ۲۰، ۳۰ میلیون تومان برای برگزیدگان مختلف متفاوت بود. [ایسنا. ۲۲ بهمن ۱۳۹۱]

جوایز:

جوایز (بخش اصلی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: استرداد (محسن آقا علی اکبری، بنیاد سینمایی فارابی)

جایزه‌ی ویژه هیات داوران: علیرضا داودنژاد (کلاس هنرپشگی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: حوض نقاشی (منوچهر محمدی)؛ هیس دخترها فریاد نمی‌زنند (پوران درخشنده)

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: زیباتر از زندگی (انسیه شاه‌حسینی، سید سعید سیدزاده)

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: پرویز شهبازی (دربند)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: بهنام بهزادی (قاعده‌ی تصادف)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: حمید فرخ‌نژاد (استرداد)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: هانیه توسلی (دهلیز)

سیمرغ بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: رامبد جوان (گناهکاران)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن: پگاه آهنگرانی (دربند)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: هومن به‌منش (دربند)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: حامد ثابت (برلین منفی ۷)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام دهقان (آسمان زرد کم‌عمق؛ استرداد)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: امیر اسکندری (رسوایی)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: آتوسا قلم‌فرسایی (حوض نقاشی)

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: یدالله نجفی (قاعده‌ی تصادف)

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دلپاک (برلین منفی ۷)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی بصری: بهنام خاکسار (عقاب صحرا)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: محسن روزبهانی (استرداد)

نگاه نو:

سیمرغ بهترین فیلم: بهروز شعیبی برای فیلم دهلیز

سیمرغ بهترین کارگردانی: هادی مقدم‌دوست (سر به مهر)

سیمرغ بهترین دستاوردهای فنی هنری: فرشاد محمدی به خاطر فیلمبرداری (برلین ۷-)

بخش مستند سینمای مستند (سینما حقیقت):

سیمرغ دستاورد فنی و هنری مستند به هادی بهروز برای فیلمبرداری «آخرین روزهای زمستان» اهدا شد.

سیمرغ بهترین کارگردانی مستند هم به مهدی زمانپور کیاسری برای فیلم «مشتی اسماعیل» تعلق گرفت.

سیمرغ بهترین فیلم مستند هم به «رودخانه لیان» رامتین بالف اهدا شد.

نگاهی به سی و دومین دوره‌ جشنواره‌ بین‌المللی فیلم فجر

* سی و دومین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۲

دبیر جشنواره: علیرضا رضاداد

هیات انتخاب:

ابراهیم داروغه‌زاده، مجید رضابالا، داریوش فرهنگ، حسین کرمی، محمدحسین لطیفی، علی معلم و مازیار میری.

هیات داوران:

محسن شاه ابراهیمی، فرهاد توحیدی، محمد داوودی، مجتبی راعی، پرویز شهبازی، کیانوش عیاری، فرامرز قریبیان و هوشنگ گلمکانی.

فیلم‌های بخش مسابقه‌ی سینمای ایران این دوره توسط محسن شاه‌ابراهیمی، فرهاد توحیدی، محمد داوودی، مجتبی راعی، پرویز شهبازی، کیانوش عیاری، فرامرز قریبیان و هوشنگ گلمکانی داوری شدند. بیشترین جوایز دوره‌ی سی و دوم به فیلم توقیف شده‌ی رستاخیز (احمدرضا درویش) رسید و این فیلم به جز دو جایزه‌ی بهترین فیلم و بهترین فیلم‌نامه اکثر جوایز اصلی و فرعی را تصاحب کرد. افخمی پس از فیلم‌های عروس، گاوخونی و روز فرشته بالاخره با «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران» سیمرغ بهترین فیلم جشنواره را از آن خود کرد و به جهت رقابت سختی که با حاتمی‌کیا و درویش داشت و از آن‌جایی که رستاخیز جوایز متعددی را هم برنده شده بود، این انتخاب هیات داوران یکی از متفاوت‌ترین گزینش‌های تمام ادوار جشنواره بود. رضا عطاران یک سال پس از دهلیز با طبقه‌ی حساس برنده‌ی سیمرغ بازیگری شد و بازی هنرمندانه‌ی مریلا زارعی در شیار ۱۴۳ جای هیچ ابهام و سوالی را برای سیمرغ گرفتن او باقی نگذاشت. هرچند فیلم «چ» حاتمی‌کیا بعد از رستاخیز با هفت نامزدی رکورددار بود، اما عملا با سه سیمرغ فنی برای تدوین، جلوه‌های ویژه‌ی بصری و میدانی از مهم‌ترین بازماندگان سیمرغ سی و دوم محسوب می‌شود. در این دوره ۲۹ فیلم در بخش مسابقه‌ی سینمای ایران (سودای سیمرغ) شرکت داشتند که جز فیلم‌های ذکر شده به این موارد نیز می‌توان اشاره کرد: آرایش غلیظ (حمید نعمت‌الله)، اشباح (داریوش مهرجویی)، پنجاه قدم آخر (کیومرث پوراحمد)، قصه‌ها (رخشان بنی‌اعتماد)، متروپل (مسعود کیمیایی) و مهمان داریم (محمدمهدی عسگرپور).

خبرگزاری خبرآنلاین درباره این دوره با تیتر “اصل و حاشیه سی و دومین جشنواره فیلم فجر ” مینویسد:

نام های حاضر در این دوره از جشنواره تصویری جذاب از ۱۰ روز برگزاری مهمترین رویداد سینمایی کشور پیش رو قرار می دادند، اما آنانی که سال ها جشنواره و البته سینمای ایران را دنبال می کردند می دانستند در این کاخ رویایی قرار نیست با ستون های طلایی مواجه شد. کاخ، نمایی زیبا دارد، اما درون همه متاثر از مصائب و سختی های این سال ها نه درخشان است و نه به دلربایی ظاهر.

تلخی حاصل از همه سنگینی زندگی در سال های گذشته به فیلم ها هجوم آورده بودند و نتیجه چنان بود که تو یکی پس از دیگری بعد از تماشای هر فیلم به فکر دنیایی می افتادی که سازنده اثر را در خود فرو برده بود، همانطور که پرویز پرستویی بازیگری که بعد از یکسال و نیم با سه اثر به جشنواره آمد، دنیای خود را غرق در آن سختی ها می دید و بازی در فیلم های محمدمهدی عسگرپور و رضا میرکریمی را به دلیل حال خوبشان پذیرفته بود. اما روی دیگر قضیه بالاخره پایان خوش دادن به جشنواره‌ای بود که با پیام رئیس جمهور آغاز شده بود. سخنانی که با تحلیل و نظر جعفر پناهی مواجه شد.

روز سیزدهم بهمن ماه در دومین روز برپایی جشنواره نمایش فیلم «قصه ها» به کارگردانی رخشان بنی اعتماد شور و حال جشنواره را بیشتر کرد، سخنان بنی اعتماد در نشست خبری فیلمش توجه بسیاری را جلب کرد. این فیلم از منظر احمد طالبی نژاد به عنوان استثنایی ترین فیلم تاریخ سینمای ایران معرفی شد.

نمایش فیلم های پیشکسوتان سینمای ایران با اکران «متروپل» ساخته مسعود کیمیایی آغاز شد. او در نشست خبری فیلمش حضور پیدا نکرد، اما در گفت و گویی با خبرآنلاین تاکید کرد که همچنان می توان از عشق سخن گفت…

هرچند «مهمان داریم» در بخش سینمای ایران جشنواره فیلم فجر چندان در داوری ها مورد توجه قرار نگرفت، اما این فیلم در اختتامیه بخش بین الملل که در نیمه راه جشنواره در هتل آزادی برگزار شد، جوایزی را از آن خود کرد. عسگرپور تاکید داشت که فیلمش تصویرگر روزهای مواجهه واقعیت ها با آرمان است.

اغلب چهره های مطرح بازیگری در این دوره از جشنواره فجر حضور داشتند که از جمله آنان نیکی کریمی بود. او با دو فیلم «تمشک» و «زندگی جای دیگریست» به جشنواره آمد و با نگاهی به دوره های قبلی جشنواره یادآور شد سال ها بایکوت این رویداد سینمایی بوده است.

مانی حقیقی فیلمسازی که امسال تماشاگر آثار دیگر سینماگران در جشنواره بود، در فیلم های «ملبورن» و «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران» بازی کرده بود. او همکاری با نیما جاویدی و بهروز افخمی را در گفت‌و‌گویی با خبرآنلاین تشریح کرد.

بابک حمیدیان همزمان با نمایش فیلم ها در سی و دومین جشنواره فیلم فجر به شناسنامه ای مشخص در زمینه بازیگری سینما دست پیدا کرد و در نهایت حضورهای او در فیلم های «چ» و «رستاخیز» سیمرغ بلورین بازیگر مکمل مرد را برایش به همراه آورد.

هانیه توسلی که سال گذشته برای بازی در فیلم «دهلیز» سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن را از آن خود کرده بود، امسال با «خط ویژه» ساخته مصطفی کیایی در جشنواره حاضر بود.

مهدی هاشمی بازیگری که با دو فیلم «قصه ها» و «خانه پدری» در جشنواره حاضر بود و همچنین مراسم تقدیر از او همزمان با افتتاحیه جشنواره برگزار شد، معتقد به وجود پدری خشن در درون هر آدمی است.

اما نمایش فیلم های کارگردانان نسل میانه سروصدای بیشتری نسبت به آثار کارگردانان جوان و یا پیشکسوت در جشنواره به وجود آورد. جعفر پناهی بعد از تماشای فیلم «امروز» رضا میرکریمی در مورد آن متنی نوشت و نکات برجسته فیلم را برشمرد.

کمال تبریزی هم که با «طبقه حساس» در جشنواره حضور پیدا کرده بود رقابت با طیف های مختلف فیلمسازان را در این دوره از جشنواره دارای اهمیت بسیار دانسته بود.

یکی از موارد مورد بحث در این دوره از جشنواره آرای مردمی بود که چند باری به حاشیه کشیده شد و سختی هایی را برای مسئولانش رقم زد. و دو فیلمی که در جشنواره امسال با دردسرهایی مواجه شدند، «عصبانی نیستم» ساخته رضا درمیشیان و «آشغال های دوست داشتنی» محسن امیریوسفی بودند که اولی تا لحظه برگزاری مراسم اختتامیه با حاشیه های بسیار همراه شد و و دومی حتی بردن نامش در تلویزیون و ممیزان تلویزیون را گیج کرده بود و کارگردانش به جای تمامی افرادی که می توانستند از این فیلم تقدیر کنند از عوامل فیلمش قدردانی کرد.

بالاخره بعد از آنکه حسین پاکدل نتوانست مراسم اختتامیه را اجرا کند ، مجری دیگری انتخاب شد و مراسم پایانی جشنواره فیلم فجر با اعطای جوایز به برگزیدگان به کار خود پایان داد، جوایزی که با نگاهی به پرونده دبیری رضاداد در جشنواره فجر چندان دور از انتظار نبود. هرچند این شروع تحلیل ها و ارزیابی ها در مورد کیفیت جشنواره است. [۲۴ بهمن ۱۳۹۲. کد خبر ۳۳۸۲۴۴]

جوایز (بخش اصلی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم: آذر، شهدخت، پرویز و دیگران (بهروز افخمی و سیدجمال ساداتیان)؛ رستاخیز (تقی علیقلی‌زاده)

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: احمدرضا درویش (رستاخیز)

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی: «چ» (بنیاد سینمایی فارابی)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: شیار ۱۴۳؛ خط ویژه

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه: بهروز افخمی (آذر، شهدخت، پرویز و دیگران)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد: رضا عطاران (طبقه‌ی حساس)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن: مریلا زارعی (شیار ۱۴۳)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری: حسین جعفریان (رستاخیز)

سیمرغ بلورین بهترین تدوین: مهدی حسینی‌وند (چ)

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: استفان واربک (رستاخیز)

دیپلم افتخار بهترین موسیقی متن: کارن همایونفر (همه چیز برای فروش)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: بابک حمیدیان (چ و رستاخیز)

دیپلم افتخار برای بازیگر نقش مکمل مرد: میلاد کی‌مرام (خط ویژه)

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن: شبنم مقدمی (امروز)

دیپلم افتخار برای بازیگر نقش مکمل زن: هنگامه حمیدزاده (اشباح)؛ ملیکا شریفی‌نیا (اشباح)

سیمرغ بلورین بهترین صدای فیلم: صدابردار: بهمن اردلان/ صداگذار: سیدعلیرضا علویان (هردو برای فیلم چ)

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: مجید میرفخرایی (رستاخیز)؛ شراره سروش (همه چیز برای فروش)

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: محسن موسوی (رستاخیز)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی: حمیدرضا سلیمانی (چ و رستاخیز)

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه بصری: سیدهادی اسلامی (چ)

اختتامیه بخش بین الملل

مراسم اختتامیه بخش بین‌الملل سی‌ودومین جشنواره بین‌المللی جشنواره فیلم فجر با اهدای جایزه سیمرغ به ابراهیم حاتمی‌کیا، محمد مهدی عسگرپور، رضا میرکریمی و استفان واربک آهنگساز اسکاری فیلم رستاخیز به کارگردانی احمدرضا درویش پایان یافت.

به گزارش خبرنگار سینمایی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، شامگاه ۱۵ بهمن‌ماه، بخش بین‌الملل مراسم اختتامیه سی‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر با حضور جمعی از هنرمندان ایرانی و چهره‌های سرشناس سینمای دنیا ازجمله استفان واربک، بروس برس فورد و ویتوریو استرارو در هتل پارسیان آزادی تهران برگزار شد.

در بخشی از این مراسم، علیرضا رضاداد – دبیر سی‌ودومین جشنواره فیلم فجر – با تشکر از اعضای هیات انتخاب و داوران بخش بین‌الملل جشنواره گفت: جشنواره فجر با پیروزی انقلاب اسلامی متولد شد و در میانه راه وجهه بین‌المللی پیدا کرد. این جشنواره،‌ علاقه‌مند و در جست‌وجوی آن است که نقش و سهمی بیشتر در اعتلای جهانی پیدا کند.

وی اضافه کرد: سینمای ایران علاقه‌مند به گسترش تمدن و فرهنگ خود در سراسر جهان و احترام به انسان‌ها و پاسخگویی به ندای درون و فطرت و گسترش عدالت و معنویت و پرهیز از خشونت، است.

دبیر سی‌ودومین جشنواره فیلم فجر در ادامه صحبت‌های خود، بیان کرد: جشنواره فجر در جست‌وجوی آن است که بتواند راه را برای گسترش این فهم جدید از طریق فرهنگ و هنر هموار کند. لذا همه هنرمندان، متفکران و منتقدین را در سراسر جهان فرا می‌خواند.

به گزارش ایسنا، در بخش دیگری از مراسم که اجرای آن را علیرضا شجاع‌نوری برعهده داشت، حجت‌الله ایوبی – رییس سازمان سینمایی – با خوشامدگویی به حاضران، بویژه میهمانان خارجی گفت: سینما و جشنواره‌ها فرصتی برای دیدار چهره به چهره و دور هم نشستن است و این همان چیزی است که جهان امروز به رقم ارتباطات فشرده به آن نیازمند است.

وی ادامه داد: ما گاهی فکر می‌کنیم که همدیگر را می‌شناسیم، چون در دنیای مجاز با هم در ارتباطیم اما جهان امروز با وجود پیشرفت‌های زیاد دچار سوء تفاهم است، چون این ملاقات‌های چهره به چهره کمتر اتفاق می‌افتد.

ایوبی خاطرنشان کرد: جای خوشحالی است که در ایران پیروزی روزهای انقلاب اسلامی با فرهنگ و هنر جشن گرفته می‌شود، در حالی که معمولا در کشورهای دیگر چنین مناسبت‌هایی با رژه‌های نظامی همراه است اما ما در ایران فستیوال‌های هنری برگزار می‌کنیم.

او با بیان اینکه این ایام، ایام فرهنگ و هنر است، ادامه داد: از همه کسانی که موفق شدند، سیمرغ بگیرند و کسانی که سیمرغ نگرفته‌اند، درخواست می‌کنم ایران را بهتر بشناسند و اگر منطق‌الطیر را خوانده‌اند، باز هم بخوانند، چون ایرانی‌ها در جست‌وجوی عدالت حاضرند، سفرها کنند و به کوه قاف بروند تا خویشتن خویش را بیابند.

در بخش دیگری از این مراسم، شجاع‌نوری با بیان اینکه بزرگترین افتخار زندگی‌اش، ایفای نقش عبدالمطلب در فیلم حضرت محمد (ص) به کارگردانی مجید مجیدی است، از این کارگردان سینما دعوت کرد تا برای تقدیر از استرارو فیلمبردار اسکاری این پروژه و صحبت درباره او روی صحن حضور یابد.

مجید مجیدی در این بخش با ابراز خوشحالی از حضور در این جمع، گفت: صحبت کردن در مورد ویتوریو خیلی سخت است. او تنها یک سینماتوگراف نیست، بلکه یک فیلسوف، شاعر و نقاش است و از آن بزرگتر، یک انسان متعالی است.

وی با بیان اینکه استرارو روح بزرگی دارد و ما هیچ‌گاه بزرگی نام او را روی شانه‌های خود احساس نکردیم، درباره همکاری خود با استرارو گفت: زمانی که احساس کردم می‌توان در این پروژه با او همکاری کرد، سوال اصلی که برایم پیش آمد این بود که چطور به او دستیابی پیدا کنم، مخصوصا اینکه او به یک فرهنگ دیگر تعلق دارد و اما انگار دست تقدیر طور دیگری رقم خورده بود.

او اضافه کرد: او پس از دریافت ایمیل من، بلافاصله جواب داد و رزومه کاری‌اش را فرستاد و بعد در ایمیل دیگری که از او دریافت کردم، دیدم صفحه اول آن با نام الله است و من از این اتفاق شگفت‌زده شده بودم، مقدمات کار را فراهم کردم و به ایتالیا رفتم.

پس از صحبت‌های مجید مجیدی تابلوی نفیسی به خط استاد ملک‌زاده توسط حجت‌الله ایوبی و مجیدی به ویتوریو استرارو اهدا شد.

نگاهی به سی و سومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر

* سی و سومین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۳

دبیر جشنواره: علیرضا رضاداد

اعضای هیات انتخاب آثار بخش سینمای ایران:

احمد امینی، رسول صدرعاملی، حسین کرمی، محمدعلی باشه آهنگر، محمد احسانی، مجید رضابالا و بهنام بهزادی.

هیات داوران:

مجید مجیدی (رئیس هیات داوران)، عبدالله اسکندری، محمد بزرگ نیا، عزیز ساعتی، علیرضا شجاع نوری، جواد طوسی و مهتاب نصیرپور.

علیرضا داد، دبیر جشنواره، مجید مجیدی را به عنوان رئیس هیات داوران سینمای ایران انتخاب کرد. فیلم محمد رسول‌الله به کارگردانی مجید مجیدی فیلم افتتاحیه جشنواره بود.

مرتضی شایسته، سیف‌الله صمدیان، علی نیک‌رفتار، رامبد جوان و میثم مولایی اعضای هیات داوران بخش تبلیغات بودند.

عزیزاله حاجی مشهدی، پیروز کلانتری، جعفر صانعی مقدم، حامد شکیبانیا و محمدحسین مهدویان اعضای هیات انتخاب بخش مستند بودند.

در پی حذف سیمرغ بلورین بهترین عکس از بخش جوایز، انجمن عکاسان سینمای ایران با انتشار بیانیه‌ای تهدید به تحریم این رویداد کرد.

اسامی نفرات برگزیده این رخداد سینمایی در بخش های رقابتی «سینما حقیقت»، «هنر و تجربه»، «نگاه نو» و «سودای سیمرغ» به این شرح است.

الف) سودای سیمرغ

بخش فیلمنامه

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به رویا محقق برای نگارش فیلمنامه فیلم «دوران عاشقی» رسید و دیپـلم افتخار بهترین فیلمنامه به اصغر عبداللهی برای نگارش فیلمنامه فیلم «خداحافظی طولانی» اهدا شد.

بهترین کارگردانی

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به ابوالحسن داودی برای فیلم «رخ دیوانه» اهدا شد و دیپلم افتخـار بهترین کارگردانی به بهـرام توکلی برای فیلم «من دیه گو مارادونا هستم» اهدا شد.

**بهترین بازیگر نقش اول زن

هیات داوران در این بخش با تقدیر از بازی لیلا حاتمی در فیلم «دوران عاشقی» و مهتاب کرامتی در فیلم «عصر یخبندان»، دیپلم افتخـار بهترین بازیگر نقش اول زن را به لیلا زارع برای فیلم «شیفت شب» اهدا کرد و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن به باران کوثری برای فیلم «کوچه بی نام» رسید.

بهترین صدابرداری و صداگذاری

سیمرغ بلورین بهترین صـدابرداری به محمود سماک باشی برای فیلم «من دیه گو مارادونا هستم» رسید و سیمرغ بلورین بهترین صـداگذاری نیز به بهمن اردلان برای فیلم «رخ دیـوانه» رسید.

بهترین فیلمبرداری

هیات داوران در این بخش با تقدیر از علیرضا زرین دست برای فیلمبرداری فیلم «مزارشریف»، سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری را به علیرضا بـرازنده برای فیلم «دوران عاشقی» اهدا کرد.

بهترین فیلم

سیمرغ بلورین بهترین فیلم به بیـتا منصوری برای تهیه کنندگی فیلم «رخ دیوانه» اهدا شد.

بهترین موسیقی فیلم

سیمرغ بلورین بهترین مـوسیقـی متـن فیلم به بهزاد عـبدی برای فیلم «مزار شـریف» اهدا شد.

بهترین بازیگر نقش مکمل زن

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن به سحـر دولـتشاهـی برای بازی در فیلم «عصر یخبندان» اهدا شد و در این بخش از بازی مینـا سـاداتی در فیلم «عصر یخبندان» تقدیر شد.

**بهترین بازیگر نقش مکمل مرد

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد این دوره از جشنواره به هـومن سیـدی برای فیلم «من دیه گو مارادونا هستم» اهدا شد.

بهترین تدوین

سیمرغ بلورین بهترین تـدوین به نیـما جعفری جوزانی برای فیلم «عصر یخبندان» اهدا شد.

بهترین جلوه های بصری

سیمرغ بلورین بهترین جلوه های بصری در بخش سودای سیمرغ به وحید قطبی زاده برای فیلم «رخ دیوانه» اهدا شد.

همچنین دیپـلم افتـخار «بهترین جلوه های بصری» به امیـررضا معتمـدی برای فیلم «مزارشریف» رسید.

هیأت داوران در این بخش برای جلوه های ویژه میدانی نامزدی را معرفی نکرد.

بهترین طراحی صـحنه

سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحـنه به محـسن نصراللهی برای فیلم «اعترافات ذهن خطرناک من» اهدا شد.

**بهترین طراحی لباس

سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس در بخش سودای سیمرغ به جـهانگیـر میـرزاجـانی برای فیلم «خـداحافـظی طولانی» رسید.

بهترین بازیگر نقش اول مرد سودای سیمرغ

سعید آقاخانی بازیگر فیلم سینمایی «خداحافظی طولانی» به عنوان بهترین بازیگر مرد بخش سودای سیمرغ جشنواره فجر انتخاب شد.

**جایزه ویژه هیات داوران

هیات داوران بخش سودای سیمرغ جایزه ویژه خود را در قالب سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار اعلام کرد.

براین اساس سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیأت داوران به جواد نوروزبیگی برای تهیه کنندگی سه فیلم «بهمن»، «اعترافات ذهن خطرناک من» و «من دیه گو مارادونا هستم» رسید و دیپـلم افتخار جایزه ویژه هیأت داوران در بخش سودای سیمرغ به نیـکی کـریمی برای مجموعه بازی های وی و کارگردانی فیلم «شیفت شب» اهدا شد.

بهترین فیلمنامه

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه در بخش سودای سیمرغ به نویسنده فیلم دوران عاشقی اهدا شد و بر همین اساس رویا محقق نویسنده فیلم «دوران عاشقی این جایزه را نصیب خود کرد.

همچنین دیپـلم افتـخار بهترین فیلمنامه در بخش سودای سیمرغ و در مراسم اختتامیه سی و سومین جشنواره فیلم فجر به اصغر عبداللهی برای نگارش فیلمنامه فیلم «خداحافظی طولانی» اهدا شد.

بهترین کارگردانی

در بخش معرفی برگزیدگان بخش بهترین کارگردانی سی وسومین جشنواره فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به ابوالحسن داودی برای فیلم «رخ دیوانه» اهدا شد و دیپلم افتخـار بهترین کـارگردانی نیز در این بخش به بهـرام تـوکلی برای فیلم «من دیه گو مارادونا هستم» رسید.

رخ دیوانه بهترین فیلم جشنواره شد

فیلم سینمایی رخ دیوانه عنوان بهترین فیلم سی و سومین جشنواره فیلم فجر را به دست آورد و سیمرغ بلورین این بخش به بیتا منـصوری برای تهیه کنندگی فیلم «رخ دیوانه» اهدا شد.

ب) هنر و تجربه

تندیس بهترین فیلم و بهترین کارگردانی بخش هنر و تجربه به ترتیب به فیلم های «روز مبادا» به کارگردانی فائزه عزیزخانی و «مردی که اسب شد» به کارگردانی امیرحسین ثقفی اهدا شد.

ج) نگاه نو

بهترین فیلمنامه

پیش از اهدای سیمرغ بلورین این بخش، هیات داوران دو دیپلم افتخار را به ناهید طباطبایی و حمیدرضا قطبی برای نگارش فیلمنامه «جامه دران» و مریم مقدم و بهتاش صناعی ها برای نگارش فیلمنامه «احتمال باران اسیدی» به عنوان اثر اوریجینال (غیراقتباسی) دریافت کردند.

اما علی زرنگار، وحید جلیلوند و حسین مهکام سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه جشنواره سی و سوم فیلم فجر در بخش نگاه نو را برای نگارش فیلمنامه فیلم «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» به دست آوردند.

بهترین کارگردانی

وحید جلیلوند در این بخش جایزه تندیس جشنواره در کارگردانی برای فیلم «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» به دست آورد اما سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی بخش «نگاه نو» سی و سومین جشنواره فیلم فجر به امیرحسین عسگری کارگردان فیلم «بدون مرز» رسید.

بهترین فیلم

سرانجام جایزه آخرین بخش «نگاه نو» سی و سومین جشنواره فیلم فجر به معرفی بهترین فیلم اختصاص داشت که این جایزه به فیلم «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» به تهیه کنندگی محمدحسین لطیفی اختصاص یافت.

د) سینما حقیقت

بهترین پژوهش و متن

تندیس ویژه بهترین پژوهش و متن جشنواره سی و سوم فیلم فجر به محمدعلی شعبانی برای نگارش مستند «سمفونی استیضاح» رسید.

بهترین کارگردانی

هیات داوران دیپلم افتخار این بخش را به محمد کارت کارگردان مستند «بختک» اهدا کرد و فیلم مستند «من می خوام شاه بشم» به کارگردانی مهدی گنجی جایزه تندیس ویژه بهترین کارگردانی بخش «سینما حقیقت» سی و سومین جشنواره فیلم فجر را از آن خود کرد.

بهترین فیلم

جایزه آخرین بخش «سینما حقیقت» سی و سومین جشنواره فیلم فجر به معرفی بهترین فیلم اختصاص داشت که این جایزه به فیلم «آتلان» به تهیه کنندگی معین کریم الدینی اختصاص یافت.

و سرانجام آنکه جایزه ویژه هیات داوران این بخش به فرشاد افشین پور فیلمبردار مستند «سفر به آمادای» اهدا شد.

در مراسم افتتاح سی و سومین جشنواره فیلم فجر جوایز مواد تبلیغی به برگزیدگان اهدا شد.

در بخش تبلیغات، امیر اثباتی برای تبلیغات فیلم سینمایی «ماهی و گربه» سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد.

در بخش اطلاع‌رسانی بهرنگ تنکابنی سیمرغ بلورین و همچنین پوریا عالمی، ابراهیم حقیقی، محرم براتی و مهشید آهنگرانی دست‌اندکاران تبلیغات فیلم سینمایی «شهرموش‌ها۲» دیپلم افتخار دریافت کردند.

سحاب زری‌باف برای عکاسی فیلم سینمایی «اشباح» به کارگردانی داریوش مهرجویی سیمرغ بلورین بخش عکس را از آن خود کرد.

مرتضی شایسته، سیف‌الله صمدیان، علی نیک‌رفتار، رامبد جوان و میثم مولایی داروان این بخش را تشکیل دادند.

تقدیر از پیشکسوتان لابراتوارهای سینمای ایران/ آیین چراغ، خاموشی نیست

در این بخش از مراسم که با حضور دکتر ایوبی، رییس سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دکتر فیروزآبادی قائم مقام وزیر کار و تعاون و رفاه اجتماعی برگزار شد، از بهمن کریمیان، امیر بدیع، کیهان خسروانی، حسین شمسی، مسعود کلانتری، بیژن جباری، اکبر عالمی، محمدتقی شاهرخ، هاشم محققی‌فر و ناصر انصاری که از مدیران متخصص در لابراتوار ایران هستند تقدیر شد.

همچنین از پدرام عظیمی، عوض مرادی لاکه، ایرج مهربخش، جهانگیر رجبی‌خواه، حسن نیک نژاد، جمشید بازر مش، علیرضا کریمی، مصطفی نعیمی، وحید تبریزی، عبدالحسین محمددینی، محسن چیت‌ساز، موسی مکوندی، محمود کریمی، اصغر مشهدیان، سیامک سعیدی، احد عبدالهیان، محمدابراهیم رضایی، حسن جعفر لواسانی، جمشید مجدوفایی، محمدحسن عبادی، فرامرز ثمر، حامد طباطبایی، حسن رضایی، ناصرالدین شهراد، صادق نوذری، محمدحسن طهماسبی، اکبر کرمی و تیکران تومانیان که از مدیران پیشکسوت این عرصه هستند نیز تقدیر به عمل آمد. در پایان نیز از کتاب «سرگذشت لابراتوار در سینمای ایران» نوشته محمدعلی حیدری رونمایی شد.

اختتامیه بخش بین الملل

*برگزیدگان جلوه‌گاه شرق جشنواره فجر / تمجید کارگردان آذربایجانی از معتمدآریا

فیلم های برگزیده بخش جلوه گاه شرق جشنواره بین المللی فیلم فجر در حالی اعلام شد که فیلم چینی به عنوان بهترین اثر انتخاب شد و کارگردان آذربایجانی حاضر در این بخش نیز از فاطمه معتمدآریا به عنوان یک بازیگر ایرانی تمجید کرد.

در نخستین بخش اهدای جوایز بخش بین الملل جشنواره، هیات داوران بخش جلوه گاه شرق شامل عزیزه تان، دولتنظرخدانظرف، فابیو تسی، جورج اواشویلی، منوچهر محمدی، مکسین ویلیامسن و نگار جواهریان روی سن آمدند.

در این بخش، فابیو تسی، بازیگر و کارگردان ایتالیایی از حضور در ایران استقبال زیادی کرد و گفت: کیفیت فیلم‌ها در جشنواره بالا بود و من خیلی خوشحالم که در ایران بودم و امیدوارم به زودی با ایران فیلمی تولید مشترک داشته باشیم.

مکسین ویلیامسون نیز با بیان اینکه از حضور در ایران احساس غرور می‌کند، اظهار کرد: خوش‌آمدگویی ایرانی‌ها بسیار خوب بود و ما خیلی خوشحالیم که زمان و وقت مجزایی را برای فیلم‌های بین‌المللی در نظر گرفتید. بودن در تهرانِ زیبا، خیلی اتفاق خوبی بود.

وی ادامه داد: همچنین وجود بخشی مجزا برای فیلم‌های بین‌المللی اتفاق خوبی است و ما از بودن در اینجا و انتخاب کردن فیلم‌هایی با یکدیگر خیلی خوشحال هستیم.

در ادامه این بخش، جوایز بخش جلوه گاه شرق به این شرح اعلام شد:

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر به مرآت اوریپف برای بازی در فیلم «معلم» به کارگردانی نصیر سعیداف اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر به بادما برای فیلم «نورجمعه» به کارگردانی بایانرول اهدا شد.

سیمرغ بلورین به همراه جایزه نقدی بهترین فیلمنامه به صفی یزدانیان برای فیلم در «دنیای تو ساعت چند است؟» اهدا شد.

سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیات داوران به لیو سانگ تات کارگردان فیلم «مردانی که دنیا را نجات می دهند» اهدا شد.

سیمرغ بلورین به همراه جایزه نقدی بهترین کارگردانی به الچین موسی اوغلو برای فیلم «نبات» اهدا شد.

سیمرغ بلورین و جایزه نقدی بهترین فیلم به فیلم «نور جمعه» به تهیه کنندگی باتو منگکه و کارگردانی بایانرول از چین اهدا شد.

در ادامه این بخش، الچین موسی اوغلو کارگردان فیلم «نبات» که فاطمه معتمدآریا در آن ایفای نقش کرده است، پس از دریافت جایزه خود گفت: از مسئولان جشنواره فیلم فجر تشکر می کنم. می دانم که یکی از بهترین بازیگران ایرانی در این فیلم حضور داشته است. برای من بسیار جای خوشحالی است که با انسانی بسیار شریف و هنرپیشه ای ارزشمند از ایران فیلم ساختم.

ی ادامه داد: برای ساختن این فیلم از عوامل ایرانی استفاده کرده‌ام؛ حامد ثابت (موسیقی)، ساسان نخعی (صدابردار)، بهمن اردلان (صداگذار) و (بابک شیرین صفت) تدوین، مهرداد میرکیانی (چهره پردازی) و فیلمبردارمان ایرانی بودند.

این کارگردان آذربایجانی سپس به یکی از دوستان ایرانی مستندسازش اشاره و بیان کرد: دوست ایرانی مشترک مستندسازی داشتیم به نام فرداد رستگار که ایشان در کابل سکته و فوت کرد. او انسان شریفی بود که من دوستش داشتم و جایزه ام را به فرداد رستگار تقدیم می کنم.

بر اساس این گزارش، این سخنان کارگردان آذربایجانی با استقبال و تشویق حاضران همراه بود.

*اهدای نشان شمس به دو مولاناشناس توسط ایوبی

در بخشی از مراسم اختتامیه جشنواره بین المللی فیلم فجر، حجت الله ایوبی با اهدای نشان شمس به ولادیمیر مالایشوف مولاناشناس روسی و لیلی انور به پاس شناساندن این شاعر بزرگ تشکر کرد.

رییس سازمان سینمایی در بخشی از مراسم اختتامیه، دو نشان شمس را به مولانا شناس اهدا کرد.

ایوبی در این باره توضیح داد: خانم لیلی انور را افراد زیادی در دنیا می شناسند. ایشان سفیر توانمد فرهنگ و ادب ایرانی در جهان هستند. ایشان با تسلطی که به زبان های مختلف دارند، جلسات باشکوهی را در کشورهای مختلف برای فرهنگ ایرانی برگزار کرده اند که من شاهد بعضی از آن ها بوده ام.

وی درباره ولادیمیر مالایشوف هم خاطرنشان کرد: آقای ولادیمیر مالایشوف از چهره هایی هستند که مدیریت‌های مختلف فرهنگی در شوروی سابق و روسیه فعلی را برعهده داشته اند و در حال حاضر رییس یکی از قدیمی‌ترین دانشکده‌های سینمایی روسیه هستند. ایشان همواره سعی کرده اند فرهنگ و تمدن ایرانی را معرفی کنند. ایشان کاری کرده اند که دوستاران فرهنگ و هنر با یکدیگر ملاقات کنند.

بر اساس این گزارش، حجت ایوبی پس از سخنانش دو نشان شمس را به این دو اهدا کرد.

همچنین ولادیمیر مالایشوف پس از دریافت نشان شمس پشت تریبون رفت و به فارسی از رییس سازمان سینمایی تشکر کرد که این اتفاق با استقبال روبرو شد.

دو فیلم هنر و تجربه جشنواره فجر تندیس گرفتند.

دو فیلم هنر و تجربه در بخش بین الملل جشنواره فیلم فجر تندیس گرفتند.

هوشنگ گلمکانی و شهرام مکری به عنوان اعضای نمایندگان گروه هنر و تجربه روی سن آمدند و جوایز این بخش به شرح زیر اعلام شد

تندیس هنر و تجربه بهترین فیلم به همراه جایزه نقدی به پاسکال فران کارگردان فیلم «اهل پرواز» اهدا شد.

تندیس هنر و تجربه بهترین فیلم به همراه جایزه نقدی به هومن سیدی برای فیلم «اعترافات ذهن خطرناک من» اهدا شد.

جایزه ویژه پنج بانوی مسلمان / سخنان شیوای بازیگر لبنانی به زبان فارسی

سه جایزه ویژه جشنواره فیلم فجر به انتخاب پنج بانوی بازیگر مسلمان در حالی به برگزیدگان اهدا شد که بازیگر لبنانی عضو هیات داوران با سخنانی شیوا درباره زبان بین المللی سینما برای میهمانان دقایقی سخن کرد.

هیات داوران بخش ویژه جشنواره امسال شامل پنج بانوی مسلمان از کشورهای مختلف که مریلا زارعی و هنگامه قاضیانی از ایران هم در میان آن ها بودند، جوایز ویژه خود را به شرح زیر اعلام کردند:

سیمرغ بلورین و جایزه نقدی بهترین استعداد جوان به علی ملاقلی‌پور برای کارگردانی «قندون جهیزیه» اهدا شد.

سیمرغ بلورین با رویکرد همگرایی ملل به میشل هازاناویچز برای ساخت فیلم «جستجو» اهدا شد.

جایزه ویژه مصطفی عقاد، بیرق طلایی جشنواره به صدیق شرنیاز کارگردان فیلم «ملکه کوهستان» از قرقیزستان اهدا شد.

بر اساس این گزارش، علی ملاقلی پور در هنگام جایزه خود ابتدا به شوخی گفت که فکر نمی کرده که استعداد جوان باشد، و سپس بیان کرد: هدف مان این بود که قندون جهیزیه را بسازیم و کام مردم ایران و تمام جشنواره هایی که راه پیدا می کند را شیرین کنیم.

در ادامه نیز، سارا کثیر بازیگر لبنانی حاضر در میان پنج داور زن مسلمان پشت میکروفون رفت و پس از بیان چند جمله به زبان عربی، با زبانی فارسی و بسیار شیوا گفت: عید شما مبارک. ما این روزها تجربه می کنیم وقتی جهان‌بینی‌ها به وحدت می رسند، وقتی دردهای مشترک با رمز و راز هنر مرزها را در هم می شکند؛ و صلح و دوستی اینگونه تعریف می شود.

وی تاکید کرد: هنر سینما همیشه زیباترین و باشکوه‌ترین رسم و آیین همبستگی ملل بوده، هست و خواهد بود.

بر اساس این گزارش، لحن و زبان فارسی شیوا و شیرین سارا کثیر، با تشویق مریلا زارعی و حاضران در سالن همراه بود.

برگزیدگان بخش سینمای جهان جشنواره فیلم فجر معرفی شدند

برگزیدگان بخش سینمای جهان در مراسم اختتامیه سی و سومین جشنواره بین المللی فیلم فجر معرفی شدند.

سیمرغ بلورین و پاداش بهترین بازیگر فیلم در این بخش به گواردان برای فیلم ناشناس به کارگردانی بیجو کومار دامنداران از هند اهدا شد.

سیمرغ بلورین و جایزه فیلمنامه این بخش به گروه فیلمنامه نویسان نورجمعه شامل: چن یانگ، وانگ بینگ، لوسیو، سان هایفان، لی دان، لی سانگ جون، ژانگ پنگ به کارگردانی چن یانگ از چین اهدا شد.

سیمرغ بلورین و جایزه ویژه هیات داوران به امیرحسین عسگری برای فیلم بدون مرز به تهیه کنندگی مجتبی امینی از ایران اهدا شد.

سیمرغ بلورین و جایزه بهترین کارگردانی نیز در این بخش به فاروغ حافظ حاجی اوغلو برای فیلم ماجراجویان برف از کشور ترکیه اهدا شد.

سیمرغ بلورین و جایزه نقدی بهترین فیلم به سیزارتا به تهیه کنندگی و کارگردانی ریچی مهتا، محصول کانادا و هند اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر به گووارتانبرای بازی در فیلم ناشناس از هند اهدا شد.

نگاهی به سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر

۳ شهریور ۱۳۹۴ با انتشار فراخوان کار سی و چهارمین دوره فیلم فجر آغاز شد، زمان ثبت نام و تکمیل فرم درخواست حضور در جشنواره تا تاریخ ۱۵ آذر و تحویل آثار تا ۱۵ دی ۱۳۹۴ بوده است. در این دوره از جشنواره ۲۲ فیلم در بخش سودای سیمرغ و ۱۱ فیلم در بخش نگاه نو، ۱۱ فیلم در بخش هنر و تجربه حاضر بودند. همچنین امسال برای نخستین بار ۸ انیمیشن در جشنواره فیلم فجر حضور داشتند و مورد قضاوت قرار گرفتند. ۱۱ مستند هم در بخش سینما حقیقت سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر حضور داشتند. فیلم‌های این دوره از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۹۴ در ۲۳ سینما و پردیس سینمایی در تهران برای عموم به نمایش درآمدند.

* سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۴

دبیر جشنواره: محمد حیدری

هیات انتخاب بخش سودای سیمرغ : آقایان محمد احسانی، شهرام اسدی، فریدون جیرانی، محمد باقر قهرمانی، حسین کرمی، علیرضا شجاع نوری، رضا مقصودی

هیات داوران بخش سودای سیمرغ : ابوالحسن داوودی، محمد داوودی، مجتبی راعی، سید جمال ساداتیان، منوچهر شاهسواری، مهدی فخیم زاده و نیکی کریمی

فیلم‌های بخش مسابقه‌ی سینمای ایرانِ این دوره توسط ابوالحسن داوودی، محمد داوودی، مجتبی راعی، سید جمال ساداتیان، منوچهر شاهسواری، مهدی فخیم‌زاده و نیکی کریمی داوری شدند. در این دوره ابد و یک روز در ۱۰رشته و ایستاده در غبار در ۸ رشته نامزد سیمرغ شد. بهترین بازیگر نقش اول زن (پریناز ایزدیار)، بهترین نقش مکمل مرد (نوید محمدزاده)، بهترین فیلم‌نامه (سعید روستایی) و بهترین کارگردانی و تدوین از جمله رشته‌هایی بود که عوامل فیلم ابد و یک روز در آنها سیمرغ جشنواره را دریافت کردند و همچنین اثر اول سعید روستایی بهترین فیلم از نگاه مردمی جشنواره سی و چهارم نیز شد. مهم‌ترین ناکام این دوره ابراهیم حاتمی‌کیا بود. بادیگارد به جز جایزه‌ی نقش اول مرد (پرویز پرستویی) و بهترین جلوه‌های ویژه‌ی بصری و میدانی سیمرغ دیگری نگرفت. در این دوره ۲۵ فیلم در بخش سودای سیمرغ (مسابقه‌ی سینمای ایران) شرکت داده شده بودند که به آنها اشاره می‌کنیم: آب‌نبات چوبی (حسین فرحبخش)، امکان مینا (کمال تبریزی)، آخرین بار کی سحر را دیدی؟ (فرزاد موتمن)، اژدها وارد می‌شود! (مانی حقیقی)، بادیگارد (ابراهیم حاتمی‌کیا)، به دنیا آمدن (محسن عبدالوهاب)، بارکد (مصطفی کیایی)، خشم و هیاهو (هومن سیدی)، دختر (سید رضا میرکریمی)، دلبری (سید جلال دهقانی اشکذری)، رسوایی ۲ (مسعود ده‌نمکی)، زاپاس (برزو نیک‌نژاد)، سیانور (بهروز شعیبی)، عادت نمی‌کنیم (ابراهیم ابراهیمیان)، کفش‌هایم کو؟ (کیومرث پوراحمد)، لانتوری (رضا درمیشیان)، مالاریا (پرویز شهبازی)، نفس (نرگس آبیار)، نقطه‌ی کور (مهدی گلستانه)، نیمه‌شب اتفاق افتاد (تینا پاکروان)، وارونگی (بهنام بهزادی)، هفت ماهگی (هاتف علیمردانی)، ابد و یک روز (سعید روستایی)، ایستاده در غبار (محمدحسین مهدویان) و من (سهیل بیرقی).

نامه دبیر جشنواره به خودش

در مراسم اختتامیه محمد حیدری دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر روی صحنه آمد و در حالی که سکوت کرده و به جمعیت خیره مانده بود، صدای ضبط شده او که متن نامه را قرائت می کند در سالن پخش شد. در بخش هایی از این نامه آمده است: این راه آمدم تا ببینم کجاهای راه احتیاج به ترمیم دارد، کجاها اشتباه رفتم و چه کار باید کرد.

در متن این نامه آمده است:

«سلام

این نامه را برای شما می نویسم شاید عجیب باشد که خودت برای خودت نامه بنویسی و خودت به خودت بگویی که چگونه می توانی بهتر باشی یا کجای این راه را باید دوباره ترمیم کنی؛ هیچ قاضی و محکمه ای جز وجدان نمی تواند انسان را با خودش رو به رو کند و از این دیدار در میعادگاه مفهوم عمل باکی نداشته باشد، پس… من محمد حیدری متولد سال ۱۳۴۹ زاده ایران، همین خاک پر غرور برای شما آقای حیدری دبیر محترم فجر می نویسم، جایگاهی که در آن قرار گرفته ای نه متعلق به تو نه بسیاری دیگر پیش و پس از توست، روخانه ای است که محل گذر است و دوباره از آن نمی توان گذشت. بیاموز از آن فرهنگ مدارا را که نیازمند جامعه مدنی امروز است به دوستان نزدیک باش و به رقیبان نزدیکتر. بگذار شنیدن از ضعف های خویش را بیاموزیم، بیاموز جشنواره آوردگاه سلیقه هاست. قیاس در کار هنری امری نسبی است و انتخاب سخت ترین کار است اما چاره ای جز انتخاب نیست و همین انتخاب است که تراژدی را می سازد، زندگی را می سازد و در کنار رقابت، رفاقت را می سازد.

آقای حیدری یاد بگیر امسال و این جشنواره می گذرد سیمرغ را تو نمی دهی. دیگران می گیرند و این هر دو در خانواده بزرگ سینما شکر خداوند را طلب می کند و تنگ نظری را در این میان جایی نیست چرا که مهم برنده شدن نیست و بیاموز که اصلا بردی و باختی وجود ندارد، سینما المپیک نیست، تصویری برای تشریح اندیشه هاست و به اشتراک گذاشتن خویش با دیگران با آینه ای در دست در برابر جامعه ای که نسبت به آن همگی مسئولیم… و مردمانی شریف که ما را می بینند و قضاوتمان می کنند.

از تو می خواهم سروری فرو افتاده باشی و باور داشته باش تو نیز کامل نبودی و نخواهی بود، در رفع ضعف ها و نقص های خویش بکوشی و اگر حسنی بود فراموشش کنی. دیگر آنکه بدانی همدلی و تعامل مسیری است برای ساختن چیزهایی است که نداریم تو را آقای حیدری و سینماگران این مُلک را به عنوان یک مخاطب سینما، به مدارا، همدلی و تعامل با یکدیگر و دوستی و صلح و پرهیز از هر گونه قضاوت و داوری دعوت می کنیم. امید، امید، امید نقشی که آینده را می سازد.»

استعفای شهاب حسینی

شهاب حسینی، بازیگر سینمای ایران که مسئولیت مشاور هنری دبیر سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر را برعهده گرفته بود در اعتراض به کنار گذاشتن فیلم «آشغال‌های دوست داشتنی» از جشنواره فیلم فجر، از سمت خود در این جشنواره کناره‌گیری کرد.

او در نامه ای سرگشاده نوشت:

«پذیرش سمت مشاور دبیر جشنواره ی سی و چهارم فیلم فجر در خلال مشغله ی کاری ام، صرفا به این دلیل بود که تصور می کردم در این دوره، وجود نگاهی نو و اندیشه ای تازه موجب عدم تکرار اشتباهات گذشته و رفع نواقص دوره های قبل خواهد شد؛ چراکه در دوره های پیشین، وجود نواقص و اشتباهات بود که آن مهم را از ذات جشنواره بودنِ خود دور کرده و عملا آوردگاه حواشی بعضا تاسف بار نموده بود.

اما متاسفانه، موضع گیری دبیر جشنواره ی سی و چهارم فیلم فجر در قبال فیلم «آشغال های دوست داشتنی» و اتلاق اصطلاحِ «معضل» به این اثر که با مجوز قانونی وزارت محترم ارشاد ساخته شده و طی چند دوره ی گذشته در محاق بدبینی و سیاه نگری قرار گرفته، امری قابل تامل بوده و نشانگر بطلان تصورات پیشین بنده است. این در حالی است که تهیه کننده و کارگردان فیلم آقای محسن امیر یوسفی صبورانه و بدون ایجاد حواشی، طی سه سال اخیر به لحاظ روحی، مادی و معنوی، فشار و خسارات زیادی را متحمل شده است.

اینجانب، سید شهاب الدین حسینی به عنوان بازیگر فیلم مذکور در جهت کاهش معضلات دبیر محترم جشنواره فیلم فجر، بدین وسیله از سمت مشاور جشنواره ی سی و چهارم، اعلام انصراف و کناره گیری می نمایم.

امید که یگانه یار متعال، دل های ما را به نور مهربانی و امید روشن گرداند.[خبرگزاری مهر. ۱۵ دی ۱۳۹۴ . کد خبر ۳۰۱۷۳۱۴]

برندگان «سودای سیمرغ» سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر

بهترین کارگردانی:

– سیمرغ بلورین به سعید روستایی برای فیلم «ابد و یک روز»

بهترین بازیگر نقش اول زن:

– سیمرغ بلورین به پریناز ایزدیار برای بازی در فیلم «ابد و یک روز»

بهترین بازیگر نقش اول مرد:

– سیمرغ بلورین به پرویز پرستویی برای بازی در فیلم «بادیگارد»

بهترین بازیگر نقش مکمل زن:

– سیمرغ بلورین به شبنم مقدمی برای بازی در فیلمهای «نفس» و «زاپاس»

بهترین نقش مکمل مرد:

– سیمرغ بلورین به نوید محمدزاده برای بازی در فیلم «ابد و یک روز»

بهترین فیلمبرداری:

– سیمرغ بلورین به پیمان شادمان فر برای فیلم «خشم و هیاهو»

بهترین تدوین:

– سیمرغ بلورین به بهرام دهقانی برای فیلم «ابد و یک روز»

بهترین موسیقی متن:

– سیمرغ بلورین به محمدرضا علیقلی برای فیلم های «امکان مینا» و «دختر»

بهترین صدا:

– سیمرغ بلورین به سعید بجنوردی و محمدرضا دلپاک برای فیلم «لانتوری»

بهترین طراح صحنه و لباس:

– سیمرغ بلورین به محمدرضا شجاعی برای فیلم «ایستاده در غبار»

بهترین چهره پردازی:

– سیمرغ بلورین به سعید ملکان برای فیلم «ابد و یک روز»

بهترین جلوه های ویژه میدانی و جلوه های ویژه بصری:

– سیمرغ بلورین بهترین جلوه های ویژه میدانی به ایمان کرمیان برای فیلم «ایستاده در غبار»

– سیمرغ بلورین بهترین جلوه های ویژه بصری به سیدهادی اسلامی برای فیلم «بادیگارد»

بهترین فیلمنامه:

– سیمرغ بلورین به سعید روستایی برای فیلم «ابد و یک روز»

بهترین فیلم:

– سیمرغ بلورین به حبیب والی نژاد برای فیلم «ایستاده در غبار»

فیلم برگزیده تماشاگران:

– سیمرغ بلورین بهترین فیلم برگزیده تماشاگران به سعید ملکان برای تهیه کنندگی فیلم «ابد و یک روز»

جایزه ویژه هیات داوران:

– سیمرغ بلورین به هومن سیدی برای کارگردانی فیلم «خشم و هیاهو»

بهترین فیلم با نگاه ملی:

– سیمرغ زرین بهترین فیلم با نگاه ملی به نرگس آبیار برای فیلم «نفس»

برگزیدگان بخش انیمیشن

– جایزه ویژه بهترین انیمیشن به «محمد امید همدانی» برای انیمیشن “فهرست مقدس” تعلق گرفت.

– همچنین ضمن تشکر از مجید اسماعیلی برای ساخت انیمیشن « پادشاه آب»، از حامد کاتبی برای «در مسیر باران» تقدیر شد.

برگزیدگان بخش هنر و تجربه

– تندیس ویژه این بخش تقدیم شد به «سروش محمدزاده» برای کارگردانی فیلم “چهارشنبه”

– دومین تندیس این بخش نیز به زنده یاد «ایرج کریمی» کارگردان فیلم “نیم رخ ها” تقدیم شد.

برگزیدگان بخش مستند ( سینما حقیقت)

– بهترین فیلم: “A157″ به تهیه کنندگی «بهروز نورانی پور»

– بهترین کارگردانی: «مهرداد اسکویی» برای کارگردانی فیلم “رؤیاهای دم صبح”

– دستاورد فنی و هنری: «رضا تیموری» برای تصویربرداری مستند “اهالی یک طرفه”

برگزیدگان بخش نگاه نو

– بهترین فیلم: فیلم سینمایی “ابد و یک روز” به تهیه کنندگی «سعید ملکان»

– بهترین کارگردانی: «سعید روستایی» برای فیلم سینمایی “ابد و یک روز”

– جایزه ویژه کارگردانی: «محمدحسین مهدویان» برای فیلم “ایستاده در غبار”

نگاهی به سی و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر

۲۰ شهریور ۱۳۹۵ با انتشار فراخوان کار سی و پنجمین دوره فیلم فجر آغاز شد. در این دوره از جشنواره ۴۴ فیلم بعنوان چشم‌انداز سینمای ایران (سال ۹۶) که ۳۳ فیلم آن در بخش سودای سیمرغ و ۱۱ فیلم دیگر در بخش غیر رقابتی، ۱۱ فیلم در بخش سینما حقیقت (مسابقه آثار مستند بلند) و ۲۳ فیلم در بخش فیلم کوتاه حضور داشتند.

* سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۰-۲۱ بهمن ۱۳۹۵

دبیر جشنواره: محمد حیدری

هیات انتخاب:

نرگس آبیار، عماد افروغ، جمال امید، محمدعلی حسین نژاد، حسین کرمی، سیدطاها مرقاتی، سیدضیاء هاشمی.

هیأت داوران بخش تبلیغات:

حسین جعفریان، ساعد مشکی، جواد جلالی، ژیلا ایپکچی و بهروز شعیبی.

هیات داوران:

محمدرضا هنرمند، شهرام اسدی، محمدمهدی دادگو، محمدرضا تخت‌کشیان، رؤیا نونهالی، ایرج رامین‌فر و اکبر نبوی.

پوستر این جشنواره منقش به پرتره علی حاتمی کارگردان ایرانی بود.

یادداشت دبیر جشنواره:

به نام خدا

سینمای ایران شتابان به پیش می رود و جوانان پرشور، با یک جهان انرژی و اندیشه های نو پی در پی از راه می رسند. جوانانی که دست در دستان پرمهر و توانای سپیدمویان عرصه هنر، بزرگان و پیشکسوتان سینما و نگاهشان به فردا و دلهاشان در دیروز و تاریخ پرافتخارسینمای ایران است. این است رمز و راز این همه کامیابی سینمای ایران، سینمایی که پای در سنت‌ها و دست در نوگرایی و مدرنتیه دارد.

اینک از راه می رسد سی و پنجمین همایش باشکوه و فجر پرافتخار سینمای ایران؛ جشنواره فیلم فجر در شکوه پیروزی بزرگترین انقلاب قرن یعنی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران برگزار می شود.

سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر جشن پاسداشت بزرگان سینما و وهمایش ورود پراقتدار جوانان پرشور و شعور این سرزمین است. این همایش حماسی و پرشکوه امسال در بخش های زیر برگزار خواهد شد.

بیانیه هیأت داوران :

۱-هیات داوران با متوسط ربع قرن افتخار حضور در عرصه سینمای ملی علیرغم سابقه پرتنش نقدها، بداخلاقی ها و ناروایی ها نسبت به داوران دوره های پیشین، پیشنهاد دبیر محترم جشنواره را برای انجام این امر خطیر پذیرفت و با اذعان به دشواری کار که نهفته در امر داوری است، متکی به شناخت وضعیت خاص سینمای کشور با اعتقاد و اطمینان و همراهی و همدلی توام با بحث و جدل فرهنگی ما بین اعضای هیات داوری به نتایج مشترک تعیین نامزدهای هر رشته رسید.

۲- بسیار گفته شده و درست است که امر داوری در هر عرصه ای به ویژه در میدان هنر، فرهنگ و سینما امری نسبی و مقایسه ای است و بین “داوری” و “نقد و تحلیل هنری و علمی” آثار تفاوت بنیادین و معناداری وجود دارد. در عین حال، هیچ داوری مصون از خطا نیست و نمی تواند مدعی معصومیت باشد.

۳- هیات داوران عدم دخالت رئیس و دبیر جشنواره در امر داوری را پاس می دارد و مسئولیت تحلیل منطقی و هنری از نتایج آراء را خود بعهده می گیرد. بدیهی است که در قامت ادبیات متناسب با کار فرهنگی به این مهم مبادرت ورزیده و خارج از منافع شخصی و گروهی و عنادورزی های آسیب زننده به حوزه تحلیل و بررسی، خود را ملزم به پاسخگویی به ساحت محترم سینمای ملی می داند.

۴- هیات داوری کلیه فیلم های سودای سیمرغ را مشاهده و در مورد هر فیلم در مرحله نخست ارزیابی اولیه و نمره گذاری کرده و در پایان کلیه نمایش ها، امر مقایسه ای برای هر رشته را با دقت و ممارست انجام داد.

بدیهی است که در بخش های تالیفی و خلاقه و هنری این گفتمان و ارزیابی طولانی تر و در عین حال جزئی تر انجام شد و در بخش های فنی به صورت جداگانه ارزیابی تخصصی تر صورت گرفت. به عنوان مثال در زمینه “جلوه های بصری” ارزیابی در طی نمایش انجام نشد، بلکه پس از تماشای همه ی فیلم ها از مجریان جلوه های بصری خواسته شد امور انجام یافته را به صورت “قبل” و “بعد” از اجرا برای داوران بفرستند تا امکان دقیق تری برای ارزیابی وجود داشته باشد.

همانطور که مقررات هر ساله جشنواره تعیین نموده است ملاک شناخت حرفه ها و اسامی افراد و مجریان و تعیین نقش اول و دوم بر اساس فرم تکمیل شده تهیه کنندگان و کارگردانان است و بدیهی است که داوران حق تغییر در این اعلام را ندارند.

۵- پر روشن است که با اقبال جوانان هنرمند و صاحب ذوق و حضور مغتنم آنان در عرصه سینمای ملی، ضمن احترام به بزرگان سینما و سعه صدری که در آنان سراغ است، انتظار داشته باشیم که جوانان مایل اند بیشتر “دیده” شوند.

جوان با ویژگی آرمان طلبی و زیاده خواهی، میل به خودنمایی و بالندگی دارد، بر این نکته واقف بودیم و نسبت به چنین شور و تمایلی که لازمه رقابت و عنصر محرکه رشد سینمای ایران توسط جوانان است احترام تمام داشته ایم و داریم اما تمایل به زیاده خواهی و حضور نامزد در تمام رشته های سینمایی به بهای حذف دیگران امری عقلانی و عادلانه نیست و ما نیز چنین نکردیم.

۶- گسترش امکانات فضای مجازی و بوجود آمدن فرصت برای قلم زدن در این حوزه همگانی به تولید اخبار کذب و شایعات، بداخلاقی و عدم مسئولیت در انتشار هر موضوع غیرواقعی یا بدون تحقیق، شرایط آشفته ای را فراهم می آورد که خارج از ضوابط فرهنگ گفتگو و داد و ستد معناست. می توان از دخالت دادن سلیقه های شخصی چشم پوشید و در جهت مصالح سینمای ملی نقد سالم و سازنده داشت. هیات داوران کوشیدند چنین عمل کنند و انتظار داشتند که داوری آراء داوران نیز چنین مختصاتی داشته باشد.

۷- همگان اذعان دارند که وجود انواع گونه های سینمایی در یک سبد رقابتی، از انیمیشن، کمدی، درام، تراژدی و … و قضاوت بر کلیت و اجزای آن وقت و تسلط نیاز دارد. بازیگری، چهره پردازی، کارگردانی، فیلمبرداری، موسیقی، تدوین و … به فراخور مضمون و زیبایی شناسی ساختاری، قطعا متفاوت و در خدمت آن معنی دار است. درچنین شرایطی بروشنی می توان دریافت که داوری مقایسه ای با این وجوه و در این حجم و تعداد، چندان سهل و ساده نیست.

۸- ما به آینده سینمای ایران بسیار امیدواریم و خانواده سینمای ملی را که خود عضوی از آن هستیم محترم میداریم. طبیعت کار داوری تمییز دادن است. پر روشن است که از بین حدود ۷۰۰ نام فعال در عرصه ۳۳ فیلم بخش سودای سیمرغ، برگزیدن حدود ۹۰ نام ، مداقه و بررسی جدی می طلبد. همسان سازی تحلیل ها، سلایق، عقاید و یگانه کردن نظرات متنوع در هر مورد مسیری می طلبد که نهایتا به یک نتیجه برسد.

۹- ما به بسیاری از منتقدان باسواد، صاحب قلم و سینمادوست حق می دهیم که بر روی اسم یا اسامی مورد نظرشان با بهره گیری از اصول نقد و مقایسه و ادبیات مرسوم در فرهنگ ایران زمین به توضیحات لازم و نقد داوری در هر رشته و بخش بپردازند اما هرگز خود را ملزم به پاسخگویی به کسانیکه با شایعه پراکنی و بکار بردن ادبیات سخیف و تهمت و افترا دست می یازند نمی دانیم. اساسا مرعوب نمودن داوری از شکل قضاوت تخصصی و هنری و تبدیل آن به اشکال سیاسی و سیاست زدگی، محفلی و باندی را امری فرهنگی نمی بینیم.

۱۰- هیات داوران اعتقاد دارد که جشنواره فیلم فجر بازمانده از دوران گذشته سینمای ایران است و پیش تر از این، (با تغییرات اساسی در مناسبات تولید و نمایش) باید تغییر ماهیت می داد. سینمای دیجیتال در کلیه عرصه های کمی و کیفی و محتوایی و اجرایی و حتی زیبایی شناسی، رفتارها و مناسبات دیگری را می طلبد. ماموریت و ماهیت جشنواره فیلم فجر با هدف ایجاد انگیزه برای تولیدات سینمایی بیشتر و باکیفیت تر مدتهاست تغییر یافته ولی شکل ظاهری آن باقی است.

۱۱- هیات داوران نگرانی خود را از این منظر اعلام می کند که اگر کماکان سنت رایج کنونی اعتراض و هیاهو ادامه یابد، دیگر اهل هنر و فرهنگ و سینما امر داوری را نپذیرند و داوری از حوزه سینما خارج و به دیگران سپرده شود.

۱۲- در پایان لازم می داند که متذکر شود جلسه هیات داوران برای تعیین برندگان سیمرغ ، صبح روز پنجشنبه ۲۱ بهمن انجام و پس از تصمیم گیری بصورت محرمانه به دبیر محترم جشنواره فجر تقدیم می‌شود.

محمدمهدی دادگو، محمدرضا تخت کشیان ، شهرام اسدی ، محمدرضا هنرمند، اکبر نبوی، ایرج رامین فر و رویا نونهالی-

داوران بخش سودای سیمرغ سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

جوایز:

فیلم کوتاه

سیمرغ بلورین و لوح تقدیر به کاوه مظاهری کارگردان فیلم کوتاه روتوش به صورت نمادین اهدا شد.

بخش مستند( سینما حقیقت)

نامزدهای بهترین فیلم مستند

۱- متهمین دایره بیستم (حسام اسلامی)

۲- آهستگی (یاسر خیر)

۳- بزم رزم (مهدی همایونفر)

۴- صفر تا سکو (مهتاب کرامتی و طهورا ابوالقاسمی)

۵- آوانتاژ (آبان عسگری و محمد کارت)

سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند به حسام اسلامی برای فیلم متهمین دایره بیستم اهدا شد.

نامزدهای بهترین کارگردانی مستند

۱-آرش لاهوتی (آبی کم رنگ)

۲-یاسر خیر (آهستگی)

۳- حسام اسلامی (متهمین دایره بیستم)

۴- سحر مصیبی (صفرتا سکو)

۵- محمد کارت (آوانتاژ)

سیمرغ بلورین بهترین کار گردانی به یاسر خیر برای فیلم مستند آهستگی اهدا شد.

نامزدهای بهترین دستاورد فنی مستند

۱-سید وحید حسینی برای پژوهش فیلم «بزم رزم»

۲- سید محمدرضا هاشمیان برای پژوهش «رئیس الوزراء»

۳- همیلا موید برای تدوین «صفر تا سکو»

۴- امین ابوالصدق برای صداگذاری «صفر تا سکو»

۵-مرتضی پایه شناس برای تدوین «کویرس وطن کوچک من»

۶- بهروز بادروج برای فیلمبرداری «آهستگی»

سیمرغ بلورین بهترین دست آورد فنی به سیدوحید حسینی برای فیلم مستند بزم رزم اهدا شد.

بخش مسابقه اصلی سودای سیمرغ

نامزدهای بهترین عکس

– امیرحسین شجاعی برای مجموعه عکس‌های فیلم رگ خواب

-امید صالحی برای مجموعه عکس‌های فیلم اسرافیل

-مریم تخت‌کشیان برای مجموعه عکس‌های فیلم نگار

– احمدرضا شجاعی برای مجموعه عکس‌های فیلم خفگی

– سحاب زری‌باف برای مجموعه عکس‌های فیلم ماجرای نیمروز

سیمرغ بلورین به امیرحسین شجاعی برای فیلم رگ خواب اهدا شد.

نامزدهای بهترین چهره‌پردازی

– سودابه خسروی برای اسرافیل

– عبدالله اسکندری برای خوب، بد، جلف

– ایمان امیدواری برای زیرسقف دودی

– مهرداد میرکیانی برای یک روز بخصوص

-علی بهرامی‌فر برای ایتالیا ایتالیا

سیمرغ بلورین به ایمان امیدواری برای فیلم زیر سقف دودی اهدا شد.

نامزدهای بهترین جلوه‌های بصری

– محمد لطفعلی برای آباجان

– مهدی قاسمی برای ویلایی‌ها

– سینا قویدل برای رگ خواب

– محمدرضا نجفی امامی برای بیست و یک روز بعد

– کامران سحرخیز و امیر سحرخیز برای پشت دیوار سکوت

سیمرغ بلورین به مهدی قاسمی برای فیلم ویلایی‌ها اهدا شد.

نامزدهای بهترین جلوه‌های ویژه میدانی

– آرش آقابیک برای خفه‌گی / رگ خواب

– حمید رسولیان برای گشت ۲ / چراغ‌های ناتمام

– ایمان کرمیان برای ویلایی‌ها

– ارش اقا بیگ برای سارا و آیدا / یک روز بخصوص

– محسن روزبهانی برای ماجرای نیمروز

سیمرغ بلورین به آرش آقابیگ برای فیلم رگ خواب ،یک روز بخصوص، خفه‌گی اهدا شد.

نامزدهای بهترین طراحی صحنه

– کامیاب امین عشایری برای یک روز بخصوص

– امیرحسین قدسی برای نگار

– کیوان مقدم برای تابستان داغ

– محسن نصراللهی برای بدون تاریخ، بدون امضا

-بهزاد جعفری طادی برای ماجرای نیمروز

سیمرغ بلورین به بهزاد جعفری طادی برای فیلم ماجرای نیمروز اهدا شد.

نامزدهای بهترین طراحی لباس

– نگار نعمتی برای نگار

– نازنین خزاعی برای تابستان داغ

– بهزاد جعفری طادی برای ماجرای نیمروز

– مه‌لقا ناقد برای ویلایی‌ها

– کامیاب امین عشایری برای یک روز بخصوص

سیمرغ بلورین به به بهزاد جعفری طادی برای فیلم ماجرای نیمروز اهدا شد.

نامزدهای بهترین صدابرداری

-عباس رستگارپور برای زیرسقف دودی

– پرویز آبنار برای فراری

– داریوش صادقپور و محمود کاشانی برای تابستان داغ

– امین میرشکاری برای بدون تاریخ، بدون امضا

-وحید مقدسی برای نگار

سیمرغ بلورین به پرویز آبنار برای فیلم فراری اهدا شد.

نامزدهای بهترین صداگذاری

– پرویز آبنار برای فراری

– سیدعلیرضا علویان برای بدون تاریخ، بدون امضا

– حسین ابوالصدق برای نگار

– محمدرضا دلپاک برای زیر سقف دودی

– امیرحسین قاسمی برای تابستان داغ

سیمرغ بلورین به سیدعلیرضا علویان برای فیلم بدون تاریخ بدون امضاء اهدا شد.

نامزدهای بهترین موسیقی

– حامد ثابت برای تابستان داغ

– پیمان یزدانیان برای بدون تاریخ، بدون امضا

– ستار اورکی برای ویلایی‌ها

– یحیی سپهری شکیب برای فراری

– کریستف رضاعی برای نگار

سیمرغ بلورین به کریستف رضاعی برای فیلم نگار اهدا شد.

نامزدهای بهترین تدوین

– سپیده عبدالوهاب برای سدمعبر

– بهرام دهقان برای نگار

– حسن حسندوست برای فراری

– سهراب خسروی برای تابستان داغ

– احمد مرادپور برای سارا و آیدا

سیمرغ بلورین به سهراب خسروی برای فیلم تابستان داغ اهدا شد.

نامزدهای بهترین فیلمبرداری

– مسعود سلامی برای گشت ۲

– پیمان شادمانفر برای بدون تاریخ، بدون امضا

– بهرام بدخشانی برای نگار

– محمد آلادپوش برای سوفی و دیوانه

– هومن بهمنش برای تابستان داغ

سیمرغ بلورین به هومن بهمنش برای تابستان داغ اهدا شد.

نامزدهای بهترین بازیگر مکمل زن

– گیتی قاسمی برای سدمعبر و ویلایی‌ها

– مینا ساداتی برای تابستان داغ

– زکیه بهبهانی برای بدون تاریخ، بدون امضا

– ثریا قاسمی برای ویلایی‌ها

– شبنم مقدمی برای آباجان

سیمرغ بلورین به ثریا قاسمی برای فیلم ویلایی‌ها اهدا شد.

نامزدهای بهترین بازیگر مکمل مرد

– ساعد سهیلی برای گشت ۲

– نوید محمدزاده برای بدون تاریخ، بدون امضا

– هادی حجازی‌فر برای ماجرای نیمروز

– نادر فلاح برای سد معبر و انزوا

– جواد عزتی برای ماجرای نیمروز

سیمرغ بلورین به نوید محمدزاده برای فیلم بدون تاریخ بدون امضا اهدا شد.

نامزدهای بهترین بازیگر نقش اول مرد

– امیر آقایی برای بدون تاریخ، بدون امضا

– محسن تنابنده برای فراری

– مهرداد صدیقیان برای ماجرای نیمروز

– علی مصفا برای تابستان داغ

– حمید فرخ‌نژاد برای خوب، بد، جلف

سیمرغ بلورین به محسن تنابنده برای فیلم فراری اهدا شد.

نامزدهای بهترین بازیگر نقش اول زن

– مریلا زارعی برای زیر سقف دودی

– لیلا حاتمی برای رگ خواب

– پریناز ایزدیار برای تابستان داغ

– غزل شاکری برای سارا و آیدا

– سارا بهرامی برای ایتالیا ایتالیا

– هدیه تهرانی برای اسرافیل

سیمرغ بلورین به مریلا زارعی برای فیلم زیر سقف دودی و لیلا حاتمی برای فیلم رگ خواب اهدا شد.

نامزدهای بهترین فیلمنامه

– منیر قیدی و ارسلان امیری برای ویلایی‌ها

– کامبوزیا پرتوی برای فراری

– پیام کرمی برای تابستان داغ

– سعید روستایی برای سد معبر

– وحید جلیلوند و علی زرنگار برای بدون تاریخ، بدون امضا

سیمرغ بلورین به کامبوزیا پرتوی برای فیلم فراری اهدا شد.

