در جدیدترین قسمت این برنامه تلویزیونی، محمد صابری و سیدعلی سیدان به نقدوبررسی فیلم سینمایی «چپ، راست» می‌پردازند.

در بخش سینمای جهان، فیلم سینمایی «تاپ‌گان: ماوریک» توسط محمدرضا مقدسیان و آرش خوشخو تحلیل می‌شود.

همچنین در میز گفتگوی ویژه امیررضا مافی با اکبر نبوی درباره چرایی بروز سینمای طعنه‌زن به جای سینمای سیاست‌زده و تفاوت‌ سینمای سیاسی و چگونگی روایت آن در سینمای ایران صحبت می‌شود.

فصل جدید برنامه تلویزیونی «نقدسینما» همزمان با چهل‌ویکمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌ فجر پخش خود را آغاز کرد و در ادامه مسیر جمعه‌ها ساعت ۲۲:۳۰ از شبکه چهار سیما روی آنتن می‌رود.

نوشته نقدوبررسی «چپ، راست» در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سری جدید این برنامه که با مشارکت سازمان سینمایی سوره تولید می‌شود، با تغییر رویکرد محتوایی و با هدف طرح مباحث عمیق‌تر درباره سینمای ایران از شبکه پنج سیما به شبکه چهار منتقل شد و قرار است همزمان با برگزاری این رویداد سینمایی در پردیس سینمایی ملت هر شب ساعت ۲۱:۳۰ به صورت زنده روی آنتن برود.

فصل جدید این برنامه که به پوشش جشنواره چهل‌ویکم فجر و بررسی فیلم‌های بخش مسابقه اختصاص دارد، در بخش خبری با خبرنگاران رسانه‌های جمعی درباره اتفاقات این رویداد، گفتگو می‌کند.

یکی از ویژگی‌های این فصل میز گفتگوی ویژه با حضور اکبر نبوی، پژوهشگر و منتقد سینما، به عنوان مهمان ثابت برنامه در فضای نقد سینمای ایران در نسبت با سینمای جهان خواهد بود.

«نقدسینما» در ایام برگزاری چهل‌ویکمین جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ماه هر شب ساعت ۲۱:۳۰ به صورت زنده روی آنتن شبکه چهار سیما می‌رود.

نوشته «نقدسینما» به آنتن تلویزیون بازگشت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی برنامه با میزبانی امیررضا مافی و با حضور حسین لامعی و آرش خوشخو، فیلم سینمایی «دیدن این فیلم جرم است» به کارگردانی رضا زهتابچیان و تهیه‌کنندگی محمدرضا شفاه نقد و بررسی می‌شود.

در ادامه برنامه و به بهانه قاچاق فیلم «شنای پروانه»، امیررضا مافی میزبان محمد احمدی، تهیه‌کننده و کارگردان و رئیس کارگروه مبارزه با سرقت فیلم اتحادیه تهیه‌کنندگان ایران است تا درباره موضوع قاچاق فیلم در سینمای ایران گفتگو کند.

بخش‌های دیگر برنامه این هفته شامل رویدادها با حضور علیرضا مرادی روزنامه نگار سینمایی است و در پایان این برنامه طبق روال همیشگی بهروز افخمی در میز آموزش فیلمسازی، کارگردانی در سینما را پی خواهد گرفت.

برنامه «نقدسینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی آنتن می‌رود.

نوشته نقد و بررسی «دیدن این فیلم جرم است» در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بخش ابتدایی برنامه به میزبانی امیررضا مافی، پوریا ذوالفقاری و آرش خوشخو، به نقد و بررسی آثار داریوش مهرجویی کارگردان صاحب سبک سینمای ایران می‌پردازند.

در ادامه برنامه و در دنباله سلسله گفتگوهای مربوط به بررسی سینمای ایران در دهه نود به مناسبت فرارسیدن پایان سال سینما و آخرین سال دهه ۹۰ و با توجه به یک سالگی کرونا، اوضاع معیشتی و صنفی اصحاب سینما در دوران کرونا و تاثیر آن بر سینمای دهه نود بررسی می‌شود. «نقدسینما» در این بخش میزبان غلامرضا موسوی رئیس هیأت مدیره اتحادیه صنف تهیه‌کنندگان ایران و تهیه‌کننده پیشکسوت سینما می‌شود.

در ادامه برنامه رویدادهای هنری و سینمایی با حضور علیرضا مرادی روزنامه نگار و مسعود نجفی مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی تحلیل می‌شود. همچنین نحوه برگزاری سی و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر نیز دیگر موضوعی است که به پرداخته خواهد شد.

در پایان این برنامه طبق روال همیشگی بهروز افخمی در میز آموزش فیلمسازی درباره فیلمنامه نویسی و فیلمنامه اصلی (اورجینال) صحبت خواهد کرد.

برنامه «نقدسینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی آنتن می‌رود.

نوشته نقد آثار داریوش مهرجویی در برنامه «نقدسینما»/ بررسی وضعیت معیشتی سینما با حضور غلامرضا موسوی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش نخست برنامه امیررضا مافی میزبان آرش خوشخو و خدایار قاقانی منتقدان سینما بود تا درباره تازه‌ترین فیلم سینمایی کریستوفر نولان یعنی «تنت» به گفتگو بنشینند.

در آغاز مافی از موضع انتقاد آرش خوشخو درباره فیلم نولان پرسید که خوشخو در تشریح موضع خود گفت: من همیشه این مشکل را با سینمای کریستوفر نولان داشته‌ام که نمی‌توانستم وارد دنیای فیلم‌های او شوم. در میان آثارش فیلم «دانکرک» مرا شگفت‌زده کرد، آن هم بجز ۱۰ دقیقه پایانی فیلم. فیلم فرم سبک‌بال و رهایی داشت.

خدایار قاقانی هم بحث خود را اینگونه آغاز کرد:‌ درباره سینمای کریستوفر نولان کلیدواژه‌هایی مانند «طرفداران» و یا «شکست زمان» وجود دارد. یکی از دلایلی هم که باعث می‌شود درباره سینمای کریستوفر نولان صحبت کنیم، همین است که آثارش موجب می‌شود آدم‌ها درباره موضوعاتی که او مطرح می‌کند، گفتگو کنند. چیزی هم مهمتر از «گفتگو» در جهان امروز وجود ندارد.

این منتقد سینما افزود: نولان تا امروز فیلمی نساخته که آدم‌ها اینگونه صفر و صدی درباره آن موضع نگیرند و «تنت» هم از این قاعده مستثنی نیست. او همواره درباره موضوعاتی صحبت می‌کند که ما حتی تصور عمومی از آن نداریم. مانند سفر در زمان.

وی ادامه داد: شخصا هیچ گاه سینمای کریستوفر نولان را سیاه یا سفید ندیدم، فیلم‌هایش وضعیتی خاکستری دارند که همین وضعیت موجب می‌شود درباره موضوعاتی که طرح می‌کند، بیشتر صحبت کنیم.

خوشخو در بخش بعدی گفت: نولان همواره با مفهوم زمان بازی می‌کند. حتی زمان اینقدر برایش اهمیت دارد که هنوز در فیلم‌هایش برای بمب‌ها تایمر می‌گذارد تا همه گذشت زمان را ببینند. در کنار مباحث پیچیده‌ای که در فیلم‌های نولان مطرح می‌شود، به نظر ایده‌های پیش‌پا افتاده‌ای مانند همین تایمر بمب هم وجود دارد که همین ایده‌ها اذیتم می‌کند.

مافی هم در این بخش گفت: مسئله فیلم‌های نولان، زمان است اما منظر نگاه نولان به زمان، بیش از آنکه فلسفی باشد، فیزیکی است. زمان در فلسفه قرن بیستم بسیار حائز اهمیت است. به خصوص با نگاه هایدگر که زمان را هم‌پای وجود تعبیر می‌کند. «زمان» مسئله لاینحل فلسفه است. با وجود مکان است که زمان معنا پیدا می‌کند و یکی از نکات فیلم «تنت» همین است که در یک مکان می‌خواهد وارونگی زمان را تصویر کند. اینکه برخی معتقدند این فیلم دچار «ابتذال در پیچیدگی» شده است، به همین دلیل است که منظر فلسفی فیلم ذیل منظر فیزیکی آن گم شده است.

قاقانی در ادامه با طرح این پرسش که ما از سینمای نولان چه انتظاری داریم؟ گفت: این ما هستیم که تلاش داریم برخی مفاهیم پیچیده را از آثار نولان استخراج کنیم و به نظر خودش خیلی اصراری به طرح این مباحث پیچیده نداشته است.

در ادامه این گفتگو خدایار قاقانی در نقد فیلم «تنت» گفت: یکی از دیالوگ‌هایی که در فیلم تکرار می‌شود این است که اگر جزییات را بدانی، باید بمیری. مدام هم در فیلم به سمت جزییات می‌رویم اما فیلمساز گویی تعمدا می‌خواهد بگوید خیلی درگیر این جزییات نشوید.

خوشخو در واکنش به این نظر گفت:‌ اتفاقا این اتفاقی است که برای فیلم افتاده است؛ فیلم آنقدر وارد جزییات می‌شود که می‌میرد. مشکل اصلی فیلم همین است.

قاقانی در ادامه با اشاره به برخی مصادیق و نشانه‌های فیلم برخی قوانین طراحی شده از سوی نولان برای «تنت» را تشریح کرد. امیررضا مافی و آرش خوشخو نیز درباره عدم تبیین این قوانین در فیلم و سردرگمی مخاطب نکاتی را مطرح کردند.

مفهوم «تاریخ» یکی از نکات دیگری بود که کیفیت پرداختن نولان به آن در ادامه گفتگو مورد اشاره قرار گرفت.

قاقانی در بخش دیگری با اشاره به بی‌نام بودن کاراکتر اصلی «تنت» گفت: نولان برخی انتظاراتی که ما از جهان معمول یک فیلم داریم را تعمدا حذف می‌کند تا مخاطب را بیشتر وارد دنیای فیلم کند.

خوشخو در جمع‌بندی مباحث خود گفت: بازی با زمان در فیلم‌های دیگری چون «بلید رانر»، «ادویسه فضایی» و «بازگشت به آینده» هم وجود دارد. آن فیلم‌ها دریچه‌ای را پیش روی مخاطب باز می‌کنند که درباره زندگی و مفهوم عمر بیشتر فکر کند. این فکر کردن از منظر طرح معما نیست، بلکه از منظر باز کردن دریچه‌های تازه است.

قاقانی هم در واکنش گفت: نولان همواره در حالی بازی با مخاطب است. این یک اصل ثابت‌شده است. ما در مقام مخاطب یا ورود به این گیم و بازی را دوست داریم و می‌پذیریم یا خیر. اگر وارد این بازی نشوید نمی‌توانید از آن لذت ببرید.

میز خبر؛ معمای سرمایه و سود در سینما

در بخش بعدی «نقد سینما» علیرضا مرادی میزبان مرتضی رنجبران، خبرنگار و کارشناس سینما بود تا درباره حواشی سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در سینما صحبت کنند.

رنجبران با اشاره به سابقه تاریخی فیلمسازی نهادهای دولتی گفت: از دوره‌ای به بعد نهادهای دولتی از جریان تولید فاصله گرفتند و برخی آدم‌ها به میدان آمدند که برخی حتی از حضور آن‌ها اطلاع هم نداشتند. رسانه‌ای شدن برخی نام‌ها و حساسیت رسانه‌ها در زمینه ورود پول‌های کثیف  و پولشویی موجب حساسیت‌های بیشتر در این زمینه شد.

