فیلم‌های کوتاه «تانکر» ساخته امیر پذیرفته، «دال و مدلول» ساخته امیر بزرگ‌زاد و محمد پوستین‌دوز، «نومان» ساخته زهره زمانی و «کوتی» ساخته سهیلا پورمحمدی از ایران روی پرده رفت و در ادامه، سیامک سلیمانی، همراه با زهرا رجایی به‌عنوان میزبان برنامه با کارگردانان این آثار به گفت‌وگو نشستند.

از سینمای آزاد تا روایت تخریب جنگل‌ها در «گَته‌مردی»

خسرو معصومی، فیلم‌ساز پیشکسوت سینمای ایران و از چهره‌های تأثیرگذار سینمای آزاد، شامگاه گذشته مهمان هجدهمین جلسه پاتوق فیلم کوتاه تهران بود و پس از نمایش فیلم کوتاه «گَته‌مردی»، درباره مسیر حرفه‌ای خود، تجربه‌های فیلم‌سازی و دغدغه‌های محیط‌زیستی‌اش سخن گفت.

معصومی در ابتدای صحبت‌هایش با اشاره به مشکلات فنی نمایش فیلم گفت: متأسفانه فیلم با ناهماهنگی صدا و تصویر نمایش داده شد. این فیلم در اصل روی نگاتیو ۱۶ میلی‌متری ساخته شده و بعد به دیجیتال تبدیل شده است. برای من، دیدن فیلم با کیفیت مناسب اصل مهمی است و بابت این مسئله از مخاطبان عذرخواهی می‌کنم.

او سپس به مرور آغاز فعالیت‌های خود پرداخت و افزود: سال ۱۳۵۳ در بندرعباس و در نیروی دریایی خدمت می‌کردم. به دلیل سربازی اجازه فعالیت فرهنگی نداشتم، اما با پیشنهاد دوستانم وارد کلاس‌های سینمای آزاد شدم؛ سینمایی که مبتنی بر فیلم‌های ۸ میلی‌متری بود و نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه مستقل فیلم‌سازی من داشت.

این فیلم‌ساز با اشاره به دوره آموزشی خود در تبریز گفت: در آن دوره چهار فیلم کوتاه ۸ میلی‌متری ساختم که آغاز مسیر حرفه‌ای من بود. پس از آن، در بهشهر و گرگان با جمعی از جوانان و با امکانات محدود به فیلم‌سازی ادامه دادم و فیلمی با عنوان «خاطرات یک مرد خسته» ساختم که موفق به دریافت جوایزی نیز شد.

معصومی با اشاره به فیلم توقیفی «دوران کودکی» اظهار کرد: این فیلم که بر اساس داستانی کوتاه از آنتون چخوف ساخته شده، به گفته دوستانی چون زنده یاد عباس کیارستمی، امیر نادری و داریوش مهرجویی، از بهترین آثار من است، اما بیش از چهل سال است که در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان توقیف مانده و متأسفانه امکان نمایش آن فراهم نشد.

او درباره فیلم کوتاه «گَته‌مردی» که در این نشست نمایش داده شد، توضیح داد: این فیلم به سفارش زنده‌یاد توران میرهادی و زنده‌یاد محمدرضا سرهنگی و در قالب مجموعه‌ای درباره کودکان سرزمین ایران ساخته شد. بودجه فیلم بسیار محدود بود، اما ایده آن درباره رابطه کودک، طبیعت و مسئولیت انسانی شکل گرفت. «گَته‌مردی» در گویش مازندرانی به معنای مرد بزرگ است.

در ادامه، فیلم‌های «ملاقات» و «دوران سربی» را ساختم که «دوران سربی» با موفقیت‌های بین‌المللی و بازتاب جهانی همراه بود. سومین فیلم بلندم «آقای بخشدار» با حضور بازیگران متعدد ساخته شد. چهارمین اثرم «سفر شبانه» بود که به موضوع آسیب‌های جنگ می‌پرداخت. پس از آن، فیلم «دلباخته» را با بازی فریبرز عرب‌نیا کارگردانی کردم.

در ادامه مسیر حرفه‌ای‌ام، فیلم‌های «پر پرواز» و سپس «رسم عاشق‌کشی» را ساختم. پس از آن، یک سه‌گانه سینمایی با عنوان «جایی در دوردست» شکل گرفت و در ادامه فیلم‌های «باد در علفزار می‌پیچد»، «خرس» و «تابو» تولید شدند. آخرین فیلمی که ساختم، «کار کثیف» بود.

معصومی به تجربه تلخ قطع یک درخت زنده در جریان ساخت فیلم اشاره کرد و گفت: درختی که در فیلم می‌بینید به‌صورت غیرقانونی و قاچاق قطع شد. آن زمان آگاهی امروز را نداشتم و اکنون می‌دانم مرتکب خطای بزرگی شدیم. همین تجربه بعدها الهام‌بخش نگارش فیلمنامه و ساخت فیلم «رسم عاشق‌کشی» شد که به تخریب جنگل‌ها و مافیای چوب می‌پردازد.

وی افزود: فیلم «رسم عاشق‌کشی» موفق به دریافت جایزه اول جشنواره شانگهای چین شد و در جشنواره‌های معتبر بین‌المللی به نمایش درآمد. این فیلم حتی مدتی در دانشگاه تهران به‌عنوان نمونه‌ای برای بررسی تخریب اکوسیستم جنگل‌ها تدریس می‌شد.

این کارگردان در ادامه، مروری بر کارنامه خود داشت و گفت: در طول فعالیتم ۱۷ فیلمنامه نوشته‌ام، چند سریال، شش فیلم تله تلویزیونی و هفت تا هشت فیلم کوتاه ساخته‌ام. هیچ‌گاه میان فیلم کوتاه و بلند تفاوتی قائل نبوده‌ام و برای هر دو به یک اندازه انرژی و وسواس به خرج داده‌ام.

معصومی بیان کرد: سه‌گانه «برف» منتشر شده و شش فیلمنامه از جمله «خرس»، «تابو» و «کار کثیف» به چاپ رسیده‌اند. کتاب گفت‌وگوهایم با عنوان «بادی که جوزا را لرزاند» در آستانه انتشار است و مجموعه داستانی از چهل سال داستان‌نویسی‌ام با نام «این کتاب لعنتی» نیز منتشر خواهد شد. همچنین نگارش یک سریال برای پلتفرم با عنوان «شیری» را به پایان رسانده‌ام.

در ادامه جلسه هجدهم و پس از اکران باکس فیلم های کوتاه در باره این چهار فیلم کوتاه صحبت شد.

فضاسازی و دکوپاژ، برگ‌های برنده «کوتَی»

در ابتدای جلسه، سهیلا پورمحمدی با اشاره به تجربه نخست خود در زمینه اقتباس گفت: پیش از ساخت کوتی تجربه کار اقتباسی نداشتم. بعد از فیلم کتک و دوره‌ای که پس از چوپان گذراندم، حقیقتاً ایده مشخصی برای ساخت فیلم از فیلمنامه‌های شخصی خودم نداشتم. از سوی دیگر، در آن مقطع انجمن به‌طور جدی فیلم‌سازان را به تجربه اقتباس تشویق می‌کرد و همین موضوع وسوسه‌ای در من ایجاد کرد. همواره فکر می‌کردم اگر قرار باشد از نویسنده‌ای اقتباس کنم، حتماً استاد هوشنگ مرادی کرمانی خواهد بود، چرا که فضای فکری آثار ایشان به جهان ذهنی من بسیار نزدیک است و همین نزدیکی در نهایت منجر به ساخت فیلم کوتاه کوتی شد.

پورمحمدی در ادامه، در پاسخ به پرسشی درباره میزان وفاداری فیلم به متن اصلی، توضیح داد: اقتباس من بیش از آنکه ساختاری باشد، مبتنی بر محتوا بود. تلاش نکردم وفادارانه و خط‌به‌خط پیش بروم. این شانس را داشتم که خود آقای مرادی کرمانی نیز این اجازه را به من دادند که برداشت شخصی‌ام را از قصه ارائه کنم. نمی‌توانم بگویم اقتباس کاملاً وفادارانه‌ای است، اما در عین حال سعی داشتم اصل داستان مخدوش نشود و رضایت نویسنده نیز حفظ شود.

وی با اشاره به تفاوت‌های داستان اصلی و فیلم افزود: قصه اصلی در کرمان می‌گذرد، اما ما داستان را در گیلان روایت کردیم. در داستان مرادی کرمانی، عامل اصلی ترس کودک، خزینه حمام است؛ عنصری که در لوکیشن مورد نظر ما وجود نداشت. به همین دلیل، ترس کودک را از طریق عناصر دیگری مانند حضور فرد گوژپشت، فضای مه‌آلود و کش‌آمدن زمان بازنمایی کردیم تا همان حس وحشت و تعلیق منتقل شود.

این کارگردان درباره شخصیت گوژپشت در فیلم توضیح داد: برای من مهم بود که تماشاگر در ابتدا همانند کودک از این شخصیت بترسد. برآمدگی پشت او در نگاه از دور ترسناک است، اما وقتی کودک از نزدیک با چهره و لبخندش مواجه می‌شود، متوجه می‌شود کسی که عامل اصلی وحشتش بوده، در نهایت به او کمک می‌کند. این تغییر نگاه، نقطه عطف فیلم است.

وی ادامه داد: ترس‌های بزرگ کودکان اغلب از اتفاقات کوچک شکل می‌گیرد، اما آن‌ها می‌توانند با این ترس‌ها مواجه شوند و از آن عبور کنند. در نهایت به این نتیجه رسیدم که فیلم قرار است همین حرف ساده را بزند. پس از آن، تمرکز اصلی‌ام را روی دکوپاژ، فضاسازی و تجربه یک فضای جدید در کارگردانی گذاشتم. کوتی برای من نوعی آزمون و خطا و تجربه‌ای متفاوت نسبت به فیلم‌های قبلی‌ام بود.

در ادامه جلسه، زهرا رجایی، میزبان نشست، با اشاره به رویکرد روان‌شناسانه فیلم گفت: نمایش مواجهه کودک با ترس، یادآور رویکردهای درمانی در روان‌شناسی است. با توجه به اینکه در تیتراژ فیلم اثری از مشاوره روان‌شناسی دیده نمی‌شود، این پرسش مطرح است که تا چه اندازه با نگاه روان‌کاوانه به این موضوع پرداخته‌اید و مسئله بلوغ چه جایگاهی در اولویت‌های شما داشته است؟

در بخش بعدی جلسه، سیامک سلیمانی منتقد سینما ضمن ادای احترام به بهرام بیضایی و همچنین قدردانی از حضور خسرو معصومی فیلم‌ساز باسابقه، به تحلیل فیلم پرداخت. او گفت: تمام فیلم‌های این مجموعه یک ویژگی مشترک دارند و آن، شناخت و احترام به مدیوم فیلم کوتاه است. این آثار نه فیلم بلند فشرده‌شده‌اند و نه کلیپ‌های کش‌آمده، بلکه دقیقاً در چارچوب فیلم کوتاه تعریف می‌شوند. نکته ارزشمند دیگر این است که این فیلم‌ها برآمده از جهان شخصی و دغدغه‌های خالقان‌شان هستند و وجوه تألیفی دارند.

سلیمانی درباره فیلم «کوتی» اظهار کرد: از منظر اجرا، فیلم بسیار چالش‌برانگیز است، زیرا در فضایی می‌گذرد که کارگردان به‌دلیل جنسیتش احتمالاً تجربه مستقیم آن را نداشته، اما فضاسازی فیلم برگ برنده آن است. انتخاب لوکیشن، دکوپاژ و قاب‌بندی‌ها به‌خوبی به ایجاد تعلیق و ساخت یک جهان باورپذیر کمک کرده است. توجه به جزئیات بصری و ارزش تصویر، از ویژگی‌های ثابت آثار خانم پورمحمدی است.

