تبریزی کارگردان این سریال ضمن اشاره به اهمیت جایگاه مسائل دینی و معرفتی بیان کرد: در سال‌های اخیر به سینمای دینی کمتر توجه شده است و سینما و هنر کشور ما به حوزه‌های دیگر بیشتر توجه کرده‌اند.

وی در ادامه با بیان اینکه تعریف سینمای دینی متنوع است گفت: یک تعریفی که از سینمای دینی وجود دارد، سینمایی است که به ذات انسان و معنویت پرداخته می‌شود.

در جهان نگاه معرفتی، جوینده و کاونده انسان به خالق و خدای خود همیشه مورد چالش بوده است؛ چه در کشور ما و چه در کشورهای غربی و یا کشورهایی که صنعت سینمای قوی دارند. خودجویی، خودباوری و خودشناسی که از ثمرات نگاه معرفتی انسان به خود و جهان و مبدأ هستی است، در طول تاریخ سینما از الگوهای سینمای دینی بوده‌اند.

این کارگردان سینما و تلویزیون در بخش دیگر صحبت‌های خود درباره ضرورت برگزاری جشنواره هنری و مذهبی بیان کرد: در سال‌های اخیر جشنواره کمتری به سینمای دینی پرداخته است و جای خوشحالی دارد که متولیان این جشنواره به مقوله دین و هنر می‌پردازند.

باتوجه‌به اینکه این جشنواره امسال در زمینه فیلم کوتاه و مستند پرداخته است، امید این را داریم که در سال‌های بعد متولیان جشنواره افق‌های بلندتری را طی کنند و بتوانند در زمینه فیلم‌های بلند داستانی نیز ورود کنند و سینمای ما را از وضعیت مصرف‌گرایی که به آن دچار شده است، به سمت معنویت، انسان، عرف و خداشناسی و هم‌نوع شناسی ببرد.

همین‌طور مصطفی علمی فرد تهیه‌کننده سریال صبح آخرین روز درباره تعریف و جایگاه سینمای دینی بیان کرد: سینمای دینی یک فضای بسیار جذابِ معرفت گونه و یک ژانر یا موقعیتی است که در کشوری مانند ایران و دیگر کشورهای اسلامی باید نگاه ویژه‌ای به آن شود.

وی درباره تأثیر این سینما بیان کرد: می‌توان به‌واسطه اینکه خواستگاه این سینما، بر مبنای اخلاق اسلامی است گفت در زندگی فردبه‌فرد افراد جامعه می‌تواند تأثیر بگذارد.

بنابراین در فضای کنونی هنر هفتم که به‌نوعی بیشتر به سینمای اجتماعی اشاره دارد، جای خالی سینمای دینی احساس می‌شود. البته کارهایی در این فضا انجام شده و قطعاً بازخوردهای مثبتی داشته است اما پرداخت بیش از قبل به آن خصوصاً باتوجه‌به نگاه‌های متفاوتی که جامعه امروز نسبت به هنر سینما دارد، مطمئناً نیاز امروز مردم است.

این تهیه‌کننده سینما و تلویزیون درباره کارکرد سینمای دینی گفت: در فضای امروز جامعه نیاز پرداختن به اخلاقیات، سبک زندگی ایرانی – اسلامی در کشور ما بسیار زیاد احساس می‌شود. کارهای دینی باعث آرامش مردم می‌شود و منجر به پالایش جامعه می‌شود.

او در پایان با بیان اینکه جشنواره صالح تأثیر خود را در جامعه و سینماگران به‌مرور خواهد گذاشت خاطرنشان ساخت: به نظر من این جشنواره در دور اول برگزاری خود توانست اهمیت و تأثیرگذاری خود را در میان سینماگران نشان دهد چراکه ارسال ۴۰۰ اثر فیلم کوتاه و مستند به این جشنواره نشانه توجه فیلمسازان و علاقه‌مندان این حوزه به سینمای دینی و جشنواره صالح است.

حتماً این جشنواره در سال بعد پر شورتر برگزار خواهد شد و نوید روزهای بهتر و پررونق دیگری را به مخاطبین خود خواهد دارد و نگاه هنریِ مذهبی و اسلامی به‌عنوان موضوعی برای جوانان علاقه‌مند که می‌خواهند در این فضا وارد شوند در وسعت بیشتری فراهم خواهد شد و تأثیر مثبتش را به نحو احسن در جامعه خواهد گذاشت.

جشنواره صالح در دو بخش فیلم کوتاه و مستند در حال ارزیابی آثار فیلمسازان جوان است و به‌زودی با اکران فیلم‌های منتخب خود در سینما آستارا به اولین دور برگزاری خود در روز عید غدیر پایان خواهد داد.