وی افزود: سینمای ایران یک صنعت ورشکسته است. ما اگر ۱۲۰ فیلم در سال تولید کنیم و متوسط فروش ۴ میلیارد برای هر کدام در نظر بگیریم، چیزی حدود ۴۸۰ میلیارد تومان می‌شود. نزدیک ۲۰۰ میلیارد تومان این مبلغ به سینمادار می‌رسد. حدود ۲۰ درصد به پخش‌کننده‌ها می‌رسد و الباقی هم دستمزد عوامل می‌شود. با این فرمول در طول سال شاید تنها ۲ تا ۳ اثر به مرحله سوددهی برسند و جالب اینکه این آثار هم اکثرا محصول بخش خصوصی هستند.

رنجبران در پاسخ به این پرسش که در این شرایط چرا سرمایه‌گذاران سراغ سینما می‌آیند گفت: برخی سرمایه‌گذاران در این حوزه موفق بوده‌اند و اتفاقا به‌واسطه مشاوره‌های خوب، پول خوبی هم به دست آورده‌اند اما برخی افراد به‌خصوص سرمایه‌گذاران فعال در شبکه نمایش خانگی، عملکردشان چندان منطقی به نظر نمی‌رسد. ۴۰ میلیارد برای یک سریال هزینه می‌شود و حاصلش به‌صورت غیرمجاز در فضای مجازی تکثیر می‌شود.

وی درباره مسئله دستمزهای نجومی هم مشکل اصلی را متوجه تهیه‌کنندگان دانست و درباره نظارت بر این فرآیند نکاتی را مطرح کرد.

کارنامه نهادها و ارگان‌های دولتی در سینما

در بخش بعدی «نقد سینما» امیررضا مافی با موضوع بررسی کارنامه نهادها و ارگان‌های دولتی در سینما طی دهه ۹۰، میزبان محمدرضا عباسیان تهیه‌کننده و از مدیران سابق سینمایی بود.

عباسیان در آغاز بحث خود گفت: وقتی از سینما صحبت می‌کنیم، مهم‌ترین نهادی که می‌توان متصور شد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که زمانی معاونت سینمایی در‌ آن متولی صدور مجوزها و سیاست‌گذار حوزه سینما بود و بعدها در دهه ۹۰ به سازمان سینمایی تبدیل شد. مهمترین بازوهای سازمان سینمایی هم یکی بنیاد سینمایی فارابی است و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و برخی نهادهای دیگر.

وی ادامه داد: عملکرد معاونت و سازمان سینمایی هم همواره متناسب با نگاه مدیران وقت بوده و هیچگاه نگاه ثابت و مشخصی بر آن حاکم نبوده است. یکی از آسیب‌های حوزه فرهنگ همین تأثیر آمد و رفت مدیران بر عملکردهاست.

برخورد سلیقه با استراتژی‌های بلندمدت نکته‌ای بود که مافی درباره آن سوالی را مطرح کرد، که عباسیان در این زمینه گفت: گاهی هم استراتژی غلطی در یک دولت پایه گذاری شده است. مثلا در دولت‌های اخیر سیستمی به نام «هنروتجربه» راه افتاده که خب اجرای آن محل بحث‌های جدی است. یا جشنواره فجر که مهمترین رویداد فرهنگی ما است، با سیاست این دوستان در دوبخش برگزار می‌شود آن هم با دو دبیر مختلف! این اتفاق اساسا از منظر استانداردهای جهانی، نشدنی است! طبیعتا وقتی مدیریت کلان تغییر می‌کند، این بخش‌ها باید اصلاح شود.

عباسیان در بخش دیگر با تأکید بر لزوم حمایت‌های دولتی در سینما افزود: بنیاد فارابی در طول چند سال اخیر، در دیگ آش چندین فیلم، چند نخود انداخت؛ اگر فیلم خوب شود می‌گوید محصول من است و اگر بد شود، می‌گوید مشارکت حداقلی داشته‌ام! این رویکردی کاملا محافظه‌کارانه و بدون نتیجه است.

وی در ادامه تأکید کرد: سینما برای غرب است. درباره اینکه نهادهای دولتی در تولید فیلم‌های استراتژیک دخالت می‌کنند، این رویکرد در غرب هم وجود دارد. فیلم‌هایی که مضامین استراتژیک دارند، نهادهای دولتی آمریکایی و اروپایی سرمایه‌گذاری می‌کنند. حتی جشنواره‌ها هم همین وضعیت را دارد.

عباسیان در ادامه به ضعف عملکرد وزارت ارشاد و اشتباه بودن سلب مسئولیت از این نهاد اشاره کرد و گفت: تا جایی که می‌دانیم، بودجه وزارت ارشاد طی ۸ سال گذشته چیزی در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد تومان در هر سال بوده است. یعنی طی ۸ سال با عددی حدود دو هزار میلیارد تومان مواجهیم که حتی ۱۰ تا ۱۵ درصدش اگر صرف تولید آثار استراتژیک در سینما می‌شد، خروجی اما چیزی در حدود صفر است.

وی درباره نقش حوزه هنری در شکل‌گیری ساختار اولیه سینمای ایران در سال‌های بعد از انقلاب گفت: حوزه هنری در چند دوره اخیر مدیریتی خود به شدت تنزل پیدا کرده است. مشخصا هم در حوزه سینما توفیقی نداشته است. از دیگر نهادها می‌توان به بنیاد مستضعفان اشاره کرد که در حوزه تولید فیلم کارنامه موفقی داشت اما در سال‌های بعد به‌طور کامل تعطیل شد و تنها در پروژه خاص و انحصاری «محمد(ص)» ورود کرد. سازمان صداوسیما هم زمانی در تولید فیلم سینمایی ورود داشت که در این بخش هم اتفاقی رخ نمی‌دهد. تنها جایی که در این دهه کارنامه قابل دفاعی دارد سازمان اوج است که به‌رغم سن کمی که دارد در موضوعات استراتژیک کارنامه قابل قبولی دارد.

عباسیان در ادامه گفت: از نظر ساختاری نوع نگاه سازمان اوج برای تولید آثار استراتژیک،‌ کمک کرده است که دوستان در این مرکز، تکلیف‌شان برای کار روشن باشد. استفاده از فیلمسازان برجسته و مشخصا ابراهیم حاتمی‌کیا برگ برنده دیگری برای کارنامه اوج بوده است. هرچند این انتقاد قابل طرح است که فیلمسازی مانند حاتمی‌کیا طبیعتا فیلمش روی زمین نمی‌ماند و کاش سازمان اوج بیشتر از فیلمسازان جوان و باسابقه‌ای که مشکل حمایت از سوی نهادهای دیگر را دارند،‌ حمایت کند.

وی افزود: ورود سازمان اوج، نه فقط در سینمای داستانی، که به طور مشخص در حوزه مستند برای تولید مستندهای مرتبط با حوادث سوریه و بحث داعش،‌بسیار استراتژیک بوده است. ما در همه این سال‌ها از این موضوعات استراتژیک بین‌المللی غافل بوده‌ایم.

عباسیان ادامه داد: اگر ما در طی این سال‌ها حداقل ۵ نهاد دیگر داشتیم که مانند اوج کار کرده بودند، امروز خیلی راحت‌تر می‌توانستیم عملکرد اوج را نقد کنیم و از کمبودهایش بگوییم اما وقتی تنها نهاد با دغدغه جدی تولید محصولات استراتژیک است، مثل سفره‌ای است که غالب غذاهایش مسموم است و تنها یک دیس سالم و قابل خوردن وجود دارد. در این شرایط خیلی نمی‌توانیم درباره مزه غذا و کیفیت و تزیینات آن سخت‌گیری و بحث کنیم.

این مدیر سینمایی سابق با انتقاد از دیگر نهادهای متولی که در مقایسه با سازمان اوج، تقریبا هیچ کاری در این سال‌ها نکرده‌اند،‌ به بحث ورود پول به حوزه سینما اشاره کرد و گفت: کلا سبد اقتصاد سینمای ایران در مقایسه با دیگر حوزه‌ها چنان کوچک و ناچیز است که حتی می‌توان در حد صفر آن را دانست. در حالی که یک مال در تهران امروز ۸۵ هزار میلیارد تومان قیمت‌گذاری شده است، گردش مالی سینما و تلویزیون و کلن تولیدات حوزه تصویری به هزار میلیارد تومان هم نمی‌رسد. خدا عمر بدهد به آن‌ها که پول بادآورده‌ای را می‌آورد در این صنعت!

وی با اشاره به تفاوت میان نگاه فاعلانه و منفعلانه در حوزه مدیریت فرهنگی گفت: مدیران فرهنگی ما باید سفارش‌دهنده باشند. این بزرگ‌ترین چالش مدیریتی ما است. همه جای دنیا کار سفارشی تولید می‌شود. حتی اگر کارگردان بزرگی پیشنهادی را مطرح می‌کند، پیشنهادش بررسی می‌شود و بعد بر اساس آن سفارش ارائه می‌شود. باید این شعار «ما سفارشی کار نمی‌کنیم» را کنار بگذاریم. مدیران ما نشسته‌اند و کاری ندارند «چه چیزی» دارد ارائه می‌شود، بیشتر به فکر «چه کسی» هستند و طبیعتا خروجی این رویکرد می‌شود وضعیت منفعلانه امروز.

امیررضا مافی در پایان این گفتگو از مدیران نهادها و ارگان‌هایی که حضور در این بحث انتقادی را نپذیرفتند، گلایه کرد.

فیلمسازی با بهروز افخمی؛ شریک شدن در تجربه تارانتینو

بخش پایانی «نقد سینما» این هفته هم، به آموزش فیلمسازی با بهروز افخمی اختصاص داشت.

در این بخش افخمی در پاسخ به این پرسش که چرا همواره از آثار هیچکاک و فورد مثال می‌زنید و به فیلمسازی بزرگی مانند بلاتار و فیلم «اسب تورین» اشاره‌ای نمی‌کنید،‌ گفت: من از سینمای بلاتار هم خوشم می‌آید. سینمای مجارستان اساسا سنت فیلمسازی متفاوتی دارد. سینمایی کاملا متفاوت که تماشاگر خاص هم دارد.

وی در ادامه به تشریح برخی ویژگی‌های سینمای مجارستان پرداخت.

پرسش دیگر درباره تجربه حضور افخمی به‌عنوان بازیگر در فیلم‌های خودش بود که بهروز افخمی درباره آن گفت: در برخی فیلم‌ها در مقام سیاهی لشگر از مقابل دوربین رد شده‌ام‌، آن هم به سبک هیچکاک. نقش‌های کوچکی که هیچ کس حاضر نیست ایفا کند،‌ خودم بازی می‌کنم مانند پیرمرد آلزایمری فیلم «بلک نویز».

در ادامه بهروز افخمی در راستای مباحث هفته‌های گذشته در زمینه فیلمنامه‌نویسی، به طرح نکاتی درباره تمرین فیلمنامه‌نویسی غیراقتباسی پرداخت. تمرکز افخمی در این بحث همچنان بر فیلمنامه دو فیلم «پدرخوانده» و «پالپ فیکشن» بود و بر اهمیت رونویسی و حتی دیکته‌نویسی از متن فیلمنامه این دو فیلم تأکید کرد.

افخمی در بخشی از مباحث خود باردیگر فیلم خوب را به موسیقی خوب تشبیه کرد و گفت: مخاطب وقتی از پالپ‌فیکشن لذت می‌برد، می‌گوید من چیزی دیدم که نمی‌توانم آن را توضیح بدهم. فیلمنامه پالپ فیکشن و فیلم پالپ فیکشن به‌گونه‌ای است که اگر تارانتینو آن را نمی‌ساخت، هیچ کس دیگری نمی‌توانست آن را بسازد. وقتی این فیلم را می‌بینیم، ما در یک تجربه شریک می‌شویم و حتی برایمان سخت می‌شود باور کنیم که تارانتینو خودش زمانی گنگستر نبوده و در دوره‌ آن‌ها زندگی نمی‌کرده است.

وی در ادامه به صورت مصداقی به برخی سکانس‌ها و دیالوگ‌های فیلم اشاره کرد و درباره اهمیت آن‌ها نکاتی را مطرح کرد.