او در ادامه با اشاره به دشواری‌های اقتباس افزود: هر منبع اقتباسی نوعی مقاومت ذاتی در برابر تبدیل شدن به فیلم دارد. داستان مرادی کرمانی احتمالاً در قالب متن، تجربه‌ای کامل از مواجهه کودک با جهان غریبه ارائه می‌دهد، اما در سینما نیاز است شخصیت از یک آستانه عبور کند. در کوتی، کودک باید هنگام ورود و خروج از حمام تفاوتی کرده باشد؛ آستانه‌ای که اینجا می‌تواند آستانه ترس باشد.

این منتقد در پایان گفت: در فیلم، این گذار تا حدی کنترل شده، اما همچنان می‌توان انتظار داشت که رخداد درونی کودک ملموس‌تر شود؛ اینکه تماشاگر به‌روشنی احساس کند ترسی که در ابتدای فیلم همراه او بوده، در پایان شکسته است.

نشانه‌های بومی در «نومان» به خلق یک بستر رئالیستی کمک کرده‌اند

زهره زمانی، کارگردان فیلم کوتاه «نومان»، در ابتدای سخنان خود با اشاره به بستر جغرافیایی فیلم گفت: هرچند در این اثر از شرایط و نشانه‌های بومی استفاده شده است، اما «نومان» به‌معنای دقیق کلمه یک فیلم بومی‌گرا محسوب نمی‌شود. به گفته او، انتخاب یک شخصیت غیر بومی آگاهانه بوده، چرا که فیلم اساساً اثری شخصیت‌محور است و آنچه برای او اهمیت داشته، مفهوم غربت و گریز شخصیت اصلی از جامعه‌ای است که به آن تعلق دارد و ورود او به فضایی که با آن بیگانه است. زمانی تأکید کرد که المان‌های بومی شهر انزلی از جمله دریا، ماهیگیری، صید و صیادی و فوتبال، به‌عنوان عناصر هویتی شهری که به گفته او تنها یک عشق بزرگ به نام «ملوان» در آن وجود دارد به تعریف بهتر داستان این شخصیت کمک کرده‌اند.

وی در ادامه به دشواری‌های تولید این فیلم اشاره کرد و گفت: رفتن به‌سوی این داستان برای او ریسک بزرگی بوده، ریسکی که به‌دلیل وقفه هفت‌ساله‌اش در فیلم‌سازی، برایش دوچندان و حتی سه‌برابر شده است. او توضیح داد که در جریان نگارش فیلمنامه، این پرسش مطرح بوده که آیا در قالب فیلم کوتاه، زمان کافی برای پرداخت چنین داستانی وجود دارد یا خیر، اما در نهایت تصمیم گرفته‌اند از روایت‌های ساده و سهل‌انگارانه فاصله بگیرند و این مسیر را امتحان کنند، حتی اگر نتیجه نهایی کامل نباشد.

زمانی در توضیح بخش‌های چالش‌برانگیز فیلم افزود: به‌دلیل محدودیت‌های زمانی فیلم کوتاه و ضرورت پرهیز از کسالت‌بار شدن اثر، ناگزیر به انتخاب برخی راه‌حل‌های روایی شده‌اند. او تأکید کرد که اگر دوباره این فیلم را بسازد، همچنان ناچار است از همان گریز روایی، از جمله استفاده از ویدیویی که شخصیت دختر در یوتیوب پیدا می‌کند، بهره بگیرد. وی دلیل این انتخاب را تمایل شدید خود به پرهیز از دیالوگ عنوان کرد و گفت که حتی در مرحله نگارش، صحنه‌هایی با امکان دیالوگ حذف شده‌اند، چرا که مسئله ندانستن زبان میان شخصیت‌ها، خود دلیلی برای ناتوانی در برقراری گفت‌وگو بوده است.

این کارگردان افزود که استفاده از ابزارهای نسل جدید، مانند جست‌وجو در اینترنت و رجوع به تلفن همراه، به‌عنوان جایگزینی برای دیالوگ، انتخابی آگاهانه بوده است. به گفته زمانی، مسئله اصلی فیلم، فرار شخصیت نومان از خودش است؛ مفهومی که حتی در دیالوگی از زبان همسر او نیز بیان می‌شود. وی نومان را شخصیتی سرگردان و بلاتکلیف توصیف کرد که از ازدحام، شهرت و شرایط زندگی‌اش خسته شده و به‌دنبال گریز است. او همچنین به نشانه‌های ظریفی در فیلم اشاره کرد، از جمله کتاب‌هایی که شخصیت می‌خواند و موسیقی‌ای که گوش می‌دهد، که همگی نشان می‌دهند نومان فردی اهل تفکر و فرهنگ است و همین موضوع، دلیل فرار او را برای مخاطب معنادارتر می‌کند. زمانی در پایان تأکید کرد که پرداختن به داستان‌های شخصیت‌محور، کاری دشوار و پرریسک است.

در ادامه جلسه، سیامک سلیمانی، منتقد سینما، «نومان» را فیلمی جسورانه و ریسکی توصیف کرد و گفت: در قالب فیلم کوتاه، به‌دلیل زمان محدود و ضرورت ایجاز، حرکت به‌سمت درام شخصیت‌محور چالشی جدی است. به گفته او، نزدیک شدن به یک شخصیت، شناخت، درک و ایجاد همذات‌پنداری با او، فرآیندی زمان‌بر است و انتخاب چنین رویکردی، جسارت فیلم‌ساز را نشان می‌دهد. سلیمانی این فیلم را نمونه‌ای دانست که این تصور رایج را نقض می‌کند که در فیلم کوتاه امکان شخصیت‌پردازی وجود ندارد.

وی در ادامه به بخش‌های چالش‌برانگیز فیلم اشاره کرد و گفت: زمانی که شخصیت دارای پیش‌داستان مهمی است، تطبیق آن با مختصات فیلم کوتاه دشوار می‌شود. به همین دلیل، استفاده از فلش‌بک صوتی یا نمایش گذشته مهم نومان؛ از جمله ماجراهای فوتبالی و از دست دادن دخترش؛ در قالب کلیپی که از گوشی تلفن همراه پخش می‌شود، انتخابی ناگزیر بوده است. سلیمانی این بخش را، از منظر سخت‌گیرانه، چالش‌برانگیزترین نقطه فیلم دانست.

این منتقد همچنین به لایه زیرمتنی فیلم اشاره کرد و آن را از جذاب‌ترین جنبه‌های اثر دانست. به گفته او، فیلم به‌خوبی نشان می‌دهد که انسان پس از یک تروما یا ازخودبیگانگی، به پناهگاهی امن یا «منطقه امن» پناه می‌برد و به‌تدریج به انزوای خود عادت می‌کند. اما گاه تنها عاملی که می‌تواند فرد را به مواجهه با گذشته و بازگشت به خویشتن وادار کند، ویران شدن همان پناهگاه کاذب است. سلیمانی تخریب کلبه نومان را نمادی از همین وضعیت دانست که شخصیت را ناگزیر به روبه‌رو شدن با گذشته‌اش می‌کند.

سلیمانی در بخش دیگری از سخنان خود، کارگردانی فیلم را مورد توجه قرار داد و گفت: یکی از نقاط قوت «نومان» تلاش آگاهانه کارگردان برای پیشبرد روایت از طریق تصویر و عناصر بصری است. استفاده از نشانه‌های بومی، هرچند فیلم به‌طور کامل بومی نیست، بستری رئالیستی برای روایت فراهم کرده است. او به صحنه بازار ماهی، ماهی‌های دودی آویزان، تخته‌نرد بازی کردن افراد محلی و حضور بدون تأکید عکس سیروس قایقران اشاره کرد و این جزئیات را در ایجاد هویت جغرافیایی و فرهنگی فیلم مؤثر دانست.

وی همچنین به استفاده آگاهانه از عمق میدان اشاره کرد و گفت: محو کردن پس‌زمینه‌ها و جدا کردن شخصیت و عروسک‌های چوبی‌اش از محیط، بدون دیالوگ و شعار، بر تنهایی و بیگانگی نومان تأکید می‌کند. با این حال، سلیمانی برخی لحظات را از منظر میزانسن و کنش، کمتر ارگانیک دانست؛ از جمله صحنه شکستن شیشه با توپ فوتبال و واکنش دختران فوتبالیست که به‌زعم او، حالتی مصنوعی و شبه‌آیینی پیدا کرده و با بافت رئالیستی فیلم هم‌خوانی کامل ندارد. او همچنین به دکوپاژ صحنه پرتاب توپ اشاره کرد که به نظرش اندکی از چارچوب تعریف‌شده فیلم فاصله می‌گیرد.

این منتقد در جمع‌بندی سخنان خود، «نومان» را فیلمی جسارت‌آمیز دانست که هم به‌دلیل رویکرد شخصیت‌محور و هم به‌خاطر روایت قصه‌ای با الگوی کلاسیک، دستاورد قابل توجهی محسوب می‌شود. به گفته او، فیلم موفق می‌شود مفاهیمی چون انزوا، ارتباط، و ویژگی‌های فرهنگی و اقلیمی را منتقل کند و در حوزه کارگردانی، دکوپاژ، طراحی صحنه و خلق پرسونای شخصیت اصلی، عملکردی قابل تحسین دارد.

«تانکر»؛ وفاداری به قصه، مهم‌ترین امتیاز فیلم

زهرا رجایی، میزبان جلسه، در ابتدای بحث با اشاره به ویژگی مشترک آثار امیر پذیرفته، کارگردان فیلم «تانکر»، اظهار کرد: فیلم‌های پذیرفته عموماً به طبقه فرودست جامعه می‌پردازند و زمانی که فیلم‌سازی با چنین رویکردی انجام می‌شود، حاصل آن صرفاً یک اثر هنری یا یک فیلم به معنای متعارف نیست، بلکه نوعی تاریخ‌نگاری از پایین شکل می‌گیرد؛ آنچه می‌توان از آن با عنوان «تاریخ فرودستان» یاد کرد. وی در ادامه این پرسش را مطرح کرد که آیا این رویکرد در آثار پذیرفته تعمدی و هدفمند است و آیا فیلم‌ساز با نگاهی تاریخی و وقایع‌نگارانه به ثبت این موقعیت‌ها می‌پردازد یا آنکه در جریان ساخت فیلم، ناخواسته در این مسیر قرار می‌گیرد. رجایی همچنین تأکید کرد که رویکرد وقایع‌نگارانه لزوماً به معنای سندیت‌بخشی صرف نیست و زیبایی‌شناسی نیز نباید با زیبا کردن سطحی فضا اشتباه گرفته شود.

در ادامه، سیامک سلیمانی، منتقد جلسه، با اشاره به کارنامه امیر پذیرفته گفت: در میان آثار این فیلم‌ساز، فیلم «اندرابا» اثری استثنایی محسوب می‌شود که خارج از الگوی سینمای اجتماعی اوست. این فیلم، اثری ژانری، موفق و متفاوت است که جایزه بزرگ جشنواره فیلم کوتاه تهران را نیز در سال نمایش خود دریافت کرده و تماشای آن توصیه می‌شود. با این حال، اغلب آثار پذیرفته در همان چارچوب سینمای اجتماعی قابل بررسی هستند.

سلیمانی با توصیف امیر پذیرفته به‌عنوان فیلم‌سازی غریزی افزود: هرچند او به طبقه‌ای نسبتاً فرودست می‌پردازد، به‌صورت بومی فیلم می‌سازد و دوربینش در کوچه‌پس‌کوچه‌های محل زیست خود می‌چرخد، اما هرگز به دام شعارزدگی نمی‌افتد. در تمامی فیلم‌های او، قصه و روایت در اولویت قرار دارد و شخصیت‌پردازی، جایگزین نگاه شعاری شده است. به باور این منتقد، پذیرفته نوعی تبارشناسی از یک شیوه زیست آشنا را ارائه می‌دهد که می‌تواند واجد وجهی استنادی نیز باشد، اما هوشمندی او در این است که از این سبک زندگی استفاده ابزاری نمی‌کند.

وی با اشاره به ساختار روایی فیلم «تانکر» گفت: این فیلم از الگوی کاملاً کلاسیک روایت پیروی می‌کند؛ مقدمه و معرفی فضا، نقطه عطف اول با نمایش کنش سخت‌گیرانه مرد، نقطه عطف دوم با آشکار شدن خالی بودن تانکر و در نهایت پرده سوم که به جمع‌بندی و نتیجه‌گیری می‌رسد.