نوشته حسین تبریزی: در سال‌های اخیر به سینمای دینی کمتر توجه شده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کارگردان فیلم‌های «۳۳ روز» و «حماسه مجنون» گفت: سینمای دینی سینمای مغفول و  مهجوری است که متأسفانه سینماگران ما به آن کمتر پرداختند و شاید هم به خودشان اجازه این را نمی‌دهند که در این زمینه کار تولید کنند. بنابراین این سینما که سینمای پرمخاطبی است و ریشه آن از داستان‌های قرآن شروع می‌شود، مظلوم و تنها باقی مانده است.

وی در ادامه بیان کرد: تعداد کارگردان‌های کمی مانند مرحوم سلحشور که از جوانی با قصه‌های دینی و قرآنی آشنا بودند، توانستند به این عرصه ورود کنند و مخاطبین سینما را از محتوای نغز و شیرین و مهم داستان‌های دینی آگاه بکنند.

کارگردان «عملیات کرکوک» همچنین با اشاره به سیطره داستان‌های دینی در زمینه‌ها و موضوعات گوناگون گفت: قرآن و زندگی اهل بیت علیهم اسلام داستان‌های مهمی در فضای  اجتماعی، تاریخی و… دارد که سرشار از مضامین مهم و اندرزهای معاشرتی است که اتفاقاً بسیار دراماتیک و پرهیجان است.

این فیلمساز سینمای ایران در پایان خاطرنشان ساخت: باید مسئولین فرهنگی ما برای رونق سینمای دینی بودجه‌ای کنار بگذارند و راه آن را برای فیلمسازان جوان باز کنند اما باید گفت که برای این موضوع تا به حال اهتمام جدی نشده است.

اختتامیه جشنواره صالح مصادف با روز عید غدیر برگزار خواهد شد.

نوشته جمال شورجه: سینمای دینی دراماتیک و جذاب است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پیش از هرچیز یادمان باشد اگر قرار است موضوعی تبدیل به فیلمنامه شود، باید تحلیل جامع و عمیق از آن موضوع مورد نظر در دست باشد تا نویسنده سینما یا تلویزیون بتواند با اشراف کامل نسبت به همه جوانب موضوع، آن را تبدیل به دیالوگ کند و اثری خلق کند که در بردارنده همه خصایصی باشد که در حال حاضر به خصوص در زمینه آثار دم دستی مذهبی (چه تئاتر، چه فیلم و سریال های کوتاه مناسبتی) شاهد آن نیستیم.

در چگونگی پرداخت به یک موضوع نیز کار پژوهشی وجود ندارد. زیرا آن گونه که علما و فقها به ابعاد مختلف زندگی ائمه تسلط دارند، قطعا یک سینماگر مسلط نیست و منابعی که برای این تولید نیاز است را نیز در دسترس ندارد لذا طبیعی است آنچه تاکنون در قالب فیلم و سریال از زندگی این بزرگان عرضه شده است، تنها به وجوهاتی از زندگی ایشان بپردازد که در اطلاعات عمومی اکثر مردم وجود دارد.

به عنوان نمونه درمورد حادثه عاشورا و شخصیت امام حسین(ع)، فیلم ساز ما همان اطلاعاتی را در اختیار دارد که در هیئت‌های عزاداری و مجالس وعظ و تعزیه بدست آورده و علیرغم آنکه ممکن است ساختار اثر به لحاظ تکنیکی بسیار ارزشمند باشد، اما قطعا از نظر موضوع چندان عمیق و تحلیلگرانه نخواهد بود.

بالا رفتن سطح آگاهی کارگردانان و فیلمنامه نویسان و نیز تعامل با پژوهشگران دینی لازمه ارتقاء در این حوزه است. همچنان که فیلمساز برای پرداختن به موضوعات فلسفی، تاریخی و روانشناسی، دانش خود را نسبت به آن موضوع تعمیق و اطلاعات مورد نظر را از اهالی مطلع کسب خواهد کرد تا بر اساس آن فیلمنامه خود را به نگارش درآورد، در زمینه موضوعات مذهبی نیز باید به منابع یا افراد مطلع رجوع کند و اطلاعات لازم را از آنها بگیرد لذا نیاز است که علما و پژوهشگران و هنرمندان بتوانند با یک تعامل دوسویه به دانش لازم برای خلق یک اثر هنری ماندگار دست پیدا کنند.

قطعا فیلمنامه نویس، متخصص همه علوم مختلف نیست. تخصص او تبدیل علومی که به آنها اشراف پیدا می‌کند، به اثر هنری است لذا اگر وی بخواهد در زمینه‌های مختلف دست به خلق اثر بزند، نیاز به مطالعه، پژوهش و گفتگو با صاحبان علم و دانش دارد.