برنامه «نقد سینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری جمعه‌شب‌ها ساعت ۲۲ از شبکه پنج سیما پخش می‌شود.

نوشته رمزگشایی از جهان سینمایی کریستوفر نولان/ نهادهای دولتی در سینمای دهه نود چه نقشی داشتند؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی برنامه با میزبانی امیررضا مافی، خدایار قاقانی و آرش خوشخو به نقد و بررسی «انگاشته» (Tenet) تازه‌ترین ساخته کریستوفر نولان می پردازند.

«انگاشته» اثری آمریکایی در ژانر علمی- تخیلی و اکشن به نویسندگی، تهیه‌کنندگی و کارگردانی کریستوفر نولان است که در سال ۲۰۲۰ اکران شد. جان دیوید واشنگتن، الیزابت دبیکی، کنت برانا، رابرت پتینسون و آرون تایلرجانسون از ستارگان فیلم هستند. داستان فیلم درباره دو جاسوس حرفه‌ای است که در راه جلوگیری از وقوع جنگ جهانی سوم درگیر یک ماجرای پیچیده می‌شوند.

در ادامه برنامه و در سلسله گفتگوهای مربوط به بررسی سینمای ایران در دهه نود به مناسبت فرارسیدن پایان سال سینمایی و آخرین سال دهه ۹۰، با حضور محمدرضا عباسیان تهیه‌کننده و کارشناس سینمایی نقش نهادها و ارگان های سینمایی و تاثیر آن بر سینمای دهه نود ایران بررسی خواهد شد.

بخش‌های دیگر برنامه این هفته شامل بخش رویدادها با حضور علیرضا مرادی و مرتضی رنجبران روزنامه نگار سینمایی، موضوع پول‌های آلوده در صنعت سینما بررسی و تحلیل خواهد شد.

در پایان این برنامه طبق روال همیشگی بهروز افخمی در میز آموزش فیلمسازی فیلمنامه نویسی و فیلمنامه اصلی (اورجینال) را تبیین خواهد کرد.

برنامه «نقدسینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی‌ آنتن شبکه پنج سیما می‌رود.

نوشته نقد آخرین ساخته کریستوفر نولان در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی برنامه با میزبانی امیررضا مافی، جواد طوسی و آرش خوشخو، به بررسی تصویر قهرمان در سینمای ایران می پردازند و در بخش دوم گفتگو، نقش قهرمان در آثار مسعود کیمیایی، فیلمساز نام آشنای سینمای ایران واکاوی خواهد شد.

در ادامه برنامه و به بهانه آغاز چهاردهمین دوره جشنواره سینماحقیقت با حضور محمد حمیدی‌مقدم دبیر این جشنواره بین‌المللی ابعاد برگزاری این جشنواره و وضعیت امروز سینمای مستند ایران بررسی می‌شود.

«نقدسینما» همچنین در بخش رویدادها با حضور علیرضا مرادی روزنامه نگار سینمایی و مسعود میر، روزنامه نگار این حوزه ، شیوه برگزاری سی‌و‌نهمین جشنواره فیلم فجر تبیین می‌شود.

برنامه «نقدسینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی‌ آنتن می‌رود.

نوشته بررسی سینمای مسعود کیمیایی در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی این برنامه با میزبانی امیررضا مافی، بهروز افخمی و علی اصغر شیرازکی، به مناسبت ترور دانشمند هسته‌ای شهید محسن فخری‌زاده، تصویر ترور و جنایات دشمن در سینمای ایران بررسی خواهد شد.

در ادامه برنامه و به بهانه سال پایانی دهه نود و نزدیک شدن به آخرین جشنواره فیلم فجر در این دهه، آزیتا موگویی کارگردان و تهیه‌کننده سینما درباره حضور زنان سینماگر در سینمای دهه نود ایران گفتگو خواهد کرد.

«نقد سینما» همچنین در بخش رویدادها با حضور علیرضا مرادی روزنامه نگار سینمایی و دکتر محمد صادق دهنادی کارشناس رسانه، موضوع بررسی وی او دی ها را از منظر گردش مالی تحلیل خواهند کرد.

در نهایت بهروز افخمی نیزدر میز آموزش فیلمسازی به موضوع اقتباس در سینما خواهد پرداخت.

برنامه «نقدسینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی‌ آنتن می‌رود.

نوشته واکاوی تصویر ترور در سینمای ایران در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی این برنامه با میزبانی امیررضا مافی، آرش خوشخو و سعید هاشم‌زاده مفهموم اعتراض در سینمای ایران بررسی و در ادامه گفت و گو، اعتراض در آثار ابراهیم حاتمی‌کیا کارگردان با سابقه سینمای ایران تحلیل می‌شود.

«نقدسینما» به بهانه سال پایانی دهه نود و نزدیکی به ایام آخرین جشنواره فیلم فجر در این دهه، در چهارمین برنامه از سلسله گفت و گوهای بررسی دهه نود، با حضور امیرحسین علم‌الهدی، مدیرفرهنگی و کارشناس سینما درباره اقتصاد در سینمای دهه نود ایران، بحث خواهد شد.

قسمت های دیگر برنامه این هفته شامل بخش رویدادها با حضور علیرضا مرادی روزنامه نگار سینمایی و حجت الاسلام محمدتقی نقدعلی، نماینده مجلس شورای اسلامی و با موضوع طرح تحقیق و تفحص از جشنواره‌های برگزار شده توسط وزارت ارشاد از جمله جشنواره فجر روی آنتن می‌رود. در آیتم میز آموزش فیلمسازی هم بهروز افخمی ‌با موضوع اقتباس در سینما با مخاطبان همراه خواهد بود.

برنامه «نقد‌سینما» به تهیه‌ کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی‌ آنتن می‌رود.

نوشته نگاهی به آثار ابراهیم حاتمی‌کیا در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش اول این برنامه که با اجرای امیررضا مافی روی آنتن می‌رود، موضوع سینمای فاقد قهرمان پیروز با حضور منوچهر شاهسواری مدیرعامل خانه سینما و تهیه کننده سینما بررسی خواهد شد.

اما در بخش پرونده «نقدسینما» موضوع اقتباس در سینما با حضور حبیب ایل‌بیگی قائم مقام بنیاد سینمایی فارابی و مهدی سجاده‌چی نویسنده مورد تبیین و بررسی می شود.

در بخش مروری بر رویدادهای فرهنگی هفته، این برنامه گفتگویی با سیدصادق موسوی، دبیر جشنواره فیلم کوتاه تهران و مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران پیرامون سی و هفتمین جشنواره بین المللی فیلم کوتاه تهران خواهد داشت.

در میز آموزش فیلم سازی این هفته، بهروز افخمی درباره تدوین فیلم صحبت خواهد کرد.

برنامه «نقدسینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، جمعه هر هفته ساعت ۲۲ از شبکه پنج روی‌ آنتن می‌رود.

نوشته بررسی سینمای فاقد قهرمان پیروز در برنامه «نقدسینما» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی برنامه امیررضا مافی به‌عنوان میزبان در گفتگو با محسن یزدی رئیس شبکه مستند سیما و وحید چاووش مستندساز به بررسی ابعاد مختلف مستندسازی اربعین پرداخت.

مستندسازی به سبک «توریستی» درباره پیاده‌روی اربعین و تفاوت آن با توجه به معانی این رویداد معنوی، اولین پرسش مافی از مهمانان بود که محسن یزدی در این باره گفت: یکی از اشکالات ما در حوزه مستندسازی، نگاه آیینی صرف به مناسک مذهبی بوده است. این که نذری چگونه پخته می‌شود؟ در فلان شهر چه کسی حلیم می‌دهد؟ تعزیه چگونه اجرا می‌شود؟ و سوژه‌هایی از این دست که به نظر می‌رسد از روح مذهبی و توحیدی در آن‌ها خبری نیست. نگاه در این آثار حتی «توریستی» هم نیست.

وی افزود: پیاده‌روی اربعین تا حدود زیادی ما را نجات داد و به‌واسطه جریان مستندسازی اربعین که البته متأسفانه هنوز آثار باکیفیت در آن کم است، اما با روح اربعین، این نگاه در مستندهای ما تقویت شده و شاهد آثار پخته‌تری هستیم.

وحید چاووش اما در مخالفت با این دیدگاه یزدی گفت: من موافق نیستم که جریان مستندسازی به پختگی رسیده است. من نسبت به آغار حرکت هم نمی‌توان خیلی به وضعیت امروز مستندهای اربعین امیدوار باشیم. سیر صعودی داریم اما با توجه به اهمیت موضوع و آمیختگی آن با فرهنگ مردم، هنوز عقبیم و مردم خیلی از ما جماعت سینماگر و هنرمند جلوتر هستند. ما زبان‌مان خیلی الکن بوده است در این حوزه.

این مستندساز در تحلیل دلیل این وضعیت به نداشتن سبقه مذهبی در میان سینماگران و کم تجربه بودن سینماگران مذهبی در حوزه سینما اشاره کرد.

چاووش با طرح این پرسش که با گذشت این همه سال از انقلاب امروز ما چند مرتضی آوینی داریم؟ گفت: امروز به تعداد انگشتان دست هم نیستند و البته در آینده خواهیم داشت. در سینمای داستانی مگر چند ابراهیم حاتمی‌کیا دارم؟ بخشی از شرایط امروز سینمای ما معطوف به گذشته است.

محسن یزدی در این بخش به شرایط خوب کلیت سینمای مستند در ایران اشاره کرد و گفت: به لحاظ کمی و کیفی شرایط امروز سینمای مستند ایران بسیار خوب است. در حوزه مستند دینی و آیینی هم معتقدم مراکز فرهنگی متولی حوزه مستند دینی عملکرد خوبی در این سال‌ها داشته‌اند.

وی افزود: اگرچه تجربه‌های فردی موفق و پراکنده‌ای در این حوزه داشته‌ایم اما در سامان‌دهی این جریان، مدیریت فرهنگی و نهادهای متولی نیز بی‌تأثیر نبوده‌اند.

یزدی در ادامه بر زمان‌بر بودن تربیت نیروی موثر در میدان مستندسازی تأکید و نسبت به این نگاه که «مستندسازی کاری ندارد و با یک دوربین می‌توان مستند ساخت» انتقاد کرد.

در بخش دیگری از این گفتگو، وحید چاوش درباره تفاوت فرهنگی میان مردم ایران و عراق در تجربه «پیاده‌روی اربعین» گفت: واقعیت این است که تفاوت فرهنگی وجود دارد و حداقل نمونه آن تفاوت زبان است. اما هر دو گروه قلبی دارند که همزمان برای سیدالشهدا می‌تپد. این نقطه اشتراک مهمی است. در تمام این سال‌ها که ۱۱ مستند در این فضا کار کرده‌ام، تلاش داشتم از عراقی‌ها خیلی چیزها بیاموزم و امروز دیگر به تفاوت‌ها فکر نمی‌کنم.

یزدی در ادامه با اشاره به ۱۰ سال تجربه و پژوهش وحید چاوش در حوزه مستندسازی اربعین گفت: اینگونه اثر به سرانجام می‌رسد نه اینکه برخی می‌خواهند سه روزه به پیاده‌روی برود و یک مستند جمع کند! حاصل چنین نگاهی حتی همان مستند توریستی هم نخواهد بود. یک سری تصاویر به هم چسبیده است که زحمتی برای آن نکشیده‌اند. متأسفانه این افراد کم هم نیستند که به برخی شخصا ارادت دارم اما کارشان بد است.

در ادامه مافی نسبت به پرداخت برخی مستندسازان به ظواهر پیاده‌روی اربعین انتقاد کرد که چاوش در این زمینه گفت: ظواهری مانند چای دادن و پذیرایی از زائران در این سفره عاشقانه را، من هم دیده‌ام اما سعی کردم در این مرحله باقی نمانم و بگویم در پس این پذیرایی یک عشق جریان دارد و نشان دادن این عشق مهم است. برخی مستندسازان حتی این عشق را هم درک می‌کنند اما مثلاً در قالب نریشن در مستندشان می‌خواهند بگویند «این جماعت عاشق هستند». زمانی است که اینقدر رو به چنین مفاهیمی اشاره می‌کنید، زمانی اما این «عاشق بودن» را به تصویر درمی‌آورید. این کار مهم یک مستندساز است.