سلیمانی ادامه داد: فیلم در خلق شخصیت موفق عمل می‌کند و انتخاب و هدایت بازیگران بومی، به شکل قابل توجهی به باورپذیری فضا و موقعیت کمک کرده است. مخاطب هم به کودک نزدیک می‌شود و هم به مادر و نگرانی‌های مادرانه‌اش، تا جایی که فیلم برای بار دوم نیز همچنان درگیرکننده باقی می‌ماند و مخاطب را به دنبال کردن سرنوشت شخصیت‌ها ترغیب می‌کند؛ ویژگی‌ای که از امتیازات مهم یک فیلم کوتاه است.

این منتقد در ادامه به امکان‌های از دست‌رفته فیلم اشاره کرد و گفت: «تانکر» می‌توانست با تمرکز بیشتر بر خلق فضا و استفاده مؤثرتر از بستر جغرافیایی، به اثری ماندگارتر تبدیل شود. آنچه در برخی آثار دیگر مانند «نومان» دیده می‌شود، خلق یک هویت بصری و استاتیک مؤثر است که از طریق عناصر ساده اما معنادار، جهان فیلم را در ذهن مخاطب حک می‌کند. در «تانکر» این مؤلفه کمتر دیده می‌شود. قاب‌بندی‌ها بیشتر در خدمت روایت‌اند تا ساخت یک جهان بصری مستقل.

سلیمانی با ذکر مثالی از یکی از نماهای فیلم توضیح داد: انتخاب برخی لوکیشن‌ها، مانند نمایی که مادر به همراه دو فرزندش برای نخستین بار به سمت خانه می‌آیند، می‌توانست دقیق‌تر باشد. وجود دیوار نیمه‌کاره و زباله‌های پراکنده در قاب، نه از سر رویکرد ناتورالیستی، بلکه ناشی از تمرکز بیش از حد فیلم‌ساز بر قصه‌گویی و کم‌توجهی به چگونگی روایت بصری آن است. وی تأکید کرد که هویت بصری الزاماً به معنای زیبایی قاب‌ها نیست، بلکه تسلط بر نشانه‌ها و عناصر درون قاب است که جهان فیلم را شکل می‌دهد.

سلیمانی در بخش پایانی سخنان خود به اصلی‌ترین ضعف فیلم اشاره کرد و گفت: حادثه محرک فیلم، یعنی واکنش خشن مرد به خوردن چند دانه پسته توسط کودک، از نظر دراماتیک باورپذیر نیست. این واکنش افراطی، به‌ویژه با توجه به چرخش ناگهانی شخصیت مرد در پایان فیلم، برای مخاطب قانع‌کننده نیست و او را به شخصیتی هیولاگونه تبدیل می‌کند، صرفاً برای آنکه قصه به جریان بیفتد. به باور این منتقد، انتخاب یک حادثه محرک قوی‌تر و منطقی‌تر می‌توانست به انسجام شخصیت‌پردازی کمک کند.

سلیمانی در جمع‌بندی خود تأکید کرد: «تانکر» با وجود این کاستی‌ها، فیلمی موفق است، چرا که قصه‌ای مشخص را روایت می‌کند، مخاطب را به شخصیت‌ها نزدیک می‌سازد، او را درگیر و نگران سرنوشت آن‌ها می‌کند و در نهایت، به ماهیت و ظرفیت‌های فیلم کوتاه وفادار می‌ماند.

وابستگی به روایت در «دال و مدول»، مرز اصلی میان سینمای تجربی و روایت تجربی

در ابتدای نشست، زهرا رجایی با اشاره به غیبت عوامل اصلی فیلم گفت: متأسفانه با اندوه فراوان مطلع شدیم که آقای امین بزرگ‌زاد، یکی از کارگردانان اثر، دو سال پیش از میان ما رفته‌اند. یاد ایشان را گرامی می‌داریم و برای خانواده و دوستانشان آرزوی صبر و سلامتی داریم. محمد پوستین‌دوز، کارگردان دوم فیلم نیز به دلیل حضور در پروژه‌ای در عراق وتوانستند در جلسه حضور داشته باشند.

رجایی در ادامه با اشاره به نگاه کارگردانان به فیلم، محور بحث را چنین مطرح کرد: با توجه به اینکه سازندگان فیلم بر این باور هستند که «دال و مدلول» یک فیلم تجربی است، بحث را از اینجا آغاز می‌کنیم که آیا واقعاً با یک فیلم تجربی مواجه هستیم و مؤلفه‌های آن چیست؟

وی همچنین درباره ساختار دیالوگ‌نویسی و روایت فیلم افزود: در چنین آثاری، شیوه دیالوگ‌نویسی و میزان مجال دادن به جریان سیال ذهن اهمیت زیادی دارد. این نوع روایت تا چه حد می‌تواند پیش برود؟ گاهی احساس می‌شود که این نوع ساختار با پراکنده‌گویی و پریشان‌گویی خلق می‌شود و در این فیلم، دست‌کم از منظر شخصی من، با چنین پدیده‌ای مواجه هستیم.

در ادامه، سیامک سلیمانی منتقد جلسه، با تأکید بر تفکیک مفهومی میان فیلم تجربی و روایت تجربی اظهار کرد: به نظر من این فیلم به هیچ‌وجه در دسته فیلم‌های تجربی قرار نمی‌گیرد. «دال و مدلول» فیلمی است با روایت تجربی. آقای پوستین‌دوز از فیلم‌سازان بااستعداد سینمای کوتاه کشور و دفتر اصفهان هستند که همواره تلاش می‌کنند در شیوه روایت و خلق جهان فیلم‌هایشان دست به تجربه بزنند و لزوماً خود را مقید به الگوی کلاسیک قصه‌گویی نمی‌دانند. این روحیه تجربه‌گرایانه برای من بسیار ارزشمند است و امیدوارم تعداد فیلم‌سازانی که به روایت تجربی می‌پردازند بیشتر شود؛ چراکه فیلم‌سازان داستان‌گو کم نداریم، اما سینمایی که فرم در آن محور اصلی باشد، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

او در توضیح تفاوت این دو رویکرد افزود: وقتی از روایت تجربی صحبت می‌کنیم، همچنان با فیلمی مواجه هستیم که روایت و قصه دارد و معنا را ـ هرچند کمرنگ ـ از طریق داستان منتقل می‌کند. اما فیلم تجربی یا اکسپریمنتال، به‌ویژه در تعاریف معاصر، ماهیتی رادیکال دارد. از ابتدای شکل‌گیری این نوع سینما در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ و سپس موج دوم آن در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ میلادی، این پرسش مطرح بوده که چرا سینما به‌عنوان هنری مستقل باید تا این حد به ادبیات و داستان وابسته باشد. فیلم‌سازان تجربی به دنبال ساخت آثاری هستند که بدون اتکا به روایت و قصه، صرفاً بر ساختار و ذات سینما استوار باشند. بنابراین هر فیلمی که روایت دارد، حتی اگر روایت آن غیرمعمول، پراکنده یا پازلی باشد، فیلم تجربی محسوب نمی‌شود، بلکه فیلمی با روایت تجربی است.

سلیمانی در تحلیل محتوای فیلم «دال و مدلول» گفت: این فیلم از الگوی جریان سیال ذهن استفاده می‌کند؛ الگویی که ریشه آن بیشتر در ادبیات است و نمونه‌های سینمایی محدودی دارد. همین انتخاب، ریسک و تجربه‌ای جذاب محسوب می‌شود، چراکه مخاطب وارد جهان ناخودآگاه شخصیت مرکزی می‌شود، در زمان حرکت می‌کند، با پس‌وپیش شدن لحظات و توصیف احساساتی مواجه می‌شود که معمولاً نمایش آن‌ها در سینما ساده نیست. فیلم‌ساز در نهایت موفق می‌شود معنای کلیدی اثر را منتقل کند؛ مفهومی که می‌توان آن را در یک جمله خلاصه کرد: گاهی عکس‌ها ـ یا به تعبیری خاطرات ـ خودشان خود را نابود می‌کنند.

وی ادامه داد: کل فیلم بر محور همین ایده شکل گرفته است؛ اینکه خاطرات گاهی تصمیم می‌گیرند فراموش شوند و ما، به‌عنوان انسان، همیشه فاعل مطلق این فرایند نیستیم. گاهی تلاش می‌کنیم زنی را که زندگی‌مان را دگرگون کرده به یاد بیاوریم، اما ناخودآگاه اجازه نمی‌دهد؛ و گاهی می‌خواهیم یک تجربه دردناک را فراموش کنیم، اما باز هم ناخودآگاه مانع می‌شود. «دال و مدلول» بیش از هر چیز درباره این وضعیت است و در انتقال این حس، هرچند با وجود برخی نکات قابل بحث، موفق عمل می‌کند.

این منتقد در ادامه با اشاره به ساختار روایی فیلم افزود: در پایان فیلم، دیالوگی وجود دارد که مستقیماً به این ایده اشاره می‌کند و به کامل شدن انتقال معنا کمک می‌کند. با این حال، جریان سیال ذهن ـ چه در ادبیات و چه در سینما ـ به معنای پراکنده‌گویی صرف نیست. در نمونه‌های شاخص این الگو، هرچند روایت در ظاهر پراکنده به نظر می‌رسد، اما در پایان مشخص می‌شود که عناصر مختلف از طریق رشته‌هایی ظریف به یکدیگر متصل بوده‌اند و کارکرد هر نشانه آشکار می‌شود.

سلیمانی تصریح کرد: در «دال و مدلول» این انسجام به‌طور کامل شکل نمی‌گیرد. ما با تداخل ذهنیت‌ها مواجه هستیم؛ ابتدا تصور می‌کنیم در ذهن شخصیت عکاس قرار داریم، سپس وارد ذهن شخصیتی دیگر می‌شویم، بعد این مسیر رها می‌شود و به کودکی می‌رسیم که نه به‌طور کامل وارد ذهن او می‌شویم و نه کارکرد روایی مشخصی برایش تعریف می‌شود. این به‌هم‌ریختگی باعث می‌شود برخی عناصر نه حامل معنا باشند و نه حتی نقش کاتالیزور در روایت ایفا کنند.

او در پایان گفت: ای کاش فیلم از انسجام بیشتری برخوردار بود تا مخاطب در انتها بتواند حلقه اتصال میان رخدادها، دیالوگ‌ها و مونولوگ‌ها را کشف کند. با این حال، این اثر تلاشی قابل احترام در بازتولید نوعی از سینماست که کمتر به آن پرداخته می‌شود؛ سینمایی که به‌جای تحویل مستقیم قصه، مخاطب را در فرایند شکل‌گیری معنا شریک می‌کند و همین ویژگی، جذابیت اصلی این نوع نگاه سینمایی است.

نوشته تقدیر از خسرو معصومی در پاتوق فیلم کوتاه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جشنواره جاگران یکی از «فستیوال های در سفر» است که در چند شهر از کشور هند برگزار می‌شود. ساخته خسرو معصومی در دو شهر بمبئی و دهلی نو به نمایش درخواهد آمد.

فیلم برگزیده این فستیوال جایزه نقدی دریافت خواهد کرد.

نوشته نمایش فیلم سینمایی «کار کثیف» در جشنواره جاگران هند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*به عنوان فیلمسازی که تجربه حضور در جشنواره‌هایی متنوع از جشنواره شانگهای تا آسیاپاسیفیک و مونترال را داشته اید، مهمترین کارکرد جشنواره برای فیلمسازان و به ویژه فیلمسازان جوان را چه می‌بینید؟

جشنواره اگر جشنواره باشد مهمترین تأثیری که باید بگذارد ایجاد میل به بهتر شدن در فیلمساز است. جشنواره باید طوری عمل کند که فیلمساز به خاطر نقاط قوتش تشویق شود و نقاط ضعفش را هم بفهمد و در نتیجه این درک است که احساس مسئولیت کرده و سعی میکند فیلمهای بعدیش را بهتر بسازد. این تلاش برای ارتقای مسیر فیلمسازی میتواند بهترین خروجی یک جشنواره حرفه ای باشد وگرنه اینکه جشنواره به مجالی بدل شود برای زدوبند با دوست و رفیق نمیتواند تأثیری بر مسیر فیلمساز بگذارد.