درباره حضور فیزیکی ائمه در آثار مذهبی سال های گذشته بیشترین جنجال های سینمایی و تلویزیونی را به همراه داشته و تا به امروز هم سکانسی از چهره ائمه چه در فیلم سینمایی «رستاخیز» و چه در سریال «مختارنامه» علیرغم موافقت برخی از علما به نمایش عمومی درنیامده است و بهتر است فیلمسازان در آینده برای جلوگیری از اتلاف هزینه و زمان مجددا دست روی این تابو نگذارند و فراموش نکنند که  که امامان ما شخصیت‌های ویژه‌ای هستند که علت‌العلل آفرینش جهان هستی‌اند لذا نمی‌توان به دلیل حرمتی که برای ایشان وجود دارد، بازیگر را در قالب این شخصیت ارائه داد اما چند راهکار وجود دارد که ضمن حفظ حرمت ایشان، عدم به نمایش درآوردن، مانع از آشنایی با سیرت آنها نشود.

راهکار اول استفاده از تکنیک‌هایی است که نیاز به حضور فیزیکی معصومین نداشته باشد ولی فیلم یا سریال مملو از حضور معنوی آنها باشد. (مانند همه فیلم و سریال هایی که پیش از این ساخته شد و اثربخشی مطلوبی هم روی مخاطب داشت)
راهکار دوم آن است که در تئاتر، تکنیکی به نام فاصله گذاری وجود دارد که در تمام دنیا نیز مرسوم است و نمونه‌ای از آن را درتعزیه نیز می‌توان دید و به راحتی قابلیت انتقال به هنر نمایش ضبط شده و غیر زنده، ائم از سریال یا فیلم دارد. شبیه خوانی در تعزیه به همین صورت است و قرارداد نانوشته‌ای بین مخاطب و اجرا کننده وجود دارد و تماشاگر آن شبیه پوشان را خود ائمه نمی‌داند و این عمل، طبق استفتائاتی که از علما شده نیز مانعی ندارد ضمن آنکه روشی است برای آنکه حرمت به تصویر در آوردن ائمه معصوم را رعایت کرده باشیم و علیرغم روی زمین زندگی کردن این بزرگواران، آنها را با سایرین قیاس نکنیم.

در حالت کلی از نمایش صرف چهره که بگذریم برای دستیابی به اثری ارزشمند که درخور شأن و شخصیت این بزرگواران باشد، باید محتوا و تکنیک همسان شوند تا بتوانند به یک اندازه یکدیگر را تحت پوشش قرار دهند زیرا اگر با تکنیک بالا از محتوای ضعیف و سطحی استفاده شود یا برعکس برای یک کار با محتوا و عمیق به تکنیک پایینی بسنده کرد، قطعا کار قوی و شایسته‌ای ارائه نمی‌شود لذا دوشادوشی تکنیک و محتوا باید رعایت شود که نیاز به پژوهش و تحقیق و کسب دانش بیشتر در این زمینه دارد زیرا وقتی اطلاعات از نظر تکنیکی و محتوا بالاتر رود، قطعا اثر ماندگارتری تولید خواهد شد.

همچنین اگر بخواهیم تیتروار به یکی دیگر از سطحی نگری و بی علمی آثار مذهبی اشاره کنیم باید از مسئله  «غم‌محوری» بگوییم که صراحتا به دلیل ضعف اطلاعات فیلمنامه نویسان و صرف تاثیر گیری از واعظان است. این نگاه باید در آثار مذهبی تغییر کند زیرا موضوعات شاد و فرح آور در زندگی بزرگان و شخصیت‌های دینی بسیار یافت می‌شود که عدم اشراف به آن، موجب می‌شود تا فقط آنچه که در عزاداری‌ها شنیده‌ایم را به تصویر درآوریم و این مشکل که در فرهنگ عامه وجود دارد نیز فیلمساز سینما و تلویزیون ما را تحت تأثیر قرار داده است.

در پایان با توجه به همه عناوین گفته شده ، تنها آثار داوود میرباقری به نسبت سایر آثار جامعیت تاریخی و محتوایی و همسویی با تکنیک های لازم جذب مخاطب دارد. او سال ها به تحقیق و پژوهش می پردازد، با متخصصین این حوزه نشست و برخواست می کند. آثار او مملوست از جلوه های ویژه و دکور و آکساسوارهای بی بدیل و البته پر هزینه تا خرده عشق و جنایت های فرعی که به دل ماجرای اصلی تزریق می شود و بعضا هیچ صحت تاریخی و ما به ازای عینی (مانند شخصیت شوذب خزانه دار) ندارد و فقط بستر را برای تیزکردن گوش مخاطب و ادامه دادن مسیر اصلی فراهم می کند.