وی افزود: من نوعی ۱۰ سال است که در این حوزه کار می‌کنم، کارشناسان و صاحب‌نظران هم به بنده لطف داشته‌اند و می‌گویند خوب کار کرده‌ام، اما هنوز به اندازه فهم خودم احساس می‌کنم نتوانسته‌ام آنچه باید را به تصویر درآورم و این حسرت را در دل دارم.

یزدی در ادامه با تأکید بر اینکه این جنس انتقال معنا به زبان تصویر واقعا کار دشواری است گفت: آدمی که می‌خواهد وارد این عرصه شود باید تکلیفش با خودش مشخص باشد و بداند که این کار زحمت دارد. پژوهش در این حوزه بسیار حائز اهمیت است و این‌ها جزو وظایف ما به‌عنوان مستندساز است.

مدیر شبکه مستند افزود: برخی بابت سخت‌گیری‌های ما در شبکه مستند، انتقاد می‌کنند که چرا از فلان گروه که بچه مسلمان هستند حمایت نمی‌کنید، در پاسخ می‌گویم عشق و علاقه این بچه‌ها محترم اما من مجاز نیستم حتی ۵۰۰ هزارتومان به آن‌ها بدهم. من مسئولم برای کاری که می‌تواند این عشق را به مخاطب منتقل کند، هزینه کنم.

یزدی در ادامه باردیگر تأکید کرد نسبت به وضعیت آینده سینمای مستند بسیار امیدوار است.

جشنواره فیلم کودک؛ تجربه برگزاری مجازی

بخش بعدی «نقد سینما» شب گذشته به گفتگوی ویژه با علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی «فارابی» و دبیر سی‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اختصاص داشت.

تابش در ابتدا در پاسخ به سوال امیررضا مافی درباره تعریف سینمای کودک گفت: آنچه نگاه سینماگران ما به فانتزی‌ها، رویاها و یا داستان‌های حوزه کودک و نوجوان که بخشی از آن‌ها می‌تواند برای مخاطب کودک و نوجوان باشد و بخشی فیلم‌های درباره کودک و نوجوان، در این دسته جای می‌گیرد.

وی درباره اولویت داشتن فیلم‌های «برای کودک» یا «درباره کودک» هم گفت: فیلم‌های کودک باید برای کودک باشد. آنچه در دنیا اقتصاد سینمای کودک و نوجوان را بارور کرده است و به نظرم ما هم باید بیش از گذشته به آن توجه کنیم، همین فیلم‌های «برای کودک و نوجوان» است.

تابش درباره وضعیت فیلم‌های حاضر در جشنواره سی‌وسوم هم گفت: در فیلم‌های امسال ترکیبی از هر دو نوع رویکرد وجود دارد اما تلاش ما در فارابی به‌عنوان حامی سینمای کودک این بوده است که فیلمسازان به وجوه اقتصادی و جذابیت‌های داستانی و قدرت جذب مخاطب بیش از گذشته توجه داشته باشند.

دبیر سی‌وسومین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان درباره شرایط برگزاری این رویداد در سایه کرونا توضیح داد: از ادیبهشت ماه امسال و پس از مصوبه شورای سیاست‌گذاری جشنواره، وارد گفتگوهای فشرده‌ای با کارشناسان فنی در حوزه وی‌اودی‌ها و وزارت ارتباطات و بخش خصوصی شدیم. حتی جلسات متنوعی با صاحبان آثار و تهیه‌کنندگان سینما داشتم.

تابش تأکید کرد: ظرفیت برگزاری آنلاین جشنواره خوشبختانه در کشور ما وجود دارد، البته با دشواری‌هایی همراه است به خصوص برای جشنواره‌ای که اولین‌گام را در این زمینه برمی‌دارد.

وی درباره برگزاری آیین افتتاحیه و اختتامیه جشنواره هم گفت: هر دو مراسم به صورت لایو بر روی اینترنت پخش می‌شود و فراخوانی برای حضور پرشمار مهمانان در مراسم نخواهیم داشت. برای تماشای فیلم‌ها هم هیچ فراخوانی برای حضور مخاطب در سالن نداریم، جز در دو خانه فیلم یکی در تهران و دیگری در اصفهان که فیلم‌ها برای مخاطبان خاص اکران می‌شود. در این سالن‌ها هم صاحبان آثار، اصحاب رسانه و برخی داوران نوجوان به‌صورت دعوتی حضور خواهند داشت.

تابش درباره کمیت فیلم‌های متقاضی حضور در این دوره از جشنواره هم تأکید کرد: امسال رشد ۲۰ درصدی در همه بخش‌های جشنواره داشتیم که برای خودمان قابل توجه بود. استقبالی که امسال در قالب ارسال فیلم به دبیرخانه داشتیم قابل توجه بود. در بخش سینمای داستانی ما ۷ فیلم توسط هیأت انتخاب به جشنواره راه پیدا کرد اما امسال ۱۳ فیلم در بخش سینمای ایران داریم.

وی درباره حمایت از فیلم‌های کودک برای ورود به چرخه اکران هم گفت: اگر کرونا اجازه دهد و چرخه اکران فیزیکی راه بیفتد، حتما سیاست‌های حمایتی سال گذشته خود را ادامه خواهیم داشت. در حال حاضر هم گفتگوهایی با پلتفرم‌های فعال در حوزه وی‌اودی داشتیم و این وعده را به ما داده‌اند که فیلم‌های برگزیده جشنواره امسال بلافاصله و با توافق صاحبان آثار اکران آنلاین شود. این اتفاق دستاورد قابل توجهی برای سینمای کودک و نوجوان خواهد بود.

تابش با اشاره به فرآیند تولید فیلم‌های کودک و نوجوان افزود: ما سال گذشته بررسی بر روی فیلم‌ها داشتیم و یک پروفایل اقتصادی برای آثار درست کردیم. ۸۰ درصد تخمینی که در ارزیابی عملکرد اقتصادی فیلم‌های کودک و نوجوان داشتیم، محقق شد. از ۷ فیلمی که سال گذشته در جشنواره داشتیم، خوشبختانه ۶ فیلم در طول سال گذشته اکران شد. در سال گذشته مجموعا ۹ فیلم کودک و نوجوان در اکران داشتیم، که بالای ۲۲ میلیارد تومان فقط در گیشه فروش داشتند. در بخش نمایش خانگی هم فروش‌هایی داشتند.

دبیر جشنواره فیلم کودک درباره نگرانی بابت سرقت فیلم‌های عرضه‌شده به‌صورت‌ آنلاین گفت: ۱۳ فیلم بلند داستانی حاضر در جشنواره روی پلتفرم‌ها عرضه نمی‌شوند اما واقعیت این است که این نگرانی در همه جای دنیا بابت عرضه آنلاین آثار وجود دارد. در حوزه فیلم‌های کوتاه، انیمیشن و فیلم‌های بلندی که پاسخ فراخوان جشنواره را داده‌اند، ما هیچ اجباری برای اکران آنلاین نداشتیم و خودشان این انتخاب را داشتند. درآمد حاصل از اکران آنلاین هم صددرصد به صاحبان آثار اختصاص پیدا می‌کند. برای پخش آنلاین در جشنواره هم حق پخشی را برای آثار براساس تایم هر کدام در نظر گرفته‌ایم که این‌ها مشوق‌هایی برای همراهی فیلمسازان با بخش آنلاین جشنواره محسوب می‌شود.

تابش درباره حضور مهمانان خارجی در این دوره از جشنواره هم توضیح داد: بخش بین‌الملل جشنواره هم به‌صورت آنلاین خواهد بود. کارگا‌ه‌ها و پنل‌های تولید مشترک به‌ٌصورت برخط برگزار می‌شود، لینک فیلم‌ها هم برای داوران بین‌المللی ارسال می‌شود. مجموعا ۲۰ فیلم رئال و انیمیش در بخش بین‌الملل داوری می‌شود که پخش آنلاین برای مخاطب ندارد. اما در بخش پلتفرمی بالغ بر ۲۰ فیلم سینمایی روز کودک و نوجوان انتخاب شده که برای مخاطب هم تماشای آن‌ها تازگی خواهد داشت.

کارنامه فارابی؛ از پاسبانی تا تسهیل‌گری

بخش دوم گفتگو با علیرضا تابش به کارنامه بنیاد سینمایی فارابی اختصاص پیدا کرد. تابش در این بخش درباره دستور کار فارابی در سال‌های اخیر و تفاوت آن با سال‌های تأسیس این بنیاد در ۴۰ سال پیش گفت: در دهه ۶۰ و در آغاز بنیان‌گذاری بنیاد سینمایی فارابی، این بنیاد پاسبان و نگهبان کیان سینمای ایران بود. سینمایی که از سمت و سوی مختلف نگاه مثبتی به آن نبود. تلاش‌های مدیران و حمایت‌های فارابی بود که سینمای بعد از انقلاب را شکل داد. امروز بنیاد فارابی از نقش نگهبانی و پاسبانی فاصله گرفته و نقش تسهیل‌گر پیدا کرده است؛ هم در حوزه سیاست‌های فرهنگی، هم در حوزه زیرساخت‌ها و نوآوری‌های سینمایی.

وی با اشاره به اینکه سینمای ایران امروز دوران گذار را طی می‌کند، افزود: دوستانی امروز با فکر آنالوگ  می‌خواهند فیلم دیجیتال بسازند، در حالی که دوران آنالوگ سپری شده است. از سوی دیگر نسلی از سینماگران به مقام پیشکسوتی رسیده‌اند و جوان‌ترهایی که زمانی صرفا علاقمند سینما بودند،‌امروز در کسوت فیلمسازان شاخص فعالیت می‌کنند و شاهد تغییر نسل هستیم. به نظرم وقت آن رسیده است که در بخشی از فرآیندهای کهنه و ملال‌آور سینما بازنگری کنیم. مجموعه کارهای ما در بنیاد فارابی در سال‌های اخیر هم نگاه به شتاب‌دهی آثار به شکل و فرم امروزی کمپانی‌های بزرگ فیلمسازی در جهان بوده است.

تابش تأکید: کسانی که نگاه کسب و کار به فعالیت فرهنگی دارند، نه دغدغه برای تولید محتوای فرهنگی قطعا نمی‌توانند مخاطبان ایرانی را به بیشتر فیلم دیدن ترغیب کنند و ما به دنبال تغییر این شرایط هستیم.

وی درباره سبک و سیاق حمایت فارابی از فیلم‌ها و لزوم استمرار حمایت‌های دولتی در این حوزه هم گفت: مهم این است که ما می‌خواهیم ماهی‌گیری به افراد یاد بدهیم و یا ماهی به آن‌ها بدهیم. ما به دنبال نگاه اول هستیم.

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی درباره وام‌های تخصیص‌یافته به فیلم‌های سینمایی توضیح داد: وام‌ها در دوسال ابتدایی دوره مسئولیت من به همان شکل و شمایل سابق اهدا می‌شد. وام در شورای فارابی مصوب می‌شد و به یک فیلم اختصاص پیدا می‌کرد. این وام‌ها اصطلاحا وام‌های «قرض‌الپس‌نده!» بود! تهیه‌کننده هم می‌دانست که بعد از آنکه فیلمش ساخته و اکران شد، هیچ گاه قرار نیست این وام را تسویه کند. از سال ۹۶ به بعد اما این رویه تغییر کرد. ما وام ۴ درصدی به تهیه‌کنندگان آثار می‌دهیم و این اتفاق از طریق صندوق اعتباری هنر رخ می‌دهد.