*اگر بخواهیم براساس نوع آثار حاضر در جشنواره به بررسی آن بپردازیم کارکرد جشنواره های کوتاه و بلند داخلی را چطور می‌بینید؟

فیلمسازان جوانی که با فیلم کوتاه شروع میکنند در کشور ما مجالی به جز همین جشنواره‌ها برای دیده شدن ندارند. متأسفانه در میان این همه شبکه تلویزیونی حتی یک شبکه مختص فیلم کوتاه نداریم پس راه دیده شدن برای فیلمسازان کوتاه همین جشنواره های کوتاه است. جشنواره های کوتاه از جشنواره فیلم کوتاه تهران تا همین جشنواره فیلمهای صدثانیه ای میتواند فیلمساز را در مسیر مختصرگویی و مفیدگویی قرار دهد. یکی از ایرادات سینمای بلند ما مطول گویی فیلمسازان است و یک ساعت باید بگذرد تا فیلمساز تازه به روایت داستان برسد. اگر فیلمساز را در همان سینمای کوتاه و از طریق همین جشنواره ها طوری هدایت کنند که مینی مال واقعی را درک کند آن گاه سینمای بلند هم اصلاح خواهد شد.

*…یعنی یکی از کارکردهای جشنواره های فیلم کوتاه را اصلاح سینمای حرفه ای میدانید؟

یقینا همین طور است. سینمای بلند که مجال سعی و خطا نیست آن هم در روزگار ما که هزینه تولید فیلمهای معمولی هم میلیاردی شده است. پس فیلمسازان کوتاه کجا باید یاد بگیرند؟؟ اگر جشنواره‌های ما بی‌عدالتی را از بین ببرند و فضایی برای رقابت منصفانه آثار فراهم کنند یقینا در دل آنها استعدادهایی کشف خواهند شد که با قدری مراقبت عاقبت سینمای بلند را شکل میدهند.

*بی عدالتی در داوری؟؟

عدالت این است که فیلمهای خوبی که وارد جشنواره می‌شوند به اندازه خود قدر ببینند. اگر فیلم خوبی وارد جشنواره شود و بخاطر تنگ نظریها دیده نشود شک نکنید که آینده فیلمساز تحت الشعاع قرار می‌گیرد!! این درباره جشنواره‌های کوتاه اهمیت بیشتری دارد چون در جشنواره فیلمهای بلند مثل فجر عمدتا مخاطبانی هستند که با تبلیغ دهان به دهان برای فیلمها شرایط دیده شدن آنها و محک واقعیشان را رقم میزنند ولی در جشنواره‌های کوتاه چون عمدتا مخاطب عام وجود ندارد همان نتایج نهایی داوران است که به همه چیز شکل می‌دهد.

*…ولی باز هم در جشنواره‌های بلند نیز علیرغم حضور مخاطبان، گلایه‌ها به هیأت داوران است که گل درشت میشود.

مثالی برایتان میزنم؛ اگر فیلمی مانند «هزارپا» در جشنواره فجر رونمایی میشد محال بود بتواند ۴۰میلیارد فروش کند چون در جشنواره‌های این گونه به محصولات مخاطب پسند بها نمیدهند و در نتیجه از یک طرف سوژه فیلم لو میرود و از طرف دیگر جایزه‌ای نصیبش نمیشود پس جشنواره برای چنین آثاری مفیدفایده نیست و بهتر است فیلم به مانند هندوانه دربسته باقی بماند برای اکران ولی برخی محصولات چون براساس دغدغه های هنری ساخته شده اند میتوانند با حضور در جشنواره دیده شوند و حتی مجالی برایشان ایجاد شود جهت بازاریابی و پیدا کردن پخش کننده ایرانی یا خارجی.

*با تجربه‌ای که از حضور در جشنواره‌های مختلف دارید، بی‌عدالتی حاکم بر فیلمها را در جشنواره‌های خارجی هم تجربه کرده‌اید؟

به ضرس قاطع به شما می‌گویم که بی عدالت‌ترین جشنواره دنیا، جشنواره فجر است؛ این جشنواره از منظر داوری بی عدالت ترین جشنواره است ولی به لحاظ ایجاد فضا برای دیده شدن آثار و ایجاد مجال بحث و تبادل نظر جزو بهترین جشنواره‌هاست؛ حتی اگر گاهی همین بحثها هم به ضرر فیلم تمام شود. سلیقه‌گرایی در داوری جشنواره فجر سالهاست که جریان دارد و امسال هم دیدیم که نه فقط بسیاری از فیلمهای شاخص نتوانستند وارد جشنواره شوند که برخی فیلمهای خوب در داوری هم بایکوت شدند تا همان فیلمهای قابل پیش بینی رأی آورند!

*بر این اساس کیفیت جشنواره سی و هفتم فجر را زیر سوال می‌برید؟

کیفیت فیلمهای جشنواره امسال به نسبت سال قبل خیلی ضعیفتر بود؛ دلیلش هم این بود که میخواستند فیلمهای فرمایشی را وارد جشنواره کنند و در نتیجه آن فیلمهای مستقل غیرمتصل بیرون ماندند؛ این روند به شدت زشت است. به عنوان کارگردانی که لااقل ۱۳ جشنواره خارجی رفته ام این همه غرض ورزی را هیچ جا ندیده‌ام!! نمیدانم چه اصراریست که در جشنواره فجر هیأت داوران ضعیف میچینند؟؟ اگر بناست سیاستهای در سایه اعمال شود اصلا چه نیاز به هیأت داوران! طبق دستور از بالا جوایز را بدهند و خلاص!

*میتوانیم نتیجه بگیریم اگر هیأت داوران قوی باشد فارغ از نوع جشنواره، خروجی قابل اعتنا خواهد بود؟

باید آدمهای متخصص و مستقل داور جشنواره ها باشند. اینکه فلان ارگان باید در هیأت داوران نماینده داشته باشد و فلان جریان سیاسی میخواهد در هیأت داوران عضو داشته باشد نتیجه اش میشود همین جشنواره امسال فجر که حتی بعد از تقسیم جوایز میان فیلمهای حاکمیتی باز غرولند است که شاهدیم. خیلی از دوستانی که به هیأت داوران جشنواره فجر راه یافته اند اصلا در شأن هیأت داوران نیستند. برخی از اعضای هیأت داوران جشنواره امسال فجر اصلا سینماگر حرفه‌ای هم نیستند؛ چه برسد به داور!! داوری منصفانه بازتابهای خوبی خواهد داشت.

*خودتان هم آخرین بار سال قبل «کار کثیف» را در جشنواره داشتید که علیرغم بایکوت هیأت داوران ولی در برخی جشنواره های مطرح خارجی حضور پیدا کرد.

مسأله، شخصی نیست. من راهم را پیدا کرده‌ام؛ نگرانم بابت جوانانی که باید بیایند در جشنواره فجر و ارزیابی شوند ولی قافله را به صاحبان قدرت و ثروت میبازند. «کار کثیف» آن قدر ارزش داشت که به جشنواره مونترال راه یافت؛ بدون آن که کمترین حاشیه یا سروصدایی حولش ایجاد کنم! همین حالا «کار کثیف» کاندیدای حضور در دو جشنواره مطرح اروپایی است! این یعنی موفقیت! هیچ گاه به دنبال پروپاگاندا کردن حضورم در جشنواره های خارجی نبودم چون اول برای مخاطب ایرانی فیلم ساخته ام. «کار کثیف» هم از جمله گزینه های اکران نوروزی است و به دنبال ایجاد فضایی منصفانه برای اکرانش هستیم تا دیده شود.

نوشته جشنواره فیلم ۱۰۰ می‌تواند فیلمسازان جوان را در مسیر حرفه‌ای قرار دهد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

معصومی افزود: بین یک منتقد و گزارش نویس آثار سینمایی فرق بسیار است. گزارش نویس عاجز از هر نوع تجزیه و تحلیل فقط به شرح داستان می پردازد. درصورتی که منتقد آثار سینمایی با تعریفی که ذکر کردم لایه های پنهانی یک اثر را کاملا آشکار و برای صحنه به صحنه فیلم دلیل و منطق خود را دارد.

کارگردان فیلم سینمایی «خرس» عنصر اساسی در نقد فیلم را مسئله سبک و محتوا دانست و بیان داشت: هنگام بحث بر سر محتوا، موضوع نه بر سر نحوه گفتار بلکه بر سر کیفیت آن است. نظرها و ارزش های موثر در داوری به عنوان نتایجی معتبر هستند، ولی مایه اصلی کار یک منتقد از سرچشمه ژرفای آگاهی و کیفیت واکنش او نسبت به کار فیلم ساز سر چشمه می گیرد.

کارگردان فیلم سینمایی «کار کثیف» گفت: نقد درست و اساسی یک فیلم را می توان بارها خواند، افزون بر این که کیفیت نقد یک فیلم حتی در مواردی می تواند کیفیت فیلم مورد بررسی را بازتاباند.

او در پایان گفت:  من همیشه تلاش کردم تا راه درست را انتخاب کنم که البته نقش منتقدان در ادامه آثارم تاثیر بسزایی داشته است.

نوشته خسرو معصومی: نقش منتقد در یافتن مسیر درست فیلمسازی، اهمیت دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

خسرو معصومی که همیشه در سینما حرف تازه ای برای گفتن دارد این بار مهاجرت و بیکاری را دستمایه تازه ترین فیلم خود قرار داده تا از جوانانی بگوید که شرایط حاکم جامعه شان راه را برای یک زندگی بی دردسر تنگ کرده و آنها به امید آینده ای بهتر دست به انتخاب هایی می زنند که نتیجه عکس دارد.

پدرام شریفی، الهام نامی، شاهرخ فروتنیان، لوون هفتوان، رضا فیاضی، خیام وقار، مهران نائل، اکبر معززی، نیکان فهیم نیا، کامران فیوضات، مسعود فروتن، آروز ابی زاده، پیام احمدی نیا، ابراهیم عمادی، مهرداد فلاحتگر، حماسه دولتشاهی، رضا یوسفی، مهدی جمشیدی، سیدمهدی میراکبری، علی محمدی، سیمون باغداساریان، حسین زمانی، وحید حبیبیان، علی بهمنش، مرجان نکویی، نیما مهتابی، ساجده مرادپور، امیر پاسبان، امیرحسین آصفی، بهادر اونلو بازیگران این فیلم سینمایی هستند که هر کدام در لباس حاکم و محکوم گوشه ای از بار قصه را به دوش می کشند.

قصه ای که اتفاقا اصراری به نشان دادن خیر و شر ندارد و سعی می کند بروز مسایل ملتهب یک جامعه را با دلایل منطقی شفاف سازی کند. کاراکترهای این فیلم اگرچه عادت ها و ویژگی های منحصر به فرد خود را دارند اما به شکلی کاملا خاکستری روایت می شوند و قضاوت را به عهده مخاطب می گذارند.

کسانی که با سینمای خسرو معصومی آشنا باشند می دانند که تخصصش کار در لوکیشن های سخت و موقعیت هایی به دور از آسایش است. این بار نیز او اگرچه یک فیلم ظاهرا شهری ساخته اما فیلمبرداری در زمستان های سرد کشور ترکیه و لوکیشن های پرفراز و نشیب شهرهای شمالی کشور نشان می دهد پشت صحنه به اندازه یک فیلم سینمایی سوژه داشته باشد.

خسرو معصومی حدود ۲ سال برای نگارش فیلمنامه وقت گذاشت و از آنجا که بخشی از این فیلم روایت زندگی کسانی است که دست به کارهای غیرقانونی می زنند او شخصا به محل زندگی آنها رفته و از نزدیک به تحقیقات میدانی پرداخت. کارگردان بعد از گفتگویی که با این افراد داشت می گوید: فکر می کدم آنها جایی دور از محل زندگی ما باشند اما هرچه بیشتر شناختم شان دیدم چقدر اطراف مان از این آدم ها پر است. اینها مردمی هستند که اتفاقا به ارزش های زندگی معتقدند اما شرایط انتخاب یک زندگی درست را از آنها گرفته است.