نامزدهای بهترین کارگردانی

– وحید جلیلوند برای بدون تاریخ، بدون امضا

– ابراهیم ایرج‌زاد برای تابستان داغ

– پوران درخشنده برای زیر سقف دودی

– محمدحسین مهدویان برای ماجرای نیمروز

– علیرضا داوودنژاد برای فراری

-رامبد جوان برای نگار

سیمرغ بلورین به وحید جلیلوند برای فیلم بدون تاریخ بدون امضا اهدا شد.

نامزدهای بهترین فیلم

– جهانگیرکوثری برای فراری

– جواد نوروزبیگی برای تابستان داغ

– پوران درخشنده برای زیر سقف دودی

– سیدمحمود رضوی برای ماجرای نیمروز

-علی جلیلوند برای بدون تاریخ، بدون امضا.

سیمرغ بلورین بهترین فیلم به سیدمحمود رضوی برای فیلم ماجرای نیمروز اهدا شد.

سیمرغ بلورین بهترین استعداد درخشان فیلم اول به منیره قیدی برای فیلم ویلایی‌ها اهدا شد.

سیمرغ بلورین و لوح ویژه هیات داوران به علیرضا داودنژاد برای فیلم فراری اهدا شد.

سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی به سیدمحمود رضوی برای فیلم ماجرای نمیروز اهدا شد.

یمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران به سیدمحمود رضوی برای فیلم ماجرای نیمروز اهدا شد.

نوشته از «حوض نقاشی» تا «ماجرای نیمروز» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از «فرزند خاک» تا «جدایی نادر از سیمین»

حامد نيكومرام — Wed, 08 Feb 2023 08:01:59 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : جشنواره بین‌المللی فیلم فجر یکی از مهم‌ترین رویداد‌های فرهنگی ایران است که به صورت سالانه و هر سال در نیمه بهمن‌ماه برگزار می‌شود؛ جشنواره‌ای که از سال ۱۳۶۱ و به یاد بهمن ماه ۱۳۵۷ (سالروز پیروزی انقلاب اسلامی) به صورت مستمر برگزار شده است.

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره بیست‌و‌ششم تا سی‌ام از این جشنواره.

نگاهی به بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و ششمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۶

دبیر جشنواره: مجید شاه‌حسینی(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی)

هیات انتخاب:

سینمای ایران: محمدرضا بزرگ‌نیا، محمدرضا تخت‌کشیان، پوران درخشنده، مجید رضابالا، جمال شورجه، محمدابراهیم صلواتی‌فرد، داریوش فرهنگ، مجتبی مشیری و محمدحسین نیرومند.

فیلم‌های مستند: محمود زنده‌نام، بیژن میرباقری و مهدی همایون‌فر

سینمای بین‌الملل: جمال امید، امیر اسفندیاری، سیاوش صلواتیان، محمدسعید قائنی‌نجفی و محمدرضا مختاری.

هیات داوران:

سینمای ایران: کیومرث پوراحمد، امین تارخ، مسعود جعفری‌جوزانی، منوچهر محمدی، احمد مرادپور، احمدرضا معتمدی و اکبر نبوی.

فیلم‌های اول و دوم: محمدرضا شرف‌الدین، یداله صمدی، مسعود فراستی، محمدرضا مختاری و بیژن میرباقری.

فیلم‌های مستند: محمد تهامی‌نژاد، محمد شهبا، احمد ضابطی‌جهرمی، وحید موسائیان و محمدرضا دزفولی.

سینمای بین‌الملل: اکبر عالمی و محمدرضا بزرگ‌نیا(ایران)، جیان پائولو کوگنو(امریکا)، بودادب داسکوپتا(هند)، نیکول گیومه(فرانسه)، ولادیمیر منشوف(آذربایجان) و لئون ویتالی(انگلستان).

مسابقه سینمای آسیا: آمابل تیکوی‌اگولوز(فیلیپین)، عباس ارناوط(اردن)، رئیس چلیک(ترکیه)، پیتر هری-ریست(انگلستان) و حسن بلخاری(ایران).

مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا: ماریو گرتر(ایتالیا)، احسان نوراله قابیل(ترکیه)، پیتر مالون(استرالیا)، مایکل پترونی(استرالیا) و نادر طالب‌زاده(ایران).

مسابقه سینمای بین‌الادیان: محمدباقر قهرمانی(ایران)، یوس هورمانس(بلژیک)، آندرو روچااسکارپتا(اسپانیا).

هیات انتخاب و داوری مسابقه مواد تبلیغی و اطلا‌ع‌رسانی سینمای ایران: ایرج تقی‌پور، علی سرتیپی، امیر عابدی، رضا عابدینی، مهدی کرم‌پور و امیرعباس گردان.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۳ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “آتش سبز” محمدرضا اصلانی، “آواز گنجشک‌ها” مجید مجیدی، “استشهادی برای خدا” علیرضا امینی، گباد درعلفزار می‌پیچید” خسرو معصومی، “به همین سادگی” سیدرضا میرکریمی، “شب”رسول صدرعاملی، “فرزند خاک” محمدعلی باشه آهنگر، “کنعان” مانی حقیقی، “هامون و دریا” ابراهیم فروزش و “همیشه پای یک زن در میان است” کمال تبریزی اشاره کرد.

در بخش فیلم‌های اول ۹ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان از “تنها دوبار زندگی می‌کنیم” بهنام بهزادی، “در میان ابرها” سیدروح‌اله حجازی و “ریسمان باز” مهرشاد کارخانی نام برد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۱۹ فیلم حضور دارند. در این دوره فیلم‌های مطرحی چون “آلکساندر” آلکساندر سوخوروف، “فاصله تا خوشبختی” مایکل جیمز رولند و سه فیلم ایرانی “آتش سبز”، “باد در علفزار می‌پیچد” و “کنعان” با یکدیگر به رقابت می‌پردازند. فیلم “آواز گنجشک‌ها” به دلیل حضور در جشنواره فیلم برلین، از بخش مسابقه حذف شده و فیلم “باد درعلفزار می‌پیچد” جایگزین آن می‌شود.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا ۱۲ فیلم حضور دارند که فیلم‌ “۱۴۰۸” میکائیل هافستروم و فیلم‌های ایرانی “در میان ابرها”، “شب” و “فرزند خاک” در این بخش قرار دارند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا (جلوه‌گاه شرق) ۱۲ فیلم حضور دارند که فیلم‌های ایرانی”استشهادی برای خدا”، “به همین سادگی” و “هامون و دریا” در این بخش حضور دارند.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و ششم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۲۲ فیلم کوتاه خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای ایران:

۱۸ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون داریوش غریب‌پور، شیما منفرد، مریم کشکولی‌نیا در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند بلند ایران:

۱۳ فیلم مستند بلند ایرانی از فیلمسازانی چون فرشاد فرشته‌حکمت، مهوش شیخ‌الاسلامی، رضا درمیشیان در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند کوتاه و نیمه‌بلند ایران:

۱۲ فیلم در این بخش به نمایش درمی‌آیند. از فیلمسازان مطرح این بخش می‌توان از فرحناز شریفی، رخساره قائم‌مقامی، پریوش نظریه نام برد.

مرور سینمای ایران(غیر رقابتی):

فیلم‌های این بخش شامل آثاری می‌شوند که: به لحاظ محدودیت‌های مربوط به تعداد فیلم‌های بخش مسابقه موفق به حضور در بخش رقابتی نشده‌اند، به دلیل عضویت یکی از سازندگان فیلم در هیئت داوری، امکان نمایش در بخش مسابقه را نداشته باشند، سازنده فیلم خواستار نمایش اثرش در این بخش شده باشد و همچنین دبیرخانه جشنواره می‌تواند از بهترین فیلم و بهترین کارگردانی این بخش تقدیر کند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۳ فیلم بلند نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “چوپان خوب” رابرت دنیرو و”مردی از لندن” بلاتار” در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه (فیلم‌های سینمایی روز):

نمایش ۱۴ فیلم بلند سینمایی.از جمله “فرزندان بشر” آلفونسو کوارون و “کوکب سیاه” برایان دی‌پالما.

نمایش ویژه (فیلم‌‌های مستند):

نمایش ۱۲ فیلم مستند خارجی. همچون “سی‌کو” مایکل مور، “غبار جنگ” ارول موریس.

سینمای فلسطین (جلوه‌های مقاومت):

نمایش ۲۴ فیلم درباره مقاومت در کشور فلسطین.

اینگمار برگمان (شاعر تصاویر):

نمایش ۹ فیلم مطرح (جز پرسونا) از اینگمار برگمان سوئدی.

نیکیتا میخالکف (بازتاب گذشته‌های دور یک سرزمین):

نمایش ۸ فیلم از این فیلمساز برنده اسکار روسی.

چشم‌انداز سینمای مستقل گرجستان:

نمایش ۹ فیلم از سینمای مستقل گرجستان.

بزرگداشت

پروانه معصومی و مسعود جعفری‌جوزانی.

نکوداشت

رسول ملاقلی‌پور و علی حاتمی.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: به همین سادگی(سیدرضا میرکریمی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: مجید مجیدی(آواز گنجشک‌ها)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: امین حیایی(شب)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: هنگامه قاضیانی(به همین سادگی)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: محسن تنابنده(استشهادی برای خدا)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مهتاب نصیرپور(فرزند خاک)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: سیدرضا میرکریمی و شادمهر راستین(به همین سادگی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: حسین جعفریان(دیوار)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: حسن ‌حسن‌دوست(آواز گنجشک‌ها)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ژیلا مهرجویی و شعله نواب‌تهرانی(آتش سبز)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صدا: ایرج شهزادی(آتش سبز)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: حسین طلابیگی(پرچم‌های قلعه کاوه)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: حسین علیزاده(آواز گنجشک‌ها)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: سعید ملکان(آواز گنجشک‌ها)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: همیشه پای یک زن در میان است(محسن علی‌اکبری)

* سیمرغ بلورین یک ویژه هیات داوران برای یک عمر دست‌آورد فنی و هنری: علی‌رضا زرین-دست

* سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی(شرقی، دینی، ایرانی): فرزند خاک(سیداحمد میرعلائی)

* لوح سپاس و پلاک طلایی سیمرغ: محمدرضا اصلانی و قاسم قلی‌پور(آتش سبز)

فیلم‌های اول:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: در میان ابرها(سعید سعدی)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: بومرنگ(داریوش غریب‌پور)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند: تینار(مهدی منیری)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند کوتاه و نیمه‌بلند: ترانه اندوهگین کوهستان(حامد خسروی)

* دیپلم افتخار نگارش گفتار متن: محمدعلی فارسی(روز حادثه)

* دیپلم افتخار پژوهش علمی و فرهنگی: محسن رمضان‌زاده(روشنان)

* دیپلم افتخار نوآوری و تجربه جدید و ترکیب خلاقانه مستند و پویانمایی: سیانوزه(رخساره قائم‌مقامی)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: حیدر رضایی(اخراجی‌ها)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: عبداله عبدی‌نسب(جایی در دوردست)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: امیرشیبان خاقانی(اتوبوس شب و سنگ، کاغذ، قیچی)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی بیلبورد: بهزاد خورشیدی(قاعده بازی)

بخش مسابقه بین‌المللی(جام جهان‌نما):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: باد در علفزار می‌پیچید(فتح‌اله جعفری‌جوزانی، ایران)

جایزه ویژه هیات داوران: مارک روته‌موند(آخرین روزهای سوفی‌شول، آلمان)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: ۱۴۰۸(لونزو دی‌بوناونتورا، امریکا)

دیپلم افتخار: کنعان(مصطفی شایسته، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: سمیح کاپلان‌اوغلو(تخم‌مرغ، ترکیه/یونان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: فرانسیسکو وارگاس(ویولون، مکزیک)

* سیمرغ بلورین بهترین دستاورد هنری یا فنی: ازگور اکن(تخم‌مرغ، ترکیه/یونان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: یان زابیل و کریستف کانه‌گیسر(ال‌اچ‌او، آلمان)

بخش سینمای آسیا(جلوه‌گاه شرق):

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: انتظار در تاریکی(دایسوکه تنگان، ژاپن)

پلاک طلایی سیمرغ دفتر مجالس آسیایی:چیون بوی‌تاک(زندگی درترس، ویتنام)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: سیدرضا میرکریمی(به همین سادگی، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: سیدرضا میرکریمی و شادمهر راستین(به همین سادگی، ایران)

بخش سینمای معناگرا(در جستجوی حقیقت):

این بخش به منظور توجه به نقش سینما به عنوان ظرفیتی غنی برای بیان عوالم غیرمادی برگزار می‌شود. از این رو، هر اثری که بتواند مخاطب را به عوالم غیرمادی و نیز به تعالی خصلت‌های انسانی از طریق دستیابی به مفاهیم ارزشمند متعالی رهنمون شود، می‌تواند در این بخش مسابقه شرکت نماید.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: پائول لونگین(جزیره، روسیه)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: تاکشی کویی‌زومی(پروفسور و معادله محبوبش، ژاپن)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: محمدعلی باشه‌آهنگر و محمدرضا گوهری(فرزند خاک، ایران)

* جایز‌ه‌ی ویژه مصطفی عقاد: پابرهنه در بهشت(بهرام توکلی، ایران)

بخش بین‌الادیان:

* لوح تقدیر بخش راه انبیا: فرزند خاک(محمدعلی باشه‌آهنگر، ایران)

* جایزه ویژه مسابقه راه انبیا: علی‌رضا امینی(استشهادی برای خدا، ایران)، فرزاد موتمن(جعبه موسیقی، ایران)

در این دوره باز انتخابات جشنواره به سیاق گذشته برمی‌گردد و فیلم‌سازان محبوب هردو جوایز اصلی را کسب می‌کنند.

دو فیلم “کنعان” و “همیشه پای یک زن در میان است”، پتانسیل بیشتر دیده شدن را داشتند. امین حیایی بعد از سال‌ها حضور در سینما بالاخره برنده سیمرغ بلورین می‌‌شود. دو فیلم “خاک آشنا” بهمن فرمان‌آرا و “صدسال به این سال‌ها” سامان مقدم هر دو به دلیل ممیزی از حضور در جشنواره بازمی‌مانند و همچنین در بخش بین‌الملل فیلم “کنعان” به عنوان منتخب تماشاگران انتخاب شده‌بود ولی به عنوان مهمان‌نوازی به فیلم “۱۴۰۸” سیمرغ بلورین اهدا شده و به کنعان دیپلم افتخار می‌دهند!

در این دوره بخش‌های مختلف جشنواره نامگذاری شده و جشنواره با شعار سینمای ملی، سینمای امید برگزار می‌شود.

جشنواره به دو بخش تقسیم می‌شود و در ۵ روز اول آثار بین‌الملل (برای اولین بار نشست فیلم‌ها با حضور منتقدان ایرانی برگزار می‌شود) به نمایش درمی‌آیند و در ادامه آثار سینمای ایران نمایش داده‌ می‌شود. جابجایی فیلم‌ها انتقادهای زیادی را به دنبال دارد.

سینما آزادی پس از ده سال با نمایش فیلم‌های ایرانی به بهره‌برداری می‌رسد و مراسم برگزیدگان جنبی نیز که با تقدیر از جمشید مشایخی همراه است در این سینما برگزار می‌شود. همچین سینماهای آستارا، استقلال، اریکه ایرانیان، بهمن، عصرجدید، فرهنگ، فلسطین، موزه سینما، جمهوری، سپیده(خانه سینما)، پایتخت و فردوسی(تهیه‌کنندگان)، صحرا(رسانه‌های جمعی) پذیرای تماشاگران جشنواره هستند.

آیین افتتاحیه با اجرای داریوش کاردان در تالار بزرگ کشور برگزار می‌شود. از تعدادی از فعالان بخش فنی و همچنین از علی سرتیبی به عنوان فعال حوزه پخش تقدیر به عمل می‌آید. بخش بین‌الملل مراسم اختتامیه با اجرای علی‌رضا شجاع‌نوری در مجتمع فرهنگی آسمان و مراسم اصلی جشنواره با اجرای محمدرضا شهیدی‌فر در تالار بزرگ کشور برگزار می‌شود. در بیانیه هیات داوران که توسط مسعود جعفری‌جوزانی قرائت شده، بر این نکته که صنعت سینمای ملی به عنوان شاخص فرهنگی باید آینه تمام‌نمای ملت بزرگ ایران باشد و تشخص ملی آن را به نمایش بگذارد، تاکید می‌شود.

و)پرکارها:

فیلمنامه‌نویس: شادمهر راستین(آن مرد آمد، به همین سادگی)، محمدرضا گوهری(در میان ابرها، فرزند خاک)

فیلمبردار: فرشاد محمدی(حس پنهان، در میان ابرها، ریسمان باز)، بایرام فضلی(هم‌خانه، انتهای زمین، تنها دوبار زندگی‌می‌کنیم)

تدوینگر: بهرام دهقانی(شب، هامون و دریا)، حسین زندباف(همیشه پای یک زن در میان است، دل-شکسته)، سعید حاجی‌میری(استشهاد برای خدا، انعکاس)، مهدی حسینی‌وند(فرزند خاک، نشانی)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(به همین سادگی، پرچم‌های قلعه کاوه، حس پنهان، شب)

چهره‌پرداز: محمدرضا قومی(تولدی دیگر، جعبه موسیقی، حس پنهان، شب، نشانی)

طراح صحنه: بهزاد کزازی(استشهادی برای خدا، در میان ابرها)، فرهاد ویلیکجی(حس پنهان، قرنطینه)، سیدمحسن شاه‌ابراهیمی(همیشه پای یک زن در میان است، دل‌شکسته)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(به همین سادگی، خواب زمستانی، کنعان، قرنطینه)، محسن روزبهانی(در میان ابرها، هامون و دریا، حقیقت گمشده، نشانی)

صدابردار: اصغر شاهوردی(استشهادی برای خدا، انعکاس، چراغی در مه، حقیقت گمشده)

صداگذار: امیرحسین قاسمی(احضارشدگان، همیشه پای یک زن در میان است، تنها دوبار زندگی می‌کنیم)

تهیه‌کننده: بنیاد سینمای فارابی(آتش سبز، آن مرد آمد، جعبه موسیقی، نشانی)

بازیگر مرد: شهاب حسینی(محیا، دل‌شکسته، پرچم‌های قلعه کاوه)

بازیگر زن: آزیتا حاجیان(خواب زمستانی، محیا، دل‌شکسته)

نگاهی به بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر

با ورود به دهه سوم انقلاب اسلامی، سینمای ایران نیز در این سال‌ها مورد بررسی کارشناسان در جراید و وب‌سایت‌های خبری و تحلیلی قرار می‌گیرد.

دوازدهمین دوره از جشن خانه سینما در شهریورماه، به دبیری امین تارخ برگزار شده و فیلم “فرزند خاک” ساخته محمدعلی باشه‌آهنگر به عنوان بهترین فیلم و بهمن فرمان‌آرا برای فیلم “خاک آشنا” به عنوان بهترین کارگردان برگزیده می‌شوند.

افتتاح پردیس سینمایی ملت در ماه آبان از مهمترین رویدادهای سینمایی این سال است. این مجموعه سینمایی در شب میلاد امام رضا (ع) با حضور رئیس سازمان تبلیغات، شهردار تهران، رئیس حوزه هنری، معاونت سینمایی وزیر ارشاد و… در بوستان ملت تهران افتتاح می‌شود. در ۲۰ روز اول آغاز به کار این مجموعه، بیش از ۱۰۰ هزار نفر مراجعه کرده و ۷۰ هزار نفر نیز از سینماهای آن استفاده می‌کنند.

سفر هیاتی متشکل از اعضای آکادمی اسکار به فاصله یک هفته پس از برگزاری هشتاد و یکمین مراسم اسکار نیز از رویدادهای منحصر بفرد این سال است. سید گنیس رئیس آکادمی علوم و هنرهای سینمایی و تهیه‌کننده، آنت بنینگ عضو هیات رئیسه آکادمی و بازیگر، ویلیام هوربرگ عضو هیات رئیسه آکادمی و تهیه‌کننده، فرانک پیرسن فیلمنامه‌نویس و جیمز لانگلی مستندساز از جمله این افرادند.

فیل رابینسن نویسنده و کارگردان، آلفره وودارد بازیگر، الن هرینگتن مدیر اجرایی نمایشگاه‌ها و رویدادهای ویژه آکادمی و تام پولاک تهیه‌کننده و رئیس سابق کمپانی یونیورسال پیکچرز دیگر افراد حاضر در این هیات هستند که برای برگزاری سمینارهای تخصصی در رشته‌های فیلمنامه‌نویسی، کارگردانی، بازیگری، تهیه‌کنندگی، بازاریابی، مستندسازی و … به ایران می‌آیند.

خبر فوت خسرو شکیبایی بازیگر سرشناس سینمای ایران در ۲۸ تیرماه سال ۱۳۷۸ از خبرهای بد این سال به شمار می‌رود.

* بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۷

دبیر جشنواره: مجید شاه‌حسینی(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی)

هیات انتخاب:

سینمای ایران: سعید حاجی‌میری، مرتضی رزاق‌کریمی، مجید رضابالا، سیامک شایقی، محمدابراهیم صلواتی‌فرد، مینو فرشچی، حسین کرمی و مجید مشیری.

فیلم‌های ویدئویی: سیروس حسن‌پور، بهمن حبشی، سهیل جهان‌بیگلری، فرزاد موتمن و زهره یزدان‌پناه.

فیلم‌های مستند: طهماسب صلح‌جو، فرید فرخنده‌کیش و محمدرضا مختاری.

سینمای بین‌الملل: جمال امید، امیر اسفندیاری، سیاوش صلواتیان، محمدسعید قائنی‌نجفی و محمدرضا مختاری.

هیات داوران:

سینمای ایران: حسن بلخاری، ابراهیم حاتمی‌کیا، داود رشیدی، محمد سریر، منوچهر شاهسواری، سیدرسول صدرعاملی و مجید مجیدی.

فیلم‌های اول و دوم: محمدعلی باشه‌آهنگر، ناصر غلام‌رضایی، قاسم قلی‌پور، سعید مستغاثی و مهدی مسعودشاهی.

فیلم‌های بلند ویدئویی: عبدالله باکیده، بهمن حبشی، سیروس حسن‌پور، غلام‌رضا رمضانی و سهیلا نجم.

فیلم‌های مستند: طهماسب صلح‌جو، فرید فرخنده‌کیش، محمدرضا عرب، منوچهر طیاب و محمدرضا مختاری.

سینمای بین‌الملل: محمدمهدی عسگرپور و مجید شیخ‌‌انصاری(ایران)، مارک باشه(فرانسه)، پل کاکس(هلند)، میکل اولاسیرگویی(اسپانیا)، روبرتو استابیلهه(ایتالیا) و آندری زویاگینستف(روسیه).

مسابقه سینمای آسیا: لطیف احمدی(افغانستان)، محمدرضا اصلانی(ایران)، بختیار خدانظرف(تاجیکستان)، محمد ملص(سوریه) و سمیح کاپلان‌اوغلو(ترکیه).

مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا: راک دمرس(کانادا)، محمدباقر قهرمانی(ایران)، جاوید جعفری(هند)، نیکلا مارجینیانو(رومانی) و هانس یوآخیم اشلگل(آلمان).

مسابقه سینمای بین‌الادیان: ابراهیم فیاض(ایران)، آگوستین لورتوسامی(مالزی)، آنتونیو اورتا(ایتالیا).

هیات انتخاب و داوری مسابقه مواد تبلیغی و اطلا‌ع‌رسانی سینمای ایران: ایرج تقی‌پور، بهرام جلالی، ابراهیم حقیقی، مجتبی مشیری و سیدرضا میرکریمی.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۹ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “بیست” عبدالرضا کاهانی، “درباره الی” اصغر فرهادی، “زادبوم” ابوالحسن داودی، “زمانی برای دوست داشتن” ابراهیم فروزش، “سوپراستار” تهمینه میلانی، “صداها” فرزاد موتمن، “عیار ۱۴″ پرویز شهبازی، “می‌زاک” حسین‌علی لیالستانی و “وقتی همه خوابیم” بهرام بیضایی اشاره کرد. فیلم “ملک‌سلیمان” اثر شهریار بحرانی به جشنواره امسال نمی‌رسد.

در بخش فیلم‌های اول و دوم ۲۳ فیلم در این بخش حضور دارد که از فیلم‌های مطرح می‌توان از “بی‌پولی” حمید نعمت‌الله، “پستچی سه بار در نمی‌زند” حسن فتحی، “پوسته” مصطفی آل‌احمد، “تردید” واروژ کریم‌مسیحی، “شبانه روز” کیوان علی‌محمدی و امید بنکدار و “حیران” شالیزه‌ عارف‌پور نام برد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۱۷ فیلم حضور دارند. این دوره فیلم‌های مطرحی چون “جعبه پاندورا” یشیم اوستااغلو، “کاتین” آندری وایدا، “بدرود سولو” رامین بحرانی و سه فیلم “زادبوم”، “عیار ۱۴ “و “وقتی همه خوابیم” به رقابت می‌پردازند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا ۱۳ فیلم حضور دارند که فیلم‌‌های ایرانی “سوپراستار” و “هرشب تنهایی” در این بخش قرار دارند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا(جلوه‌گاه شرق) ۱۴ فیلم حضور دارند که فیلم‌های ایرانی “بیست” و “می‌زاک” در این بخش حضور دارند.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و هفتم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۲۲ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای ایران:

۱۶ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون کاوه سجادی‌حسینی، نقی نعمتی، فریدون نجفی و.. در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند بلند ایران:

۱۲ فیلم مستند بلند ایرانی از فیلمسازانی چون مصطفی رزاق‌کریمی، امید بنکدار و کیوان علی‌محمدی، مهرداد غفارزاده و نادر طالب‌زاده در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند کوتاه و نیمه‌بلند ایران:

۲۱ فیلم در این بخش به نمایش درمی‌آیند. از فیلمسازان مطرح این بخش می‌توان از مهدی اسدی و هادی آفریده نام برد.

مسابقه آثار بلند ویدئویی:

۱۷ فیلم ویدئویی همچون “اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر” شهرام مکری، “راز مهتاب” سعید ابراهیمی‌فر، “یازده دقیقه و سی ثانیه” بهروز افخمی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

این بخش با اختصاص دو سیمرغ بهترین فیلم و کارگردانی به جشنواره اضافه می‌شود.

مرور سینمای ایران:

۶ فیلم در این دوره در این بخش حضور دارند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۶ فیلم بلند نمایش داده شده جشنواره‌ها در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه، فیلم‌های سینمایی روز:

نمایش ۱۰ فیلم بلند سینمایی .

نمایش ویژه، فیلم‌‌های مستند:

نمایش ۱۲ فیلم مستند ایرانی و خارجی.

خاموش اما زنده، به یاد سینماگران در گذشته ۲۰۰۸:

نمایش ۱۰ فیلم از کارگردانان فقید سینما همچون کوبریک، پولاک، شاهین، فورد.

کلاسیک‌های ماندگار، جان فورد، آلفرد هیچکاک:

نمایش ۹ فیلم از دو کارگردان بزرگ تاریخ سینما.

سینمای شرق، کره:

فیلم‌های ساخته شده پس از سال ۲۰۰۰.

نمایش ۱۲ فیلم از سینمای کره‌ جنوبی.

سینمای غرب، آلمان:

فیلم‌های ساخته شده پس از سال ۲۰۰۰

مایش ۱۰ فیلم از سینمای آلمان

پل نیومن، آخرین سفر کرده نسل طلایی بازیگران:

نمایش ۷ فیلم از فیلم‌هایی که پل نیومن در آن‌ها ایفای نقش کرده‌است.

مایک لی، سیاسی و منتقد، یکی مثل کن لوچ:

نمایش ۵ فیلم از فیلم‌های این کارگردان انگلیسی.

فرانسیس فورد کوپولا، یک خاطره:

نمایش ۵ فیلم از جمله سه‌گانه پدرخوانده از این کارگردان بزرگ.

بزرگداشت:

ابراهیم حاتمی‌کیا، محمدرضا شرف‌الدین، رسول صدرعاملی و محمود کلاری.

نکوداشت:

خسرو شکیبایی.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: تردید(سعید سعدی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: اصغر فرهادی(درباره الی)

جایزه ویژه هیات داوران: پرویز شهبازی(عیار ۱۴)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: شهاب حسینی(سوپراستار)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: لیلا حاتمی(بی‌پولی)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: علی‌رضا خمسه(بیست)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مهتاب کرامتی(بیست)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: ابوالحسن داودی و فرید مصطفوی(زادبوم)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: مرتضی پورصمدی(شبانه‌روز)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام بیضایی و سپیده عبدالوهاب(وقتی همه خوابیم)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: آتوسا قلم‌فرسایی و ایرج رامین‌فر(وقتی همه خوابیم)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صدا: محمدرضا دل‌پاک و حسن زاهدی(درباره الی)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: داود رسولیان(به کبودی یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: کارن همایون‌فر(زادبوم)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: سعید ملکان(وقتی همه خوابیم)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: بی‌پولی(مصطفی شایسته)، درباره الی(اصغر فرهادی و سیدمحمود رضوی)

* سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی(شرقی، دینی، ایرانی): به کبودی یاس(ابراهیم اصغری)

* پلاک طلایی سیمرغ: زادبوم(ابوالحسن داودی)، کودک و فرشته(مسعود نقاش‌زاده)

نگاه نو(فیلم‌های اول و دوم):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: دلخون(سیدحسین حقگو)

جایزه ویژه هیات داوران: اخراجی‌ها ۲(مسعود ده‌نمکی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: واروژ کریم‌مسیحی(تردید)

دیپلم افتخار بازیگری: حامد بهداد(دلخون)، مونا احمدی(کودک و فرشته)

دیپلم افتخار فیلمنامه: هادی مقدم‌دوست و حمید نعمت‌اله(بی‌پولی)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: خانه فاطمه کجاست؟(فریدون نجفی)

ویدئویی بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: علی‌رضا توانا(زینب)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: جمشید بهمنی(میکائیل)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند بلند: عکس ناتمام بهمن جلالی(عمید راشدی و تورج ربانی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند کوتاه و نیمه‌بلند: چه سرسبز بود دره ما(فرشته جغتابی)

* دیپلم افتخار نگارش گفتار متن: محمدعلی فارسی(روز حادثه)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* دیپلم افتخار بهترین پوستر: علی زارع(زن دوم)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: علی باقری(پا برهنه در بهشت)، امیر عابدی( سه زن)

* دیپلم افتخار بهترین نمونه فیلم و تیزر: امیرشیبان خاقانی(آنونس- حس پنهان)، میثم مولایی(تیزر-دعوت)

* دیپلم افتخار بهترین گرافیک محیطی: امیرشیبان خاقانی(سه زن)

بخش مسابقه بین‌المللی(جام جهان‌نما):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: برف(آیدا بگیج، بوسنی و هرزگوین/آلمان/ ایران/ فرانسه)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: وقتی همه خوابیم(بهرام بیضایی، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: برف(آیدا بگیج، بوسنی و هرزگوین/آلمان/ ایران/ فرانسه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کنان گروگون و تیلان برمن(۹ میلی‌متری، فرانسه/ بلژیک)

* سیمرغ بلورین بهترین دستاورد هنری یا فنی: یوجیم کیم(سلاح‌پران، کره‌جنوبی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: امین(داوید دوسا، فرانسه/آلمان/هلند) و چرا سگ‌ها از گربه‌ها متنفرند؟(لیدا فضلی، ایران)

بخش سینمای آسیا(جلوه‌گاه شرق):

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: آرزوی فردا(تاکاشی کوئیرزومی، ژاپن) و بچه کابلی(برمک اکرم، فرانسه/ افغانستان)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: سوی ایل جئون(دختری از خاک تیره، فرانسه/ کره‌جنوبی)

بخش سینمای معناگرا(در جستجوی حقیقت):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: گام‌های زندگی(سائوشی ایساکا، ژاپن)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: خوان آنتونیو بایونا(یتیم‌خانه، مکزیک/اسپانیا)

* دیپلم افتخاری بهترین بازیگری: فتانه ملک‌محدی(سوپراستار، ایران)

* جایز‌ه‌ی ویژه مصطفی عقاد؛ بیرق طلایی: جشن تولد لیلا(رشید مشاراوی، فلسطین/تونس/هلند)

جایزه بخش بین‌الادیان:

* زمانی برای دوست داشتن(ابراهیم فروزش، ایران)

جایزه ویژه هم‌گرایی آسیایی:

* زادبوم(ابوالحسن داودی، ایران)

در این دوره از جشنواره ما شاهد حضور چند سال از فیلم‌سازان سینمای ایران هستیم. بهرام بیضایی از فیلمسازان قبل از انقلاب، علی ژکان، ابوالحسن داودی، تهمینه میلانی از فیلمسازان دهه ۶۰ و ۷۰ و اصغر فرهادی و پرویز شهبازی از فیلمسازان دهه ۸۰ در جشنواره حضور دارند. این دوره، آخرین دوره جشنواره فیلم فجر در دولت نهم است. تنوع فیلم‌ها از لحاظ مضمون از پراکندگی خوبی برخوردار است. از فیلم‌های اجتماعی، سیاسی تا کمدی و کودک در جشنواره حضور دارند.

واروژ کریم‌مسیحی برای اولین بار پس از “پرده آخر” با فیلمی که برداشت آزاد از هملت شکسپیر است در جشنواره حضور دارد. اصغر فرهادی که با دو فیلم قبلی‌اش “شهر زیبا” و “چهارشنبه سوری” در جشنواره-های بین‌المللی درخشید امسال نیز با “درباره الی” در جشنواره حضور دارد. این فیلم به دلیل حضور -گلشیفته فراهانی از سوی هیات انتخاب کنار گذاشته می‌شود. در پی نامه جواد شمقدری مشاور رئیس جمهور در امور هنری به دکتر احمدی‌نژاد درباره غیرمنطقی بودن دلایل عدم نمایش فیلم “درباره الی” در جشنواره، رئیس جمهور به صفار هرندی دستور می‌دهد در اسرع وقت به این مسئله رسیدگی کرده و اقدامات لازم برای رفع مشکل این فیلم و حضورش در جشنواره را به عمل آورد.

در بخش سودای سیمرغ ما اینبار هم با تقسیم جوایز مواجه هستیم. انتخاب بهترین فیلم با انتقادهای مختلفی همراه می‌شود.

فیلم درخشان “درباره الی” که بعد از این جشنواره در جشنواره برلین جایزه خرس نقره‌ای بهترین کارگردانی را دریافت می‌کند و همچنین در بخش بهترین فیلم نامزد خرس طلایی می‌شود. با سه سیمرغ که یکی از آن‌ها به صورت مشترک با فیلم بی‌پولی در بخش فیلم منتخب تماشاگران است کار خود را در جشنواره پایان می‌دهد.

سیمرغ گرفتن بهرام بیضایی برای بهترین فیلم بخش بین‌الملل و بهترین تدوین دارای نکته جالبی‌ است. در دوره وزارت مهاجرانی و دولت خاتمی به خاطر یک جایزه برای فیلمنامه یک فیلم دینی نوشته بیضایی، وزیر را به مجلس می‌کشانند، اما فیلم همین فیلمساز در این دولت با ۶ نامزدی و دریافت دو سیمرغ به کارش پایان می‌دهد.

شهاب حسینی سوپراستار آینده سینمای ایران با دریافت سیمرغ برای فیلم “سوپراستار” بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

“زادبوم” نیز با توجه به دریافت سیمرغ پلاک طلایی و بهترین فیلمنامه، برای نمایش ۷ سال در محاق می-ماند.

در کل فیلم‌های مهم جشنواره همگی دست پر از جشنواره خارج می‌شوند.

برای اولین بار پردیس‌های سینمایی رازی، ملت و زندگی به مجموعه سینماهای جشنواره اضافه می‌شوند و همچنین سینماهای فرهنگ، آزادی، سپیده، آفریقا، اریکه ایرانیان، موزه سینما، جوان، ماندانا، فردوسی(تهیه‌کنندگان) و فلسطین(رسانه‌های جمعی) بخش‌های مختلف جشنواره را نمایش می‌دهند.

مراسم افتتاحیه با اجرای محمدرضا فروتن در برج میلاد برگزار می‌شود. پیام رئیس جمهور توسط وزیر ارشاد قرائت شده و همچنین در این مراسم لوح یادبود به پاس یک عمر تلاش در صنعت لابراتوار فیلمسازی به امیر بدیع اهدا می‌شود.

روزهای اول به آثار بخش بین‌الملل اختصاص داشته و بازار فیلم در پردیس ملت برگزار می‌شود.

مراسم اختتامیه بخش بین‌المللی با اجرای اکبر عالمی در تالار وحدت و همچنین مراسم اختتامیه سینمای ایران در تالار بزرگ کشور با اجرای محمدرضا شهیدی‌فر برگزار می‌شود. غلامعلی حدادعادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس در مراسم حضور دارند. همچنین محمود فرشچیان برای اهدای جایزه تماشاگران به روی سن می‌آید.

پرکارها:

فیلمبردار: علی‌رضا زرین‌دست(سوپراستار، موج سوم، بی‌پولی)، مسعود سلامی(بیست، آن‌سوی رودخانه، مانا)، فرج‌اله حیدری(زادبوم، سایه وحشت، هر شب تنهایی)

تدوینگر: بهرام دهقانی(مانا، زادبوم، زمانی برای دوست داشتن، هر شب تنهایی، یک وجب از آسمان)

آهنگ‌ساز: ناصر چشم‌آذر(سوپراستار، شکار روباه، موش)، علی‌رضا کهن‌دیری(حیران، هفت و پنج دقیقه، پوسته)، فردین خلعت‌بری(پستچی سه‌بار در نمی‌زند، کلبه، وقتی‌ لیموها زرد شد)

چهره‌پرداز: مهرداد میرکیانی(حیران، درباره الی، موج سوم، می‌زاک، به هدف شلیک کن، کلبه، یک وجب از آسمان)

طراح صحنه: آتوسا قلم‌فرسایی(صداها، وقتی همه خوابیم، هر شب تنهایی)، امیر اثباتی(می‌زاک، تردید، حیران)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(پستچی سه‌بار در نمی‌زند، درباره الی، وقتی همه خوابیم، آن‌سوی رودخانه، خروس جنگی، کلبه، یک وجب از آسمان)

صدابردار: عباس رستگارپور(به کبودی یاس، بیست، زادبوم، کودک و فرشته، هفت و پنج دقیقه)

صداگذار: حسین ابوالصدق(پستچی سه‌بار در نمی‌زند، سوپراستار، موش، وقتی همه خوابیم، یک وجب از آسمان)

تهیه‌کننده: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی(پستچی سه‌بار در نمی‌زند، حیران، دوزخ برزخ بهشت، شبانه‌روز، صندلی خالی، آن‌سوی رودخانه، اخراجی‌ها ۲، پوسته، کلبه، مانا)

بازیگر مرد: محمدرضا فروتن(پای پیاده، پستچی سه‌بار در نمی‌زند، شبانه‌روز، عیار ۱۴، می‌زاک)

بازیگر زن: مهتاب کرامتی(بیست، تردید، دوزخ برزخ بهشت، شبانه‌روز)، باران کوثری(موج سوم، می‌زاک، پستچی سه‌بار در نمی‌زند، حیران)

نگاهی به بیست و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۵-۱۵ بهمن ۱۳۸۸

دبیر جشنواره: مهدی مسعودشاهی(رئیس سازمان جشنواره)

هیات انتخاب:

سینمای ایران: حبیب کاوش، بهمن حبشی، مجید رضابالا، حجت‌اله سیفی، انسیه شاه‌حسینی، محسن علی‌اکبری و سیدعلی‌رضا سجادپور.

فیلم‌های بلند ویدئویی: مهناز مظاهری، شهاب ملت‌خواه و سعید رجبی‌فروتن.

آثار پویانمایی: سیدعباس پوریا، محمدعلی صفورا و رضا تقدسی.

سینمای بین‌الملل: امیر اسفندیاری، حسن عباسی، جهانگیر الماسی، مجید شاه‌حسینی و محمدرضا اسلام‌لو.

هیات داوران:

سینمای ایران: ابوالقاسم طالبی، مسعود جعفری‌جوزانی، اسفندیار شهیدی، ابراهیم فیاض، محسن علی-اکبری و سیدناصر هاشم‌زاده

فیلم‌های اول و دوم: شهریار بحرانی، حمید بهمنی، جمیل رستمی، علی‌اکبر قاضی‌نظام و بهمن حبشی.

فیلم‌های بلند ویدئویی: قاسم قلی‌پور، جهانگیر الماسی، محمدرضا اعلامی، مهناز مظاهری و حبیب‌اله بهمنی.

آثار پویانمایی: رضا تقدسی، سعید توکلیان و امیرمحمد دهستانی.

سینمای بین‌الملل: کارلوس پادرون‌مونتویا(کوبا)، هولیا اوجانسو(ترکیه)، میمو کالوپرستی(ایتالیا)، مورالی نائیر(هند)، اولیویا استورات(انگلستان)، نادر طالب‌زاده و تهمینه میلانی(ایران)

مسابقه سینمای آسیا: علی معلم(ایران)، برمک اکرم(افغانستان)، خمیس مرادوف(آذربایجان)، رامش سیپی(هند) و ریری رضا(اندونزی).

مسابقه بین‌المللی سینمای در جستجوی حقیقت و عدالت: نوراله کابیل(ترکیه)، ایزابل پیسانو(اروگوئه)، نائوم کلیمان(روسیه)، احمدرضا معتمدی(ایران) و رشید مشاراوی(فلسطین).

مسابقه سینمای بین‌الادیان: جیمز مک‌دانل(انگلستان)، ماگالی وان‌ریت(فرانسه) و جلیل عرفان-منش(ایران).

هیات انتخاب و داوری مسابقه فیلم‌های مستند: رضا برجی، سعید صادقی، حبیب احمدزاده، مهدی همایون‌فر و حبیب والی‌نژاد.

هیات انتخاب و داوری مسابقه مواد تبلیغی و اطلا‌ع‌رسانی سینمای ایران: احمد ناطقی، سیدمسعود شجاعی طباطبایی، ساعد نیک‌ذات، حسین زندباف، مرتضی حیدری و سعیدالهی.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۸ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “به رنگ ارغوان” ابراهیم حاتمی‌کیا، “بیداری رویاها” محمدعلی باشه‌آهنگر، “تسویه حساب” تهمینه میلانی، “چهل-سالگی” علیرضا رئیسیان، “سنگ اول” ابراهیم فروزش، “طلا و مس” همایون اسعدیان، “طهران تهران” داریوش مهرجویی، مهدی کرم‌پور، “ملک‌سلیمان” شهریار بحرانی و “هفت دقیقه تا پاییز” علی‌رضا امینی اشاره کرد.

در بخش نگاه نو(فیلم‌های اول و دوم) ۲۶ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان از “آل” بهرام بهرامیان، “بدرود بغداد” مهدی نادری، “پرسه در مه” بهرام توکلی، “دموکراسی تو روز روشن” علی عطشانی و “فصل باران‌های موسمی” مجید برزگر نام برد.

دو فیلم “هیچ” عبدالرضا کاهانی و “زمهریر” علی روئین‌تن که در بخش مسابقه انتخاب نشده‌اند در سانس‌های ویژه برای اهالی رسانه به نمایش درمی‌آیند. نشست “زمهریر” یکی از پرحاشیه‌ترین نشست-های جشنواره شده و فیلم همچنان در توقیف است.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۱۵ فیلم حضور دارند. این دوره فیلم‌های چون “رنج” جمال سان، “خوش آمدید” فیلیپ لیوره و سه فیلم ایرانی “به رنگ ارغوان”، “ملک‌سلیمان” و “طهران تهران” به رقابت می-پردازند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا (در جستجوی حقیقت و عدالت) ۱۲ فیلم حضور دارند که فیلم‌‌های ایرانی “بیداری رویاها” و “یوسف پیامبر” فرج‌اله سلح‌شور در این بخش قرار دارند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا (جلوه‌گاه شرق) ۱۳ فیلم حضور دارند که فیلم‌های ایرانی “آناهیتا” عزیزالله حمیدنژاد و “کیمیا وخاک” عباس رافعی در این بخش حضور دارند.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و هفتم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۱۳ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند. انیمیشن کوتاه “صندلی‌ها” فاطیما یثربی، تنها فیلم ایرانی این بخش است.

مسابقه فیلم‌های مستند بلند ایران:

۱۴ فیلم مستند بلند ایرانی از فیلمسازانی چون محمد شیروانی، فیما امامی و رضا دریانوش، فرشاد اکتسابی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند کوتاه و نیمه‌بلند ایران:

۲۱ فیلم در این بخش به نمایش درمی‌آیند. از فیلمسازان مطرح این بخش می‌توان از آزاده بی‌زارگیتی، نرگس آبیار، مهدی باقری و لقمان خالدی نام برد.

مسابقه آثار ویدئویی(بلند):

۲۲ فیلم ویدئویی همچون “افسانه ۹۸″ احسان عبدی‌پور، “خواب بد” منوچهر هادی، “دویدن در میان ابرها” امین فرج‌پور در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه آثار ویدئویی(کوتاه):

۱۹ فیلم کوتاه ویدئویی در این بخش قرار دارند.

مسابقه آثار پویانمایی(نقش خیال):

این بخش از این دوره به جشنواره اضافه شده‌است. ۳۱ فیلم نیز در این دوره باهم به رقابت می‌پردازند.

خارج از مسابقه:

۹ فیلم در این بخش حضور دارند.

سینمای سلطه‌گری:

نمایش ۱۴ فیلم همچون “غیرقابل انتشار” برایان دی‌پالما، “غبار جنگ” ارول موریس و….

نمایش فیلم‌های داستانی روز:

۱۰ فیلم در این بخش به نمایش درمی‌آیند.

نمایش فیلم‌های مستند روز:

نمایش ۱۴ فیلم مستند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۹ فیلم بلند و ۱۲ فیلم کوتاه نمایش داده شده جشنواره‌های خارجی در این بخش حضور دارند.

سینمای کشورهای اکو:

نمایش ۱۶ فیلم از کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی اکو.

بزرگداشت:

داریوش ارجمند، اسحاق خانزادی، محمدتقی پاک‌سیما و رضا برجی.

نکوداشت:

امیر قویدل.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: به رنگ ارغوان(سیدجمال ساداتیان)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: ابراهیم حاتمی‌کیا(به رنگ ارغوان)

* جایزه ویژه هیات داوران: علی‌رضا رئیسیان(چهل‌سالگی)، همایون اسعدیان(طلا و مس)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: محسن تنابنده(سنگ اول و هفت دقیقه تا پاییز)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: نگار جواهریان(طلا و مس)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: مهدی فقیه(ملک‌سلیمان)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: شیرین یزدان‌بخش(لطفاً مزاحم نشوید)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: همایون شهنواز و شهرام اسدی(شب واقعه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: حسن کریمی(به رنگ ارغوان)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: حسین غضنفری(شب واقعه)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: عباس بلوندی(شب واقعه)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: وحید مقدسی(بیداری رویاها)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: سیدعلی‌رضا علویان(آناهیتا)، کی‌سون چانگ(ملک سلیمان)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: محسن روزبهانی(شب واقعه)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه رایانه‌ای: لئولو(ملک سلیمان) و هدیش بیگدلی-شاملو(هفت دقیقه تا پاییز)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: بهزاد عبدی(آل)، چان کونگ وینگ(ملک سلیمان)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: سعید ملکان(ملک سلیمان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: به رنگ ارغوان(سیدجمال ساداتیان)

* سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی(شرقی، دینی، ایرانی): عصر روز دهم(مجتبی راعی)

* پلاک زرین: ملک سلیمان(شهریار بحرانی)

* جایزه حقوق بشر اسلامی: علی نصیریان(شکارچی دوشنبه)

نگاه نو(فیلم‌های اول و دوم):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: نفوذی(جمال شورجه و حسن علی‌مردانی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: بهرام توکلی(پرسه در مه)

فیلم‌های ویدئویی بلند:

* دیپلم افتخار بهترین کارگردانی: احسان عبدی‌پور(افسانه ۹۸)

* دیپلم افتخار فیلم‌نامه: امین فرج‌پور(دویدن در میان ابرها)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم ویدئویی از نگاه مردم: سایه بر خورشید(محمدتقی انصاری)

فیلم‌های ویدئویی کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: فرشید اخلاقی‌پور(تالار عروسی بوف کور)

* دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه: طوفان نهان‌قدرتی(ترانه‌ای برای لوبا)

بهترین فیلم مستند(چشم واقعیت):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند بلند: جای خالی آقا و خانوم ب(فیما امامی و رضا دریانوش)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند کوتاه و نیمه‌بلند: اتاق صعود(رضا فرهمند)

* دیپلم افتخار بهترین فیلم مستند کوتاه و نیمه‌بلند: زندگی در کسوف(فتح‌اله امیری)، فقط کمی نور(سید حامد نوبری)

پویانمایی:

* سیمرغ بلورین: شهر خاموش(امیر مهران)

* دیپلم افتخار: نوازنده(کیانوش عابدی)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: سحر صبا(در میان ابرها)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: محمد فوقانی(پستچی سه‌بار در نمی‌زند)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم(آنونس): آرش معیریان(احضارشدگان)

* سیمرغ بلورین بهترین تیزر: مسعود آقابابائیان(آخرین ملکه زمین)

* سیمرغ بلورین بهترین گرافیک محیطی: امیرشیبان خاقانی(نیش زنبور)

بخش مسابقه بین‌المللی(جام جهان‌نما):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: اتاق شماره ۶(کارن شاخنازاروف، روسیه)

* سیمرغ بلورین ویژه هیات داوران: جهان گسترده در رستگاری در خم کوچه است(استپان کوماندارف، بلغارستان/آلمان/اسلوونی/مجارستان)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: عصر روز دهم(منوچهر محمدی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: آدریان بی‌نی‌یس(غول، اروگوئه/آلمان/آرژانتین/اسپانیا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: ابراهیم حاتمی‌کیا(به رنگ ارغوان، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: ولادیمیر ایلین(اتاق شماره ۶، روسیه)

* سیمرغ بلورین بهترین دستاورد هنری یا فنی: جمال سان(رنج، ترکیه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: باغ احمد(آرون ویلسن، استرالیا)

جایزه بهترین انیمیشن کوتاه: مرد جوان و خیاط حیله‌گر(راشین خیریه، ایران)، گرگ و میش(محمدعلی سلیمان‌زاده، ایران)

بخش سینمای آسیا(جلوه‌گاه شرق):

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: نیمروز راستین(رستمی جونی، تاجیکستان)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: نصیر سعیدف(نیمروز راستین، تاجیکستان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کائو بائوپینک(معادله عشق و مرگ، چین)

* جایزه ویژه هیات داوران: بدرود گلساری(امیر کولوف، قزاقستان)

بخش سینمای معناگرا(در جستجوی حقیقت و عدالت):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: نامه‌هایی به پدر یعقوب(کلاس هارو، فنلاند)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: مارگارت فون‌تروتا(بینش، آلمان)

* سیمرغ بلورین ویژه هیات داوران: لی لی هی جون(تبعیدی در ماه، کره‌جنوبی)

* جایزه بهترین فیلمنامه برای گسترش درخشان پیرنگ داستانی به شیوه مینی‌مال: میکا سوینی(توماس، فنلاند)

* جایز‌ه‌ی ویژه مصطفی عقاد: ملک سلیمان(شهریار بحرانی، ایران)

جایزه راه فیروزه:

* تسبیح اشتباهی(محمدفاضل کاسکن، ترکیه)

* نیمروز راستین(نصیر سعیدف، تاجیکستان)

* بدرود گلساری(آرداک امیرکولوف، قزاقستان)

جایزه راه انبیا:

* طلا و مس(همایون اسعدیان، ایران)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

بشرا فیلم:

سیمرغ بلورین نقش اول مرد برای فیلم هفت دقیقه تا پاییز (۱۳۸۸ )

فیلم‌های “طلا و مس” و “چهل‌سالگی” آنطور که باید دیده نشده و فیلم “ملک سلیمان” که سال گذشته در جشنواره نتوانست شرکت کند، بیشتر جوایز بخش فنی را دریافت می‌کند.

به علت اربعین حسینی این دوره یک هفته زودتر برگزار می‌شود. پیش‌فروش بلیط‌ها به صورت اینترنتی بوده و علاقمندان پس از ثبت‌نام باید برای گرفتن بلیط‌ها به پردیس سینمایی ملت مراجعه می‌کردند. سینماهای اریکه ایرانیان، آزادی، استقلال، افریقا، بهمن، جوان، زندگی، سپیده، فرهنگ، فلسطین، ماندانا، موزه سینما، کارون، صحرا، آستارا و فردوسی(تهیه‌کنندگان)، پایتخت و پردیس ملت(خانه سینما)، ناهید(مردم و انجمن سینماداران)، رازی(مردم و شهرداری)، کانون(صداو سیما)، ارشاد(مقامات کشوری و لشکری)، برج میلاد(رسانه‌های جمعی و داوران جنبی) بخش‌های مختلف جشنواره را به تماشاگران نشان می‌دهند.

علاوه بر تهران در ۱۰ استان کشور از جمله خراسان رضوی، فارس، اصفهان، همدان، مازندران و… جشنواره برگزار می‌شود.

سید محمد حسینی، جانشین صفارهرندی در وزارت ارشاد شده‌ است. در این دوره دبیر جشنواره توسط حکم معاونت سینمایی منصوب می‌شود. تا قبل از این دوره خود معاونت سینمایی و یا رئیس بنیاد سینمایی فارابی عهده‌دار دبیری جشنواره بوده‌اند.

مراسم افتتاحیه در برج میلاد با اجرای مهدی سلوکی برگزار می‌شود. مرکز همایش‌های برج میلاد به عنوان مقر اصلی جشنواره در نظر گرفته شده است.

اختتامیه بخش بین‌الملل نیز در سالن برج میلاد با اجرای سودابه آقاجانیان برگزار می‌شود. همچنین مراسم اختتامیه جشنواره نیز در همان سالن میلاد با اجرای علی معلم برگزار می‌شود ولی بسیاری از خبرنگاران به دلیل عدم اختصاص جای مناسبی برای آن‌ها از پوشش مراسم خودداری می‌کنند و پس از پایان دبیر جشنواره و مدیر روابط عمومی(حبیب ایل‌بیگی) در نامه‌ای از آن‌ها دلجویی می‌کنند. اسامی داوران سینمای ایران نیز در همان مراسم اعلام می‌شود. در بین داوران اعلام شده نام فاطمه گودرزی نیز به چشم می‌خورد که بنا به گفته دبیر جشنواره به دلیل غیبت در جلسات داوری از جمع هیات داوران حذف می‌شود.

در کاتالوگ جشنواره آثار بخش مواد تبلیغی ذکر نمی‌شود، همچنین در مراسمی که در فرهنگسرای نیاوران برگزار شده، برترین‌های رسانه در جشنواره توسط هیات داوران انتخاب می‌شوند و به آن‌ها لوح افتخار اهدا می‌شود.

پرکارها:

کارگردان: عباس رافعی(کیمیا و خاک، بیگانگان)

فیلمنامه‌نویس: سعید شاهسواری(ترانه کوچک من، یک گزارش واقعی)

فیلمبردار: محمود کلاری(چهل‌سالگی، شکلات داغ، آدمکش، صدسال به این سال‌ها)

تدوینگر: بهرام دهقانی(آل، پرسه در مه، خواب‌های دنباله‌دار، سنگ اول، طلا و مس، خاطره)

آهنگ‌ساز: فردین خلعتبری(به رنگ ارغوان، پرواز مرغابی‌ها، ترانه کوچک من، کیفر، لطفا مزاحم نشوید، یک گزارش واقعی، نخودی)

چهره‌پرداز: مهرداد میرکیانی(برخورد خیلی نزدیک، نخودی، همبازی، پسر آدم دختر حوا، طلا و مس، لطفا مزاحم نشوید)

طراح صحنه: عباس بلوندی(بیداری رویاها، شب واقعه‌، همبازی)، آتوسا قلم‌فرسایی(کیفر، کارناوال مرگ، پسر آدم دختر حوا)، فاضل ژیان(ترانه کوچک من، طبقه سوم، یک گزارش واقعی)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(آناهیتا، بیداری رویاها، پرسه در مه، چهل‌سالگی، طهران تهران، خاطره، خانواده ارنست، کارناوال مرگ، مقلد شیطان، صدسال به این سال‌ها، فاصله)

صدابردار: مهران ملکوتی(به رنگ ارغوان، عصر روز دهم، برخورد خیلی نزدیک، چراغ قرمز، فصل‌ باران‌های موسمی، نخودی)

صداگذار: حسین ابوالصدق(آل، پرسه در مه، تسویه‌حساب، شکلات داغ، کیفر، سفر مرگ)

تهیه‌کننده: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی(آناهیتا، پرسه در مه، لطفا مزاحم نشوید، باغ قرمز، بدرود بغداد، برخورد خیلی نزدیک، بی‌خوابی، خاطره، خاله سوسکه، خانواده ارنست، دیگری، سفر مرگ، فصل باران‌های موسمی، نزدیک‌تر از آشنا)

بازیگر مرد: حمید فرخ‌نژاد(به رنگ ارغوان، بیداری رویاها، شب واقعه، دموکراسی تو روز روشن، همبازی)، حامد بهداد(تسویه‌حساب، کیمیا و خاک، لطفا مزاحم نشوید، هفت دقیقه تا پاییز، آدمکش)

بازیگر زن: مهناز افشار(پسر آدم دختر حوا، تسویه حساب، طبقه سوم، خاطره)، الناز شاکردوست(ناسپاس، چراغ قرمز، کارناوال مرگ، فاصله)

نگاهی به بیست و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۶-۲۶ بهمن ۱۳۸۹

دبیر جشنواره: مهدی مسعودشاهی(رئیس سازمان جشنواره).

هیات انتخاب:

سینمای ایران: جهانگیر الماسی، بهمن حبشی، پوران درخشنده، پژمان لشگری‌پور، حسن نجاریان و سیدعلی‌رضا سجادپور

فیلم‌های بلند ویدئویی: منوچهر اکبرلو، شهاب ملت‌خواه و سعید رجبی‌فروتن.

سینمای بین‌الملل: پرویز شیخ‌طادی، رقیه محمدزاده، ابراهیم فیاض و عباس اکبری.

هیات داوران:

سینمای ایران: ابوالقاسم طالبی، جهانگیر الماسی، مجید انتظامی، جابر قاسم‌علی و حسن عباسی.

فیلم‌های اول: سعید سهیلی، پروانه معصومی، وحید جلیلی و فریدون جیرانی.

فیلم‌های بلند ویدئویی: طهماسب صلح‌جو، عباس رافعی، محمدرضا عباسیان، محمدعلی نجفی و شهاب ملت‌خواه.

سینمای بین‌الملل: رستم ابراهیمبکف(آذربایجان)، نیکولای بورلیائف(روسیه)، آن‌دمی ژورئه(استرالیا)، پوران درخشنده(ایران) و دانلد رانوو(ایتالیا).

مسابقه سینمای آسیا: محمد الدراجی(عراق)، سلما مصری(سوریه)، جبار پاتل(هند)، ناصر سعیداف(تاجیکستان) و علیرضا شجاع‌نوری(ایران).

مسابقه سینمای بین‌الادیان: پیتر مالونه(استرالیا)، جلیل عرفان‌منش(ایران) و چونگ کیت آئون(مالزی).

هیات انتخاب و داوری مسابقه مواد تبلیغی و اطلا‌ع‌رسانی سینمای ایران: حافظ احمدی، اکبر عالمی، حسین زندباف، احمد ناطقی و علی وزیریان.

از این دوره به بعد برگزاری مراسم جشنواره بین‌المللی فیلم فجر پس از بیست و نه دوره از بنیاد سینمایی فارابی گرفته شده و به سازمان جشنواره‌ها انتقال می‌یابد، چنانکه برای اولین بار دبیر جشنواره رئیس بنیاد سینمایی فارابی نبوده و به رئیس سازمان جشنواره‌ها سپرده می‌شود.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۳۳ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به” ۳۳ روز” جمال شورجه، “آسمان محبوب” داریوش مهرجویی، “آقا یوسف” علی رفیعی، “آلزایمر” احمدرضا معتمدی، “اینجا بدون من” بهرام توکلی”، “باد و مه” محمدعلی طالبی، “جدایی نادر از سیمین” اصغر فرهادی، “جرم” مسعود کیمیایی، “خیابان‌های آرام” کمال تبریزی، “راه آبی ابریشم” محمد متوسلانی، “سعادت‌آباد” مازیار میری، “فرزند صبح” بهروز افخمی، “گزارش یک جشن” ابراهیم حاتمی‌کیا، “ورود آقایان ممنوع” رامبد جوان و “یه حبه قند” سیدرضا میرکریمی اشاره کرد.

در بخش نگاه نو(فیلم‌های اول) ۲۴ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان از “آینه‌های روبرو” نگار آذربایجانی، “چیزهایی هست که نمی‌دانی” فردین صاحب‌الزمانی، “سفر سرخ” حمید فرخ‌نژاد و “مرگ کسب و کار من است” امیر ثقفی نام برد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۱۵ فیلم حضور دارند. در این دوره فیلم‌های چون “عسل” سمیح کاپلان-اوغلو، “مسافرت هارو” ماساهیرو کوبایاشی و دو فیلم ایرانی” ۳۳ روز” و “آسمان محبوب” به رقابت می‌پردازند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا(جلوه‌گاه شرق) ۱۴ فیلم حضور دارند که فیلم‌های ایرانی” آلزایمر” و “راه آبی ابریشم” در این بخش حضور دارند.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و نهم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۱۳ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند. انیمیشن کوتاه “صندلی‌های” (فاطیما یثربی) تنها فیلم ایرانی این بخش است.

مسابقه آثار ویدئویی(ویدئو سینما):

۲۵ فیلم ویدئویی همچون”آفریقا” هومن سیدی، “داشتن و نداشتن” رهبر قنبری، “پل” شاهپور شهبازی و”سربازان اعدام” پرویز شیخ‌طادی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مرور سینمای ایران(خارج از مسابقه):

۹ فیلم در این دوره در این بخش حضور دارند. فیلم‌هایی همچون “چمدان” مانی حقیقی، “دوستی از جنس آتش” امیر قویدل و “قفس طلایی” محمد زرین‌دست در این بخش قرار دارند.

نوعی نگاه:

۱۲ فیلم از جمله “اسب حیوان نجیبی است” عبدالرضا کاهانی، “پرتقال خونی” سیروس الوند، “مرهم” علیرضا داودنژاد و “یکی از ما دو نفر” تهمینه میلانی در این بخش حضور دارند.

به گزارش ایسنا، پیش از این برخی فیلمسازان نسبت به حضور فیلمشان در این بخش گلایه کرده و خواستار حذف فیلم‌هایشان از این بخش شده بودند که اکنون با قرار گرفتن اسامی این آثار در لیست به نظر می‌رسد که رضایت آنها برای حضور فیلم‌های‌شان جلب شده است.

محمد نشاط تهیه‌کننده فیلم سینمایی “پرتقال خونی” درباره حذف این اثر از بخش مسابقه سینمای ایران و حضور آن در بخش جدید “نوعی نگاه” به خبرنگار سینمایی برنا می‌گوید: «ما هنوز نمی‌دانیم منظور از ایجاد بخش “نوعی نگاه” چیست. از این رو من به عنوان تهیه‌کننده فیلم اکنون نمی‌توانم درباره حضور فیلم در این بخش از جشنواره اظهار نظر کنم. تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که از دیدن ترکیب آثار بخش مسابقه و بخش جدید “نوعی نگاه” بسیار تعجب کردم .»

جشنواره جشنواره‌ها:

نمایش ۱۱ فیلم خارجی در این بخش.

نمایش‌های ویژه:

نمایش ۱۳ فیلم خارجی.

بزرگداشت:

شهریار بحرانی، پوران درخشنده، داود رسولیان، مهدی فقیه، مسعود کیمیایی، بیژن محتشم و جمشید هاشم‌پور.

نکوداشت:

محمدرضا اعلامی و منوچهر حقانی‌پرست.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: جرم(مسعود کیمیایی)

* سیمرغ بلورین ویژه هیات داوران: داریوش مهرجویی(آسمان محبوب)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: اصغر فرهادی(جدایی نادر از سیمین)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: مهدی هاشمی(آقا یوسف و آلزایمر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: ویشکا آسایش(ورود آقایان ممنوع)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: حامد بهداد(جرم)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مهناز افشار(سعادت‌آباد)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: اصغر فرهادی(جدایی نادر از سیمین)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمود کلاری(جدایی نادر از سیمین)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: واروژ کریم‌مسیحی(ندارها)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ایرج رامین‌فر(جرم)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: محمود سماک‌باشی(جدایی نادر از سیمین)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: اسحاق خانزادی و علی ابوالصدق(جرم)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: محسن روزبهانی(۳۳ روز)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه رایانه‌ای: امیررضا معتمدی(راه آبی ابریشم)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: کارن همایون‌فر(جرم)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: سعید ملکان(فرزند صبح و آلزایمر)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: جدایی نادر از سیمین

* سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی(شرقی، دینی، ایرانی): راه آبی ابریشم(محمدرضا بزرگ-نیا)

* سیمرغ بلورین ویژه جشنواره: جمال شورجه(۳۳ روز)

* سیمرغ بلورین نمایش ارزش‌های دفاع مقدس: حمید بهمنی(گلوگاه شیطان)

* دیپلم افتخار ویژه جشنواره: محمدرضا اسلام‌لو(جعبه سیاه ۱۱ سپتامبر)

* دیپلم افتخار: شاپور قریب(ملاقات)

نگاه نو(فیلم‌های اول):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: سفر سرخ(حمید فرخ‌نژاد)

* دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه: حمید فرخ‌نژاد(سفر سرخ)

* دیپلم افتخار بهترین دستاورد فنی و هنری: قلب سیمرغ(وحید نصیریان)

* دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه: نگار آذربایجانی و فرشته طائرپور(آینه‌های روبرو)

* دیپلم افتخار بهترین بازیگر مرد: پژمان بازغی(مرگ کسب و کار من است)

* دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن: غزل شاکری(آینه‌های روبرو)

فیلم‌های ویدئویی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: همسنگار(مهدی کبیری و صدا و سیما مرکز بوشهر)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: هومن سیدی(آفریقا)

* دیپلم افتخار بهترین دستاوردهای فنی و هنری: اشکان اشکانی(برای تصویربرداری سربازان اعدام)، حمید سلیمانی(برای جلوه‌های ویژه اشلو)

* دیپلم افتخار بهترین فیلم‌نامه: احمد حامد(فقط بیست)

* دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد: حمید باغکی(همسنگار)

* دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن: آزاده صمدی(افریقا)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: حیدر رضایی(بیداری رویاها)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس صحنه: محمد فوقانی(دموکراسی تو روز روشن)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس پشت صحنه: بهرنگ دزفولی‌زاده(هفت دقیقه تا پاییز)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم(آنونس): محسن امیریوسفی(آتشکار)

* سیمرغ بلورین بهترین تیزر: بهروز داودی(دیگری)

* سیمرغ بلورین بهترین گرافیک محیطی: علی فرآورده(ملک سلیمان)

بخش مسابقه بین‌المللی(جام جهان‌نما):

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: لولا(برلیانت مندوزا، فرانسه/فیلیپین)

* جایزه ویژه هیات داوران: فرشته طائرپور و نگار آذربایجانی(آینه‌های روبرو، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: داریوش مهرجویی(آسمان محبوب، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: سمیح کاپلان‌اوغلو(عسل، ترکیه)

* دیپلم افتخار بهترین بازیگری: گروه بازیگران فیلم لولا(فرانسه/فیلیپین)

* دیپلم افتخار بهترین دستاورد هنری یا فنی: پاول کوستوماروف(فیلمبردار-چگونه تابستان را گذراندم، روسیه)

سیمرغ بخش سینمای آسیا(جلوه‌گاه شرق):

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: مادر مغولی من(نینگ کای، چین)

جایزه ویژه هیات داوران: دهکده یک نفره(سیون الحابه، لبنان)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: لیو جیه(در اعماق ابرها، چین)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: لوجیان فان و نینگ کای(مادر مغولی من، چین)

* دیپلم افتخار بهترین دستاورد هنری: پروین صفری(راه آبی ابریشم، ایران)

* دیپلم افتخار بهترین بازیگری: مهدی هاشمی، مهتاب کرامتی، مهران احمدی و فرامرز قریبیان(آلزایمر، ایران)

* جایزه ویژه مصطفی عقاد؛ بیرق طلایی: آلزایمر(احمدرضا معتمدی، ایران)

* جایزه حقوق بشر اسلامی: ۳۳روز(جمال شورجه، ایران)

* جایزه ویژه بین‌الادیان: گلچهره(وحید موسائیان)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

بشرا فیلم:

دیپلم افتخار بهترین نمونه فیلم (آنونس) برای فیلم “به رنگ ارغوان” (۱۳۸۳)

بنیاد سینمایی فارابی:

جایزه بین‌الادیان بهترین فیلم برای فیلم “گل چهره” (۱۳۸۹)

سازمان توسعه سینمایی سوره:

دیپلم افتخار پوستر (اعلان دیواری) برای فیلم “بیداری رویاها” (۱۳۸۸)

سیما فیلم:

دیپلم افتخار بهترین بازیگر مرد برای فیلم “آسمان محبوب” (۱۳۸۸)

مرکز گسترش سینمایی مستند و تجربی:

دیپلم افتخار بهترین بازیگر مرد برای فیلم “مرگ کسب و کار من است” (۱۳۸۹)

در این دوره که پس از فروکش کردن اعتراضات بر سر انتخابات ریاست جمهوری برگزار می‌شود، جشنواره در اقدامی جالب و شاید تبلیغاتی برای اولین بار مسعود کیمیایی را مورد لطف خود قرار می‌دهد. کیمیایی که تا آن لحظه فقط برای فیلم “اعتراض” نامزد بخشهای بهترین فیلم و کارگردانی شده بود به یکباره در همه بخش‌های مهم نامزد می‌شود و سیمرغ بلورین بهترین فیلم جشنواره را نیز به دست می‌آورد.

فیلم “جدایی نادر از سیمین” که چند روز پس از این جشنواره جایزه هیات داوران و جایزه خرس طلایی از جشنواره فیلم برلین را دریافت می‌کند. سیمرغ بهترین کارگردانی، فیلم منتخب تماشاگران و بهترین فیلمنامه را نیز دریافت می‌کند.

در این دوره تعدد فیلم‌های مطرح از خیلی از دوره‌ها بیشتر است و فیلمساز قبل از انقلاب مورد توجه قرار می‌گیرد.

قضیه جالب‌تر می‌شود وقتی فیلم “یه حبه قند” به دلیل یک مصاحبه از رضا میرکریمی با این تیتر که “دوست دارم جایزه بگیرم، ولی نه از این داوران و این جشنواره ” داوری نمی‌شود. هرچند مهدی مسعودشاهی می‌گوید : دلیلی برای داوری نشدن فیلم “یه حبه قند” وجود ندارد. جهانگیر الماسی و علی معلم دو تن از داوران جشنواره در این باره در مصاحبه‌های خود حرف‌های ضد و نقیضی مطرح می‌کنند. این اتفاقات در حالی رخ می‌دهد که میرکریمی فیلمساز محبوب این چند دوره جشنواره فیلم فجر است.

از طرفی عبدالرضا کاهانی که در مرحله اولیه انتخاب آثار، فیلمش دچار مشکل شده و از حضور در بخش مسابقه بازمانده و راهی بخش نوعی نگاه می‌شود، در مورد ترکیب اعضای داوری و انتخاب این دوره از جشنواره به تهران امروز می‌گوید: «به نظر من حضور جشنواره فیلم فجر برای سینمای ایران لازم و واجب است چون اساسا سینما به رقابت احتیاج دارد تا کیفیت کار‌ها محک خورده شود اما مشکلی که من در جشنواره فجر احساس کردم این است که مدیرانش خیلی حسی تصمیم می‌گیرند و این تصمیمات بر اساس قاعده خاصی نیست. در واقع تخمین زدن یک فیلم توسط هیات داوران فاقد یک نوع عدالت است.»