وی در تشریح سازوکار تعریف شده برای اعطای وام به یک فیلم هم توضیح داد: فیلمنامه در شورای فارابی بر اساس آیتم‌های مشخص ارزیابی می‌شود. هر فیلمی که پروانه ساخت از وزارت ارشاد دارد و پیام فرهنگی مدنظر ما هم در آن وجود داشته باشد، مشمول این وام حمایتی می‌شود.

وی درباره شفاف نبود اعضا و عملکرد شوراهای ارزیابی فارابی و تأثیر نگاه سیاسی در خروجی این شورا در مقاطع زمانی مختلف هم گفت: درباره دوران پیش از خودم نمی‌توانم قضاوت و پاسخی داشته باشم. درباره دوره خودم هم شما را به انصاف منتقدان منصف ارجاع می‌دهم که بگویند عملکرد علیرضا تابش چگونه بوده است. واقعا نگاهی غیرسیاسی و فراجناحی در حوزه حمایت از آثار داشته‌ایم.

تابش  ادامه داد: شوراهای فارابی در دوره مسئولیت بنده، ترکیب و عملکردشان به‌صورت شفاف روی خروجی سایت بنیاد قرار گرفته است. افرادی از بدنه سینما با ما همراهی دارند که به‌صورت شفاف هم معرفی می‌شوند که این اتفاق در طول تاریخ فارابی سابقه نداشته است و پیش از این گویی کسانی که نمی‌دانستیم که هستند درباره آثار تصمیم‌گیری می‌کردند.

مدیرعامل فارابی درباره تعداد بالای فیلم‌های کم فروش و یا اکران نشده در میان فهرست تولیدات فارابی در ۴ دهه گذشته هم گفت: سابق بر این شوراهای فارابی یا فیلمنامه‌ای را تأیید می‌کردند و یا رد. امروز اما با صاحبان اثر وارد گفتگو می‌شویم و بخش طراحی تولید را برای شتاب‌دهی در تولید آثار در نظر گرفته‌ایم. ما می‌توانستیم برای یک پروژه چند میلیارد قرارداد تولید ببیندیم، اما در قرارداد طراحی تولید، با ابعاد کلی تولید مواجه می‌شویم که رقم خیلی کمتری را برای آن می‌پردازیم تا مطالعات و بررسی‌ها پیرامون فیلم صورت بگیرد و امکان‌سنجی شود. اگر در این مرحله به نتیجه نرسیم، اساسا برای سرمایه‌گذاری در تولید ورود نمی‌کنیم. از دو سال پیش این فرآیند در فارابی تعریف شده و خروجی‌اش هم عدم تولید برخی از آثار بوده است.

تابش درباره توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری فارابی در برخی فیلم‌ها هم گفت: امروز فیلم «روز واقعه» یکی از آثاری است که چند نسل دارند آن را تماشا می‌کنند و از آن لذت می‌برند، اما در سال تولید شکست در اکران را تجربه کرد. سوال من این است که آیا نباید این فیلم در آن سال در نهادی مانند فارابی تولید می‌شد؟‌

وی در پاسخ به این سوال مافی که آیا فیلم مشابه «روزواقعه» در دوره مسئولیت شما در فارابی تولید شده است،‌ فیلم «غلامرضا تختی» به کارگردانی بهرام توکلی را مثال زد.

تابش درباره ادامه فعالیت‌هایش پس از اتمام مسئولیت در فارابی هم گفت: بنده کارمند رسمی وزارت ارشاد هستم با پست مشاور وزیر. قطعا وقتی از این مسئولیت کنار بروم هم وزیر بعدی باید تکلیف بنده را مشخص کند.

مدیرعامل فارابی درباره خریداری بخش یا تمام حقوق فیلم‌های توقیفی مانند «گزارش یک جشن» و «رستاخیز» از سوی این بنیاد و دلیل آن گفت: «گزارش یک جشن» در دوره‌ای خریداری شده که بنده مسئولیت نداشتم، اما درباره «رستاخیز» که در دوره مسئولیت بنده این اتفاق افتاد،‌ دلیلش توقف اکران فیلم بود. به نوعی وزارت ارشاد تلاش کرد اینگونه در سهام این فیلم شریک شود.

تابش در پاسخ به اینکه فارابی چقدر برای خرید این سهم هزینه کرده است گفت: ما ۶۰ درصد این فیلم را خریداری کردیم که مبلغ پرداخت شده برای آن تقریباً ۱۷ میلیارد تومان بود. فیلم شرکای خارجی داشت و هزینه‌های تولید بسیار بالایی هم داشت. با ارزیابی و بررسی هیأت حکمیت، این رقم معین شد و سازمان سینمایی تصویب کرد که بخشی از سهام را بنیاد سینمایی و بخشی را موسسه رسانه‌های تصویری از شرکا خریداری کند. امروز با ادغام موسسه رسانه‌های تصویری و بنیاد فارابی،‌ ما مالک ۶۰ درصد این فیلم شده‌ایم.

مدیرعامل فارابی درباره اینکه آیا دیگر فیلم‌های اکران‌نشده نیز می‌توانند چنین توقعی از فارابی داشته باشند هم گفت: اگر به‌نوعی وزارت فرهنگ در اکران نشدن این آثار دخیل بوده باشد  و شرایط مشابه «رستاخیز» داشته باشند که می‌دانیم چه شرایطی بود، ‌بله حتما می‌توانند این توقع را برای جبران داشته باشند. طی این سال‌ها شرایط این فیلم جزو معدود نمونه‌هایی بود که شاهدش بودیم.

تابش در پاسخ به اینکه آیا «رستاخیز» در صورت اکران می‌توانست چنین فروشی در گیشه داشته باشد هم گفت: اگر فیلم در عرضه خارجی زودتر ورود می‌کرد و تهیه‌کننده حرف ما را گوش می‌داد و همراهی می‌کرد،‌قطعا در اکران پلتفرمی می‌توانست درآمد خیلی خوبی داشته باشد اما مخاطب داخلی احتمالا آن میزان استقبالی که پیش‌بینی‌شده بود را از فیلم نداشتند. «رستاخیز» اتفاقا جزو مجموعه آثار خاص سینمای ایران است که تا سال‌ها می‌تواند درآمد کسب کند اما این درآمدزایی فوری و خیلی سریع نیست.

وی در پاسخ به پرسش مجدد مافی درباره اکران «گزارش یک جشن» هم گفت: رقم خرید فیلم را به خاطر ندارم اما معتقدم اگر الان اکران آنلاین شود، از آن استقبال خواهد شد.

سینما، جنگ و خشونت

بخش پایانی برنامه «نقد سینما» به گفتگوی امیررضا مافی و بهروز افخمی درباره تفاوت مفهوم فیلم «جنگی» و «ضدجنگ» اختصاص پیدا کرد.

افخمی در این باره گفت: به نظرم فیلم جنگی فیلمی است که سازنده‌اش جنگ را دوست دارد و حتی نسبت به‌آن گریزان هم نیست، در نقطه مقابل اما فیلم ضدجنگ است. مثل فیلم «۱۹۱۷» که اشاره کردم، فیلمی ضدجنگ است، اما فرم انتخاب شده برای آن قلابی است و به مضمونش نمی‌چسبد. «دیده‌بان» اما فیلم جنگ است و انتخاب چنین فرمی برایش اجتناب‌ناپذیر بوده است.

این کارگردان درباره لفظ «سینمای دفاع مقدس» هم گفت: این لفظ در زمان خودش باید به کار می‌رفت تا همه تردیدها را برطرف کند، اما امروز دیگر نیازی به آن نیست ما امروز سینما جنگ داریم و سینمای ضدجنگ.

افخمی با اشاره به جمله‌ای از جان‌فورد مبنی‌بر اینکه «فیلم خوب فیلمی است که حرکت زیاد و حرف کم داشته باشد.» گفت: به معنایی آدم‌ها به دنیا می‌آیند تا بجنگند و به نوعی همه موجودات در حال جنگ برای حیات هستند و این جنگ اجتناب‌ناپذیر است و هدف زندگی هم محسوب می‌شود. جنگ است که باعث به‌وجود آمدن مردان بزرگ و تغییرات بزرگ می‌شود. با این نگاه می‌توان این خرافه را هم از بین برد که برخی فیلمسازان جوان مدام می‌گویند سینما باید به‌دنبال عشق به زندگی و مخالفت با مرگ و میرایی باشد. این خرافه را باید به طور کل وارونه کنیم و به این فکر کنیم که آیا سینما ذاتا برای نمایش خشونت و جنگ ساخته شده است یا خیر؟ مشخصا هم این سوال را درباره سینما مطرح می‌کنم، نه مثلا تلویزیون که آن را مدیومی بین سینما و رادیو می‌دانم.

وی تأکید کرد: به‌نظر می‌رسد ذات سینما با خشونت و نمایش خشونت خیلی مناسبت دارد و برای همین تارانتینو می‌گوید سینما برای نمایش خشونت اختراع شده است.

مافی در این بخش تأکید کرد «این گزاره نمی‌تواند به معنای خشونت دوستی سینما باشد» که افخمی گفت: در بیان اینگونه این موضوع تعمد دارم تا مشخصا علیه یک دیدگاه موضع صریح بگیرم. باید موضع‌مان را تکان‌دهنده مطرح کنیم و بگوییم سینما اساسا درباره مبارزه است.

مافی در ادامه بحث تفاوت میان «مبارزه» و «خشونت» را پیش کشید و افخمی نکاتی را درباره جنس پرداختن به «خشونت» در سینمای هیچکاک و تارانتینو مطرح کرد.

آنالیز مصداقی برخی سکانس‌ها و لحظه‌های فیلم‌های تارانتینو مانند «پالپ فیکشن»، «بیل را بکش» و «لعنتی‌های بی‌آبرو» بخش پایانی گفتگوی مافی و افخمی را به خود اختصاص داد.

افخمی در پایان‌بندی بحث خود تأکید کرد: صحنه‌های خشونتی که تماشاگر را آزرده کند، آزار بدهد و حتی حالش را بد کند، به‌صورتی که حتی پس از فیلم هم نتواند آن را فراموش کند، اگر تماشاگر را پخته‌تر و آگاه‌‌تر به زندگی کند، حتما نمایش این خشونت موجه است.

برنامه «نقد سینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری جمعه شب‌ها ساعت ۲۲ از شبکه پنج سیما پخش می‌شود.

نوشته ناگفته‌های علیرضا تابش از فارابی و خرید سهام «رستاخیز»/ معضل مستندسازی توریستی در اربعین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش دوم این برنامه، علیرضا تابش، دبیر سی و سومین دوره جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان و مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی مهمان این برنامه است تا پس ازمروری بر سی و سومین جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان، کارنامه ۵ ساله مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی نقد و واکاوی شود.

در میز آموزش فیلمسازی این هفته، بهروز افخمی به سراغ موضوع خشونت در سینما می‌رود.

برنامه «نقدسینما» کاری از گروه اجتماعی شبکه پنج سیما است که به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، هر هفته جمعه‌ها ساعت ۲۲ روی آنتن می‌رود.

نوشته بررسی فیلم‌های مستند اربعین در برنامه «نقدسینما»/ گفت‌و‌گو با علیرضا تابش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش نخست برنامه امیررضا مافی میزبان پوریا ذوالفقاری و آرش خوشخو منتقدان سینما بود تا درباره «هایلایت» به کارگردانی اصغر نعیمی با آن‌ها به گفتگو بنشیند.

مافی در ابتدای این بخش فیلم «هایلایت» را اثری «عجیب» از هر نظر توصیف کرد که در واکنش به آن پوریا ذوالفقاری گفت: در سال‌های اخیر که سینمای ایران پروژه‌های گران و مرفهی با بودجه‌های کلان داشته است، در مقابل ورژن فیلم‌های فقیر هم شکل گرفته است؛ البته نه به معنای فیلم‌های ارزان‌قیمت و مستقل (لوباجت)، یعنی فیلم‌هایی که ممکن است خط اولیه داستانی خوبی هم داشته باشند اما در مرحله ساخت‌، صرفا تولید شده و احساس می‌کنید حتی کست عواملش نسبتی با دشواری تولیدش نداشته است! ما در این سال‌های تأثیر وضعیت تولید را در خوب بودن یا بد بودن فیلم‌ها به‌شدت شاهد هستیم.