معصومی کارگردان شناخته شده ای است که تا کنون در فستیوال های جهانی متعددی شرکت کرده و توانسته است برنده بهترین فیلم در جشنواره شانگهای برای «رسم عاشق کشی» و بهترین کارگردانی در جشنوره های قاهره و پیونگ یانگ برای فیلم «باد در علفزار می پیچد» باشد. او که چند سال پیش فیلم سینمایی «خرس» را ساخته بود توانست بااین فیلم بار دیگر برنده بهترین فیلم جشنواره شانگهای شود و صداگذار و بازیگرش سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را بگیرند.

فیلم سینمایی «کار کثیف» قصه زندگی آدم هایی است که باید بدون قضاوت سرنوشت شان را مرور کرد. حضور این فیلم نشان می دهد امسال جشنواره فیلم فجر از نظر تنوع موضوعی نسبت به گذشته انتخاب های هوشمندانه تری داشته است.

نوشته سوژه بکر یک «کار کثیف»/ وقتی خیر و شر خاکستری می‌شوند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: «کار کثیف» همانطور که از اسمش پیداست درباره شغلی است که مورد پسند نیست و خاصه به فروش مسکرات در خارج از ایران می پردازد و به همین خاطر در کشور ترکیه فیلمبرداری انجام شده است. مضمون و محتوای کلی این اثر مسایل مربوط به مهاجرت و کار کردن در شرایطی دور از وطن خویش است. این فیلم یکی از سه گانه هایی است که تصمیم دارم در آینده دو فیلم دیگرش را بسازم.

این کارگردان در توضیح ساخت سه گانه خود اظهار کرد: سوژه فیلم بعدی درباره کولبران است و فعلا در مراحل تحقیق هستیم تا بعد از به نتیجه رسیدن «کار کثیف» بتوانیم وقت بیشتری برای پیگیری تولید آن صرف کنیم. این روزها کولبرها در نقاط مرزی کشور شرایط غیر منصفانه ای را تجربه می کنند و لازم است مورد توجه سینما قرار گیرند تا توجه جامعه بیش از گذشته معطوف آنها شود.

پدرام شریفی، الهام نامی، شاهرخ فروتنیان، لوون هفتوان، رضا فیاضی، خیام وقار، مهران نائل، اکبر معززی، نیکان فهیم نیا، کامران فیوضات، مسعود فروتن، آرزو ابی‌زاده ، پیام احمدی نیا، ابراهیم عمادی، مهرداد فلاحتگر، حماسه دولتشاهی، رضا یوسفی، مهدی جمشیدی، سیدمهدی میراکبری، علی محمدی، سیمون باغداساریان، حسین زمانی، وحید حبیبیان، علی بهمنش، مرجان نکویی، نیما مهتابی، ساجده مرادپور، امیر پاسبان، امیرحسین آصفی و بهادر اونلو  بازیگران این فیلم سینمایی هستند.

برخی عوامل پشت دوربین عبارتند از: تهیه کننده ، کارگردان و نویسنده: خسرو معصومی، موسیقی: پیمان یزدانیان، فیلمبرداری: نادر معصومی، تدوین: حسن حسندوست، طراح صحنه و لباس: هومن معصومی، صدابردار: سیامک نیازی و صداگذار: بهروز شهامت.

نوشته میکس «کار کثیف» به ایستگاه پایانی رسید/ کولبران سوژه فیلم بعدی هستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلمبرداری فیلم جدید خسرو معصومی اوایل دی سال گذشته در شهرهای استان مازندران آغاز شد، فیلمبرداری طی هفتاد و پنج جلسه انجام شد ، ضمن اینکه  گروه بخشی از کار را در ترکیه هم مقابل دوربین بردند.

شهرهای بهشهر، ساری، نکا، بابل، بابلسر و چالوس همچنین، ارزروم، آنکار و استانبول کشور ترکیه لوکیشن های این فیلم بودند.

پدرام شریفی، الهام نامی، شاهرخ فروتنیان، لوان هفتوان، رضا فیاضی، خیام وقار، مهران نائل، اکبر معززی، مسعود فروتن، آرزو ابی زاده، پیام احمدی نیا، ابراهیم عمادی، مهرداد فلاحتگر، حماسه دولتشاهی، رضا یوسفی، مهدی جمشیدی، سیدمهدی میراکبری، علی محمدی، سیمون باغداساریان، حسین زمانی، وحید حبیبیان، علی بهمنش، مرجان نکویی، نیما مهتابی، امیر پاسبان، امیرحسین آصفی، بازیگران این فیلم سینمایی هستند.

«کار کثیف» مضمونی اجتماعی دارد و به موضوع کار و مهاجرت می پردازد.

«تابو»، «خرس»، «باد در علفزار می پیچد»، «جایی در دوردست»، «رسم عاشق کشی» دیگر فیلم های سینمایی این کارگردان در طی چند سال اخیر بوده است.

عوامل اصلی«کار کثیف» عبارتند از: نویسنده، کارگردان و تهیه کننده: خسرو معصومی، مجری طرح و سرمایه گذار: عباس نصیری، مدیرفیلمبرداری: نادر معصومی، تدوین: حسن حسندوست، آهنگساز: پیمان یزدانیان، طراحی و ترکیب صدا: محمدرضا دلپاک، طراح صحنه و لباس: هومن معصومی، صدابردار همزمان: سیامک نیازی، مدیر تولید: علی همت، دستیار اول کارگردان و برنامه ریز: غزل معصومی، دستیاران کارگردان: مانی معصومی، علی محمدی، منشی صحنه: هدیه نصیری، گروه فیلمبرداری: حمید محمدقلی، مهدی گلچین، کاوه حاج رمضانی، رامین فرزانه، عکاس: مونا تهرانی، هلی شات: شهروز کیایی، گروه صحنه و لباس: رحیم حاجی تبار، اسماعیل خلیلی، نجمه نقدعلی، دستیار صدا: میلاد شمسایی، تدارکات: رضا یوسفی، مهدی جمشیدی، مهرداد شاه میرزایی، سینه موبیل: میرعلی میرحسینی.

نوشته «کار کثیف»؛ فیلمی شهری که به معضل بیکاری می‌پردازد + عکس‌های جدید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فرهاد توحیدی ضمن خیر مقدم گفتن به مهمانان گفت: بعد از وقفه ای ۱۰ ساله به همت مدیران نیک اندیش سازمان حفاظت محیط زیست به ویژه معصومه ابتکار این جشنواره در حال برپایی است.

وی افزود: وال استیس فیلسوف انگلیسی می گوید حقیقت می تواند باعث هلاک ما شود. او توصیه می کند که بهتر است چشم بر حقایق ببندیم و با توهمات کوچکی مثل شیرینی پول، ارزش شهرت و افتخار و قدرت زندگی کنیم.چون اگر دریابیم که این امور تا چه اندازه پوچ هستند، زندگی دشوار و تلخ و غیرقابل تحمل می شود.

دبیر پنجمین جشنواره بین المللی فیلم سبز تاکید کرد: با این حساب اگر دانشمندانی که در میانه دهه ۶۰ میلادی، وقتی برای اولین بار به رقیق شدن لایه اوزون برفراز قطب ها پی بردند، چشم بر این حقیقت می بستند تا خواب هیچ یک از ما آشفته نشود، امروز عبور غیر قابل کنترل تابش فرابنفش خورشیدی با زمین چه می کرد؟

وی بیان کرد: واقعیت این است که علیرغم رقابت ها، منازعات و نبردهای خونین در میان بسیاری از کشورهای جهان، تنها موضوعی که اکثریت قاطع ملت ها و دولت بر آن توافق دارند، فوریت و قطعیت خطرات زیست محیطی است که فارغ از مرزهای جغرافیایی، نظام های سیاسی و تفاوت های نژادی، تمام زمین را یکسان تهدید می کند.

توحیدی با بیان این که شکنندگی نگران کننده محیط زیست در همه ابعاد قابل تصور آن منشا گفت و گو و مبنای عمل جهانی شده است توضیح داد: توافق ۱۹۰ کشور جهان در کنفرانس تغییرات اقلیمی در پاریس بر سر کاهش ورود آلاینده ها به جو و حداکثر میزان افزایش دمای زمین نشانه ای است از سودمندی گفت و گو و چشم گشودن بر حقیقت تلخی که می تواند باعث هلاک زمین شود.

سپس کلیپی پخش شد که به معرفی اعضای هیات انتخاب سینمای ایران پرداخت. فرزاد توحیدی، مهرداد زاهدیان، بهمن کیارستمی، جعفر صانعی مقدم، وحید نصریان، دیکرانوهواکیمیان و مهدی قربان پور از اعضای هیات انتخاب این بخش هستند و تیزری از فیلم های حاضر در سینمای ایران پخش شد.

نیکولای نیمان رئیس جشنواره فیلم سبز برلین سخنران بعدی این مراسم بود.

نیمان با ابراز خوشحالی از حضورش در این مراسم گفت: من از معصومه ابتکار، فرهاد توحیدی، مهدی توحیدپور، بهمن آقایی و تیم آنها بسیار متشکرم که راهی پیدا کردند تا مرا به این جشنواره دعوت کنند.

وی افزود: شهر زیبای تهران را دیدم و خوشحالم که به این جشنواره آمدم و تا همین لحظه از آن لذت بردم.

معاون رئیس جمهور در مراسم افتتاحیه پنجمین جشنواره بین المللی فیلم سبز گفت: خوشبختم پنجمین جشنواره بین المللی فیلم سبز با همت، تلاش و فدارکاری و پیگیری مصرانه جمعی از هنرمندان علاقمندان به هنر به محیط زیست شکل گرفت و امروز شاهد افتتاح این جشنواره بین المللی هستیم.

معصومه ابتکار ادامه داد: جشنواره بین المللی فیلم سبز نه تنها در تهران بلکه در ۳۱ مرکز استان برگزار می شودو من تشکر می کنم مخصوصا انکه برگزاری جشنواره هنرهای تجسمی کار بسیار ارزشمندی است و واقعا از همه هنرمندانی که در جشنواره هنرهای تجسمی شرکت کردند تشکر می کنم از دیدن همه این آثار لذت بردم.

وی همچنن گفت: تشکر می کنم از تک تک کسانی که در نقاط دنیا با این حرکت همراهی و هم دلی کردند و آثار خودشان را فرستادند همچنین از همه فیلمسازان از نقاط دنیا که با ما همراه بودند. چهمانطور که می دانید موضوع محیط زیست موضوع جهانی است که همه بشیریت را به هم پیوند می دهد.

ابتکار ادامه داد: برخی از آثار سینمایی موجب ناراحتی ما می شود زیرا متوجه می شویم که مداخله بی حساب و کتاب بشر بر زمین و طبیعت بی کرانی که خداوند در اختیار ما قرار داده عوارض و خسارت جبران ناپذیری را به جوامع انسانی وارد کرده است ولی از طرفی بسیار امید بخش است.

وی ادامه داد: اما با این حال برای رسیدگی به این معضلات همواره تلاش هایی وجود داشته و این تلاش ها هر کدام برای استمرار زندگی و تلاش و برای برای مقابله با این خرابی و ویرانی ها ادامه دارد و این کاری ارزشمند است و این معجزه هنر است که در دل تاریکی و ناامیدی بذری از امید و جوانه می زند و انشالله درختی تنومند شروع می شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین گفت: سال ۱۳۷۷ درحالیکه این جشنواره را شروع کردیم که جشنواره های دیگری در جهان برگزار می شد و ما خیلی امید نداشتیم که در ایران از این جشنواره استقبال شود اما همه هنرمندان ما ر ا همراهی کردند و ما توانستیم چهار دوره جشنواره را به همراهی هنرمندان بین المللی برگزار کنیم که بسیار هم جالب بود.