همچنین فیلم “سفر سرخ” ساخته حمید فرخ‌نژاد پس از ۱۰ سال از ساختش در بخش فیلم‌های اول حضور دارد و سیمرغ اصلی این بخش را نیز دریافت می‌کند. همچنین محسن امیریوسفی که در مراسم افتتاحیه خبر اهدای سیمرغ بلورین بهترین آنونس را به حمید فرخ‌نژاد داده بود طی مراسمی در جلسه نشست فیلم “سفر سرخ” آن را اهدا می‌کند.

به علت مصادف شدن تقویم همیشگی جشنواره با عزاداری‌های اواخر ماه صفر این دوره در تاریخ ۱۶ بهمن مصادف با اول ربیع‌الاول که مصادف بود با هجرت حضرت رسول اکرم افتتاح می‌شود.

برای اولین بار تعداد اعضای انتخاب سینمای ایران، داوران سینمای ایران و فیلم‌های اول زوج است. دلیل زوج بودن داوران بخش سینمای ایران انصراف اسدالله نیک‌نژاد به دلیل حواشی به وجود آمده پیرامون خودش، از داوری در جشنواره می‌باشد.

آیین افتتاحیه با اجرای محمدرضا حسینیان در برج میلاد برگزار می‌شود. در افتتاحیه جشنواره ۲۹ از سیمرغ حجمی با روکش طلایی رونمایی شده و اعلام می‌کنند که از دوره آینده این سیمرغ به عنوان جایزه اصلی جشنواره مورد استفاده قرار خواهد گرفت که عمر این مدل سیمرغ تنها به همان مراسم افتتاحیه ختم می‌شود.

نشست فیلم‌های “فرزند صبح” و “پایان‌نامه” یکی از پر سر و صداترین جلسات این دوره است. “پایان-نامه” فیلمی به تهیه‌کنندگی برادر معاونت سینمایی ارشاد، درباره وقایع ۸۸ ساخته شده است.

برنامه ۷، ویژه جشنواره فجر نیز از محل کاخ جشنواره با اجرای فریدون جیرانی از شبکه سه سیما بخش می‌شود.

پردیس سینمایی راگا در شهرری با فیلم‌های جشنواره افتتاح می‌شود. همچنین سینماهای استقلال، آزادی، افریقا، جوان، زندگی، تماشا، اریکه ایرانیان، فلسطین، فرهنگ، بهمن، ماندانا، بهاران، موزه سینما، ناهید، سپیده(ارگان‌ها و نهادهای دولتی)، صحرا، ایوان شمس(اعضای خانه سینما)، ملت(تهیه‌کنندگان) و برج میلاد(رسانه‌های جمعی) پذیرای علاقمندان به جشنواره هستند.

اختتامیه بخش بین‌الملل با اجرای ایرج نوذری در سالن برج میلاد برگزار می‌شود. این موضوع باعث می‌شود که دو روز نمایش فیلم‌ها تعطیل شوند و همچنین برای اولین بار اختتامیه اصلی یک روز پس از پایان جشنواره برگزار می‌شود. ژیلا صادقی به عنوان اولین مجری زن مراسم اختتامیه را اجرا می‌کند. اسفندیار رحیم‌مشایی رئیس دفتر محمود احمدی‌نژاد مهمان ویژه بخش اختتامیه است. همچنین سیمرغ رونمایی شده در افتتاحیه، به بهترین فیلم از نگاه ملی اهدا می‌شود.

اصغر فرهادی به علت حضور در جشنواره برلین به صورت تلفنی با حاضران صحبت می‌کند. مسعود کیمیایی نیز هنگام دریافت جایزه از قوه قضاییه خواست در حکم جعفر پناهی (که به علت ماجراهای ۸۸ ممنوع‌الکار و ممنوع‌الخروج شده بود) تخفیفی قائل شود.

پرکارها:

کارگردان: محمدعلی طالبی(باد و مه، علفزار)

فیلمبردار: تورج منصوری(آینه‌های روبرو، جرم، ۳۳روز)، حسن کریمی(برف روی شیروانی داغ، سیب و سلما، ملاقات)، محمود کلاری(جدایی نادر از سیمین، پرتقال خونی، پایان دوم)، هومن بهمنش(گلچهره، چیزهایی هست که نمی‌دانی، صدای پای من)

تدوینگر: حسن حسن‌دوست(آسمان محبوب، باد و مه،یه حبه قند، آقا یوسف)، مصطفی خرقه‌پوش(سفر سرخ، ورود آقایان ممنوع، راه آبی ابریشم، جرم)

آهنگساز: کارن همایون‌فر(جرم، اسب حیوان نجیبی است، یکی از ما دو نفر، گزارش یک جشن، خیابان بیست و چهارم، سوت پایان، نفرین)

چهره‌پرداز: ایمان امیدواری(اخلاقتو خوب کن، آینه‌های روبرو، برف روی شیروانی داغ، پایان‌نامه، اخراجی‌ها ۳، اینجا تاریک نیست، پرتقال خونی، قبرستان غیرانتفاعی، کوچه ملی)

طراح صحنه:حسن روح‌پروری(اخراجی‌ها ۳، آلزایمر، پایان دوم، زن‌ها شگفت‌انگیزند، سیزده ۵۹)

جلوه‌های ویژه: حمید رسولیان(آقا یوسف، آلزایمر، برف روی شیروانی داغ، بدون اجازه، پرتقال خونی، جرم)

صدابردار: بهمن اردلان(آسمان محبوب، یه حبه قند، توطئه)، محمد مختاری(آسمان هشتم).

نگاهی به سی‌امین دوره جشنواره فیلم فجر

* سی‌امین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۹۰

دبیر جشنواره: محمد خزاعی

اعضای هیات انتخاب مسابقه سینمای بین الملل جشنواره فجر: محمد بزرگ نیا، ژولیان پلیسیه، رسول صدرعاملی، مهدی همایونفر و شهرام اسدی.

هیات داوران: یدالله صمدی، مجید انتظامی، داوود میرباقری، ابوالقاسم طالبی، احمدرضا معتمدی، داوود رشیدی، علیرضا رئیسیان، اسفندیار شهیدی و جمال شورجه.

داوری مسابقه فیلم‌های بین‌الملل (جام جهان نما)

سرجیو ماچادو از برزیل، بوشیدارمانف از بلغارستان، وادیم عبدالرشیدف از روسیه، کریستین حکیم از اندونزی، داریوش فرهنگ از ایران، فریدون جیرانی از ایران و کلیر دوبین از استرالیا.

دوره‌ی سی‌ام جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم فجر. در بهمن ۱۳۹۰ به دبیری محمد خزاعی، توسط بنیاد سینمایی فارابی و زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تهران برگزار گردید.

این دوره همانند جشنواره‌های نخست، چهارم و دوازدهم که داوران بهترین فیلم را معرفی نکردند، برگزیده‌ای در این بخش نداشت. برف روی کاج‌ها مهم‌ترین ناکام این دوره بود که اصلا در هیچ رشته‌ای نامزد نشد در حالی که بهترین فیلم از نگاه مردمی را از آن خود کرد. فیلم روزهای زندگی (پرویز شیخ‌طادی) یکی از موفق‌ترین فیلم‌های این دوره از نگاه هیات داوران بود و در رشته‌های بهترین بازیگر نقش اول زن، بهترین کارگردانی، بهترین فیلم‌برداری، بهترین چهره‌پردازی و بهترین جلوه‌های ویژه‌ی میدانی سیمرغ بلورین گرفت. ضدگلوله، ملکه و بوسیدن روی ماه از جمله رقبای مهم فیلم روزهای زندگی بودند که مورد بی‌مهری زیاد هیات داوران قرار گرفتند. در جشن سی‌ام برای توجه به سه مضمون اخلاق، امید و آگاهی جایزه‌ی ویژه‌ی دبیر جشنواره (سیمین زرین) به رسول صدرعاملی برای کارگردانی فیلم سینمایی در انتظار معجزه اهدا شد؛ به ناصر گیتی‌جاه برای بازی در فیلم خوابم می‌آد لوح تقدیر و به روانبخش صادقی برای فیلم فیلادلفی لوح تقدیر بهترین دستاورد فنی داده شد.

محمد خزاعی دبیر سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در مراسم اختتامیه گفت: می‌خواستم ابتدا گزارشی از کارهای جشنواره بدهم اما احساس کردم که باید در برابر عظمت و شکوه دفاع مقدس که در این کلیپ به نمایش درآمد، سکوت کنم.

وی ادامه داد: دوستی دارم که گفت؛ به سینماگران بگو جای ما و مردم روی پرده سینماها کجاست؟! بگو فقط ۲۰ درصد مردم و خواسته‌هایشان مسائلی است که روی پرده سینما می‌بینیم و آنها خواسته‌های بسیار وسیع‌تری دارند.

خزاعی افزود: در پاسخ به آن دوستم گفتم آیا هنرمندان مقصرند،‌گفت نه، اینها همان هنرمندانی هستند که انقلاب کرده،‌ در انتخابات شرکت می‌کنند و …، گفتم پس مسوولین مقصرند، گفت نه، آنها هم چهره‌هایی انقلابی هستند، گفتم پس مقصر کیست، گفت ما یاد نگرفته‌ایم با هم گفت‌وگو کنیم؛ زبان مشترک بین هنرمندان و مسوولین.

دبیر جشنواره‌ی فیلم فجر در پایان سخنانش از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رییس سازمان سینمایی و تمام کسانی که برای برگزاری جشنواره به او اعتماد کردند، تشکر کرد.

شمقدری: نمی‌خواهیم سینمای ایران به هیچ‌وجه تک صدایی باشد

در ادامه‌ی مراسم، جواد شمقدری ـ رییس سازمان سینمایی ـ نیز در سخنانی رقابت در اکران را آغازی بر پایان رقابت جشنواره فیلم فجر دانست و اظهار کرد: ما رقابت فشرده‌ ۱۰ روزه‌ای بین فیلم‌سازان داشتیم اما رقابت جدی‌تر برای اکران فیلم‌هاست و همچنین رقابت جدی‌تر برای تولید فیلم‌های سینمایی در سال آینده است.

وی در این راستا خاطرنشان کرد: لازم است در حوزه اکران آسیب‌شناسی شود تا سال آینده اکران بهتری را داشته باشیم.

شمقدری در ادامه با پیشنهاد اینکه، به فیلم‌های برگزیده سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در اکران عنایت بیشتری شود، بیان کرد: ما در سینمای ایران تنوع نگاه‌های بسیاری داریم اما تنوعی که در جامعه ایرانی وجود دارد بسیار بیش از این است که در سینما شاهد آن هستیم.

وی ادامه داد: بعضا دیده می‌شود که چون برخی به بعضی از نگاه‌ها نقد دارند، اصل سینما را نقد می‌کنند. فکر می‌کنم اکنون عدم هماهنگی بین درصد فراوانی گفتمان‌هایی که در جامعه وجود دارد، در سینمای ایران دیده می‌شود که‌ می‌تواند مورد نقد قرار بگیرد.

شمقدری خاطرنشان کرد: به عنوان مثال این خیل عظیم مردم قهرمان ایران که دیروز در راهپیمایی ۲۲ بهمن حضور یافتند چه سهمی در سینمای ایران دارد؟! به نظرم آنچه می‌تواند امروز مورد نقد قرار گیرد، سهم بخش‌های مختلف در سینمای ایران است وگرنه ما نمی‌خواهیم سینمای ایران به هیچ وجه تک‌صدایی باشد.

شمقدری در ادامه سخنانش تصریح کرد: ما برای آرمان‌هایی انقلاب کرده‌ایم که سی و سه سال است پای آن ایستاده‌ایم اما این آرمان‌ها، کمی در فضای سینمای ایران کمرنگ است و باید رونق یابد. همه‌ی افرادی که امروز سینما را نقد می‌کنند خوب است اما وظیفه سنگین‌تر آنها، شکل دادن فرآیندها و راهکارهایی است که حرکت انقلاب اسلامی در سینما بیشتر دیده شود.

معاون سینمایی وزارت ارشاد با اشاره به برخی از فیلم‌های سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر، ادامه داد: مرثیه‌سرایی درباره فیلم‌هایی که شاید ما خیلی با رویکرد آنها موافق نباشیم، فایده‌ای ندارد. البته حدود اخلاقی جامعه باید رعایت شود. امسال تعدادی از فیلم‌ها این حدود را رعایت نکرده بودند و من از شورای پروانه نمایش می‌خواهم که با این افراد گفت‌وگو کرده تا بخشی از ادب و نزاکتی که لازمه سینمای ماست، رعایت شود.

شمقدری در پایان ضمن تشکر از فیلم‌سازان، مسوولان، ‌اصحاب رسانه و منتقدین تاکید کرد: باید بگویم ما در سی‌امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در رفع مظلومیت‌هایی که از آنها صحبت کردیم، گام برداشته و خدا را شاکرم که امسال بهترین و شاخص‌ترین فیلم‌های جشنواره، فیلم‌هایی هستند که در مسیر گفتمان انقلاب قدم برداشته‌اند. [ایسنا. ۲۳ بهمن ۱۳۹۰]

جوایز:

دیپلم افتخار بهترین فیلم به رضا رخشانی تهیه کننده فیلم «ضدگلوله»

دیپلم افتخار بهترین فیلم به سعید سعدی تهیه‌کننده فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی به پرویز شیخ طادی برای کارگردانی فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به مصطفی کیایی برای فیلمنامه فیلم «ضد گلوله»

دیپلم افتخار بهترین موسیقی به ناصر چشم آذر برای موسیقی فیلم «گشت ارشاد»

سیمرغ بلورین بهترین موسیقی به حسین علیزاده برای موسیقی فیلم «ملکه»

دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن به بهناز جعفری برای بازی در فیلم «تلفن همراه رئیس جمهور»

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن به هنگامه قاضیانی برای بازی در فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد به فرهاد اصلانی برای مجموعه کارهایش در جشنواره سی‌ام

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن به یکتا ناصر برای بازی در فیلم «یکی میخواد باهات حرف بزنه»

سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد به اکبر عبدی برای بازی در فیلم «خوابم میاد»

دیپلم افتخار بهترین فیلمبرداری به حسن پویا برای فیلمبردای فیلم «راه بهشت»

سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری به امیر کریمی برای فیلمبرداری فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین تدوین به هایده صفی‌یاری برای فیلم «نارنجی پوش»

سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری ساسان نخعی برای فیلم «بوسیدن روی ماه»

سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری به محمد رضا دلپاک برای فیلم «خرس»

دیپلم افتخار بهترین صداگذاری به فرامرز ابوالصدق برای فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین صحنه و لباس عباس بلوندی برای فیلم «ملکه»

سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی عباس صالحی برای فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی به محسن روزبهانی برای فیلم «روزهای زندگی»

سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه بصری به کامران سحرخیز، امیر سحرخیز و سید هادی اسلامی برای فیلم «سلام بر فرشتگان»

دیپلم افتخار بهترین جلوه‌های ویژه بصری به حسین ایزدی برای فیلم «ملکه»

همچنین جایزه ویژه هیات داوران سی امین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر به داریوش مهرجویی برای کارگردانی فیلم «نارنجی پوش» و جایزه بهترین فیلمنامه اقتباسی به فیلم «پله آخر» به نویسندگی علی مصفا اهدا شد.

نوشته از «فرزند خاک» تا «جدایی نادر از سیمین» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از «خیلی دور، خیلی نزدیک» تا «روز سوم»

حامد نيكومرام — Tue, 07 Feb 2023 07:11:50 +0000

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره بیست‌و‌یکم تا بیست‌و‌پنجم از این جشنواره.

نگاهی به بیست و یکمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و یکمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۱

دبیر جشنواره: محمدمهدی عسگرپور(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی).

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: محمود اربابی، جعفر صانعی‌مقدم، محمدابراهیم صلواتی‌فرد، ناصرعنصری . کامران ملکی.

هیئت داوران:

سینمای ایران: گلاب آدینه، محمدرضا بزرگ‌نیا، کامبوزیا پرتوی، محمدرضا جعفری‌جلوه، سیدرسول صدرعاملی، مهرداد فخیمی و مهرداد فرید.

فیلم‌های اول: حمید جبلی، کیانوش عیاری و بهمن قبادی.

فیلم‌های مستند: محمدرضا اصلانی، مهوش شیخ‌الاسلامی و فرهاد مهران‌فر.

سینمای بین‌الملل: رولند جافه (انگلستان)، کریشتف زانوسی (لهستان)، تاد سولاندز(امریکا)، سدومیر کولار(کرواسی) و داریوش مهرجویی(ایران).

سینمای بین‌المذاهب: کمال العارفین(مالزی)، پیتر مالونه (استرالیا) و امیر اسفندیاری (ایران).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۱ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “اینجا چراغی روشن است” رضا میرکریمی،”خاموشی دریا” وحید موساییان، “دیوانه‌ای از قفس پرید” احمدرضا معتمدی، “شب‌های روشن” فرزاد موتمن، “صورتی” فریدون جیرانی، “فرش باد” و “گاهی به آسمان نگاه کن” کمال تبریزی، “نفس عمیق” پرویز شهبازی، “نامه‌هایی به باد” علیرضا امینی و “واکنش پنجم” تهمینه میلانی اشاره کرد.

امسال مجدداً بخش مسابقه فیلم‌های اول، قسمت‌های کوتاه، بلند و مستند به جشنواره اضافه شده و مورد داوری قرار می‌گیرد. ۲۷ فیلم در این بخش حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان به “رقص در غبار” اصغر فرهادی، “گاگومان” محمد رسول‌اف، “خورشید مصر” بهروز یغماییان و شهرام خوارزمی اشاره کرد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۲۲ فیلم حضور دارند. در این بخش فیلم‌های مطرحی چون “بولینگ برای کلمباین” مایکل مور، “بی‌خوابی” کریستوفر نولان، “پسر” برادران داردن، “پینوکیو” روبرتو بنینی، “دام مرگ” کاترین بیگلو، “مرد بدون گذشته” آکی کوریسماکی و “مشیت الهی” الیا سلیمان به همراه ۳ فیلم ایرانی “اینجا چراغی روشن است”، “خاموشی دریا” و “رقص در غبار” به رقابت می-پردازند.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و یکم:

فیلم‌های مهمان:

۱۱فیلم ایرانی از جمله “تهران ساعت ۷ صبح” امیر شهاب رضویان در این بخش قرار دارند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۲۶ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای ایران:

۲۰ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون شهرام شاه‌حسینی و ابراهیم شیبانی در این بخش به رقابت می-پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند، چشم واقعیت:

۲۱ فیلم مستند ایرانی از فیلمسازانی چون سیف‌الله صمدیان، واروژ کریم‌مسیحی، رسول ملاقلی‌پور، ارد عطارپور، خسرو سینایی و… در این بخش حضور دارند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۴ فیلم بلند فیلم‌های داستانی و مستند و انیمیشن نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “شهر اشباح” هایائو میازاکی، “عروسک‌ها” تاکشی کیتانو، “قطعه زمستانی” فرهاد مهران‌فر فیلم‌های نمایش داده شده در این بخش هستند.

نمایش‌های ویژه:

فیلم‌هایی که به مناسبت رویدادهای خاصی در سینما برگزیده می‌شوند.

فیلم‌های کوتاه و بلند، اعم از داستانی و یا مستند که به شناخت سینمای یک منطقه و یا سرزمین و روند تحولات فرهنگی و فنی بپردازد. فیلم‌هاس باارزشی که تولیدشان پیش از ۲۰۰۰ بوده و تولیدات جدیدی که در جشنواره‌ای شرکت نداشته‌اند و به مسابقه نیز راه نیافته‌اند.۳۰ فیلم امسال در این بخش حضور دارند.

چارلی چاپلین، ماندگارترین چهره در سینمای کمدی:

نمایش سه فیلم مطرح چارلی چاپلین؛ جویندگان طلا، دیکتاتور بزرگ، روشنایی‌های شهر.

یاسوجیرو اوزو، صد سالگی:

نمایش سه فیلم از یاسوجیرو اوزو؛ بعدازظهر پاییزی، داستان توکیو، صبح بخیر

آکی کوریسماکی، مردی با گذشته:

نمایش سه فیلم از آکی کوریسماکی فنلاندی.

بزرگداشت داریوش مهرجویی:

تجلیل از وی با نمایش دو فیلم “گاو” و “هامون”

مهرجویی به علت بیماری نتوانست در مراسم بزرگداشتش شرکت کند و لوح تقدیر خود را در مراسم اختتامیه دریافت کرد.

ریشار دندو، معمار خاطره‌ها:

نمایش ۶ فیلم از مستندساز مطرح سوئیسی ریشار دندو.

ژاک پرن: بازیگر، تهیه‌کننده و کارگردان

نمایش ۳ فیلم با حضور ژاک پرن فرانسوی.

همراه باد با منوچهر طیاب:

نمایش ۱۳ فیلم‌ کوتاه مستند از منوچهر طیاب مستندساز مطرح ایرانی.

بزرگداشت مهرداد فخیمی:

تجلیل از وی با نمایش سه فیلم “کمیته مجازات”، “مسافران”، “نان و کوچه”.

بزرگداشت حمیده خیرآبادی:

تجلیل از ایشان با نمایش دو فیلم “اجاره نشین‌ها” و “توکیو بدون توقف”

بزرگداشت سعید پورصمیمی:

تجیل از وی با نمایش دو فیلم اینجا “چراغی روشن است” و “پرده آخر”

۱۰ فیلمساز بزرگ قرن:

نمایش ۱۰ فیلم از ۱۰ کارگردان بزرگ قرن همچون آلفرد هیچکاک، جان فورد، فدریکو فلینی، ژان لوک گدار و…

زنگ سینما، فیلم های کودکان و نوجوانان:

نمایش ۱۹فیلم از جشنواره کودک و نوجوان

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: دیوانه‌ای از قفس پرید(محمدرضا تخت‌کشیان)

* جایزه ویژه هیئت داوران: فرش باد(کمال تبریزی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رضا میرکریمی(اینجا چراغی روشن است)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: حبیب رضایی(اینجا چراغی روشن است)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: نیکی کریمی(واکنش پنجم و دیوانه‌ای از قفس پرید)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: پرویز شهبازی(نفس عمیق)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: حمید خضویی‌ابیانه(اینجا چراغی روشن است)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: مجید انتظامی(دیوانه‌ای از قفس پرید)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: فرش‌باد

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: نامه‌های به باد(محمدرضا تخت‌کشیان)

این فیلم که در دوره گذشته به مشکل برخورده بود، در این دوره به نمایش درآمد.

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: گاگومان(هوشنگ نورالهی)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: به طعم خاک(شهرام شاه‌حسینی)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند: کشتی نوح(سودابه بابا گپ)

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: پسر(برادران داردن، فرانسه)

* جایزه ویژه هیئت داوران: رقص در غبار(اصغر فرهادی، ایران)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: دام مرگ(امریکا/انگلستان/آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: الکسی مرادوف(بادبادک، روسیه)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: اولیویه گورمه(پسر، فرانسه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: آکی کوریسماکی(مرد بدون گذشته، فنلاند/فرانسه/آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین دست‌آوردهای فنی ویژه: برتران تاورنیه(مجوز عبور، فرانسه/آلمان/اسپانیا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: در خفا(هانا هیلیورن، دیوید آرونوویچ، ماتس یوهانسن، سوئد)

بخش جایزه بین‌المذاهب:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: سیدرضا میرکریمی(اینجا چراغی روشن است، ایران)

این دوره را می‌توان دوره‌ی آرامی دانست. جز دو فیلم “شب‌های روشن” و “نفس عمیق” که اولی درام عاشقانه با برداشتی آزاد از داستان شب‌های سپید داستایوفسکی است، شاید به خاطر نوع و شکل روابط شخصیت‌ها است که دیده نمی‌شود. و دومی فیلمی‌ است انتقادی-اجتماعی که تصویر تلخ جامعه و سرخوردگی جوانان را نمایان می‌کند.

در بخش بین‌المللی نیز سعی بر الگو قرار دادن فیلم‌های مهم کن است فیلم‌های “پسر” و “”مرد بدون گذشته فیلم‌های موفق جشنواره کن هستند.

در این دوره به دلیل تطبیق با جشنواره‌های بین‌المللی دیگر در سطح دنیا، جوایز رشته‌های صداگذاری، صدابرداری، تدوین، فیلمبرداری، چهره‌پردازی و موسیقی حذف می‌شود و به جای آنها دو جایزه به عنوان دستاوردهای هنری جایگزین می‌شود. هر چند این روش می‌توانست موجب سرخوردگی عوامل این بخش‌ها شود. دو جایزه دستاورد هنری نگاهی به تاثیرگذاری رشته‌ها نمی‌کند.

همچنین سیمرغ بازیگر نقش دوم مرد و زن هم حذف می‌شود.

در این دوره بخش‌های کوتاه و مستند به جشنواره اضافه می‌شوند و به هرکدام یک سیمرغ اختصاص می‌یابد.

پیش‌فروش بلیط‌های جشنواره به صورت مکانیزه انجام شده و مراسم افتتاحیه در سالن میلاد نمایشگاه بین‌المللی تهران با اجرای شادروان محمدعلی اینانلو و اختتامیه با اجرای حسین پاکدل در تالار وحدت برگزار می‌شود.

در آستانه شروع جشنواره محمدمهدی حیدریان با حکم احمد مسجد جامعی وزیر ارشاد، جایگزین محمدحسن پزشک می‌شود.

علاوه بر تهران تعدادی فیلم در اصفهان و شیراز به نمایش درآمدند. سینماهای ایران، سپیده، فلسطین، فرهنگ، صحرا، عصرجدید، کریستال، افریقا(خانه سینما)، سروش(نهادها)، استقلال(رسانه‌های جمعی) فیلم‌های جشنواره را نمایش می‌دهند و فیلم‌های زبان اصلی با زیرنویس فارسی نمایش داده می‌شوند.

در بیانیه هیئت داوران که توسط گلاب آدینه خوانده می‌شود ورود صنعت دیجیتال به سینمای ایران را گرچه امید بخش برای کاهش هزینه، دخالت کمتر دولت، ابزارسالاری و افزایش خلاقیت فیلمسازان می-دانند اما نگرانی از کاهش کیفیت فنی تصویر، ساده‌انگاری در تولید و سوتفاهم در معادلات صنعت سینما را به وجود آورده است.

پرکارها:

کارگردان: کمال تبریزی(گاهی به آسمان نگاه کن، فرش باد)

فیلمنامه‌نویس: فرهاد توحیدی(دنیا، بازنویسی گاهی به آسمان نگاه کن)

فیلمبردار: محمد آلادپوش(دیوانه‌ای از قفس پرید، صورتی، عشق فیلم)، محمدرضا سکوت(جوجه اردک من، خاموشی دریا، عروس خوش‌قدم)

تدوینگر: نازنین مفخم(خاموشی دریا، دنیا، صورتی)، حسین زندباف(شب‌های روشن، فرش باد، گاهی به آسمان نگاه کن)، حسن حسن‌دوست(بهشت جای دیگری است، عشق فیلم، قطار کودکی)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(اینجا چراغی روشن است، روز کارنامه، عشق فیلم)، پیمان یزدانیان(شب-های روشن، فرش باد، گاهی به آسمان نگاه کن)، مجید انتظامی(دیوانه‌ای از قفس پرید، نغمه، نورا)

چهره‌پرداز: مهرداد میرکیانی(دیوانه‌ای از قفس پرید، رقص در غبار، روز کارنامه، صورتی)

طراح صحنه: اصغر نژادایمانی(دوشیزه،عروس خوش قدم، قطار کودکی)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(دوشیزه، رقص در غبار، شب‌های روشن، نغمه، زمانه، قطار کودکی)

صدابردار: پرویز آبنار(زیستن، شب‌های روشن، واکنش پنجم، دیوانه‌ای از قفس پرید)

صداگذار: مسعود بهنام(رقص در غبار، روز کارنامه، فرش باد، واکنش پنجم)، محمدرضا دلپاک(بهشت جای دیگری است، شب‌های روشن، صنوبر، نامه‌های باد)

تهیه‌کننده: سیما فیلم(بهشت جای دیگری است، دوشیزه، کولی)، محمدرضا تخت‌کشیان(دیوانه‌ای از قفس پرید، نامه‌های باد، گاهی به آسمان نگاه کن)

بازیگر مرد: رضا کیانیان(فرش باد، گاهی به آسمان نگاه کن، رومشکان، رای باز)

بازیگر زن:مریم بوبانی(صنوبر، فرش باد، اینجا چراغی روشن است)، فقیهه سلطانی(دوشیزه، صورتی، نغمه)

نگاهی به بیست و دومین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و دومین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۲

دبیر جشنواره: علیرضا رضاداد(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی).

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: مجتبی اقدامی، جعفر صانعی‌مقدم، محمدابراهیم صلواتی‌فرد، یداله صمدی، جواد طوسی، مجتبی مشیری و هارون یشایایی.

هیئت داوران :

سینمای ایران: محمدرضا بزرگ‌نیا، ابوالحسن داودی، محمد داودی، مجتبی راعی، سیدمهدی شجاعی، مینو فرشچی و علی نصیریان.

فیلم‌های اول و دوم: کمال تبریزی،فرهاد توحیدی، سعید حاجی‌میری، مسعود فراستی و احمدرضا معتمدی.

فیلم‌های مستند: مصطفی رزاق‌کریمی، فرشاد فرشته‌حکمت و فرهاد مهران‌فر.

سینمای بین‌الملل: یان تروئل(سوئد)، شارل تسون(فرانسه)، عادل حسنی(مصر)، هلما ساندرز برامز(آلمان)، الیا سلیمان(فلسطین)، علی‌رضا شجاع‌نوری و مجید مجیدی(ایران)

سینمای بین‌المذاهب: پیتر مالونه(استرالیا)

در بخش مسابقه سینمای ایران ۳۱ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “اشک سرما” عزیزاله حمیدنژاد، “برگ برنده” سیروس الوند، “دوئل” احمدرضا درویش، “رسم عاشق‌کشی” خسرو معصومی، “روایت سه‌گانه: ننه گیلانه” رخشان بنی‌اعتماد، “شوخی‌های خدا” عبدالحسین برزیده،”آرزوهای کوچک” پرویز شیخ‌طادی، “سربازهای جمعه” مسعود کیمیایی، “شمعی در باد” پوران درخشنده، “شهر زیبا” اصغر فرهادی، “گاوخونی” بهروز افخمی، “مارمولک” کمال تبریزی، “مزرعه پدری” رسول ملاقلی‌پور و”مهمان مامان” داریوش مهرجویی اشاره کرد.

در بخش فیلم‌های اول و دوم، ۲۸ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان به “بوتیک” حمید نعمت‌الله، “دانه‌های ریز برف” علیرضا امینی، “طوفان سنجاقک” شهرام مکری و “قدمگاه” محمدمهدی عسگرپور اشاره کرد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۲۴ فیلم حضور دارند. در این دوره فیلم‌های مطرحی چون “اسامه” صدیق برمک، “بازگشت” آندره زویاگینستف، “قهرمان” ژانگ ییمو، به همراه ۳ فیلم ایرانی “دوئل”، “گاوخونی”، “عاشق مترسک” و “مزرعه پدری” با یکدیگر به رقابت می‌پردازند.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و دوم:

فیلم‌های مهمان:

۸ فیلم ایرانی از چند تار مو(ایرج کریمی) در این بخش قرار دارند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۲۰ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای ایران:

۱۸ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون شهرام مکری، پناه‌برخدا رضایی و بیژن میرباقری در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند، چشم واقعیت:

۲۱ فیلم مستند ایرانی از فیلمسازانی چون ارد عطارپور، ابراهیم فروزش، امید بنکدار و کیوان علی-محمدی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۲۸ فیلم بلند؛ فیلم‌های داستانی و مستند و انیمیشن نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “پنج تقدیم به ازو” عباس کیارستمی، “تطبیق” اسپایک جونز، “یکشنبه خونین” پل گرین‌گرس، در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه:

فیلم‌هایی که به مناسبت رویدادهای خاصی در سینما برگزیده می‌شوند.

۱۷ فیلم امسال در این بخش حضور دارند.

فیلم‌‌ها مستند:

نمایش ۱۴ فیلم مستند ایرانی و خارجی.

سینمای فلسطین:

نمایش ۱۲ فیلم درباره فلسطین.

چشم‌انداز فیلم‌های کوتاه مکزیک:

نمایش ۱۲ فیلم کوتاه سینمای مکزیک.

سینمای حادثه:

نمایش ۱۳ فیلم خارجی ژانر اکشن(حادثه‌ای).

سینمای علمی و تخیلی:

نمایش ۱۱ فیلم خارج ژانر فانتزی(علمی و تخیلی).

زنگ سینما:

نمایش ۲۱ فیلم جشنواره کودک و نوجوان در این بخش.

بزرگداشت :

مجید مجیدی، داریوش مهرجویی(پر سیمرغ‌ترین سینماگران)، عباس کیارستمی(پر افتخارترین کارگردان بین‌الملل)، بهرام بیضایی، شهرام اسدی، مرتضی شایسته (ساخت فیلم روز واقعه در حوزه سینمای دینی)، سیف‌الله داد، منوچهر محمدی (ساخت فیلم بازمانده در حوزه آرمان‌های انقلاب اسلامی)، ابراهیم حاتمی‌کیا (مجموعه آثارش در حوزه دفاع مقدس).

مرور آثار بزرگداشت‌ها حذف شده و به جای آن قبل از فیلم‌های بخش مسابقه سکانسی از آثار این افراد به نمایش درمی‌آید. برنامه‌های بزرگداشت این دوره به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی تدارک دیده شده‌ است.

بزرگداشت‌ها به ربع قرن سینمای پس از انقلاب اسلامی اختصاص دارد و انتخاب‌ها براساس بیشترین جوایز داخلی و خارجی است. عباس کیارستمی در بزرگداشتش حاضر نیست و علیرضا شجاع‌نوری از جانب او یادداشتی را قرائت می‌کند.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: مهمان مامان(داریوش مهرجویی و سیما فیلم)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: احمدرضا درویش(دوئل)

* جایزه ویژه هیئت داوران: رخشان بنی‌اعتماد(گیلانه)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: بهرام رادان(شمعی درباد)

* جایزه ویژه هیئت داوران: پرویز پرستویی(مارمولک)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: گوهر خیراندیش(رسم عاشق‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: کامبیز دیرباز(دوئل)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مریلا زارعی(سربازهای جمعه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: پیمان قاسم‌خانی(مارمولک)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: بهرام بدخشانی(دوئل)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: مصطفی خرقه‌پوش(دوئل)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: امیر اثباتی(دوئل)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: حسن زاهدی(شهر زیبا)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: مسعود بهنام و حمید نقیبی(دوئل)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی(دوئل)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: محمدرضا علیقلی(قدمگاه)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهرداد میرکیانی(روایت سه‌گانه، قدمگاه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: مارمولک(منوچهر محمدی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: قدمگاه(محمدمهدی عسگرپور)

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: بوتیک(حمید نعمت‌الله)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: سنجاقک(شهرام مکری)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند: آقایان پرنده(رضا بهرامی‌نژاد)

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: بازگشت(دیمیتری لسنفسکی، روسیه)

* جایزه ویژه هیئت داوران: گاوخونی(بهروز افخمی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: کوروساوا کی‌یوشی(آینده درخشان، ژاپن)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: عزت‌الله انتظامی(گاوخونی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کریستوفر همپتن و رابرت شنکان(امریکایی آرام، آمریکا/آلمان/استرالیا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: شیبانوشی تاکاهیده(آینده درخشان،ژاپن)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: سنجاقک(شهرام مکری، ایران)

بخش جایزه بین‌المذاهب:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: مارمولک(کمال تبریزی، ایران)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

مرکز سیما فیلم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم مهمان مامان (۱۳۸۲ )

دوره بیست و دوم جشنواره با حواشی و مسائل مختلفی همراه است. فیلم جنجالی مارمولک که نگاه متفاوتی به روحانیت دارد، با واکنش‌ها مختلفی روبرو می‌شود و حتی سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را دریافت می‌کند.. فیلم با اینکه سیمرغ بین‌المذاهب را دریافت می‌کند در دوران اکران خود پس از ۴ هفته نمایش توقیف می‌شود.

در ملاقاتهایی که بین کمال تبریزی و رهبر انقلاب در سالهای بعد از اکران این فیلم انجام شده، رهبر ایران به دفعات از این فیلم تعریف کرده و درک نشدن محتوای آن توسط مخاطبین را دلیل مخالفت‌هایی دانسته که در زمان اکران با آن صورت گرفت. محمدرضا زائری و ابراهیم حاتمی‌کیا از جمله مشوقان کمال تبریزی در ساخت این فیلم بوده‌اند.

دوئل به عنوان پرهزینه‌ترین فیلم تاریخ دفاع مقدس به عنوان نماد سینمای دفاع مقدس ایران از آن نامبرده شده و سیمرغ‌های فنی را درو می‌کند.

فیلم‌های “شهر زیبا”، “اشک سرما” و “برگ برنده” به رغم شایستگی دیده نمی‌شوند.

بهرام رادان که در این دوره چهار فیلم از چهار فیلمساز مهم(کیمیایی، بنی‌اعتماد، افخمی و درخشنده) در جشنواره دارد، برای فیلم “شمعی در باد” سیمرغ بلورین دریافت می‌کندُ.

گوهر خیراندیش برای نقشی که بدون گریم در آن بازی کرده بود سیمرغ گرفته و همچنین مریلا زارعی برای ۵ دقیقه بازی در فیلم “سربازهای جمعه” برنده سیمرغ می‌شود. فیلم “سربازهای جمعه” با آن همه حواشی تولید، جز نامزدی درسه بخش و دریافت یک سیمرغ افتخار دیگری کسب نمی‌کند.

در بخش بین‌الملل به سیاق سال‌های گذشته جوایز نگاهی به برگزیدگان جشنواره‌های خارجی دارد و فیلم-های ایرانی نیز از کسب جایزه بی‌نصیب نمی‌مانند.

شهرام مکری با فیلم سنجاقک نامی برای خود دست و پا می‌کند.

دستیار سابق بیضایی و کیمیایی با فیلم اول خود در جشنواره می‌درخشد. فیلم “بوتیک” به عنوان یکی از بهترین‌ فیلم اول‌های تاریخ سینما شناخته می‌شود.

محمدمهدی عسگرپور دبیر دو دوره گذشته با فیلم “قدمگاه” در جشنواره شرکت کرده و در بخش‌های فیلم، کارگردانی، فیلمنامه نامزد دریافت سیمرغ می‌شود.

خوشبختانه در این دوره جوایزه حذف شده، مجدداً بازمی‌گردند.

پیش‌فروش‌ بلیطها در سینما فلسطین انجام شده و قیمت بلیط در سانس‌های صبح ۷۰۰ تومان و ۱۲۰۰ تومان سانس‌های سوم به بعد، به فروش می‌رسد.

افتتاحیه در سالن میلاد نمایشگاه بین‌المللی با حضور حسن حبیبی (عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام) و اجرای رامبد جوان برگزار می‌شود که در آن نمایشی با بازی مهتاب نصیرپور و علی عمرانی به کارگردانی محمد رحمانیان به نام “عاشقانه‌های ماه بهمن” همراه با نمایش فیلم‌های مختلفی در طول تاریخ ۲۵ ساله سینمای بعد از انقلاب اجرا می‌شود.

مراسم اختتامیه نیز در تالار وحدت و با اجرای علیرضا خمسه برگزار می‌شود. در بیانیه هیئت داوران مسئله کمبود بودجه سینمای کشور مطرح می‌شود و تاکید می‌شود که در صورت عدم تجدیدنظر، در تمام زمینه‌های تولید، توزیع و نمایش سینمای ایران به مشکل برخواهد خورد.

هفتمین بازار بین‌المللی فیلم و برنامه‌های تلویزیونی در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری حجاب برگزار شده و برای اولین بار عرضه‌کنندگان محصولات سینمایی، ویدئویی و برنامه‌های خارجی نیز در آن حضور پیدا می‌کنند.

برنامه‌های جشنواره در سینماهای فرهنگ، فلسطین، عصر جدید، پایتخت، سپیده، کریستال، تالار اندیشه، صحرا، سروش(مسئولان)، آستارا(تهیه‌کنندگان)، آفریقا(هنرمندان)، استقلال(رسانه‌های جمعی) نمایش داده می‌شود. همچنین هیئت وزیران سیصد میلیون تومان به نمایش جشنواره در شهرستان‌ها اختصاص می‌دهد که همزمان با تهران در استان‌های مازندران، فارس، هرمزگان، خراسان، خوزستان، کرمان و جزیره کیش جشنواره برگزار شده و با داوری مستقل در هر استان، به طور جداگانه مراسم اختتامیه برگزار می‌گردد.

پرکارها:

کارگردان: علی‌رضا امینی(دانه‌های ریز برف، کنار رودخانه)

فیلمنامه‌نویس: علی‌رضا امینی(دانه‌های ریز برف، کنار رودخانه)، محمدهادی کریمی(شمعی در باد، الهه زیگورات)

فیلمبردار: تورج اصلانی(او، کنار رودخانه، من و نگین دات کام، باد به دستان، دانه‌های ریز برف)

تدوینگر: بهرام دهقانی(باج‌خور، قدمگاه، کودکانه، مارمولک، معادله، هیام)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(شاه خاموش، قدمگاه، کودکانه، مارمولک، معادله، هیام)

چهره‌پرداز: جلال معیریان(به من نگاه کن، مزرعه پدری، الهه زیگورات، سیزده گربه روی شیروانی)

طراح صحنه: کیوان مقدم(باج‌خور، شهر زیبا، ملاقات با طوطی، جایی دیگر)

جلوه‌های ویژه: داود رسولیان(باج‌خور، پرده عشق، تارا و تب توت‌فرنگی، شکلات، صبحانه برای دو نفر، ملاقات با طوطی)، عباس شوقی(اشک سرما، به من نگاه کن، عاشق مترسک، هم‌نفس، سیزده گربه روی شیروانی، مهمان مامان)

صدابردار: روح‌اله جعفربگلو(او، ساکنین سرزمین سکوت، کنار رودخانه، باد به دستان)، جهانگیر میرشکاری(باج‌خور، برگ برنده، ملاقات با طوطی، مهمان مامان)، امین میرشکاری(باج‌خور، برگ برنده، ملاقات با طوطی، مهمان مامان)

صداگذار: محسن روشن(قدمگاه، مارمولک، معادله، هیام، شاه خاموش)

تهیه‌کننده: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(قدمگاه، هیام، کودک شاعر، او)

بازیگر مرد: بهرام رادان(روایت سه‌گانه، سربازهای جمعه، شمعی در باد، گاو خونی)، شاهرخ فروتنیان(عاشق مترسک، چند تار مو، روایت سه‌گانه، مارمولک)، مجید مشیری(چند تار مو، پروانه‌ای در باد، آرزوهای کوچک، عاشق مترسک)

بازیگر زن: مریلا زارعی(سربازهای جمعه، معادله، هم‌نفس، سیزده گربه روی شیروانی)، آفرین عبیسی(شکلات، قدمگاه، ملاقات با طوطی، مهمان مامان).

نگاهی به بیست و سومین دوره جشنواره فیلم فجر

در سال ۱۳۸۳ وقوع زلزله سهمگین در زرند کرمان، مهمترین خبر صفحات حوادث مطبوعات ایران در اسفندماه است. در این حادثه، بر اثر وقوع زلزله ای ۶.۴ ریشتری در زرند کرمان و روستاهای اطراف آن بیش از ۶۰۰ نفر از هموطنانمان جان خود را از دست می‌دهند.

*بیست و سومین جشنواره بین‎المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۳

دبیر جشنواره: علیرضا رضاداد(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: مجتبی اقدامی، جعفر صانعی‌مقدم، محمدابراهیم صلواتی‌فرد، عزیزاله حاجی‌مشهدی، سعید حاجی‌میری، پوران درخشنده و داریوش فرهنگ.

فیلم‌های مستند: محمود اربابی، مصطفی رزاق‌کریمی و حسین مختاری.

سینمای بین‌الملل: امیر اسفندیاری، جمال امید، محمدعلی حسین‌نژاد، منوچهر شاهسواری و ناصر عنصری.

هیئت داوران:

سینمای ایران: حمید دهقان‌پور، عزیز ساعتی، فرامرز قریبیان، حسین کرمی، منوچهر محمدی، داریوش مهرجویی و محمدعلی نجفی.

فیلم‌های اول و دوم: علی‌رضا رئیسیان، سیدعلی‌رضا سجادپور و محمدرضا هنرمند.

فیلم‌های مستند: محمد تهامی‌نژاد، منوچهر طیاب و مجتبی مشیری.

سینمای بین‌الملل: احمدرضا درویش و علی‌رضا شجاع‌نوری(ایران)، آتیلا درسای(ترکیه)، کارن شاه-نظرف(روسیه)، جمشید عثمانف(تاجیکستان)، تام لودی(امریکا) و کولت نوفال(لبنان).

مسابقه سینمای آسیا: محمد آل‌احمد(سوریه)، شهریار بحرانی(ایران)، یوسف رازقف(ازبکستان)، فیلیپ ژالادو(فرانسه)، کمارل عارفین(مالزی).

مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا: عبداله اسفندیاری(ایران)، کریستف زانوسی(لهستان)، تادائو ساتو(ژاپن)، پیتر مالونه(استرالیا)، احمد مجتبی جمال(بنگلادش).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۴ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “باغ‌های کندلوس” ایرج کریمی، “به رنگ ارغوان” ابراهیم حاتمی‌کیا، “بید مجنون” پرویز پرستویی، “بیدار شو آرزو” کیانوش عیاری، “جایی برای زندگی” محمد بزرگ‌نیا، “خیلی دور، خیلی نزدیک” سیدرضا میرکریمی، “دیشب باباتو دیدم آیدا” رسول صدرعاملی، “رستگاری در هشت و بیست دقیقه” سیروس الوند، “سالاد فصل” فریدون جیرانی، “شکوفه‌های سنگی” عزیزالله حمیدنژاد، “کافه ترانزیت” کامبوزیا پرتوی و “یک تکه نان” کمال تبریزی اشاره کرد.

در بخش فیلم‌های اول و دوم، ۲۸ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان به “خواب تلخ” محسن امیریوسفی، “صحنه‌های خارجی” علیرضا رسولی‌نژاد،”مرثیه برف”جمیل رستمی، “ما همه خوبیم” بیژن میرباقری و “ماهی‌ها هم عاشق می‌شوند” علی رفیعی اشاره کرد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۲۰ فیلم حضور دارند. این دوره فیلم‌های مطرحی چون “تاجر ونیزی” مایکل رادفورد، “خانه خنجر‌های پران” ژانگ ییمو، “یادداشت‌های موتورسیکلت” والتر سالس و سه فیلم ایرانی “بید مجنون”، “بیدار شو آرزو” و “شکوفه‌های سنگی” به رقابت می‌پردازند.

در این دوره دو بخش رقابتی دیگر به جشنواره اضافه شده‌ است: ۱. مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا ۲. مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا ۱۴ فیلم حضور دارند که فیلم‌های “بابا عزیز” ناصر خمیر، “دشت گریان” تئوآنجلو پلوس و دو فیلم ایرانی “خیلی دور، خیلی نزدیک” و “یک تکه نان” در این بخش قرار دارند و همچنین در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا ۱۷ فیلم حضور دارند که سه فیلم از ایران به نام‌های “دیشب باباتو دیدم آیدا”، “مرثیه برف” و “رستگاری در بیست و هشت دقیقه” در این بخش حضور دارند. ابتدا فیلم “به رنگ ارغوان” نیز در این بخش حضور داشت که به درخواست حاتمی‌کیا از جدول نمایش حذف شده و به جای آن “رستگاری در بیست و هشت دقیقه” جایگزین می‌شود.

همچنین یک هیئت انتخاب مستقل گزینش فیلم‌های مستند و کوتاه داستانی را برعهده دارد.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و سوم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه: سینمای بین‌الملل:

۲۵ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه: سینمای ایران:

۱۴ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون شهرام مکری، پناه‌برخدا رضایی و بیژن میرباقری در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند، چشم واقعیت:

۲۱ فیلم مستند ایرانی از فیلمسازانی چون مهرداد اسکویی، محمدعلی فارسی، ساسمین ملک‌نصر،مسعود امینی تیرانی به رقابت می‌پردازند. همچنین فیلم “تمرین آخر” ناصر تقوایی در بخش خارج از مسابقه در سینما صحرا به نمایش درمی‌آید و بعد از آن نشست نمایش‌های آئینی و اسطوره‌ای برگزار می‌شود.

فیلم‌های مهمان:

۱۰ فیلم ایرانی در این بخش حضور دارند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۲۸ فیلم بلند فیلم‌های داستانی و مستند و انیمیشن نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “بیل را بکش” کوئینتین تارانتینو، “خواب تلخ” محسن امیریوسفی، “تصویری از آرژانتین” کریستوفر همپتن در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه، فیلم‌های روز:

فیلم‌هایی که به مناسبت رویدادهای خاصی در سینما برگزیده می‌شوند.

فیلم‌های کوتاه و بلند، اعم از داستانی و یا مستند که به شناخت سینمای یک منطقه و یا سرزمین و روند تحولات فرهنگی و فنی بپردازد. فیلم‌های باارزشی که تولیدشان پیش از ۲۰۰۰ بوده و تولیدات جدیدی که در جشنواره‌ای شرکت نداشته‌اند و به مسابقه نیز راه نیافته‌اند. ۱۵ فیلم امسال در این بخش حضور دارند.

نمایش ویژه، فیلم‌‌های مستند:

نمایش ۱۴ فیلم مستند ایرانی و خارجی.

سیاست در آئینه سینما:

نمایش ۱۳ فیلم سیاسی از جمله “همه مردان رئیس جمهور”(آلن جی. پاکولا)، “به نام پدر”(جیم شریدان)، “جی.اف.کی” (الیور استون).

جلوه‌های ویژه بصری:

نمایش ۲۶ فیلم از جمله “جنگ‌های ستاره‌ای” (جرج لوکاس)، “ماتریکس” (واچوفسکی‌ها)، “پارک ژوراسیک” و “برخورد نزدیک از نوع سوم” استیون اسپیلبرگ.

زنگ سینما:

نمایش ۱۵ فیلم جشنواره کودک و نوجوانان در این بخش که در دو سانس اول روز برای دانش‌آموزان نمایش داده می‌شود.

شب‌های سینمای صامت:

نمایش ۱۰ فیلم صامت مهم تاریخ سینما از جمله “اتاق دکتر کالیگاری”(روبرت وینه)، “رزمناو پوتمکین” (سرگئی آیزنشتانین)، “متروپلیس”(فریتس لانگ).

بزرگداشت :

عبداله اسکندری و فرامرز قریبیان.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: خیلی دور، خیلی نزدیک(سیدرضا میرکریمی و حوزه هنری)

o جایزه ویژه هیئت داوران: کمال تبریزی(یک تکه نان) و محمد بزرگ‌نیا(جایی برای زندگی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: مجید مجیدی(بید مجنون)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: پرویز پرستویی(بید مجنون)

o با تقدیر از جهانگیر الماسی برای بازی در فیلم پشت پرده مه

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: فرشته صدرعرفایی(کافه ترانزیت)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: خسرو شکیبیایی(سالاد فصل)

o با تقدیر از اسماعیل خلج برای بازی در فیلم یک تکه نان

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: لیلا زارع(ما همه خوبیم)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی(کافه ترانزیت)

o با تقدیر از مژگان فرح‌آورمقدم(ما همه خوبیم)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: حمید خضوئی‌ابیانه(خیلی دور، خیلی نزدیک)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: سعید شاهسواری(ما همه خوبیم)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: امیر اثباتی(خیلی دور، خیلی نزدیک)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: یداله نجفی(بید مجنون)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: بهمن اردلان(خیلی دور، خیلی نزدیک)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: نجف فتاحی(جایی برای زندگی)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: محمدرضا علیقلی(خیلی دور، خیلی نزدیک)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: محمدرضا قومی(خیلی دور، خیلی نزدیک)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: بید مجنون(مجید مجیدی و حوزه هنری)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: کیانوش عیاری(بیدار شو آرزو)

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: مرزی برای زندگی(رضا اعظمیان)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: تنها صداست(آرمین حشمتی)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند: مردم زنگ‌زده(ماجد نیسی)

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: روز نهم(یورگن هادسه، آلمان/لوکزامبورگ)

* سیمرغ بلورین ویژه هیئت داوران: بیدار شو آرزو(کیانوش عیاری، ایران)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: دشت گریان (نیکس سکریس، یونان/فرانسه/ایتالیا)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: فولکر اشلوندروف(روز نهم، آلمان/لوکزامبورگ)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: اولریش ماتیس(روز نهم، آلمان/لوکزامبورگ)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: دنیس گانسل و مگی پرن(ناپولا، آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین دستاورد هنری یا فنی: کیانوش عیاری(بیدار شو آرزو، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: کورالی فارگی(تلگراف، فرانسه)

بخش سینمای آسیا:

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: خاک و خاکستر(دیمیتری دوکلارک، افغانستان/فرانسه)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: جمیل رستمی(مرثیه برف، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: س.پ. رامش، انورعلی و راجیو ویجایا راگهاوان(جاده، هند)

بخش سینمای معناگرا:

این بخش به منظور توجه به نقش سینما به عنوان ظرفیتی غنی برای بیان عوالم غیرمادی برگزار می-شود. از این رو، هر اثری که بتواند مخاطب را به عوالم غیرمادی و نیز به تعالی خصلت‌های انسانی از طریق دستیابی به مفاهیم ارزشمند متعالی رهنمون شود، می‌تواند در این بخش مسابقه شرکت نماید.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: بابا عزیز(علی‌رضا شجاع‌نوری و سیریال اوریول، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: کمال تبریزی(یک تکه نان، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: اسماعیلی فروخی(سفری بزرگ، مراکش)

* سیمرغ بلورین ویژه هیئت داوران: تئو آنجلوپولوس(دشت گریان، یونان/فرانسه/ایتالیا)

بخش جایزه بین‌المذاهب:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: کافه ترانزیت(کاموزیا پرتوی، ایران).

جشنواره از لحاظ بخش‌های مسابقه تا این دوره بی‌سابقه بوده‌است.

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

سازمان توسعه سینمایی سوره:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم مرزی برای زندگی (۱۳۸۳ )

در بخش سینمای ایران فیلم‌های دو کارگردان محبوب جشنواره مجیدی مجیدی و سیدرضا میرکریمی جوایز اصلی را از آن خود می‌کنند. “بید مجنون” با ۴ سیمرغ و “خیلی دور، خیلی نزدیک” با ۶ سیمرغ یکه‌تازان جشنواره می‌شوند.

کیانوش عیاری در بخش هنر و تجربه در سینمای ایران با فیلم خاص” بیدار شو آرزو” دو سیمرغ بلورین در بخش بین‌المللی کسب می‌کند.

همچنین کامبوزیا پرتوی نیز سه سیمرغ یکی در بخش بین‌المذاهب و دو سیمرغ دیگر در بخش سینمای ایران کسب می‌کند.

“یه تکه نان” در بخش سینمای معناگرا سیمرغ بهترین کارگردانی و یک جایزه ویژه هیئت داوران در بخش سینمای ایران را دریافت می‌کند ولی فیلم “جایی برای زندگی” جز یک سیمرغ در بخش جلوه‌های ویژه و یک جایزه ویژه هیئت داوران به همراه کمال تبریزی جایزه دیگری دریافت نمی‌کند.

در بخش فیلم‌های اول و دوم، فیلم موفق “خواب تلخ” دیده نمی‌شود و به همراه فیلم “نقاب” سال‌های توقیف می‌شوند.

داستان فیلم “به رنگ ارغوان” ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا در نوع خود جالب توجه است؛ این فیلم که مراحل ساخت خود را در سکوت کامل خبری طی می‌کند،در جشنواره بیست و سوم فیلم فجر به دستور وزیر اطلاعات از نمایش آن جلوگیری می‌شود.

افتتاحیه با اجرای داریوش کاردان در تالار بزرگ کشور و مراسم اختتامیه با اجرای حسین پاکدل در تالار وحدت برگزار می‌شود. بخش بین‌الملل(بازار فیلم + بخش‌های مسابقه) با اختتامیه مجزا و با حضور مهمانان خارجی و اجرای علی‌رضا شجاع‌نوری برگزار می‌شود. در بیانیه هیئت داوران آمده است که سینماگران ایرانی در در مسیر رشد در مفاهیم اخلاقی، دینی و انسانی قرار دارند.

سینماهای آفریقا، بهمن، جمهوری، سپیده، پایتخت، فرهنگ، سروش، عصر جدید، فلسطین، کریستال، آستارا، موزه سینما، فرهنگسرای ارسباران و صحرا(رسانه‌های جمعی) آثار جشنواره را به نمایش درمی‌آورند. تعداد سانس‌های روزانه سینماها به هفت سانس می‌رسد. سینمای دست‌اندرکاران حذف شده و اعضای خانه سینما از سالن‌های مردمی برای تماشای آثار استفاده می‌کنند. جهت جلوگیری از تصویربرداری غیرمجاز، سینماها به دوربین مدار بسته مجهز می‌شوند.

محمدمهدی حیدریان همچون دو سال گذشته پست معاونت سینمایی وزارت ارشاد را برعهده دارد. عزیزالله مشهدی نیز به عنوان مجری ثابت، اکثر نشست‌های پرسش و پاسخ فیلم‌ها را اجرا می‌کند.

در این دوره در بخش جوایز جنبی، برای نخستین بار جوایزی به بهترین سینما، مدیر سینما، متصدی نمایش، مسئول کنترل بلیط، متصدی گیشه و متصدی خدمات سینمای کشور اهدا می‌شود.

پرکارها:

فیلمنامه‌نویس: محمدرضا گوهری(خیلی دور، خیلی نزدیک)، کامبوزیا پرتوی(کافه ترانزیت، دیشب باباتو دیدم، آیدا)، مجتبی خشک‌دامن(پیک‌نیک در میدان جنگ، حیات)

فیلمبردار: محمدرضا سکوت(باغ‌های کندلوس، رازها، کافه ترانزیت، من بن‌لادن نیستم)

تدوینگر: حسن ایوبی(تنهایی باد، رستگاری در هشت و بیست دقیقه، مرثیه برف)، سعید شاهسواری(ما همه خوبیم، حیات، آلبوم)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(خیلی دور خیلی نزدیک، غروب شد بیا، گیلانه، مرزی برای زندگی)

چهره‌پرداز: مهرداد میرکیانی(جایی برای زندگی، سالاد فصل، گیلانه)، عبداله اسکندری(غروب شد بیا، یک تکه نان، نقاب)، مهین نویدی(رازها، دربه‌درها، باغ‌های کندلوس)، بابک شعاعی(باغ‌های کندلوس، پشت پرده مه، رازها)

طراح صحنه: محمدرضا شجاعی(مرزی برای زندگی، پیک‌نیک در میدان جنگ)، امیر اثباتی(خیلی دور خیلی نزدیک، دیشب باباتو دیدم آیدا)

جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی(خیلی دور خیلی نزدیک، سالاد فصل، گیلانه، بید مجنون)، حسین طلابیگی(پشت پرده مه، مرثیه برف، پیک‌نیک در میدان جنگ، مرزی برای زندگی)

صدابردار: محمد امامی(مرثیه برف، پیک‌نیک در میدان جنگ، پشت پرده مه)، یداله نجفی(یک تکه نان، بید مجنون، گیلانه)

صداگذار: محمدرضا دلپاک(بید مجنون، گیلانه، یک تکه نان، خواب تلخ، مرزی برای زندگی

تهیه‌کننده: حوزه هنری(بید مجنون، غروب شد بیا، مرزی برای زندگی، خیلی دور خیلی نزدیک)، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی(خواب تلخ، کوچه‌های باریک، تنهایی باد، شکوفه‌های سنگی)

بازیگر مرد: شاهرخ فروتنیان(باغ‌های کندلوس، دیشب باباتو دیدم آیدا، گیلانه)، رضا کیانیان(جایی برای زندگی، ماهی‌ها عاشق می‌شوند، یک تکه نان)، محسن قاضی‌مرادی(دربه‌درها، باباعزیز، ما همه خوبیم)

بازیگر زن: رویا نونهالی(ماهی‌ها هم عاشق می‌شوند، یک تکه نان)، گلشیفته فراهانی(ماهی‌ها هم عاشق می‌شوند، باباعزیز)، مریم سعادت(دربه‌درها، ماهی‌ها هم عاشق می‌شوند)، گوهر خیراندیش(نقاب، گل یخ)، بهناز جعفری(باغ‌های کندلوس، بیدار شو آرزو)، آفرین عبیسی(بید مجنون، رستگاری در هشت و بیست دقیقه)، مریم بوبانی(جایی برای زندگی، یک تکه نان)

نگاهی به بیست و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و چهارمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۳۰ دی- ۱۰ بهمن ۱۳۸۴

دبیر جشنواره: علیرضا رضاداد(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: همایون اسعدیان، سیروس الوند، مجید رضابالا، حسین زندباف، ابراهیم صلواتی‌فرد، مجید قاری‌زاده، حسین کرمی، مجید مشیری و محمد حسین نیرومند.

فیلم‌های مستند: مجتبی اقدامی، محمدرضا اسلاملو و رامین حیدری فاروقی.

فیلم‌های کوتاه: جمیل رستمی، رهبر قنبری و بیژن میرباقری.

سینمای بین‌الملل: جمال امید، امیر اسفندیاری، مجید شاه‌حسینی، منوچهر شاهسواری، جعفر صانعی‌مقدم و سیدمحسن هاشمی.

هیئت داوران:

سینمای ایران: پرویز پورحسینی، احمدرضا درویش، سیدمهدی شجاعی، فرهاد صبا، سیدرسول صدرعاملی، مجید مجیدی و اکبر نبوی.

فیلم‌های اول و دوم: عزیزاله حمیدنژاد، کیانوش عیاری و محمود گبرلو.

فیلم‌های مستند: محمدرضا اصلانی، سید‌علی‌رضا سجادپور و نادر طالب‌زاده.

سینمای بین‌الملل: عبدالطیف عبدالحمید(سوریه)، شهریار بحرانی(ایرانی)، شوزو ایچی‌‌مایا(ژاپن)، آوا پاتاکی(مجارستان)، فولکر اشلندورف(آلمان)، کمال تبریزی(ایران)، فردریک تور فردریکسون(ایسلند).

مسابقه سینمای آسیا: رخشان بنی‌اعتماد(ایران)، مریلو دیازآبایا(فیلیپین)، دونگتیان ژنگ(چین)، آرونا واسودوف(هند)، عثمان ساپارف(ترکمنستان).

مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا: احمدرضا معتمدی(ایران)، دون گابریله نانی(ایتالیا)، امیلی یانگ(انگلستان).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۵ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “به نام پدر” ابراهیم حاتمی‌کیا، “تقاطع” ابوالحسن داودی، “چهارشنبه‌سوری” اصغر فرهادی، “زمستان است” رفیع پیتز، “ستاره می‌شود” فریدون جیرانی، “شهرآشوب” یداله صمدی، “کافه ستاره” سامان مقدم، “جایی در دوردست” خسرو معصومی و “وقتی همه خواب بودند” فریدون حسن‌پور اشاره کرد.

در بخش فیلم‌های اول و دوم، ۱۷ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان از “به آهستگی” مازیار میری، “چند کیلو خرما برای مراسم تدفین” سامان سالور، “چند می‌گیری گریه کنی؟” شاهد احمدلو، “فرمانده” انسیه شاه‌حسینی، “شبانه” امید بنکدار و کیوان علی‌محمدی و “کارگران مشغول کارند” مانی حقیقی نام برد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۲۲ فیلم حضور دارند. این دوره فیلم‌های مطرحی چون “پنهان” میشائیل هانکه، “سقوط” الیور هریرشبیگل، “شب‌بخیر و خوش باشید” جورج کلونی و سه فیلم ایرانی “به آهستگی”، “کارگران مشغول کارند”، “جایی در دور دست” به رقابت می‌پردازند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا ۱۶ فیلم حضور دارند که فیلم‌ “قول” چن کایگه و دو فیلم ایرانی “سفر به هیدالو” و “وقتی همه خواب بودند” در این بخش قرار دارند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا ۱۳ فیلم حضور دارند که فیلم “شهر آشوب” از ایران در این بخش حضور دارد.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و چهارم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۱۲ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای ایران:

۱۵ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون آیدا پناهنده، نقی نعمتی و بهرام توکلی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند، چشم واقعیت:

۴۰ فیلم مستند ایرانی از فیلمسازانی چون سامان سالور، هوشنگ میرزایی، ارد زند، کیومرث درم‌بخش، ناصر صفاریان و مازیار بهاری در این بخش به رقابت می‌پردازند.

فیلم‌های مهمان:

۱۷ فیلم ایرانی در این بخش حضور دارند. فیلم “آفساید” جعفر پناهی نیز از آثار این بخش است.

جشنواره جشنواره‌ها:

۲۵ فیلم بلند از جمله فیلم‌های داستانی و مستند و انیمیشن نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “اولیور توئیست” رومون پولانسکی، “مرگ آقای لازاراسکو” کریستی پویو، “سگ‌کشی” مایکل کاتن‌جونز، “گل‌های پژمرده” جیم جارموش و “مندرلی” لاس فون‌تریه در این بخش حضور دارند.

مروری بر آثار بازمانده نسلی فاخر، یوجی یامادا:

۱۰ فیلم از یوجی یامادا فیلمساز ژاپنی.

مروری بر آثار سینماگر همیشه معترض، سیدنی لومت:

فیلم برگزیده از سیدنی لومت همچون “بعدازظهر سگی”، “سرپیکو”، “قتل در سریع‌السیر شرق”

نمایش‌های ویژه، فیلم‌های سینمایی:

نمایش ۱۵ فیلم سینمایی همچون خانه خنجر‌های پران(ژانگ ییمو).

نمایش ویژه، فیلم‌‌های مستند:

نمایش ۱۶ فیلم مستند خارجی.

فیلم‌های کوتاه از سینمای گرجستان:

نمایش ۸ فیلم کوتاه سینمای گرجستان

به مناسبت یک‌‌صد سالگی سینمای چین:

۱۲ فیلم از سینمای معاصر سینمای چین.

سینمای سوم، چشم‌انداز سینمای امریکای لاتین:

مرور ۱۶ فیلم مستند و ۱۵ فیلم داستانی از سینمای آمریکای لاتین.

زنگ سینما:

نمایش ۱۵ فیلم جشنواره کودک و نوجوانان در این بخش که در دو سانس اول روز برای دانش-آموزان نمایش داده می‌شود.

بزرگداشت :

خسرو سینایی، گلاب آدینه و مجید انتظامی

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: به نام پدر(محمد پیرهادی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: اصغر فرهادی(چهارشنبه سوری)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: پرویز پرستویی(به نام پدر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: هدیه تهرانی(چهارشنبه سوری)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: حمید لولایی(چند می‌گیری گریه کنی؟)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مهتاب نصیرپور(به نام پدر)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: اهدا نشد!

دیپلم افتخار: پرویز شهبازی(به آهستگی) و ابراهیم حاتمی‌کیا(به نام پدر)

دیپلم افتخار فیلمنامه اقتباسی: محمد نوری‌زاد(شاهزاده ایرانی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمد داودی(زمستان است)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: هایده صفی‌یاری(چهارشنبه سوری)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ایرج رامین‌فر(شاهزاده ایرانی)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: یداله نجفی و ناصر شکوهی‌نیا(زمستان است)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دل‌پاک(زمان می‌ایستد)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی و علاالدین پژهان(شهرآشوب)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: محمدرضا درویشی(شهرآشوب)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهرداد میرکیانی(به نام پدر)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: چهارشنبه سوری(سیدجمال ساداتیان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم هنر و تجربه: سفر به هیدالو(مجتبی راعی)

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: عصر جمعه(مونا زندی‌حقیقی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم: شاهزاده ایرانی(محمد نوری‌زاد)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: با او(نقی نعمتی)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند: سودابه مجاوری(اینانا)

* سیمرغ بلورین تحقیق و پژوهش: امید بنکدار و کیوان علی‌محمدی(ام‌دی‌ام‌ای)

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: به آهستگی(جهانگیر کوثری، ایران)

* سیمرغ بلورین ویژه هیئت داوران: آزرده(ماساهیرو کوبایاشی، ژاپن)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: پنهان (میشائیل کاتز، مارگرت مگنوز، اتریش/آلمان/فرانسه/ایتالیا)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: جانی آمه‌لیو(کلیدهای خانه، ایتالیا/ فرانسه/ آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: محمدرضا فروتن(به آهستگی، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: مانی حقیقی(کارگران مشغول کارند، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین دستاورد هنری: الیور هرشبیگل(سقوط، آلمان/ ایتالیا/ اتریش)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: هولگر ارنست(باران می‌بارد، آلمان)

بخش سینمای آسیا:

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: به نام پدر(محمد پیرهادی، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: مالیون(تو و من، چین)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: میتسوهیرو میهارا(آلبوم دهکده، ژاپن)

بخش سینمای معناگرا:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: فرشته طائرپور(وقتی همه خواب بودند، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: تائه‌هی یونگ ایم(برادر کوچک، کره)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: یوسف فارس(زوزو، سوئد/ دانمارک/ انگلستان)

در این دوره دولت نهم بر سرکار آمده است. محمدحسین صفار هرندی وزیر ارشاد می‌شود. وی محمدرضا جعفری‌جلوه را به سمت معاونت سینمایی برمی‌گزیند. محمدرضا جعفری‌جلوه در سال‌های اخیر عهده‌دار مسئولیت‌هایی چون معاونت فرهنگی بنیاد سینمایی فارابی، ‌مدیرکل پخش شبکه‌های رادیو، مدیریت شبکه سراسری صدا، شبکه‌هایی دوم، چهارم و اول سیما بوده است. محمدمهدی حیدریان نیز مشاور وزیر می‌شود. انتخاب جعفری‌جلوه و انتصابات دیگر صفارهرندی با استقبال نسبی اهالی سینما می‌شود. دولت در ابتدای راه خود سعی می‌کند تا رضایت طرفداران جناح رقیب را به دست آورد.

در این دوره چون اکثر فیلم‌ها پروانه ساخت خود را در دولت قبل گرفته‌بودند، هنوز با سیاست‌های دولت در روند جشنواره و حوزه سینما آشنا نشده‌ایم.

در بخش بهترین فیلم، همان فیلمساز محبوب جشنواره سیمرغ را دریافت می‌کند. حاتمی‌کیا پس از حواشی سه فیلم آخرش: (موج مرده، ارتفاع پست، به رنگ ارغوان)، “به نام پدر” (عنوان فیلم ما را یاد فیلم سیاسی به نام پدر جیم شرایدان می‌اندازد) روایت‌گر مجروح شدن دختر، از مین‌گذاری پدر در دوره جنگ است. برای دومین بار(یا به عبارتی سومین بار پیاپی؛ (اگر جایزه ویژه هیئت داوران حساب شود) پرویز پرستویی سیمرغ بلورین را دریافت می‌کند.

فیلم “تقاطع” ابوالحسن داودی نیز در این دوره موفقیتی کسب نمی‌کند. فیلم “چهارشنبه‌سوری” یک فیلم اجتماعی که مضمون خیانت را دنبال می‌کند سیمرغ کارگردانی را از آن خود می‌کند و به زعم بعضی منتقدین فیلم لایق دریافت سیمرغ بهترین فیلم نیز هست ولی گویا برای جشنواره یک فیلم جنگی هرچند انتقادی نسبت به یک فیلم اجتماعی با مضمون خیانت الویت دارد.

فیلم خوب “به‌آهستگی” هم در بخش بین‌الملل بالاتر از فیلم “پنهان” هانکه می‌درخشد.

در این دوره به دلیل تقارن با دهه اول محرم تاریخ برگزاری تغییر می‌کند. افتتاحیه با حضور محمدباقر قالیباف شهردار تهران و اجرای ژاله صادقیان در تالار وزارت کشور برگزار می‌شود و از حسین کیانی و علی‌ مزین‌فر، دو سینمادار قدیمی تقدیر به عمل می‌آید.

در دوره بیست و چهارم، سیمرغ بهترین فیلمنامه اقتباسی به جشنواره اضافه می‌شود و در بخش مستند سیمرغ تحقیق و پژوهش نیز اهدا می‌شود.