وی افزود: «هایلایت» به‌نظرم نمونه مطالعاتی خوبی است برای اینکه این مشکلات تولید در سینمای ایران مورد بررسی قرار بگیرد.

آرش خوشخو ضمن آنکه موضع پوریا ذوالفقاری نسبت به فیلم را «محافظه‌کارانه» دانست، درباره فیلم گفت: «هایلایت» کارگردانی دارد که به ابزار تولید و دوربین و قاب‌بندی مسلط است. این تسلط واضح است. او می‌خواهد حال و هوایی ملویل‌وار به فیلم حاکم کند و فضایی از تنگدستی و حس زوال به فیلم بدهد که این فقط با نمای اتوبان و سیگار کشیدن اتفاق نمی‌افتد. وقتی ما از ملویل و پوچی حاکم بر فیلم‌هایش صحبت می‌کنم،‌ درباره نگاه فیلمساز در فیلمش صحبت می‌کنم، اما اینجا فیلم به‌طور کامل خالی است و هیچ حسی را به ذهن مخاطب متبادر نمی‌کند.

این منتقد سینما ادامه داد: «هایلایت» برگرفته است داستانی هالیوودی است که آنجا زوجی سوار هواپیما هستند و سقوط می‌کنند و حالا بازمانده هر یک از این دو نفر با هم همسفر می‌شوند. یکی از مشکلات بزرگ فیلم شخصیت‌های پیش‌پا افتاده هستند. همان مشکلی که در «لتیان» هم شاهدش بودیم.چرا ما نمی‌توانیم برای شخصیت‌های یک فیلم رنگ‌بندی قائل شویم و آدم‌ها اینقدر معمولی نباشند. شکست فیلم به‌دلیل همین ریزه‌کاری‌ها شکل می‌گیرد.

مافی در این بخش با نقد جدی نسبت به نگره اخلاقی حاکم بر داستان فیلم گفت: آیا وضع امروز اخلاقی ما به این سمت و سو می‌تواند برود؟‌ حتی اگر بخواهیم یک بی‌اخلاقی را روایت کنیم، شخصیت‌های اصلی یعنی پژمان بازغی و خانم زارع نیاز به یک پرداخت قبلی دارند که بپذیریم به چنین رذیلتی رسیده‌اند. این را در هیچ بخش فیلم نمی‌بینیم. ما حتی بحرانی در این آدم‌ها نمی‌بینیم.

در ادامه پوریا ذوالفقاری از «احساس نگرانی» کارگردانان بابت اینکه شاهد مخاطب متوجه بحران موجود در فیلم نشده باشد انتقاد کرد و گفت: فیلم به‌لحاظ شخصیت‌پردازی دستش خالی نیست اما کارگردان در زمان‌بندی ارائه اطلاعات اشتباه عمل کرده است.

آرش خوشخو هم رویکرد پیام اخلاقی پایان فیلم را «توئیتری» توصیف کرد.

توزیع نامناسب اطلاعات در قالب سکانس‌های خرد، تکرار برخی داده‌ها بدون جهش داستان و فقدان اتفاقات پیش‌برنده در داستان از دیگر مواردی بود که پوریا ذولفقاری و آرش خوشخو در نقد «هایلایت» بر آن تأکید کردند.

امیررضا مافی در بخش دیگری از میز نقد پایان‌بندی «هایلایت» را هم دچار ضعف جدی می‌داند که حتی آن دسته از مخاطبان کنجکاو برای اطلاع از سرنوشت کاراکترها و پایان داستان را هم راضی نمی‌کند.

آرش خوشخو در ادامه با اشاره به بازی پژمان بازغی در فیلم گفت: بازغی از آن دست بازیگرانی است که می‌تواند حضوری غیرمنتظره در یک فیلم داشته باشد که نمونه خوبش را در فیلم «ناهید» آیدا پناهنده دیدیم. در آن فیلم پژمان بازغی شخصیتی را خلق می‌کند که از فرمت آشنای او در فیلم‌های دیگر خیلی واقعی‌تر به نظر می‌رسد. او سعی نمی‌کند یک نقش را بازی کند و این سعی نکردن گاهی به یک بی‌تفاوتی منجر می‌شود که نمونه‌اش را در همین فیلم «هایلایت» می‌بینیم. اینکه در مواردی خودآگاهانه سعی می‌کند بازی ایرانی به سبک بازیگرانی همچون پرویز پرستویی، شهاب حسینی و حمید فرخ‌نژاد نداشته باشد. بازغی می‌تواند بازی درون‌گرا داشته باشد.

روایت حسین انتظامی از متن و حاشیه سازمان سینمایی

گفتگوی ویژه با حسین انتظامی بخش بعدی برنامه «نقد سینما» شب گذشته بود. انتظامی در این بخش و در گفتگو با امیررضا مافی درباره شایعه‌های مطرح شده درباره احتمال جدایی خود از سازمان سینمایی بیان کرد: در اصل قرار است این اتفاق بیفتد ولی به این سرعتی که فکر می کنید، نیست. برنامه این است که سال بعد از کشور بروم و صحبت‌هایی شده تا رایزن فرهنگی ایران در وین شوم.

انتظامی درباره اینکه آیا این جدایی به‌معنای تحقق برنامه‌ها و اهدافش در سازمان سینمایی است هم اظهار کرد: در این مدت نسبتا برنامه‌هایی که در نظر داشتیم انجام شد البته هنوز هم این روند ادامه دارد. این را بهتر از من می دانید که دستگاه‌ها به شکل سیستمی کار می کنند یعنی خیلی تابع و متاثر از یک فرد نیستند یعنی نهایتا یک فرد می تواند هماهنگی‌های بهتری ایجاد کند. سیاست‌های کلان سازمان سینمایی تابع سیاست‌های کلان وزارت ارشاد است و همه تلاش ما در این سازمان و سایر معاونت‌های تخصصی وزارتخانه این است که آن سیاست‌ها را دنبال کنیم.

رییس سازمان سینمایی در پاسخ به این سوال مافی که آیا این عزم رفتن باعث نمی‌شود که انگیزه شما کمتر شود؟ توضیح داد: کسانی که با روحیه من آشنایی دارند، می‌دانند که من معمولاً تا آخرین روزی که مسئولیت دارم تلاش می‌کنم با نشاط کار کنم همین الان هم برنامه‌هایی داریم و جشنواره هم در پیش است و… که همه را با جدیت دنبال می‌کنیم. ضمن اینکه در ابتدا هم عرض کردم که رفتن به وین همان ماجرای حل بودن پنجاه درصد است یعنی هنوز خیلی چیزی نهایی نشده است.

انتظامی درباره تحقق شعار شفافیت در طول مدت کارش هم اظهار کرد: کرونا اساسا یک شرایط جدید در تولید، تصمیم‌گیری و اجرا به وجود آورده، یک راه این است که ما منفعل باشیم، بگوییم بلایی نازل شده و ما کاملا نسبت به آن منفعل هستیم، وظیفه دیگری که در عرصه تولید و مدیریت فرهنگی وجود دارد این است که برای این زیست کرونایی طراحی‌های اقتضایی کنیم. ما پنج جشنواره داریم؛ اولینش به‌عنوان جشنواره جهانی فیلم فجر قرار بود در اردیبهشت‌ماه برگزار شود که آن موقع هنوز شرایط خیلی مشخص نبود و اعلام شد که با تاخیر برگزار می‌شود ولی بعد که شرایط سخت‌تر شد رسما اعلام شد که برگزاری آن تعطیل و به سال بعد موکول می‌شود. جشنواره‌های بعدی جشنواره‌های فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان است که اواخر مهرماه  و بعد از آن جشنواره فیلم کوتاه تهران، سپس جشنواره مستند «سینماحقیقت» و بعد فیلم فجر برگزار می‌شود که ابعاد و اهمیت جشنواره فیلم فجر بیشتر از سایرین است. در جلساتی که با پنج دبیر این جشنواره‌ها داشتیم، همیشه حرفمان این بوده است که با همفکری، کمک و مشورت‌جویی با فعالان و صنوف طراحی  متناسب با شرایط امروز و متناسب با اقتضائات سینما داشته باشیم. جشنواره شامل چند بخش است که یکی از آنها به عنوان رقابت اصل جشنواره را تشکیل می‌دهد و جشنواره بر آن استوار است، رکن بعدی نمایش است تا هم آثار جدید دیده شود و هم مردم استقبال کنند، این موضوع شوری در جشنواره ایجاد می کند حتی آن جشنواره‌های تخصصی هم شور لازم را در مخاطب خود ایجاد می‌کند.

وی افزود: یک جشنواره بخش بازار و آموزش هم دارد. در شرایط فعلی و با توجه به شرایط کرونا قرار بر این شد که در برهه برگزاری، سناریوهای متفاوت داشته باشیم یعنی جشنواره ترکیبی از برگزاری به صورت مجازی و حضوری باشد و در این بین تا جایی که می‌توانیم بیشتر به مجازی اتکا کنیم. البته مثلا در بخش نمایش به ویژه جنبه های تجاری فیلم‌ها، به دلیل احتمال سرقت، نمی‌شود به نمایش مجازی اتکا کرد چون راه حل فنی مبنایی تاکنون برای آن در دنیا پیدا نشده است. در بقیه بخش ها می‌شود اتکای بیشتری به فضای مجازی داشت درواقع اولین جشنواره ما که کودک و نوجوان است با چنین شرایطی برگزار می‌شود و بازخوردهایی که دریافت می‌کنیم برای بقیه جشنواره‌ها حتما موثر خواهد بود.

رییس سازمان سینمایی درباره اینکه آیا سناریوهای طراحی شده می‌تواند پاسخگوی شرایط زمان برگزاری جشنواره‌ها باشد، مطرح کرد: فکر می‌کنم چنین باشد.‌ هرچه جلوتر می‌رویم شرایط برای ما روشن‌تر می‌شود الان هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید در بهمن شرایط کرونایی چگونه می‌شود. بنابراین ما باید یک ترکیب اقتضایی داشته باشیم که طراحی های بخش های مختلف را روی آنها سوار کنیم.

انتظامی در ادامه با اشاره به دبیری محمدمهدی طباطبایی‌نژاد در جشنواره سی‌ونهم فیلم فجر،‌ درباره جدایی او از سازمان سینمایی گفت: متاسفانه رفتن آقای طباطبایی‌نژاد از سازمان سینمایی صحت دارد. ایشان از صدا و سیما به سازمان سینمایی مامور بود و متاسفانه با ادامه ماموریت ایشان موافقت نشد. ما هم البته به صدا و سیما پیغام دادیم و گفتیم وقتی شما نیروی خودتان را می‌خواهید و برایش فراخوان می‌زنید اگر برایش برنامه دارید، مثلا اگر می‌خواهید او را به عنوان مدیر شبکه منصوب کنید، اهلا و سهلا ولی اگر فقط می‌خواهید به آنجا برگردد و کاری نکند این نوعی اصراف است.

وی درباره اینکه شنیده می‌شود اختلاف دیدگاهی بین او و طباطبایی‌نژاد وجود داشته یا نه، اظهار کرد: برای اولین بار است که این را از شما می‌شنوم.

او در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه شنیده می‌شود در بحث فیلم «خانه پدری» و «دیدن این فیلم جرم است» با طباطبایی‌نژاد اختلاف دیدگاه و سلیقه داشته و آن اختلافات باعث رفتن طباطبایی نژاد شده است، توضیح داد: شما اهل منطق هستید. بر فرض صحت هم این حرف‌ها مربوط به چند ماه پیش بوده است در حالی که ما حالا با این پدیده مواجه هستیم.