ابتکار ادامه داد: اما متاسفانه جشنواره فیلم سبز مانند خیلی از مسائل با کمال ناباوری با یک تاخیر چندین ساله با تعطیلی مواجه شد. از همت ویژه فرهاد توحیدی ، مهدی توحید پور و همه همکارانشان تشکر می کنم که این جشنواره را دوباره احیا کردند . همچنین تشکر ویژه ای ازحامیانی داریم که این پیکری که از نفس افتاده بود را دوباره احیا کردند و همچنین تشکر ویژه ای از ۳۱ استان کشور که با ما همراه بودند و کشورهایی که آثاری را به این جشنواره فرستادند.

وی ادامه داد: از همه شما می خواهم با همت عالی این جشنواره استمرار داشته باشد زیرا با برگزاری جشنواره فیلم سبز درواقع کار فرهنگی در سطح دنیا انجام می دهیم و بهه نظرم این جشنواره وجه مشترکی دارد که میان ما و سایر کشورها ایجاد می کند و همانطور که می دانید زیباترین شکل انتقال پیام ها هنر است و موثرترین آن سینمااست.

ابتکار با بیان اینکه سینما رسالت سبز دارد گفت: ماباید بتوانیم بخشی از این رسالت را در جشنواره به نمایش بگذاریم تا همه لذت ببرند. امیدوارم پیام حفاظت از طبیعت که پیام توجه به مواهبی است که خدا به همه انسان ها داده بتواند تاثیرگذار باشد و در ذهن و اندیشه و روح ما انسان ها قدر زمین و حیات را بیشتر بدانیم.

وی ادامه داد: در این مدت خخیلی دعا کردیم و خدا رو شکر باران همه نقاط کشور را فرا گرفت اما با اینحال در بعضی نقاط هنوز خشکسالی داریم زیرا مصرف آب بی رویه بوده و باید سال ها تلاش کنیم که باران ببارد و جبران شود .

غزال جشنواره فیلم سبز باردیگر در بین هنرمندان

در این مراسم مهدی توحیدپور دبیر اجرایی جشنواره و شبنم قلی خانی برای رونمایی از تندیس به روی سن آمدند و توحیدپور گفت: بسیار خوشحالم که پنجمین جشنواره بین المللی فیلم سبز پس از ۱۰ سال سکوت با تلاشی در حدود ۲۱ ماه در حال برگزاری است.

وی ادامه داد: پس از سال ها دوری غزال جشنواره باردیگر در بین هنرمندان و علاقمندان به محیط زیست قرار می گیرد و این جشنواره حرف هایی برای گفتن دارد زیرا جشنواره بین المللی فیلم سبز سال ها بود که جایش در بین جشنواره های دیگر خالی بود.

دبیر اجرایی جشنواره فیلم سبز همچنین گفت: امروز با همکاری تشکل های مردم نهاد، فستیوال های سبز دنیا و هنرمندان این جشنواره برپا می شود و امیدوارم در طول این هفت روز خاطرات خوبی برای ما بسازد.

تقدیر از خسرو معصومی

در ادامه این مراسم معصومه ابتکار، محمد علی سجادی، علیرضا تابش، شبنم قلی خانی، مهدی قربانپور برای تقدیر از این کارگردان سینما به روی صحنه آمدند و درباره معصومی عبارتی را بیان کردند. محمد علی سجادی درباره اهمیت فیلمسازی خسرو معصومی گفت: در روزهای زیبای بهار که مقارن با روز فردوسی شاعر بزرگ ملی ما است قرار داریم. هوا خیلی خوب است و درخت ها را فرا می خواند، درخت ها می گویند ما را قطع نکنید. خسرو معصومی هم با فیلم هایش می گوید این درخت ها را قطع نکنید اما عده ای باز اینکار را ادامه می دهند وو خسرو معصومی باز ادامه می دهد و سماجت می کند که درخت ها را قطع نکنید، این سماجت ارزشمند است. خسرو با رسم عاشق کشی کارگردان شد ، ماند و امیدوارم بماند. ما خیلی علاقه مند هستیم خسرو معصومی فیلم خاطره بسازد. ای کاش معصومی این تصاویر زیبا را به عنوان فیلم خاطره بسازد.

معصومه ابتکار به عنوان تقدیر از خسرو معصومی درباره فیلمسازی ایشان گفت: من از این کارگردان تشکر می کنم که درباره محیط زیست فیلم می سازد و امیدوارم نگاه ایشان به طبیعت مستمر باشد.

همچنین در ادامه مراسم شبنم قلی خانی، بازیگر جوان سینمای ایران با اشاره به کار سختی که فیلمسازان علاقه مند به محیط زیست انجام می دهند، گفت: کار کردن در طبیعت سخت است، در حالی که کار در فیلم های آپارتمانی ساده است. خسرو معصومی و همه فیلمسازهایی که در طبیعت کارگردانی می کنند این سختی را به جان می خرند که ما در فیلم های آنها طبیعت را ببینیم. ایشان این سختی را به جان می خرند و این فیلم ها را در محل زندگی شان در شمال می سازند.

فرهاد توحیدی، دبیر جشنواره فیلم سبز هم ضمن تقدیر از خسرو معصومی بیان کرد: نوار سبز بالای نقشه گربه ای شکل ما ارزشمند است اما هر سال از وسعت آن کم می شود. من خواهش می کنم درخت ها را قطع نکنید . اطمینان دارم اگر تذکر دهیم اثر گذار خواهیم بود.

مهدی قربانپور به عنوان تقدیر از خسرو معصومی گفت: معصومی با فیلم سینمایی رسم عاشق کشی وضعیت حال کشور را در زمینه کمبود آب پیش گویی کرد.

علیرضا تابش ضمن تقدیر از خسرو معصومی تاکید کرد: باید از فیلمسازان نسل معصومی که به محیط زیست اهمیت می دهند تشکر کنیم.

پنجمین جشنواره بین المللی فیلم سبز با حضور معصومه ابتکار رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، فرهاد توحیدی دبیر جشنواره، امیر عابدی دبیر بخش تجسمی، محمد حیدری، دبیر جشنواره بین المللی فیلم فجر، علیرضا تابش مدیر بنیاد سینمایی فارابی، حسین محجوبی، اسماعیل کهرم، افشین بختیار و کامبیز درم بخش از اعضای هیات انتخاب و داوری بخش تجسمی، مهدی توحیدپور دبیر اجرایی جشنواره، علیرضا شجاع نوری، نیکولای نیمان و ترزاکاموگواررو از داوران بخش بین الملل و دبیر جشنواره فیلم سبز آلمان، سید غلامرضا کاظمی دینان رئیس انجمن روابط عمومی ایران، فریبا لاهوتی، فریبا ابتهاج و مهناز مظاهری از مشاوران و معاونان رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، خسرو معصومی، شهاب الدین عادل، جعفر صانعی مقدم از داوران بخش سینمای ایران، مهدی قربان پور دبیر بخش سینمای ایران، بهمن آقایی دبیر بخش بین الملل، شبنم قلی خانی، میترا حجار و اعضای گروه پالت از سفیران محیط زیست، سفیر و رایزنان فرانسه، لاله اسکندری و جمعی از اهالی رسانه در عصر جمعه ۲۴ اردیبهشت ماه در سینما فلسطین کاخ جشنواره بین المللی فیلم سبز افتتاح شد.

نوشته پنجمین جشنواره فیلم سبز افتتاح شد/ تقدیر از خسرو معصومی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

افخمی: شوخی شوخی از جشنواره محروم شدیم

بهروز افخمی در ابتدای این برنامه درخصوص جشنواره جهانی فیلم فجر و اتفاقات پیش آمده برای برنامه «هفت» گفت: هفته گذشته جشنواره بین المللی فیلم فجر تمام شد. البته در جریان هستی ما بخاطر شوخی یا انتقادی که دو هفته پیش درباره پوستر جشنواره کرده بودیم، آقای میرکریمی کارت های وروردی من و بچه های برنامه «هفت» را توقیف کرد. اگرچه ایشان شنبه گذشته در مصاحبه ای اعلام کرد شوخی کرده است، اما به نظر می آید که با خبرنگاران شوخی داشته، چون پس از آن ماجرا نه با ما تماس گرفت و نه کارت هایمان را پس داد، لذا ما شوخی شوخی جشنواره را از دست دادیم.

میرکریمی جشنواره روشنفکر و افسرده ای را برگزار کرد

وی ادامه داد: من مجبور شدم با تماشای برنامه سینمایی شبکه چهار که گزارشی از احوال جشنواره بود بفهمم در جشنواره بین المللی فیلم فجر واقعا چه می گذرد. اولا باید یک خسته نباشید اساسی به علیرضا شجاع نوری بگویم که واقعا زحمت کشید و گزارش مفصل و خوبی در طول جشنواره از حواشی و اتفاقات آن تهیه کرد و کمابیش من فهمیدم با چه جشنواره ای طرف هستیم.

افخمی ادامه داد: دوما بخاطر جشنواره هم انصافا باید تبریکی به آقای میرکریمی بگویم. جشنواره باکلاس و روشنفکری را اداره کرد. این دوره از جشنواره خیلی فاخر و باشخصیت و در عین حال کوچک و با مخاطبان خاص بود. سلیقه شخصی آقای میرکریمی در انتخاب فیلم ها، جشنواره ای یکدست راه انداخت که یک خورده هم افسرده و ضدحال بود که به نظر می رسید برای تماشاچی های بافرهنگ، روشنفکر و فرهیخته است و به درد مردم عادی نمی خورد.

مجری «هفت» با بیان آنکه من از این جشنواره فهمیدم که سلیقه میرکریمی چیست، ادامه داد: همین موضوع باعث تعجب من شد. واقعا این جشنواره ای که ما دیدیم قرار است چه به فیلمسازهای جوان ما یاد دهد و قرار است چه الگویی برای آنها ایجاد کند؟ آیا ما باید یک جشنواره برای قمپز در کردن داشته باشیم که به درد مردم عادی نمی خورد؟ و به این خاطر به خودمان افتخار کنیم؟ می خواهم از خود آقای میرکریمی بپرسم چرا اینطور شده است؟

۹۰ درصد مردم به سینما نمی روند/ جشنواره ۱۰ هزار نفری افتخار ندارد!

افخمی در ادامه با خطاب قرار دادن رضا میرکریمی، بیان داشت: مسئله من خود شما هستید. آقای میرکریمی! مردم ایران تماشاچی های واقعی هستند که ۱۰۰ سال پیش در آئین و آداب کهن خود پای نقاله خوانی ها، تخت حوضی ها و شاهنامه خوانی ها می نشستند و سینما را از اینجا متولد کردند. اما امروز اکثریتشان به سینما نمی روند. حتی از عید امسال که تعداد تماشاچیان چندین برابر شده است، آمار نشان می دهد ۹۰ درصد مردم هنوز به سینما نمی روند. حالا شما انتظار دارید ما افتخار کنیم به جشنواره ای که ۱۰ هزار تماشاچی دارد؟!

وی خاطرنشان کرد: همین سه شنبه گذشته فقط در یک روز ۸۵ هزار نفر به تماشای فیلم «بادیگارد» نشستند. و بیش از ۱۰۰ هزار نفر فیلم «ابد و یک روز» را دیدند. مخصوصا این فیلم ها را مثال زدم که نگویی کمدی، روحوضی و مبتذل! این میزان مردم به تماشای فیلم اجتماعی نشستند.

افخمی خطاب به میرکریمی: خیلی سیاستمدار شده ای!

افخمی افزود: خلاصه من به شما تبریک می گویم که نشان دادی مدیر جشنواره کوچک خوبی هستی و خیلی سیاستمدار هم شده ای که می دانی با ما و خبرنگارها چطور رفتار کنی. اما این مهارت ربطی به سینما و فیلمسازی واقعی برای سالن سینما ندارد. فیلم واقعی بساز. یعنی چیزی که مردم مملکتت را سر ذوق بیاورد و بخنداند یا به گریه بیندازد. سینما یعنی این!

وی نهایتا بیان داشت: تلفن من باز است و اگر فکر کردی حرفی داری می توانی به برنامه «هفت» بیایی!

معصومی: تنگ نظری در سینمای ایران تا چه حد؟!