علاوه برتهران درمشهد و شیراز نیز جشنواره برگزار می‌شود. ۱۹۲ مهمان خارجی از ۴۲ کشور در جشنواره حضور دارند. همچین سینماهای بهمن، سپیده، پایتخت، فرهنگ، عصرجدید، فلسطین، آستارا، موزه سینما، استقلال، فردوسی(تهیه‌کنندگان)، صحرا(رسانه‌های جمعی) بخش‌های مختلف جشنواره را به نمایش درمی‌آورند.

اجرای جلسات فیلم‌ها را علی شیدفر برعهده دارد. همچنین جدول نمایش فیلم‌ها ۸ روز قبل از جشنواره منتشر شده و کاتالوگی جدا از کاتالوگ اصلی جشنواره در سینماهای نمایش دهنده مردمی عرضه می‌شود.

اختتامیه بخش بین‌الملل با اجرای احمد نجفی و سینمای ایران با اجرای حسین پاکدل در فاصله چند ساعت در تالار وحدت برگزار می‌شود. با رایزنی هیئت داوران جشنواره با وزیر صنایع برای اولین بار به برگزیدگان، سمند و پراید اهدا می‌شود.

پرکارها:

کارگردان: فریدون جیرانی(ستاره می‌شود، ستاره بود)

فیلمنامه‌نویس: مانی حقیقی(چهارشنبه سوری، کارگران مشغول کارند)، پیمان معادی(کافه ستاره، شام عروسی)، شادمهر راستین(زاگرس، آفساید)، فرهاد توحیدی(راه طی شده، پرونده هاوانا)، فریدون جیرانی(ستاره می‌شود، ستاره بود)، فرید مصطفوی(تقاطع، عصرجمعه)

فیلمبردار: محمد آلادپوش(ستاره می‌شود، خانه روشن، ستاره بود)، نادر معصومی(جایی در دوردست، شب‌بخیر فرمانده، وقتی همه خواب بودند)

تدوینگر: بهرام دهقانی(تقاطع، قتل‌آنلاین، از دور دست، پروانه‌ای در مه، رویای خیس)

آهنگساز: سعید شهرام(باغ فردوس ۵ بعد از ظهر، شوریده، وقتی همه خواب بودند، مواجهه)

چهره‌پرداز: مهرداد میرکیانی(به نام پدر، چهارشنبه سوری، ستاره می‌شود، عصر جمعه، خانه روشن، ستاره بود)

طراح صحنه: ایرج رامین‌فر(پرونده هاوانا، شاهزاده ایرانی، از دور درست، آفساید)

جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی(به آهستگی، تقاطع، ستاره می‌شود، سفر به هیدالو، شاهزاده ایرانی، شب‌بخیر فرمانده، شهرآشوب، کافه ستاره، شبانه، ستاره بود)

صدابردار: امین میرشکاری(کارگران مشغول کارند، کافه ستاره، هوو، از دور دست)

صداگذار: پرویز آبنار(پرونده هاوانا، زاگرس، کافه ستاره، هوو، شام عروسی)

تهیه‌کننده: حمید اعتباریان(ستاره بود، شام عروسی، ستاره می‌شود)

بازیگر مرد: حمیدرضا پگاه(پرونده هاوانا، جای او دیگر خالی نیست، شبانه، صحنه جرم ورود ممنوع، مواجهه)

بازیگر زن: نیکو خردمند(پرونده هاوانا، کافه ستاره، چند می‌گیری گریه کنی؟)، هانیه توسلی(زمان می-ایستد، عصر جمعه، کافه ستاره)

نگاهی به بیست و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۵

دبیر جشنواره: علیرضا رضاداد(مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: احمد امینی، عبدالحسین برزیده، عزیزاله حاجی‌مشهدی، مجید رضابالا، جمال شورجه، یداله صمدی، حسین کرمی، مجتبی مشیری و محمدحسین نیرومند.

فیلم‌های مستند و کوتاه: محمود زنده‌نام، مهدی کرم‌پور، فرشاد فرشته‌حکمت، مهناز مظاهری و مهدی همایون‌فر.

سینمای بین‌الملل: جمال امید، امیر اسفندیاری، مجید شاه‌حسینی، محمدرضا بزرگ‌نیا و مجید شیخ-انصاری.

هیئت داوران:

سینمای ایران: شهریار بحرانی، محمد داودی، جواد طوسی، عبدالحمید قدیریان، محمدعلی نجفی، علی نصیریان و محمدرضا هنرمند.

فیلم‌های اول: محمدرضا بزرگ‌نیا، کمال تبریزی و احمدرضا گرشاسبی.

فیلم‌های مستند: محمد درمنش، محمد رجبی، ابراهیم فروزش و ابراهیم مختاری

سینمای بین‌الملل: بیجایا جنا(هند)، مجید مجیدی(ایران)، توفیق اسماعیلوف(آذربایجان)، تسی‌تسی دانگارمبا(زیمباوه) و ووتر بارندرخت(هلند).

مسابقه سینمای آسیا: اسد فولادکار(لبنان)، مالتی ساهای(هند)، مجتبی راعی(ایران)، یاسمین احمد(مالزی) و ایو توراوال(فرانسه).

مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا: آنیژکا هولاند(لهستان)، آن‌دمی ژروئه(استرالیا)، دیوید گوک(فرانسه)، خیریه البشلاوی(مصر) و نادر طالب‌زاده(ایران).

در این دوره مجدداً بخش مواد تبلیغی و اطلاع‌رسانی به جشنواره اضافه می‌شود.

هیئت انتخاب و داوری مسابقه مواد تبلیغی و اطلا‌ع‌رسانی سینمای ایران: امیر اثباتی، محمد احمدی، بهرام دهقانی، سیف‌اله صمدیان، امیر عابدی، مجید مسچی، علی‌ نیک‌رفتار و علی وزیریان.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۹ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “اتوبوس شب” کیومرث پوراحمد، “پاداش سکوت” مازیار میری، “خون‌بازی” رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب، “دست‌های خالی”ابوالقاسم طالبی، “روز سوم” محمدحسین لطیفی، “سنتوری” داریوش مهرجویی، “قاعده بازی” احمدرضا معتمدی و “مثل یک قصه” خسرو سینایی اشاره کرد.

در بخش فیلم‌های اول ۱۷ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مطرح می‌توان از “اخراجی‌ها” مسعود ده-نمکی، “بازم سیب داری؟” بایرام فضلی، “پابرهنه در بهشت” بهرام توکلی و “آدم” عبدالرضا کاهانی نام برد.

در بخش سینمای بین‌المللی نیز ۲۰ فیلم حضور دارند. این دوره فیلم‌های مطرحی چون “زندگی دیگران” فلوریان هنکل فون دونرسمارک، “هرطور که دوست داشته ‌باشی” کنت برانا، “شعبده‌باز” نیل برگر و سه فیلم ایرانی “خون‌بازی”، “مثل یک قصه” و “قاعده بازی” به رقابت می‌پردازند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای معناگرا ۱۶ فیلم حضور دارند که فیلم‌ “پدر و پسر” آلکساندر سوخورف، “مرد حصیری” نیل لابیوت و دو فیلم ایرانی “پابرهنه در بهشت” و “دست‌های خالی” در این بخش قرار دارند.

در بخش مسابقه بین‌المللی سینمای آسیا (جلوه‌گاه شرق) ۱۴ فیلم حضور دارند که فیلم “اتوبوس شب” از ایران در این بخش حضور دارد.

بخش‌های دیگر جشنواره بیست و پنجم:

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای بین‌الملل:

۱۷ فیلم کوتاه ایرانی و خارجی در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های کوتاه، سینمای ایران:

۲۰ فیلم ایرانی از کارگردانانی همچون شاهپورشهبازی، شهرام مکری، کیارش اسدی‌زاده و… در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند بلند ایران:

۱۳ فیلم مستند بلند ایرانی از فیلمسازانی چون امیر قادری، عزیز ساعتی، محمدرضا اصلانی، مسعود بخشی، کیومرث درم‌بخش در این بخش به رقابت می‌پردازند.

مسابقه فیلم‌های مستند کوتاه و نیمه‌بلند ایران:

۲۴ فیلم در این بخش به نمایش درمی‌آیند از فیلمسازان مطرح این بخش می‌توان از روبرت صفاریان، مصطفی رزاق‌کریمی، لقمان خالدی، مهرداد اسکویی و … نام برد.

فرش ایرانی، ۱۳۸۵:

فرش ایرانی مجموعه ۱۵ فیلم کوتاه از کارگردانان مختلف است. هر یک از این کارگردان‌ها قالی ایرانی را از دیدگاه خود بیان کرده‌است. کارگردانانی همچون بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی، عباس کیارستمی، بهمن فرمان‌آرا، رخشان بنی‌اعتماد، مجید مجیدی.

فیلم‌های مهمان:

۲۱ فیلم ایرانی در این بخش حضور دارند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۴ فیلم بلند نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “وندی عزیز” توماس وینتربرگ، “خون-بازی”، “الهه هزار توی جنگل” گیلرمو دل‌تورو در این بخش حضور دارند.

سینمای پایداری:

۱۸ فیلم با موضوع جنگ و دفاع از سینمای ایران و جهان.

ماریو مونیچلی:

۱۳ فیلم از ساخته‌های ماریو مونیچلی کارگردان و فیلمنامه‌نویس ایتالیایی.

نمایش‌های ویژه(فیلم‌های سینمایی روز):

نمایش ۱۳ فیلم بلند سینمایی.

نمایش ویژه، فیلم‌‌های مستند:

نمایش ۱۳ فیلم مستند خارجی.

سینما و هنرهای دیگر:

نمایش ۱۵ فیلم درباره شخصیت‌های هنرهای دیگر.

فیلمسازان نام‌آور و صد سالگی:

۱۰ فیلم از فیلمسازانی چون روسلینی، برسون، کلوزو، رید، بیلی وایلدر و…

داد و ستد کلام و تصویر، اقتباس ادبی:

نمایش ۱۰ فیلم اقتباسی همچون “زندگی کولی‌وار” آکی کوریسماکی، “گاو” داریوش مهرجویی، “توتسی” گاوین هودو….

بزرگداشت:

علی نصیریان و یدالله صمدی.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: روز سوم(علی‌رضا جلالی و حمید آخوندی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: اهدا نشد!

سیمرغ بلورین هیئت داوران: محمدحسین لطیفی(روز سوم) و امیرشهاب رضویان(مینای شهرخاموش)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: بهرام رادان(سنتوری)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: باران کوثری(خون‌‌بازی و روز سوم)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: افشین هاشمی(پا برهنه در بهشت)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: پانته‌آ بهرام(بچه‌های ابدی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: رخشان بنی‌اعتماد، فرید مصطفوی، محسن عبدالوهاب و نغمه ثمینی(خون‌بازی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: حمید خضوئی‌ابیانه(پا برهنه در بهشت)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: سپیده عبدالوهاب(خون‌بازی)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: محسن نوروزی(روز سوم)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: حسن زاهدی و داریوش صادق‌پور(پا برهنه دربهشت)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دل‌پاک(قاعده بازی)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی و علاالدین پژهان(قاعده بازی)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: اهدا نشد!

دیپلم افتخار به کامبیز روشن‌روان برای فیلم بچه‌های ابدی

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهرداد میرکیانی(خون‌بازی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: سنتوری(فرامرز فرازمند) و اخراجی-ها(حبیب‌اله کاسه‌ساز)

* سیمرغ بلورین بهترین اثر و تجربه: محمود کلاری(خون‌بازی)

* سیمرغ بلورین ویژه: عزت‌اله انتظامی(مینای شهر خاموش)

* جایزه ویژه سال پیامبر اعظم: بهرام توکلی(پا برهنه در بهشت)

* سیمرغ طلایی سینمای ایران برای نگاه ملی: فرش ایرانی به تهیه‌کنندگی سیدرضا میرکریمی (سیمرغ طلایی به وزن ۵۵۰ گرم)

فیلم‌های اول:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: پا برهنه در بهشت(حبیب‌اله کاسه‌ساز)

بهترین فیلم کوتاه:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: وزن بودن(حمید بهرامی)

بهترین فیلم مستند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند: سرزمین گمشده(وحید موسائیان)

* سیمرغ بلورین ویژه هیئت داوران: خاطرات یک هفتاد و پنج ساله(محمدرضا اصلانی)

* دیپلم افتخار ویژه هیئت داوران: زیستن(محمود کیانی فلاورجانی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم پژوهشی: تهران چند درجه ریشتر(پیروز کلانتری)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: تهران انار ندارد(مسعود بخشی)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: علی زارع(وقتی همه خواب بودند)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: آرش معیریان(تقاطع)

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: زندگی دیگران(کورین برگ و مکس وایدمن، آلمان)

* سیمرغ بلورین ویژه هیئت داوران: مارک روته‌موند(آخرین روزهای سوفی‌شول، آلمان)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: آخرین روزهای سوفی‌شول(فرد برینرسدروفر، آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب(خون‌بازی، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: اولریش موهه(زندگی دیگران، آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: فلورین هنکل و فون دونر سمارک(زندگی دیگران، آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین دستاورد هنری یا فنی: وینسنت وارد(ملکه رودخانه، نیوزلند/انگلستان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه: شهرام مکری(محدوده دایره، ایران)

بخش سینمای آسیا:

این بخش به منظور توجه به اعتلا و ارتقای تولیدات سینمای آسیا، برگزار می‌شود.

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: روزهای آتش(بانمی تاکاهاشی، ژاپن)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: کیومرث پوراحمد(اتوبوس شب، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: یونگ چانگ چان(پرستوی آبی، کره)

بخش سینمای معناگرا:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: پا برهنه در بهشت(حبیب‌اله کاسه‌ساز، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: سینگیوس سوگماکانان(دبیرستان شبانه‌روزی، تایلند)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: گزر گزر لوشفسکی(زور گیر، لهستان)

* جایزه بین‌المذاهب: پرویز شیخ‌طادی(سینه سرخ، ایران)

* جایز‌ه‌ی ویژه مصطفی عقاد: پابرهنه در بهشت(بهرام توکلی، ایران)

در دوره بیست و پنجم یک فیلم ملودرام جنگی سیمرغ اصلی را می‌برد. رخشان بنی‌اعتماد با فیلم خوب “خون‌بازی” دو سیمرغ اصلی را می‌گیرد. البته بنا به درخواست بنی‌اعتماد این فیلم به دلیل شرکت در جشنواره رشد که قبل از جشنواره فجر برگزار شده بود، در بخش بهترین فیلم و بهترین کارگردانی قضاوت نمی‌شود.

به عبارتی این اولین دوره‌ای است که دولت جدید روی فیلم‌ها و جشنواره اشراف کامل دارد. دولت جدید می‌تواند رضایت فیلمسازان این دوره را جلب کند. در این دوره با وجود فیلم‌های مهمی در زمینه سینمای دفاع مقدس دو فیلم “اتوبوس شب” و “پاداش سکوت” دیده نمی‌شود. فیلم جنجالی “سنتوری” که پس از جشنواره هیچگاه به اکران عمومی در نمی‌آید دو سیمرغ بلورین را از آن خود می‌کند.

فیلم “اخراجی‌ها” ساخته مسعود ده‌نمکی روزنامه‌نگار تندروی سابق، یک سیمرغ مشترک دریافت می-کند. همچنین فیلم “رئیس” ساخته مسعود کیمیایی نیز به جشنواره نمی‌رسد.

مصادف با این دوره ساخت سینما آزادی توسط شهرداری آغاز شده و قالیباف قول می‌دهد که سینما آزادی برای جشنواره سال آینده آماده باشد. سینماهای آستارا، استقلال، افریقا، سپیده، بهمن، جمهوری، سروش، عصرجدید، فرهنگ، اریکه ایرانیان، موزه سینما، مجموعه فرهنگی آسمان، فردوسی، پذیرای تماشاگران جشنواره هستند.

حبیب ایل‌بیگی برای دومین سال پیاپی مدیریت روابط‌عمومی جشنواره را عهده‌دار است که برای اولین بارنمایش آثار خارجی، مستند و تکرار برخی فیلم‌ها را در ۲ سالن دیگر سینما فلسطین برای اهالی رسانه تدارک می‌بیند. همچنین فیلم “جاده‌ها” عباس کیارستمی در این سینما به نمایش درآمده و در پایان نشست فیلم برگزار می‌شود.

پس از سال‌ها بخش مسابقه مواد تبلیغی و اطلاع‌رسانی برگزار می‌شود.

افتتاحیه با اجرای سیدمصطفی موسوی در تالار وحدت برگزار می‌شود و به دلیل همزمانی این مراسم با سیزدهمین روز محرم، مراسم دیگری برای بزرگداشت‌ها و معرفی برگزیدگان مواد تبلیغی برپا می‌گردد که اجرای آن را ژاله صادقیان برعهده دارد. اختتامیه بخش بین‌الملل و بخش سینمای ایران نیز در همان مکان برگزار می‌شود که حسین پاکدل اجرای هر دو مراسم را برعهده دارد. در بیانیه هیئت داوران سینمای ایران نکاتی از جمله نبود توجه جدی به تحقیق، ظرفیت‌های اندک فیلمنامه بلند سینمایی، بهره-وری ناکافی از گستره فرهنگ و هویت ملی و بومی، کم توجهی به استانداردهای حرفه‌ای سینما و جذب مخاطب در آثار دیده می‌شود.

پرکارها:

فیلمنامه‌نویس: حبیب احمدزاده(آنکه دریا می‌رود، اتوبوس شب)، هوشنگ مرادی‌کرمانی(تک‌درخت‌ها، گوشواره)

فیلمبردار: حسن کریمی(آفتاب بر همه یکسان می‌تابد، آنکه دریا می‌رود، مصائب دوشیزه)

تدوینگر: بهرام دهقانی(اتوبوس شب، اقلیما، پا برهنه در بهشت، پاداش سکوت، پارک‌وی، رامی)

آهنگساز: کارن همایون‌فر(آفتاب بر همه یکسان می‌تابد، پاپیتال، پایان راه)، علی‌رضا کهن‌دیری(روز سوم، سینه سرخ، آخرین ملکه زمین)

چهره‌پرداز: مهری شیرازی(آنکه دریا می‌رود، اتوبوس شب، بچه‌های ابدی، دست‌های خالی، مثل یک قصه)

طراح صحنه: ژیلا مهرجویی(پارک‌وی، خون‌بازی، گوشواره)

جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی(اتوبوس شب، اقلیما، روز سوم، سنگ کاغذ قیچی، مثل یک قصه، قاعده بازی، خدا نزدیک است)

صدابردار: یداله نجفی(بچه‌های ابدی، خون‌بازی، قاعده بازی، مینای شهر خاموش)، مهران ملکوتی(سیبیل مردونه، خدا نزدیک است، اخراجی‌ها، پاداش سکوت)

صداگذار: مسعود بهنام(اتوبوس شب، اقلیما، پارک‌وی، روز برمی‌آید، مخمصه)

تهیه‌کننده: بنیاد سینمای فارابی(اقلیما، پا برهنه در بهشت، تک درخت‌ها، دست‌های خالی، سیبیل مردونه، قفل‌ساز، گوشواره، مثل یک قصه)

بازیگر مرد: مسعود رایگان(خون‌بازی، دست‌های خالی، سنتوری، گوشواره، مخمصه، پاپیتال)

بازیگر زن: مریلا زارعی(آفتاب بر همه یکسان می‌تابد، اخراجی‌ها، دست‌های خالی)، فاطمه گودرزی(دست‌های خالی، پایان راه، نیما یوشیج)

نوشته از «خیلی دور، خیلی نزدیک» تا «روز سوم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از «آژانس شیشه‌ای» تا «قارچ سمی»

حامد نيكومرام — Mon, 06 Feb 2023 07:09:59 +0000

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره شانزدهم تا بیستم از این جشنواره.

نگاهی به شانزدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

* شانزدهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۷۶

دبیر جشنواره: سیف‌اله داد(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت داوران:

سینمای ایران: عزت‌اله انتظامی، کیومرث پوراحمد، احمدرضا درویش، فرشته طائرپور و مجید مجیدی.

سینمای بین‌الملل: ساندیپ رای(هندوستان)، تادائو ساتو(ژاپن)، ژان میشل فرودون(فرانسه)، عباس کیارستمی(ایران) و مارکو مولر(ایتالیا).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۰ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “آژانس شیشه‌ای” ابراهیم حاتمی‌کیا، “ابر و آفتاب” محمود کلاری، “بانوی اردیبهشت” رخشان بنی‌اعتماد، تولد یک پروانه” مجتبی راعی، “جهان پهلوان تختی” بهروز افخمی، “درخت گلابی” داریوش مهرجویی، “ساحره” داود میرباقری، “روانی” داریوش فرهنگ، “سیب” سمیرا مخملباف، “غریبانه” احمد امینی، “مرسدس” مسعود کیمیایی و “مهر مادری” کمال تبریزی اشاره کرد.

در این دوره بخش بین‌الملل به صورت رقابتی برگزار می‌شود که ۲۰ فیلم از ایران و جهان در آن بخش حضور دارند. سه فیلم “درخت گلابی”، “بانوی اردیبهشت” و “تولد یک پروانه” از ایران و فیلم‌هایی چون “روز هشتم” ژاکو وان‌دورمل و “قول” برادران داردن، از فیلم‌های مهم بخش خارجی هستند.

بخش‌های دیگر جشنواره شانزدهم:

فیلم‌های مهمان:

۲۲ فیلم ایرانی در این بخش غیر رقابتی حضور دارند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۶ فیلم از فیلم‌های داستانی و مستند نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله: بازی (دیوید فینچر)، ناخدا خورشید (ناصر تقوایی)، طعم گیلاس(عباس کیارستمی)، بچه‌ها باز می‌گردند(تاکشی کیتانو)، راپسودی ماه اوت(آکیرا کوروساوا در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه:

۱۵ فیلم از جمله فیلم کوچه پاییز (خسرو سینایی) و مدرسه‌ای که باد برد (محسن مخملباف) در این بخش به نمایش درمی‌آیند.

برای تمام فصول، آنتونی کویین:

۱۳ فیلم از فیلم‌های مطرح آنتونی کوئین در این بخش به نمایش درمی‌آید.

برای تمام فصول، عزت‌الله انتظامی:

مراسم بزرگداشت عزت‌الله انتظامی با پخش ۱۰ فیلم بعد از انقلاب وی.

آینه‌های روبرو، فرد زینه‌مان:

نمایش ۶ فیلم از فرد زینه‌مان.

آینه‌های روبرو، کریشتف کیشلوفسکی:

نمایش ۸ فیلم از فیلم‌های کیشلوفسکی. به علت ممیزی و سانسور آثار شاخص وی از جمله سه رنگ نمایش داده نمی‌شود.

روایت سبز، ابراهیم حاتمی‌کیا:

بزرگداشت ابراهیم حاتمی‌کیا با پخش ۱۲ فیلم بلند و کوتاه وی.

انیو موریکونه، روزی روزگار…

نمایش ۱۲ فیلم که موریکونه موسیقی متن آن‌ها را ساخته است.

در جستجوی سرچشمه: کودک و خانواده:

نمایش ۱۱ فیلم با محوریت کودک و خانواده. دو فیلم ایرانی “مهر مادری” و “مرد کوچک” در این بخش قرار دارند.

گزیده مرورها:

به مرور فیلم‌های خارجی که در دوره‌های مختلف جشنواره نمایش داده شده‌ بودند می‌پردازد.

سینمای ایران و جشنواره‌های جهانی:

نمایش ۴۴ فیلم ایرانی شرکت داده شده در جشنواره‌های جهانی از بعد از انقلاب. نکته جالب توجه آنست که تعدادی از این فیلم‌ها از جمله “اجاره‌نشین‌ها”، “دندان مار” و “ناخدا خورشید” از فیلم‌هایی بودند که مورد بی‌مهری جشنواره در دوره‌های پیشین قرار گرفتند.

در این دوره بخش‌های فیلم‌های اول و دوم و مواد تبلیغی حذف شده‌ است و پیش‌شرط نمایش فیلم در جشنواره برای اکران سال بعد نیز حذف شده. همچنین سیمرغ فیلم برگزیده جشنواره به مجموع جوایز اضافه می‌شود و خانه سینما مسئولیت جمع‌آوری آرا را برعهده دارد.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: آژانس شیشه‌ای (بنیاد سینمای فارابی و وراهنر)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: ابراهیم حاتمی‌کیا (آژانس شیشه‌ای)

* جایزه ویژه هیئت داوران: بانوی اردیبهشت (رخشان بنی‌اعتماد، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: پرویز پرستویی (آژانس شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: انیس شکوری (درخت جان)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: حبیب رضایی (آژانس شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: بی‌تا بادران (آژانس شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: ابراهیم حاتمی‌کیا (آژانس شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمد داودی (تولد یک پروانه)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: هایده صفی‌یاری (آژانس شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: امیر اثباتی (بانوی اردیبهشت)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: عباس رستگارپور (درخت جان)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دل‌پاک (تولد یک پروانه)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: سعید حاجی‌میری (اسکادران عشق)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: مجید انتظامی (آژانس شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: عبداله اسکندری(ساحره)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: آژانس شیشه‌ای

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: قول (برادران داردن، بلژیک)

* جایزه ویژه هیئت داوران: بانوی اردیبهشت (رخشان بنی‌اعتماد، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: پتر واسلاو (ماریان، فرانسه/چک)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: چو یوک (سلطان ماسک‌ها، چین/هنگ‌کنگ)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: گلشیفته فراهانی (درخت گلابی، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: وان جن و لیائوچینگ سونگ (ابر شهروند کو/تایوان)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ملک جهان‌خزایی؛ لباس / مجتبی راعی؛ صحنه (تولد یک پروانه، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: اهدا نشد! محمود کلاری برای فیلم درخت گلابی دیپلم افتخار دریافت کرد.

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

بنیاد سینمایی فارابی:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “آژانس شیشه‌ای”

شبکه دوم سیمای جمهوری اسلامی ایران:

دیپلم افتخار بهترین فیلم برای فیلم “درخت جان”.

گروه فیلم و سریال:

دیپلم افتخار بهترین فیلم برای فیلم “درخت جان”.

وراهنر:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “آژانس شیشه‌ای”.

تغییرات سیاسی کشور تأثیرات خودش را بر روی جشنواره نیز گذاشته است. هیئت داوران جشنواره این دوره، همگی از سینماگران کشور هستند و برای اولین بار یک زن در جمع آن‌ها حضور دارد. جشنواره سعی کرده‌ نگاه سیاسی به فیلم‌ها نداشته باشد به همین دلیل، فیلم-هایی که با فضای به وجود آمده بعد از دوم خرداد، در تضاد بودند جوایز اصلی را دریافت می‌کنند. با وجود حضور فیلم‌هایی همچون “بانوی اردیبهشت” و “درخت گلابی”، فیلم “آژانس شیشه‌ای” توانست ۸ سیمرغ بلورین را از آن خود کند. هرچند رخشان بنی‌اعتماد دو جایزه ویژه هیئت داوران در دو بخش سینمای ایران و بین‌المللی دریافت می‌کند. “جهان پهلوان تختی” و” تولد یک پروانه” فیلم‌هایی هستند که در جشنواره شانزدهم نادیده گرفته می‌شوند.

نکته جالب توجه آنجاست که فیلم “آژانس شیشه‌ای” حتی جزو ۴ انتخاب اول منتقدان نیز نیست. این چهار انتخاب عبارتند از: ۱.درخت گلابی ۲.بانوی اردیبهشت ۳.جهان پهلوان تختی ۴.تولد یک پروانه

این دوره شاهد ظهور دو سوپراستار برای سینمای ایران است. محمدرضا فروتن که با درخشش در فیلم “مرسدس” نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد شده‌ و گلشیفته فراهانی که سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن بخش سینمای بین‌الملل را برای فیلم “درخت گلابی” دریافت می‌کند.

از این دوره وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون امور سینمایی برای جشنواره پیام می‌دهند.

برای اولین بار بازار فیلم، در هتل لاله از ۱۷ تا ۲۲ بهمن با ۶ شرکت‌کننده داخلی اتحادیه تهیه-کنندگان، سروش، فارابی، کانون، حوزه هنری و رسانه بین‌المللی سینما برگزار می‌شود.

افتتاحیه در تئاتر شهر با اجرای علی‌رضا شجاع‌نوری و اختتامیه در تالار وحدت برگزار می‎شود. عباس کیارستمی، رئیس هیئت داوران بخش بین‌الملل در بیانیه‌ای تشکر خود را از بین‌المللی کردن جشنواره ابراز می‌کند. همچنین احمدرضا درویش بیانیه‌ی هیئت داوران مسابقه سینمای ایران را که به لزوم توجه به سینمای دفاع مقدس تأکید کرده‌ است، قرائت می‌کند.

حضور عطاءالله مهاجرانی در مقام وزارت ارشاد اسلامی، باعث آزادی نسبی در فضای فرهنگی کشور شده‌ است.

پرکارها:

کارگردان: محسن محسنی‌نسب(یاس‌های وحشی، یورش)

فیلم‌نامه نویس: ابراهیم حاتمی‌کیا(آژانس شیشه‌ای، اسکادران عشق)، محسن محسنی-نسب(یاس‌های وحشی، یورش)

فیلمبردار: بهزاد علی‌آبادیان(آنسوی آینه، مرد کوچک، شهردار مدرسه)

تدوینگر: روح‌اله امامی(غریبانه، روی خط مرگ، لحظه ناب، یورش)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(روانی، تنها، جان‌سخت، مهره، یاس‌های وحشی)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(درخت گلابی، ساحره، عشق گمشده، دنیای وارونه)

طراح صحنه: بی‌تا قزل‌ایاق(ابر و آفتاب، درخت گلابی)، پرویز شیخ‌طادی(آژانس شیشه‌ای، قاصدک)، اصغر نژادایمانی(یاس‌های وحشی، مهر مادری)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(اسکادران عشق، روانی، سارای، عشق گمشده، غریبانه، خفاش، روزی که هوا ایستاد)

صدابردار: بهمن حیدری(غریبانه، ابر و آفتاب، جهان پهلوان تختی)، پرویز آبنار(عشق گمشده، روزی که هوا ایستاد، بانوی اردیبهشت)، جهانگیر میرشکاری(قاصدک، درخت گلابی، روانی)

صداگذار: محسن روشن(آژانس شیشه‌ای، ساحره، جان‌سخت، روزی که هوا ایستاد، زن شرقی، یاس‌های وحشی)

تهیه‌کننده: بنیاد سینمای فارابی(آژانس شیشه‌ای، درخت گلابی، عشق گمشده، مهر مادری، شمارش معکوس)، سیما فیلم(آنسوی آینه، تولد یک پروانه، سفر شبانه، مهره، زن رویایی)

بازیگر مرد: پرویز پرستویی(روانی، آژانس شیشه‌ای، مهر مادری)، ابوالفضل پورعرب(حماسه قهرمانان، قاصدک، غریبانه)، مهدی فقیه(حماسه قهرمانان، دنیای وارونه، تولد یک پروانه)

بازیگر زن: فاطمه معتمدآریا(بانوی اردیبهشت، جهان پهلوان تختی، مهرمادری، لبخند زندگی)

نگاهی به هفدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

* هفدهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۱ بهمن ۱۳۷۷

دبیر جشنواره: سیف‌الله داد(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: امیر اثباتی، ابوالحسن داودی، داود رشیدی، یونس صباحی و حبیب‌اله کاسه-ساز.

فیلم‌های خارجی: نوشابه امیری، پرویز صمدی‌مقدم، هوشنگ گلمکانی، علی معلم، غلام‌رضا موسوی و اکبر نبوی.

هیئت داوران:

سینمای ایران: یداله صمدی،کیانوش عیاری، احمدرضا درویش، فرهاد مهران‌فر و داود میرباقری.

سینمای بین‌الملل: شیام بنگال(هند)، وانگ ژونژنگ(چین)، کیوشی کروساوا(ژاپن)، محمد ملص(سوریه) و داریوش مهرجویی(ایران).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۲ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “پسر مریم” حمید جبلی، “دختری با کفش‌های کتانی” رسول صدرعاملی، “رنگ خدا” مجید مجیدی، “دو زن” تهمینه میلانی، “روبان قرمز” ابراهیم حاتمی‌کیا، “فریاد” مسعود کیمیایی، “قرمز” فریدون جیرانی، “شیدا” کمال تبریزی، “مصائب شیرین” علی‌رضا داودنژاد و “هیوا” رسول ملاقلی‌پور اشاره کرد.

انتخاب فیلم‌های ایرانی را نمایندگانی از صفوف خانه سینما و فیلم‌های خارجی را نمایندگانی از دبیران نشریات سینمایی برعهده دارند و همچنین برای اولین بار ۵ کارگردان در هیئت داوران قرار می‌گیرند.

در بخش بین‌الملل ۲۰ فیلم از ایران و جهان در آن بخش به رقابت می‌پردازند. سه فیلم “رنگ خدا”، “روبان قرمز” و “مصائب شیرین” از ایران و فیلم‌ مهمی چون “نام من جو است” کن لوچ در این بخش حضور دارند.

بخش‌های دیگر جشنواره هفدهم:

فیلم‌های مهمان:

۱۶ فیلم ایرانی در این بخش غیر رقابتی حضور دارند.

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۷ فیلم از فیلم‌های داستانی و مستند کوتاه و بلند نمایش داده شده در جشنواره-های خارجی از جمله بازی(دیوید فینچر)، قصبه(نوری بیگله سیلان)، رنگ‌های اصلی(مایک نیکولز) در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه:

۹ فیلم از جمله فیلم مرحله پنجم(کریس مارکر) در این بخش به نمایش در می‌آیند.

به یاد…

در این بخش فیلم‌های مهمی از شخصیت‌های فوت شده تاریخ سینما از جمله آکیرا کوراساوا، همفری بوگارت، جیمز کاگنی و… به نمایش در می‌آیند.

رویای هزاره‌ی سوم:

۹ فیلم با مضمون نگاه به آینده در این بخش به نمایش در می‌آیند. فیلم‌های چون متروپلیس، برخورد نزدیک از نوع سوم، جنگ‌های ستاره‌ای و… در این بخش حضور دارند.

برای تمام فصول، خسرو شکیبایی:

برگزاری بزرگداشت خسرو شکیبایی با نمایش ۱۱ اثر از وی. خود شکیبایی به علت بازی در فیلم قصه‌های کیش در جشنواره حضور ندارد.

آینه‌های روبرو، روبر برسون:

نمایش ۵ فیلم از روبر برسون فرانسوی.

آینه‌های روبرو، مارسل کارنه:

نمایش ۵ فیلم از مارسل کارنه.

آینه‌های روبرو، برتران تاورنیه:

نمایش ۵ فیلم از برتران تاورنیه.

روایت سبز، رسول ملاقلی‌پور:

تجلیل با نمایش ۷ فیلم از رسول ملا‌قلی‌پور

روایت سبز، مجید مجیدی:

تجلیل نمایش ۶ فیلم از مجید مجیدی.

دورتر از قاب، راک دمرس:

تجلیل از راک دمرس با نمایش ۱۰ فیلم از تهیه‌کننده کانادایی.

دورتر از قاب، هارون یشایایی:

تجلیل از هارون یشایایی با نمایش ۸ فیلم به تهیه‌کنندگی وی.

دورتر از قاب، مرتضی شایسته:

تجلیل از مرتضی شایسته با نمایش ۱۰ فیلم به تهیه‌کنندگی وی.

چشم‌انداز سینمای معاصر آلمان:

نمایش ۱۵ فیلم از سینمای آلمان دهه‌های ۸۰ و ۹۰ میلادی.

سینمای آینده:

مرور ۴۲ فیلم کوتاه از فیلمسازانی چون امیرشهاب رضویان، محمد شیروانی، مهرداد اسکویی و…

بهترین‌های سینمای ایران بعد از انقلاب اسلامی:

مرور ۱۶ فیلم از بهترین‌ فیلم‌های بعد از انقلاب.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: هیوا (موسسه فرهنگی نگین و حوزه هنری)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رسول ملاقلی‌پور (هیوا) با تقدیر از مجید مجیدی برای فیلم رنگ خدا

* جایزه ویژه هیئت داوران: علی‌رضا داودنژاد(مصائب شیرین)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: محمدرضا فروتن(قرمز)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: هدیه تهرانی(قرمز) با تقدیر از نیکی کریمی برای بازی در فیلم دو زن

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: حسین محجوب(رنگ خدا) با تقدیر از فردوس کاویانی برای بازی در فیلم جنگجوی پیروز

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: احترام‌السادات حبیبیان(مصائب شیرین) با تقدیر از کمند امیرسلیمانی برای بازی در فیلم قرمز و آیدا مطلبی برای بازی در فیلم طوطیا

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: تهمینه میلانی(دو زن)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: بهرام بدخشانی(هیوا)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: هایده صفی‌یاری(روبان قرمز)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: علی فداکار و بهناز نازی(هیوا)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: بهمن اردلان(هیوا)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دلپاک(رنگ خدا)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌الدین(پرواز خاموش)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: حسین علیزاده(زشت و زیبا)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مسعود ولدبیگی(زشت و زیبا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: رنگ خدا

* سیمرغ بلورین و گواهی افتخار به خاطر پرداخت خاص و نگاه ویژه: پرویز کیمیاوی(ایران سرای من است)

* سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار به خاطر ارج نهادن به مجموعه فعالیت‌های علی حاتمی: محمدمهدی دادگو(کمیته مجازات)

بخش مسابقه بین‌المللی

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: رنگ خدا(مجید مجیدی، ایران)

* جایزه ویژه هیئت داوران: دایره کامل(آدمیر کنوویتی، فرانسه)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: ابراهیم حاتمی‌کیا(روبان قرمز، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: آزیتا حاجیان(روبان قرمز، ایران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: فنگ شیائو نینگ(دره رود سرخ، چین)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره

سازمان توسعه سینمایی سوره:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “هیوا”

نگین فیلم:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “هیوا”

وراهنر:

سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران برای فیلم “رنگ خدا”

وراهنر:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “رنگ خدا”

یک سال از دوم خرداد می‌گذرد و تأثیر آن را در فیلم‌ها و بخصوص فیلم‌های اجتماعی مشاهده می‌کنیم. “قرمز”، “دو زن” و “مصائب شیرین” همگی از فیلم‌هایی با موضوعات خاص بودند. هرچند فیلم “مصائب شیرین” با موضوعی درباره ازدواج موقت و مسائل نوجوانان تابوشکنی کرده‌است. مصائب شیرین اولین فیلمی است که با درجه سنی اکران می‌شود.

بعد از رخشان بنی‌اعتماد، تهمینه میلانی دومین فیلمساز زنی ا‌ست که سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را دریافت می‌کند. در بخش نامزدها توجه خاصی به سینمای کودک و یا بازیگران کودک و نوجوان شده‌است، محسن رمضانی برای “رنگ خدا” و آیدا مطلبی برای “طوطیا” در بین نامزدها قرار می‌گیرند.

فیلم “پسر مریم” جز نامزدی در بخش بهترین فیلم و دیپلم افتخار فیلمنامه موفقیتی کسب نمی‌کند، فیلم خوبی که نگاه بی‌طرفانه‌ای به مذهب دارد.

فیلم “ایران سرای من است” در بخش خارج از مسابقه نمایش داده می‌شود. فیلم خاصی که با تمام فیلم‌های جشنواره متفاوت است. همچنین فیلم‌های “دختری با کفش‌های کتانی” و “فریاد” به دلیل آماده نشدن به جشنواره نمی‌رسند. فیلم “کمیته مجازات” نیز برپایه سریال هزاردستان با تدوین مجدد واروژ کریم‌مسیحی در بخش خارج از مسابقه نمایش داده می‌شود.

برای اولین بار در تاریخ جشنواره سیمرغ‌های بلورین نقش اول زن و مرد به یک فیلم(قرمز) می‌رسد.

در بخش بین‌المللی فیلم‌سازان محبوب جشنواره موفق عمل می‌کنند، کارگردانانی چون مجید مجیدی و ابراهیم حاتمی‌کیا.

همزمان با این دوره جشنواره فجر، سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان نیز ۱۲ تا ۱۶ بهمن در سینماهای حجاب،کانون و قیام برگزار می‌شود. افتتاحیه‌ این جشنواره همراه با افتتاحیه جشنواره فیلم فجر همزمان با اجرای حسین پاکدل در تالار وحدت برگزار می‌شود.

در این دوره شاهد اهدای جوایزی برای بخش جنبی جشنواره هستیم. مراسم اختتامیه فیلم فجر نیز در تالار وحدت برگزار شده و طی آن داریوش مهرجویی رئیس هیئت داوران بخش بین‌الملل در بیانیه هیئت داوران نقش دعوت به زندگی صلح‌آمیز فیلم‌ها را می‌ستاید.

در این دوره سینماهای فلسطین، آستارا، استقلال، افریقا، بهمن، سپیده، عصر جدید، کریستال، فرهنگ، صحرا، سروش و قدس(رسانه‌های جمعی) به فیلم‌های جشنواره اختصاص دارند.

پرکارها:

کارگردان: سیدضیاالدین دری( باد و شقایق، لژیون)

فیلم‌نامه‌نویس: سیدضیاالدین دری( باد و شقایق، لژیون)، علی‌رضا داودنژاد(طوطیا و مصائب شیرین)

فیلم‌بردار: محمد آلادپوش(زشت و زیبا، شیدا، ایران سرای من است)

تدوینگر: روح‌اله امامی(سرزمین من، باشگاه سری، قرمز، مردی از جنس بلور)، کامران قدکچیان(معصوم، هدف سخت، جوانی، زخمی)

آهنگساز: بابک بیات(دو زن، شیدا، فریاد، قرمز، مردی از جنس بلور، معصوم)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(بازیگر، جنگجوی پیروز، دختری با کفش‌های کتانی، هیوا، پنجه در خاک، زخمی)

طراح صحنه: محسن شاه‌ابراهیمی(پسر مریم، زشت و زیبا، ایران سرای من است)

جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌الدین(پرواز خاموش، دختری با کفش‌های کتانی، فریاد، مردی از جنس بلور، آشوب‌گران، زخمی)، عباس شوقی(قرمز، طوطیا، آشوب‌گران، پنجه در خاک، شبیخون، بازیگر)

صدابردار: محمود سماک‌باشی(پشت دیوار شب، روبان قرمز، شیدا)

صداگذار: محسن روشن(باشگاه سری، روبان قرمز، شیدا، شور زندگی)

تهیه‌کننده: بنیاد سینمایی فارابی(پرواز خاموش، جنگجوی پیروز، لژیون)، سیما فیلم(بید و باد، زشت و زیبا، کمیته مجازات)

بازیگر مرد: ابوالفضل پورعرب(مردی از جنس بلور، باد و شقایق، جوانی، معصوم)، جمشید هاشم‌پور(هیوا، زخمی، شبیخون، باشگاه سری)

بازیگر زن: افسانه بایگان(پنجه در خاک، شبیخون، طوطیا، زخمی)

نگاهی به هجدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

* هجدهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۳-۲۲ بهمن ۱۳۷۸

دبیر جشنواره: سیف‌اله داد(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: جهانگیر الماسی، حسین ترابی، عزیز ساعتی، سیدرسول صدرعاملی، محمد متوسلانی.

هیئت داوران:

سینمای ایران: شهرام اسدی، محمد بزرگ‌نیا، امین تارخ، کمال تبریزی، نعمت حقیقی.

سینمای بین‌الملل: پرسی آدلون(آلمان)، ایو بواسه(فرانسه)، میشل خلیفی(فلسطین)، پل کاکس(هلند) و مجید مجیدی(ایران)

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۱ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “اعتراض” مسعود کیمیایی، “بلوغ” مسعود جعفری‌جوزانی، “دست‌های آلوده” سیروس الوند، “چشم‌هایش” فرامرز قریبیان، “عروس آتش” خسرو سینایی، “کودک و سرباز” سید رضا میرکریمی، “متولد ماه مهر” احمدرضا درویش، “مرد بارانی” ابوالحسن داودی، “میکس” داریوش مهرجویی و “نجوا” پرویز شهبازی اشاره کرد.

در بخش بین‌الملل ۲۰ فیلم حضور دارند، فیلم‌های مهمی چون “امپراتور و آدمکش” چن کایگه، “جغد خاکستری” ریچارد آتنبرو، “داستان سرراست” دیوید لینچ، “همچون شبح: روش سامورایی” جیم جارموش در این بخش خودنمایی می‌کنند. فیلم‌های ایرانی هم‌چون “متولد ماه مهر”، “بوی کافور عطر یاس”، “یک روز بیشتر” و “باد ما را خواهد برد”(خارج از مسابقه) حضور دارند. فیلم‌های خارجی بخش بین‌الملل نسبت به سال‌های گذشته از لحاظ سرشناس بودن کارگردان درجه بالاتری دارد.

بخش‌های دیگر جشنواره هجدهم:

جشنواره جشنواره‌ها:

۲۰ فیلم کوتاه و بلند نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله آینه(جعفر پناهی)، آوریل(نانی مورتی)، باد ما را خواهد برد(عباس کیارستمی)، پس از زندگی(هیروکازو کوریدا)، کیکوجیرو( تاکشی کیتانو) در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه:

۹ فیلم از جمله فیلم مرحله پنجم(کریس مارکر) در این بخش به نمایش در می‌آیند.

به یاد…

در این بخش فیلم‌های مهمی از شخصیت‌های فوت شده تاریخ سینما از جمله استنلی کوبریک، لوئیس بونوئل، ادوارد دیمیتریک و… نمایش داده می‌شود.

منظر سینمای عرب:

نمایش ۱۲ فیلم از سینمای عرب.

برشت و سینما:

نمایش ۱۳ فیلم که براساس نمایشنامه‌های برشت ساخته شده‌است.

آینه‌های روبرو، فرانچسکو رزی:

نمایش ۸ فیلم از فرانچسکو رزی ایتالیایی.

آینه‌های روبرو، کوستا-گاوراس:

نمایش ۱۰ فیلم از کوستا-گاوراس .

آینه‌های روبرو، عباس کیارستمی:

تجلیل از عباس کیارستمی با نمایش ۱۴ فیلم از فیلم‌هایش

دورتر از قاب، ویتوریو استورارو:

نمایش ۷ فیلم از فیلم‌هایی که این فیلمبردار بزرگ تاریخ سینما، مدیرفیلمبرداری آن‌ها بوده‌است.

دورتر از قاب، محمود کلاری:

نمایش ۱۵ فیلم، از فیلم‌های که محمود کلاری، مدیرفیلمبرداری ایران.

ره‌آورد اصفهان(فیلم‌های کودک و نوجوان):

نمایش ۱۴ فیلم کوتاه و بلند برگزیده از جشنواره کودک و نوجوان.

سینمای آینده:

مرور ۲۱ فیلم کوتاه از فیلمسازانی چون مهوش شیخ‌الاسلامی، بهرام توکلی، بهمن قبادی و…

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: بوی کافور، عطر یاس(هدایت فیلم)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: بهمن فرمان‌آرا(بوی کافور، عطر یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: فرامرز قریبیان(مرد بارانی)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: میترا حجار(متولد ماه مهر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: حمید فرخ‌نژاد(عروس آتش)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: رویا نونهالی(بوی کافور‌، عطر یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: خسرو سینایی و حمید فرخ‌نژاد(عروس آتش)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمود کلاری (بوی کافور، عطر یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: روح‌اله امامی(بلوغ)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ژیلا مهرجویی (بوی کافور، عطر یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: جهانگیر میرشکاری (متولد ماه مهر)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: اسحاق خانزادی(اعتراض)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌الدین (متولد ماه مهر)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: احمد پژمان (بوی کافور، عطر یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهرداد شکرابی (بوی کافور، عطر یاس)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: متولد ماه مهر و عروس آتش

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: امپراطور و آدم‌کش (چن کایگه، چین)

* جایزه ویژه هیئت داوران: یازدهمین فرزند (دای سیجی، کانادا/ ویتنام

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: هان – کریستیان اشمیت (۲۳، آلمان)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: ریچارد فارن‌ورث (داستان سرراست، آمریکا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: بهمن فرمان‌آرا (بوی کافور، عطر یاس)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

سازمان توسعه سینمایی سوره و فرهنگ تماشا:

فیلم برگزیده تماشاگران برای فیلم “متولد ماه مهر”

این دوره از جشنواره چند ماه پس از جلسه استیضاح عطاءالله مهاجرانی در ۱۱ اردیبهشت برگزار می‌شود. وی در جلسه استیضاح در پاسخ به انتقاد مرتضی نبوی به اهدای جایزه به بهرام بیضایی می‌گوید: «مگر قرار است همه هنرمندانی که پیش از انقلاب فعالیت داشتند پس از انقلاب از فعالیت محروم شوند .»

با همین تفکر در جشنواره دوره هجدهم می‌بینیم که بهمن فرمان‌آرا کارگردان و تهیه‌کننده نام آشنای قبل از انقلاب برای فیلم “بوی کافور، عطر یاس” دو سیمرغ برای خود و ۵ سیمرغ برای سایر عوامل کسب می‌کند. (نامزد دریافت ۳ جایزه دیگر نیز هست) حتی احمد پژمان آهنگساز این فیلم، سازنده‌ی چند ترانه برای خواننده‌های مطرح لس‌آنجلسی در دهه ۶۰ خورشیدی است و همچنین مسعود کیمیایی برای اولین بار بعد از انقلاب در لیست نامزدهای بهترین کارگردانی قرار می‌گیرد. در این جشنواره‌ دو فیلم با نگاه سیاسی به فضای حاکم در دولت اول خاتمی حضور دارند: “متولد ماه مهر”؛ (جریان‌های دانشجویی) و “اعتراض”؛ (که به طور مستقیم به مسائل کوی دانشگاه اشاره می‌کند).

این سیاست حتی با رفتن مهاجرانی از ارشاد نیز تغییر نمی‌یابد.

رضا میرکریمی با اولین فیلم بلند خود در این جشنواره موفق به دریافت دیپلم افتخار بهترین کارگردانی می‌شود.

ازجمله بخش‌های جنبی این دوره سمینار گفتگوی تمدن‌ها است که با شرکت ۲۰ فیلمساز ایرانی و خارجی همچون مصطفی عقاد، کریستف زانوسی، مارکو مولر، کوستا گاوراس، بهروز افخمی، مسعود جعفری‌جوزانی توسط بنیاد سینمای فارابی در فرهنگسرای نیاوران برگزار می‌شود.

علاوه بر بزرگداشت عباس کیارستمی و محمود کلاری قرار بود مراسمی نیز به نیکی کریمی اختصاص یابد که به درخواست خودش حذف شد.

این دوره از جشنواره در سینماهای بهمن، کریستال، مرکزی، افریقا، سروش، عصر جدید، صحرا، استقلال(رسانه‌های جمعی) برگزار می‌شود.

پرکارها:

فیلمنامه‌نویس: مسعود جعفری‌جوزانی(چشم‌هایش، بلوغ)

فیلمبردار: مازیار پرتو(تهران روزگار نو، اصحاب کهف)، علی‌رضا زرین‌دست(چشم‌هایش، بلوغ)، محمود کلاری(میکس، بوی کافور،عطر یاس)، فرزاد جودت(نجوا، یک روز بیشتر)

تدوینگر: حسن ‌حسن‌دوست(صنم، میکس، نیمه‌گمشده)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(متولد ماه مهر، مرد بارانی، مومیایی ۳)

چهره‌پرداز: جلال معیریان(اصحاب کهف، تهران روزگار نو)، عبداله اسکندری(تهران روزگار نو، بلوغ)، مهدی حبیبی‌پور(عروس آتش، نیمه‌گمشده)، محسن موسوی(متولد ماه مهر، میکس)، رضا رادمنش(مرد بارانی، شراره)

طراح صحنه: علی‌اصغر رحمانی(بلوغ، چشمهایش)، محسن شاه‌ابراهیمی(متولد ماه مهر، مومیایی ۳)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(آسمان پرستاره، مرد بارانی، بوی کافور عطر یاس)

صدابردار: جهانگیر میرشکاری(دست‌های آلوده، متولد ماه مهر)، یداله نجفی(بیگانگان، نجوا)

صداگذار: مسعود بهنام(آسمان پرستاره، مرد بارانی، شراره، کودک و سرباز)، سیدمحمود موسوی‌نژاد(آسمان پرستاره، مرد بارانی، شراره، کودک و سرباز)

تهیه‌کننده: جوزان فیلم(نجوا، بلوغ، چشم‌هایش)

بازیگر مرد: ابراهیم آبادی(مومیایی ۳، آسمان پرستاره، بوی کافور عطر یاس)

بازیگر زن: مهتاب کرامتی(مرد بارانی، مومیایی ۳، اصحاب کهف)، رویا تیموریان(مرد بارانی، دفتری از آسمان، شراره)

نگاهی به نوزدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

* نوزدهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۷۹

دبیر جشنواره: سیف‌اله داد(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: امیر اثباتی، سیروس الوند، مجید انتظامی، کمال تبریزی، عزیز ساعتی، منوچهر شاهسواری و مجید مظفری.

فیلم‌های خارجی: مازیار اسلامی، نوشابه امیری، سعید عقیقی، هوشنگ گلمکانی، علی معلم، آرش خوش‌خو، شبنم زین‌العابدینی، پرویز صمدی‌مقدم و سیدغلامرضا موسوی.

هیئت داوران سینمای ایران:

مجتبی راعی، جواد طوسی، فرامرز قریبیان، رسول ملا‌قلی‌پور، تورج منصوری، سیدضیا هاشمی و محمدرضا هنرمند.

سینمای بین‌الملل: دیمیتری ایپیدس(یونا)، رخشان بنی‌اعتماد(ایران)، بلا تار(مجارستان)، جاناتان رزنبام(امریکا)، راک دمرس(کانادا)، محمدعلی طالبی(ایران) و امیکو وادا(ژاپن).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۴ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “آخر بازی” همایون اسعدیان، “از کنار هم می‌گذریم”ایرج کریمی، “باران” مجید مجیدی، “بهشت از آن تو” علیرضا داودنژاد، “پارتی” سامان مقدم، “رنگ شب” محمدعلی سجادی، “زیر نور ماه” رضا میرکریمی، “سگ‌کشی” بهرام بیضایی، “قطعه ناتمام” مازیار میری، “مسافر ری” داود میرباقری، “موج مرده” ابراهیم حاتمی‌کیا، “نیمه‌پنهان” تهمینه میلانی و “هفت پرده” فرزاد موتمن اشاره کرد.

در بخش بین‌الملل ۲۱ فیلم حضور دارند که فیلم‌های مهمی چون “ابرهای بهاری” نوری بیگله‌سیلان، “ای برادر، کجایی؟” برادران کوئن، “از شکلات شما متشکرم” کلود شابرول، “به سوی خانه” ژانگ ییمو، “گل‌های هریسون” الی شوراکی، “مسیر سبز” فرانک دارابونت، “نان و گل‌های سرخ” کن لوچ در میان فیلم‎‌ها خودنمایی می‌کنند. در این بخش فیلم‌های ایرانی چون “باران”، “سگ‌کشی” و “قطعه ناتمام” نیز حضور دارند.

نکته جالب توجه در لیست داوران ایرانی آن است که برای اولین بار شاهد حضور یک منتقد (جواد طوسی) در میان اعضای هیئت داوران هستیم. همچنین حضور بلاتار فیلمساز بزرگ مجارستانی و جاناتان رزنبام منتقد ارشد فیلم در هفته‌نامه‌ی شیکاگو ریدر رنگ و بوی خاصی به هیئت داوران سینمای بین‌الملل می‌دهد.

بخش‌های دیگر جشنواره نوزدهم:

جشنواره جشنواره‌ها

۲۰ فیلم بلند و کوتاه از فیلم‌های داستانی و مستند نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله: اتاق ماروین(جری زاکس)، ایستگاه مرکزی(والتر سالس)، بهترین دوست اهریمنی من(ورنر هرزوگ)، جمعه(حسن یکتاپناه)، مرد زنجبیلی(رابرت آلتمن) در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه:

۱۳ فیلم کوتاه و بلند در این بخش به نمایش در می‌آیند.

به یاد…

نمایش سه فیلمِ پول تو جیبی(فرانسوا تروفو)، ت مثل تقلب(اورسن ولز) و حرفه: خبرنگار خارجی(میکل‌آنجلو آنتونیونی)

سینمای انگلستان، برش‌های کوتاه:

نمایش ۱۲ فیلم کوتاه زنده و انیمیشن از کشور انگلستان

ویلیام شکسپیر، زندگی در نمایش:

نمایش ۱۲ فیلم از فیلم‌سازان بزرگی که آثار شکسپیر را اقتباس کرده‌اند فیلمسازانی همچون ولز، پولانسکی، زفیرلی، کنت برانا و…

آینه‌های روبرو، روبرتو روسلینی:

نمایش ۷ فیلم از روبرتو روسلینی ایتالیایی

آینه‌های روبرو، کن لوچ:

نمایش ۷ فیلم از آثار کن لوچ بریتانیایی.

آینه‌های روبرو، رخشان بنی‌اعتماد:

تجلیل از رخشان بنی‌اعتماد با نمایش ۷ فیلم از وی

برای تمام فصول، رابرت دنیرو:

نمایش ۱۸ فیلم با بازی رابرت دنیرو بازیگر مطرح امریکایی

برای تمام فصول، داریوش ارجمند:

تجلیل از داریوش ارجمند با نمایش ۷ فیلم او

دورتر از قاب، جری گرینبرگ:

نمایش ۷ فیلم از تدوینگر امریکایی جری گرینبرگ

دورتر از قاب، حسن حسن‌دوست:

تجلیل از حسن حسن‌دوست با نمایش ۱۷ عنوان از فیلم‌هایی که او تدوین کرده-است.

سینمای ایتالیا، دور و نزدیک:

نمایش ۱۲ عنوان از فیلم‌های دور و نزدیک ایتالیا از فیلمسازانی چون نانی مورتی، برادران تاویانی و…

عبور از پنج قاره:

نمایش ۲۰ فیلم از پنج قاره دنیا؛ فیلم‌هایی چون فیتس‌کارالدو(ورنر هرتسوگ)، بودای کوچک(برناردو برتولوچی)، گام معلق لک‌ک(تئو آنجلوپلوس) و…

سینمای آینده:

نمایش ۱۳ فیلم کوتاه ایرانی.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: باران(فواد نحاس)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: مجید مجیدی(باران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: حسین عابدینی(باران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: ثریا قاسمی(مارال)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: داریوش ارجمند(سگ‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: ماهایا پطروسیان(هفت پرده)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: بهرام بیضایی(سگ‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: اصغر رفیعی‌جم(سگ‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: محمدرضا مویینی(پارتی)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه: ایرج رامین‌فر(سگ‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی لباس: عبدالحمید قدیریان(سگ‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: یداله نجفی(باران)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دلپاک(باران)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: احمد پژمان(باران)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: اهدا نشد!

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: سگ‌کشی

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: به سوی خانه(ژانگ ییمو، چین)

* سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران: مسیر سبز(امریکا)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: مجید مجیدی(باران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: مژده شمسایی(سگ‌کشی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: یو هوا، نینگ دای، ژو ون(هفده سال، چین) با تقدیر از کامپوزیا پرتوی برای فیلم قطعه ناتمام

این دوره تحت‌الشعاع استعفای مهاجرانی از وزارت ارشاد قرار دارد. ولی هنوز اثرات صحبت-های مهاجرانی در جلسه استیضاحش در مجلس در اعلام نتایج دیده می‌شود. بهرام بیضایی و ثریا قاسمی برای اولین بار سیمرغ دریافت می‌کنند. فیلم “سگ‌کشی” بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شده ولی در بخش بهترین فیلم و کارگردانی باز هم جشنواره به گذشته خود رجوع می‌کند و مجید مجیدی مجدداً (دوره پانزدهم) دو سیمرغ اصلی را دریافت می‌کند. همچین رضا میرکریمی با فیلم جنجالی‌اش جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت می‌کند.

در این دوره چند فیلم جنجالی دیگر هم حضور دارند، از جمله: فیلم “پارتی” که بحث حذف فیزیکی به خاطر مسایل سیاسی را مطرح می‌کند. همچنین فیلم “نیمه‌پنهان” که به گروهک‌های چپ اوایل انقلاب می‌پردازد. (تهمینه میلانی پس از به نمایش درآمدن فیلم بازداشت شد) و فیلم “قطعه ناتمام” که در آن با تک‌خوانی زن روبرو هستیم. می‌توان گفت این سه فیلم به همین آنطور که باید دیده نشدند.

متاسفانه در این دوره به دلیل نزاع‌ها و دعواهای سیاسی، فیلمی چون “از کنار هم می-گذریم”، فیلم اول منتقد سرشناس سینمای ایران، مرحوم ایرج کریمی، دیده نمی‌شود.

فیلم “موج مرده” به دلیل ایراداتی که تهیه‌کننده مجموعه “روایت فتح” به برخی صحنه‌ها دارد، اکران نمی‎شود. حتی با توجه به پادرمیانی سیف‌الله داد و تن دادن حاتمی‌کیا به بعضی اصلاحات، باز هم روایت فتح با اکران مخالفت می‌کند. اما جلسه نشست فیلم با حضور حاتمی‌کیا برگزار شده که در آنجا اعلام می‌کند که دیگر فیلم جنگی نخواهد ساخت. وی همچنین در انتقاد از سیف‌الله داد عنوان می‌کند: «آقای داد با حذف سیستم نظارتی از سینما عملا آن را در اختیار سرمایه قرار دادند و این باعث سوق دادن سینما به سمت ابتذال گردید.»

سینماهای بهمن، پارس، صحرا، کریستال، سپیده، ایران، بلوار(داوران جنبی)، موزه هنرهای معاصر(مهمانان خارجی)، استقلال(رسانه‌های جمعی) بخش‌های مختلف جشنواره را به نمایش می‌گذارند.

برای اولین بار سینمای مطبوعات تنها به رسانه‌های گروهی اختصاص پیدا می‌کند.

فیلم‌های غیرایرانی با زیرنویس در چهار سینما به نمایش درمی‌آید. در میان فیلم‌های ایرانی نیز فیلم “سگ‌کشی” با استقبال زیاد تماشاگران همراه می‌شود.

هیئت داوران نامزدها را در نشستی خبری اعلام می‌کنند و همچنین در بخش بین‌الملل، به فیلم برگزیده تماشاگران برای اولین بار سیمرغ اهدا می‌شود.

افتتاحیه در سینما صحرا با اجرای محمدرضا فروتن و مراسم پایانی با اجرای حسین پاکدل در تالار وحدت برگزار می‌شود. در مراسم اختتامیه، سیمرغ بلورین ویژه‌ای از سوی سینماگران به نشانه سپاس و تقدیر توسط احمد مسجد جامعی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عطااله مهاجرانی اهدا می‌شود. همچنین در این مراسم بیانیه هیئت داوران قرائت شده که در آن تأکید بر تلاش صادقانه سینمای ملی بدون ولخرجی و ریخت و پاش دارد.

پرکارها:

فیلمبردار: حسن پویا(مریم مقدس، آبی، قطعه ناتمام)

تدوینگر: بهرام دهقانی(هفت پرده، آخر بازی، بچه‌های نفت، نیمه‌پنهان)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(زیر نور ماه، موج مرده، یاد و یادگار)، کارن همایون‌فر(آبی، پارتی، رنگ شب)

چهره‌پرداز: سیدمحسن موسوی(باران، بچه‌های نفت، هفت پرده)

طراح صحنه: ایرج رامین‌فر(سگ‌کشی، نیمه‌پنهان)، پروین صفری(باران، پارتی)

صدابردار: یداله نجفی(از کنار هم می‌گذریم، باران، تو آزادی)

صداگذار: مسعود بهنام(آخر بازی، تو آزادی، زیر نور ماه، نیمه‌پنهان، هفت پرده)

تهیه‌کننده: مرتضی شایسته(آبی، پارتی)، داریوش باباییان(رنگ شب، هزاران زن مثل من)، منوچهر محمدی(زیر نور ماه، مسافر ری)

بازیگر مرد: بهزاد فراهانی(دختری به نام تندر، سگ‌کشی، هفت پرده)، فریبرز عرب‌نیا(رنگ شب، هزاران زن مثل من، هفت پرده)، اسماعیل شنگله(آبی، پارتی، سگ‌کشی)

بازیگر زن: هدیه تهران(آبی، پارتی)، مهتاب کرامتی(بهشت از آن تو، مریم مقدس)، زهرا سعیدی(مریم مقدس، دختری به نام تندر)، پوپک گلدره(موج مرده، آخر بازی)، مریم بوبانی(سگ‌کشی، نیمه‌پنهان)، نیکو خردمند(هزاران زن مثل من، دختری به نام تندر)، ماهایا پطروسیان(دختری به نام تندر، هفت پرده)، نیکی کریمی(نیمه‌پنهان، هزارن زن مثل من)

نگاهی به بیستمین دوره جشنواره فیلم فجر

* بیستمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۸۰

دبیر جشنواره: محمدمهدی عسگرپور(رئیس بنیاد سینمای فارابی)

هیئت انتخاب:

سینمای ایران: کیومرث پوراحمد، حسین ترابی، رضا درستکار، عزیز ساعتی، فاطمه گودرزی، سیدغلام‌رضا موسوی و سیدمحمد میرزمانی.

فیلم‌های خارجی: جلیلی اکبری‌صحت، نوشابه امیری، فریدون جیرانی، هوشنگ گلمکانی، علی معلم، ابوالقاسم طالبی، پرویز صمدی‌مقدم و سیدغلامرضا موسوی.

هیئت داوران:

سینمای ایران: جمشید ارجمند، بابک بیات، پرویز پرستویی، کیومرث پوراحمد، نعمت حقیقی، مجید مجیدی و هارون یشایایی.

سینمای بین‌الملل: داریوش خنجی(ایران)، سیف‌اله داد(ایران)، موریتس دوهادلن(انگلستان)، خالد صدیق(کویت) و بنگت فورسلوند(سوئد).

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۱ فیلم حضور دارد که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “ارتفاع پست” ابراهیم حاتمی‌کیا، “امتحان” ناصر رفاهی، “ایستگاه متروک” علی‌رضا رئیسیان، “بمانی” داریوش مهرجویی، “خانه‌ای روی آب” بهمن فرمان‌آرا، “سفره ایرانی” کیانوش عیاری، “شام آخر” فریدون جیرانی، “قارچ سمی” رسول ملاقلی‌پور، “کاغذ بی‌خط” ناصر تقوایی، “من ترانه پانزده سال دارم” رسول صدرعاملی، “نامه‌های باد” علی‌رضا امینی و “نان و عشق و موتور هزار” ابولحسن داودی اشاره کرد.

در بخش بین‌الملل ۲۱ فیلم حضور دارد. فیلم‌های مهمی چون “اتاق پسر” نانی مورتی، “برادر” تاکشی کیتانو، “در ستایش عشق” ژان لوک گدار، “دیگران” آلخاندرو آمنابار، “سرزمین هیچ‌کس” دنیس تانوویچ، “قول” شون پن و “منطقه امنیتی مشترک” پارک جان ووک به همراه چهار فیلم “ارتفاع پست”، “خانه‌ای روی آب” و”قارچ سمی” از جمله این فیلم‌ها هستند.

نکته جالب توجه آن است که در این دوره ترکیب منتقد،آهنگساز،بازیگر،فیلمنامه-نویس،کارگردان،فیلمبردار و تهیه‌کننده در میان هیئت داوران حضور دارند. این ترکیب تا این دوره منحصر بفرد است.

داریوش خنجی پس ار ۲۸ سال برای حضور در هیئت داوران این دوره به ایران بازمی‌گردد.

بخش‌های دیگر جشنواره بیستم:

جشنواره جشنواره‌ها:

۱۸ فیلم بلند و کوتاه از فیلم‌های داستانی و مستند نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله “قاچاق” استیون سودربرگ، “رای مخفی” بابک پیامی و “دانی براسکو” مایک نیوئل در این بخش نمایش داده می‌شوند.

نمایش‌های ویژه:

۲۵ فیلم کوتاه و مستند در این بخش به نمایش در می‌آیند. فیلم‌های از ناصر صفاریان، رخشان بنی‌اعتماد و…

دور و نزدیک، چشم‌انداز سینمای اسکاندیناوی:

نمایش ۱۰ فیلم از کارگردانان کشورهای اسکاندیناوی

دوره و نزدیک، منظری از سینما در افغانستان:

نمایش ۳۱ فیلم از فیلمسازان ایرانی و خارجی درباره‌ی کشور افغانستان.

طراحان صحنه، دورتر از قاب:

نمایش ۱۳ فیلم از طراحان صحنه‌های مطرح ایرانی و خارجی از جمله دین تاوولاریس، ملک‌ جهان‌خزاعی، ایرج رامین‌فر و…

آینه‌های روبرو، کلود شابرول:

نمایش۱۳ فیلم از کلود شابرول فرانسوی.

آینه‌های روبرو، کیانوش عیاری:

تجلیل از کیانوش عیاری با نمایش ۹ فیلم از وی.

آینه‌های روبرو، الیا کازان:

نمایش ۷ فیلم از الیا کازان کارگردان شهیر ترک‌الاصل امریکایی.

برای تمام فصول، سیدنی پواتیه:

نمایش ۱۰ فیلم با بازی سیدنی پواتیه بازیگر مطرح امریکایی.

برای تمام فصول، آلن دلون:

نمایش ۱۵ فیلم از فیلم‌های بازیگر بزرگ سینمای فرانسوی.

برای تمام فصول، گلچهره سجادیه:

تجلیل از گلچهره سجادیه با نمایش ۱۰ فیلم از وی.

برای تمام فصول، پرویز پرستویی:

تجلیل از پرویز پرستویی با نمایش ۹ فیلم از وی.

در جستجوی صلح:

نمایش ۱۵ فیلم درباره جنگ؛ فیلم‌هایی همچون ایثار(آندری تارکوفسکی)، توهم بزرگ(ژان رنوار)، بازداشتگاه شماره ۱۷(بیلی وایلدر)، پاییزا(روبرتو روسلینی) و ..

زنگ سینما

نمایش ۲۲ فیلم از سینمای کودک و نوجوان در این بخش.

سینمای آینده

نمایش ۱۴ فیلم کوتاه ایرانی.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: خانه‌ای روی آب(بهمن فرمان‌آرا)

* جایزه ویژه هیئت داوران: ناصر رفائی(امتحان)، نامه‌های باد(علی‌رضا امینی) و ناصر تقوایی(کاغذ بی‌خط)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رسول صدرعاملی(من ترانه ۱۵ سال دارم)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: رضا کیانیان(خانه‌ای روی آب)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: ترانه علیدوستی(من ترانه ۱۵ سال دارم)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: عزت‌الله انتظامی(خانه‌ای روی آب)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: بهناز جعفری(خانه‌ای روی آب)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کامبوزیا پرتوی و رسول صدرعاملی(من ترانه ۱۵ سال دارم)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمد آلادپوش(ایستگاه متروک)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: بهرام دهقانی(قارچ سمی)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ژیلا مهرجویی(خانه‌ای روی آب)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: یداله نجفی و ناصر شکوهی‌نیا(امتحان)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محمدرضا دل‌پاک(سفر به فردا)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌الدین(قارچ سمی)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: ناصر چشم‌آذر(قارچ سمی)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: علی عابدینی(من ترانه ۱۵ سال دارم)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران: ارتفاع پست

بخش مسابقه بین‌المللی:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: درستایش عشق(ژان لوک گدار، فرانسه/سوئیس)

* جایزه ویژه هیئت داوران: منطقه امنیتی مشترک(پارک جان ووک، کره)

* سیمرغ بهترین دستاوردهای فنی: فیلمبرداری خاویر اگیرساروبه (دیگران، اسپانیا)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: تاکشی کیتانو(برادر، ژاپن)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری: جک نیکلسون(قول، امریکا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: دنیس تانوویچ (سرزمین هیچکس، بوسنی)

* دیپلم افتخار برای فیلم‌های دوچرخه پکنی به وانگ شیائو شوای از چین و فیلم خانه‌ای روی آب به بهمن فرمان آرا

این دوره شاید در اهدای جوایز متفاوت از ادوار پیشین برگزار می‌شود، از توجه به فیلم شریف “امتحان” گرفته تا توجه بیش از اندازه به فیلم‌های “خانه‌ای روی آب” و “من ترانه ۱۵ سال دارم” و کم‌توجهی به فیلم‌های “ارتفاع پست” ، “کاغذ بی‌خط” و “بمانی”.