انتظامی درباره یکپارچگی تهیه‌کنندگان هم گفت: تشتت موجود در میان تهیه‌کنندگان یکی از آسیب‌های جدی سینما بود چون تهیه‌کننده در موقعیتی قرار دارد که تمام پروژه به او مرتبط است. همیشه گفته می‌شد اگر تهیه‌کنندگان یکپارچه شوند شرایط بهتری برای سینما رخ می‌دهد خوشبختانه با توجهِ خودشان و همفکری‌های سازمان سینمایی با آنها، این اتفاق افتاده و امیدواریم با جدیت دنبال شود. ما قبلا به این عزیزان قول داده بودیم که اگر یکپارچه شوند زمینه تفویض اختیار و واگذاری برخی امور به اتحادیه تهیه‌کنندگان وجود دارد که این امر شروع شده، مثلا تایید متقاضیان تهیه‌کنندگی جدید سینما به عهده آنها گذاشته شده است. آنها در شورای پروانه ساخت یک نماینده دارند بنابراین حالا آن اتحادیه می‌تواند آن نماینده را معرفی کند حتی من پیشنهاد کردم و به همکارانم در سازمان نوشتم که در اولین تغییراتی که در شورای پروانه نمایش داریم از نماینده اتحادیه تهیه‌کنندگان استفاده کنیم چون برخی از اعضا به جهت اینکه می خواهند فیلم بسازند یا به دلایل دیگر ممکن است تشریف ببرند.

رییس سازمان سینمایی در بخش دیگر از این برنامه درباره ایده‌های مطرح‌شده درباره لزوم حذف شورای پروانه ساخت و نمایش توضیح داد: من برخاسته از مطبوعات هستم. مطبوعات در میان محصولات فرهنگی کشور به جهت اتکا به قانون صریح، نظارت پسینی دارد. تجربیاتی که ما داریم و اقتضائات امروز این است که هر چقدر ما بر جنبه های پسینی و کنترل‌های درونی اتکا کنیم، توفیق ما بیشتر است یعنی بعضی شیوه‌های ما شاید زمانی جواب می‌داد و شرایط قرنطینه‌ای بود اما آن شیوه ها الان شاید جواب ندهد بنابراین ما هرچقدر به شیوه‌های پسینی اتکا کنیم بهتر است تجربه من هم این را تایید می‌کند. خیلی از مدیران فرهنگی در حال حاضر چنین دیدگاهی دارند.

وی درباره اینکه آیا تهیه‌کنندگان و هنرمندان ما این توان را دارند که ما این اختیار را به آنها تفویض کنیم و دچار خودسانسوری نشوند؟ پاسخ داد: وقتی یک مدیر یا فعال فرهنگی خودش یک نظر دارد، می‌تواند از جنبه نظری درباره مسأله صحبت کند اما وقتی در جایگاه مدیریت قرار می‌گیرد حق ندارد بگوید چون من اینگونه فکر می‌کنم پس شورای پروانه ساخت را تعطیل کنیم چون او موظف به اجرای مقررات است. به یاد دارید که برخی آقایان می‌گفتند من این قانون را نمی‌پسندم چون به ضرر مردم است پس اجرایش نمی‌کنم. این آغاز یک دیکتاتوری است پس باید کاملا در چارچوب قوانین کار کند، خودش را ملزم به اجرای قوانین بداند و آن را با جدیت هم اجرا کند اگر خیلی هم هنرمند است زمینه تغییر قانون را فراهم کند یعنی مقدمات لازم را فراهم کند، مذاکرات لازم را کند و… آن را تبدیل به قانون جدید و جایگزین قبلی کند. به عنوان دیدگاه نظری معتقدم نظارت ها باید پسینی باشد اما به عنوان مدیر اجرایی موظفم قانون را به خوبی اجرا کنم و حق ندارم بگویم که شورای پروانه ساخت باید تعطیل شود.

انتظامی درباره اینکه آیا سازمان سینمایی نمی‌تواند مستقلاً در این مورد ورود کند؟ گفت: نه نمی‌تواند و تا زمانی که تکلیف قانونی اش مشخص شود باید با جدیت و با نشاط آن را دنبال کند نه اینکه بگوید چون اعتقادی به آن ندارم پس کاری کنم که این موضوع خود را ناکارآمد نشان بدهد.

رییس سازمان سینمایی در پاسخ به این سوال که در این ماه‌های پایانی فعالیت آیا عزمش را دارد که این اتفاق بیفتد؟ تصریح کرد: نه به این زودی اصلا محقق نمی‌شود چون یک مسیر طولانی دارد. البته من خوش بین هستم که این بلوغ و پختگی در میان تهیه‌کنندگان در سینما و در ناشران در کتاب به وجود بیاید ولی حتما خاطرتان هست که چند سال پیش وقتی صحبت بر سر این بود که نظارت بر کتاب بر عهده خود ناشران گذاشته شود، برخی از آنها اعلام کردند که این آمادگی را نداریم و ارشاد این کار را کند.

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا یکی از دلایل این موضوع این نیست که سالیان دراز مسئولیت را مدام متوجه نهاد دولتی کرده‌ایم و  تصدی را از بخش خصوصی گرفته‌ایم؟ تشریح کرد: بخشی از این موضوع همین است و باعث شده‌است آنها روی مسئولیت شناسی کار نکنند. البته بخشی هم مربوط به این است که ما چارچوب را روشن نمی‌کنیم برای مثال خواهشی که من از همکارانم در این مدتی که در سازمان سینمایی و پیش از آن در جاهای دیگر بودم داشتم، این بود که ما چارچوب‌های خودمان را شفاف اعلام کنیم و پیش‌بینی پذیری داشته باشیم چون در این صورت فرد قبل از مراجعه به دستگاه‌ها با توجه به چارچوب‌ها و مقررات می‌تواند خودش را ارزیابی کند و بداند که اگر این محصول فرهنگی را ارایه بدهد چه پاسخی دریافت می‌کند یعنی می‌تواند ۹۰ درصد به درستی پیش‌بینی کند که این موضوع از تبعیض و خیلی از آسیب‌های کار فرهنگی جلوگیری می‌کند.

رییس سازمان سینمایی درباره موفقیت در شعار «شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری» اظهار کرد: درباره میزان موفقیت باید دیگران اظهار نظر کنند چون آنها ارزیابی دقیقی دارند. طبیعی است که هر کسی ممکن است بگوید من خیلی موفق بوده‌ام. ولی می‌توانم بگویم همکارانم در سازمان سینمایی در این مسأله اهتمام داشته اند یکی از کلان برنامه‌های وزیر هم همین بوده که همه بخش ها باید به این سمت بروند. شفافیت چند وجه دارد؛ اعلام آمار درآمدها و هزینه‌ها، فروش فیلم‌ها در سمفا، هزینه های تولیدی، هزینه‌های جشنواره‌ها و… همه یک بخش از شفافیت هستند. اگرچه انتشار هزینه‌ها ارزشمند است اما این موضوع باید مقدمه اتفاقی دیگر و در اصلاح رویه‌ها موثر باشد.

وی افزود: مثلا فرض کنید یکی از انتقادات وارده به ما این است که نسبت هزینه‌ها به پشتیبانی موسسه های تولیدی و… کم است و این باید خود را در رویه‌ها نشان دهد. یا اگر این انتقاد می‌شود که چرا با پایان مطبوعات کاغذی همچنان مجله منتشر می‌کنید، باید آن رویه را اصلاح کنیم. حدود یک سال است که کتاب‌ها و مجلات فارابی، مرکز گسترش و انجمن سینمای جوانان دیگر به شکل هارد کپی نیست هرچند آنها وظیفه توسعه دانش سینمایی را دارند بنابراین هزینه می‌کنند، مقاله‌ای سفارش می‌دهند، مباحث جدید را ترجمه می‌کنند و این را به شکل متن در اختیار همه می‌گذارند حتی من از آنها خواهش کردم که به جای اینکه به مطبوعات و رسانه‌ها بگویند شما حق ندارید آنها را منتشر کنید از این رسانه‌ها بابت انتشارش هم تشکر کنند چون هدف ما توسعه دانش سینمایی است. یا هرچند خدمات سمفا به دلیل کرونا چندان جلوه‌گر نشد ولی شما با رجوع به این سامانه به راحتی می‌توانید ببینید که یک فیلم و سینمای خاصی تا این لحظه چقدر بلیت فروخته و…. تا برنامه ریزان و منتقدان بتوانند از اطلاعات آن استفاده کنند و از آن ایده دربیاورند چون مقدمه هر برنامه‌ریزی‌ای اطلاعات دقیق است.

انتظامی درباره اینکه امروز شفافیت کمی داریم و چه زمینه‌سازی برای شفافیت کیفی صورت گرفته‌است، عنوان کرد: این نکته بسیار درست است ممنونم و خوشحالم از اینکه وقتی یک دستگاه اطلاعات خود را در جداول اکسل می‌گذارد و آن را به صورت پی دی اف ارایه نمی‌کند کسانی متوجه ارزش این کار می‌شوند. شفافیت اگر فقط مربوط به حوزه‌های کمی باشد ارزش آنچنانی ندارد چون کمیت مقدمه کیفت است یعنی وقتی شما اعلام می‌کنید سیاست ما توجه به فیلمسازان جوان، توجه به فیلمسازان جوان شهرستانی یا توجه به انیمیشن است، باید آن را عملی نشان دهید. مثلا کرونا این موضوع را اثبات کرد که هرچند در محیط فیزیکی برای تولید مشکل داریم ما می توانیم در حوزه‌های مثل انیمیشن بیشتر سرمایه‌گذاری و بیشتر بهره‌برداری کنیم ضمن اینکه واقعیت این است که ما در تولید انیمیشن در منطقه دست بالایی داریم بنابراین باید این دست بالا را حفظ کنیم.

وی درباره ارایه مجوز ساخت به یکی از فعالان مجازی بیان کرد: من بعد از اینکه آن مجوز سر و صدا ایجاد کرد، بررسی کردم. به هر حال مجوز از طریق شورای پروانه ساخت ارایه شده است. این شورا شخصیت‌های ارزشمندی دارد و ما عملا کار دبیرخانه‌ای آنها را انجام می‌دهیم. در شورای پروانه ساخت روال این است که بر اساس شاخص هایی مجوز ارایه می‌شود. این شاخص ها هم اعلام شده است برای مثال گفته‌اند هرکسی سابقه دستیاری کارگردانی، همکاری در گروه‌های مختلف تولید، تالیفات، تحصیلات مرتبط و… را داشته باشد درخواستش مورد بررسی قرار می‌گیرد و بر اساس آن شرایط مجوز می‌گیرد. وقتی من به همکارانم گفتم که این مسیر را بازبینی کنید تا ببینید به درستی طی شده یا نه متوجه شدیم که به درستی انجام شده است.

رییس سازمان سینمایی درباره موفقیت اکران آنلاین مطرح کرد: اکران آنلاین ظرفیت خیلی خوبی است که شرایط باعث شد بیشتر دیده شود. بالاخره مسیری است که سینما باید به آن سمت برود و دیدیم که هر فیلمی به اکران اینترنتی رفت موفقیت‌هایی هم داشت.

وی درباره اینکه فیلم‌های اکران شده در وی او دی ها احتمالا با نمایش در سینما اقبالی به دست نمی‌آورند و صاحبان فیلم‌های درجه یک دوست ندارند اکران اینترنتی داشته باشند، گفت: آنها یک مقدار نگران هستند چون این فضا چندان تجربه نشده است البته برخی فیلم‌های با اقبالِ بیشتر، هم در این فضا اکران شد.