در ادامه سیدسعید هاشم زاده و امیرعباس صباغ به سراغ خسرو معصومی، کارگردان سینما رفتند و در گفتگویی جنجالی، با وی درخصوص فیلم سینمایی «تابو» بحث کردند.

معصومی در پاسخ به این سوال که چرا فیلمش در جشنواره فجر انتخاب نشد، اما در مونترال قبول شد گفت: وقتی پسرم این خبر را به من داد عرق سردی بر پیشانی من نشست! تنگ نظری در انتخاب فیلم ها تا چه حد؟! یکی از اعضای هیئت انتخاب آن زمان به اعتراض گفت این فیلم که خود نامزد چندین سیمرغ است؟! چرا راه نمی دهید؟! به او گفتند دلیلی دارد که قابل ذکر نیست.

وی افزود: واقعا آنقدر در جامعه هنری ما و خانه سینما تعدادمان محدود است که چرا دیگر باید در این قضیه تنگ نظری نیز نقش داشته باشد؟ این تنگ نظری درمورد شخص خود من است. من همواره سعی کردم یک فیلمساز، صادق، عادل و اخلاق مدار باشم و واقعیات جامعه را منعکس کنم.

نقش فیلمساز بالاتر از پزشک است

این کارگردان با اشاره به آنکه نقش یک فیلمساز بالاتر از یک پزشک است، گفت: فیلمساز باید هم واقعیات را منعکس کند و هم راه درمان را ارائه دهد. من مشکلات جامعه و آنچه که معضل است و قابل حل است را در فیلم هایم منعکس می کنم. من معتقدم به عنوان یک فیلمساز آنقدر حق دارم به اندازه «گل آقا» درباره جامعه حرف بزنم!

معصومی در خصوص فیلم هایش گفت: فیلم من تمیز است. من از سیاه نمایی منتفر هستم. اهل سینما نمایی نیستم. چون ایرانی هستم و جامعه ایرانی را دوست دارم.

اکران «تابو» در «هنر و تجربه» اشتباه بود/ از قواعد اکران «هنر و تجربه» آگاه نبودم

خسرو معصومی در پاسخ به این سوال که چرا فیلم «تابو» را در گروه هنر و تجربه اکران کردید، گفت: احسان من این است که فیلم «تابو» در هنر و تجربه نباید اکران می شد. پیشنهاد  آقای نوروزبیگی بود. تهیه کننده سوری ما. تهیه کننده اصلی آقای امامی بود. ایشان گفت در این گروه بهتر دیده می شود. اما من بعدها فهمیدم در این گروه بیشتر فیلم های لوباجت که با هزینه های کمی ساخته می شود، اکران می شود که با فروش در درازمدت می تواند کارگردان را نجات دهد و به او اجازه دهد فیلم بعدی خود را بسازد.

وی ادامه داد: من احساس می کنم جای این فیلم در این گروه نیست و این کابوس من است که احساس می کنم جای دیگران را تنگ کردم و برای این موضوع از دوستان دیگر عذرخواهی می کنم.

کارگردان فیلم سینمایی «تابو» بزرگترین مشکل در «هنر و تجربه» را نبود تبلیغات مناسب برای فیلم های این گروه دانست و گفت: شما یک بیلبورد برای «تابو» نمی بینید! من فکر می کردم که فیلم «تابو» در ۸ سینمایی که این فیلم را اکران  می کنند هر روز یک سانس در این سینماها دارد. اعتراف می کنم که اشتباه کردم. نمی دانستم «هنر و تجربه» این است. برای فیلم بعد خود قبل از صحبت با تهیه کننده اول با پخش کننده صحبت میکنم اگر او پذیرفت بعد سراغ ساخت می روم.

اگر سرتیپی «تابو» را پخش می کرد، پرفروش می شد

معصومی با انتقاد از وضعیت فعلی سینما گفت: فیلم «من سالوادور نیستم» الگوی شما است؟ الگوی شما چیست؟ من هیچگاه به دنبال ساخت فیلم پرفروش نبودم. من همواره به دنبال ایجاد جذابیت هایی بودم که مخاطب را به هیجان آورد.

وی افزود: اگر آقای سرتیپی فیلم «تابو» را پخش می کرد فیلمم پرفروش می شد. همین فیلم «خشم و هیاهو» بسیار فیلم پرفروشی می توانست باشد، اما نشد. معادلات بسیاری در پخش تعیین کننده است.

مافیای پخش ما را در میان خود راه نمی دهد

وی در پاسخ به این سوال که اگر فیلم بعدی خود را به  آقای سرتیپی بدهید، پرفروش می شود؟ گفت: بله شک نکنید. صد در صد. اما اگر آقای سرتیپی ما را در دفترش راه دهد، ما افتخار می کنیم! هرکسی در سینمای ایران باند خود را دارد. ما را به باند خود راه نمی دهند!

در ادامه برنامه «هفت» با حضور علی سرتیپی و حبیب اسماعیلی، از اعضای شورای مرکزی کانون پخش ‌کنندگان سینمای ایران به بحث پیرامون پخش فیلم در سینمای ایران پرداخت.

در پخش، فیلم حرف اول را می زند

حبیب اسماعیلی و علی سرتیپی در پاسخ به انتقادات خسرو معصومی به وجود باند و مافیا در پخش فیلم در ایران گفتند: در پخش، فیلم حرف اصلی را می زند و «تابو» فیلم پرمخاطبی نیست.

علی سرتیپی، مدیرعامل فیلمیران با اشاره به صحبت های خسرو معصومی درباره پخش فیلم «تابو» گفت: قطعا موفقیت فیلم به استقبال مردم بستگی دارد. فیلم باید با مردم ارتباط برقرار کند. این فیلم (تابو) مشکل ارتباط برقرار کردن داشته است. ما این فیلم را پردیس کوروش هم اکران کرده ایم و بعضا ۵ یا ۷ نفر در سالن بوده اند که این به مافیا مربوط نمی شود. خود فیلم باید خمیره را داشته باشد. مشکل من با فیلم آقای معصومی خود فیلم اوست. چه فیلم را در پنجاه سالن پخش کنیم، چه یک سالن مخاطب ندارد!

تمام مشکلات پخش از تولید زیاد و کمبود سینما است

در ادامه حبیب اسماعیلی گفت: تمام مشکلات پخش در ایران از تولید فراوان و کمبود سینما و ظرفیت اکران است. گاهی در یک پردیس چندین فیلم همزمان اکران می شود اما به برخی فیلم ها اقبالی نمی شود، این به خود فیلم مرتبط است و ربطی به وجود مافیا ندارد. جنم فیلم نشان می دهد چقدر می فروشد.

بودجه فیلم های فاخر را خرج ساخت سینما کنند

اسماعیلی ادامه داد: باید یک تصمیم انقلابی گرفت و بودجه های فیلم های فاخر و جشنواره ها را خرج ساخت سالن کرد. ما خیلی جشنواره داریم! تازه از هم منشعب هم می شوند!

باید قیف تولید در سینما را تنگ کرد

سرتیپی ادامه داد: ما باید قیف تولید را در سینما تنگ کنیم. تنها راه حل مشکلات پخش این است. با همین اوضاع در اروپا از ساعت ۱۰ شب سینما تعطیل می شود و مردم به کاباره ها می روند، ولی در ایران مردم تا نیمه شب به سالن سینما می روند. این را باید در جمهوری اسلامی قدر بدانیم.

وی درخصوص اکران فیلم خارجی در ایران گفت: من مجموعا و کلا با ورود فیلم خارجی موافقم. اما نه الان. اگر سالن های زیادی داشته باشیم ایجاد این رقابت و تماشای فیلم های خارجی روی پرده و مبارزه با پخش غیرقانونی خیلی خوب است.

مدیرعامل «فیلمیران» افزود: از طرفی مشکلی که الان داریم این است که مردم اعتمادشان را نسبت به فیلم خارجی از دست داده اند. همواره تصور می کنند که ممیزی شده است. در کل شاید بتوان در حد محدود و برای ساعاتی اکران فیلم خارجی را اجرا کرد اما در حد وسیع من فعلا مخالفم.

در ادامه حبیب اسماعیلی درخصوص ضرورت وجود شواری نمایش بیان داشت: امروز به شورای نمایش نیاز است اما در درازمدت باید به یک دبیرخانه تبدیل شود.

وی افزود: سینما سرگرمی است و متاسفانه در میان رسانه های ایران ما شاهد آن هستیم تا فیلم کمدی ای خوب می فروشد آن را به کم ارزش تلقی می کنند. امیدوارم این تلقی درباره فیلم های کمدی از بین برود.

سالن های جدید در راه است

در ادامه علی سرتیپی خبر از احداث ۳۶ سالن جدید سینما تا سال آینده در غرب تهران، ۷ سالن سینما در شرق تهران و سینماهای جدیدی نیز در شهرهای اصفهان، مشهد و شیراز و … داد. وی همچنین اعلام کرد ۵ سالن جدید نیز در پردیس کورش احداث خواهد شد.

برنامه سینمایی «هفت» هر هفته جمعه شب ها با اجرا، سردبیری و تهیه کنندگی بهروز افخمی روی آنتن شبکه سه سیما می رود.

نوشته افخمی: آقای میرکریمی! برگزاری جشنواره‌ای روشنفکر و افسرده افتخار ندارد!/ معصومی: پخش فیلم در ایران باند و مافیا دارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

معصومی تاکنون سه فیلم بلند سینمایی به نام های «رسم عاشق کشی»، «جایی در دور دست» و «باد در علفزار می پیچد» درباره مساله قطع درختان و حفاظت از محیط زیست ساخته است که قرار است در جشنواره فیلم سبز نمایش ویژه ای داشته باشد.

وی همچنین تله فیلم«بیرون از بهشت» را نیز با موضوع محیط زیست در کارنامه هنری خود دارد.

پنجمین جشنواره بین الملی فیلم سبز ۲۴ تا ۳۱ اردیبهشت ماه در تهران (سینما فلسطین و مرکز فرهنگی هنری صبا) و همزمان در سراسر کشور برگزار می شود.

نوشته بزرگداشت خسرو معصومی در جشنواره بین المللی فیلم سبز اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کارگردان «تابو» ادامه داد: یکی از کارهای خوبی که در دوره گذشته انجام شد و در این دوره نیز انجام می‌شود، برگزاری کارگاه‌هایی است که با حضور فیلمسازان برجسته داخلی و خارجی همراه است. برگزاری کارگاه‌ها و ورک‌‌شاپ‌ها در این سطح می‌تواند به رونق جشنواره کمک کند.

او گفت: جشنواره بین‌الملل باید محل رونمایی از چند فیلم خوب از فیلمسازان شاخص ایران باشد. همچنین باید طوری برنامه‌ریزی شود که فیلمسازان فقط به فکر ارسال فیلم خودشان به جشنواره ملی فیلم فجر نباشند و رقابتی که به وجود می‌آید باعث شود فیلمسازان نسبت به حضور در جشنواره جهانی هم اشتیاق داشته باشند.

معصومی گفت: یکی از اصلی‌ترین کارهایی که می‌توان در جشنواره انجام داد و به نظر می رسد در این دوره اتفاق افتاده، این است که جشنواره جهانی کاملا از فضای جشنواره فجر ملی دور باشد و هویت مستقل پیدا کند. برای برگزاری جشنواره‌ای موفق باید از تجربیات مدیران گذشته و همچنین مدیران بین‌المللی استفاده کنیم تا بتوانیم به دستاوردهایی که مد نظر داریم، برسیم.

این کارگردان گفت: یکی دیگر از کارهایی که باید برای رونق جشنواره انجام دهیم این است که برای تماشاگران و علاقه‌مندان به سینما هیجان ایجاد کنیم تا برای دیدن فیلم‌های جشنواره به سینما بیایند. ارزش هر فیلم به تماشاگر آن است. سینما بدون مخاطب را نمی‌توان سینما نامید. باید در زمینه جذب مخاطب بیشتر فکر شود.