فیلم‌ خانه‌ای روی آب دارای نقد سیاسی و اجتماعی به جامعه است و با بیان صریح خیلی از مسائل همچون روابطه نامشروع، بیکاری، اعتیاد و رشوه جنجال برانگیز شده ولی با یک پایان محافظه‌کار باعث کمرنگ شدن این مسائل می‌شود. فرمان‌آرا اولین فیلمسازی بعد از انقلاب است که با دو فیلم پشت سرهم سیمرغ بهترین فیلم را کسب می‌کند.

پس از سال‌ها رسول صدرعاملی با فیلمی در بخش مسابقه جشنواره حاضر می‌شود. فیلمی که باعث کشف یکی از بهترین بازیگران فعلی سینمای ایران، ترانه علی‌دوستی می‌شود. این درام اجتماعی به مشکلات یک نوجوان دختر در جامعه در مواجهه با ازدواج موقت و مسائل پیرامونش می‌پردازد.

حوزه هنری در اقدامی پیش بینی نشده فیلم “نامه‌های باد” نخستین فیلم بلند سینمایی علیرضا امینی را از جشنواره فیلم فجر خارج می‌کند. علیرضا امینی کارگردان فیلم در این زمینه می‌گوید: «خارج کردن فیلم “نامه های باد” از جشنواره بدون اطلاع من بوده است؛ به همین دلیل از اهالی سینما می‌خواهم در رفع این مشکل کمک کنند». همچنین محمد مهدی عسگرپور دبیر جشنواره در واکنش به این موضوع می‌گوید: «هر چند کپی این فیلم در اختیار هیئت بازبینی قرار گرفته و به عنوان یکی از فیلم‌های بخش مسابقه انتخاب شده و خروج آن غیر قانونی است؛ اما برای جلوگیری از ایجاد تنش، به خواسته حوزه هنری عمل شده است.»

فیلم “سفر سرخ” اولین ساخته‌ی حمید فرخ‌نژاد نیز به دلایل نامعلومی از طرف تهیه کننده-سیمافیلم- در جشنواره شرکت داده نمی‌شود.

و اما فیلم‌های ناکام و دیده نشده این دوره، “ارتفاع پست” براساس یک داستان واقعی(هواپیما ربایی اهواز-بندرعباس ۲۳ آبان ۷۹) ساخته می‌شود . این فیلم با نگاهی غیر مستقیم به جنگ، مشکلات پس از جنگ مناطق جنگی را به چالش می‌کشد. فیلمساز محبوب جشنواره دست خالی از جشنواره خارج می‌شود البته برای خالی نبود عریضه سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را دریافت می‌کند.

“کاغذ بی‌خط” درام متفکرانه درباره خانواده مدرن ایرانی در دهه‌ی ۸۰ است. این فیلم در سکانسی به ماجراهای قتل‌های زنجیره‌ای و نخبه‌کشی اشاره‌ی مستقیم می‌کند. (سکانس سلاخی ماهی که خون بر روزنامه‌هایی می‌ریزد). تقوایی به قدری از این تبعیض و سیاسی-بازی جشنواره دلخور بود که جایزه ویژه هیئت داورانش را پس می‌دهد.

“بمانی” درام اجتماعی درباره خودسوزی سه دختر در ایلام است. مهرجویی پس از ساخت این فیلم به مرگ تهدید می‌شود. خودسوزی زنان در ایلام جز آسیب‌های اجتماعی آن است و این فیلم براساس رویدادهای واقعی ساخته شده‌است.

از نگاه به سه فیلم بالا می‌توان هراس از نگاه انتقادی به جامعه را عامل جدی نگرفتن آن‌ها دانست.

در این دوره محمدحسن پزشک جانشین سیف‌الله داد شده ‌است و همچنین جشنواره علاوه بر تهران در شیراز نیز برگزار می‌شود.

افتتاحیه در سینما صحرا برگزار می‌شود و طی مراسمی از طراحان صحنه حاضر در بخش دورتر از قاب و کارگردانان ۳ فیلم منتخب تماشاگران در سه دوره قبل تقدیر به عمل می‌آید. همچنین در حاشیه جشنواره همایش بین‌المللی چشم‌انداز سینمای نوین ایران ۱۶ تا ۱۸ بهمن در موزه فرش ایران برگزار می‌شود. مراسم اختتامیه نیز با اجرای اسماعیل میرفخرایی در تالار وحدت برگزار شده و در بیانیه هیئت داوران به این نکته که ما هفت نفر مسئول انتخاب‌های خود هستیم حتی اگر رأی ۶ به ۱ باشد، تاکید می‌شود.

هفته‌نامه بنیاد سینمای فارابی با عنوان سینما‌ی‌نو به سردبیری جلیل اکبری‌صحت به صورت روزانه منتشر می‌شود.

سینماهای فرهنگ، بهمن، صحرا، سپیده، آفریقا، مرکزی، عصر جدید، کریستال، آستارا(تهیه-کنندگان)، سالن حجاب(رسانه‌های جنبی) برنامه‌های جشنواره را نمایش می‌دهند.

حدود ۷۰ تا ۸۰ بیلبورد در سطح شهر تهران از سه برگزیده‌ی اصلی ۱۹ دوره‌ی قبل جشنواره‌ی فجر نصب می‌شود. (پوستر فیلم‌ها) و اتوبوس‌های مختلف در کنار سینماهای نمایش دهنده فیلم‌ها، محصولات سینمایی را عرضه می‌کنند.

پرکارها:

فیلمنامه‌نویس: کامبوزیا پرتوی(ایستگاه متروک، من ترانه پانزده سال دارم)

فیلمبردار: بهرام بدخشانی(من ترانه پانزده سال دارم، بمانی)، داریوش عیاری(سفره ایرانی، مربای شیرینی)، حسن پویا(ارتفاع پست، تیک)، محمد آلادپوش(ایستگاه متروک، شام آخر)، تورج منصوری(قارچ سمی، نان و عشق و موتور هزار…)

تدوینگر: حسین زندباف(نوروز، ایستگاه متروک)، عباس گنجوی(خانه‌ای روی آب، کاغذ بی-خط)، مهرزاد مینویی(سفر به فردا، عیسی می‌آید)، کیانوش عیاری(مربای شیرین، سفره ایرانی)، حسن ایوبی(مزاحم، تیک)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(نگین، ارتفاع پست، نان و عشق و موتور هزار)

چهره‌پرداز: مهین نویدی(بمانی، مربای شیرین، نگین)، جلال معیریان(خانه‌ای روی آب، قارچ سمی،نوروز)

طراح صحنه: علی عابدینی(شام آخر، من ترانه پانزده سال دارم)، محسن شاه‌ابراهیمی(نگین، ایستگاه متروک)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(تیک، شام آخر، مزاحم، من ترانه پانزده سال دارم)

صدابردار: مسعود بهنام(سفره ایرانی، شام آخر، مربای شیرین، نان و عشق و موتور هزار)، پرویز آبنار(ایستگاه متروک، خانه‌ای رو آب، خواب سفید)

صداگذار: مسعود بهنام(سفره ایرانی، شام آخر، مربای شیرین، نان و عشق و موتور هزار)

تهیه‌کننده: محمدرضا تخت‌کشیان(آرزوهای زمین، من ترانه پانزده سال دارم، نامه‌های باد)

بازیگر مرد: آتیلا پسیانی(سفر به فردا، شام آخر)، جمشید هاشم‌پور(سفر به فردا، قارچ سمی)، فرهاد قائمیان(سفر به فردا، قارچ سمی)، رضا کیانیان(عیسی می‌آید، خانه‌ای روی آب)، جمشید مشایخی(کاغذ بی‌خط، خانه‌ای روی آب)، خسرو شکیبایی(کاغذ بی‌خط، مزاحم)، اصغر بیچاره(مزاحم، نان و عشق و موتور هزار)، محسن قاضی‌مرادی(نگین، خانه‌ای روی آب)، جمشید اسماعیل‌خانی(نان و عشق و موتور هزار، نوروز)

بازیگر زن: لیلا حاتمی(ارتفاع پست، ایستگاه متروک، مربای شیرین)، گوهر خیراندیش(نان و عشق و موتور هزار، ارتفاع پست، مربای شیرین).

نوشته از «آژانس شیشه‌ای» تا «قارچ سمی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از استعفای خاتمی تا داوری آوینی

حامد نيكومرام — Sun, 05 Feb 2023 09:24:48 +0000

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره یازدهم تا پانزدهم از این جشنواره.

نگاهی به یازدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

سال ۱۳۷۱ فیلم «کلوزآپ» ساخته عباس کیارستمی جایزه منتقدان بین‌المللی از یازدهمین جشنواره استانبول، ترکیه را دریافت می‌کند. همچنین جایزه ترفیع و تبلیغ بخش (نوعی نگاه) چهل و پنجمین جشنواره کن، به فیلم «زندگی و دیگر هیچ» همین کارگردان تعلق می‌گیرد.

فیلم «ناصرالدین شاه آکتور سینما» ساخته محسن مخملباف، جایزه ویژه هیئت داوران و منتقدان بین‌المللی از بیست و هشتمین جشنواره کارلووی واری چکسلواکی و جایزه تنگه طلایی کاریدی از بیست و دومین جشنواره تائورمینای ایتالیا را از آن خود می‌کند. فیلم «مدرسه پیرمردها» ساخته علی سجادی‌حسینی برنده جایزه ویژه هیئت داوران از سومین جشنواره فیلم‌های کودکان قاهره، مصر می‌شود.

علیرضا خمسه جایزه بهترین بازیگر مرد برای فیلم «آپارتمان شماره ۱۳» ساخته یدالله صمدی، از سومین جشنواره کشورهای غیرمتعهد پیونگ یانگ، کره شمالی را دریافت می‌کند.

فیلم «نیاز» ساخته علیرضا داودنژاد، جایزه شهر نانت هیئت داوران از چهاردهمین جشنواره سه قاره نانت فرانسه، و فیلم «کلید» ساخته ابراهیم فروزش، جایزه بهترین فیلم از سومین جشنواره فیلم‌های کودکان سینه جونیور فرانسه را از آن خود می‌کنند.

در مردادماه سال ۱۳۷۱، عباس کیارستمی جایزه یادبود «فرانسوا تروفو» را از بیست و دومین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان جیفونی ایتالیا دریافت می‌کند.

دولت اکبر هاشمی رفسنجانی کماکان به کار خود ادامه می‌دهد، اما کمبود دارو و مشکلات بیماران برای یافتن برخی داروها را می‌توان مهم‌ترین مشکل کشور در سال ۱۳۷۱ دانست. مردم در آخرین روزهای فروردین‌ماه این سال برای شرکت در انتخابات چهارمین دوره مجلس شورای اسلامی به پای صندوق‌های رای می‌روند، که در آن جناح راست می‌تواند اکثریت مجلس را به دست گیرد و علی‌اکبر ناطق‌نوری عهده‌دار ریاست این مجلس می‌شود.

چنان‌که پیش‌تر گفته شد سید محمد خاتمی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سوم خردادماه این سال نامه استعفای خود را به رئیس جمهور تقدیم می‌کند.

یازدهمین جشنواره بین‎المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۷۱

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت داوران :

سینمای ایران: سیدمرتضی آوینی، عزت‌الله انتظامی، عزیزاله حمیدنژاد، سیدمهدی شجاعی و اسفندیار شهیدی.

در بخش مسابقه ایران ۳۳ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به «آبادانی‌ها» کیانوش عیاری، «افعی» محمدرضا اعلامی، «بندر مه‌آلود» امیر قویدل، «ردپای گرگ» مسعود کیمیایی، «صبح روز بعد» و «شرم» کیومرث پوراحمد، «سارا» داریوش مهرجویی، «مهاجران» مهدی صباغ‌زاده، «هنرپیشه» محسن مخملباف، «یک‌مرد، یک‌خرس» مسعود جعفری جوزانی و «یک‌بار برای همیشه» سیروس الوند اشاره کرد. در بین ۲۵ فیلم‌ اول و دوم نیز فیلم‌های «مجسمه» ابراهیم وحیدزاده و «مرد ناتمام» محرم زینال‌زاده از فیلم‌های شاخص این دوره‌اند.

سینمای بین‌المللی:

جشنواره جشنواره‌ها:

تعدادی از فیلم‌های شرکت‌کننده در جشنواره‌های سینمایی جهان در این بخش حضور دارند. فیلم‌های “اروپا” (لارس فون‌تریه)، “بیگانه” (ساتیا جیت‌رای) و “ویدئوبنی” (میشائیل هانه‌که) در این بخش به نمایش گذاشته‌ می‌شوند.

چن کایگه: از نسل پنجم

نمایش ۴ عنوان از فیلم‌های چن کایگه فیلم‌ساز بزرگ چینی.

گنجینه‌های فیلم‌خانه‌ای:

نمایش ۵ فیلم از جمله “همشهری کین” (اورسن ولز)، “راشومون” (آکیرا کوراساوا).

سینمای دینی به روایت کارل تئودور درایر:

نمایش ۷ عنوان فیلم از فیلمساز بزرگ دانمارک همچون “روز خشم”، “گرترود” و “مصائب ژاندارک”

ریتویک گاتاک: شاعر مهاجر:

نمایش ۷ عنوان فیلم از فیلم‌های فیلمساز شبه قاره هندوستان

اجه و اسکارپلی: تحریر طنز در سینما

نمایش ۴ فیلم از زوج فیلم‌نامه‌نویس مطرح ایتالیایی.

نمایش‌های ویژه:

الف: فیلم‌های بازسازی شده و یا مستند که نمایشگر روند و سبک‌های جدید باشند.

ب: فیلم‌هایی که به مناسبت رویدادهای خاصی در سینما، برگزیده می‌شوند.

ج: فیلم‌های با ارزشی که عمر تولیدشان بیش از ده سال است و یا در جشنواره‌ای شرکت نداشته‌اند.

استادان خاموش سینمای ایتالیا:

نمایش آثاری از فیلم‌سازان فقید ایتالیا همچون روسلینی، دسیکا، ویسکونتی، پازولینی و…

پس از هفتاد سال…سینمای آسیای میانه و ماورای قفقاز:

نمایش فیلم‌های برگزیده کشورهای آذربایجان، ارمنستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قرقیزستان، گرجستان.

ریشه در باد:

نمایش تعدادی فیلم از فیلمسازانی چون یوسف شاهین، لوئیس بونوئل، ناگیسا اوشیما و…

سینمای کودک و نوجوان (ره‌آورد اصفهان):

نمایش منتخب فیلم‌‌‌های ایرانی و خارجی جشنواره کودک و نوجوان.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: از کرخه تا راین (سازمان سینمایی سینا)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: سیروس الوند (یک‌بار برای همیشه)

* جایزه ویژه هیئت داوران: کیومرث پوراحمد (شرم)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: فرامرز قریبیان (بندر مه‌آلود)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: فاطمه معتمدآریا (یک‌بار برای همیشه)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: جهانبخش سلطانی (شرم)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: یاسمین ملک‌نصر (سارا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: داریوش مهرجویی (سارا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: رضا رضی (پرواز را به خاطر بسپار)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: مهدی رجاییان (ردپای گرگ)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: رضا علاقمند و سعید مترصد (هنرپیشه)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: جهانگیر میرشکاری و ساسان باقرپور (هنرپیشه)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محسن روشن (بربال فرشتگان)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: رضا رستگار و مصطفی رستگار (بربال فرشتگان)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: کیوان جهانشاهی (سایه‌های هجوم)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مسعود ولدبیگی (از کرخه تا راین)

همانطور که مشاهده می‌شود در این دوره نیز شاهد تقسیم جوایز هستیم. سیاست کدخدامنشی بازهم رعایت می‌شود و به فیلم‌های مهم جوایزی اهدا می‌شود. هرچند فیلم بحث‌برانگیز “هنرپیشه” در رشته‌های مهم جایزه‌ای دریافت نمی‌کند و بازی اکبر عبدی در این فیلم نادیده گرفته می‌شود. همچنین این مورد برای خسرو شکیبایی در مورد فیلم “یک‌بار برای همیشه” نیز صادق است.

ابراهیم حاتمی‌کیا با فیلم “از کرخه تا راین” در جشنواره مجدداً می‌درخشد. “مهاجر” فیلم قبلی‌ او در حین جنگ رخ می‌دهد اما “از کرخه تا راین” به مسائل پس از جنگ می‌پردازد.

شهید مرتضی آوینی، یکی از داوران این دوره در بخشی از کتاب آینه جادو، جلد دوم، یادداشت «ای بلبل عاشق، جز برای شقایق‌ها مخوان» می نویسد: «ظهور «حاتمی‌کیا» در سینمای انقلاب واقعه‌ای است نظیر انقلاب. هر کس سینما را بشناسد و آدم مغرضی هم نباشد، قدر «حاتمی‌کیا» را به مثابه یک فیلمساز درخواهد یافت. اما «حاتمی‌کیا» فقط در این حد توقف ندارد. او در عرصه‌ی سینما مظهر انسان‌هایی است که با انقلاب اسلامی ایران در تاریخ ظهور کرده‌اند و آنان را باید «طلایه داران عصر معنویت» خواند. او یک «بسیجی» است.»

کیومرث پوراحمد پس از موفقیت سریال “قصه‌های مجید” با دو فیلم براساس شخصیت-های همان سریال به جشنواره می‌آید که فیلم “شرم” مورد توجه قرار می‌گیرد. این اولین بار است که فیلمی براساس یک سریال ساخته می‌شود.

در این دوره، شیوه انتخاب آثار تغییر می‌کند و هیئت بازبینی، همه آثار آماده نمایش و ارسالی به دفتر جشنواره را تماشا کرده و آثاری که مشکلی برای نمایش ندارند را در برنامه می‌گنجاند.

تجربه دوبله همزمان در جشنواره کودک و نوجوان اصفهان به جشنواره فجر هم می‌رسد. در این دوره، سینمای نوین چین در سینما سپیده با مدیریت زهره شکوفنده دوبله می‌شود.

برای اولین بار یک بازیگر(عزت‌اله انتظامی) در میان هیئت داروان قرار دارد و هیئت داوری ۵ نفره مسئول داوری فیلم‌های بخش اصلی و فیلم‌های اول و دوم است. در این دوره با توجه به اینکه فاصله کیفی فیلم‌های اول از فیلم‌های دوم زیاد است، جوایز بخش فیلم دوم با تصویب دبیر جشنواره به فیلم‌های اول می‌رسد.

علاوه بر هیئت داوران رسمی، گروه‌های دیگری از جمله: کانون مدرسان سینما، نویسندگان سینمایی، سازمان بهزیستی، وزارت بهداشت، طرح اقامه نماز، وزارت دفاع، مجله گل‌آقا و گروه تلویزیونی شاهد، برگزیدگان خود را انتخاب می‌کنند.

۶۵ فیلم بلند و کوتاه ایرانی، ۱۵۰ فیلم بلند و کوتاه خارجی از ۳۵ کشور در ۱۶ سالن سینماهای آزادی، افریقا، بهمن، بلوار، سعدی، عصرجدید، کریستال، قیام، سپیده، ماندانا، شهر قصه(رسانه‌های جمعی) نمایش داده‌ می‌شود.

پرکارها:

کارگردان: کیومرث پوراحمد(شرم، صبح روز بعد)

فیلم‌نامه‌نویس: حسن قلی‌زاده( راز گل سرخ، بندر مه‌آلود)، فریدون جیرانی(دو همسفر، گریز)، کیومرث پوراحمد(شرم، صبح روز بعد)

فیلمبردار: محمود کلاری(از کرخه تا راین، ردپای گرگ، سارا، چشم‌هایم برای تو)

تدوینگر: مهدی رجاییان(رابطه پنهانی، ردپای گرگ، قافله، یک‌بار برای همیشه، حسنک، ماموریت آقای شادی)، روح‌اله امامی(لبه تیغ، شکوه بازگشت، طعمه، مریم و میتیل، پرواز را به خاطر بسپار، دو همسفر)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(مریم و میتیل، چکمه، راز چشمه سرخ، لبه تیغ، باز باران، بر بال فرشتگان، عیالوار، مجسمه)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(سمفونی صحرا(راز خنجر)، طعمه، عیالوار، راز چشمه سرخ، هنرپیشه، یک مرد یک خرس)

طراح صحنه: غفار رضایی(آبادنی‌ها، دایان باخ)، فرامرز بادرام‌پور(آذرخش، بندر مه‌آلود)، نگار جاودان(چشم‌هایم برای تو، راز چشمه سرخ)

جلوه‌های ویژه: علی‌اصغر پورهاجریان(آبادانی‌ها، بازی بزرگان، رابطه پنهانی، زیر آسمان، مهاجران، آهوی وحشی، صلیب طلایی)

صدابردار: محمود سماک‌باشی(چکمه، ردپای گرگ، چشم‌هایم برای تو، از کرخه تا راین)، بهروز معاونیان(باز باران، سایه‌های هجوم، شکوه بازگشت، ایلیا نقاش جوان)

صداگذار: روبیک منصوری(آلما، بندر مه‌آلود، چکمه، خسوف، رابطه پنهانی، ردپای گرگ، مهاجران، اتل متل توتوله، چشم‌هایم برای تو، طعمه، عیالوار، مجسمه)

تهیه‌کننده: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(نصف جهان، ایلیا نقاش جوان، شرم، صبح روز بعد، آهوی وحشی، سایه‌های هجوم)

بازیگر مرد: منوچهر حامدی( ردپای گرگ، قافله، راز گل سرخ، شکوه بازگشت، مجسمه، مرد ناتمام، رابطه پنهانی)

بازیگر زن: حمیده خیرآبادی(راز چشمه سرخ، هنرپیشه، یک مرد یک خرس، راز گل سرخ، عیالوار، مریم و میتیل)

نگاهی به دوازدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

در ۲۱ خردادماه ۱۳۷۲ ششمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران برگزار شده و اکبر هاشمی رفسنجانی با حدود ۱۰ میلیون و ۵۶۶ هزار رأی مجدداً رئیس جمهور می‌شود و مصطفی میرسلیم را برای وزرات ارشاد به مجلس معرفی می‌کند. وی از مجلس شورای اسلامی رأی اعتماد می‌گیرد و برای چهارسال وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌شود.

یکی از مهم ترین اتفاقات این سال، التهاب بازار سکه و ارز است. در اواخر سال، دلار آمریکا به ۲۴۰ تومان و سکه طلا به ۲۵ هزار تومان می‌رسد.

دوازدهمین جشنواره بین‎المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۷۲

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت داوران:

سینمای ایران: سیدمهدی شجاعی، جواد شمقدری، عباس کیارستمی، مجید مجیدی و فریدون ناصری.

مواد تبلیغی: سعید صادقی، سیدمحمد فدوی و اصغر فهیمی‌فر.

در بخشی از بیانیه هیئت داوران آمده است:

«دوازدهمین جشنواره فیلم فجر، شاهد تلاش‌های صمیمانه و صادقانه فیلمسازان برای به تصویر کشیدن فرهنگ جبهه و جنگ بود. نفس این تلاش که تا حدود زیادی قرین توفیق و سرافرازی هم بوده است، قابل تحسین و ستایش برانگیز است. چرا که جنگ به شکل نظامی آن اگر چه در این مقطع به پایان رسیده، اما حیات معنوی، عزت، استقلال و سربلندی جامعه ما در گروی استمرار ارزش های پدید آمده در جنگ تحمیلی است و بهترین وسیله برای حفظ و استمرار و اشاعه این ارزش ها، زبان و بیان هنری و بالاخص سینمایی است. اما در کنار اینها به این نکته نیز باید توجه کرد که جنگ ما ماهیتاً با جنگ های دیگر دنیا متفاوت بوده است و سینمای این جنگ نیزباید به اندازه خود جنگ، ممتاز و متفاوت باشد. در این سینما نمی توان فیلم های جنگی جهان را الگوی تمام عیار قرار داد، نمی توان به دنبال اکشن ها و حادثه های غیرواقعی بود، نمی توان از قهرمان سازی های متعارف سینمای غرب، تبعیت کرد. همه اجزاء این سینما باید مثل خود جنگ، سرشار از معنویت و حماسه و لطافت و صمیمیت و در یک کلام مبین روحیه بسیجی باشد. فیلم های جنگی این دوره نشان می دهد که مسیر تلاش، درست است و دستیابی به موفقیت، بیرون از حیطه توقع نیست.»

در بخش مسابقه ایران ۲۰ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “پایان کودکی” کمال تبریزی، “بلوف” ساموئل خاچکیان،”تاواریش” مهدی فخیم‌زاده،”چشم شیطان” حسن هدایت،”خاکستر سبز” ابراهیم حاتمی‌کیا، “تیک‌تاک” محمدعلی طالبی،”روز فرشته” بهروز افخمی، “زیر درختان زیتون” عباس کیارستمی،”نان و شعر” کیومرث پوراحمد، “همسر” مهدی فخیم‌زاده می‌توان اشاره کرد. در بین فیلم‌های اول و دوم فیلم‌هایی چون “زینت” ابراهیم مختاری، “جنگ نفتکش‌ها” محمد بزرگ‌نیا و “هبوط” احمدرضا معتمدی وجود دارد.

حضور چند نسل از کارگردانان تاریخ سینمای ایران جالب توجه است و با این تأسف که کارگردانان زن در این دوره فیلمی ندارد.

سینمای بین‌المللی:

کنگره‌ی فیلمسازان مسلمان

۱۶ فیلم بلند و ۱۱ فیلم کوتاه از فیلم‌سازان مسلمان کشورهایی همچون آذربایجان، بوسنی، قزاقستان، پاکستان، ترکمنستان و… در این بخش به نمایش درمی‌آیند.

جشنواره جشنواره‌ها

تعدادی از فیلم‌های شرکت‌کننده در جشنواره‌های سینمایی جهان در این بخش حضور دارند. ۱۴۹۲:فتح بهشت(ریدلی اسکات)، زندگی کولی‌وار(آکی کوریسماکی)، گام‌های معلق لک‌لک(تئو آنجلوپلوس)، ون گوگ(موریس پیالا) از فیلم‌های مهم این بخش هستند.

نمایش‌های ویژه

نمایش ۱۶ عنوان فیلم مستند و داستانی از سینمای ایران و جهان.

سده دوم

نمایش ۴۹ عنوان از فیلم‌های صامت تاریخ سینما از گریفیث، من ری، ژورژ مه-لیس، مک‌سنت، برادران لومیر، ژیگا ورتوف، میرزا ابراهیم‌خان عکاس‌باشی و…

الکساندر داوژنکو

نمایش ۱۴ عنوان از فیلم‌های داوژنکو

سینمای اکو

سازمان همکاری اقتصادی به طور مخفف اکو یک سازمان اقتصادی منطقه‌ای است. سه کشور ایران، پاکستان و ترکیه در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴) نخستین بار این سازمان را پایه‌ریزی کردند.

پس از فروپاشی شوروی، در سال ۱۳۷۲ کشورهای افغانستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان، قرقیزستان، ازبکستان و تاجیکستان نیز به سازمان اکو پیوستند.

۲۰ عنوان فیلم از ۱۰ کشور عضو اکو در این بخش نمایش داده می‌شوند.

بزرگداشت ورنر هرتسوگ

به بهانه بزرگداشت این فیلم‌ساز آلمانی ۸ عنوان فیلم از آثار وی نمایش داده می-شوند.

سینمای فرانسه، قاعده و بی‌نظمی

نمایش ۱۱ عنوان از فیلم‌های منتخب فرانسه از کارگردانانی همچون ژان پی‌یر ملویل، ژان لوک‌گدار، ژان رنوار و…

سه گانه‌ی‌ اورفه

نمایش سه فیلم اورفه، خون یک شاعر و وصیت‌نامه اورفه از ژان کوکتو

سینما و هنرهای رزمی

فیلم‌های رزمی از سینمای چین

سینمای ژاپن و ادبیات

فیلم‌های افتباسی کارگردانان ژاپنی همچون یاسوجیرو اوزو، آکیرا کوراساوا، ماساکی کوبایاشی از نویسندگان جهان

هلند، سینما و هنرهای دیگر

نمایش ۱۳ فیلم مستند از کشور هلند

ره‌آورد اصفهان

نمایش ۱۸ فیلم منتخب از جشنواره کودک اصفهان

گودزیلا از آغاز تا امروز

فیلم‌های ساخته شده براساس هیولای خیالی گودزیلا.

تنوع بخش‌ها جالب توجه است. از دورانی سخن می‌گوییم که در آن ویدئو چند ماهی است آزاد است و بسیاری از این فیلم‌ها در دست علاقمندان نبودند.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: اهدا نشد

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: محمد بزرگ‌نیا(جنگ نفت‌کش‌ها)

* جایزه ویژه هیئت داوران: حماسه مجنون(جمال شورجه)، تیک‌تاک(محمدعلی طالبی)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: عزت‌اله انتظامی(روز فرشته)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: فاطمه معتمدآریا (همسر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: جعفر دهقان(حماسه جنون)

o با تقدیر از مهدی فخیم‌زاده(تاواریش)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: نیکو خردمند(بازیچه)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: هوشنگ مرادی کرمانی و محمدعلی طالبی(تیک تاک)

o با تقدیر از مهدی فخیم‌زاده(همسر)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: حسن پویا(چشم شیطان)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: حسین زندباف(چشم شیطان)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: ملک‌ جهان‌خزایی(بلندی‌های صفر)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: بهمن حیدری(همسر)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: بهروز شهامت(حماسه جنون)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی(سجاده آتش)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: ناصر چشم‌آذر(بلندی‌های صفر و چشم شیطان)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مهران روحانی(بلندی‌های صفر)

مسابقه فیلم‌های اول و دوم

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: سجاده آتش(احمد مرادپور)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم: جنگ نفت‌کش‌ها(محمد بزرگ‌نیا)

جایزه ویژه هیئت داوران(فیلمنامه): فریدون دانشمند(دره هزار فانوس)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: محسن سیدمحمودی(بدوک)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: مهرشاد کارخانی(هور در آتش)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم آنونس: صمد تواضعی(تونل و بر بال فرشتگان)

یک جشنواره آرام با فیلم‌های معمولی را شاهد هستیم. به طوری که بخش‌های دیگر از بخش مسابقه جذاب‌تر است. نکته عجیب حضور داورانی با سلایق کاملا متضاد باهم در این جشنواره است. این جشنواره آخرین حضور فخرالدین انوار به عنوان معاونت سینمایی وزارت ارشاد است. به طور کلی در این جشنواره تغییر سیاست‌های حاکم بر جشنواره را شاهد هستیم.

حضور عباس کیارستمی در هیئت داوران باعث خارج شدن فیلم “زیر درختان زیتون” وی از بخش مسابقه می‌شود.

اتفاق جالب در بخش جوایز دیپلم افتخار پروین‌دخت یزدانیان یا همان بی‌بی “قصه‌های مجید” است.

توجه به فیلم‌هایی با موضوع دفاع مقدس در این جشنواره مشهود است به طوری که فیلم-های کمدی-اجتماعی همچون “همسر” و “روز فرشته” جدی گرفته نمی‌شوند. حتی در بیانیه-ی هیئت داوران این نکته ذکر شده که جنگ ما با جنگ‌های دیگر دنیا متفاوت بوده و سینمای این جنگ نیز باید به اندازه خود جنگ ممتاز و متفاوت باشد.

همزمان با جشنواره ، کنگره بین‌المللی فیلمسازان مسلمان از ۱۲ تا ۲۲ بهمن با شرکت مهمانان خارجی از کشورهای مسلمان آسیایی و افریقایی و بوسنی از اروپا در خانه سینما برگزار شد.

۴۲ فیلم سینمایی ایرانی و ۲۲۱ فیلم خارجی در ۹۳۹ سانس در سینماهای آزادی، آفریقا، بهمن، سپیده، شهرقصه، عصر جدید، فرهنگ، کریستال، ماندانا، قدس(رسانه‌های جمعی) به نمایش درمی‌آیند و حدود ۴۵۰ هزار نفر از جشنواره دیدن می‌کنند.

در این جشنواره جایزه بهترین فیلم اهدا نمی‌شود ولی شرکت‌های شرکت کننده در جشنواره جوایزی از طرف خود به برخی فیلم‌ها اهدا می‌کنند:

امور سینمایی بنیاد مستضعفان و جانبازان:

دیپلم افتخار بهترین فیلم اول برای فیلم “ایوب پیامبر”.

بنیاد سینمایی فارابی:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول برای فیلم “سجاده آتش” .

حوزه هنری، سازمان تبلیغات اسلامی:

دیپلم افتخار ویژه هیئت داوران بهترین فیلم اول برای فیلم “آخرین شناسایی”.

سازمان توسعه سینمایی سوره:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول برای فیلم “سجاده آتش”

شبکه دوم سیمای جمهوری اسلامی ایران:

دیپلم افتخار بهترین فیلم اول برای فیلم “ایوب پیامبر”

پرکارها:

کارگردان: مهدی فخیم‌زاده(تاواریش، همسر)

فیلمنامه‌نویس: علی شاه‌حاتمی(آخرین شناسایی، بلوف، سجاده آتش)

فیلمبردار: حسن پویا(چشم شیطان، پادزهر، هبوط)

تدوینگر: ایرج گل‌افشان(تاواریش، همسر، آن‌ها هیچ‌کس را دوست ندارند، پادزهر)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(تیک‌تاک، جای امن، حماسه مجنون، سجاده آتش، پناهنده)، ناصر چشم‌آذر(تاواریش، چشم شیطان، بازیچه، بلندی‌های صفر، پادزهر)

چهره‌پرداز: جلال معیریان(پرتگاه، سهراب تا سهراب، ایوب پیامبر، پادزهر، هبوط، همه دختران من)

طراح صحنه: عبدالحمید قدیریان(ترانزیت، روز فرشته)، پرویز شیخ‌طادی(سجاده آتش، آخرین شناسایی)

جلوه‌های ویژه: نادر میرکیانی(همسر، سجاده آتش، هبوط)، محسن روزبهانی(آخرین شناسایی، بلندی‌های صفر، سجاده آتش)، داود رسولیان(عبور از تله، پناهنده، راننده سفیر)، محمدرضا شرف‌الدین(ترانزیت، جای امن، حماسه جنون)، مصطفی رستگار(روز فرشته، پنجاه روز التهاب، کودکان از آب و گل)

صدابردار: محسن روشن(آخرین شناسایی، بلوف، خاکستر سبز، راننده سفیر، سجاده آتش)

صداگذار: روبیک منصوری(مسافر غریب، بدل، پ همسر، آن‌ها هیچ‌کس را دوست ندارند، پادزهر)

چهره‌پرداز: جلال معیریان(پرتگاه، سهراب تا سهراب، ایوب پیامبر، پادزهر، هبوط، همه دختران من)

طراح صحنه: عبدالحمید قدیریان(ترانزیت، روز فرشته)، پرویز شیخ‌طادی(سجاده آتش، آخرین شناسایی)

صدابردار: محسن روشن(آخرین شناسایی، بلوف، خاکستر سبز، راننده سفیر، سجاده آتش)

صداگذار: روبیک منصوری(مسافر غریب، بدل، پرتگاه، تیک‌تاک، دمرل، پنجاه روز التهاب، ضربه آخر)

تهیه‌کننده: بنیاد سینمایی فارابی(پایان کودکی، جای امن، دمرل، بلندی‌های صفر، سجاده آتش، کودکانی از آب و گل، هبوط)

بازیگر مرد: اکبر دودکار(پادزهر، ترانزیت، چشم شیطان، دمرل)

بازیگر زن: صدیقه کیانفر(جای امن، همسر، پنجاه روز التهاب، دره هزار فانوس، زیر سایه کنار، سه مرد عاصی)

نگاهی به سیزدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

سیزدهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۷۳

دبیر جشنواره: مهدی‌ فریدزاده(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت داوران:

سینمای ایران: محمد رجبی، ابراهیم حاتمی‌کیا، خسرو سینایی، جواد شمقدری و ابراهیم فروزش.

مواد تبلیغی: عزیز ساعتی، حبیب‌الله صادقی و اصغر فهیمی‌پور.

در بخشی از بیانیه هیئت داوران آمده است:

«آرزو می کنیم بحث سینمای دینی و ملی از بحث های داغ صاحبان اندیشه و تجربه شود و راهگشای آینده، تا خدای ناکرده عجولانه عرصه را تنگ نکرده باشیم، و میدان را به دست سوء استفاده کنندگان از این حرکت مقدس ندهیم. سینمای دینی درونی و ژرف نگر است و نسبت به حرکات صوری و سطحی بی اعتنا است، و باور داریم، این عرصه هنوز بکر است.

ـ آرزو می کنیم، هشت سال دفاع مقدس در باروت و دود و خون خلاصه نگردد و به خلوت انس این مجاهدان که حضرت حق به صدای نفس نفس مرکب جهادشان قسم خورده، نزدیک شویم، و این تلقی غلط که سینمای جنگ یعنی سینمای زدوخورد و انفجار و کشتار جبری خاتمه دهیم و سیمای جنگ را در محدوده ی میدان رزم محبوس نکنیم.

ـ آرزو می کنیم که سکوت معقول در فیلم ها محترم شمرده شود. و حریم گرانقدر موسیقی مورد سوء استفاده واقع نشود و این ممکن نیست، مگر با همت و همدلی سازندگان موسیقی و فیلم.

ـ آرزو می کنیم، بینندگان جشنواره ی سیزدهم، فیلم ها را در همان شرایطی که ما داوران دیدیم، می دیدند با صدا و تصویری مطلوب، البته قدمت این آرزو به سالها می رسد، و هنوز آه جگرسوز سازندگان فیلم که با چنین مشقتی آن را ساخته اند و چنین به مسلخ رفته اند، به گوش مسئولان ذیربط نرسیده است.

ـ آرزو می کنیم که تفاوت فاحش کیفیت لابراتواری فیلم ها که گاه درخشان است که می توانیم سربلند به صنعت لابراتوار خود ببالیم و گاه چنان نازل که این خرافه را در اذهان زنده می کند که صنعت شیمی لابراتوار حکم کیمیاگری را دارد و نتایج آن غیرقابل پیش بینی است و البته این هم تنها بعهده ی زحمتکشان لابراتوار نیست.

ـ آرزو می کنیم که زمانی تشکیلات مبتنی بر معیارهای مشخص حرفه ای، مسئولیت حساس و خطیر مدیریت تولید را محک بزند که معتقدیم، امری است کاملاً حرفه ای و اجرائی که ارزیابی آن از عهده داوران جشنواره خارج می باشد.

ـ امید آن داریم روزی این آرزوها برآورده شود تا تنها آرمانهای متعالی فرهنگی ـ هنری در افق نگاهمان بنشیند.

آنچه شاهد بودیم، به مدد آنان که از دور و نزدیک دستی بر آتش دارند به معجزه می مانست، دست مریزاد.»

در بخش مسابقه ایران ۳۳ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به، “افسانه دو خواهر”کامبوزیا پرتوی، “به خاطر هانیه”کیومرث پوراحمد، “پری” داریوش مهرجویی، “تجارت” مسعود کیمیایی، “حمله به اچ ۳″شهریار بحرانی، “خط آتش”سیدعلی سجادی‌حسینی،سیدفرید سجادی‌حسینی،”دیدار” محمدرضا هنرمند، “روز شیطان”بهروز افخمی،”روز واقعه”شهرام اسدی، “روسری آبی” رخشان بنی‌اعتماد، “سلام سینما”محسن مخملباف، “کیمیا”احمدرضا درویش، “مهریه‌ بی‌بی”اصغر هاشمی، “می‌خواهم زنده بمانم” ایرج قادری، “بهشت پنهان”کامران قدکچیان اشاره کرد. همچنین در بخش فیلم‌های اول و دوم فیلم‌های مطرحی همچون “آدم برفی” داودی میرباقری،”بادکنک سفید”جعفر پناهی، “درد مشترک”یاسمین ملک‌نصر و “سفر” علیرضا رئیسیان اشاره کرد.

در این دوره، مصطفی میرسلیم جایگزین علی لاریجانی است و مهدی‌ فریدزاده به سمت معاونت سینمایی وزارت ارشاد انتخاب شده است. دبیری جشنواره از سید محمد بهشتی گرفته شده است و به جای او، معاونت سینمایی وزارت ارشاد، نقش دبیر را ایفا می‌کند.

سینمای بین‌المللی

فیلمسازی در کشورهای اسلامی:

۱۰ فیلم بلند و ۱۳ فیلم کوتاه از کشورهای مسلمان در این بخش حضور دارند.

سینما و ادبیات (چین، آلمان):

۱۳ فیلم اقتباسی از سینمای چین و ۱۱ فیلم اقتباسی از سینمای آلمان در این بخش حضور دارند.

جشنواره جشنواره ها:

تعدادی از فیلم‌های شرکت‌کننده در جشنواره‌های سینمایی جهان در این بخش حضور دارند. فیلم‌‌‌های “بودای کوچک” برناردو برتولوچی، “سال اسلحه”جان فرانکن‌هایمر و “مالکم ایکس”اسپایک لی از فیلم‌های مهم این بخش هستند.

نمایش‌های ویژه:

نمایش ۱۶ مستند بلند و کوتاه از سراسر جهان.

فردریک بک شاعر و نقاش حرکت:

نمایش ۸ انیمیشن‌ از ساخته‌های فردریک بک.

برگزیده‌ی مستندهای تاریخ سینمای فرانسه:

نمایش ۹ مستند از فیلمسازان بزرگ فرانسوی.

سینمای ارمنستان و هنرهای دیگر:

نمایش ۶ عنوان از سینمای ارمنستان.

فیلمسازان بزرگ، فیلم‌های بزرگ:

به مناسبت آغاز سده دوم سینما، ۶۴ فیلم داستانی و مستند پخش می‌شود. از کارگردانان بزرگ این بخش می‌توان از آلن رنه، جان فورد، کینگ ویدور، یاسوجیرو ازو، عباس کیارستمی، رابرت فلاهرتی و…نام برد.

کنجی میزوگوچی، سینماگری از شرق:

اکران ۷ عنوان فیلم از کنجی میزوگوچی کارگردان بزرگ ژاپن.

سرگئی آیزنشتاین: از طراحی تا فیلمسازی:

نمایش ۹ فیلم از آیزنشتاین، کارگردان بزرگ شوروی سابق.

ره‌آورد اصفهان:

برگزیده‌ی مسابقه‌ی فیلم‌های ایرانی؛ ۴ فیلم کوتاه و ۷ فیلم بلند.

اکران کودک و نوجوان:

فیلم‌های نقاشی متحرک و فیلم‌های زنده در مجموع ۸ عنوان فیلم در جشنواره پخش می‌شود.

دنیای شاد کودکان و نوجوانان، از «شهر موش‌ها» تا «کلاه‌قرمزی و پسرخاله»

نمایش ۱۱ عنوان فیلم کمدی مخصوص کودکان و نوجوانان.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: روز واقعه(بنیاد سینمای فارابی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: داریوش مهرجویی(پری)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: خسرو شکیبایی(کیمیا)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: مینا لاکانی(دیدار)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: علی مصفا(پری)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: گلاب آدینه(روسری آبی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: رخشان بنی‌اعتماد(روسری آبی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: علیرضا زرین‌دست(پری)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: حسین زندباف(حمله به اچ ۳)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: مجید میرفخرایی(روز واقعه)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: اصغر شاهوردی و بهمن معاونیان(کیمیا)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: بهروز شهامت(ستاره و ساز)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌الدین(کیمیا)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: مجید انتظامی(روز واقعه)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: عبداله اسکندری(آخرین بندر و روز واقعه)

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: بادکنک سفید(جعفر پناهی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم: روز واقعه(شهرام اسدی)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: امیر اثباتی(زینت)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: حافظ احمدی(خاکستر سبز)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: شهریار بحرانی(سجاده آتش)

همانطور که در بیانیه هیئت داوران در جشنواره سال گذشته، درباره تاکید بر سینمای جنگ صحبت شده‌بود، در این دوره نیز شاهد توجه به فیلم‌های دفاع مقدس هستیم. جز “روز واقعه” که فیلمی مذهبی است، فیلم‌هایی چون “کیمیا” و “حمله به اچ ۳″ در جشنواره موفق هستند. فیلم”دیدار” به دلیل موضوع آن (دلدادگی یک پسر مسلمان به یک دختر ارمنی) جز سیمرغ نقش اول زن، در هیچ بخشی حتی نامزد دریافت جایزه نیز نمی‌شود.

فیلم‌‌های “سلام سینما”، “می‌خواهم زنده بمانم” و “آدم برفی” دیده نمی‌شوند، “آدم برفی” با انتقادهای بسیاری مواجه می‌شود به طوری که هم این فیلم و هم فیلم “دیدار” برای ۳ سال توقیف می‌شوند.

جعفر پناهی با فیلم “بادکنک سفید” در این جشنواره مورد توجه قرار می‌گیرد.

این دوره جشنواره همزمان با ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود. جلسات پرسش و پاسخ فیلم‌ها در سینما قدس برگزار شده و مسئولیت این جلسات بر عهده‌ی حسین پاکدل سخنگوی این دوره جشنواره است.

در این دوره ۷۵ عنوان فیلم ایرانی و ۱۹۵ عنوان فیلم خارجی در ۱۹ سالن آزادی، افریقا، بهمن، سپیده، عصر جدید، کریستال، فرهنگ، شهرقصه، کانون، ماندانا، فرهنگسرای خاوران، فرهنگسرای بهمن، فلسطین(ویژه مهمانان) و قدس(رسانه‌های جمعی) به نمایش در می‌آیند.

مراسم اختتامیه در تالار وحدت برگزار می‌شود. در این مراسم همچنین از سیدفخرالدین انوار معاونت سینمایی سابق نیز تقدیر می‌شود.

پرکارها:

فیلم‌نامه‌نویس: اصغر عبدالهی(به خاطر هانیه، در کمال خونسردی، سال‌های بی‌قراری)

فیلمبردار: محمود کلاری(تجارت، روز شیطان، سلام سینما، کیمیا)، فرج حیدری(بهشت پنهان، دیوانه‌وار، روز شیطان، می‌خواهم زنده بمانم)

تدوینگر: مهدی رجاییان(تجارت، عروسی خون، روز واقعه، منطقه ممنوع)، روح‌اله امامی(رویای نیمه‌شب تابستان، سربلند، آرایش مرگ، آرزوهای بزرگ، خطر آتش)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(اشک کوسه، به خاطر هانیه، پرواز از اردوگاه، خط آتش، سال‌های بی‌قراری، کوچه و موزه، منطقه ممنوع)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(آخرین بندر، بهشت پنهان، پری، خط آتش، روزهای خوب، زندگی، روسری آبی، کیمیا، آدم برفی، روز واقعه، رویای نیمه‌شب تابستان)

طراح صحنه: نگار جاودان(روزهای خوب زندگی، در کمال خونسردی)، مجید نیامراد(دیوانه‌وار، مرضیه)، رضا کیانیان(مهریه‌ی بی‌بی، درد مشترک)، محمدمهدی دولو(راه افتخار، سال‌های بی‌قراری)، جمشید آهنگرانی(بهشت پنهان، آخرین بندر)

جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌‌الدین(پری، ستارگان، خاک، کیمیا، مرد پنجم، مروارید سیاه)

صدا: روبیک منصوری(آرزوی بزرگ، بهشت پنهان، تجارت، در کامل خونسردی، دیوانه‌وار، راه افتخار، روزهای خوب زندگی، عروسی خون، منطقه ممنوع)

صدابردار: رضا اردلان(آخرین بندر، آرایش مرگ، سربلند)، خلیل رافع(آخرین بندر، آرایش مرگ، سربلند)، محمود سماک‌باشی(آرزوهی بزرگ، تجارت، زمین آسمانی)، بهمن حیدری(می-خواهم زنده ‌بمانم، به خاطر هانیه، روزهای خوب زندگی)، اصغر شاهوردی(کیمیا، مهریه‌ بی-بی‌، پری)، ساسان باقرپور(دل و دشنه، درد مشترک، پری)

صداگذار: روبیک منصوری(آرزوی بزرگ، بهشت پنهان، تجارت، در کمال خونسردی، دیوانه‌وار، راه افتخار، روزهای خوب زندگی، عروسی خون، منطقه ممنوع)

تهیه‌کننده: بنیاد سینمای فارابی(خلع سلاح، راه افتخار، روز شیطان، زمین آسمانی، روز واقعه، مرد پنجم)، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(بادکنک سفید، بشیر، حسرت، سال‌های بی‌قراری، نگاهی دیگر، کوچه و موزه)

بازیگر مرد: جمشید مشایخی(اشک کوسه، دیدار، راه افتخار، مجازات، خانه پدری، روز واقعه، مرضیه)

بازیگر زن: شهلا ریاحی(عروسی خون، می‌خواهم زنده بمانم، خانه پدری، رویای نیمه‌شب تابستان، مرضیه)

نگاهی به چهاردهمین دوره جشنواره فیلم فجر

چهاردهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۲-۱۱ اسفند ۱۳۷۴

دبیر جشنواره: عزت‌الله ضرغامی(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت انتخاب:

سید مجید پورطباطبایی(عضو شورای فیلمنامه ارشاد)، مسعود ترقی‌جاه( مسئول واحد فرهنگی فارابی)، سیدعلی‌اکبر حجازی(مشاور وزیر ارشاد)، سیدحسن خامنه‌ای(عضو شورای فیلمنامه)، سیدعلی‌رضا سجادپور(مدیرکل سینمای تجربی)، محمد شریعتی، ناصر عنصری(عضو شورای اجتماعی فارابی)، اصغر فهیمی‌فر، حمید کاظمی(رئیس بخش فرهنگی سیما فیلم)، محمدهادی کریمی(نویسنده روزنامه کیهان و مشاوره اداره نظارت)، علی‌رضا محسنی(قائم‌مقام اداره‌کل نظارت و ارزشیابی)، مجتبی مشیری(مدیر شبکه ۴) و اکبر نبوی(مسئول روابط عمومی جشنواره، سردبیر نشریه ویدئو و مشاور سینمایی وزارت ارشاد).

هیئت داوران:

سینمای ایران: مسعود جعفری‌جوزانی، محمد رجبی، خسرو سینایی، جواد شمقدری و نادر طالب‌زاده

مواد تبلیغی: جهانگیر الماسی، مسعود ترقی‌جاه، محمدحسین حلیمی، محمدعلی رجبی و علی وزیریان

در بخش مسابقه سینمای ایران ۴۱ فیلم و در بخش فیلم‌های اول دوم ۲۲ فیلم حضور دارند که از جمله فیلم‌های مهم می‌توان به “بازمانده” سیف‌اله داد، “بانی‌چاو” احمدرضا گرشاسبی، “برج مینو” و “بوی پیراهن یوسف” ابراهیم حاتمی‌کیا، “خواهران غریب”(کیومرث پوراحمد)، “شاخ گاو” کیانوش عیاری،”سفر به چزابه” و “نجات‌یافتگان” رسول ملاقلی‌پور، “ضیافت” مسعود کیمیایی، “عاشقانه” علی‌رضا داودنژاد، “گبه” و “نون و گلدون” محسن مخملباف، “لیلی با من است” کمال تبریزی اشاره کرد. در بخش فیلم‌های اول و دوم نیز فیلم‌های چون “پدر” مجید مجیدی، “دکل” عبدالحسین برزیده حضور دارند.

در این دوره با افزایش فیلم‌های بخش مسابقه مواجه هستیم که غالب آن‌ها مربوط به جنگ هشت ساله هستند. فیلم “لیلی با من است” اولین فیلم کمدی جنگی است که به حوزه جنگ ایران و عراق وارد شده‌است. فیلم به شدت مورد استقبال مردم و سینماگران قرار می‌گیرد.

بخش سینمای بین‌المللی:

جشنواره جشنواره ها:

نمایش ۲۴ عنوان از فیلم‌های منتخب جشنواره‌های مختلف جهان.

نمایش ویژه:

نمایش ۱۵ فیلم از سینمای جهان در جشنواره.

خاطره، ابداع و تخیل در نقاشی متحرک چک:

نمایش ۵ انیمیشن از سینمای چک

سینمای یک سرزمین: گرجستان:

نمایش ۲۴ عنوان فیلم کوتاه و بلند از سینمای گرجستان.

سینما و ادبیات (هند، انگلستان):

نمایش ۱۲ عنوان از فیلم‌های ژانر اقتباسی سینمای هند و همچنین نمایش ۲۰ عنوان از فیلم‌های ژانر اقتباسی سینمای انگلستان، عناوینی چون ۱۹۸۴(مایکل رادفورد)، هملت(سرلارنس الیویه)، مرد ناجور(کارول رید).

بزرگداشت فریتس لانگ:

در این بخش ۱۱ فیلم از فریتس لانگ به نمایش درآمد.

مردانی با دوربین‌های فیلمبرداری:

نمایشی از فیلم‌های برگزیده تعدادی از فیلمبرداران مهم تاریخ سینما همچون گرگ تولند، گئورگ کراوزه، راسل متی و…

چشم‌انداز سینمای مستند:

مروری بر مستندهای دفاع مقدس همچون کارهای شهید مرتضی آوینی، در این دوره بزرگداشت وی برگزار می‌شود، نادر طالب‌زاده و جواد شمقدری از دیگر فیلمسازانی هستند که فیلم‌هایشان در این بخش به نمایش درمی‌آید. این بخش مورد استقبال عالی تماشاگران قرار گرفته و نشستی با عنوان بررسی سینمای مستند، ویژگی‌ها و امکانات و چگونگی گسترش آن در ایران برگزار می‌شود.

سینمای بین‌المللی:

نمایش ۱۳ عنوان از فیلمسازانی همچون تقی امیرانی، آلبرلاموریس، یروان جیانیکیان و….

در این دوره بخش ره‌آورد اصفهان حذف شده‌ است.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: پدر(مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی)

* جایزه ویژه هیئت داوران: بازمانده(سیف‌اله داد)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: کیومرث پوراحمد(خواهران غریب)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: محمد کاسبی(پدر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: فاطمه گودزی(غزال)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: حسین یاری(آخرین مرحله)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: پریوش نظریه(پدر)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: کمال تبریزی و رضا مقصودی(لیلی با من است)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمود کلاری(گبه)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: شهرزاد پویا(سفر به چزابه)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: جمشید آهنگرانی(خواهران غریب)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: نظام‌الدین کیانی(نون و گلدون)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: بهروز شهامت و عباس رستگارپور(گبه)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: جواد شریفی‌راد(دایره سرخ)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: حسین علیزاده(گبه)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: جلال معیریان(غزال)

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: دکل(عبدالحسین برزیده)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم: پدر(مجید مجیدی)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: ابراهیم حقیقی (تیک‌تاک)

با تقدیر از آیدین آغداشلو برای پوستر فیلم هبوط

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: جمشید بایرامی(سلام سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: علی‌رضا کریمی(روز واقعه)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان:

جایزه ویژه هیئت داوران: بهترین فیلم دوم برای فیلم “قصه‌های بازار”

مرکز فرهنگی سپاه پاسداران:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول برای فیلم “دکل”

مرکز گسترش سینمایی مستند و تجربی:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “پدر”

سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم برای فیلم “پدر”

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول برای فیلم “دکل”

با وجود فیلم‌های مهمی که در این دوره حضور دارند، سیمرغ بهترین فیلم به “پدر” می‌رسد. با اینکه دو تن از داوران جشنواره، افرادی با گرایش خاصی سیاسی و ایدئولوژیک هستند، فیلم‌های مهمی چون “نجات‌یافتگان” و “سفر به چزابه” دیده نمی‌شوند. البته ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که فیلم‌های “نجات‌یافتگان” ( این فیلم به دلیل نمایش تصویری خاکستری از یک سرباز عراقی و نوع ارتباط‌گیری دختر مددکار با رزمنده پس از چهار سال توقیف نمایش داده شد) و “سفر به چزابه” نگاه جدید و نوعی به مقوله جنگ داشتند. ولی نادیده گرفتن ابراهیم حاتمی‌کیا در جشنواره جای سوال دارد.

با نگاهی به فهرست جوایز درمی‌یابیم که فیلم‌هایی با محوریت کودکان و نوجوانان جوایز اصلی را گرفته‌اند. فیلم کمدی “لیلی با من است” سیمرغ بهترین فیلمنامه را دریافت می‌کند که نشان از گذشتن از نگاه جشنواره‌ای به سینمای جنگ دارد. همچنین درام عاشقانه علی-رضا داودنژاد، فیلم “عاشقانه” در بین این همه فیلم جورواجور دیده نمی‌شود.

“لیلی با من است” اولین فیلم کمدی است که سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را دریافت می‌کند.

به علت تلاقی ماه رمضان و شب‌های قدر جشنواره چهاردهم ۲ – ۱۱ اسفند برگزار می‌شود.

این آخرین دوره‌ای است که کاتالوگش به سردبیری بهرام ری‌پور منتشر شده و همچنین اداره جلسات پرسش و پاسخ اهالی رسانه و سینماگران را محمود گبرلو برعهده دارد.

اختتامیه جشنواره، ۱۱ اسفند در مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان صدا و سیما برگزار می‌شود و برای اولین‌بار اهدای جوایز از حالت قبلی‌اش خارج شده وعلی نصیریان، عزت‌الله انتظامی و احمدرضا درویش سیمر‌غ‌ها را به برندگان اهدا می‌کنند.

بیش از ۱۸۰ فیلم خارجی از ۳۲ کشور در بخش‌های مختلف جشنواره به نمایش درمی‌آیند. همچنین بیش از ۸۰۰ هزار تماشاگر در ۱۲۰۰ سالن در ۲۰ سالن آزادی، آفریقا، بهمن، عصرجدید، سپیده، فرهنگ، کریستال، کانون، ماندانا، فرهنگسرای بهمن، فرهنگسرای ارسباران(مهمانان خارجی)، قدس و استقلال(دست‌اندرکاران سینما) و فلسطین(رسانه‌های جمعی) به تماشای فیلم‌های جشنواره می‌نشینند.

پرکارها:

کارگردان: ابراهیم حاتمی‌کیا(برج مینو و بوی پیراهن یوسف)، محسن مخملباف(گبه و نون و گلدون)، رسول ملاقلی‌پور(سفر به چزابه، نجات‌یافتگان)

فیلمنامه‌نویس: سیروس الوند(چهره، فاتح)، ابراهیم حاتمی‌کیا(برج مینو، بوی پیراهن یوسف)، رسول ملاقلی‌پور(سفر به چزابه، نجات‌یافتگان)، محسن مخملباف(گبه و نون و گلدون)، محمود حسنی(شیخ مفید، قانون)

فیلمبردار: علی‌رضا زرین‌دست(بازمانده، ضیافت، پاکباخته، دشمن)

تدوینگر: ایرج گل‌افشان(هفت گذرگاه، جهنم سبز، طالع سعد، ماه مهربان، توطئه، شیخ مفید، فرار از جهنم)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(دایره سرخ، سفر به چزابه، عاشقانه، لبنان عشق من، نجات-یافتگان، بازگشت از بوداپست، پدر، تعطیلات تابستانی، دکل)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(بازمانده، پاتک، چهره، سفر به چزابه، نجات‌یافتگان، فرار، پاکباخته، مرد آفتابی)

طراح صحنه: مجید نیامراد(برج مینو، چهره، فاتح، پاکباخته)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(بانی‌چاو، بیگانه‌ای در شهر، ضیافت، بوی پیراهن یوسف، مادرم گیسو، هفت گذرگاه، خواهران غریب، عاشق فقیر)

صدابردار: محمود سماک‌باشی(برج مینو، بوی پیراهن یوسف، چهره، عاشقانه)

صداگذار: روبیک منصوری(گریز از مرگ، بی‌قرار، پاکباخته، جهنم سبز، مرد آفتابی، ویرانگر، تعقیب، سلام به انتظار، ضیافت، گارد ویژه، گروگان)

تهیه‌کننده: سیمافیلم(لیلی با من است، سفر به چزابه، سلام به انتظار، فاتح، لبنان عشق من، گریز از مرگ، بی‌قرار، دام، تنگنا، چهره، بانی‌چاو)

بازیگر مرد: مهدی فقیه(قله دنیا، غزال، آخرین مرحله، لیلی با من است، سفر به چزابه)

بازیگر زن: توران قادری(غزال، فرار، تنگنا، ماه مهربان)، ملیحه نظری(مرد آفتابی، شاخ گاو، مادرم گیسو، طالع سعد)

نگاهی به پانزدهمین دوره جشنواره فیلم فجر

پانزدهمین جشنواره فیلم فجر

زمان برگزاری ۲۲ بهمن – ۲ اسفند ۱۳۷۵

دبیر جشنواره: عزت‌الله ضرغامی(معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

هیئت داوران:

سینمای ایران: محمد رجبی، نادر طالب‌زاده، جهانگیر الماسی، رسول ملاقلی‌پور، ابراهیم فروزش.

مواد تبلیغی: مسعود ترقی‌جاه، محمدحسین حلیمی، محمدعلی رجبی، محمود کلاری و اکبر نبوی.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۹ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به “بچه‌های آسمان” مجید مجیدی، “سرزمین خورشید”احمدرضا درویش، “سلطان”مسعود کیمیایی، “عقرب” بهروز افخمی، “کیسه برنج” محمدعلی طالبی، “لیلا” داریوش مهرجویی،”معجزه خنده”یداله صمدی، “نابخشوده” ایرج قادری” و ننه لالا و فرزندانش” کامبوزیا پرتوی اشاره کرد. در بخش فیلم‌های اول و دوم نیز شاهد حضور فیلم‌هایی همچون “مسافر جنوب” پرویز شهبازی، “مردی شبیه باران” سعید سهیلی، “سینما سینماست” سیدضیاالدین دری و “فصل پنجم” رفیع پیتز هستیم.

بخش کودکان سرزمین ایران در این دوره جشنواره شکل می‌گیرد که مختص به پخش ۱۳ مستند درباره کودکان است. مستندسازانی همچون فرهاد مهران‌فر، بهرام عظیم‌پور و فرشاد فداییان از جمله فیلمسازانی هستند که آثارشان در این بخش به نمایش درمی‌آید.

سینمای بین‌المللی:

جشنواره جشنواره‌ها:

۳۷ فیلم از فیلم‌های نمایش داده شده در جشنواره‌های خارجی از جمله نیکسون(الیور استون)، مرد مرده(جیم جارموش)، تشریفات ساده(جوزپه تورناتوره)، فارگو(برادران کوئن) و… در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه:

نمایش ۱۳ فیلم از فیلمسازانی همچون والتر هیل، یوجی یامادا در این بخش از جشنواره.

چشم‌اندازی از سینمای قاره‌ی پنجم:

نمایش ۱۶ فیلم کوتاه و بلند ساخته شده توسط کمپانی فیلم استرالیا به همراه ۵ فیلم از کمپانی فیلم نیوزلند در این دوره.

سینمای ایتالیا، یک مرور:

نمایش ۱۶ فیلم از کارگردانان بزرگ تاریخ سینمای ایتالیا همچون روسلینی، فلینی، برادران تاویانی و…

سینمای سه‌بعدی روسیه:

نمایش ۱۴ فیلم از سینمای روسیه.

توشیرو میفونه، همیشه سامورایی:

نمایش ۱۴ فیلم از فیلم‌هایی که توشیرو میفونه به عنوان بازیگر در آن‌ها ایفای نقش کرده‌است.

اولیور استون، یک نگاه:

نمایش سه فیلم متولد چهارم ژولای، نیکسون و وال استریت از این فیلمساز آمریکایی.

داد و ستد کلام و تصویر: شکسپیر و سینما:

نمایش ۹ فیلم از فیلم‌سازان بزرگی که آثار شکسپیر را اقتباس کرده‌اند فیلمسازانی همچون ولز، کوراساوا، مانکیه‌ویچ و…

فصل‌های خنده در قرن سینما:

نمایش ۲۲ فیلم کمدی صامت و ناطق تاریخ سینما از کارگردانانی همچون رنه کلر، چارلی چاپلین، ارنست لوبیچ.

سینمای کودکان و نوجوانان:

نمایش ۱۱ فیلم کودکان و نوجوانان از سینمای ایران و جهان.

سینمای هنرهای رزمی (ژاپن):

نمایش ۹ فیلم سینمای ژاپن که در آن هنرهای رزمی وجود دارد.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: بچه‌های آسمان(کانون پرورش فکری کودک و نوجوان)

* جایزه ویژه هیئت داوران: سرزمین خورشید(احمدرضا درویش)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: مجید مجیدی(بچه‌های آسمان)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: ابوالفضل پورعرب(مردی شبیه باران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: گلچهره سجادیه(سرزمین خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: امین تارخ(ماه و خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: جمیله شیخی(لیلا)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: مجید مجیدی(بچه‌های آسمان)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمد آلادپوش(سرزمین خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: حسن حسن‌‌دوست(بچه‌های آسمان)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: امیر اثباتی(سرزمین خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: جهانگیر میرشکاری(سرزمین خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: مسعود بهنام و بهمن اردلان(براده‌های خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محسن روزبهانی(سرزمین خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: بابک بیات(مردی شبیه باران و براده‌های خورشید)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: جلال معیریان(طوفان)

فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: مسافر جنوب(پرویز شهبازی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم: براده‌های خورشید(محمد حسین حقیقی)

مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: هوشنگ خرم‌دین(گبه)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: بابک بروزیه(سفر به چزابه)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: ایرج گل‌افشان(برج مینو)

برگزیدگان گروه‌های دیگر شرکت‌کننده در جشنواره:

بنیاد سینمایی فارابی:

جایزه ویژه هیئت داوران بهترین فیلم برای فیلم “سرزمین خورشید”.

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم “بچه‌های آسمان”.

گروه کودک و نوجوان شبکه دوم:

سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول برای فیلم “مسافر جنوب”

گروه کودک و نوجوان شبکه دوم:

جایزه ویژه هیئت داوران بهترین فیلم دوم برای فیلم “موشک کاغذی”

گوهران”

دیپلم افتخار بهترین فیلم اول برای فیلم “مردی شبیه باران”

در این دوره مجید مجیدی با فیلمی درباره‌ی کودکان جوایز اصلی را درو می‌کند. وقتی به لیست فیلم‌های بخش مسابقه نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که در جشنواره دو سالی ا-ست که فیلم‌های کودکان و نوجوانان بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. هرچند فیلم “بچه‌های آسمان” بعدها نامزد دریافت اسکار نیز شد ولی نمی‌توان این نکته را در نظر نگرفت که فیلم-هایی همچون “لیلا” و “سرزمین خورشید” لایق توجه بیشتر بودند. فیلم “لیلا” ماجرای همسر دوم و نازایی را به گونه‌ی جدیدی بیان کرده‌است. هرچند با اختصاص چند دیپلم افتخار و جایزه ویژه در بخش‌های اصلی از شدت این کم توجهی کاسته شده‌است.

این دوره نیز به علت تقارن با ماه رمضان با چند روز فاصله برگزار می‌شود.

مهمانان خارجی در سینما فلسطین به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ می‌دهند. همچنین محمود گبرلو امسال نیز عهده‌ار نشست‌های پرسش و پاسخ است. وب سایت اینترنتی جشنواره در این دوره به بهره‌برداری می‌رسد.

فیلم‌های “لیلا” و “سلطان” مورد توجه علاقمندان قرار می‌گیرند و برای این فیلم‌ها صف‌های طولانی شکل می‌گیرد. فیلم‌های “فرار مرگ‌بار” و “ارابه مرگ” جایگزین فیلم‌های “دایره” و “متهم” می‌شوند.

بیش از ۲۲۶ فیلم شامل ۵۱ فیلم بلند و ۱۴ فیلم کوتاه ایرانی و ۱۶۱ فیلم خارجی از ۳۴ کشور به نمایش درمی‌آیند. ۲۰ سالن آزادی، آفریقا، استقلال، بهمن، سپیده، شهر قصه، عصر جدید، فرهنگ، کانون، فلسطین(اهالی رسانه) طی ۹۹۶ سانس، پذیرای ۸۷۲ هزار نفر هستند.

برای اولین بار مراسم اختتامیه از شبکه دو به صورت زنده پخش می‌شود. بیانیه هیئت داوران که توسط جهانگیر الماسی قرائت شده حاوی این نکته است که درصد قابل ‌توجهی از فیلم-ها از لحاظ کیفی در سطح پایینی قرار دارند.

پرکارها:

کارگردان: حمید خیرالدین(کمین، سجده برآب)، محمدحسین حقیقی(براده‌های خورشید، ماه و خورشید)

فیلمنامه‌نویس: محمدحسین حقیقی(براده‌های خورشید، ماه و خورشید)، سیدضیاالدین دری(سینما سینماست، در سرزمینی دیگر)، سعید سهیلی(مردی شبیه باران، طوفان شن)

فیلمبردار: پرویز ملک‌زاده(بچه‌های آسمان، سایه به سایه، مردی شبیه باران)

تدوینگر: روح‌اله امامی(مینا و غنچه، اعاده امنیت، دیپلمات، سلطان، شب روباه، حرفه‌ای، سفر بخیر، مردی شبیه باران)

آهنگساز: بابک بیات(حرفه‌ای، مردی شبیه باران، دیپلمات، سرزمین خورشید، طوفان)، محمدرضا علیقلی(سجده برآب، کمین، ماه و خورشید، معجزه خنده، براده‌های خورشید)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(عقرب، ماه و خورشید، براده‌های خورشید، جوانمرد، طوفان شن، فصل پنجم، اعاده امنیت)

طراح صحنه: عبدالحمید قدیریان(کمین، لاک‌پشت)، سیامک احصایی(در سرزمینی دیگر، فرار مرگبار)

جلوه‌های ویژه: عباس شوقی(نابخشوده، هتل کارتون، جوانمرد، در سرزمینی دیگر، زن امروز، شب روباه)

صدابردار: محمود سماک‌باشی(سجده برآب، کیسه برنج، طوفان شن، مردی شبیه باران)

صداگذار: روبیک منصوری(فرار مرگبار، متهم، نابخشوده، بالاتر از خطر، جوانمرد، حرفه‌ای، راز مینا، سفر پرماجرا)

تهیه‌کننده: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(ماه و خورشید، براده‌های خورشید، دوربین، مسافر جنوب، موشک کاغذی، طوفان شن)

بازیگر مرد: فریبرز عرب‌نیا(سلطان، فرار مرگبار، بالاتر از خطر)، فخرالدین صدیق-شریف(سرعت، زن امروز، سرزمین خورشید)، کاظم هژیرنژاد(شب روباه، عقرب، در سرزمینی دیگر)، حسین خانی‌بیک(فرار مرگبار، حرفه‌ای، دیپلمات)، جمشید هاشم‌پور(لا‌ک‌پشت، جوانمرد، عقرب)، رضا راد(متهم، نابخشوده، سایه به سایه)، اکبر دودکار(معجزه خنده، فصل پنجم، شب روباه)

بازیگر زن: مهری ودادیان(سرحد، شب روباه، متهم، سفر بخیر)، پروین سلیمانی(آقای شانس، سلطان، شب روباه، سفر بخیر)، فاطمه صامتی(مردی شبیه باران، دیپلمات، سایه به سایه، ارابه مرگ)

نوشته از استعفای خاتمی تا داوری آوینی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از «کانی مانگا» تا «نیاز»

حامد نيكومرام — Sat, 04 Feb 2023 09:12:13 +0000

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره ششم تا دهم از این جشنواره.

نگاهی به ششمین دوره جشنواره فیلم فجر

در سال ۱۳۶۶ در جبهه‌های جنگی شاهد موفقیت‌های ارتش ایران در برابر رژیم بعث هستیم. در این سال عملیات کربلای ۱۰، بیت المقدس ۲ و والفجر ۱۰ انجام می‌شود. عملیات بیت المقدس ۲ اولین عملیات ایران در زمستان است که با موفقیت‌های نسبی همراه می‌شود. همچنین عملیات والفجر ۱۰ آخرین عملیات نظامی ایران است که از جانب فرماندهان به عنوان آخرین ضربه به ارتش عراق در جهت پذیرفتن قطعنامه ۵۹۸ شناخته شده است. این عملیات با موفقیت کامل همراه شده و شهرهای حلبچه، دوجیله و خورمال به تصرف نیروهای ایرانی درمی‌آیند، محاصره شهر سلیمانیه عراق، بمباران شیمیایی شهر حلبچه عراق توسط رژیم بعث، از جمله رویدادهای آن عملیات است.

* ششمین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۶۶

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی).

هیئت انتخاب:

عبداله اسفندیاری، محمد حسین حقیقی و علیرضا شجاع نوری.

هیئت داوران:

سید محمد بهشتی، محمد خزاعی، کریم زرگر، محمدباقر کریمیان، محمدعلی نجفی (عضو شورای عالی فرهنگی کشور).