وی در پاسخ به سوال مافی که گفت تنها یک فیلمِ با اقبال یعنی «خروج» در این سامانه‌ها به نمایش درآمد و برای مثال «شنای پروانه» حاضر به این تجربه نشد، بیان کرد: آنطور که صاحبان آن فیلم به همکاران ما گفته بودند نظرشان این بود که می‌خواهند دوباره از ظرفیت اکران استفاده کنند.

انتظامی درباره فیلم های تولید شده و انباشت آثار در صف اکران هم گفت: اتفاقا همین نکته بحث ماست که در پروانه ساخت ها سرعت را کم کنیم تا انباشت فیلم صورت نگیرد البته می‌شود به ظرفیت اکران آنلاین هم توجه کرد، اینکه ریتم نمایش را در سینماها بالا ببریم هم شدنی است. از ظرفیت‌های سالن سازی که طی یکی دو سال گذشته شتاب بیشتری گرفته و به ناوگان سینمایی کشور افزوده شده، هم می‌شود استفاده کرد بنابراین به دیده شدن فیلم‌ها کمک می‌کنند.

وی درباره اینکه آیا فیلم‌های تولید شده در سال جاری پاسخگوی برگزاری جشنواره فیلم است، اظهار کرد: آماری که چند روز پیش از همکاران گرفته‌ام نشان می‌دهد که زمینه برای برگزاری جشنواره وجود دارد البته برای اینکه جواب قاطع بدهیم باید حدود یک ماه دیگر صبر کنیم چون همکاران ما این ایده را دارند که باید به تولید سرعت داده شود که البته ایده درستی است. ما حالا این نگرانی را داریم که کارهای پست پروداکشن به بهمن و اسفند بیفتد که باید به کارها سرعت داد. منطقی این است که جشنواره در همان بهمن ماه برگزار شود یک ایده دیگر این بود که زمان برگزاری را جا به کنیم اما جشنواره فیلم فجر به یکی از نمادهای اصلی جشن‌های انقلاب تبدیل شده و این دست من و شما نیست که تاریخش را جا به جا کنیم. می‌شود مقداری زمان سایر جشنواره‌ها را جا به جا کرد ولی انصافا برای جشنواره فیلم فجر نمی‌شود. یکی از کارکردهای هر جشنواره‌ای استعدادیابی و دیده شدن است. کما اینکه در یکی دو سال گذشته جوانان چه در عرصه کارگردانی چه تهیه‌کنندگی و… بیشتر دیده شدند.

انتظامی درباره ابراهیم داروغه زاده دبیر سابق جشنواره فیلم فجر هم گفت: آقای داروغه‌زاده می‌خواهد فیلم بسازد. اوایل امسال با من در این زمینه صحبت کرد و خواست که دیگر در جشنواره نباشد من خواهش کردم که فیلم را زودتر بسازد، نهایت اینکه فیلم به بخش مسابقه نمی‌رفت ولی خودشان تمایل به حوزه فیلمسازی داشتند و کار پیش تولید را چند روز دیگر آغاز می‌کند.

رییس سازمان سینمایی در بخش دیگر از صحبت‌هایش گفت: احتمالاً در تابستان ۱۴۰۰ به اتریش می‌روم. البته همه چیز پنجاه درصدی است. من خوش بین به فعالیت سینماها هستم البته کرونا پدیده‌ای بود که به صورت غافلگیرانه خودش را به همه جوامع تحمیل کرد و کل زیست اجتماعی را تحت تاثیر قرار داد بنابراین در ابتدا یک بهت زدگی ناشی از این غافلگیری در همه حوزه ها داشتیم، هر حوزه‌ای که توانست خود را زودتر با شرایط جدید تطبیق دهد هوش بالایی داشت از این جهت سینما اتفاقا نشان داد که هوش بالایی دارد چون خیلی سریع توانست خود را با این شرایط تطبیق دهد بنابراین من خوش بینم حتی اگر خدای نکرده کرونا تداوم داشته باشد، سینما، تولید، سینماگران و مدیران مرتبط می‌توانند خود را با شرایط تطبیق دهند. حتما این موضوع در جریان تولید تاثیر می‌گذارد اما سازمان سینمایی به فیلم‌هایی که به جریان اکران آنلاین بپیوندند، مشوق هایی ارایه داد. به همین جهت می‌توان امید داشت.

انتظامی درباره کوچک سازی بخش های سازمان سینمایی گفت: خود اینها هنوز به نتیجه نرسیده چون اگر به نتیجه برسد اتفاقات مهمی از آنها حاصل می‌شود. ما همیشه در مقام نظر می‌گوییم که باید کوچک سازی و چابک سازی صورت بگیرد و این چنین راندمان ما افزایش پیدا می‌کند اما در عمل رخ نمی‌دهد. خوشبختانه با همکاری مدیران سازمان سینمایی این اتفاق در بعضی بخش‌ها آغاز و برخی جاها ادغام شده است. در توجه به استان‌ها هم باید بگویم یکی از شعارهای محوری آقای وزیر این است که «ایران، تهران نیست». لذا باید به این موارد بیشتر توجه شود این را هم باید بگویم که هرچقدر ما از سلایق مختلف استقبال کنیم و روندهای آینده سینما را پیش‌بینی کنیم بهتر و وظیفه دستگاه‌های دولتی است که هزینه و پیش‌بینی کند و این موضوعات را در اختیار فعالان بگذارد تا آنها بتوانند زندگی و تولید خود را به آن سمت معطوف کنند.

رییس سازمان سینمایی درباره شفافیت در حوزه اکران آنلاین هم عنوان کرد: امیدوارم این اتفاق در آنجا هم رخ دهد. البته شورای صنفی اکران آنلاین در حال شکل گیری است تا همان کارویژه‌های شورای صنفی نمایش را داشته باشد، یعنی بتواند ترافیک اکران را کنترل و به تخلفات رسیدگی کند منتها با حضور تهیه‌کنندگان ضمن اینکه در آنجا به جای سینماداران، نمایندگان پلتفرم‌ها حضور دارند.

وی درباره اینکه آیا انحصار پلتفرم‌ها آسیب زننده است یا نه توضیح داد: آسیب زننده است اما آیا مگر حالا ما انحصار داریم؟ چون ما پنج، شش پلت‌فرم فعال داریم.

در این بخش مجری بیان کرد که تنها دو پلتفرم طلایه‌دار داریم که رییس سازمان سینمایی اظهار کرد: درست است ولی هرچقدر کمک کنیم که بقیه هم به میدان بیایند بهتر است ما هم، چنین سیاستی داریم چون جزو الزامات دوره جدید است. وی در پاسخ به این سوال که فیلم می‌بینید؟ اظهار کرد: این طبیعی است.

وی در پایان درباره آخرین فیلم خارجی که دیده است، گفت: با تاخیر «۱۹۱۷» را دیده‌ام چون صحبت‌هایی درباره سکانس پلان هایش مطرح بود و مجبور شدم دوباره از این زاویه نگاهش کنم. من فیلم را پسندیدم.

افخمی: وقتی از «فرم» حرف می‌زنیم، از چه می‌گوییم؟

بخش پایانی برنامه شب گذشته به میز «آموزش فیلمسازی» اختصاص داشت که بهروز افخمی در این بخش با اشاره به بازتاب‌های اظهارنظر هفته گذشته خود درباره شباهت فرم دو فیلم «دیده‌بان» و «۱۹۱۷» گفت: برخی واکنش‌های طنز به این اظهارنظر بامزه و برخی بی‌مزه بود اما معقتدم آن‌ها که منتقد این قیاس شدند، چیزی از معنای فرم نمی‌فهمند.

وی در ادامه نکاتی را درباره شباهت‌های فرمی دو فیلم «دیده‌بان» و «۱۹۱۷» برشمرد و خاطره‌ای را روایت کرد از تأثیر تجربه حضور در میدان جنگ بر زاویه‌ فیلمبرداری و قاب‌بندی در فیلم‌های ابراهیم حاتمی‌کیا.

در ادامه وقتی مافی فیلم «۱۹۱۷» را به لحاظ «تکنیکی» فیلم بهتری از «دیده‌بان» توصیف کرد، افخمی گفت: واقعیت این است که «۱۹۱۷» از نظر «مکانیکی» فیلم بهتری است و امکانات بهتری در اختیار داشته اما از نظر تکنیکی حتما فیلم بهتری نیست چرا که تکنیک در واقع همان «فرم» است.

افخمی در ادامه موسیقی خالص بدون کلام را «فرم» خالص توصیف کرد و گفت: کسانی که درکی از فرم در اثر هنری ندارند را باید تشویق کنیم که به موسیقی بدون کلام و بدون ملودی گوش دهند. اگر چنین موسیقی‌ای را دریافت نمی‌کنید، شما اساسا استعدادی برای کار هنری ندارید چراکه از درک شکل خالص فرم هم ناتوانید. اما اگر آن را دریافت می‌کنید، سوال این است آنچیزی که از یک موسیقی بدون کلام و ملودی درک می‌کنید چیست؟ این آن چیزی است که از نظم و به‌جا بودن اصوات درک می‌کنید و این همان فرم است.

وی افزود: وقتی سراغ هنرهای دارای مضمون مانند نقاشی، سینما و ادبیات می‌آییم، فرم با یک مضمون همراه می‌شود. حتما باید با توجه به معنا، فرم را انتخاب کرد. این ارتباط میان فرم و مضمون اجتناب‌ناپذیر است.

افخمی در ادامه نکاتی را درباره نسبت معنا با زیبایی مطرح کرد و از اصالت فرم‌های ادبی در تجربه‌های سینمایی گفت و تأکید کرد: همه شگردهای خوب در سینما، از ادبیات آمده است.

برنامه «نقد سینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری جمعه شب‌ها ساعت ۲۲ از شبکه پنج سیما پخش می‌شود.

نوشته حسین انتظامی میهمان برنامه «نقدسینما» شد/ از مقاومت سینما در دوران کرونا تا برنامه‌ها برای جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بررسی عملکرد و کارنامه سازمان سینمایی، آینده سینما و جشنواره فیلم فجر پس از کرونا و انتصاب سید محمدی طباطبایی‌نژاد به عنوان دبیر سی‌و‌نهمین جشنواره فیلم فجر از جمله مباحث مطرح شده در این گفتگوی تلویزیونی خواهد بود.

در بخش نقد فیلم نیز فیلم سینمایی «هایلایت» که اکران آنلاین داشت با حضور پوریا ذوالفقاری و آرش خوشخو نقد و بررسی خواهد شد.

میز آموزش فیلم سازی بهروز افخمی این هفته به سراغ اهمیت فرم در تولید محتوا می‌رود.

نوشته رئیس سازمان سینمایی میهمان برنامه «نقدسینما» می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ادامه سید جواد هاشمی (بازیگر و کارگردان)، علیرضا اسحاقی (نویسنده و بازیگر) و روح‌الله برادری (تهیه‌کننده) در گفتگوی ویژه این قسمت از «نقد سینما» حضور دارند تا ضمن مرور آثار سینمای دفاع مقدس و ارزیابی آن، عملکرد و اوضاع فعلی سینمای دفاع مقدس را نیز بررسی و تشریح کنند.

در بخش بعدی بهروز افخمی در ادامه مباحث تخصصی، به مناسبت هفته دفاع مقدس خاطرات حرفه‌ای و تجربیات خود را از دوران دفاع مقدس تبیین می‌کند و سینمای دفاع مقدس را با برخی آثار جنگی سینمای بین‌الملل مقایسه خواهد کرد.

گفتگو با مجتبی فرآورده سخنگوی اتحادیه تهیه‌کنندگان سینما بخشی دیگر از برنامه «نقدسینما» است.

در این قسمت از برنامه موضوعات مرتبط با اتحادیه تهیه‌کنندگان و سینماگران نیز بیان خواهد شد و مخاطبان می‌توانند با شماره ۱۰۰۰۰۵۱۶ با عوامل برنامه در ارتباط باشند.

نوشته نقد «آبادان یازده ۶۰» در برنامه «نقدسینما»/ بررسی سینمای دفاع مقدس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.