معصومی در پایان درباره معرفی سینمای ایران به منطقه گفت: باید از فرصت به‌وجود آمده در این جشنواره استفاده کنیم و سینمای ایران را به کشورهایی که از لحاظ فرهنگی به ما نزدیک هستند، صادر کنیم. جشنواره جهانی با توجه به محدودیت‌هایی که ما داریم باید به موضوعات مشخصی بپردازد و فیلم‌هایی باید به این جشنواره راه پیدا کنند که با موضوعیت جشنواره همسو باشند.

سی و چهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر از اول تا ششم اردیبهشت ماه با دبیری رضا میرکریمی در پردیس چارسو برگزار می‌شود. برای اطلاع از اخبار جشنواره به سایت آن به نشانی www.fajriff.com مراجعه کنید.

نوشته جشنواره جهانی فیلم فجر، سینمای ایران را به جهان صادر کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: باید یادآور شوم که نمی خواستم در فیلم هایم فقط به مشکلات محیط زیست بپردازم ومی خواستم موضوعات اجتماعی که در نهایت به آسیب های زیستی منجر می شود را هم نشان دهم.

معصومی در ادامه توضیح داد: اکثر اوقات بیکاری افرادی که در حاشیه جنگل زندگی می کنند منجر به این آسیب ها می شود زیرا راحت‌ترین راه برای گذراندن زندگی آنها قطع کردن درختان و قاچاق چوب است.

کارگردان«باد در علفزار می پیچد» عنوان کرد: بهتر است مسئولان نیز توجه بیشتری به فیلم ها با موضوعات محیط زیست داشته باشند و مدیرانی که امکانات لازم در این زمینه را در اختیار دارند باید سرمایه گذاری بیشتری در این زمینه تا فیلم های دیگری در این زمینه ساخته شود.

معصومی با بیان اینکه متاسفانه هیچ نظارتی درباره مسائل محیط زیستی در دستگاه های دیگر انجام نمی شود، گفت: این که چطور جنگل ها را آتش می زنند تا ویلا بسازند باید مورد بررسی قرار گیرد. باید توجه داشت که همه این موضوعات بهم مربوط است حتی آلودگی هوا هم به قطع درختان مربوط است.

جشنواره بین المللی فیلم سبز ۲۴ تا ۳۱ اردیبهشت در تهران و همزمان در سراسر کشور برگزار می شود.

نوشته دغدغه‌های خسرو معصومی درباره محیط زیست چیست؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این کارگردان به سوره سینما گفت: تا الان یک سوم از فیلمنامه نوشته شده است باتوجه به شرایط امسال احتمالی برای تولید وجود ندارد و سال آینده فیلمبرداری را آغاز خواهیم کرد. این سه اپیزود درباره ازدواج، بیکاری و مهاجرت است و من این روزها سعی دارم دغدغه بیکاری را در قالب فیلمنامه بیاورم. بخشی از داستان فیلم دوم که هنوز نامی برایش در نظر نگرفتم در شمال ایران و بخشی دیگر در ترکیه روایت می‌شود تا سومین قسمت که درباره مهاجرت است به دنبال همین داستان پیش برود اما هنوز طرحی درباره اپیزود آخر در ذهن ندارم.

وی افزود: «تابو» اولین فیلم من است که موسیقی درآن نقشی ندارد و همه صداها توسط صداگذار به نوعی هنرمندانه ترکیب شده اند که نیازی به فضای موسیقی احساس نمی شود. تنها ۵ ثانیه‌ای که به سکانس صحنه قتل مربوط می شود صدای تک نوازی ویلون سل به گوش می‌رسد. استفاده نکردن از موسیقی دلایل متعددی داشت، مثلا ابتدا قرار بود با حسین علیزاده همکاری کنیم که به خاطر رقم دستمزد منصرف شدیم بعد از آن پیمان یزدانیان انتخاب شد، اما سفرش به فرانسه مانع این همکاری شد. احساس کردم شاید باید اینکار بدون موسیقی ساخته شود الان هم از نتیجه راضی هستم.

معصومی درباره زمان اکران فیلم خود گفت: در حال حاضر فیلم برای نمایش از چند فستیوال متقاضی دارد به نظرم اگر در این جشنواره ها حضور داشته باشد شرایط بهتری هم برای اکران پیدا خواهد کرد. در این بین بازار جهانی جشنواره فجر هم وجود دارد اما به دلیل همسو شدن با فستیوال کن بعید می دانم تاثیر چشمگیری در عملکرد بازار فیلم های ایرانی شاهد باشیم. به هر حال جشنواره کن نظر فیلمسازان را بیشتر جلب می‌کند و طبیعی است که سینمادوستان وقت و انرژی خود را برای آن مراسم نگه دارند.

وی افزود: به طور کل این جداکردن به نظر من دلیلی نداشت صورت بگیرد. بخش بین الملل تاثیر چندانی در جو سینمایی کشور ندارد. بعید می دانم تنور سرد شده جشنواره فیلم فجر دوباره در بخش بین الملل گرم شود.

نوشته معصومی و نگارش دومین قسمت از سه‌گانه/ بخش بین‌الملل جشنواره فجر زیر سایه کن اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

خسرو معصومی در رابطه با سطح کیفی فیلم های حاضر در جشنواره فیلم فجر به سوره سینما گفت: از نظر من شیوه انتخاب درست نبود،همه فیلم ها را دیدم و به نظرم برخی آثار از نظر کیفیت، اندازه و وزن در حدی نبودند که قابلیت حضور در جشنواره را داشته باشند. برای من سوال است چرا باید «دلم میخواد»، «استراحت مطلق»، «تابو» و … بیرون از جشنواره بمانند؟ این جشنواره هم هرچه بود تمام شد و رواج واژه‌هایی مثل جوانگرایی و پدیده های نو و… هم از نظر من دروغ محض است.

وی افزود: از نظر من بهترین فیلم جشنواره فجر  «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» است. فیلمی که در نهایت سلامت و باورپذیری ساخته شده و از اساس طرح چنین موضوعی بکر و قابل توجه است. این فیلم استحقاق بهترین فیلم شدن را داشت. اگر همه فیلم های جشنواره با این معیارها ساخته می‌شد، جشنواره بهتری داشتیم. به خصوص که دوستان اصرار داشتند همه جوانان را پدیده امسال معرفی کنند آنوقت کلمه پدیده را باور می کردم اما با این آثاری که من امسال دیدم باید فاتحه سینما را خواند.

معصومی گفت: امسال فقط قرار بود جشنواره ای بی رنگ و بو و خاصیت داشته باشیم تا یک وقت آب از آب تکان نخورد. در بین ۵۰ فیلمی که در جشنواره شرکت داشتند شاید دو،سه فیلم ارزش دیده شدن داشت. وقتی مثلا «مرگ ماهی» در هیچ بخشی نامزد نشد، باید به داوری هم شک کرد. چطور می توان فیلمبرداری درخشان محمود کلاری را نادیده گرفت و از آنطرف یک فیلم جعلی کپی شده را در بوق و کرنا کرد؟ همه این فیلمسازان دوستان من هستند ولی به نظر من در برخی بخش ها افراد دیگر مستحق کاندید شدن و جایزه گرفتن بودند.

وی درباره آخرین فعالیت های خود افزود: درباره اکران «تابو» هنوز اطلاعی ندارم و این روزها در حال نگارش فیلمنامه جدیدم هستم که امیدوارم تا دو سه ماه آینده به سرانجام برسانم. این فیلم بر مساله مهاجرت تکیه دارد و دو نقش اصلی داستان را نابازیگرانی بازی می‌کنند که نقش بر اساس آنها نوشته می‌شود. بیش از ۵۰ درصد فیلم در تهران و باقی سکانس ها در آنکارا و استانبول جلوی دوربین می‌رود.

نوشته جوانگرایی دروغ محض است/ «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» بهترین فیلم جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

معصومی به سوره سینما گفت: «تابو» این روزها در مرحله ساخت موسیقی قرار داد. کارهای مقدماتی مربوط به تصحیح رنگ را هم انجام داده‌ایم اما امور نهایی این مرحله به زمانی موکول می شود که اثر را روی پرده برای خودمان به نمایش در بیاوریم و نواقص فنی آن را مشاهده کنیم. ان شاء الله در جشنواره امسال حضور خواهیم داشت. در حال حاضر در مورد دیگر فیلم های شرکت کننده آمار دقیقی ندارم، اما نسبت به وضعیت فیلم خودمان خوشبین هستم.

وی درباره ایده فیلم تازه خود و منشأ آن توضیح داد: سوژه این فیلم زمانی در ذهنم جرقه زد که در جزیره میان کاله حضور داشتم و در دریای آن منطقه یک کشتی را مشاهده کردم. ایده اولیه داستان همان جا به ذهنم رسید و با خودم گفتم اینجا می تواند مخفیگاه خوبی باشد برای آدم هایی که از چیزی یا ماجرایی فرار می‌کنند. اینطور شد که قصه را شکل دادم. دو جوان عاشق  فیلم، به این محل پناه می‌آورند، برای آنکه دختر بیچاره قصه برای فرزند آوردن باید به عقد مردی شصت و هفت ساله با سه همسر، در بیاید.

معصومی درباره قرار دادن یک بازیگر ستاره ودر نقشی متفاوت گفت: بازی یک بازیگر تا حد زیادی به شیوه عملکرد کارگردان فیلم بستگی دارد. راستش را بخواهید وقتی یکی از تجربه‌های اولیه هادی دیباجی را تماشا می‌کردم با خودم گفتم اگر برای اولین بار او را در این نقش و با این نوع از بازی دیده بودم هرگز از او دعوت به کار نمی‌کردم، اما برای مثال کارش در «جایی در دوردست» خوب بود و بهانه ای شد تا باز هم از او دعوت کنم. نتیجه می‌گیریم که بازیگرها را باید با در نظر گرفتن کلیت یک فیلم ارزیابی کرد. از او خواستم برایم بازی کند و حالا هم به نظرم به خوبی از عهده کار بر آمده است. همینطور الناز شاکردوست در «تابو» یکی از متفاوت‌ترین بازی‌های خود را ارائه داده است.

این کارگردان افزود: فیلم جدید من، یک فیلم عاشقانه است که به تراژدی ختم می‌شود. دختر فیلم، عاشق معلم روستا شده و برای فرار از یک ازدواج اجباری، به دل دریا پناه می‌برد. برای در آمدن این فضا بازی بازیگران اهمیت زیادی داشت. قصد ندارم از شیوه کاری خودم تعریف کنم، صرفا عنوان می کنم که سختگیری در تولید یک اثر سینمایی به نیت محقق شدن آنچه در ذهن سازنده می‌گذرد، یک امر طبیعی است. من تلاش کردم همه چیز در «تابو» سر جای خودش باشد. به شما قول می‌دهم الناز شاکردوست و هادی دیباجی را در دو نقش کاملا متفاوت نسبت به آنچه تا امروز دیده‌اید، مشاهده خواهید کرد، هم به لحاظ نوع بازی و هم در گریم چهره و طراحی لباس.

خسرو معصومی درباره فیلم قبلی خود اضافه کرد: هنوز در مورد اکران «خرس» هیچ پاسخی به من نداده‌اند. این فیلم که به آسیب شناسی جنگ می‌پردازد از آغاز هم مشکلی برای نمایش عمومی نداشت و همچنان امیدوار هستم مشکل نمایش آن رفع بشود. موانعی که برای «خرس» ایجاد شد، برای شروع فیلم بعدی‌ام یعنی «تابو» هراسی را در دلم ایجاد نکرد. من همواره قانونمند عمل کرده‌ام. فیلمنامه «تابو» قبل از کلید خوردن پروژه به مراجع ذی صلاح ارائه شده بود و چند مورد اصلاحیه که به آن وارد کرده بودند، اعمال شد. بنابراین با آسودگی خاطر فیلمبرداری کردم و امیدوارم مشکلی در نمایش جشنواره‌ای و اکران عمومی آن سر راه ما قرار نگیرد.

خسرو معصومی کارگردانی فیلم‌های سینمایی «باد در علفزار می‌پیچد»، «رسم عاشق‌کشی»، «پر پرواز» و … را بر عهده داشته است.

نوشته شاکردوست و دیباجی در «تابو» متفاوت هستند/ معصومی به جشنواره فجر می‌رسد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.