هیئت انتخاب و داوری آنونس و پوستر:

سیدرضا شریف تهرانی، محسن شیخی و حمید ندیمی.

در این دوره در بخش مسابقه ۲۷ فیلم بلند و ۲۲ فیلم کوتاه به رقابت می‌پردازند. از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به شاید وقتی دیگر (بهرام بیضایی)، کانی مانگا (سیف‌اله داد)، شیرک (داریوش مهرجویی)، آن سوی آتش (کیانوش عیاری)، پرنده کوچک خوشبختی (پوران درخشنده) و دو فیلم کوتاه عینک (کامبوزیا پرتوی) و برای او (سیدرضا میرکریمی) اشاره کرد. در این سال بخش سینمای غیرمتعهدها جایگزین بخش منظر سینمای سه قاره می‌شود، بخش پوسترهای سینمایی به همراه بخش تازه اضافه شده آنونس در قسمت مواد تبلیغی داوری شده و همچنین بخش‌هایی با نمایش آثار هرمینا تیرلووا و آندری تارکوفسکی برگزار می‌شود که بخش تارکوفسکی با استقبال خوب علاقمندان سینما و منتقدین مواجه است.

از جمله نکات جالب توجه حضور فیلم‌های پاییزان (رسول صدرعاملی)، خارج از محدوده (رخشان بنی‌اعتماد) و مسافران مهتاب (مهدی فخیم‌زاده) در بخش مرور یک سال سینمای ایران است.

با حضور رخشان‌ بنی‌اعتماد در جشنواره، دوره ششم دو نماینده زن به عنوان کارگردان در بین فیلم‌سازان دارد.

محمدرضا هنرمند با فیلم ردپای شن پا به عرصه می‌گذارد.

رخشان بنی‌اعتماد با فیلم خارج از محدوده به ساخت فیلم داستانی روی می‌آورد. وی اولین فیلمساز زن بعد از انقلاب نیز هست.

داریوش مهرجویی (کارگردان) و مسعود کیمیایی (تهیه‌کننده) به ساخت فیلم با محوریت کودک و نوجوان روی می‌آورند.

سید محمد بهشتی علاوه بر داشتن سمت دبیر جشنواره، در میان هیئت داوران هم حضور دارد.

در این جشنواره برای اولین بار در بخشی مجزا، دو جایزه به عنوان بهترین بازیگر کودک دختر و پسر اهدا می‌گردد.

ه- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند

* لوح زرین بهترین فیلم: هیئت داوران برای معرفی بهترین فیلم به اکثریت آرا دست نیافت، ولی به دو فیلم پرنده کوچک خوشبختی و کانی مانگا جایزه ویژه هیئت داوران اهدا شد.

* لوح زرین بهترین کارگردانی: کیانوش عیاری (آن سوی آتش)

* لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: فرامرز قریبیان (ترن)

* لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: پروانه معصومی (شکوه زندگی و جهزیه برای رباب)

* لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: سعید پورصمیمی (تحفه‌ها)

* لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: آنیک شفرازیان (سرزمین آرزوها)

* لوح زرین بهترین و جایزه ویژه هیئت داوران برای بازیگر نوجوان: مهدی اسدی (شیرک)

* لوح زرین بهترین فیلمنامه: اهدا نشد! هیئت داوران از فیلم‌نامه‌های پرنده کوچک خوشبختی(سیروس تسلیمی)، ترن(امیر قویدل)، وکیل اول (محمدهادی سیف و جمشید حیدری) و سرزمین آرزوها(مجید قاری‌زاده) تقدیر کرد.

* لوح زرین بهترین فیلمبرداری: اصغر رفیعی‌جم (شاید وقتی دیگر)

* لوح زرین بهترین تدوین: روح‌اله امامی (کانی مانگا)

* لوح زرین بهترین صدابرداری: پرویز آبنار و مسعود بهنام (آن سوی آتش)

* لوح زیرین بهترین صداگذاری: اهدا نشد!

* لوح زرین بهترین جلوه‌های ویژه: اهدا نشد!

* لوح زرین بهترین موسیقی: فرهاد فخرالدینی (پرستار شب)

در بخش فیلم کوتاه لوح زرینی اهدا نمی‌شود ولی فیلم کوتاه (برای او) ساخته سیدرضا میرکریمی دیپلم افتخار دریافت می‌کند. همچنین فیلم مستند (کربلای پنج) ساخته‌ی جواد شمقدری جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کرده و از کلیه عوامل آن قدردانی می‌شود. همچنین یاد فیلمبردار شهید فیلم، آیت اله سیفی گرامی داشته می‌شود .

از نکات قابل توجه این دوره نادیده گرفتن فیلم (شاید وقتی دیگر) ساخته بهرام بیضایی است.

ه-۲) بخش مسابقه مواد تبلیغی

* لوح زرین و دیپلم افتخار: حسین خسروجردی (دستفروش)

* لوح زرین و دیپلم افتخار: مرتضی ممیز (شیر سنگی)

* لوح زرین و دیپلم افتخار: پرویز محلاتی (بی‌بی چلچله)

ه-۳) نمونه فیلم

* لوح زرین و دیپلم افتخار: ابراهیم حقیقی (جاده‌های سرد)

* لوح زرین و دیپلم افتخار: صمد تواضعی (بازجویی یک جنایت و آن‌سوی مه)

* لوح زرین و دیپلم افتخار: محمدحسین محتشمی (مادیان)

پرکارها

فیلمنامه‌نویس: کامبوزیا پرتوی(خانه در انتظار، شیرک)، کیومرث پوراحمد(شکوه زندگی، گاویار)، بهرام ری‌پور(ویزا، ترن)

فیلمبردار: محمدرضا شریفی(پرستار شب، یار در خانه)، مهرداد فخیمی(پرنده کوچک خوشبختی، وکیل اول)، فرهاد صبا(خانه در انتظار، سرزمین آرزوها)، حسن ‌قلی‌زاده(شیرک، جهیزیه‌ برای رباب)

تدوینگر: روح‌اله امامی(پرنده کوچک خوشبختی، جهیزیه برای رباب، خارج از محدوده، خانه‌ای مثل شهر، شکوه زندگی، کانی مانگا)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(تحفه‌ها، جهیزیه برای رباب، خارج از محدوده، شرایط عینی)، مجید انتظامی(ترن، کانی مانگا، هراس، بحران)، بابک بیات(شاید وقتی دیگر، شکار، ویزا، ایستگاه)

چهره‌پرداز: عبدالله اسکندری(بحران، پرنده کوچک خوشبختی، تحفه‌ها، ترن، خانه‌ای مثل شهر، ردپایی بر شن)

طراح صحنه: حسن هدایت(ایستگاه، ویزا)، مجید میرفخرایی(ردپایی بر شن، بحران)

جلوه‌های ویژه: علی رستگار(هراس، بحران، ردپایی بر شن، ویزا)

صدا: روبیک منصوری(ایستگاه، جهیزیه برای رباب، خارج از محدوده)

تهیه‌کننده: صدا و سیمای جمهوری اسلامی(آن‌سوی آتش، خانه در انتظار، گاویار، گشتی‌ها)، بنیاد مستضعفان(ایستگاه، پرستار شب، جهیزیه برای رباب، خارج از محدوده)

بازیگر مرد: حسین خانی‌بیک( پرستار شب، خانه‌ای مثل شهر)، ابراهیم آبادی(ردپایی بر شن، ایستگاه)، جهانگیر الماسی(سرزمین آرزوها، ویزا)، رضا رویگری(کانی مانگا، سرزمین آرزوها)، کیومرث ملک‌مطیعی(ترن، سرزمین آرزوها)، سیامک اطلسی(آن‌سوی آتش، شاید وقتی دیگر)، خسرو شکیبایی(ترن، شکار)، عنایت بخشی(ترن، شکار)، محمد ورشوچی(تحفه‌ها، خارج از محدوده)، جمشید لایق(شاید وقتی دیگر، خارج از محدوده)، فرامرز قریبیان(کانی مانگا، ترن)

بازیگر زن: پروانه معصومی(تحفه‌ها، جهیزیه رای رباب؛ خارج از محدوده، شکوه زندگی)

طی ۱۱ روز جشنواره، ۲۷۰ هزار و ۶۰۸ تماشاگر در سینماهای آزادی، فلسطین، بهمن، شهر قصه، عصر جدید، کریستال، فرهنگ و کانون از بخش‌های مختلف جشنواره دیدن کردند.

در مراسم اختتامیه که در تالار وحدت برگزار می‌شود، شاهد حضور یک شخصیت سیاسی، آیت الله سیدعبدالکریم موسوی رئیس دیوان‌عالی کشور هستیم.

نگاهی به هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر

* هفتمین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۶۷

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی).

هیئت انتخاب:

عبداله اسفندیاری، محمد حسین حقیقی، علیرضا شجاع نوری و محمدعلی حسین‌نژاد.

هیئت داوران:

سینمای ایران: سیف‌اله داد، فرهاد فخرالدینی، محمدباقر کریمیان، ابراهیم فروزش و محمدرضا بهزادیان.

سینمای بین‌المللی:

مسعود جعفری‌جوزانی (ایران)، ژولیت ریچی (مجارستان)، ولادیمیر گراماتیکوف (شوروی)، ولادیمیر مالیک(چکواسلواکی) و یانوش سافتر(لهستان).

در این دوره که بخش سینمای بین‌المللی نیز به جشنواره اضافه شده‌است، در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۷ فیلم بلند و ۷ فیلم میان مدت و ۱۵ فیلم کوتاه به رقابت می‌پردازند.

بخش سینمای بین‌المللی که صرفاً به سینمای کودک و نوجوان اختصاص دارد در سه شاخه فیلم بلند با ۱۶ عنوان، فیلم میان‌مدت با ۸ عنوان و فیلم کوتاه با ۲۶ عنوان آغاز به کار می‌کند.

از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان به افق(رسول ملاقلی‌پور)، بای‌سیکل‌ران(محسن مخملباف)، در مسیر تندباد(مسعود جعفری‌جوزانی)، دیده‌بان(ابراهیم حاتمی‌کیا)، روز باشکوه(کیانوش عیاری)، زرد قناری (رخشان بنی‌اعتماد)، سرب(مسعود کیمیایی)، عروسی خوبان(محسن مخملباف)، گراند سینما(حسن هدایت)، نار و نی(سعید ابراهیمی‌فر)، کشتی آنجلیکا(محمد بزرگ‌نیا)، هی جو(منوچهر عسگری‌نسب) به عنوان فیلم‌های بلند و همچنین ابرشهر پیر و سفر به تاریخ(خسرو سینایی) و کاریز، تداوم حیات(محمدرضا مقدسیان) به عنوان فیلم‌های میان مدت و کوتاه اشاره کرد.

بخش بین‌الملل که با عنوان جشنواره بین‌المللی فیلم فجر شناخته می‌شود، به صورت رقابتی برگزار شده و همچنین دارای یک بخش جنبی خارج از مسابقه است. فیلم‌هایی چون باشو غریبه کوچک(بهرام بیضایی)، گلنار و ماهی(کامپوزیا پرتوی)، مدرسه‌ای که می-رفتیم(داریوش مهرجویی) در این بخش حضور دارند. همچنین فیلم مشق شب(عباس کیارستمی) برای نمایش در بخش سینمای کودک آماده نشده و فیلمی از اسپانیا جایگزین آن می‌شود.

بخش‌های نقاشی متحرک‌های اروپای شرقی، بزرگداشت سینماگران معتبر خارجی، چشم حقیقت و دوران خنده (با محوریت فیلمهای کمدی دوره کلاسیک)، در این دوره به جشنواره اضافه می‌شوند. در بخش بزرگداشت سینماگران معتبر خارجی، کارگردانانی چون روبر برسون، یاسوجیرو اوزو، آندره وایدا و سرگئی پاراچانوف با نمایش آثارشان مورد تقدیر قرار می‌گیرند. همچنین در بخش چشم حقیقت نیز که مختص سینمای مستند است، فیلم‌های چون مردی با دوربین فیلمبرداری (ژیگاورتوف) و سفر به سرزمین رمبو(داریوش مهرجویی) به عنوان فیلم‌های بلند و دو فیلم تمام خاطرات دنیا و ون‌گوگ(آلن رنه) به نمایش درمی‌آیند.

بخش‌های مرور یک سال سینمای ایران و نمایش‌های ویژه همچون سال‌های اخیر در جشنواره حضور دارند. همچنین بخش‌ نمایشگاه و مسابقه اعلان دیواری، عکس، عناوین و نمونه فیلم در هم ادغام می‌شوند. نمایشگاه اعلان دیواری فیلم‌ها در محل مجتمع فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری برپا می‌شود.

نکته قابل توجه در بخش مرور یک سال سینمای ایران حضور دو فیلم آب‌، باد، خاک(امیر نادری) و گال(ابولفضل جلیلی) است، که استحقاق شرکت در بخش مسابقه ایران را دارند.

شاید این مصلحت‌اندیشی و یا سیاست جشنواره است که فیلم‌های (باشو غریبه کوچک) و (مدرسه‌ای که می‌رفتیم) در بخش بی‌حاشیه‌ بین المللی به نمایش در‌آیند. باشو غریبه کوچک به دلیل نگاهی انسانی به آسیب‌ها و چالش‌های جنگ، چندان با فضای جامعه در سالهای پایانی جنگ همخوانی ندارد. این فیلم بر خلاف نگاه‌های جانبدارانه و حماسی به جنگ تلاش کرده آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی و روانی ناشی از جنگ را به تصویر بکشد. گویا همین موارد کافی است تا فیلمی که سال ۱۳۶۴ ساخته شده‌، برای نمایش در جشنواره ۳ سال صبر کند و در سال ۶۸ به اکران عمومی برسد.

در فیلم (مدرسه‌ای که می‌رفتیم)، ممیزی بر این باور است که نشانه‌ها و تاویل‌های فیلم به شدت سیاسی است و به قصد زیر سؤال بردن مسائل سیاسی مورد استفاده قرار گرفته-است. حتی عنوان فیلم نیز از (حیاط پشتی مدرسه عدل آفاق) به (مدرسه‌ای که می‌رفتیم) تغییر پیدا می‌کند. این فیلم از سال ۱۳۵۹ آماده نمایش بوده است.

ه-۱) تولد سیمرغ:

در این ایام است که برگزارکنندگان جشنواره فجر به فکر معرفی یک نماد رسمی برای جشنواره می‌افتند. نماد‎هایی هم‎چون نگاتیو، قلم و… پیشنهاد می‌شود که «سیمرغ فجر» با طراحی ابراهیم حقیقی رونمایی می‌شود.

ه-۲) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: در مسیر تندباد(هارون یشایایی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: محسن مخملباف (بای‌سیکل‌ران)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: عزت‌اله انتظامی(گراند سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: رویا نونهالی(عروسی خوبان)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: محمود جعفری (زرد قناری و شاخه های بید)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: فاطمه معتمدآریا (برهوت)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: محسن مخملباف (بای‌سیکل‌ران)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: محمود کلاری(سرب)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: ژیلا ایپکچی(نار و نی)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: محسن مخملباف(بای‌سیکل‌ران)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: اصغر شاهوردی و بهروز معاونیان(نار و نی)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: اسحاق خانزادی(در مسیر تندباد)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: محمدرضا شرف‌الدین و مهدی شعرای-نجاتی(انسان و اسلحه)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: مجید انتظامی(بای‌سیکل‌ران)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: جلال معیریان(سرب)

فیلم (سرب) مسعود کیمیایی در بخش بهترین کارگردانی و بهترین فیلم، حتی نامزد دریافت جایزه نیز نشد.

در این دوره برای اولین بار یک زن جایزه‌ای در بخش فنی: (ژیلا ایپکچی،تدوین) دریافت می-کند.

ه-۳) فیلم‌های کوتاه و میان مدت:

* سیمرغ بلورین: کاریز، تداوم حیات (محمدرضا مقدسیان)

ه-۴) مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* اعلان‌های موجود در بخش مسابقه در مقیاس‌های مورد نظر، واجد شرایط کسب عنوان بهترین نبودند.

* بهترین عنوان‌بندی: جاده‌های سرد(مسعود دشتبان)

* بهترین عکس: عزیز ساعتی (دستفروش)

* بهترین نمونه فیلم: تحفه‌ها(ابراهیم وحیدزاده)

بخش مسابقه سینمای بین‌الملل

* پروانه زرین بهترین فیلم کوتاه نقاشی متحرک: نوازنده(ایلیا نوواک؛ چکوسلواکی)

* پروانه زرین بهترین فیلم کوتاه انیمیشن عروسکی: شکنجه اتوموبیل(فرنک کاکو؛ مجارستان)

* جایزه ویژه هیئت داوران: ابرقدرت‌ها(نورالدین زرین کلک؛ ایران)

* پروانه زرین بهترین بازیگر نوجوان: ژو مانفانگ(بزهکاران جوان؛ چین)

* جایزه ویژه هیئت داوران: بازیگران خردسال مدرسه‌ای که می‌رفتیم(داریوش مهرجویی؛ ایران)

* پروانه زرین بهترین کارگردانی: ابوالفضل جلیلی(گال؛ ایران)

* پروانه زرین بهترین انیمیشن بلند عروسکی: رابینسون کروزو(استانیسلاو لاتال؛ چکسلواکی)

* پروانه زرین بهترین فیلم بلند زنده: ماهی(کامبوزیا پرتوی؛ ایران)

پرکارها:

کارگردان: محسن مخملباف(بای‌سیکل‌ران، عروسی خوبان)

فیلمنامه‌نویس: محسن مخملباف(بای‌سیکل‌ران، عروسی خوبان)، فرید مصطفوی(روز باشکوه، زرد قناری)

فیلمبردار: حسن قلی‌زاده(کشتی آنجلیکا، گراند سینما، زرد قناری، سال‌های خاکستری)

تدوینگر: محسن مخملباف(بای‌سیکل‌ران، عروسی خوبان، دیده‌بان)

آهنگساز: سیدمحمد میرزمانی(تفنگ‌های سحرگاه، دیده‌بان، عبور)، محمدرضا علیقلی(ستاره و الماس، افق، انسان و اسلحه)

چهره‌پرداز: جلال معیریان(تفنگ‌های سحرگاه، در مسیر تندباد، سرب، شاخه‌های بید، کشتی آنجلیکا)

طراح صحنه: ایرج رامین‌فر(تفنگ‌های سحرگاه، زرد قناری، سرب)

جلوه‌های ویژه: نادر میرکیانی(در مسیر تندباد، سا()ل‌های خاکستری، کشتی آنجلیکا، گراند سینما)

صدا: اسحاق خانزادی(انسان و اسلحه، در مسیر تندباد، دیده‌بان، کشتی آنجلیکا، هی‌جو)

تهیه‌کننده: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(تفنگ‌های سحرگاه، روزنه، عبور)

بازیگر مرد: فتحعلی اویسی(تفنگ‌های سحرگاه، سرب، هی‌جو)، عزت‌اله انتظامی(در مسیر تندباد، کشتی آنجلیکا، گراند سینما)، منوچهر حامدی(ستاره و الماس، گراند سینما، زرد قناری)

بازیگر زن: حمیده خیرآبادی(زرد قناری، هی‌جو)، فاطمه معتمدآریا(ستاره و الماس، برهوت)، پروین سلیمانی(سرب، برهوت)، سرور نجات‌الهی(در مسیر تندباد، سال‌های خاکستری)، گوهر خیراندیش(روز باشکوه، شاخه‌های بید)

برای اولین‌بار یک سینمایی غیر فیلمساز (فرهاد فخرالدینی) در جمع هیئت داوران حضور دارد.

بولتن جشنواره از امسال به صورت ثابت و به سردبیری سیدابراهیم نبوی منتشر می‌شود.

۴۰۷ هزار و ۶۰۵ تماشاگر از برنامه‌های مختلف جشنواره در سینماهای ادئون، آزادی، آفریقا، فرهنگ، شهرقصه، عصر جدید، قدس، سپیده، شباهنگ، نادر(برای اولین و آخرین بار سینمایی واقع در لاله‌زار میزبان جشنواره است)، کریستال، بهمن، تیسفون، صحرا(مهمانان و دارندگان کارت ویژه)، دیدن می‌کنند.

مراسم اختتامیه در تالار وحدت برگزار شده و فخرالدین انوار همچنان سمت معاونت سینمایی وزارت ارشاد را برعهده دارد.

نگاهی به هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر

در نوروز ۱۳۶۸ مردم ایران، پس از هشت سال به استقبال سالی بدون جنگ می‌روند. غافل از اینکه این سال، سال وداعشان با امام خویش است.

در خردادماه، حضرت امام خمینی رهبرکبیر انقلاب اسلامی به علت بیماری قلبی دار فانی را وداع می‌گوید و مجلس خبرگان رهبری، حضرت آیت‌ الله خامنه‌ای را به عنوان رهبر آینده جمهوری اسلامی ایران انتخاب می‌کند.

همچنین با تغییر در قانون اساسی کشور، پست نخست‌وزیری حذف و رئیس جمهور مسئول تشکیل کابینه دولت می‌شود. آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی در مهر ماه ۱۳۶۸ به عنوان رئیس دولت از سوی مردم انتخاب می‌شود.

با تغییر دولت، سید محمد خاتمی همچنان وزیر ارشاد باقی مانده است و فخرالدین انوار نیز سمت معاونت سینمایی ارشاد را داراست.

* هشتمین جشنواره بین‎المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۶۸

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت انتخاب:

عبداله اسفندیاری، محمد حسین حقیقی، علیرضا شجاع نوری و محمدعلی حسین‌نژاد.

هیئت داوران:

سینمای ایران: سیف‌اله داد، فرهاد صبا، منوچهرعسگری‌نسب، هوشنگ کامکار و محمدباقر کریمیان.

فیلم‌های اول: عزت‌اله انتظامی، ناصر تقوایی، ابراهیم حاتمی‌کیا، محمد حسن حقیقی و تورج منصوری.

مواد تبلیغی: ایرج تقی‌پور، حسین خسروجردی و حبیب صادقی.

سینمای بین‌المللی: سیروس طاهباز(ایران)، اسوندیوناس(دانمارک) و نپتی یوهانسن کیونن(فنلاند)

برای اولین بار در هشتمین جشنواره، اولین ساخته فیلمسازان (فیلم اولی‌ها)، در بخشی جداگانه به رقابت می‌پردازند.

در بخش مسابقه سینمای ایران ۲۰ فیلم بلند حضور دارند. همچنین هیئت داوران مستقلی بخش فیلم‌های اول را ارزیابی می‌کنند که جوایز آن توسط مرکز گسترش سینمای تجربی و نیمه حرفه‌ای تأمین شده و از ساخت فیلم دوم منتخبین حمایت سخت‌افزاری می‌شود، در این بخش ۱۶ فیلم اول به رقابت می‌پردازند.

از مهمترین فیلم‌های بخش مسابقه سینمای ایران می‌توان به دندان مار(مسعود کیمیایی)، ساوالان(یداله صمدی)، عبور از غبار(پوران درخشنده)، کلوزآپ، نمای نزدیک(عباس کیارستمی)، مادر (علی حاتمی)، مشق شب (عباس کیارستمی)، مهاجر (ابراهیم حاتمی‌کیا) و هامون (داریوش مهرجویی) اشاره کرد.

فیلم‌های ریحانه (علی‌رضا رئیسیان)، بچه‌های طلاق (تهمینه میلانی)، تمام وسوسه‌های زمین (حمید سمندریان) و آخرین پرواز (احمدرضا درویش) فیلم‌های مهم نمایش داده شده در بخش فیلم‌های اول است.

بخش سینمای بین المللی هشتمین دوره، اختصاص به نمایش آثاری دارد که امکان ارزیابی بهتر و بیشتر وضعیت و موقعیت سینمای ایران را در مقایسه با سایر کشورها فراهم می-آورند. بجز بخش بین المللی کودکان و نوجوانان که مسابقه‌ای است، بقیه بخش‌ها جنبه آموزشی و اطلاعاتی دارند.

برنامه‌های سینمای بین‌المللی شامل عناوین زیر است:

جشنواره بین‌المللی کودکان و نوجوانان: که پنجمین دوره آن همزمان با جشنواره فیلم فجر برگزار می‌شود و برنامه روزانه پخش فیلم‌ها به صورت مشترک به چاپ می‌رسد. همچنین برای اولین بار در دو سینمای شهرقصه و قیام توسط منوچهر نوذری، شهلا ناظریان، جلال مقامی و رفعت هاشم‌پور فیلم‌ها دوبله همزمان می‌شوند. این بخش دارای بخش خارج از مسابقه نیز هست.

جشنواره جشنواره‌ها: فیلم‌های بلند و کوتاه این بخش از میان برگزیدگانی که در جشنواره‌های جهانی به نمایش درآمده‌اند، انتخاب می‌شوند. فیلم‌هایی از کریستف کیشلوفسکی، لیلیانا کاوانی، یوجی یامادا، سرگئی پاراجانوف و برتران تاورنیه در این بخش حضور دارند.

نمایش‌های ویژه: فیلم‌های این قسمت، از میان آثار برگزیده دهه هشتاد، اعم از داستانی، بازسازی شده و یا مستند کشورهای مختلف که نمایشگر روندها و سبک‌های جدید هستند، انتخاب می‌شوند.

گنجینه‌های فیلم خانه‌ای: این برنامه بمنظور ستایش از کوشش‌های ارزشمند یک هنرمند، یا تأکید بر همیت یک مکتب یا شیوه یا نوع خاص فیلمسازی که به درک بخش‌هایی از تاریخ سینما کمک می‌کند، از طرف جشنواره ترتیب داده می‌شود. مورنائو، فریتز لانگ، چارلی چاپلین، آبل گانز و من ری از فیلمسازانی هستند که برخی فیلم‌هایشان در این بخش به نمایش درمی‌آید.

از دیگر بخش‌های جشنواره می‌توان به بخش‌های زیر اشاره کرد:

فیلم‌های کوتاه نقاشی متحرک و عروسکی شوروی،

به یاد یون پوپسکو گوپو،

مروری بر فیلم‌های کودکان و نوجوانان عباس کیارستمی،

ده سال سینمای کودک و نوجوان ایران،

فیلم‌های لورل و هاردی،

سینما و ادبیات، مربوط به فیلم‌هایی می‌شوند که اقتباس از اثری ادبی هستند. در این بخش ازفیلمسازانی چون تارکوفسکی و دیوید لین تا مورنائو و فریتز لانک فیلم‌هایی پخش می‌شود.

در بخش‌ فیلم‌های کوتاه، فیلم‌هایی از کشورهای چکسلواکی، بلغارستان و مجارستان نمایش داده شده و بخش مرور یکسال سینمای ایران نیز همچنان در جشنواره حضور دارد.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: مهاجر(حوزه هنری)

* جایزه ویژه هیئت داوران: کلوزآپ و هامون

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: داریوش مهرجویی(هامون)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: خسرو شکیبایی(هامون)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: رقیه چهره‌آزاد(مادر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: اکبر عبدی(مادر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: افسر اسدی(عبور از غبار)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: داریوش مهرجویی(هامون)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: تورج منصوری(هامون)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: حسن حسندوست(هامون)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: مجید میرفخرایی(آخرین پرواز)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: جهانگیر میرشکاری و حسن زاهدی(زیر بام‌های شهر)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محسن روشن(مهاجر)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: اصغر پورهاجریان(مهاجر)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: کریم گوگردچی(مهاجر)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: عبداله اسکندری(مادر)

در بیانیه هیئت داوران اعلام می‌شود که فیلم «ای ایران» ساخته ناصر تقوایی به دلیل اینکه تا آخرین لحظه به دست داوران نرسیده، مورد ارزیابی قرار نگرفته است!

اکبر عبدی در مراسم اختتامیه سی‌امین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۹۰ ضمن انتقاد از روند برگزاری و داوری جشنواره، اظهار می‌کند:”من باید سر «ای ایران» جایزه می‌گرفتم. برای کار کردن با فهیم‌ترین کارگردان سینمای ایران، استاد ناصر تقوایی. من برای بازی در این فیلم که ساختش دو سال طول کشید، تنها ۱۹۵ هزار تومان پول گرفتم، اما این فیلم به بخش مسابقه هم نیامد.”

فیلم «دندان مار» با اینکه بعدا در جشنواره برلین می‌درخشد در هیچ‌یک از بخش‌های مهم جشنواره نامزد دریافت جایزه نمی‌شود. همچنین دو فیلم مهم تاریخ سینمای ایران، «هامون» داریوش مهرجویی و «کلوزآپ» عباس کیارستمی، در لیست نامزدهای بهترین فیلم سال جایی ندارند. فیلم مادر (علی حاتمی) نیز مورد بی‌مهری جشنواره قرار می‌گیرد.

«مشق شب» عباس کیارستمی که در جشنواره گذشته در بخش مرور یکساله سینمای ایران قرار داشت، پس از حل مشکلات مربوط به اکران در جشنواره هشتم در بخش مسابقه شرکت داده می‌شود.

ه-۲) جوایز فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین: آخرین پرواز(احمدرضا درویش)، بچه‌های طلاق(تهمینه میلانی)

تهمینه میلانی با فیلم «بچه‌های طلاق» وارد عرصه فیلمسازی می‌شود و همچنین حمید سمندریان کارگردان بزرگ تئاتر، اولین و آخرین فیلم خود را در این بخش از جشنواره به نمایش می‌گذارد.

ه-۳) جوایز مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: حمید ترابلی(کارآگاه ۲)

* سیمرغ بلورین بهترین عنوان‌بندی: جاده‌های سرد(مسعود دشتبان)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: عزیز ساعتی (بای‌سیکل‌ران)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: حسن آقا کریمی (خانه دوست کجاست؟)

ه-۴) بخش مسابقه سینمای بین‌الملل:

* پروانه زرین بهترین فیلم کوتاه نقاشی متحرک: آدمک کارتونی(مهرداد نعیمیان؛ ایران)

* پروانه زرین بهترین فیلم: شعبده‌باز جوان(والدمار دیکی؛ لهستان/ کانادا)

* پروانه زرین بهترین کارگردانی: شانکارناگ(سوآمی؛ هند)

* جایزه ویژه هیئت داوران: تنهایی و کلوخ(اسماعیل براری؛ ایران)

نشست‌های پرسش و پاسخ فیلم‌ها با اجرای عبداله اسفندیاری در مرکز آموزش فیلمسازی برگزار شده و همچنین نشست عناصر زیباشناسی و زبان سینما توسط استفن شارف استاد دانشکده سینمایی کلمبیا برگزار می‌شود.

اولین فیلم بلند داستانی ارتش به نام “غفلت” توسط ستوان دوم کامران ملکی ساخته می‌شود.

در این دوره طرح پوستر جشنواره، جایگاهی ثابت در میان پوسترهای دوره‌های بعد پیدا می‌کند.

ده سینمای آزادی، افریقا، بهمن، پیروزی، سپیده، سعدی، شهرقصه، عصرجدید، قدس و قیام بخش‌های مختلف جشنواره را به تماشاگران نشان می‌دهند.

پرکارها:

کارگردان: عباس کیارستمی(کلوزآپ، مشق شب)

فیلمنامه‌نویس: عباس کیارستمی(کلوزآپ، مشق شب)

فیلمبردار: محمود کلاری(مادر، ریحانه، ای ایران)

تدوینگر: ایرج گل‌افشان(مرگ پلنگ، پرواز پنجم ژوئن، آخرین مهلت، شنگول و منگول)

آهنگساز: کامبیز روشن‌روان(عبور از غبار، مرگ پلنگ، دل‌نمک، ریحانه‌، بچه‌های طلاق، فانی)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(در جستجوی قهرمان، هامون، آخرین پرواز، باغ سید، ساوالان، ریجانه، تمام وسوسه‌های زمین، مادر، شنا در زمستان)

طراح صحنه: ایرج رامین‌فر(پرواز پنجم ژوئن، ریحانه)، کیهان مرتضوی(عبور از غبار، باغ سید)، مجید میرفخرایی(مرگ پلنگ، آخرین پرواز)

جلوه‌های ویژه: نادر میرکیانی(مرگ پلنگ، ساوالان، ریحانه، فانی)

صدا: اسحاق خانزادی(آخرین پرواز، باغ سید، ساوالان، جستجوگر، ریحانه، پول خارجی، ای ایران، تا مرز دیدار)

تهیه‌کننده: مهدی احمدی گرگانی(عبور از غبار، دل‌نمک، بچه‌های طلاق)، حوزه هنری سازمان تبلیغات سازمانی(شنا در زمستان، در جستجوی قهرمان، مهاجر)

بازیگر مرد: محمدعلی کشاورز(هامون، جستجوگر، پول خارجی، مادر)، منوچهر حامدی(پرواز پنجم ژوئن، فانی، دو سرنوشت، آخرین مهلت)

بازیگر زن: افسانه بایگان(فانی، آخرین مهلت، شنگول و منگول)، حمیده خیرآبادی(ریحانه، مادر، بچه‌های طلاق)، ملیحه نظری(تا مرز دیدار، آخرین پرواز، مرگ پلنگ)

نگاهی به نهمین دوره جشنواره فیلم فجر

اوضاع سیاسی اجتماعی پس از جنگ رو به سامان نسبی گذارده است. طرح‌های اقتصادی دولت سازندگی در حال بررسی و انجام است که ایران شاهد بازگشت آزادگان به وطن می‌شود.

از وقایع این سال می‌توان به زمین لرزه مرگبار رودبار و منجیل در ساعت ۳۰ دقیقه ۳۱ خردادماه ۱۳۶۹ اشاره کرد که ویرانی‌های عظیمی برجای گذاشته و بیش از ۳۵۰۰۰ نفر جان خود را از دست دادند.

وزیر ارشاد و معاونت سینمایی وزارت ارشاد، همچنان سیدمحمد خاتمی و فخرالدین انوار هستند.

* نهمین جشنواره بین‎المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۶۹

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت انتخاب:

عبدالله اسفندیاری، محمد حسین حقیقی، محمدعلی حسین‌نژاد.

هیئت داوران:

سینمای ایران: ابراهیم حاتمی‌کیا، منوچهر عسگری‌نسب، علیرضا شجاع‌نوری، فرهاد صبا و محمدعلی نجفی.

فیلم‌های اول و دوم: رخشان بنی‌اعتماد، پروانه معصومی، کیانوش عیاری، رسول ملاقلی‌پور و علیرضا رئیسیان.

مواد تبلیغی: سیدمحمد احصایی، محمدمهدی دادگو و محمود کلاری

مسابقه بین‌المللی فیلم‌های اول و دوم: دیوید اشترایف (سوئیس)، مانوئل پرز پاردس (کوبا)، پل کاکس (هلند)، کیوشیرو کوساکابه (ژاپن)، آرونا واسودف (هند) و داریوش مهرجویی (ایران).

در این دوره در بخش مسابقه سینمای ایران ۱۲ فیلم و در بخش فیلم‌های اول دوم ۲۱ فیلم حضور دارند که از جمله فیلم‌های مهم می‌توان به آپارتمان شماره ۱۳(یداله صمدی)، پرده آخر (واروژ کریم‌مسیحی)، دو فیلم با یک بلیط (داریوش فرهنگ)، شب‌های زاینده‌رود و نوبت عاشقی(محسن مخملباف)، عروس(بهروز افخمی) و سایه خیال(حسین دلیر) اشاره کرد.

در بخش خارج از مسابقه ۱۰ فیلم به نمایش درمی‌آیند که فیلم‌های گالان(امیر قویدل)، گروهبان(مسعود کیمیایی) و مجنون(رسول ملاقلی‌پور) در این بخش حضور دارند.

نمایش دو فیلم نوبت عاشقی و شب‌های زاینده‌رود با انتقادهایی در صحن مجلس و نماز جمعه مواجه شده و این دو فیلم پس از جشنواره توقیف می‌شوند.

در جشنواره نهم در بخش فیلم‌های اول و دوم، دو فیلم “پرده آخر”، و “عروس” فیلم‌هایی دارایی ویژگی‌های منحصر بفرد هستند. از “عروس” بهروز افخمی به عنوان اولین فیلمی که مفهوم ستاره را وارد سینمای ایران کرد یاد می‌شود . و پرده آخر که به عنوان بهترین فیلم اول تاریخ سینما شناخته ‌شده‌است، یک فیلم پلیسی/جنایی است که از تمام ظرفیت‌های سینمایی آن زمان استفاده کرده است.

جشنواره نهم، دوره‌ی یکه‌تازی فیلم‌سازان فیلم اولی و دومی است که غیبت بزرگان سینما را تحت الشعاع قرار می‌دهد. فیلم “پرده آخر” واروژ کریم مسیحی با دریافت ۹ سیمرغ بلورین شگفتی این دوره از جشنواره است.

در جشنواره نهم بخش‌های کودکان و نوجوانان، کوتاه و مستند به صورت مستقل برای خود دارای تقویم و جشنواره ‌می‌شوند.

بخش مرور یک سال سینمای ایران نیز با ۴۱ فیلم همچنان در جشنواره حضور دارد. بخش سینمای بین‌المللی مختص به فیلم‌های اول و دوم فیلمسازان ایران و جهان است و ۱۶ فیلم در آن بخش به رقابت می‌پردازند. “ذرت سرخ” (ژانگ ییمو) و “سایه خیال” از فیلم‌های مهم این بخش هستند.

بخش‌های مسابقه مواد تبلیغی، جشنواره جشنواره‌ها، نمایش‌های ویژه، گنجینه‌های فیلم-خانه‌ای نیز، چون دوره گذشته در جشنواره حضور دارند. در حاشیه بخش مواد تبلیغی طراحی‌ها و ماکت‌های ایرج رامین‌فر به نمایش درمی‌آید.

در این دوره بخش سینما و ادبیات مختص به ادبیات و سینمای فرانسه شده‌ است. و بخش جشنواره جشنواره‌ها که از دوره هشتم جشنواره، به سینمای معاصر اختصاص داده ‌شده، فیلم‌های دهه ۸۰ میلادی را به نمایش می‌گذارد. همچنین از ۱۰۰ فیلم برگزیده تاریخ سینما ۲۹ اثر در بخش گنجینه‌های فیلم‌خانه‌ای به نمایش درمی‌آیند.

بخش سینمای فیلمسازان زن دراین دوره شکل می‌گیرد. این بخش در دو شاخه: سینمای ایران (فیلم‌های کوتاه و بلند) که به حضور فیلمسازان و فیلمنامه‌نویسان زن ایرانی همچون تهمینه میلانی، رخشان بنی‌اعتماد، فریال بهزاد و انسیه شاه‌حسینی اختصاص دارد و سینمای بین‌المللی با حضور اشخاصی چون لنی ریفنشتال و لیلیانا کاوانی برگزار می‌شود.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: آپارتمان شماره ۱۳(یداله صمدی)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: واروژ کریم‌مسیحی(پرده آخر)

* جایزه ویژه هیئت داوران: شهریار پارسی‌پور(نقش عشق)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: مهدی هاشمی(دو فیلم با یک بلیط)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: فریما فرجامی(پرده آخر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: سعید پورصمیمی(پرده آخر)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: نیکو خردمند(پرده آخر)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: یداله صمدی(آپارتمان شماره ۱۳)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: اصغر رفیعی‌جم(پرده آخر)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: محمدرضا مویینی(عروس)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: حسن فارسی(پرده آخر)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: پرویز آبنار(پرده آخر)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: محسن روشن(چشم شیشه‌ای)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه: ایرج تقی‌پور(سایه خیال)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن: بابک بیات(عروس)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: مسعود ولدبیگی و مژده شمسایی(پرده آخر)

ه-۲) جوایز فیلمهای اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: سایه خیال(حسین دلیر)

* جایزه ویژه هیئت داوران: دو فیلم با یک بلیط(داریوش فرهنگ)

ه-۳) جوایز مسابقه مواد تبلیغی فیلمها:

* سیمرغ بلورین بهترین پوستر: مرتضی ممیز(ای ایران و پوسترانگلیسی مهاجر)

* سیمرغ بلورین بهترین عکس: حسین ملکی(ریحانه)

* سیمرغ بلورین بهترین نمونه فیلم: ایرج گل‌افشان(هامون)

ه-۴) بخش مسابقه سینمای بین‌الملل:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: تولد( شاجی کارون؛ هند)

* جایزه ویژه هیئت داوران: سینماهای من(فروزان و گولسون کارامصطفی؛ ترکیه)

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: گیور گوس کاریپیدس( زیر سایه ترس؛ یونان)

در این دوره که با حضور ۲۳ کشور جهان برگزار می‌شود ۱۷۸ عنوان فیلم ایرانی و خارجی در ۱۰۰۳ سانس در سینماهای آزادی، بهمن، شهرقصه، عصرجدید، کریستال، فرهنگ، سپیده، کانون، قدس، سروش، صحرا(ویژه مهمانان) و افریقا(دست-اندرکاران) به نمایش درمی‎آیند.

نکته جالب توجه این جشنواره حضور ابراهیم حاتمی کیا به عنوان داور در لیست هیئت داوران است. فیلمسازی که با داشتن سه فیلم در حوزه دفاع مقدس، جزو داوران جشنواره‌ای با فیلم‌های متنوع است.

هیئت داوران در بیانیه‌ای نسبت به فقر در عرصه‌های صدابرداری همزمان، دوربین‌ها و تجهیزات فیلمبرداری، کیفیت نامناسب پخش صدا و تصویر سینماها و ضعف در حوزه فیلمنامه هشدار می‌دهد. مراسم پایانی در تالار وحدت برگزار شده که علیرضا شجاع نوری به عنوان سخنگوی هیئت داوران برگزیدگان را اعلام می‌کند.

پرکارها:

کارگردان: محسن مخملباف(نوبت عاشقی، شب‌های زاینده‌رود)

فیلمنامه‌نویس: محسن مخملباف(نوبت عاشقی، شب‌های زاینده‌رود)

فیلمبردار: علی‌رضا زرین‌دست(دو فیلم با یک بلیط، شب‌های زاینده‌رود، عروس حلبچه، گزل)

تدوینگر: بهرام دهقانی(عشق و مرگ، چون ابر در بهاران، سکوت، علی و غول جنگل)

آهنگساز: مجید انتظامی(ابلیس، چشم شیشه‌ای، آتش پنهان، در آرزوی ازدواج، اَ منفی)

چهره‌پرداز: جلال معیریان(همه یک ملت، در مسلخ عشق، گزل، افسانه آه، چون ابر در بهاران، حکایت آن مرد خوشبخت)

طراح صحنه: امیر اثباتی(دو فیلم با یک بلیط، سفر جادویی)، مجید میرفخرایی(ابلیس، افسانه آه)، عبدالحمید قدیریان(تویی که نمی‌شناختمت، عروس)

جلوه‌های ویژه: رضا رستگار(در مسلخ عشق، عشق و مرگ،عروس حلبچه، اَ منفی، تویی که نمی‌شناختمت)

صدا: اسحاق خانزادی(آپارتمان شماره ۱۳، ابلیس، پرده آخر، عروس، اَ منفی، افسانه آه)

تهیه‌کننده: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی(تعقیب سایه‌ها، اَ منفی، چشم شیشه‌ای)، صدا و سیمای جمهوری اسلامی(گزل، تویی که نمی‌شناختمت، کلنل)

بازیگر مرد: جمشید اسماعیل‌خانی(همه یک ملت، آپارتمان شماره ۱۳، در آرزوی ازدواج، چون ابر در بهاران)

بازیگر زن: حمیده خیرآبادی(سایه خیال، جستجو در جزیره، در آرزوی ازدواج، علی و غول جنگل)

نگاهی به دهمین دوره جشنواره فیلم فجر

مردم ایران دهه هفتاد شمسی را بعد از گذشت دوازده سال از انقلاب خود شروع می‌کنند. دولت و مجلس به دنبال پیدا کردن راه حل‌هایی برای رفع مشکلات اقتصادی کشور هستند. سال ۱۳۷۰ سالی به سوی آرامش است.

جمعیت ایران در این سال ۵۵ میلیون و ۸۳۷ هزار و ۱۶۳ نفر بود که از این تعداد جمعیت مردان ، ۲۸ میلیون و ۷۶۸ هزار و ۴۵۰ نفر، در مقابل ۲۷ میلیون و ۶۸ هزارو ۷۱۳ نفر زن تخمین زده شده‌بود. که نسبت به سال ۱۳۶۵ با افزایش نرخ رشد جمعیت ۲.۴۶ درصد همراه است.

سید محمد خاتمی کماکان وزارت ارشاد دولت اکبر هاشمی رفسنجانی را بر عهده دارد. این در حالیست که انتقادها و فشارها برای برکناری وی پس از نمایش فیلم “شب‌های زاینده رود” ساخته محسن مخملباف در جشنواره نهم و همچنین عملکرد او ادامه دارد.

* دهمین دوره جشنواره بین‎المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۷۰

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت انتخاب:

محمد آفریده، علیرضا رئیسیان و حمید محبی.

هیئت داوران:

سینمای ایران: بهروز افخمی، خسرو سینایی، فرهاد صبا، رسول ملاقلی‌پور و پرویز مقدم.

فیلم‌های اول و دوم: محمود ارژمند، جهانگیر الماسی، ابراهیم حاتمی‌کیا، عطااله حیاتی و یداله صمدی.

بخشی از بیانیه هیئت داوران در بخش سینمای ایران بدین شرح است:

تعدد موضوع‌ها و حضور فیلمسازان شناخته شده و یا از راه رسیده در گونه های متفاوت سینمایی دلیلی است بر شکل‌گیری و تکوین ساختار چند بعدی سینمای ایران. تنوع این آثار و رقابت نزدیکی و فشرده مجموعه عناصر شکل دهنده آنها، در این جشنواره، امکان بررسی و مقایسه‌ای را فراهم آورد که به رغم حساس‌تر بودن قضاوت ۲۴ فیلم شرکت کننده در بخش مسابقه می‌تواند به ارزیابی دقیقی نسبت به روند رشد و بررسی سیر تحولات تازه در این آثار منجر گردد.
سینمای جنگ باز هم گامی فراتر نهاد و خوشبختانه همسو با رشد کمی، از محتوایی غنی و شایسته‌تر برخوردار بود، سینمای جنگ با پیمودن عرصه های تازه نشان داد که سینمایی است پویا، پربار و با انبوهی از مضامین بکر از رویدادها و سلحشوری ایثارگران ۸ سال جنگ تحمیلی. مضمون طنز که ظهور آرام و تدریجی آن را در معدود آثار ساخته شده در سال‌های پیش شاهد بوده‌ایم، امسال با حضور در چند اثر، حکایت از تلاشی جدی در اعلام موجودیت خود و معرفی فیلمسازان و دیگر هنرمندان مستعد در سینمای کمدی را داشت. سینمایی که امیدواریم در آینده‌ای نزدکی با کسب هویتی مستقل و مبتنی بر شیوه‌ای بدیع و کاملاً خاص خود و بالطبع به دور از مظاهر منفی و ضداخلاقی رایج در سینمای امروز غرب جایگاهی ویژه را به خود اختصاص دهد. سینمای اجتماعی نیز در عین توجه عمیق‌تر و ریشه‌ای‌تر به مسائل و معضلات اجتماعی، نگاهی خوشبینانه‌تر به روابط و مسائل و مشکلات جامعه داشته و بر این تلاش بوده است که تنها به طرح مسائل ناگوار و تلخ اجتماعی بسنده نکرده، بلکه آگاهانه و با تحقیق و تفحص در قضایا و مسائل موجود به ارائه طریق بپردازد.
تذکر این نکته لازم است که بعضی از فیلم های عرضه شده در بخش مسابقه، به دلیل تفاوت عمیق طرز تلقی فیلمساز از مفهوم سینما و نحوه بیان سینمایی و اختلاف همه جانبه در زمینه فرم و یا ساختار، از نظر هیأت داوران با سایر فیلم ها قابل مقایسه نبودند. اما این به معنای فقدان و یا کمبود ارزش های سینمایی در فیلم های مورد اشاره نیست. هیأت داوران پیشنهاد می کند در سال های آینده فیلم هایی که به دلیل جستجو در راه های متفاوت و تجربه در زمینه های کاملاً نو قابل تشویق هستند در بخشی جداگانه عرضه و ارزیابی شوند.

در بخش مسابقه ایران ۲۳ فیلم حضور دارند که از فیلم‌های مهم این دوره می‌توان از فیلم-های “نرگس” رخشان بنی‌اعتماد، “ناصرالدین شاه” محسن مخملباف، “زندگی و دیگر هیچ…” عباس کیارستمی، “خانه خلوت” مهدی صباغ‌زاده، “مسافران” بهرام بیضایی، “دلشدگان” علی حاتمی، “نیاز” علیرضا داودنژاد، “وصل نیکان” ابراهیم حاتمی‌کیا، “دو نیمه سیب” کیانوش عیاری و “قربانی” رسول صدرعاملی نام برد.

در بخش فیلم‌های اول و دوم نیز ۱۷ فیلم حضور دارند که فیلم‌های “بدوک” مجید مجیدی، “اوینار” شهرام اسدی و “خمره” ابراهیم فروزش از جمله آن‌ها هستند.

فیلم “بانو” ساخته داریوش مهرجویی که نامش در بخش مسابقه بود ازجشنواره حذف می‌شد. پس از آن فیلم به مدت ۷ سال توقیف است.

بخش سینمای بین المللی این دوره به صورت رقابتی برگزار نمی‌شود.
جشنواره جشنواره‌ها:

فیلم‌های مهمی چون “با گرگ‌ها می‌رقصد” کوین کاستنر، “تار زندگی” چن کایگه و “چشم‌انداز درمه” تئو آنجلوپولوس در این بخش حضور دارند.

منظر سینمای ژاپن:

مرور سینمای ژاپن با آثاری از ایمامورا، گوتو، اوگوری.

نمایش‌های ویژه

الف: فیلم‌های بازسازی شده و یا مستند که نمایشگر روند و سبک‌های جدید باشند.

ب: فیلم‌هایی که به مناسبت رویدادهای خاصی در سینما، برگزیده می‌شوند.

ج: فیلم‌های با ارزشی که عمر تولیدشان بیش از ده سال است و یا در جشنواره‌ای شرکت نداشته‌اند.

منظر سینمای هند:

مرور تعدادی از فیلم‌های فیلمسازان معاصر هند.

نقاشی متحرک‌های مجارستان:

نمایش انیمیشن‌های مجارستان بین سال‌های ۱۹۹۰-۱۹۷۷

فیلم‌های کوتاه زیمباوه:

نمایش آثار کوتاه و نیمه بلند سینمای زیمباوه

آکیرا کوروساوا، شرق، ایمان به فرجام نیک:

نمایش مهمترین فیلم‌های کارگردان مطرح ژاپنی از جمله “آشوب”، “سریرخون”، “هفت سامورایی”، “ریش قرمز” و…

اینگمار برگمان، غرب، تردید و سرگشتگی:

نمایش بخشی از مهم‌ترین فیلم‌های اینگمار برگمان، فیلم‌ساز مطرح سوئدی همچون”توت‌فرنگی‌های وحشی”، “سونات پاییزی”، “مهر هفتم”. نکته قابل توجه عدم نمایش فیلم “پرسونا” است، که به نوعی مهمترین فیلم برگمان محسوب می-شود.

استادان خاموش سینمای فرانسه:

نمایش فیلم‌های برگزیده سینمای فرانسه از کارگردانانی فقیدی چون ژان کوکتو، ژاک تاتی، ژان پیرملویل، ژان رنوار و…

داد و ستد تصویر و کلام، ادبیات و سینمای شوروی:

نمایش فیلم‌های اقتباسی شوروی. به جز فیلم “کاپیتان پیلگریم” که از داستان “کاپیتان پانزده ساله” ژول ورن است، بقیه از داستان‌های نویسندگان روسی هستند.

سفیران خنده:.

نمایش آثار منتخب کمدین‌های تاریخ سینما از چارلی چاپلین و باستر کیتون تا لویی دوفونس و جری لوئیس.

سینمای کودک و نوجوان(ره‌آورد اصفهان):

نمایش منتخب فیلم‌‌‌های خارجی جشنواره کودک و نوجوان.

دو بخش سینمای ایران در یک سکانس، مربوط به نمایش یک سکانس از ۱۲۸ فیلم‌ نه دوره گذشته به انتخاب کارگردان‌ها بود و یادی در یک سکانس مربوط به آثار سینماگرانی بود که در سال ۱۹۹۱ فوت کرده‌بودند.

ه-۱) جوایز بخش مسابقه حرفه‌ای فیلم‌های بلند:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم: نیاز(علیرضا داودنژاد و علی واجد سمیعی)

* جایزه ویژه هیئت داوران: مسافران

* سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: رخشان بنی‌اعتماد(نرگس)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول مرد: فرامرز صدیقی(دادستان)

با تقدیر از بازی عزت‌اله انتظامی در فیلم خانه خلوت

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش اول زن: جمیله شیخی(مسافران)

با تقدیر از بازی فریما فرجامی در فیلم (نرگس) و ماهایا پطروسیان فیلم (دیگه چه خبر؟)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: مجید مظفری(مسافران)

با تقدیر از بازی جهانگیر فروهر در فیلم (خانه خلوت)

* سیمرغ بلورین بهترین بازیگری نقش دوم زن: فاطمه معتمدآریا(مسافران)

با تقدیر از بازی پروین سلیمانی در فیلم (دیگه چه خبر؟)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه: اصغر عبدالهی و حسن قلی‌زاده(خانه خلوت)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری: مهرداد فخیمی(مسافران)

* سیمرغ بلورین بهترین تدوین: محسن مخملباف و داود یوسفیان(ناصرالدین شاه آکتور سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس: حسن فارسی(ناصرالدین شاه آکتور سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری: محمو سماک‌باشی(مسافران)

با تقدیر از پرویز آبنار برای فیلم (نرگس)

* سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری: روبیک منصوری(پوتین)

با تقدیر از محسن روشن(ناصرالدین شاه آکتور سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: محمدرضا شرف‌الدین(هور در آتش)

* سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه تصویری: ایرج تقی‌پور(ناصرالدین شاه آکتور سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین موسیقی: محمدرضا علیقلی(نرگس)

* با تقدیر از مجید انتظامی(ناصرالدین شاه آکتور سینما)

* سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی: عبداله اسکندری(ناصرالدین شاه آکتور سینما)

با تقدیر از جلال معیریان برای فیلم (اوینار)

بعد از چند دوره ما شاهد حضور سه نسل از کارگردانان سینما در این جشنواره هستیم.

رخشان بنی‌اعتماد اولین فیلمساز زنی است که جایزه بهترین کارگردانی را دریافت می‌کند.

محسن مخملباف این دوره نیز همچون دوره‌های گذشته حضور پررنگی در جشنواره دارد. هرچند فیلم “ناصرالدین شاه آکتور سینما” در زمان اکران، به خاطر استفاده از صحنه‌های بازیگران قبل از انقلاب با ممیزی در زمستان ۱۳۷۱ اکران شد. آن هم پس از دو فیلم توقیفی دیگرش!

حضور این تعداد فیلم خوب داوری را سخت می‌کند. گویا به همین دلیل بوده که در بیشتر بخش‌ها از یک گزینه دیگر هم تقدیر شده‌است. با این تعدد جوایز فیلم “مسافران”، سیمرغ نگرفتن بهرام بیضایی جای سوال دارد.

تقدیر از فیلم کمدی “دیگه چه خبر؟” و اعلام دو نامزد نقش اول زن از یک فیلم (عاطفه رضوی فیلم نرگس) از نکات جالب جشنواره است. فیلم “دلشدگان” علی حاتمی نیز جز سه نامزدی در جشنواره اتفاق دیگری را رقم نزد.

ه-۲) جوایز فیلم‌های اول و دوم:

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول: بدوک(مجید مجیدی)

* سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم: خمره(ابراهیم فروزش)

* سیمرغ بلورین ویژهیئت داوران: هور در آتش(عزیزاله حمیدنژاد)

ه-۳) جوایز مسابقه مواد تبلیغی فیلم‌ها:

* بهترین نمونه فیلم: ایرج گل‌افشان(تعقیب سایه‌ها)

به دلیل به حد نصاب نرسیدن عکس‌ها و پوسترها مسابقه این بخش حذف می‌شود.

۱۷۷ عنوان فیلم ایرانی و خارجی در ۷۷۶ سانس در ۱۴ سالن آزادی، بهمن، شهرقصه، عصرجدید، کریستال، فرهنگ، جمهوری، کانون، قدس، سروش(مهمانان) و فلسطین(دست-اندرکاران) به نمایش درمی‌آیند. مراسم اختتامیه نیز در تالار وحدت برگزار می‌شود.

پرکارها:

فیلمبردار: محمود کلاری(دلشدگان، دو نفر و نصفی، مرغابی وحشی)، فرج حیدری(شتاب‌زده، ناصرالدین شاه آکتور سینما و پوتین)

تدوینگر: حسن حسن‌دوست(مسافران دره انار، بانو، جیب‌برها به بهشت نمی‌روند، دره شاپرک‌ها)

آهنگساز: محمدرضا علیقلی(خانه خلوت، نرگس، نیاز، بدوک، پرواز در نهایت، خمره، سهند دریا، مرغابی وحشی)

چهره‌پرداز: عبداله اسکندری(بانو، خانه خلوت، دادستان، دلشدگان، ناصرالدین شاه آکتور سینما، نرگس، هور در آتش، سیرک بزرگ)

طراح صحنه: محسن شاه‌ابراهیمی(مسافران دره انار، اوینار، دیگه چه خبر؟)

جلوه‌های ویژه: نادر میرکیانی(آقای بخشدار، اوینار، دو نیمه سیب، قرق)

صدابردار: یداله نجفی(مسافران، نیاز، جیب‌برها به بهشت نمی‌روند)، پرویز آبنار(نرگس، نیاز، مرغابی وحشی)، بهمن حیدری(خانه خلوت، دو نیمه سیب، نرگس)

صداگذار: محسن روشن(دیگه چه خبر؟، قربانی، ناصرالدین شاه آکتور سینما، وصل نیکان، پرنده آهنین، پرواز در نهایت)

تهیه‌کننده: محمدمهدی دادگو(بانو، ناصرالدین شاه آکتور سینما، رقص خاک)

بازیگر مرد: جهانگیر فروهر(آقای بخشدار، اوینار، خانه خلوت، مسافران، ناصرالدین شاه آکتور سینما)، فتحعلی اویسی(بانو، دلشدگان، قرق، پرنده آهنین، مسافران دره انار)

بازیگر زن: حمیده خیرآبادی(بانو، جیب‌برها به بهشت نمی‌روند)، نیکو خردمند(خانه خلوت، مسافران)، رقیه چهره‌آزاد(دلشدگان، عشق من شهر من)، مهرانه مهین ترابی(مسافران دره انار، دادستان)، محبوبه بیات(قرق، مسافران)، نسرین مقانلو(دو نیمه سیب، قربانی).

نوشته از «کانی مانگا» تا «نیاز» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از «حاجی واشنگتن» تا «ناخدا خورشید»

حامد نيكومرام — Wed, 01 Feb 2023 10:25:14 +0000

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور برگزاری دوره اول تا پنجم از این جشنواره.

* نگاهی به دوره نخست جشنواره فیلم فجر

تنها چهار سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و کشور با بحران جنگ روبرو است. با این حال ایران در یک وضعیت ثبات سیاسی و دفاعی به سر میبرد و از ترورهای اواخر دهه ۵۰ خبری نیست. عملیات تاثیرگزار والفجر مقدماتی، در حین برگزاری جشنواره فجر شکل می‌گیرد.

اولین دوره جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۶۱ برگزار می‌شود. سینمای ایران در این سال با بحران کمبود فیلم روبروست. ورود فیلم‌های خارجی که با اقبال مخاطبان مواجه می‌شود باعث ناکام ماندن فیلم‌های ایرانی است. از این رو حجت الاسلام اردستانی، در تیرماه ۱۳۶۱ پیشنهاد می‌کند که واردات فیلم‌های خارجی ممنوع شده و سینماها به طور موقت تعطیل شوند. بعدا پیشنهاد جلوگیری از ورود فیلم‌های خارجی توسط مدیرعامل بنیاد سینمای فارابی مورد بررسی قرار گرفته و با همت ایشان انجام می‌شود. در مردادماه، عبدالمجید معادیخواه به دلیل جنجال‌هایی که بر سر نمایش فیلم برزخی‌ها ساخته ایرج قادری و بازی ناصر ملک‌مطیعی و محمدعلی فردین شکل گرفته است از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی استعفا می‌دهد. در آذرماه، سیدمحمد خاتمی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب می‌شود، همچنین کمال حاج سید جوادی معاونت امور سینمایی را عهده دار است.

نخستین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۱

دبیر جشنواره: حسین وخشوری (مدیرکل تحقیقات و روابط سینمایی وزارت ارشاد اسلامی)

کمیته انتخاب بخش آماتور:

سیدحسین حقگو، اکبر حر، جواد شمقدری، محمود نظرعلیان، حمید رستگارپناه، محمدمهدی حیدریان و مسعود ترقیجاه

هیأت داوران بخش آماتور:

محمد اعتصامی، رضا انصاریان، سیفاله داد، حمید دهقانپور، ناصر عبدالهینگار و محمود نظرعلیان

این جشنواره به همت اشخاصی همچون جمال امید و بهرام ریپور برگزار می‌شود.

آئین افتتاحیه نخستین جشنواره فیلم فجر که همزمان با برگزاری نخستین جشنواره سراسری تئاتر فجر است، در تالار وحدت برگزار می‌شود. سید محمد خاتمی، پیام نخست وزیر را قرائت می‌کند.

در بخش مسابقه، ۲۳ فیلم به نمایش درمی‌آیند. که از فیلمهای شاخص آن میتوان به خط قرمز (مسعود کیمیایی)، حاجی واشنگتن (علی حاتمی)، مرگ یزدگرد (بهرام بیضایی)، اشباح (رضا میرلوحی) و سفیر (فریبرز صالح) اشاره کرد. نکته حائز اهمیت در این فیلمها، توقیف چهار فیلم اشباح، حاجی واشنگتن، مرگ یزدگرد و خط قرمز است که جز حاجی واشنگتن که در سال ۱۳۷۷ به نمایش عمومی درمی‌آید، مابقی رنگ اکران عمومی را به خود نمی‌بینند. علی معلم روایت میکند:

«دلیل اکران آن ۳ فیلم مسئله حجاب در آنهاست زیرا در زمان ساخت فیلمسازان نمیدانستند تکلیف این موضوع چیست بعدتر با تصویب قانون حجاب دیگر نمایش آنها امکانپذیر نبود».[۱]

در تاریخ ۷ آذر ۱۳۹۴ فیلم (خط قرمز) در هفته مرور آثار مسعود کیمیایی در خانه هنرمندان با حضور عوامل و جمعی از علاقمندان به نمایش درمی‌آید.

در بخش فیلم کوتاه نیز ۱۷ عنوان فیلم ایرانی و خارجی در جشنواره حضور دارند که از نکات جالب توجه این بخش حضور کیانوش عیاری با فیلم مقابله است.

بخش آماتور به دو شاخه ۸ میلیمتری با ۱۱۸ عنوان، و ۱۶ میلیمتری با ۶۳ عنوان تقسیم می‌شود. به لیست فیلمها که مراجعه کنیم نکات جالبی را درمییابیم:

فیلمسازانی همچون عباس کیارستمی، سعید حاجیمیری، محمدرضا مقدسیان، جواد شمقدری و اصغر بیچاره در این بخش حضور دارند.

از نکات قابل توجه حضور محمود نظرعلیان در هیئت انتخاب و هیئت داوران است که خود با ۵ فیلم در بخش مسابقه فیلم آماتور نیز حضور دارد.

از این بخش به علت همزمانی با جشنواره تئاتر فجر و برنامههای متعدد تلویزیون استقبال نمی‌شود.

بخشهای جنبی یکی از بخش‌های جالب دوره اول از جشنواره فجر است که شامل فیلم‌هایی از این دست می‌شود:

چشمانداز سینمای کوبا
سینمای ایتالیا از نئورالیسم تا امروز
سرخپوستان و سیاهپوستان در سینما
سینمای کودک و نوجوان؛ فیلمهای بلند و کوتاه
سینمای ایران پس از انقلاب اسلامی؛ فیلمهای بلند و کوتاه

نمایشهای ویژه: در این بخش فیلمهای بلند و کوتاه سینمای جهان به نمایش درمی‌آید.

از نکات قابل توجه در بخشهای جشنواره میتوان به نمایش فیلمهایی از روبرتو روسلینی، ویتوریو دسیکا، فرانچسکو رزی، مارتین ریت، رابرت آلدریچ و… اشاره کرد. (در دوره‌های آتی)حضور فیلم‌های مطرح تاریخ سینمای جهان در جشنواره، می‌تواند دستاورد تلاش‌های بنیاد سینمای فارابی در راستای آشنایی مردم با این فیلم‌ها باشد که با موفقیت روبرو بوده است.

در بخش سینمای پس از انقلاب نیز فیلم‌سازانی همچون امیر قویدل، حبیب کاوش، کیومرث پوراحمد، محمدعلی سجادی، جمال شورجه، محمدعلی نجفی و… حضور دارند.

در اولین دوره فقط به فیلمهای سینمای آماتور جایزه اهدا می‌شود و فیلمهای سینمای حرفهای به دلیل اینکه هنوز جشنواره، ساز و کار و سلیقه مخصوص به خود را در سینمای بعد از انقلاب و در زمان جنگ نتوانسته پیدا کند، غیررقابتی برگزار می‌شود.

همچنین نمایش فیلم عملیات مروارید باربد طاهری که در آخرین لحظات به جشنواره اضافه شد واکنشهای مختلفی را در بر داشت.

۱۸۰ هزار نفر از برنامههای مختلف جشنواره اول دیدن کردند. فیلم‌ها در سینماهای آزادی، فرهنگ، عصر جدید ۱ و ۲، کانون فیلم تهران، شهر قصه و قیام به نمایش درآمدند و موزه هنرهای معاصرو تئاتر شهر محل نمایش فیلمهای ۸ و ۱۶ میلیمتری هستند.

* نگاهی به دومین دوره جشنواره فیلم فجر

در خرداد ۱۳۶۲، پس از روی کار آمدن فخرالدین انوار به مقام معاونت سینمایی، یک گروه مشاوره متشکل از سیدمحمد بهشتی، محمد مهدی دادگو و محمد آقاجانی که از برنامه‌ریزان صدا و سیما بودند و مهدی مسعودشاهی که مدیر کل اداره نظارت و نمایش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود ـ به عنوان نماینده ـ تشکیل شد. وظیفه این گروه رسیدگی به مقوله حساس سینما بود. سینماها نخستین اماکنی بودند که در جریان انقلاب تعطیل شده و تا سال ۶۲ تعداد سینماهایی که راه‌اندازی شدند و فیلم‌هایی که ساخته شد انگشت‌شمار بود. طی نشست‌های متعددی این گروه به بازشناسی موقعیت، آسیب‌ها و چشم‌انداز سینمای ایران پرداختند و به این نتیجه رسیدند که نهاد جداگانه‌ای باید به این مقوله رسیدگی کند. از سوی دیگر در سال ۱۳۵۶ باشگاه فارابی با هدف گسترش فرهنگ سینمایی از طریق کلوب‌های نمایش فیلم تأسیس شده بود و اساسنامه مدونی نیز داشت که در آن مقطع زمانی می‌توانست مشکل قانونی و سازمانی این گروه را حل کند تنها باشگاه به بنیاد تغییر نام داد و پس از انجام مراحل قانونی، مسئولیت‌ها تقسیم شد. محمد بهشتی مدیر عامل، محمدمهدی دادگو مدیر تولید و مسئول اجرایی و محمد آقاجانی قائم‌‌مقام مدیر عامل، محل تشکیل گروه هم اتاق کوچکی در باغ فردوس بود. در اساسنامه بنیاد سینمایی فارابی این مؤسسه چنین معرفی شده است: «بنیاد سینمایی فارابی سازمانی است غیردولتی و غیرانتفاعی که تحت نظارت وزارت ارشاد اسلامی به عنوان یکی از بازوهای اجرایی سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های فرهنگی، هنری امور سینمایی کشور اداره می‌شود.»

دومین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۲

دبیر جشنواره: کارها به صورت گروهی انجام شدهاست.

هیأت داوران:

بخش حرفهای: سیدمحمد بهشتی، مهدی حجت، اکبر عالمی، منوچهر عسگرینسب، مهدی کلهر، محمدعلی نجفی، سینا واحد.

بخش آماتور: مرتضی پوراظهری، مجید جوانمرد، حمید دهقانپور، حجت اله سیفی.

این دوره به صورت شورایی مرکب از نمایندگان وزارت ارشاد اسلامی و بخش فرهنگی بنیاد مستضعفان برگزار شده و سخنگویی (ابوالحسن علوی طباطبایی) برای جوابگویی رسمی انتخاب گردیده است. به دلیل توجه به سینمای ایران جشنواره به صورت داخلی برگزار می‌شود و در راستای این سیاست خبری از فیلم‌های خارجی در جشنواره نیست.

فخرالدین انوار در افتتاحیه جشنواره، سیاست‌های جدید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در حمایت از سینمای ایران اعلام می‌کند:

لغو حاکمیت دلالان فیلم‌های خارجی
حذف کوپون ورود فیلم
تشکیل کمیسیون فیلم
کاهش عوارض شهرداری
افزایش بهای بلیط سینما

در بخش مسابقه (حرفهای) ۲۴ فیلم بلند و ۱۷ فیلم کوتاه به نمایش درمی‌آیند. از فیلمهای بلند شاخص این دوره استعاذه، توبه نصوح، دو چشم بیسو (محسن مخملباف)، هیولای درون (خسرو سینایی)، رهایی (رسول صدرعاملی)، شیلات (رضا میرلوحی)، دیار عاشقان (حسن کاربخش)، جایزه و خانه عنکبوت (علیرضا داودنژاد) و فیلمهای باران (کیومرث پوراحمد)، همسرایان (عباس کیارستمی)، وارث (جواد شمقدری) و یک قطره خون، یک قطره نفت (فرشید مثقالی) در بخش فیلم کوتاه به نمایش درآمدند.

در بخش آماتوری نیز ۲۹ عنوان فیلم به نمایش گذاشته می‌شوند. مسئولیت بخش آماتور که شامل فیلمهای سوپر ۸ میلیمتری است را حجت اله سیفی بر عهده دارد. فیلمهای این بخش طی چهار روز در موزه هنرهای معاصر به نمایش درمی‌آیند.

همچنین بخش سینمای ایران بعد از انقلاب اسلامی در دوره دوم به جشنواره اضافه می‌شود که متشکل از ۳۷ فیلم بلند و ۲۴ فیلم کوتاه بوده است. گویا هدف از اضافه شدن این بخش جداسازی فیلمهای باقیمانده از رژیم گذشته از فیلمهایی بودند که در اوایل انقلاب ساخته شدهاند. جایزهای برای این بخش در نظر گرفته نمی‌شود. نکته جالب در این بخش نمایش دو فیلم مرز (جمشید حیدری) و جانبازان (ناصر محمدی) است، که از اولین فیلمهای مضمون جنگ میباشد.

سینمای دفاع مقدس هنوز جایگاهی در جشنواره پیدا نکرده است.

در این دوره کم‌کم فیلمسازان بعد از انقلاب شناخته می‌شوند. از جمله این کارگردانان می‌توان از محسن مخملباف، رسول صدرعاملی، محمدعلی سجادی و محمدرضا اعلامی نام برد.

مسعود اسداللهی کارگردان فیلم همسفر با بازی بهروز وثوقی و گوگوش بعد از انقلاب فیلمی درباره نقد ساواک (قرنطینه) –می‌سازد.

طبق بررسیهای صورت گرفته تعداد ۴۸ هزار و ۷۴۱ تماشاگر از برنامههای مختلف جشنواره در ۵ سالن سینما آزادی، بهمن، کانون فیلم تهران، موزه هنرهای معاصر/ فرهنگ (برای میهمانان خارجی و برخی میهمانان داخلی تدارک دیده شده بود) دیدن می‌کنند. آئین اختتامیه در سینمای آزادی برگزار شده و در پایان دو فیلم همسرایان و دیار عاشقان به نمایش درمی‌آیند.

همچنین قرار بود در طول برپایی جشنواره سمیناری درباره مسائل و مشکلات سینمای ایران با حضور مسئولان و دستاندکاران برگزار شود که به دلیل اعلام نشدهای لغو می‌شود.

ه- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفهای فیلمهای بلند:

لوح زرین بهترین فیلم: اهدا نشد
لوح زرین بهترین کارگردانی: خسرو سینایی (هیولای درون)
لوح زرین بازیگر نقش اول مرد: حسین پرورش (نقطه ضعف)
لوح زرین بازیگر نقش اول زن: اهدا نشد
لوح زرین بازیگر نقش دوم مرد: پرویز پرستویی (دیار عاشقان)
لوح زرین نقش دوم زن: اهدا نشد
لوح زرین بهترین فیلمنامه: علیرضا داودنژاد و ابراهیم مکی (جایزه)
لوح زرین بهترین فیلمبرداری: اسماعیل امامی (هیولای درون)
لوح زرین بهترین تدوین: حسین زندباف (مرگ سفید)
لوح زرین بهترین موسیقی: عباس دبیردانش (چشم تنگ دنیادار)
لوح زرین بهترین فیلم کوتاه: همسرایان (عباس کیارستمی)
جایزه ویژه هیئت داوران: دیار عاشقان (حسن کاربخش)

هیأت داوران همچنین از فیلمهای کوتاه «تصویر شکسته» ساخته مسعود جعفریجوزانی و فیلم «باران» اثر کیومرث پوراحمد تقدیر می‌کند.

در دوره دوم در بخشهای صدا، صحنه و لباس و جشنواره هیأت داوران نامزدی را اعلام نکردند.

از نکات قابل ذکر در این جشنواره آن است که علیرضا داودنژاد اولین فیلمساز باقی مانده قبل از انقلاب است که در جشنواره فجر برای فیلم (جایزه) شایسته دریافت جایزه می‌شود. هر چند به دلیل اینکه هنوز خط قرمزهای سینمای ایران به طور خاص مشخص نشده است، رنگ اکران را به خود نمی‌بیند.

در این جشنواره پرویز پرستویی با فیلم «دیار عاشقان» به سینمای ایران معرفی می‌شود.

فیلم «گفت به زیر سلطه من درآیید»، ساخته داریوش ارجمند با اعتراض تماشاچیان روبرو شد. همچنین قطع پیاپی برق در سالن سینما و لو رفتن اسامی برندگان قبل از مراسم پایانی، از حواشی جشنواره دوم فجر به حساب می‌آید.

* نگاهی به سومین دوره جشنواره فیلم فجر

عملیات متوسط عاشورا در مهرماه سال ۶۳ صورت می‌گیرد و همچنین در حین برگزاری جشنواره فیلم فجر در بهمن ماه، بیانیه رئیس شورای امنیت، حاکی از ابراز نگرانی در زمینه حملات طرفین به مناطق مسکونی یکدیگر صادر می‌شود. وی از دولت‏های ایران و عراق می‌خواهد که به تعهدات خود به دبیرکل، مبنی بر اجتناب از حمله به مناطق مسکونی یکدیگر پایبند بمانند. این بیانیه از طرف عراق به رسمیت شناخته نمی‌شود.

عملیات بدر و همچنین شهادت مهدی باکری از اتفاقات آن سال است. در اسفندماه ۶۳، عراق شهر‏های همدان، کرمانشاه، تبریز، نهاوند، تویسرکان، قزوین، زنجان، تبریز، اراک، دزفول، ارومیه، اسلام‌آباد و گیلان غرب را بمباران می‌کند. همچنین علمیات تروریستی مجاهدین خلق از جمله بمبگذاری در محل برگزاری نماز جمعه تهران، باعث کشته و زخمی شدن تعدادی از مردم می‌شود.

سومین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۳

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیت داوران: مهدی حجت، محمد خزاعی، سیفاله داد، اکبر عالمی و محمدعلی نجفی

در این دوره در بخش مسابقه ۲۰ فیلم در شاخه بلند و ۱۹ فیلم در شاخهی کوتاه به رقابت می‌پردازند. از فیلمهای مهم در قسمت فیلمهای بلند میتوان به مترسک (حسن محمدزاده)، سناتور (مهدی صباغزاده)، کمال المک (علی حاتمی)، مردی که زیاد می‌دانست (یدالله صمدی)، تاتوره (کیومرث پوراحمد)، گلهای داودی (رسول صدرعاملی) اشاره کرد و در قسمت فیلمها کوتاه عناوینی چون: تربت و صراط (ابراهیم حاتمیکیا)، همشهری (عباس کیارستمی)، نگاه (ابراهیم فروزش) به چشم می‌خورند.

نکته جالب در این دو لیست حضور دو فیلم از دو منتقد سینمای ایران است. همه فرزندان من (زاون قوکاسیان) و در شاخه فیلم‌های بلند و فیلم کوتاه زنگ درس، زنگ تفریح (ایرج کریمی).

فیلم صاعقه ساخته سیدضیاءالدین دری به علت اشکالات فنی از جشنواره خارج شده و در حالی‌که گفته شد (مدرسه آفاق) داریوش مهرجویی جایگزین میشود؛ فیلم (همه فرزندان من) به جای آن در بخش مسابقه قرار می‌گیرد. همچنین در این جشنواره شاهد ظهور دو فیلمساز با دو گرایش مختلف هستیم یکی ابراهیم حاتمیکیا فیلمساز محبوب جشنواره و دیگری کیومرث پوراحمد.

فیلم (صراط) حاتمیکیا دیپلم افتخار بهترین فیلم کوتاه را به همراه فیلم (با من حرف بزن) مسعود جعفریجوزانی دریافت می‌کند.

در این جشنواره بخشی با عنوان سینمای ایران و جشنوارههای جهانی برگزار می‌شود که فیلمهای بلند و کوتاه ایرانی شرکت داده شده در جشنوارههای مختلف خارجی در این بخش به نمایش داده می‌شوند. فیلمهایی همچون (جستجو) امیرنادری که در جشنواره کن در سال ۱۳۵۹ شرکت کرده است و همچنین فیلم کوتاه (قلم طراحان به جنگ امپریالیسم میرود) کیومرث درم‌بخش که در سال ۱۳۶۰ در جشنواره دمشق حضور دارد. وجود این بخش باعث میشود فیلمهایی که در کشاکش انقلاب از دیده شدن دور ماندهاند نمایش داده شوند. از جمله فیلم صامت و مهجور خانهی آقای حقدوست ساخته محمود سمیعی که در سال ۱۳۶۰ آماده نمایش شده است، اکران میشود.

د-۱) بخش غیرحرفهای (سینمای تجربی) به دبیری سعید حاجی میری ۱۶ -۲۲ بهمن در شیراز برگزار می‌شود و در بخشهای مختلف جوایزی به فیلمها اهدا می‌شود. از نکات جالب این بخش، تقدیر هیئت داوران از فرزاد موتمن برای فیلمبرداری مستند (نساجی سنتی) است.

در دوره سوم جشنواره برای اولین بار جایزه اول زن و همچنین جایزه بازیگری کودک اهدا میشود.

حمید تمجیدی در این جشنواره موفق به دریافت لوح زرین بهترین فیلم مستند می‌شود. در این دوره شاهد نمایش یک فیلم دو قسمتی هستیم. امیر قویدل دو فیلم براساس زندگی میرزا کوچکخان جنگلی با نامهای سردار جنگل و میرزا کوچکخان در بخش مسابقه برای نمایش و داوری دارد.

حدود ۱۱۰ هزار تماشاگر در ۵ سالن سینما صحرا، مرکزی، پیوند/ فرهنگ (برای میهمانان خارجی و داخلی تدارک دیده شده بود) از فیلم‌ها دیدن می‌کنند. اختتامیه جشنواره در سینما صحرا برگزار شده و در پایان فیلمهای عمو ابراهیم و مترسک به نمایش درمی‌آیند.

د-۲) جوایز بخش مسابقه حرفهای فیلمهای بلند

لوح زرین بهترین فیلم: مترسک (حسن محمدزاده)
لوح زرین بهترین کارگردانی: یداله صمدی (مردی که زیاد میدانست)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: جمشید مشایخی (گلهای داودی و کمال الملک)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: پروانه معصومی (گلهای داودی)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: اهدا نشد ولی لوح زرین بازیگر خردسال به محمدرضا مرسلی (مترسک) اهدا شد.
لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: جیران شریف (مترسک)
لوح زرین بهترین فیلمنامه: جایزهای اهدا نشد ولی هیئت داوران از فیلمنامه فیلمهای کمال الملک به خاطر دیالوگها، مترسک به خاطر پرداخت عاطفی و مردی که زیاد میدانست به خاطر ایده تقدیر کردند.
لوح زرین بهترین فیلمبرداری: اسماعیل امامی (هیولای درون)
لوح زرین بهترین تدوین: عباس گنجوی (تاتوره و گلهای داودی)
لوح زرین بهترین موسیقی: کامبیز روشنروان (گلهای داودی و دولهتو)
لوح زرین بهترین فیلم کوتاه: آداب بهاری (علیاصغر آگهبنایی)
لوح زرین بهترین فیلم مستند: هوردوق (حمید تمجیدی)
لوح زرین بهترین فیلم آموزشی: نگاه (ابراهیم فروزش)
لوح زرین بهترین فیلم داستانی: عمو ابراهیم (امراله احمدجو)

* نگاهی به چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر

در سال ۱۳۶۴ ایران همچنان به دفاع جانانه دربرابر عراق می‌پردازد. بیشترین حملات شیمیایی در این سال انجام می‌شود. در عملیات موفق والفجر ۸، شبه جزیره فاو توسط ارتش و سپاه ایران تصرف می‌شود.

این عملیات، بنا به گفته حسین علایی (از فرماندهان سپاه) موفق‌ترین عملیات جنگ ایران و عراق بوده است که طی آن دسترسی عراق از آبهای خلیج فارس قطع می‌شود.

در پشت جبهه ها اما انتخابات ریاست جمهوری برگزار ‌شده و حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای برای این مسئولیت مجدداً از سوی مردم انتخاب می‌شود.

چهارمین جشنواره فیلم فجر:

زمان برگزاری: ۱۲ – ۲۲ بهمن ۱۳۶۴

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیت داوران:

مجید بهمنپور، کمال حاجسیدجوادی، فرید حاجکریمخان، محمد خزاعی، جلال رفیع، مهدی رفیعزاده و منوچهر محمدی

در این دوره در بخش مسابقه ۲۲ فیلم در شاخه بلند و ۲۴ فیلم در شاخهی کوتاه به رقابت می‌پردازند.

از فیلمهای مهم در قسمت فیلمهای بلند میتوان به آوار (سیروس الوند)، اتوبوس (یداله صمدی)، اولیها (عباس کیارستمی)، بایکوت (محسن مخلمباف)، پدربزرگ (مجید قاریزاده)، کفشهای میرزا نوروز (محمد متوسلانی)، تنوره دیو (کیانوش عیاری)، تشریفات (مهدی فخیمزاده)، جادههای سرد (مسعود جعفریجوزانی)، مادیان (علی ژکان)، بلمی به سوی ساحل (رسول ملاقلی‌پور)، خط پایان (محمدعلی طالبی)، بایکوت (محسن مخملباف) و سازدهنی و دونده (امیر نادری) اشاره کرد.

همچنین در قسمت فیلمهای کوتاه عناوینی چون: طوق سرخ (ابراهیم حاتمیکیا)، تار و پود (کیومرث پوراحمد و فرهاد صبا)، خودم، من خودم (ابراهیم فروزش)، میخ و پیچ (فرشید مثقالی) و… به چشم می‌خورد.

از نکات جالب توجه این جشنواره حضور دو فیلم از محسن مخملباف، یکی به عنوان کارگردان و دیگری به عنوان نویسنده در بخش خارج از مسابقه است. همچنین رسول ملاقلیپور با فیلم (بلمی به سوی ساحل) با موضوع دفاع مقدس در بخش خارج از مسابقه جشنواره حضور دارد.

می‌توان گفت فیلم مادیان علی ژکان، تنها فیلم مهم جشنواره است که بازیگر اصلی آن زن بوده و این امر اهمیت این فیلم را در میان فیلمهای صرفاً مردانه نشان می‌دهد.

کیانوش عیاری بعد از مستند درخشان تازه نفسها، با اولین فیلم داستانی خود، جایی در جشنواره برای خود باز میکند. عباس کیارستمی نیز با اولین فیلم بلند داستانی بعد از انقلابش در جشنواره حضور دارد.

در این دوره بخش سینمای کودک و نوجوان به جشنواره اضافه شده است که خود به دو شاخه ۱. چشمانداز سالهای دور و ۲. سینمای دهه هشتاد تقسیم می‌شود. این تقسیمبندی نشان دهنده آن است که برگزارکنندگان در حال آزمون و خطا برای برگزاری جشنوارهای مستقل از جشنواره فجر، با عنوان جشنواره فیلم کودک و نوجوان هستند. از فیلمهای جالب توجه در این دو بخش میتوان به (سازدهنی) و (مسافر) اشاره کرد.

همچنین بخش چشمانداز سینما در آسیا در این دوره برگزار می‌شود که در آن فیلمهای مهمی چون (دونده) امیر نادری و (سانشوی مباشر) از گنجی میزوگوشی نمایش داده می‌شود. بخش مرور یک سال سینمای ایران، همانطور که از نامش پیداست وظیفه نمایش فیلمهای ساخته شده‌ی یک سال از سینمای ایران را دارد.

در بخش نمایشهای ویژه فیلمهایی از برادران تاویانی، فرانچسکو روسی، آندره وایدا و… نمایش داده می‌شوند.

نکته قابل توجه این دوره نادیده گرفته شدن فیلمهای مهم تاریخ سینمای ایران از جمله (یوزپلنگ) ساموئل خاچکیان، (دونده) و (سازدهنی) امیر نادری است. شاید دلیل این عدم توجه از سوی داوران، سابقه سازندگان این فیلمها در سینمای قبل از انقلاب بوده است.

ه- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفهای فیلمهای بلند

اما در بخش اهدای جوایز، اتفاق عجیبی می‌افتد، هرکدام از شرکتهای مرتبط با جشنواره، خود فیلمی را به تنهایی به عنوان بهترین فیلم انتخاب می‌کنند:

لوح زرین بهترین فیلم: اهدا نمی‌شود.
جایزه ویژه هیئت داوران: آیت فیلم: اتوبوس، بنیاد سینمای فارابی: جادههای سرد، سازمان سینمای ایفا: خط پایان، سینمایی پیکر: پدربزرگ، کانون پرورش فکری کودک و نوجوان: اولیها، گروه کودک و نوجوان شبکه اول: بهار
لوح زرین بهترین کارگردانی: کیانوش عیاری (تنوره دیو)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: هادی اسلامی (اتوبوس) با تقدیر از ایرج طهماسب (خط پایان)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: اهدا نشد!
لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: اسماعیل محمدی (تنوره دیو)
لوح زرین بازیگر خردسال به مهدی اسدی (تنوره دیو)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: مهری مهرنیا (تنوره دیو)
لوح زرین بهترین فیلمنامه: مجید قاریزاده (پدربزرگ)
لوح زرین بهترین فیلمبرداری: تورج منصوری (جادههای سرد) با تقدیر از داریوش عیاری (تنوره دیو)
لوح زرین بهترین تدوین: حسین زندباف (اتوبوس)
لوح زرین بهترین موسیقی: شریف لطفی (مادیان) و با تقدیر از بابک بیات (اتوبوس)
لوح زرین بهترین فیلم کوتاه: تار و پود (کیومرث پوراحمد)، با تقدیر از دوران کودکی (خسرو معصومی)
لوح زرین بهترین فیلم آموزشی: چرا و چطور؟ (فرشید مثقالی)

از نکات جالب توجه، اهدای دیپلم افتخار به محمود کلاری برای فیلم جادههای سرد است. همچنین با وجود حضور فیلم مادیان و بازی سوسن تسلیمی، جایزهای در این بخش به بازیگر زن اهدا نمی‌شود!

در این دوره بخش آماتور از بخش حرفهای جدا شده تا به صورت یک جشنواره مستقل به نام سینمای جوان برگزار شود.

از این دوره برای جشنواره آنونس ساخته می‌شود که ساخت آن را صمد تواضعی بر عهده دارد.

نمایش فیلمهایی چون مشت، آوار، عقابها و شهرموشها در بخش مرور یک سال سینمای ایران به دلیل اینکه پیش از جشنواره اکران شده بودند، باعث اعتراض مردم در سینما کریستال می‌شود.

در بیانیه هیئت داوران که توسط جلال رفیع خوانده می‌شود چند نکته ذکر می‌شود:

هیئت داوران از اینکه پیشکسوتان سینما، نتوانستند کارهای مطلوب ارائه دهند و نیز جایگاه بازیگر زن چنانکه شایسته است ارائه نشده و از اینکه فیلمهای کوتاه از لحاظ کیفی نسبت به سال گذشته دچار ضعف شدهاند، اظهار تأسف می‌کند.

۱۶۷هزار و ۲۹ تماشاگر در سینماهای آزادی، کریستال، بهمن، شهر قصه، عصر جدید و فرهنگ (مخصوص مسئولین) برنامههای جشنواره را تماشا می‌کنند. مراسم اختتامیه نیز همراه با سخنرانی نخست وزیر وقت در تالار وحدت برگزار می‌شود.

* نگاهی به پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر

سال ۱۳۶۵ با عملیات والفجر ۸ شروع می‌شود. عملیاتی که همه معادلات صدام را برهم می‌زند. در این عملیات فاو تسخیر می‌شود. همچنین عملیات کربلای ۱، ۴، ۵، ۶ در این سال انجام می‌شود.

در این سال‌ ، اولیـن‌ سـرشمـاری‌ عمومی‌ نفوس‌ و مسکـن‌ در نظام‌ جمهوری اسلامی ایران‌ به‌ مرحله اجرا درمی‌آید که‌ نتایج‌ آن‌، اطلاعات‌ و آمارهای لازم‌ را برای‌ انجام‌ برنامه‌ریزی‌های‌ توسعه‌ اجتماعی‌ ـ اقتصادی‌ کشور فراهم می‌آورد. جمعیت ایران طبق سرشماری صورت گرفته ۴۹ میلیون و ۴۴۵ هزار و ۱۰ نفر بوده است.

پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر:

زمان برگزاری ۱۲-۲۲ بهمن ۱۳۶۵

دبیر جشنواره: سید محمد بهشتی (مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی)

هیئت انتخاب فیلم:

عبداله اسکندری، محمدمهدی حیدریان، علیرضا شجاعنوری، محمدباقر کریمیان.

هیئت داوران:

محمد خزاعی، منوچهر عسگری نسب، محمدباقر کریمیان، منوچهر محمدی و سید عطااله مهاجرانی.

هیئت انتخاب و داوری پوسترهای سینمایی:

سیدرضا شریف تهرانی، محسن شیخی، حمید ندیمی.

در دوره پنجم در بخش مسابقه ۲۳ فیلم بلند و ۲۰ فیلم کوتاه به رقابت می‌پردازند.

در این دوره ۲ نسل از فیلمسازان حضور دارند: داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی و ناصر تقوایی از نسل اول و کیومرث پوراحمد، کیانوش عیاری و ابراهیم حاتمیکیا نماینده نسل دوم. همچنین در این دوره تنوع موضوع و ساختار در فیلم‌ها وجود دارد، از فیلم اقتباسی همچون (ناخدا خورشید) تا فیلم نئورئالیستی (خانه دوست کجاست؟) در جشنواره حضور دارند. از فیلمهای شاخص این دوره میتوان از اجاره نشینها (داریوش مهرجویی)، خانه دوست کجاست؟ (عباس کیارستمی)، ناخدا خورشید (ناصر تقوایی)، دستفروش (محسن مخملباف)، کلید (ابراهیم فروزش)، شبح کژدم (کیانوش عیاری)، پرواز در شب (رسول ملاقلیپور)، رابطه (پوران درخشنده)، بیبی چلچله (کیومرث پوراحمد) و شیر سنگی (مسعود جعفریجوزانی) نام برد.

سه اتفاق برای اولین بار در این جشنواره رخ می‌دهد: ۱. نام یک کارگردان زن در بین کارگردانان جشنواره وجود دارد. ۲. اعضای هیئت انتخاب رسماً اعلام می‌شوند. ۳. برای اولین بار اسامی نامزدها اعلام می‌شود.

ابراهیم حاتمیکیا با فیلم بلند هویت در بخش مسابقه حضور دارد.

از نکات جالب توجه قرار گرفتن فیلم دستفروش محسن مخملباف در بخش خارج از مسابقه است. دو بخش نمایشگاه پوسترهای سینمایی و منظر سینمای سه قاره (که نسخهی ارتقا یافتهی بخش چشمانداز سینما در آسیا بود) به جشنواره اضافه شده که در اولی بعد از اعلام فراخوان، ۱۵۷ پوستر ارسال و از میان آنها ۲۰ مورد جهت بخش مسابقه و ۲۰ مورد جهت نمایشگاه جنبی انتخاب می‌شود. هنرمندانی چون مرتضی ممیز و ابراهیم حقیقی در این بخش آثار خود را ارائه می‌کنند. همانند سال گذشته، مرور یک سال سینمای ایران و سینمای کودکان و نوجوانان نیز از بخش‌های جشنواره پنجم است.

نکته عجیب، قرار گرفتن فیلم تیغ و ابریشم در بخش مرور یک سال سینمای ایران است، فیلمی که بخشهایی از آن به دلایل ممیزی از فیلم خارج می‌شود.

د- ۱) جوایز بخش مسابقه حرفهای فیلمهای بلند

لوح زرین بهترین فیلم: پرواز در شب (رسول ملاقلیپور)
لوح زرین بهترین کارگردانی: عباس کیارستمی (خانه دوست کجاست؟)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول مرد: داریوش ارجمند (ناخدا خورشید)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش اول زن: اهدا نشد
لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم مرد: سعید پورصمیمی (ناخدا خورشید)
لوح زرین بهترین بازیگری نقش دوم زن: اهدا نشد
لوح زرین بهترین فیلمنامه: مسعود جعفریجوزانی (شیر سنگی)
لوح زرین بهترین فیلمبرداری: محمد آلادپوش (گزارش یک قتل)
لوح زرین بهترین تدوین: مهرزاد مینویی (دستنوشتهها)
لوح زرین بهترین صدابرداری: جهانگیر میرشکاری، اصغر شاهوردی و بهروز معاونیان (خانه دوست کجاست؟ و اجارهنشینها)
لوح زیرین بهترین صداگذاری: اسحاق خانزادی (شیر سنگی)
لوح زرین بهترین جلوههای ویژه: علی رستگار (پرواز در شب)
لوح زرین بهترین موسیقی: فرهاد فخرالدینی (گزارش یک قتل)
لوح زرین بهترین فیلم مستند کوتاه: زندگی در ارتفاعات (عزیزاله حمیدنژاد)
لوح زرین بهترین فیلم نقاشی متحرک : بازگشت (کار گروهی)

بازهم بازیگر زنی به عنوان برگزیده انتخاب نمی‌شود.

در راستای توجه به فیلم‌های انیمیشن و تشکیل انجمن فیلمسازان جان بخشی ایران، برای اولین بار جایزه بخش انیمیشن در این سال اهدا می‌شود.

با وجود فیلم‌های مطرح جشنواره، جایزه ویژه هیئت داوران نیز به فیلم خانه دوست کجاست تعلق می‌گیرد.

(ناخدا خورشید)، اثر ماندگار سینمای ایران، اولین ساخته ناصر تقوایی بعد از انقلاب می باشد که با وجود نامزدی در دو رشته جایزه ای دریافت نمی‌کند و حتی فیلمنامه ناخدا خورشید که به زعم کارشناسان و منتقدان سینما یکی از بهترین اقتباس ادبی تاریخ سینمای ایران است حتی در بخش فیلمنامه نیز نامزد دریافت جایزه نمی‌شود!

اجاره‌نشین‌های مهرجویی نیز گویا به دلیل نگاه نقادانه وی به مسئله شهرنشینی و شهرداری با سیاستهای حاکم بر جشنواره منطبق نیست به همین دلیل جایزهای دریافت نمی‌کند. این فیلم در زمان خود با جنجال‌هایی روبروست.

هارون یشایایی، تهیه کننده اجاره‌نشین‌ها می‌گوید: (یک روز دیدم تلفن دفتر زنگ خورد و یکی پشت خط خودش را معرفی کرد و گفت: «من محسن مخملباف هستم.» گفتم: «بفرمایید امرتان را.» گفت: «این فیلم (اجاره نشین‌ها)، ضد اسلام و ضد اخلاق است» و من هم گفتم: «به هر حال این فیلم پروانه نمایش دارد»، بعدش هم گفت: «می‌خواهم به خودم نارنجک ببندم و بروم توی سینما، خودم را منفجر کنم» و من هم گفتم: «به ما ربطی ندارد و پلیس باید جلوی شما را بگیرد.»). [۲]

در این سال در حالی که استانهای مناطق جنگی زیر حملات شدید هوایی دشمن قرار دارند، جشنواره همزمان با تهران به صورت سراسری در ۲۳ مرکز استان نیز برگزار می‌شود و جمعاً ۹۲ فیلم در ۸۹۷ سانس به نمایش درمی‌آید که در هر شهر ۳۹ فیلم نمایش داده شده و از این تعداد ۲۱ فیلم جدید ایرانی و ۱۰ فیلم جدید خارجی نمایش داده می‌شوند.

از این دوره مجله فیلم دست به انتشار ویژهنامه جشنواره می‌زند که تاکنون ادامه دارد.

در دوره پنجم ۲۶۴ فیلم به نمایش درمی‌آید و ۲۲۷ هزار و ۳۵۴ تماشاگر در سینماهای آزادی، فلسطین، بهمن، شهر قصه، عصر جدید، کریستال از جشنواره دیدن می‌کنند.

مراسم اختتامیه نیز همراه با سخنرانی نخست وزیر وقت در تالار وحدت برگزار می‌شود. مراسم پایانی با سخنرانی آیت الله هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس همراه است و در پایان نیز فیلم «خانه دوست کجاست؟» به نمایش درمی‌آید. در این دوره داوری جنبی صورت گرفته و حوزه علمیه قم، ستاد امور جنگ، وزارت ارشاد، معاونت فرهنگی بنیاد مستضعفان و دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی، برگزیدگانشان را اعلام می‌کنند.

[۱] خبرگزاری ایسنا. ۰۸/۰۹/۱۳۹۴. کد خبر: ۹۴۰۹۰۸۰۴۹۷۶

[۲] سایت تاریخ ایرانی. ۲۲/۱۰/۱۳۹۲

نوشته از «حاجی واشنگتن» تا «ناخدا خورشید» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

راه طی شده‌ سینمای ایران، در مسیر عاشورا

حامد نيكومرام — Sat, 17 Sep 2022 16:19:47 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : [تصویر…] در سینمای ایران…! این جمله را بارها و بارها شنیده‌ایم. در محافل مختلف سینمایی، رسانه‌ای و… . رسم است در چنین محافلی بیان موضوعاتی تحت این عنوان؛ که چرا تصویر یک موضوع خاص، اعم از مذهبی یا تاریخی یا مناسبتی در سینما و تلویزیون خالی است. خوب است سینما یا تلویزیون در هر کشوی نسبت به موضوعات مهم، تولیدات شاخصی را داشته باشد. کما اینکه در سینمای هالیوود ما با چنین رویکردی مواجه هستیم. درست است که سینمای ایران بنیه قوی در خلق آثار ماندگار در حوزه تاریخ و اجتماعی و… دارد و به جرات می‌توان گفت این سینما توانسته قله‌هایی را فتح کند که بسیاری از کشورهای دنیا حتی در داشتن ابتدایی‌ترینِ آن یعنی [سینما] مانده‌اند.

اما سوال اساسی اینجاست: این سینما تا چه اندازه توانسته نسبت به مهمترین رخدادهای مذهبی و تاریخی، تصویری ماندگار خلق کند؟

درست است که حساسیت محتوایی، هزینه‌های اجتناب ناپذیر، بازگشت سرمایه، تخصص حرفه‌ای و… از جمله دلایلی است که باعث شده کمتر فیلمسازی سراغ این مضامین رود. اما در چهار دهه گذشته تجربه نشان داده است که بودند فیلمسازانی که با دانش و فهم و درک کافی نسبت به موضوع اقدام به ساخت چنین آثاری کنند و هم تاثیرگذار باشند و هم ماندگار. اما اینکه آیا این روند دائمی نشد و صرفا همچون جرقه‌ای در دهه‌ای درخشید و خاموش شد سوال اساسی است.

در این گزارش علاوه بر بررسی این سوال نگاهی می‌اندازیم به تصویر وقایع مذهبی در سینما و همچنین صداوسیما ایران!

«قیس ابن مسهر، نماینده امام، با نامه ای برای سلیمان خزاعی به طرف کوفه می رود. در راه به دست راهداران ابن زیاد، والی کوفه، دستگیر و به زندان افکنده می شود. قیس پیش از دستگیری نامه را از بین می برد و در زندان زندانیان را بر ضد زندانبان ها می شوراند. حسین ابن نمیر، فرمانده راهداران، قیس را به زندان ابن زیاد در کوفه، منتقل می کند. ابن زیاد به پیشنهاد مشاورش، خالد، از قیس می خواهد که در مسجد سخنرانی کند و به دروغ به مردم بگوید که امام قصد بیعت با یزید را دارد. قیس می پذیرد، اما در روز موعود علیه یزید سخنرانی می کند. ابن زیاد، که به خشم آمده، او را از فراز ارک به زیر می اندازد….»

آنچه خوانیدم خلاصه‌ای بود از قصه‌ای که واقعه عاشورا از منظری دیگر روایت می‌کند؛ با نام «سفیر». فیلمی که از شهریورماه ۱۳۶۰ کلید خورد و پایان خرداد۱۳۶۱ به پایان رسید… درست درماه فتح خرمشهر.

فریبرز صالح در اولین گفتگویش درباره مشکلات فیلم «سفیر» چنین می‌گوید:

«…من آن همه سیاهی لشکر را با چنگ و دندان نگه داشتم و مدام دلهره این را داشتم که مبادا فردا نیایند. لباس‌های‌شان را در می‌آوردند و به گوشه‌ای می‌انداختند و روز بعد نمی‌دانستند که دیروز چه لباسی را برتن داشته‌اند، و ما باید حواسمان جمع می‌بود. سی تا اسب، با گدایی فراهم کردیم و هراس این که قبل از پایان کار، آنها را از ما بگیرند، آسوده‌مان نمی‌گذاشت. محل مناسب برای فیلمبرداری وجود نداشت و گاهی دو محل فیلمبرداری هفتصد کیلومتر با بکدیگر فاصله داشت، زیرا امکان دکور زدن نداشتیم. به هر نهادی برای درخواست کمک انسانی و تجهیزات می‌رفتیم درگیر جنگ بود. طول مدت فیلمبرداری ما هفت ماه و نیم بود که از این مدت، سه ماه و نیم به دلیل نداشتن امکانات در حال حمل و نقل و رفت و آمد بودیم.» [ماهنامه فیلم، شماره ۴، صفحه ۷.]

پس از ۲۵ سال از ساخت فیلم کارگردانش به بیان موضوعات دیگری نیز پرداخت…

فریبرزر صالح، کارگردان این فیلم می‌گوید: «وقتی کارگردانی “سفیر” به من پیشنهاد شد، پس از مطالعه دیدم سوژه بسیار وسیع‌تر، جادارتر و با ارزش‌تر از آن است که در اختیار من گذاشته‌اند، بنابراین پس از مشورت با آقای حدادعادل که آن موقع در تلویزیون حضور داشتند و با موافقت ایشان فیلمنامه کوتاه را با همکاری زنده‌یاد کیهان رهگذر به فیلمنامه‌یی سینمایی مبدل کردیم و بودجه آن را هم شهید بزرگوار یوسف‌کلاهدوز از سپاه پاسداران تامین نمودند و ماحصل کار، آن شد که ملاحظه می‌کنید.» [منبع: خبرگزاری ایسنا. ۳۰ دی‌ماه ۱۳۸۶. کد خبر: ۸۶۱۰-۱۴۴۲۶]

او ساخت فیلم را اینگونه تعبیر می‌کند: «ساخت فیلم‌سینمایی “سفیر” تیری در تاریکی نبود، بلکه پدیده‌یی روشن بود که در یک برهه‌ی خاص به‌ زایش رسیده بود و لازم و ضروری و بجا می‌نمود که ماحصلی مثبت و معنوی داشته باشد.» [منبع: همان]

نکته جالب این فیلم عدم حضور بازیگران زن بود. سیدحسن جلایر تهیه‌کننده فیلم درباره این موضوع چنین می‌گوید: «برمبنای فیلم‌نامه کسی به‌دنبال این نبود که هیچ زنی در فیلم نباشد. زمانی هست که در شکل‌گیری یک درام شما شخصیت‌های متفاوت و متنوعی دارید. گاهی حتی ممکن است قهرمان قصه شما یک خانم باشد. اما در این فیلمنامه درام اینگونه شکل گرفته بود که فضای کار کاملاً مردانه بود. طبیعتاً سفیر امام حسین (ع) که نمی‌توانسته خانواده با خود همراه کند. سران قبایلی هم که قرار بود او به دیدارشان برود، طبیعتاً همه مرد باید می‌بودند. ما به دنبال حذف خانم‌ها نبودیم. زمانی که من مدیر بودم، اولین فیلمساز زن یعنی فریده شفاهی را حمایت کردم و بعدها هم بسیاری از پروژه‌های ما با همکاری خانم‌ها به سرانجام رسید.» [منبع: خبرگزاری مهر. ۱۸ مردادماه ۱۴۰۱. کد خبر: ۵۵۵۸۷۲۶]

بازتاب حضور «سفیر» در اولین جشنواره‌ فیلم فجر

ایوان گریگورسکو، معاون انجمن تهیه‌کنندگان فیلم رومانی و کارگردان فیلم “دنیای انسانی”: «فیلم “سفیر” با این که موضوع آن یک حادثه تاریخی است ولی واقعیت‌های ارایه شده در آن در خدمت بیان مسائل روز است که دنیا به آن مبتلا است و معتقد بود که “سفیر” در عین حال که از تکنیک بسیار حرفه‌ای و هنری برخوردار است، فیلمی مردمی و مورد استفاده آحاد مردم است.» [منبع: همان]

“دراگان” کارگردان فیلم “دنیای بدون آسمان” و استاد انستیتوی عالی فیلمسازی: «”سفیر” از تمام فیلم‌های شرکت کننده در فستیوال از کیفیت بالای هنری، اقتصادی و سیاسی برخوردار است و فیلمی است که تکنیک را به‌ سینمای ایران هدیه و نهادینه کرده است.» [منبع: همان]

این فیلم در سال ۶۱ در سینماهای ایران اکران شد و عنوان پرفروش‌ترین فیلم سال را بدست آورد و بعد از آن نیز در سینماهای لبنان به نمایش درآمد که در آنجا نیز فروش بالایی داشت و به مناسب ایام محرم از تلویزیون بارها پخش شد.

در این سال‌ها اتفاق دیگری نیز در خاموشی رخ می‌دهد. نگارش فیلمنامه‌ای که درست یک دهه بعد ساخت آن آغاز می‌شود! روز واقعه… بهرام بیضایی روز واقعه را در سال ۱۳۶۱ نوشت، اما کتابش نخستین بار در سال ۱۳۶۳ توسط انتشارات ابتکار به چاپ رسید و در سال‌های بعد انتشارات روشنگران و مطالعات زنان نیز آن را منتشر کرد.

«روز واقعه» در سال ۱۳۷۳ به کارگردانی شهرام اسدی و نویسندگی بهرام بیضایی ساخته می‌شود.

داستان فیلم: ««عبدالله» جوانی نصرانی که تازه اسلام آورده است، در جریان عروسی خود با «راحله» دختر «زید» ندائی می شنود که او را به یاری فرا می خواند. «عبدالله» به دنبال این ندا بیابان به بیابان و واحه به واحه تا کربلا می تازد و سرانجام به کربلا می رسد که عصر روز عاشورا است زمانی که «حقیقت» را در زنجیر….پاره پاره بر خاک… «حقیقت» را بر سر نیزه می بیند.»

علیرضا شجاع‌نوری، عزت‌الله انتظامی، جمشید مشایخی، مهدی فتحی، محمدعلی کشاورز، سعید نیکپور، عنایت‌الله بخشی، حسین پناهی، ژاله علو، حمیده خیرآبادی، لادن مستوفی، منصور عراقی و… از جمله بازیگران این فیلم بودند. شاید بتوان گفت روز واقعه یکی از ماندگارترین فیلم‌های تاریخ سینماست.

این فیلم در سیزدهمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت و توانست موفقیت قابل توجهی در آن دوره کسب کند:

برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم (شهرام اسدی)
برنده سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن (مجید انتظامی)
برنده سیمرغ بلورین بهترین چهره پردازی (عبدالله اسکندری)
برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم دوم (شهرام اسدی)
برنده سیمرغ بلورین بهترین صحنه آرایی (مجید میرفخرایی)
کاندید سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه (بهرام بیضایی)
کاندید سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی (شهرام اسدی)
کاندید سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد (علیرضا شجاع‌نوری)
کاندید سیمرغ بلورین بهترین تدوین (مهدی رجاییان)
کاندید سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری (مازیار پرتو، اصغر رفیعی‌جم)

شهرام اسدی درباره این فیلم چنین می‌گوید: «روز واقعه از نقطه نظر معنوی شما را اقناع می‌کند، بی‌آنکه به ورطه شعار بیفتد. لحظه‌به‌لحظه فیلم آکنده از احترام به تماشاگر است، بی‌آنکه به باورهای او رخت تزویر بپوشاند. همه فیلم همانند یک سمفونی است، یکپارچه و یکدست، لبریز و مالامال از ایمان و باور راستین به حسین(ع) و راه بی‌بدیل او. هر حرکت بصری در آن، حرکتی مضاعف درون خود هم دارد. شما را فریب نمی‌دهد و احساسات شما را در بن‌بست‌های هیجانی کاذب گرفتار نمی‌کند. شیوه بازی بازیگرانش منحصر به‌فرد است، به‌گونه‌‌ای که از سبک بازی‌های پرطمطراق و عصا قورت‌داده و مرسوم این دسته از فیلم‌های تاریخی، کاملا متفاوت است. همه رنگ‌ها از شروع تا پایان، از لباس تن بازیگران گرفته تا خاروخس صحرا و تا سپیدی خاک، همه رو به سوی او (امام حسین(ع)) خود را تنظیم کرده‌اند. از نقطه‌نظر تکنیکی هیچ‌چیز بالاتر از دیگری نمی‌ایستد. همه یکسان و برابر سمفونی او را می‌نوازند. در ساخت روز واقعه همه همدل بودند. کسی ۲، ۳ یا ۴قرارداد همزمان نداشت. کسی نیامده بود که به سرعت کارش را رفع و رجوع کند و برود. کسی به قصد خودنمایی آنجا نبود. کسی به فکر سیمرغ نبود. همه عاشق بودند. و پهنه امن این همدلی و حضور عاشقانه را سیاستگذاران و مدیران فرهنگی و سینمایی آن روز برای روز واقعه پدید آورده بودند.» [منبع: روزنامه همشهری. ۶ شهریورماه ۱۳۹۹]

او در پاسخ به این پرسش که اگر حالا در همین وضعیت کنونی بازهم ساخت فیلم عاشورایی دیگری به شما پیشنهاد شود قبول می‌کنید یا نه روز واقعه آخرین حرف شما در زمینه ساخت فیلم عاشورایی است؟ چنین می‌گوید: «بیش از ربع قرن از ساخت روز واقعه می‌گذرد. طبیعی است که در این ۲۵سال بیشتر آموخته‌‌ام و به تجربیاتم اضافه شده، هنوز بی‌کم و کاست، حقانیت راه حسین(ع)، ظلم ستیزی او و ایستادگی‌‌اش در برابر ظالمان زمان، خون مرا به‌جوش می‌آورد و همانند همیشه مرا به سوی خودش می‌خواند. اما چه باید کرد که زمانه، دیگر زمانه معصومیت‌ها و همدلی‌ها و ارادتمندی‌های خالصانه گذشته نیست. بین همدلان، پراکندگی افتاده و عشق پاره‌پاره شده است. مدیران و سیاستگذاران فرهنگی هم -که همواره باید افق دیدشان وسیع‌تر و جلوتر از جامعه باشد- در هیاهوی تعجیل و تنگنا و تنگدستی گرفتار شده‌اند. این است که روز واقعه‌‌ای دیگر، با همان میزان از دلدادگی، تقریبا ناشدنی است.» [منبع: همان]

او در پاسخ به این سوال که چقدر به متن فیلمنامه استاد بهرام بیضایی وفادار بودید، می‌گوید: «میزان وفاداری من به متن آقای بیضایی در روز واقعه از وفاداری لارنس اولیویر در «هملت» شکسپیر که مشهور عام و خاص است به‌مراتب بیشتر است. در ۱۰۴دقیقه‌ای که مدت زمان فیلم است میزان آنچه تغییر کرده کمتر از حتی ۵درصد است. و شما به امروز نگاه نکنید. شرایط سال ۶۷ را درنظر بگیرید که هیچ‌کس دنبال دردسر ساختن فیلم تاریخی و مذهبی نبود. ۸ماه تمام فیلمنامه بی‌نقص و ارزشمند بهرام بیضایی را به دندان گرفتم و به هر جلسه‌ای که فراخوانده شدم، رفتم و از کلمه به کلمه آن دفاع کردم و به پشتیبانی مدیران دلسوز آن زمان در برابر خیل بی‌شمار مخالفان ۹۵درصد، آن را حفظ کردم.» [منبع: همان]

سه دهه پس از ساخت روز واقعه، سیدحسن جلایر تهیه کننده فیلم سفیر؛ صحبت‌های مهمی درباره فیلم روز واقعه داشت. او نه تنها درباره این فیلم بلکه درباره سفیر نیز حرف‌های مهمی را بیان کرد: «من در سال ۶۲ فیلمنامه «روز واقعه» را از بهرام بیضایی به قیمت ۶۰ هزار تومان خریداری کردم و کارهای مرتبط با تولید آن را هم آغاز کردیم. با هزار گرفتاری می‌خواستم کار دومم بعد از «سفیر» همین فیلم «روز واقعه» باشد اما آنقدر مشکلات و موانع پیش آمد که این اتفاق رخ نداد. دوستان خودمان همان زمان می‌گفتند زود است که بخواهیم درباره مسائل دینی و مذهبی فیلم بسازیم! حتی برخی از زاویه دلسوزانه وارد می‌شدند و می‌گفتند زود است سراغ مسائلی تا این اندازه مهم و عمیق برویم. بعد از «روز واقعه» حتی پروژه «میرزاکوچک‌خان» را هم من در تلویزیون کلید زدم که بعدها بهروز افخمی آن را به سرانجام رساند. واقعیت این است که در کشور ما افراد کمتر دنبال کار هستند و بیشتر افراد می‌خواهند جلوی پای کسی که کار می‌کند، سنگ‌اندازی کنند تا حاصل کارش به زمین بیفتد و بعد آن را بردارند! من در تمام این سال‌ها درباره این مسائل سکوت کردم و هنوز هم معتقدم که در شخصیت بسیاری از مدیران ما طرح و توطئه حرف اول را می‌زند و هنوز هم مدیران فرهنگی ما رنگ عوض نکرده‌اند.

همان زمان ما کار تولید «روز واقعه» را آغاز هم کرده بودیم و حتی نزدیک به ۶ میلیون تومان برای دکورهای آن خرج هم کردیم، اما آنقدر مصائب برای ما به‌وجود آوردند که احساس کردم حتی خود آقا سیدالشهدا (ع) هم دیگر دوست ندارد با وضعیتی که به‌وجود آورده بودند، کار ادامه پیدا کند. به همین دلیل هم از کار کنار کشیدم. بعدها آقای لاریجانی که به وزارت ارشاد آمد، پیگیر این پروژه شد که چرا به سرانجام نرسید؟ به او گفتند آقای جلایر نخواست کار را ادامه دهد. سپاه هم که حامی مالی ما بود، پروژه را کنار گذاشته بود. در این شرایط آقای لاریجانی دستور داد که فیلم ساخته شود. اصل فیلمنامه متعلق به من بود و روی بخش‌هایی از کار هم سرمایه‌گذاری کرده بودم، وقتی دیدم کار دارد شروع می‌شود، پیگیر که شدم، گفتند آقای لاریجانی به واسطه رفاقتی که با هم داشتیم، گفته است، من وارث جلایر هستم و از جانب او می‌گویم که کار را آغاز کنید! بعدها آقای شایسته پای کار آمد و فیلم ساخته شد، اما واقعیت آن است که آن فیلمی نشد که باید می‌شد.» [منبع: خبرگزاری مهر ۱۸ مردادماه ۱۴۰۱. کد خبر: ۵۵۵۸۷۲۶]

در همان دهه، سریال امام علی (ع) به کارگردانی و نویسندگی داوود میرباقری در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تهیه و ساخته شد. که از مردادماه تا بهمن‌ماه سال ۱۳۷۵ روی آنتن شبکه یک سیما رفت. سریالی ماندگار در دل تاریخ که بارها از تلویزیون پخش شد. میرباقری نشان داد جز آن دسته از فیلمسازانی نیست که درباره موضوعی فیلم می‌سازد که هم شناخت کافی را دارد هم فهم درست آن را! برخلاف کسانی که درباره موضوعاتی فیلم می‌سازند که نه شناختی دارند و نه درکی از آن!

تصویر عاشورا در سینمای ایران آنقدر انگشت‌شمار است که می‌توان دردل یک گزارش کوتاه به ذکر همه آن‌ها پرداخت. درست برعکس سایر ژانرهای سینمایی و مضامین دیگر همچون اعتیار، قاچاق مواد مخدر، لات‌های جنوب شهری، و… .

نگاهی به برخی از آثار سینمایی یا تلویزونی که مستقیم یا غیر مستقیم به مضامین عاشورایی پرداختند…

شب دهم (۱۳۶۸)

شب دهم(جمال شورجه) به کارگردانی «جمال شورجه» که انقلاب و دفاع‌مقدس با باورهای حسینی را به تصویر کشیده است. او این فیلم را در سال ۱۳۶۸ با بازی جهانبخش سلطانی، ولی شیراندامی و … ساخت.

خلاصه داستان: عزیز سحرخیز، در شب دهم ماه محرم پس از درگیری خیابانی عزاداران با مأموران ارتش، که برای حمایت از چند آمریکایی مست به خیابان آمده‌اند، از مهلکه می‌گریزد و همسرش را تنها رها می‌کند. او تا سال‌ها بعد از حرکت خود احساس پشیمانی و حقارت می کند و موفق نمی شود فرزندش را، که شانزده ساله شده، از زیر تأثیر برادر همسرش، نایب، که عزادارن شب دهم ماه محرم را رهبری می‌کرده، خارج کند. پسر او به جبهه جنگ می‌رود و عزیز به دنبال پسر روانه ی‌ جبهه جنگ می شود، اما در راه بر اثر موج انفجار دچار فراموشی می شود و پس از بهبودی خود را در موقعیت متفاوتی می بیند.

به خاطر هانیه (۱۳۷۳)

فیلم «به خاطر هانیه» کیومرث پوراحمد نیز اشاره‌های صریحی به نفوذ فرهنگ عاشورایی در زندگی ایرانیان دارد. ناخدا علو نذر کرده ‌شب دهم محرم تا صبح دمام بزند تا هانیه شفا یابد، اما مرگ امانش نمی‌دهد. پس از مرگ ناخدا، بشیرو تصمیم می‌گیرد ‌نذر پدر را ادامه دهد.

در این فیلم تلاش بشیرو برای زنده نگه داشتن یک آیین مذهبی درام اصلی داستان را شکل می‌دهد و نشان می‌دهد ‌ برای مردم جنوب کشور پایبندی به مناسک سنتی‌شان چقدر اهمیت دارد.

بال‌های سپید (۱۳۷۷)

در سال ۱۳۷۷ مهدی هاشمی و ناصر هاشمی در اولین ساخته خود به سراغ فیلمی برای نوجوانان با مضمونی عاشورایی رفتند.

خلاصه داستان: تعدادی از دانشجویان رشته بازیگری به دیدن یکی از استادان رشته تعزیه خوانی می روند. استاد در این دیدار ماجرای نوجوانی به نام مراد را برای دانشجویان اینطور نقل می کند که مراد نوجوانی بوده که بسیار به رشته شبیه خوانی در مراسم عزاداری امام حسین (ع) علاقه داشته و همیشه آرزو داشته که در این مراسم در نقش حضرت قاسم ظاهر شود. سرانجام موقعیتی بوجود می آید تا مراد بتواند ایفای نقش کند. او برای اینکه بهتر بتواند نقش خود را بازی کند، تصمیم می‌گیرد که خود را در شرایط یاران امام حسین (ع) در روز عاشورا قرار دهد. برای همین هم چند روزی را با تشنگی تمرین می کند تا بالاخره یک روز در حال تمرین نقش خود بیهوش می شود. نقل استاد که به اینجا می‌رسد همه دانشجویان تحت تأثیر می گیرند و شناخت بهتری از نمایش شبیه‌خوانی پیدا می‌کنند.

تعزیه آخر (۱۳۸۳)

فیلم مستند “تعزیه آخر” ساخته ناصر تقوایی جزو آن دسته از فیلم‌هایی است که به این موضوع به شکل مستقیم پرداخته؛ فیلمی‌ که قرار بود به یونسکو برای ثبت پرونده تعزیه ارائه شود و درنهایت به دلیل طولانی بودن زمان آن تنها به اکران چندباره در این گوشه و آن گوشه اکتفا شد.

راه طی شده (۱۳۸۴)

یکی دیگر از فیلم‌ها‌یی که درباره تعزیه ساخته‌شده “راه طی شده ” عباس رافعی است که با تکیه‌بر فیلم‌نامه فرهاد توحیدی و با بازی شقایق فراهانی و پژمان بازغی ساخته شد. در این فیلم یک گروه فرانسوی به‌منظور انتخاب نمایش تعزیه برای جشنواره اوینیون و ساخت فیلم مستندی از مراحل آماده‌سازی و اجرای تعزیه به ایران می‌آیند. حضور این گروه موجب بروز ماجراهایی میان شبیه پوشان و شبیه گردانان تعزیه می‌شود، به‌گونه‌ای که تعزیه را تا مرز تعطیلی پیش می‌برد.

دست‌های خالی (۱۳۸۵)

خط اصلی قصه فیلم «دست‌های خالی» ساخته ابوالقاسم طالبی درباره رزمنده‌ای به نام امیرحسین است که پس از بازگشت از جنگ، اسیر توطئه چینی‌های مخالفانش می‌شود. نام فیلم از یکی از دیالوگ‌های زنده‌یاد خسرو شکیبایی (امیرحسین)‌ گرفته شده است. او در جایی می‌گوید که خودش را دیوونه حسین می‌داند، اما اعتراف می‌کند که در برابر عظمت حسین، دست‌هایش خالی است. در این فیلم صحنه‌های با شکوهی از حضور خانواده شخصیت اصلی در مراسم عزاداری امام حسین(ع) را می‌بینیم. دشمن امیر حسین می‌خواهد دختر او را به اتهام قتل مجازات کند، اما به این شرط که او بتواند شفای پسر بیمارش را از امام حسین(ع) بگیرد، حاضر به گذشت می‌شود. امیرحسین یک شبانه‌روز دعا می‌کند و سرانجام معجزه رخ می‌دهد و پسر حالش خوب می‌شود. بنابر این گره فیلم به دست ‌ ‌امیرحسین‌‌ و با توسل او به امام سوم شیعیان باز می‌شود.

مصایب دوشیزه (۱۳۸۵)

در فیلم «مصایب دوشیزه» به کارگردانی مسعود اطیابی، جلوه‌هایی از عشق و ارادت اقلیت‌های مذهبی ایرانی به امام سوم شیعیان را می‌بینیم. مصایب دوشیزه به باورهای عاشورایی یک اقلیت دینی در ایران یعنی مسیحیت می‌پردازد. یکی از سکانس‌های تاثیرگذار فیلم جایی است که یک پسر جانباز مسلمان (امین)‌ دارد روی دیوار کلیسا طرح حضرت مسیح را می‌کشد و در خانه دختر مسیحی (ژانت)‌ سفره نذری امام حسین(ع)‌ پخش شده است.

مسیر عشق (مسافر کربلا) (۱۳۸۷)

مسیر عشق (مسافر کربلا) به کارگردانی بیژن شکرریز و نویسندگی مهدی شجاعی محصول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان است. داستان فیلم درباره یوسف پسربچه یازده ساله ای است که آرزو دارد نذر مادربزرگ اش را ادا کند و آن پهن کردن قالیچه ای در کربلا است که نذر دایی امیر است که از دوران جنگ ایران و عراق به وطن برنگشته. یوسف، پنهانی قالیچه را برمی دارد و سوار اتوبوسی می شود که مقصدش کربلا است.

دل شکسته (۱۳۸۷)

فیلم «دلشکسته» ساخته علی رویین‌تن ماجرای عاشقانه دختر و پسری را روایت می‌کند که گرایش‌های مذهبی متفاوتی دارند. این دو در مسیر ازدواج به درک جدیدی از جهان پیرامونشان می‌رسند. کارگردان برای نمایش درک تحول اخلاقی شخصیت دختر، نیم‌نگاهی به مراسم عزاداری سالار شهیدان می‌اندازد. شخصیت دختر (با بازی بیتا بادران) که با مفاهیم مذهبی بیگانه بود، در پایان داستان شیفته فرهنگ افراد باایمان و معتقد می‌شود و سعی می‌کند با حضور در یک مراسم عزاداری مربوط به امام حسین(ع) حس معنوی جدیدی را تجربه کند.

عصر روز دهم (۱۳۸۷)

زنده یاد رسول ملاقلی پور در سال ۱۳۸۵ قصد داشت «عصر روز دهم» را کارگردانی کند و پیش تولید فیلم و بازدید از لوکیشن ها را نیز آغاز کرده بود که پایان یافتن عمر، فرصت ساخت این فیلم را به او نداد. ملاقلی پور که سال ها فیلم هایی درباره دفاع مقدس ساخته بود در «عصر روز دهم» قصد داشت ماجرایی از جنگ ایران و عراق را در عراق روایت کند و به این ترتیب نیم نگاهی نیز به ماجرای عاشورا داشته باشد، اما کار او نیمه رها شد تا اینکه پس از مدتی منوچهر محمدی، تهیه کننده فیلم، مجتبی راعی را به عنوان کارگردان این فیلم سینمایی معرفی کرد. [منبع: خبرگزاری خبرآنلاین. ۲ آبان‌ماه ۱۳۹۳. کد خبر: ۳۸۲۰۴۵]

منوچهر محمدی تهیه کننده این فیلم می‌گوید: «هر فیلمی یک زمان تقویمی دارد که قصه در آن اتفاق می افتد. در اینجا هم حرکت گروه پزشکی هلال احمر در زمان ایام محرم که بیشترین زائر را در کربلاداریم اتفاق می افتد و قصه هم با آن شروع می شود. اما از طرف دیگر همه اینها پیوند زمانی پنهانی با واقعه کربلادارد. بعد از ظهر عاشورا چه اتفاقی می افتد؟ این حضرت زینب(س) است که راوی این جنگ می شود و سرپرستی اسرا و بچه ها را بر عهده می گیرد. در جنگی که میان ایران و عراق اتفاق افتاد هم ما همواره نبرد مردها را دیده ایم، ولی اثرات جنگ در خانه ها بیشتر و طولانی تر است. مادر دکتر شیرازی در جنگ همسرش را از دست داده و یک دخترش را و سال هاست با این حس زندگی می کند و نمی تواند او را فراموش کند. از طرفی نمی خواهد دختر دیگرش را هم از دست بدهد. بعد ما در پایان مواجهه دو مادر را داریم که هر دو درد کشیده اند. یعنی بعد از ۲۵ سال شما هنوز مصائب یک جنگ را در میان این دو خانواده می بینید.» [منبع: همان]

رستاخیز، فیلمی که پس از هشت سال اکران عمومی شد

«رستاخیز» به کارگردانی و نویسندگی احمدرضا درویش محصول سال ۱۳۹۱ بود.

داستان «رستاخیز» درباره واقعه عاشوراست که با همراهی بکیر(فرزند حر ابن یزید ریاحی) به قیام امام حسین (ع) و متن حوادث واقعه عاشورا می پردازد. این فیلم مقطع زمانی مرگ معاویه تا قیام امام حسین (ع) و شهادت آن حضرت را در بر می گیرد.

این فیلم در جهان غرب با عنوان حسین آنکه گفت نه (به انگلیسی: Hussein Who Said No) و در جهان عرب با عنوان قربان (به عربی: القربان) شناخته می‌شود. رستاخیز در سی و دومین دوره جشنواره فیلم فجر در ۱۱ بخش نامزد دریافت سیمرغ بلورین بود و در نهایت در ۸ بخش از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی برنده سیمرغ بلورین شد.

اتفاق قابل توجه در فیلم حضور عوامل مطرح سینمای جهان بود. «تدوین این فیلم توسط طارق انوار Tariq Anwar تدوینگر نامزد اسکار در سال ۲۰۱۰ برای فیلم سینمایی “سخنرانی پادشاه” (The King’s Speech) انجام شده است. تمام مراحل فنی و تکنیکی این فیلم در استودیو “مولینر Molinare” در لندن انجام شده است. موسیقی این فیلم توسط “اِستفان واربک Stephen Warbeck” آهنگساز برجسته و برنده اسکار برای موسیقی فیلم “شکسپیر عاشق” (Shakespeare in Love) نوشته شده و اجرای آن را ارکستر فیلارمونیک بلژیک برعهده داشته و در استودیو “گلکسی” بروکسل ضبط شده است.» [منبع: سایت فرارو. ۹ شهریور ۱۳۹۲. کد خبر: ۱۶۰۹۰۱]

این فیلم در ۲ دی ۱۳۹۲ در سینما فرهنگ با حضور برخی اعضای دولت اکران خصوصی شد و در ۱۶ بهمن ۱۳۹۲ در کاخ جشنوارهٔ فجر هم‌زمان با برگزاری سی و دومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد.

داستان حواشی اکران فیلم و اتفاقات آن به قدری گستره است که باید در گزارش دیگری به آن پرداخته شود، اما در خلاصه‌ترین حالت ممکن باید گفت فیلم پس از هشت سال در تاریخ شانزدهم اسفندماه ۱۴۰۰ همزمان با سالروز میلاد حضرت عباس (ع) به صورت برخط (آنلاین) نمایش داده شد.

کربلا جغرافیای یک تاریخ (۱۳۹۳)

مستند کربلا جغرافیای یک تاریخ ساخته داریوش یاری و محصول حوزه هنری انقلاب اسلامی است. راوی این مستند سید شهاب الدین حسینی است و موسیقی متن آن را مجید انتظامی ساخته است.

مستند کربلا جغرافیای یک تاریخ، نگاهی برحرکت حماسی امام حسین علیه السلام از ابتدا تا پس از شهادت در روز عاشورا دارد و چگونگی عزاداری در فرهنگ‌های مختلف در جهان را در ماه محرم بررسی می‌کند…

مستند کربلا جغرافیای یک تاریخ در سی و سومین جشنواره فیلم فجر و نهمین دوره جشنواره «سینما حقیقت» روی پرده رفت؛ این مستند داستانی، تندیس بهترین تحقیق و پژوهش از جشنواره چهل چراغ را دریافت کرده و نامزد دریافت تندیس بهترین فیلم و بهترین دستاوردهای هنری از این جشنواره بوده است؛ کربلا جغرافیای یک تاریخ جایزه بزرگ جشنواره کربلا را نیز دریافت کرده است.

جبار آذین منتقد سینما درباره این اثر چنین می‌گوید: «یاری با نگاهی متفاوت و غیر کلیشه ای از وقایع عاشورا و قیام امام حسین (ع) و حماسه عاشوراییان یک اثر مستند دیدنی و تأثیرگذار سینمایی ساخته است. تلاش فیلمساز در گزینش زاویه نگاه متفاوت تاریخی و اجتماعی به رخداد عاشورای حسینی (ع) بیش از هر چیز به جنبه حماسی این واقعه بزرگ بشری معطوف است و او فیلم خود را از بازگویی سینمایی حرکت امام حسین (ع) به کربلا تا پس از شهادت ایشان و پرداخت تأثیرات فرهنگی، دینی و اجتماعی آن در میان شیعیان جهان تا مراسم مختلف مذهبی و محرمی مسلمانان گسترش داده است.» [سینماپرس. ۲۷ مهر ۱۳۹۵. کد خبر: ۷۹۴۸۹]

ناسور (۱۳۹۴)

به کارگردانی کیانوش دالوند و تهیه‌کنندگی مشترک محمدحسین قاسمی و داریوش دالوند در سال ۹۴ تولید شد. این انیمیشن روایتی از زندگی عبیدالله بن حر جعفی یکی از کوفیان مکه را به تصویر می‌کشد که از امام حسین (ع) دعوت کرده تا به کوفه بیایند و زمانی که می‌شنود سپاه امام (ع) به کوفه نزدیک شده از این شهر خارج می‌شود تا با ایشان روبرو نگردد؛ اما از بد حادثه به صورت کاملا ناگهانی با ایشان روبرو شده و مجبور می‌شود دست رد به سینه امام بزند.

هیهات (۱۳۹۴)

هیهات فیلمی در ۴ اپیزود و به کارگردانی و نویسندگی هادی نائیجی، دانش اقباشاوی، روح‌الله حجازی و هادی مقدم‌دوست و تهیه‌کنندگی محمدرضا شفیعی محصول سال ۱۳۹۴ است. این فیلم چهار اپیزودی با درون‌مایه‌ای مذهبی و اعتقادی، سعی در نمایش چهار گوشه از ارتباط مردمان معاصر با فرهنگ و منش عاشورایی دارد.

خون خدا (۱۳۹۷)

به کارگردانی مرتضی علی عباس میرزایی و تهیه کنندگی سیاوش حقیقی است که روایتی است متفاوت از روز عاشورا، این فیلم سال گذشته در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و هنوز زمان برای اکران عمومی نیافته است. اما داستان این فیلم درباره مردی کارتن خواب است که در شب عاشورا براثر یک اتفاق چکی با رقم بسیار بالا به دستش می‌رسد و حالا او باید آن را به صاحبش برساند. رضا اخلاقی راد، فرید سجادی حسینی، سعید داخ، علیرضا ثانی فر، خسرو احمدی، وحید نفر، امین میری، میثاق جمشیدی، حسین غایبی شباهنگ و شیوا ابراهیمی بازیگران “خون خدا” هستند.

اربعین (۱۳۹۸)

مستند “اربعین” را محمدتقی یازرلو کارگردانی کرده و از محصولات جدید مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی است. در مستند “اربعین” شاهد زحمات چند جانباز دوران دفاع مقدس هستیم که به‌عنوان خادمین زوار اربعین حسینی در صحن مطهر حضرت زهرا(س) در نجف به خدمتگزاری مشغول می‌شوند. در این مستند خدمات این جانبازان به زوار، با دوران دفاع مقدس مقایسه می‌شود.

سریال مختارنامه

مختارنامه یک مجموعهٔ تلویزیونی پیرامون زندگی و قیام مختار ثقفی به کارگردانی داوود میرباقری بود. این سریال به داستان مختار ثقفی، با کنیهٔ ابواسحاق، و چگونگی قیام او که پس از حادثهٔ عاشورا به خون‌خواهیِ حسین بن علی برمی‌خیزد، می‌پردازد. این سریال در ۴۰ قسمت ۶۰دقیقه‌ای از صدا و سیما پخش گردید. شروع پخش این سریال در تاریخ جمعه ۹ مهر ۱۳۸۹ از شبکه اول سیما بود. سریالی ماندگار برای تاریخ. میرباقری پس از تجربه موفق در ساخت سریال امام علی (ع) این‌بار نیز توانست با ساخت سریال مختار روند موفقیت خود در پرداخت به چنین مضامین و موضوعاتی را تکرار کند.

اگر بخواهیم به سایر سکانس‌های عاشورایی در سینمای ایران بپردازیم می‌توان به موارد زیر اشاره داشت: (خبرگزاری فارس- تاریخ: ۱۵/۱۰/۱۳۸۷)

سکانس آب آوردن فرمانده رزمندگان که تداعی‌گر با آب آوردن حضرت ابوالفضل است در فیلم «پرواز درشب» به کارگردانی مرحوم رسول ملاقلی‌پور

سکانس عزاداری قبل از عملیات آبی رزمندگان در فیلم افق

سکانس خداحافظی فرمانده با رزمندگان در فیلم «حماسه مجنون»

صحنه‌ای از فیلم «بربال فرشتگان» که فرمانده‌نیروی بسیجی از بسیجی پشت بی‌سیم می‌خواهد که برایش زیارت عاشورا بخواند

سکانس تعزیه‌خوانی نهایی سریال «شب دهم» ساخته حسن فتحی.

سکانس عروسی فیلم سینمایی «شب به‌خیر فرمانده»

نوشته راه طی شده‌ سینمای ایران، در مسیر عاشورا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

قرن جدید سینما با بحران کرونا

حامد نيكومرام — Wed, 10 Aug 2022 12:19:06 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : هراندازه که آغاز دهه نود در سینمای ایران نوید متفاوت‌ترین دوران سینمایی نسبت به سایر دهه‌ها را داشت، اما سال‌های پایینی این دهه تصویری بغایت تلخ همراه با ناامیدی و مسیری در دل بحران را نصیب خانواده سینما کرد. از غافل‌گیری دنیا با آغاز کرونا تا غافل‌گیری مدیران فرهنگی نسبت به این بحران! سینما را به مسیری کشاند که تمام اجزای این سینما جز غافلگیری، دست‌آورد دیگری عایدش نشد. اگرچه شیوع کرونا از سال ۱۳۹۸ در ایران آغاز شد، اما تاثیر مهلک آن بر مشاغل مختلف در سال ۱۳۹۹ نمود پیدا کرد. بگذریم از این پرسش کلیشه‌ای که مدیران فرهنگی و دولت در دوران بحران کرونا چگونه عملکردی داشتند و برای نجات آن چه کردند. به قول آن مثل معروف: آن‌را که عیان است چه حاجت به بیان است!

بحران از ۱۳۹۹ آغاز می‌شود. «در سال ۹۹ فهرست اکران شامل نمایش ۸۹ فیلم سینمایی در گروه‌های عمومی، هنر و تجربه و خارجی بوده و چند فیلم سینمایی مثل «آینه بغل» و «متری شیش و نیم» هم از سال‌های قبل به صورت محدود اکران شدند. گزارش اکران سازمان سینمایی براساس تعداد مخاطب (تهران/غیر تهران و کل) ، فروش کل و گروه نمایشی اعلام شده و «شنای پروانه» با ۲۰۰۳۸۸ بیشترین تماشاگر را داشته است. مجموع فیلم‌ها هم بیش از ۶۷۰ هزار نفر مخاطب داشته‌اند و در نهایت فروش کلی سینما در سال گذشته به حدود ۱۰ میلیارد تومان رسیده است. از آنجا که عایدی سینما در سال ۱۳۹۸ با اکران حدود ۷۰ فیلم نزدیک به ۳۰۰ میلیارد تومان بود که همان زمان هم خیلی‌ها آن را رقمی بالا نمی‌دانستند اما اکنون با ۲۹۰ میلیارد تومان کاهش به ۱۰ میلیارد تومان رسیده، با توجه به آنچه در یک سال گذشته بر سر سینما آمده و نیز شرایطی که همچنان ادامه دارد، مطمئنا وضعیت بحرانی و رو به ورشکستگی سینما بیش از پیش راهکار اصولی می‌طلبد.» [منبع: خبرگزاری ایسنا. ۰۳/۰۱/۱۴۰۰ کد خبر: ۱۴۰۰۰۱۰۳۰۰۹۹۲]

در سال ۱۴۰۰ این روند ادامه پیدا می‌کند: «سال ۱۴۰۰ برای سینمای ایران با شکست سنگین فیلم‌های نوروزی آغاز شد و پنج فیلم «خورشید»، «لاله»، «خون شد»، «تکخال» و «هفته‌ای یکبار آدم باش» نتوانستند تا پایان تعطیلات نوروزی روی هم بیش از ۵۰۰ میلیون تومان بفروشند. در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال ۱۳۹۸ (قبل از شیوع کرونا) که سینما ۲۶ میلیون نفر مخاطب و بیش از ۲۹۶ میلیارد تومان عایدی داشت، قابل مقایسه نیست، گرچه فیلم‌های بهتری اکران می‌شدند اختلاف این دو سال می‌توانست خیلی کمتر شود تا فروش حدود ۱۵۲ میلیارد تومانی با تماشاگر کمتر از هفت میلیون نفری برای سال ۱۴۰۰ ثبت نشود.» [خبرگزاری ایسنا. ۲۴/۱۲/۱۴۰۰ کد خبر: ۱۴۰۰۱۲۲۴۱۸۹۲۳]

اما بحران کرونا تمامی ندارد. تاثیر این بحران در سینما به اشکال مختلفی بروز و ظهور میابد. روند تولید فیلم در سینما به شکل قابل توجهی کمرنگ می‌شود و اینبار مهاجرتی عظیم در صنعت تصویر رخ می‌دهد. مهاجرت از حوزه سینما به حوزه سریال! اتفاقی که با موفقیت VODها در دوران کرونا شکل و ساختاری دیگر پیدا کرد. کارگردانان و بازیگران از سینما به سوی نمایش خانگی رفتند و استقبال مخاطب و موفقیت اقتصادی آن این روند را بیشتر و بیشتر کرد. اما این موفقیت به‌گونه‌ای شد که آن‌سویِ مقابل یعنی سینما دیگر نه آن شور تولید را داشت و نه آن شور استقبال در اکران را! مهمترین سوال شاید این باشد؛ با چه سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی می‌توان سینما را، هم در حوزه تولید و هم در مقوله اکران از این بحران نجات داد؟ آیا سرمایه‌گذارن حاضرند در چنین شرایطی دست به تولید در حوزه سینما بزنند و مطمئن از بازگشت سرمایه خود باشند؟ یا حاضر به چنین ریسکی نبوده و راه کم خطر البته موفقیت‌آمیزتر یعنی مسیر VOD را انتخاب می‌کنند؟

از یاد نخواهیم برد، ایران درگیر جنگ با عراق بود، درگیر ترورها و حوادث وحشتناک در دل جامعه بود! ایران درگیر دفاع از خود و ناموسش و حفظ خاکش بود! هیچ بحرانی خطرناک‌تر از جنگ و ترور نبود. تهران درگیر موشک باران بود. اما همه این بحران‌ها بود و البته سینما هم بود. نه تنها سینما هم بود بلکه مهمترین رویداد سینمای ایران یعنی جشنواره فیلم فجر هم بود حتی در دل موشک باران تهرانش! حتی آنقدر این هنر زنده بود که صدای پای این سینما در مهمترین رویدادهای بین‌المللی هم به صدا در می‌آمد. از جاده‌های سرد تا خانه دوست کجاست؟ از ناخدا خورشید تا ده‌ها فیلم دیگر که در اوج دوران دفاع مقدس در عرصه‌های بین‌المللی خوش درخشیدند.

پس بحران بهانه‌ای مناسب برای توجیه نیست چون تاریخ نشان داده که چگونه می‌توان از دل سخت‌ترین بحران‌ها باز هم امید داشت و ریشه داشت و زنده ماند و موفق شد.

آنچه مهم است این است که به جای شعارها و سخنرانی‌ها و وعده‌ها، نتایج رونق سینما در پرده‌های اکران و در دل خانواده سینما دیده شود.

در این گزارش نگاهی می‌ندازیم به سالشمار سینمای ایران در دهه نود. لازم به توضیح است آمار ارائه شده در گزارش زیر از سالنامه‌های آماری فروش فیلم و سینما برگرفته از سایت معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سالنامه آماری فرهنگ و هنر، برگرفته از دفتر مطالعات و برنامه ریزی راهبردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سامانه سمفا گرفته شده است.

– سال ۱۳۹۰، اخراجی‌ها با فروشی معادل ۴۶.۶۱۶.۵۷۹.۴۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۳۴۹.۴۵۱.۳۵۹.۴۵۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۲۴۰۷۱ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۲ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۰ ۱۴.۵۱۷.۳۸۶ نفر بود. در این سال ۱۷۹ سینما با ظرفیت ۲۵۲ سالن وجود داشت. ۹۷ فیلم ساخته شده و ۱۵۶ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۱، فیلم کلاه قرمزی و بچه ننه با فروش ۴.۷۵۴.۱۰۹.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۳۲۷.۱۷۰.۷۱۶.۲۵۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۳۰۸۰۲ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۱۴ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۱ ۱۰.۶۲۱.۸۴۳ نفر بود. در این سال ۱۷۷ سینما با ظرفیت ۲۶۲ سالن وجود داشت. ۸۰ فیلم ساخته شده و ۱۳۷ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۲، فیلم رسوایی با فروش ۳۷.۰۶۶.۳۳۹.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۴۱۹.۷۲۷.۵۳۷.۵۰۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۴۳۶۰۰ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۱۳ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۲، ۹.۶۲۶.۷۵۰ نفر بود. در این سال ۱۷۰ سینما با ظرفیت ۲۵۷ سالن وجود داشت. ۶۷ فیلم ساخته شده و ۱۵۵ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۳، فیلم شهر موش‌ها ۲ با فروش ۹۸.۱۷۳.۱۳۴.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۵۵۲.۸۴۰.۷۴۴.۵۰۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۴۳۶۰۰ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۲ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۳، ۱۲.۶۹۰.۲۴۴ نفر بود. در این سال ۱۶۲ سینما با ظرفیت ۲۶۶ سالن وجود داشت. ۷۸ فیلم ساخته شده و ۱۸۶ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۴، فیلم محمدرسول الله (ص) با فروش ۱۴۵.۵۸۸.۲۹۰.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۷۲۷.۷۳۸.۰۴۷.۰۰۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۵۴۴۱۸ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۲ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال نفر بود. در این سال سینما با ظرفیت سالن وجود داشت. فیلم ساخته شده و فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۵، فیلم فروشنده با فروش ۱۵۷.۱۴۹.۱۹۶.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۱.۶۹۲.۷۸۰.۲۹۳.۰۰۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۶۵۴۹۱ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۳ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۵، ۲۵.۸۴۷.۴۸۳ نفر بود. در این سال ۲۰۳ سینما با ۳۲۹ ظرفیت سالن وجود داشت. ۸۱ فیلم ساخته شده و ۱۵۶ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۶، فیلم نهنگ عنبر ۲ با فروش ۲۰۹.۹۱۸.۹۸۵ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۱.۸۰۵.۱۴۵.۵۶۱.۸۵۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۷۸۹۷۹ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۲۹ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۶، ۲۲.۸۵۶.۰۹۷ نفر بود. در این سال ۲۳۸ سینما با ظرفیت ۴۳۰ سالن وجود داشت. ۹۸ فیلم ساخته شده و ۱۹۱ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۷، فیلم هزارپا با فروش ۳۸۰.۶۳۸.۴۸۰.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۲.۵۰۷.۷۱۹.۴۹۸.۰۰۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۸۷۸۷۵ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۳۶ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۷، ۲۸.۵۳۷.۴۱۰ نفر بود. در این سال ۲۵۷ سینما با ظرفیت ۵۰۰ سالن وجود داشت. ۸۲ فیلم ساخته شده و ۱۷۴ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۸، فیلم مطرب با فروش ۳۸۵.۴۵۸.۰۰۰.۰۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. فروش کل سینمای ایران ۲.۹۹۳.۴۳۷.۴۶۷.۰۰۰ ریال است. متوسط قیمت بلیت در این سال ۱۱۳۷۷۴ ریال بوده و هر ایرانی به طور متوسط ۰.۳۳ بار به سینما رفته است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۳۹۸، ۲۶.۳۱۰.۳۸۴ نفر بود. در این سال ۲۷۷ سینما با ظرفیت ۵۴۱ سالن وجود داشت. ۸۸ فیلم ساخته شده و ۱۷۴ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۳۹۹، فیلم شنای پروانه با فروش ۳۳.۱۶۴.۶۶۶.۵۰۱ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. کل فروش سینمای ایران ۹۹.۷۷۵.۱۶۱.۲۴۹ ریال است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۶۷۳.۴۵۳ نفر بود. در این سال ۳۵۶ سینما با ظرفیت ۶۳۶ سالن وجود داشت. ۶۳ فیلم ساخته شده و ۸۹ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

– سال ۱۴۰۰، فیلم دینامیت با فروش ۵۷۹,۹۸۶,۵۳۲,۴۰۰ ریال عنوان پرفروش ترین فیلم سال را از آنِ خود می‌کند. کل فروش سینمای ایران ۱,۵۲۳,۰۸۲,۴۶۰,۳۳۴ ریال است. تعداد کل تماشاگران سینما در سال ۱۴۰۰، ۶,۷۷۴,۳۷۵نفر بود. ۳۷ فیلم رنگ اکران به خود می‌بیند.

ردیف	سال	تعداد سینما	تعداد سالن	متوسط قیمت بلیط (ریال)	تعداد فیلم ساخته شده	تعداد فیلم‌های نمایش داده شده	تعداد کل تماشاگر	فروش کل (ریال)	فیلم پرفروش سال و رقم فروش به ریال
۱	۱۳۹۰	۱۷۹	۲۵۲	۲۴۰۷۱	۹۷	۱۵۶	۱۴.۵۱۷.۳۸۶	۳۴۹.۴۵۱.۳۵۹.۴۵۰	اخراجی‌ها ۳ ۴۶.۶۱۶.۵۷۹.۴۰۰
۲	۱۳۹۱	۱۷۷	۲۶۲	۳۰۸۰۲	۸۰	۱۳۷	۱۰.۶۲۱.۸۴۳	۳۲۷.۱۷۰.۷۱۶.۲۵۰	کلاه قرمزی و بچه ننه ۴.۷۵۴.۱۰۹.۰۰۰
۳	۱۳۹۲	۱۷۰	۲۵۷	۴۳۶۰۰	۶۷	۱۵۵	۹.۶۲۶.۷۵۰	۴۱۹.۷۲۷.۵۳۷.۵۰۰	رسوایی ۳۷.۰۶۶.۳۳۹.۰۰۰
۴	۱۳۹۳	۱۶۲	۲۶۶	۴۳۶۰۰	۷۸	۱۸۶	۱۲.۶۹۰.۲۴۴	۵۵۲.۸۴۰.۷۴۴.۵۰۰	شهر موش‌ها ۲ ۹۸.۱۷۳.۱۳۴.۰۰۰
۵	۱۳۹۴	۱۶۹	۲۸۱	۵۴۴۱۸	۷۸	۶۲ فیلم در هنروتجربه ۸۷ فیلم با سرگروه	۱۳.۳۷۳.۰۳۸	۷۲۷.۷۳۸.۰۴۷.۰۰۰	محمدرسول الله (ص) ۱۴۵.۵۸۸.۲۹۰.۰۰۰
۶	۱۳۹۵	۲۰۳	۳۲۹	۶۵۴۹۱	۸۱	۷۵ فیلم با سرگروه ۸۱ فیلم در هنروتجربه	۲۵.۸۴۷.۴۸۳	۱.۶۹۲.۷۸۰.۲۹۳.۰۰۰	فروشنده ۱۵۷.۱۴۹.۱۹۶.۰۰۰
۷	۱۳۹۶	۲۳۸	۴۳۰	۷۸۹۷۹	۹۸	۱۰۰ فیلم اکران ۹۱ فیلم هنروتجربه	۲۲.۸۵۶.۰۹۷	۱.۸۰۵.۱۴۵.۵۶۱.۸۵۰	نهنگ عنبر ۲ ۲۰۹.۹۱۸.۹۸۵
۸	۱۳۹۷	۲۵۷	۵۰۰	۸۷۸۷۵	۸۲	۸۶ فیلم در هنروتجربه ۸۸ فیلم در اکران	۲۸.۵۳۷.۴۱۰	۲.۵۰۷.۷۱۹.۴۹۸.۰۰۰	هزارپا ۳۸۰.۶۳۸.۴۸۰.۰۰۰
۹	۱۳۹۸	۲۷۷	۵۴۱	۱۱۳۷۷۴	۸۸	۷۵ فیلم در هنروتجربه ۹۹ فیلم در اکران	۲۶.۳۱۰.۳۸۴	۲.۹۹۳.۴۳۷.۴۶۷.۰۰۰	مطرب ۳۸۵.۴۵۸.۰۰۰.۰۰۰
۱۰	۱۳۹۹	۳۵۶	۶۳۶		۶۳	۸۹	۶۷۳.۴۵۳	۹۹.۷۷۵.۱۶۱.۲۴۹	شنای پروانه ۳۳.۱۶۴.۶۶۶.۵۰۱
۱۱	۱۴۰۰					۳۷	۶,۷۷۴,۳۷۵	۱,۵۲۳,۰۸۲,۴۶۰,۳۳۴	دینامیت ۵۷۹,۹۸۶,۵۳۲,۴۰۰

نوشته قرن جدید سینما با بحران کرونا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

معجزه‌ای از جنس خیال!/ صعود سینمای ایران به فتح قله‌های جهانی اما با دست‌های خالی از بازار جهانی!

حامد نيكومرام — Tue, 26 Oct 2021 08:00:26 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : «اولین سال حضور جهانی فیلمی از ایران به تیرماه ۱۳۳۷ و نمایش فیلم «شب نشینی در جهنم» (موشق سروری و ساموئل خاچیکیان) در بخش رقابتی فیلم‌های بلند هشتمین دوره جشنواره فیلم برلین برمی‌گردد. جشنواره‌های فیلم در آن سال‌ها کمیته انتخابی به مفهوم امروزی نداشته و بخش عمده فیلم‌ها را نه از طریق تهیه‌کننده‌ها، بلکه از کانال‌های دولتی و در چارچوب قراردادهای فرهنگی بین دولت‌ها دریافت می‌کردند. فعالیت‌های انفرادی مصطفی فرزانه و ابراهیم گلستان موجب حضور بیش‌تر فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های جهانی می‌شود و اولین جایزه بین‌المللی تاریخ سینمای ایران مدال برنز بخش فیلم‌های کوتاه جشنواره ونیز در سال ۱۳۴۰ است که ابراهیم گلستان برای فیلم «یک آتش» دریافت می‌کند. یکی از پدیده‌های دیگر در عرصه بین‌المللی سینمای ایران [قبل از انقلاب] سهراب شهید ثالث است که ابتدا با فیلم کوتاه «سیاه و سفید» [تولید شده در کانون] پا به عرصه‌های جهانی می‌گذارد و پس از آن با «یک اتفاق ساده»، «طبیعت بیجان» و «در غربت» به یکی از موفق‌ترین سینماگران ایرانی در خارج از کشور تبدیل می‌شود به گونه‌ای که دو فیلم اولش در تیرماه ۱۳۵۳، شش جایزه از جشنواره برلین دریافت می‌کند.» [منبع: کتاب ۲۵ سال سینمای ایران/ جوایز و حضور بین‌المللی. نوشته محمد اطبایی]

آنچه از نظر گذشت ماجرای یک آغاز بود. آغازی که کمتر کسی تصور می‌کرد در طوفان‌های مهیب و جنگ و ترور به فتح قله‌های بزرگ ختم شود. کمتر کسی تصور می‌کرد این قله را با تمام رنج‌هایش و هوای طوفانی‌اش و مسیر پُر پیچ‌وخَمش بتوان به مرحله صعود رساند. داستان این صعود، داستان یک معجزه است. معجزه‌ای از جنس تصور در خیالِ خام!

«جاده‌های سرد» و «شیر سنگی» [به گمانم] اولین‌هایی بودند که سینمای ایران را پس از پبروزی انقلاب اسلامی در محافل جهانی نمایندگی کردند. سازنده‌اش محصول سینمای پس از انقلاب بود و موضوعش حساسیتی برنمی‌‌انگیخت، هرچند که با تلقی رایج جهانیان از ایرانِ بعد از انقلاب فرق داشت. این، مختصات سینمای آن دوره بود؛ حرکتی آرام و موثر در عبور از موانع بی‌‌شمار. خوراکی که خورند همگان باشد. فیلمی که نشانه‌های بومی و فرهنگی و تاریخی را با خود به میزانی متعادل داشته باشد و گزک دست کسی ندهد؛ نه مغرضان آن دیاران و نه غیرت‌مردان این سامان. غرض، نشان دادن بود؛ سندی و شهادت‌نامه‌‌ای گواهِ حیات هنر در سرزمینی که آتش جنگ در آن، هر رویدادی نامرتبط با جنگ را می‌‌سوزاند و به خاکستر فراموشی می‌‌سپرد. نام ایران در جهان با جنگ عجین بود و نه فرهنگ و سینما قافله سالار فرهنگی بازیافته بود که نیاز به دیده‌شدنش بود. اندکی بعد، همزمان با چشیده شدن طعم شیرین موفقیت جهانی، صدور و اعزام آثار سینمایی از ساز و کار رسمی خارج شد و بُهت جهانیان از رونق سینما در کشوری تحریم‌شده و جنگ‌دیده، به لبخند رضایتی از پی کشف زبانی ناب در هنر بدل شد. به عنوان نمونه؛ «ناخدا خورشید» و «خانه دوست کجاست؟» از جمله فیلم‌هایی بودند که [به ترتیب] از چهل و یکمین و چهل و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو، جایزه یوزپلنگ برنز برای بهترین فیلم را دریافت کردند.

رویکرد غالب فستیوال‌‌های بین‌‌المللی، از دورافتاده‌ترین و ناشناخته‌‌ترین آن‌ها تا چند نمونه‌‌ی معتبری که همه می‌‌شناسیم، نمایش چیز یا چیزهایی است از ملتی که تحولات سیاسی‌اش همه را کنجکاو آن کرده. به این ترتیب خاطرمان باشد که نفس حضور در عرصه‌های بین‌المللی، بیش از آن‌که مقبولیت به لحاظ قابلیت‌‌ها باشد، پاسخی است به این تشنگان اطلاعات. یعنی تقاضای آن‌هاست که هرطور شده، چیزی از ایران ببینند که بفهمند چه چیزی به جز جنگ است که بشود سرزمینی را بدان بازشناخت. اما گذر زمان، نشان داد که این آسمان به یکی دو ستاره درخشان و فروزان نیست. رونق سینما در داخل آن‌چنان بود که شهرت و محبوبیت فیلمسازان را به سطح فعالان عرصه‌‌های مردمی‌‌تر، همچون هنرپیشگان و خوانندگان و ورزشکاران رساند. دیگر، هفته‌‌ای نبود که خبری از حضور یا شعفی از برگزیده شدن فیلمی در فستیوال مهم در میان نباشد. فیلم‌سازان سفیران فرهنگی ایران لقب گرفتند و هیچ گودی را بی پهلوان نگذاشتند.

قصه‌ی امروز!

امروز اما اگر بخواهیم قصه را از آخر بخوانیم، با حکایتی دیگر روبه‌رو خواهیم بود. آن نیاز به دیده شدن که در آغاز به آن اشاره شد، ابعاد پیچیده‌تری یافته است. [اگر موارد استثناء را فاکتور بگیریم] اصالت و خودانگیختگی جای خودش را به تقلید و تکرار داده و در اغلب موارد، برای رهایی از گمنامی، بدنامی راه چاره شده است. همواره طی این سال‌ها با اخبار متعددی مواجه بودیم که خبر از حضور فلان فیلم در یک جشنواره خارجی یا… می‌داد. جشنواره‌هایی که حتی نام‌ِشان هم به گوش‌مان آشنا نبود. این حجم از عطش حضور [به هر قیمتی!] در هر کشوری عجیب و غیر منتظره بود. روزگاری که سینمای ایران با بزرگانش و فیلم‌های ارزنده‌اش توانست مهم‌ترین قله‌های جهانی را، از اسکار تا کن و برلین و… بپیماید، ناگهان در مسیری عجیب سر از تُرکستان درآورد با خبرهای عجیبش جغرافیایی را به مخاطبان معرفی کرد که آن سرزمین جزء گمنامی و بدنامی- تاثیر دیگری برای مخاطب این سینما نداشت.

قصه فجر و جهانی شدنش

عملکرد بنیاد سینمایی فارابی [بعد از پیروزی انقلاب اسلامی] در عرصه‌ی تهیه و تولید فیلم تمهیدی بود برای هم‌سو کردن تولیدات سینمای ایران با چهره‌ی جدید و انقلابی کشور و به قصد فاصله گرفتن از سینمای قبل از انقلاب رخ داد، بخش دیگری از این تفکر را باید در شناساندن ایران جدید و به تبع آن سینمایش به جهان جست‌و‌جو کنیم. یکی از مهمترین و بهترین ابزارها برای این حضور بین‌المللی و معرفی جهانی فیلم‌های ایرانی نمایش این آثار در جشنواره‌های مختلف بین‌المللی بود. عرصه‌ای که به کمک آن می‌توان فیلم‌ها را بیرون از مرز‌های محصور کشور برای مخاطبان علاقه‌مند سینما به نمایش درآورد و از طریق برخورد آن‌ها با فیلم‌های ایران بعد از انقلاب، شمایل جدید کشور را بهتر برای جهانیان توضیح داد.

جشنواره بین‌المللی فیلم فجر که تا اواخر دهه هشتاد توسط بنیاد سینمایی سینمایی فارابی برگزار می‌شد با ایجاد تغییر و تاسیس سازمانی تحت عنوان جشنواره‌ها از ذیلِ بنیاد خارج و مستقیما زیر نظر رئیس سازمان سینمایی اداره شد. تغییری که با خودش تغییرات دیگری را هم به ارمغان آورد. ۲۷ مرداد ۱۳۹۴ بود که عنوان بین‌المللی از جشنواره فجر برداشته و برای خودش یک هویت مستقل را شکل داد و نامش را ابتدا به جشنواره بین‌المللی فیلم ایران و سپس به جهانی تغییر داد. جشنواره جهانی فیلم فجر این بار با آمدن میرکریمی سرآغاز مسیری بود که می‌خواست همچون فیلم‌هایی که در طول دهه‌ها به موفقیت‌های مهمی دست یافتند، را تکرار کند.

تصور مدیران این بود که این جشنواره می‌تواند در کنار سایر جشنوارهای مهم دنیا حرفی برای گفتن داشته باشد. تلاش متولیان جشنواره این بود که با دعوت از چهره‌های سرشناس بین‌المللی، از الیور استون تا ژان-پیر لئو و… شمایلی متفاوت به این جشنواره جهانی دهند. تلاشی که ستودنی بود و زحماتی ارزشمند اما در عمل نه‌چندان موفق. تلاش‌هایی که مشابه یک تنفس مصنوعی بود و هرچه جلوتر رفت به مسیرهای سخت‌تر و سخت‌تری رسید. جشنواره جهانی‌ای که حتی فیلم‌ساز اسکاری‌اش نه داور آن شد و نه حتی فیلم‌هایش را برای مسابقه در اختیار این جشنواره جهانی قرار داد. اگر بخواهیم قصه راز موفقیت فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های بین‌المللی و [کارنامه ناموفق بخش جهانی فجر] را مرور کنیم با یک فصل مشترک مواجه هستیم و آن حسادت و تنگ‌نظری است. از موفقیت کیارستمی در فستیوال کن و رنج‌هایش تا موفقیت فرهادی در اسکار و رنج‌هایش در مسیر رسیدن به جدایی! تا قصه جهانی شدن یک جشنواره!

اما هنر ایران و سینمای ایران همواره ثابت کرده که در سخت‌ترین مسیرهایش و مسیر پُرپیچ‌خمش توانسته سرانجام قله‌های افتخار را یکی پس از دیگری فتح کند. دستاورد موفقیت جهانی سینمای ایران برایمان حسی آمیخته به افتخار و چشم‌پوشی است؛ افتخار به راه یافتن یک ایرانی به پانتئون بزرگان و چشم‌پوشی بر هر نوع خطا و لغزشی از جانب آن فیلم‌ساز. با علم به فجایعی که گاه و بی‌گاه داوران بزرگترین و معتبرترین جشنواره‌های جهانی عامل آن هستند، همواره دوست می‌داریم آنان را صاحب معیاری والاتر از داوری‌های خود بدانیم.

نوشته معجزه‌ای از جنس خیال!/ صعود سینمای ایران به فتح قله‌های جهانی اما با دست‌های خالی از بازار جهانی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینما در انحصار دولت!/ رهایی یا حبس؟

حامد نيكومرام — Sat, 12 Jun 2021 10:30:53 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری :می‌‌‌گویند در کودکی است که انسان آداب زندگی فردی و اجتماعی را می‌‌‌آموزد. در آن سال‌‌‌های میان تولد و بزرگسالی است که صاحب چیزی به نام شخصیت می‌‌‌شود و بسیاری از رفتارهای درست و نادرست آدمی، با مطالعه کودکی او بررسی و درمان می‌‌‌شود. منصفانه که نگاه کنیم، سینمای ایرانِ پس از انقلاب، از نو متولد شد و هیچ چیزِ این سینمای نوزاده شده، شباهتی به قبل نداشت. در همان سال‌‌‌های طفولیت، هر که از راه رسید برای او نسخه‌‌‌ای پیچید. برخی با وجود و حیات او کنار نمی‌‌‌آمدند و عده‌‌‌ای می‌‌‌خواستند چنان گستاخ و آشوبگر بارش بیاورند که پیش از رسیدن به بلوغ،جوانمرگ و ناکام و ناپدید شود. دشوار بود مصون نگه داشتن این کودک، از این دایگان دلسوزتر از مادر. در آن سال‌‌‌ها، هم بودن یا نبودن سینما موضوع مناقشات بود و هم انتظارات نابه‌‌‌جایی که از آن می‌‌‌رفت. آنها که هر نوع تصویر متحرکی را بر پرده سینماها، مترادف ظهور دوباره ابتذال طاغوت می‌‌‌دانستند، نمی‌‌‌دانستند که طلوع این خورشید با ساعت خوابیده آنان هماهنگ و همزمان نیست، و دیگرانی که یک‌‌‌شبه توقع چرخه آزاد سینمای صنعتی با معیارهای هالیوود را داشتند، نداشتند آن سعه‌‌‌صدر را که بدانند جان نحیف کودکی خردسال، یارای کشاندن این بار سنگین را ندارد. اما در دل این توفان، آن کودک پاک و نجیب رشد کرد و بزرگ شد و به بلوغ رسید و خود آموخت که چه در سر بپرورد، از کدام راه عبور کند و چگونه از خود دفاع کند.

اما این مسیر نیاز به تغییر داشت. با شرایط جدید و دوران جدید باید هم‌‌آهنگ می‌شد. و مشکل و پاشنه‌آشیل بزرگ از همین‌جا آغاز شد. درجا زدن و مقاومت در برابر تغییر! همان‌طور که در بالا اشاره شد، سینمای دولتی بعد از پیروزی انقلاب یک ضرورت بود و ضرورتی که تردیدی در آن نیست. اما نه برای همه زمان‌ها! ماموریت‌های دولت باید پس از یک دوران [دهه شصت] تغییر می‌کرد. سینما در دهه هفتاد به بعد بر مدار همان سینمای دولتی چرخید و نه تنها نقش دولت کاسته نشد که بیشتر و بیشتر هم شد. ساختار مدیریتی این سینما در هر دولتی صرفا با جابه‌جایی آدم‌ها [در ویترین] تغییر کرد و میز همان میز بود و ساختار هم همان ساختار. با آمدن هر دولت سینماگران چشم‌انتظار برنامه‌ای نو و طرحی نو بودند. چیزی که از آن بتوان تغییر را احساس کرد. اما این تغییر تنها و تنها یا در تعطیلی و انحلال خودش را نشان داد یا در سانسور! از تعططیلی خانه تا انحلال موسسه رسانه‌های تصویری. فیلم‌های توقیفی همچنان در صندوق توقیف باقی می‌ماندند و فیلم‌های در سف اکران نیز همچنان در صفی ایستاده تا روزی‌روزگاری نوبت‌شان شود!

با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰، باز هم صدای انتظار دولت و سینما را می‌شنویم باز هم صدای حمایت دولت از سینما؛ آن‌هم پس از چهار دهه از پیروزی انقلاب- منتظر حمایتی و بودجه‌ای برای تولید هستند. مسیر این سینمای دولتی انگار تمامی ندارد. آیا نمی‌دانند که نهاد‌های دولتی خود رقیب این سینما نیستند و بلکه باید ماموریت شتاب‌دهی داشته باشند؟ آیا احساس نمی‌کنند که دیگر ماموریت‌های گذشته وقت پایانش رسیده و باید جای خودش را به طرحی و برنامه‌ای نو دهد؟ همچنان باید منتظر رئیس جدید این سازمان باشیم و معاونینش و دبیران فجر و کودک و جهانی‌اش؟ تا کِی؟!

انتظار می‌رود در دولت جدید این سینما ماموریت تازه‌ای برای خود لحاظ کند، ماموریتی که تنها و تنها وظیفه‌اش این باشد که سینما را از مسیر دولتی شدن رهایی بخشد و سینما یک‌بار برای همیشه از دایره دولت رهایی یابد. دولت برنامه‌اش حمایتی از کلان این سینما باشد و حمایتش از چیزهایی که برای بخش خصوصی غیر ممکن. ماموریتش شتاب‌دهی باشد و نه ایفاگر نقش تُرمز برای این صنف.

نوشته سینما در انحصار دولت!/ رهایی یا حبس؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کرونا، بهانه‌ای برای بی‌رونقی!؟

حامد نيكومرام — Tue, 08 Jun 2021 10:30:08 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : «کرونا» در ادبیات ما [ایرانی‌ها] جدا از یک تهدید و یک بحران، تبدیل به یک شاخص دیگر نیز شده است و آن جدایی و تنهایی است. جدا از آدم‌ها و جدا از هم‌نوع خود! «کرونا» با آمدنش شکل دیگری را به زندگی داد و آن تصنعی بودن یک زندگی و ارتباط اجتماعی بود. شکلی که بدان تا حدودی عادت کرده و در این مسیر با سرعت در حال حرکت هستیم. اما آمدن «کرونا» جدا از تغییر برای زندگی با خود شیوه‌ی جدیدی را هم به ارمغان آورد. ارتباط مجازی و بهره‌گیری از شیوه‌های مدرن ارتباط به‌وسیله [اسکایپ، واتس‌آپ و…] از آن جمله‌اند. باتوجه به استفاده و بهره‌مندی از این شیوه و توقف نکردن در زندگی و رویدادهای مهم می‌توان آلتراناتیو خوبی برای این ماجرا تعریف کرد.

با انتشار خبر برگزاری «سی و هشتمین جشنواره جهانی فیلم فجر»، در میان مطبوعات و اهالی هنر و رسانه شاهد زمزمه‌های متفاوتی بودیم که مهمترین آن «عدم» برگزاری این رویداد و به تعویق انداختن آن بود. به تعویق انداختن، لغو، تعطیلی؛ از جمله راه‌کاهاریی هست که فی‌البداهه به ذهن‌ِ‌مان خطور می‌کند بی‌آنکه به راه‌کارهایی دیگری بی‌اندیشیم یا فکر کنیم که می‌توان راه‌کار دیگری نیز داشت. آیا می‌شود به این موضوع فکر! کرد که در شرایط «کرونا» برگزاری رویداد مناسب با مختصات «کرونایی» نیز قابل برگزاری است؟ آیا می‌شود فکر! کرد که هر شرایطی مختصات خاص خودش را می‌تواند داشته باشد؟

برای پاسخ به این سوالات نیاز به تحقیق و پژوهش و تامل بسیار نیست! می‌توان با اندک ثانیه‌ای به آن پاسخ داد. ما همچنان که در دوران هشت سال دفاع مقدس و مشکلات بسیار توانستیم سینما و جشنواره‌هایش [فیلم فجر- کودک و نوجوان- روستا- دفاع مقدس] را ایجاد کرده و پاینده نگاه داریم و هم مسیر جهانی شدنش را بپیماییم، پس در این دوران نیز می‌توان آن را زنده نگه داشت و توسعه داد. باگذشت نزدیک به ۱۸ ماه از شیوع ویروس «کرونا» در ایران همچنان شاهد سردرگمی متولیان هنر مخصوصا در حوزه سینما هستیم. همچنان با این پرسش مواجه‌اند که «کرونا» در چنین شرایطی چگونه می‌تواند تبدیل به رفع مانع شود!

داستان فجر و جهانی شدنش و داستان مهمان ناخوانده کرونایی‌اش

خبر پیوستن جشنواره جهانی فجر به فهرست جشنواره‌های جهانی فیاپف، تا حدودی توانست قدری تلخ‌کامی‌ها را کمرنگ‌تر کند. اما مشکل آنجا بود که برای حفظ آن و چگونه بهتر شدن و چگونه موفق‌تر شدن آن هم باید به سراغ برنامه‌ریزی رفت. شاید مشکل این‌جا بود که حال در چنین فهرستی قرار گرفتیم نقطه پایان ماجراست و اساس ماجرا به رهاشدگی میل دهیم و این بزرگترین تهدیدی بود که چنین خبر مهم و اتفاق مهمی را می‌تواند به یک خبر تلخ بدل کند. فقدان برنامه‌ریزی و رهاشدگی، را می‌توان از آفت‌های مهم و پاشنه آشیل عرصه فرهنگ و هنر دانست.

– الیور استون، به دعوت جشنواره جهانی فیلم فجر به ایران آمد

– ژان پی‌یر لئو بازیگر فرانسوی و یکی از چهره‌های شاخص موج نوی سینمای فرانسه، مهمان ویژه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر می‌شود

– فرانکو نرو بازیگر مطرح کشور ایتالیا به ایران می‌آید و مهمان سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر می‌شود

و…

ازجمله خبرهایی بودند که در ادوار پیشین جشنواره‌ جهانی فیلم فجر به دبیری رضا میرکریمی موجب غافلگیری و استقبال اهالی رسانه و سینمای ایران از این رویداد شدند. خبرهایی که میزان انتظار و توقع از متولیان فجرِ جهانی را بیش از پیش بالا و بالاتر می‌بُرد. اما مسیر این صعود به ناگاه به اتفاقات عجیبی همراه شد. از تغییر دبیر تا تغییر در اعضای جشنواره و… . اتفاقی که با حیرت همراه بود.

برگزاری یک جشنواره جهانی قاعدتا باید بر اساس معیار و استناندارد واژه‌اش نیز باشد. آن هم جهانی بودن بود. اینکه سینمای ما توانست جهانی شود آیا جشنواره ما نیز توانست؟

با شیوع ویروس کرونا در ایران این رویداد جهانی یک سال برگزاری‌اش به تعویق افتاد. پس یک سال فرصت کمی نبود که بتوان برای برگزاری این رویداد جهانی در دل کرونا فکری کرد و ساختاری برای آن تدارک دید که مناسب شرایط خاص [کرونا] باشد. وقتی در این شرایط که همه از حضور فیزیکی هم محروم بودیم و راه‌های کشوری و جهانی بسته، آیا نمیتوانستیم برای حضور مجازی [مهمانان صاحب‌نام] آن فکری به‌کار گیریم؟ آیا کرونا، می‌تواند بهانه‌ای برای بی‌رونقی یا توجیه کار ما باشد؟ آیا نمی‌شد از امثال الیور استون‌ها برای حضور در کارگاه‌ها بهره برد؟

با هم مروری می‌کنیم فهرست مهمانان و داوران این دوره را:

زینپ آتاکان از ترکیه، فردریک میر از سوئیس، فرانتس رودنکیرشن از آلمان، فولکر شلوندورف از آلمان، کارن شاه‌نظرف از روسیه، ژاکو ون دورمال از بلژیک و استفان واربک از ایرلند شمالی هفت سینماگری بودند که در قالب برگزاری کارگاه‌های آموزشی، مهمان جشنواره سی‌وهشتم شدند. [ایرنا- ۴ خرداد ۱۴۰۰]

برگزاری یک رویداد جهانی آن با تمام شرایط و پیچیدگی‌های فروانش می‌توانست در قامت نامش ظاهر شود. وقتی این جشنواره در فهرست فیاپف قرار می‌گیرد آیا نباید در تلاش برای بهتر و بهتر شدن باشد؟

رضا میرکریمی به درستی و دقیق در گفتگو با ایسنا چنین می‌گوید: «ثبت این رویداد وظیفه همه ما را سنگین‌تر می‌کند و برای استمرار آن باید تلاش مضاعف داشته باشیم. به هرحال شاهدیم یک جشنواره باسابقه در آمریکای شمالی با وجود اینکه سال‌ها در فهرست جشنواره‌های الف قرار داشت به خاطر عملکرد ضعیفش در سال‌های اخیر در حال خارج شدن از این فهرست است و جشنواره فجر به جای آن بعنوان عضو جدید در نامش در میان پانزده جشنواره برتر رقابتی قرار می‌گیرد، بنابراین اگر جشنواره ما هم در آینده نتواند حرکت رو به رشدی داشته باشد، نمی‌توانیم این جایگاه ارزشمند را حفظ کنیم.»

انتظار این بود مدیران و متولیان این جشنواره در فرصت یک‌ساله‌ای که برای برگزاری آن در دل کرونا داشتند، برای هرچه با شکوه‌تر آن از حضور مجازی مهمامان برجسته بین‌المللی تا داوران و فیلم‌ها و…. فکری کنند. اما این دوره را باید بی‌تعارف یکی از ضعیف‌ترین و بی‌رمق‌ترین دوران فجر دانست آن هم نه در یک دهه گذشته بلکه در ۴۰ سال گذشته! کرونا نمی‌تواند بهانه‌ای برای توجیه این ضعف باشد. البته لازم به توضیح است که در سایر امور این جشنواره همچون بخش روابط‌عمومی و ارتباطات همچون گذشته شاهد تلاش و زحمت بسیار دوستان و همکاران رسانه‌ای بودیم که بسیار قابل تقدیر است.

نوشته کرونا، بهانه‌ای برای بی‌رونقی!؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

روایت «الف» شدن «فجر» و داستان FIAPF

حامد نيكومرام — Mon, 31 May 2021 07:30:04 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : «چند سالی است که جشنواره تلاش می‌کند در فدراسیون جهانی انجمن‌های تهیه‌کنندگان فیلم (فیاپف) ثبت شود. این تلاش‌ها بعد از این چند سال به نتیجه رسید و امروز باعث افتخارم است که بگویم جشنواره جهانی فیلم فجر، روز گذشته در فیاپف به ثبت رسید. این جشنواره در کنار جشنواره‌های معتبر جهانی به ثبت رسیده است که این موضوع مزیت‌های زیادی دارد و البته مسائل خاص خود را هم دارد. وقتی در قاعده‌های جهانی قرار می‌گیریم، در شرایط جدیدی هم قرار می‌گیریم. ولی به نظرم موفقیت بزرگی برای سینمای ایران تلقی می‌شود و من به نوبه خود، این موفقیت را به سینمای ایران تبریک می‌گویم.»

بخش‌هایی از صحبت‌های محمدمهدی عسگرپور در آیین آغاز به کار رسمی جشنواره جهانی فجر در تاریخ پنجم خردادماه بود. خبری که به سرعت در سایت‌های خبری منعکس شد. تیتر رسانه‌ها همه یک چیز را می‌گفتند و آن این بود: «جشنواره جهانی فیلم فجر «الف» شد».

در ادامه روایت چگونه «الف» شدن این رویداد، امیر اسفندیاری [معاون دبیر جشنواره جهانی فجر] چنین می‌گوید: «سه سال نمایندگان فیاپف به ایران آمدند و همه چیز را چک کردند.‌ قرار بود عضو جشنواره‌های رقابتی شویم که جشنواره‌های معتبری مثل کن، ونیز و… در این لیست قرار دارند. الان هم جشنواره جهانی فیلم فجر به این فهرست راه پیدا کرده است.»

درباره فیاپف

فدراسیون بین‌المللی انجمن تهیه‌کنندگان فیلم که به اختصار (FIAPF) نامیده می‌شود، یک سازمان جهانی متشکل از تولیدکنندگان محصولات سینمایی و تلویزیونی با وظیفه حفظ و صیانت از منافع اقتصادی و حقوقی اعضای آن است. این فدراسیون در سال ۱۹۳۳ تشکیل شده و ساختار اصلی آن زیر نظر مجمع عمومی و کمیته اجرایی قرار دارد. دبیرخانه این سازمان ابتدا در شهر پاریس قرار داشت و اکنون بروکسل محل اصلی دبیرخانه است. فیاپف هم‌اکنون در مجامع بین‌المللی به عنوان سازمان ناظر و کنترل‌کننده جشنواره‌های بین‌المللی فیلم درجهت حفظ حقوق تهیه‌کنندگان فیلم شناخته می‌شود.

اعضای فدراسیون FIAPF شامل ۳۸ انجمن از ۳۱ کشور پیشرو در تولید فیلم در هستند:

آرژانتین، آلمان، آمریکا، اتریش، استرالیا، اسپانیا، استونی، اسلواکی، اوکراین، ایتالیا، ایران، ایسلند، بلژیک، ترکیه، جمهوری چک، چین، دانمارک، روسیه، ژاپن، سوئد، سوئیس، کانادا، کرواسی، لتونی، مجارستان، مصر، فنلاند، نروژ، نیجریه، هند و هلند هستند. کشورهایی چون: آرژانتین، آلمان، آمریکا، اتریش، و هند هرکدام ۲ انجمن و ترکیه ۳ انجمن عضو در FIAPF دارد.

مجمع عمومی

فدراسیون بین‌المللی انجمن تهیه‌کنندگان فیلم مهمترین مسئولیتش نظارت، تنظیم و کنترل‌کننده جشنواره‌های بین‌المللی فیلم در دنیا است. از جمله اقدامات FIAPF تنظیم مقررات و قردادها، برنامه‌ریزی، تدوین سیاست‌ها و هماهنگ‌کردن فعالیت‌های تولیدکنندگان مناطق مهم جهان است. فیاپف در سال ۲ بار در ماه‌های مه و دسامبر مجمع عمومی برگزار می‌کند و مجمع در آن زمان برای انتخاب اعضای جدید کمیته اجرایی و رئیس فدراسیون رأی‌گیری می‌کنند. قوانین FIAPF نیز توسط مجمع عمومی تصویب می‌شود.

مهم‌ترین جشنواره‌های رقابتی با نظارت FIAPF عبارتند از:

آلمان: جشنواره بین‌المللی فیلم برلین

جشنواره بین‌المللی فیلم برلین هرساله در ماه فوریه به مدت ۱۰ روز در برلین آلمان برگزار می‌شود. جشنواره فیلم برلین در کنار جشنواره فیلم ونیز و جشنواره فیلم کن، مهم‌ترین رویداد سینمایی اروپا به‌شمار می‌رود. این جشنواره هر ساله جایزه خرس طلایی و خرس نقره‌ای را به‌برگزیدگان بخش اصلی اهدا می‌کند. هرساله تقریباً ۴۰۰ فیلم در بخش‌های مختلف برلیناله به‌نمایش درمی‌آید. رئیس این جشنواره از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹ دیتر کاسلیک بود و از سال ۲۰۲۰ ماریته ریسنبیک مدیریت اجرایی و کارلو چاتریان مدیریت هنری این جشنواره را برعهده دارند. در سال ۲۰۱۹، ۳۳۱ هزار و ۶۳۷ بلیت سینما برای برلیناله فروخته شده‌است.

مصر: جشنواره بین‌المللی فیلم قاهره

جشنواره بین‌المللی فیلم قاهره یکی از ۱۲ جشنواره بین‌المللی بزرگ جهان و مهم‌ترین جشنواره فیلم در آفریقا و جهان عرب است که هرساله در قاهره برگزار می‌شود. این جشنواره در سال ۱۹۷۶ بنیان گذاشته شد. اما جشنواره سال ۱۹۸۵ که به صورت مستقل سازماندهی شد، به‌عنوان نخستین دوره جشنواره شناخته می‌شود. بخش رقابتی بین‌المللی جشنواره نیز از سال ۱۹۹۱ آغاز به‌کار کرد. جشنواره فیلم قاهره به‌عنوان یک جشنواره پیشرو در خاورمیانه و جهان عرب همواره رقیب اصلی جشنواره فیلم مراکش شناخته می‌شود. این جشنواره در سال‌های اخیر و با ظهور جشنواره‌های فیلم دبی و ابوظبی، می‌کوشد تا همچنان نقش خود را به‌عنوان معتبرترین جشنواره منطقه حفظ کند. این رویداد تنها جشنواره رقابتی (رده الف) مورد تأیید انجمن تهیه‌کنندگان جهانی فیلم (FIAPF، فیاپف) در خاورمیانه و آفریقا به‌شمار می‌رود. جایزه اصلی جشنواره که هرم طلایی نام دارد هرساله به بهترین فیلم اهدا می‌شود. سینمای ایران تنها یک بار در سال ۲۰۱۴ با فیلم سینمایی ملبورن ساخته نیما جاویدی موفق به کسب این جایزه اصلی شده‌است. جشنواره بین‌المللی فیلم قاهره، قدیمی‌ترین جشنواره فیلم در خاورمیانه است. جشن افتتاحیه این جشنواره، هر سال، در یک شب باشکوه و پرستاره آغاز می‌شود و با یک جشن خیره‌کننده به پایان می‌رسد. توزیع جوایز با حضور افتخاری رئیس‌جمهور و ستاره سینما، عمر شریف، صورت می‌گیرد. سالانه، در هر بازنگری، CIFF برنامه‌هایی چون سمپوزیوم، کنفرانس مطبوعاتی، میزگرد و برنامه‌های دیگری را به برنامه اضافه می‌کند، به گونه‌ای که هر کدام از آن برنامه‌ها منحصربه‌فرد و خیره‌کننده باشند و به روند پیشرفت در آینده این صنعت کمک کند.

فرانسه: جشنواره بین‌المللی فیلم کن

جشنواره کن سالانه در کن فرانسه برگزار می‌شود. این جشنواره یکی از بزرگترین رویدادهای سینمایی جهان و محلی برای پیش‌نمایش فیلم‌های جدید از تمامی ژانرها از جمله مستند به‌شمار می‌آید. جشنواره کن در سال ۱۹۴۶ تأسیس شد. این رویداد هر ساله معمولاً در ماه می در کاخ‌های جشنواره و کنگره‌ها برگزار می‌شود.

جمهوری چک: جشنواره بین‌المللی فیلم کارلووی واری

جشنواره بین‌المللی فیلم کارلووی واری هرساله در ماه ژوئیه در شهر کارلووی واری در شمال غربی جمهوری چک برگزار می‌شود. جشنواره کارلووی واری که از سال ۱۹۴۶ آغاز به‌کار کرده‌است مهم‌ترین جشنواره اروپای مرکزی و شرقی به‌شمار می‌رود. این جشنواره دارای دو بخش رقابتی و غیررقابتی است و جایزه اصلی آن گوی بلورین نام دارد. هدف جشنواره کارلووی واری بر مبنای جایگاه ژئوپلیتیکال جمهوری چک در مرز اروپای شرقی و غربی بنا نهاده شده‌است. کارلووی واری سالیانه حدود ۲۰۰ فیلم جدید را از سراسر جهان در جمهوری چک به نمایش می‌گذارد.

سوئیس: جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو

جشنواره لوکارنو از سال ۱۹۴۶ هرساله در شهر لوکارنو سوئیس برگزار می‌شود. جشنواره لوکارنو پس از جشنواره‌های کن، ونیز و برلین چهارمین جشنواره معتبر فیلم اروپا به‌شمار می‌رود. نمایش فیلم‌ها در میدان معروف پیاتزا، در فضای باز و بر پرده بزرگ، است. در این میدان در حدود ۸هزار تماشاگر به دیدن فیلم‌ها می‌نشینند و فیلم مورد علاقه خود را نیز برمی‌گزینند. جشنواره لوکارنو یکی از جشنواره‌های مورد تأیید انجمن جهانی تهیه‌کنندگان فیلم (FIAPF، فیاپف) به‌شمار می‌رود. جایزه اصلی این جشنواره «یوزپلنگ طلایی» نام دارد و به بهترین فیلم در بخش اصلی بین‌المللی داده می‌شود. هر ساله برنامه‌های جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو همراه است با برنامه‌های مروری بر آثار، پنل‌های گفتگو، سمینار، میهمانی‌های مختلف با حضور ستارگان سرشناس سینمایی. لوکارنو فضایی مفرح و آموزنده فراهم می‌کند که در آن ستارگان سینما، استعدادهای جوان و عموم مردم برای چشیدن طعم سینمای معاصر گرد هم می‌آیند. جشنواره لوکارنو، نسبت به سه جشنواره مهم دیگر اروپایی بیشتر بر روی آثار کمتر شناخته شده از فیلمسازان جوان‌تر متمرکز است.

آرژانتین: جشنواره بین‌المللی فیلم مار دل پلاتا

جشنواره بین‌المللی فیلم مار دل پلاتا از سال ۱۹۵۴ هرساله در شهر ماردل پلاتا آرژانتین در پایان ماه نوامبر برگزار می‌شود. این جشنواره یکی از معتبرترین و قدیمی‌ترین جشنواره‌های آمریکای جنوبی در سراسر جهان است. جایزه آستور پیازولا، جایزه مسابقه ارنستو چه گوارا و جایزه اومبرو سه جایزه اصلی جشنواره ماردل پلاتا است. جایزه آستور این جشنواره معادل اسکار و معتبرترین جایزه فیلم در آمریکای جنوبی است. از ایران فیلم‌هایی مثل خواب تلخ محسن امیر یوسفی و کافه ترانزیت کامبوزیا پرتوی در این جشنواره برنده جایزه شده‌اند.

کانادا: جشنواره فیلم مونترال

جشنواره بین‌المللی فیلم مونترآل جشنواره‌ای است که در سال ۱۹۷۷ در مونترال بنیان‌گذاری شد و یکی از قدیمی‌ترین جشنواره‌های فیلم کانادا است. این جشنواره به‌صورت سالانه در پایان ماه اوت برگزار می‌شود. این جشنواره قدیمی‌ترین جشنواره فیلم در آمریکای شمالی نیز می‌باشد. جشنواره فیلم مونترآل یکی از جشنواره‌های مورد تأیید انجمن تهیه‌کنندگان جهانی فیلم (FIAPF، فیاپف) به‌شمار می‌رود.

روسیه: جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو

جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو نخستین دوره آن در سال ۱۹۳۵ به دستور استالین رهبر شوروی و به عنوان رقیبی برای جشنواره فیلم ونیز برگزار شد و در حال حاضر از سال ۱۹۵۹ هر ساله به صورت منظم هرساله در شهر مسکو در پایان ماه ژوئیه برگزار می‌شود. این جشنواره یکی از معتبرترین و قدیمی‌ترین جشنواره‌های بین‌المللی فیلم در سراسر جهان است.

اسپانیا: جشنواره بین‌المللی فیلم سن سباستین

جشنواره فیلم سن‌سباستین هرساله در شهر سن سباستین کشور اسپانیا برگزار می‌شود. صدف طلایی، نام جایزه اصلی جشنواره فیلم سن‌سباستین است. این جشنواره بین‌المللی فعالیت خود را از سال ۱۹۵۳ آغاز کرد. هر ساله ۲۰۰ تا ۲۵۰ فیلم از کشورهای مختلف جهان در این جشنواره به نمایش در می‌آیند. در بین فیلم‌های برتر این جشنواره فیلم‌های ایرانی سارا، لاک‌پشت‌ها هم پرواز می‌کنند و نیوه‌مانگ نیز حضور دارند.

چین: جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای

جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای مختصراً SIFF، یکی از بزرگترین جشنواره‌های فیلم در آسیای شرقی و همراه با جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو، یکی از بزرگترین جشنواره‌های فیلم در آسیا محسوب می‌شود. همچنین جشنواره شانگهای یکی از پانزده جشنواره‌های الف دنیا است که در دوره‌های گذشته این جشنواره سینماگران برجسته‌ای همچون امیر کاستاریکا، لوک بسون، الیور استون، دنی بویل و وونگ کار وای ریاست هیئت داوران جشنواره شانگهای را بر عهده داشته‌اند. کریستین مونجیو، کارگردان رومانیایی رئیس هیئت داوران بیستمین دوره از جشنواره شانگهای است.

ژاپن: جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو

جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو یکی از ۱۲ جشنواره بین‌المللی بزرگ جهان و از مهم‌ترین جشنواره‌های فیلم آسیا است که هرساله در توکیو ژاپن برگزار می‌شود. این جشنواره از سال ۱۹۸۵ آغاز به‌کار کرد و تا ۱۹۹۱ به‌صورت هر دو سال یکبار برگزار می‌شد که پس از آن به صورت سالانه ادامه یافت.

ایتالیا: جشنواره فیلم ونیز

جشنواره فیلم ونیز دومین جشنواره فیلم از نظر قدمت و یکی از بزرگ‌ترین جشنواره‌های سینمایی جهان بشمار می‌آید. جشنواره فیلم ونیز نخستین بار در سال ۱۹۳۲ میلادی برگزار شد و در کنار جشنواره‌هایی چون کن و برلین از مهمترین رخدادهای سینمایی اروپا و جهان به‌شمار می‌آید. جشنواره فیلم ونیز در طول سال‌های جنگ دوم جهانی برگزار نمی‌شد و در برخی سال‌ها، بخش مسابقه آن فعال نبوده‌است.

لهستان: جشنواره بین‌المللی فیلم ورشو

جشنواره بین‌المللی فیلم ورشو یک جشنواره فیلم است که اکتبر هرسال در شهر ورشو لهستان برگزار می‌شود. این جشنواره از زمان بنیان‌گذاری آن در سال ۱۹۸۵ هر ساله تاکنون بدون وقفه برگزار شده‌است. جشنواره ورشو عهده‌دار اعطای جوایز فدراسیون بین‌المللی منتقدان فیلم (فیپرشی) برای سینماگران اروپای مرکزی و شرقی است. هدف برگزاری جشنواره ورشو کسب استعدادهای جوان قبل از حضور آنها در جشنواره کن و معرفی آنها به دنیا است. از سال ۲۰۰۹ جشنواره فیلم ورشو از سوی فیاپف به عنوان فستیوال الف جهانی هم‌رده جشنواره‌ها کن، ونیز، برلین، لوکارنو، شانگهای و… شناخته شده است.

استونی: جشنواره فیلم شب‌های سیاه تالین

جشنواره فیلم شب‌های سیاه تالین (به اختصار BANFF)، یک جشنواره سالانه فیلم است، که از سال ۱۹۹۷ در تالین، پایتخت استونی برگزار می‌شود.

ایران: جشنواره جهانی فجر

جشنواره فیلم فجر، جایگزینی برای جشنواره بین‌المللی فیلم تهران بود که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، با حمایت دفتر مخصوص فرح پهلوی در ایران برگزار می‌شد و در آن فیلم‌های برگزیده سینمای ایران در کنار آثار سینمای بین‌المللی به رقابت می‌پرداختند. بعد از انقلاب، این جشنواره تعطیل شد و بعد از ۴ سال جشنواره فیلم فجر، هم‌زمان با روزهای دهه فجر جایگزین آن شد. نخستین دوره جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن سال ۱۳۶۱ به دبیری حسین وخشوری برگزار شد. جشنواره فجر تا سال ۱۳۷۴ فقط به تولیدات سالانه سینمای ایران می‌پرداخت. از سال ۱۳۷۴ جشنواره به صورت بین‌المللی برگزار می‌شود و علاوه بر سینمای ایران، در بخش بین‌الملل به بررسی فیلم‌هایی از سینمای جهان می‌پردازد. در بخش‌های رقابتی این جشنواره، شرکت‌کنندگان برای کسب جایزه مخصوص که «سیمرغ بلورین» نام دارد با هم رقابت می‌کنند. دیپلم افتخار و لوح زرین از دیگر جوایز این جشنواره می‌باشند. طی سالیان اخیر مسابقه‌های سینمای مستند، فیلم کوتاه و مسابقه مواد تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی نیز به بخش‌های سینمای ایران اضافه شده است. در ابتدای جشنواره آیین بزرگداشت یک هنرمند برگزار می‌شود و در انتها هم جوایز ویژه و مردمی به فیلم انتخاب شده با رأی مردم داده می‌شود. در سال ۱۳۹۳ بخش بین‌الملل جشنواره جدا شد.

در سال‌هایی که از طول عمر این جشنواره می‌گذرد، آیین نکوداشت شخصیت‌های مهم سینمای جهان برگزار شده است. از شخصیت‌هایی که در مقام داور نیز با جشنواره فیلم فجر همکاری داشته‌اند، می‌توان به فولکر شلوندورف، کریشتف زانوسی، رابرت چارتف، سمیح کاپلان اوغلو، بروس برسفورد، پرسی ادلون، پل کاکس، شیام بنگال، بلا تار، یان تروئل، هلما سندرس برامس، الیا سلیمان، آنییژکا هول‌اند، آندری زویاجینتسف، رستم ابراهیم بکف و … اشاره کرد.

هم‌چنین جشنواره برای معرفی فیلم‌هایی از خاورمیانه، آسیای مرکزی، قفقاز و آناتولی اهمیت خاصی قائل است و بر آثاری که با الهام از آموزه‌های راستین پیامبران الهی، پیام صلح و دوستی ساخته شده باشند، تمرکزی ویژه دارد.

جشنواره جهانی فیلم فجر در این منطقه جغرافیایی محلی یگانه برای تبادل تجربیات و ملاقات‌های بین‌المللی فراهم می‌آورد و دوره آموزشی فشرده‌ای را برای فیلمسازان جوان تدارک می‌بیند.

در عین حال، برگزاری بازار بین‌المللی فیلم و برنامه‌های تلویزیونی ایران امکانی عالی برای خرید و فروش حقوق، تولید مشترک و حمایت از تولید آثار و نمایش ویژه فیلم‌های جدید ایرانی را به وجود می‌آورد.

پس از سی و سه دوره، جشنواره جهانی فیلم فجر فعالیت خود را به صورت مستقل از بخش ملی آغاز کرد و در طول چهار دوره دبیری این جشنواره برعهده سیدرضا میرکریمی بود.

شورای سیاست‌گذاری این دوره عبارتند از ابوذر ابراهیمی ترکمان (رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)، سید روح‌الله حسینی، محمد حمیدی مقدم، علیرضا شجاع‌نوری، نادر طالب‌زاده، محمدمهدی عسگرپور، رائد فریدزاده، مصطفی کاظمی (مشاور و مدیرکل دفتر شهردار تهران)، سیدرضا میرکریمی و سیدعباس موسوی (سخنگوی وزارت امور خارجه).

سی و هشتمین دوره جشنواره با یکسال تأخیر به دلیل شیوع ویروس کرونا به دبیری محمدمهدی عسگرپور از ۵ تا ۱۲ خرداد ۱۴۰۰ در تهران در حال برگزار است.

مهم‌ترین جشنواره‌های غیررقابتی با نظارت FIAPF

ایتالیا: جشنواره بین‌المللی فیلم رم

جشنواره بین‌المللی فیلم رم اکتبر هر سال در رم، ایتالیا برگزار می‌شود و از سال ۲۰۰۶ تأسیس شده است.

اتریش: جشنواره بین‌المللی فیلم وین

جشنواره بین‌المللی فیلم وین یا ویناله اکتبر هرسال در شهر وین اتریش برگزار می‌شود. میانگین بازدیدکنندگان ویِناله در حدود ۷۵هزار نفر است. فیلم‌های جشنواره هرساله به‌طور سنتی در سالن‌های گارتن‌بوکینو، اورانیا، مترو-کینو، فیلم‌میوزیم و اشتادکینو اکران می‌شوند. سینما گارتن‌بو که در مقابل پارک شهر قرار دارد، به‌عنوان سینمای مرکزی جشنواره شناخته می‌شود. با وجود غیررقابتی بودن این جشنواره، جایزه ویژه فیپرشی توسط انجمن جهانی منتقدان فیلم و جایزه خوانندگان روزنامه در استاندارد در پایان هر دوره به برگزیدگان اهدا می‌شوند.

ویناله که مهمترین جشنواره غیررقابتی اروپا به‌شمار می‌رود، از سال ۱۹۶۰ بنیان گذاشته شد. هدف اصلی این جشنواره، گردآوری فیلم‌های تازه از سراسر دنیا، و نیز فیلم‌هایی که برای نخستین بار در سطح کشور و جهان نمایش داده می‌شوند، تعریف شده‌است. معرفی چهره‌های بین‌المللی سینمای اتریش از دیگر اهداف جشنواره‌است.

کانادا: جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو

جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو یک جشنواره فیلم غیررقابتی عمومی است که سپتامبر هر سال در تورنتو، انتاریو، کانادا برگزار می‌شود. این جشنواره پنجشنبه شب پس از روز جهانی کارگر (که در کانادا نخستین دوشنبه سپتامبر است) آغاز می‌شود و تا ده روز به درازا می‌کشد. در هر دوره بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ فیلم در حدود ۳۷ سینما در مناطق مرکزی تورنتو به نمایش گذاشته می‌شوند.

«برای ماندگاری جشنواره جهانی فجر در فهرست “فیاپف” چه باید کرد؟»

این عنوان پرسش مهمی بود که خبرگزاری ایسنا در هشتم خرداد سال جاری از دبیر پیشین جشنواره جهانی فجر پرسید، که رضا میرکریمی در پاسخ به این سؤال چنین گفت:

«ثبت این رویداد وظیفه همه ما را سنگین‌تر می‌کند و برای استمرار آن باید تلاش مضاعف داشته باشیم. به هرحال شاهدیم یک جشنواره باسابقه در آمریکای شمالی با وجود اینکه سال‌ها در فهرست جشنواره‌های الف قرار داشت به خاطر عملکرد ضعیفش در سال‌های اخیر در حال خارج شدن از این فهرست است و جشنواره فجر به جای آن بعنوان عضو جدید در نامش در میان پانزده جشنواره برتر رقابتی قرار می‌گیرد، بنابراین اگر جشنواره ما هم در آینده نتواند حرکت رو به رشدی داشته باشد، نمی‌توانیم این جایگاه ارزشمند را حفظ کنیم.»

درمیان بحرانی که [به دلیل شیوع ویروس کرونا] فضای هنر ایران را فرا گرفته و هر روز شاهد اتفاقات تلخ و خبرهای غم‌انگیز پیرامون سینما و تولیدات و همچنین اوضاع وخیم اقتصادی آن [در اکران] هستیم، شاید این خبر قدری تلخ‌کامی‌ها را کمرنگ‌تر کند ولی باید برای حفظ آن و چگونه بهتر شدن و چگونه موفق‌تر شدن آن هم برنامه‌ریزی کرد. شاید مشکل این‌جا باشد که حال در چنین فهرستی قرار گرفتیم نقطه پایان ماجراست و اساس ماجرا به رهاشدگی میل دهیم و این بزرگترین تهدیدی است که چنین خبر مهم و اتفاق مهمی را می‌تواند به یک خبر تلخ بدل کند.

نوشته روایت «الف» شدن «فجر» و داستان FIAPF اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از اوج تا فرود سریال‌های رمضان/ روایت یک سقوط!

حامد نيكومرام — Sat, 15 May 2021 09:30:02 +0000

سوره سینما – محمدعلی حیدری : اینگمار برگمان در زندگی‌نامه خود می‌نویسد: «من به جهان رمزآمیز کلیسا و قوس‌های نرم، دیوارهای ضخیم، بوی جاودانگی و نور رنگین خورشید که در چمنزارهای نقاشی‌های قرون وسطایی می‌لرزید و اشکال منحنی روی سقف‌ها و دیوارها علاقه‌مند شده بودم. آن‌جا هر چیزی که تخیل یک نفر می‌تواند آرزو کند وجود دارد- فرشتگان، قدیسین، اژدهاها، پیامبران، شیاطین و انسان‌ها.» [منبع: ingmarbergman.se]

کارل تئودور درایر، آندری آرسن‌یویچ تارکوفسکی، سرگِی پاراجانُف، روبر برسون، ارنست اینگمار برگمان و… از جمله سینماگرانی بودند که همواره در برخی از مضامین آثارشان می‌توان نشانه‌هایی از شاخص‌های دینی و عرفانی را دید.

سینمای دینی در ایران اما تعریف دیگری دارد. این نوع [مضمون] سینمایی بعد از پیروزی انقلاب در بین برخی از سینماگران مورد توجه قرار گرفت. بودند سینماگرانی که راجع به این مقوله فیلم‌هایی ساختند که هیچ درکی هم نسبت به آن نداشتند و گاه برعکس کسانی وارد این عرصه شدند که نسبت به آن شناخت کافی داشتند. ابتدایی‌ترین و بدیهی‌ترین شاخص سینمای دینی در بین برخی از فیلم‌سازان [بعد از انقلاب] استفاده از نمادهای دینی در فیلم‌هایشان بود؛ مسجد، امام‌زاده و…. این نوع سینما به دلیل حساسیت بالا و عمدتا عدم تعریف مشخص از سینما و هنر دینی، سبب قرائت‌های مختلفی در بین هنرمندان شد. نماز، روزه، زکات، خمس، حج و… هر کدام از این نشانه‌ها در آثار سینمایی [در تلقی برخی فیلم‌سازان] بیانگر سینمای دینی بود.

رفته‌رفته اما بودند فیلمسازانی که با ورود به این حوزه توانستند آثار ماندگاری [دینی] را خلق کنند. سال ۱۳۷۰ ماندگارترین سریال تلویزیونی ساخته شد، فیلمسازی که شناخت و درک درستی از دین، تاریخ و مذهب داشت؛ داوود میرباقری با ساخت سریال «امام علی (ع)» در آن سال، کانون توجه مردم شد.

آنچه قرار است در این یادداشت به آن اشاره کنم، پرداخت تلویزیون به سریال‌های مناسبتی ا‌ست که در ایام ماه مبارک رمضان پخش می‌شود.

فیلم و سریال‌های مناسبتی در سینما و تلویزیون [اغلب] بهانه‌ای بود برای تولید یک مجموعه در یک تقویم زمانی که هیچ ارتباط مفهمومی و موضوعی با اصل مناسبت نداشت. شاید تنها ارتباط آن این بود که بازیگران فیلم در سریال روزه‌دار بودند و افطار می‌کردند. این تنها تصویری بود که در بیشتر آثار مناسبتی ساخته شده در طی این سال‌ها دیده‌ایم.

«مهمان» به نویسندگی و کارگرانی ملکان و بازیگرانی چون: جمشید مشایخی، حمیده خیرآبادی، احمد قدکچیان، روح‌الله مفیدی، پروین سلیمانی، محمدعلی ورشوچی و… در نوروز ۱۳۷۰ از شبکه اول سیما پخش شد. در آن سال عید نوروز با ماه مبارک رمضان همراه بود.

داستان این سریال روایت پسر آقای ستوده است که در فرانسه درس می‌خواند و برای گذراندن تعطیلات نوروزی در کنار خانواده، به ایران می‌آید. خانواده‌اش تصمیم گرفته بودند که در این فرصت، برای او همسری انتخاب کنند؛ ولی هنگامی که او به ایران می‌آید، متوجه می‌شوند که نه تنها او ازدواج کرده، بلکه فرزندی هم دارد. پس از وقوع ماجراهایی، سرانجام پسر آقای ستوده تصمیم می‌گیرد برای همیشه در ایران بماند.

ملکان در گفتگو با روزنامه جام جم درباره این سریال می‌گوید: «اولین سریال مناسبتی را من در ایران ساختم. عید و ماه رمضان با هم مصادف شده بود. قرار بود برنامه خاصی کار نشود، اما در دی ماه گفتند برای عید برنامه‌ای بسازیم. آن موقع هنوز رسم نبود برای ماه رمضان سریال بسازند. با مدیر شبکه یک به این توافق رسیدیم که به من اعتماد کند و اجازه دهد در فرصت کمی که باقی است کارم را انجام دهم. «میهمان» اولین سریال مناسبتی تلویزیون و اولین تجربه کار ویدئویی‌ام بود. به بازیگرانی مثل آقای مشایخی، زنده‌یاد سلیمانی و خانم خیرآبادی زنگ زدم و گفتم می‌خواهم سریالی بسازم که هیچ چیز از آن نمی‌دانم، فقط چون دعای سحر را خیلی دوست دارم، می‌خواهم با دعای سحر شروع شود، همان‌طور که چمدان هم با دعای سحر شروع شد. تازه در فیلمبرداری آن با قواعد کار تلویزیونی آشنا شدم. حتی پایان داستان را نمی‌دانستم و هر قسمت که فیلمبرداری می‌شد برای قسمت بعدی برنامه‌ریزی می‌کردم.‌» [جام جم. ۱۸ مرداد ۱۳۹۱]

اما این تنها سریال مناسبتی ملکان نبود. یک سال بعد با ساخت سریال «تعطیلات نوروزی» دوباره به تلویزیون بازگشت و این سریال در عید نوروز که همزمان با ماه مبارک رمضان نیز بود از شبکه اول سیما پخش شد. اسماعیل داورفر، ملیحه اکبری، مرتضی احمدی، پروین سلیمانی، محمدعلی ورشوچی، محمود بهرامی، کیومرث ملک‌مطیعی و… بازیگران این سریال بودند.

حسن فتحی با همسایه‌ها آمد

حسن فتحی در سال ۱۳۷۲ با ساخت سریال «همسایه‌ها» و بازی بازیگرانی چون بیوک میرزایی، شهلا ریاحی، فریبا متخصص، زهرا سعیدی، کتایون ریاحی، مریم معترف و… اولین تجربه خود را در تلویزیون و با ساخت این سریال آغاز کرد. این سریال در نوروز ۱۳۷۲ که همزمان با ماه مبارک رمضان بود از شبکه اول سیما پخش شد. داستان «همسایه‌ها» درباره چندین خانواده و همسایه بود که همگی در یک محله زندگی می‌کردند و در هر قسمت برای هریک مشکلات و مسائلی پیش می‌آمد که در نهایت با همفکری و همیاری سایر همسایه‌ها، آن مشکل برطرف می‌شد.

این تنها سریال مناسبتی حسن فتحی نبود. محرم سال ۱۳۸۱ با ساخت سریال «شب دهم» توانست سریالی ماندگار و درخشان را در کارنامه خود ثبت کند. این سریال در نوروز سال ۱۳۸۱ که همزمان با ماه محرم بود از شبکه اول سیما پخش شد». «میوه ممنوعه» و «در مسیر زاینده‌رود» دیگر ساخته‌های حسن فتحی ویژه ماه مبارک رمضان بود که به ترتیب از شبکه دو و اول سیما پخش شد.

از اوج تا فرود

متهم گریخت، خانه به دوش، گمگشته، بزنگاه، اغما، صاحبدلان، دودکش، پایتخت ۴، کمکم کن و… عناوین سریال‌هایی بودند (با مضامین کمدی، اجتماعی، مذهبی و…) که تواستند پرمخاطب‌ترین سریال‌هایی باشند که ماه رمضان میهمان مخاطبان بودند. هرکدام از این سریال‌ها با تیمی قدرتمند و بازیگرانی حرفه‌ای و کاربلد ساخته شدند. حرفه‌ای هایی که هرکدام‌شان به مرور از عرصه تلویزیون یا خارج شدند یا رانده. دوران اوجی که از اواخر دهه هفتاد آغاز شد اما رفته رفته در مسیر سقوط قرار گرفت. در مسیر از دست داده شدن. از دست دادن نخبه‌هایی که در قاب تلویزیون متولد شدند و رشد کردند و در ذهن مخاطب تصویری خاطره‌انگیز به یادگار گذاشتند. هربار که به ماه رمضان نزدیک می‌شویم کمتر خانواده‌ای را سراغ داریم که از دوران خوش این سریال‌ها خاطره‌ای در ذهن نداشته باشد. انگار این سریال‌ها تبدیل به تکه‌ای از دل خاطره‌ای هرچند کوچک در زندگی‌شان به ثبت رسیده بودو یک عنصر جدایی ناپذیر بود. هم‌چون اعضای یک خانواده. بلی شاید بتوان این‌گونه تعبیر کرد که بعضی از این سریال‌ها و یا کارکترهایشان به نوعی عضو کوچکی از خانواده هر ایرانی محسوب می‌شدند. رفته‌رفته اما این مسیر موفقیت جای خودش را به مسیر سقوط و شکست داد. سریال‌هایی جایگزین شدند که نه در خاطر مردم ماندند و نه در اولیت مخاطبان برای دیدن آن. آغاز این سقوط را می‌توان از اوایل دهه نود دانست. گرچه باز بودند تک‌سریال‌هایی که در این ده سال توانستند رضایت مخاطب را جلب کنند اما تعدادشان حتی کمتر از انگشتان یک دست بود. راز این سقوط چه بود؟ چه شد که پس از یک دوره درخشان، قاب تلویزیون آثاری را به نمایش گذاشت که تنها و تنها در یک چیز با هم رقابت می‌کردند و آن ضعف و فاقد محتوا بودن بود. هرچه تغییر مدیران را شاهد بودیم در کنارش تغییر در شعف آثار هم شدیدتر نمایان می‌شد.

۱۴۰۰ و آغاز دهه‌ای متفاوت

با آغاز سال ۱۴۰۰ تصور این بود که در دوران جدید و دهه جدید با رویکری متفاوت در حوزه سریال‌سازی در قاب سیما مواجه باشیم. اما گویا این ماجرا قصدی برای استارتی دوباره ندارد. یا فعلا ندارد. هرچه هست فعلا در مسیر درجا زدن پیش می‌رود.

یاور

شاید بتوان گفت یاور (سعید سلطانی و اصغر نعیمی) پربیننده‌ترین سریال ماه رمضان امسال است، این سریال، پرداختی ساده و عامه‌پسند دارد. آدم‌ها پیچیدگی ندارند، رویدادها برای درک شدن نیاز به فکر کردن ندارند و همه چیز با سرعت ختم به خیر می‌شود.

داستان رفاقت، خیانت، پدر حامی و مردی که از خیانتش متنبه شده و دوباره به همسرش بازمی‌گردد تا حدی قابل توجه است که جامعه در این روزهای تلخ و سخت ترجیح می‌دهد تماشاگر «یاور» باشد. سعید سلطانی و اصغر نعیمی کاری را که در آن تبحر دارند و بسیار ریشه در سنت سینمای عامه‌پسند دارد، به درستی انجام می‌دهند.

بچه مهندس ۴

«بچه مهندس ۴» این سریال قرار است ادای دینی به دانشمندان ایرانی باشد، برای انجام آن بستری ملودرام طراحی شده که تا اندازه‌ای موفق است. «بچه مهندس ۴» جذاب نیست؛ اما اگر پای آن بنشینید می‌توانید دنبالش کنید. مسئله این است که وقتی هیجان و تعلیقی وجود ندارد چنین پروژه‌ای در جذب مخاطب شکست خورده به حساب می‌آید. درام معمایی را نمی‌توان با نگاه ملودرام ساخت.

اگرچه بعضی معتقدند اشاره به موفقیت رضا عطاران و سریال‌هایش در یک دهه گذشته، بی‌توجهی به روند سریال‌سازی در سال‌های اخیر است؛ اما می‌شود گفت سریال متهم گریخت و ترش و شیرین که ماه رمضان امسال (از شبکه آی‌فیلم و تماشا) روی آنتن رفت بیش از مجموعه‌های تازه امسال «احضار»، «یاور» و «بچه مهندس» می‌توان تصویری از جامعه ایرانی و مردمانش را دید. سریال‌های طنز عطاران که به سطحی نگری متهم می‌شدند، بیش از اغلب سریال‌های تلویزیون به مردم ایران نزدیک هستند. فقر، رویاها و عشق‌های این مردم را در سریال‌های او می‌شود دید.

احضار

علیرضا افخمی و علیرضا تخشید در سال‌های دور و در گروه فیلم و سریال شبکه سه منشا تولید آثار پرمخاطبی بودند. حالا زمان گذشته و در دوران جدید «احضار» یک تجربه شکست خورده است. بازیگرانی که اشتباه انتخاب شده‌اند، بازی‌های ضعیف و قصه‌ای که ربطی به ماورایی بودن یا زمینی بودن ندارد، این قصه ضعیف است، کارگردانی اشکال دارد و «احضار» شکست خورده‌ترین پروژه بین سه مجموعه‌ای است که هیچ کدام کامل و استاندارد نیستند.

با گذشت دو دهه از ساخت سریال‌های مناسبتی می‌توان گفت، در چند سال گذشته با وجود تنوع و تعدد این سریال‌ها و حضور ثابت‌ در کنداکتور پخش، کیفیت سریال‌های مناسبتی پایین آمده است. دوره «صاحبدلان»، «در مسیر زاینده‌رود»، «میوه ممنوعه»، «او یک فرشته بود» یا «متهم گریخت» گذشته است. این روزها سریال‌های مناسبتی، تنها کنداکتوری که در ماه رمضان بسیار پرمخاطب و با اهمیت بود، پر می‌کنند و تنها ویژگی‌شان این است که به یاد نمی‌مانند.

نوشته از اوج تا فرود سریال‌های رمضان/ روایت یک سقوط! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.