اینکه میرباقری تقریبا یک تنه بار هنرنمایی کردن اسناد تاریخی را به دوش می کشد هم جای بسی افتخار است و هم جای تاسف . تاسف به لحاظ سست مایه بودن و بهتر است بگوییم وجود نداشتن سایر آثار و همچنین تاسف برای ذهن مخاطب. مخاطبی که حتی اگر تحصیلات دانشگاهی بالایی هم داشته باشد بازهم برای مطالعه فرهنگ عاشورا یا مطالعه شناخت حضرت علی (ع) تربیت نشده و ترجیح می دهد آنچه را که در رسانه ملی یا بر پرده سینما می بیند باور کند و اینگونه است که روایت ذهنی میلیون ها آدم از بسیاری از وقایع دینی روایت ذهن شخصی داوود میرباقری است. حال اینکه به تعداد آدم های روی زمین روایت تاریخی و سلیقه ای و هنری و غرض ورزانه و … از هر واقعه تاریخی وجود دارد و ما سال هاست فقط حضرت علی را آنگونه که میرباقری می شناسد ، می شناسیم . انتقام خون شهیدان کربلا را فقط در قیام مختار می دانیم زیرا میرباقری برایمان اینگونه تعریف کرده است و به دلیل ضعف ساختاری رسانه و فیلمسازان ما هرگز کس دیگری تصمیم به ساخت مجموعه ای با روایت دیگر و از زاویه دیگری نمیگیرد و در واقع مختار ذهن هر ایرانی تا ابد فقط فریبرز عرب نیا باقی می ماند. و این یعنی آفت .

جای خالی پژوهش در هر زمینه ای از زندگی مردم بی حوصله و سطحی نگر جامعه امروز موج می زند اما اینکه این فقدان علمی وارد هنر تاثیرگذار تصویر شود و برای بیان اصولی اخلاقی و شرعی و مذهبی به کار گرفته شود ، تاسفی صدچندان دارد و زیرساخت هایی را در ذهن افراد (به خصوص قشر جوان) پی ریزی می کند که تقریبا تغییر ناپذیر است و ابهامی غلط نسل به نسل منتقل خواهد شد .

نوشته جای خالی پژوهش در سینمای دینی/ ابهامی که نسل به نسل منتقل می‌کنیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: اگر چه فیلم هایی با این مضامین هیچ وقت برای بازیگرانش سیمرغ نمی آورد و برای من هم افتخار سینمایی دنیال نداشت اما نوعی ادای دین شخصی ام به سینما بود و به لحاظ وجدانی آن را یکی از درخشان ترین نقاط کارنامه هنری ام می دانم.

کارگردان «ناردون» در پاسخ به این سوال که چرا سینمای مذهبی اقبال جشنواره ای ندارد و به قول خود شما سیمرغ آور نیست گفت: این مسئله یکی از ضعف های زیربنایی سینمای ماست که حل و فصلش در یکی دو جمله نمی گنجد و ساعت ها پژوهش و جلسات متعددی برای نقد و بررسی طلب می کند. اینکه واقعا مگر در هر جشنواره ای چند فیلم با موضوع مذهبی و دینی صرف وجود دارد. یا تاکنون کلا چند فیلم برای بازنمایی توبه ساخته شده است؟

وی خاطرنشان کرد: بازگشت انسان ها به فطرت پاک خود که در اسلام توبه نامیده می شود، در سراسر دنیا حقیقتی محض و روشن دارد و در فیلم من و زیبا، تصویر خوبی از توبه و امید به رحمت الهی و حسن ظن به خداوند نشان داده شده است. این توبه هم با عمل صالح همراه بود و هم با توسل و طلب شفاعت از امام حسین (ع). آیا همین به تصویر کشیدن توبه به شکل کامل و صحیح آن که منجر به رستگاری می شود کم ارزش دارد؟

کارگردان «وقتی همه خواب بودند» متذکر شد: فرهنگ عاشورا بی نهایت مضمون جهانی و انسانی دارد که می شود سالی چندین و چند فیلم خوب و درجه یک درباره آن ساخت و همچنین واقعه کربلا سراسر تصاویر سینمایی و چشم نواز است که می توان حتی به صورت مستقیم به آن پرداخت و روایت هایی مستندگونه تاریخی ازهزار و اندی سال گذشته تا روایت های معاصر از پیاده روی های اربعین هرساله مردم عاشق ساخت ، اما دریغ که سرمایه گذاری کلان سینما روی مباحث دیگری متمرکز شده و امثال بنده هم با بودجه های محدود و شخصی به سختی می توانیم قدم در این مسیر غیر سود ده بگذاریم. اگرچه که علقه و گرایش شخصی ام همچنان اراده و حس ساختن «من و زیبا» های دیگر را در من زنده نگه می دارد و به امید فرداهای بهتر برای سینمای دینی و سینمای کودک ، دو شمع رو به خاموشی در گیشه هستم.

نوشته فرهنگ عاشورا بی‌نهایت مضمون جهانی و انسانی دارد/ امید به فرداهای بهتر برای سینمای دینی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی درباره اهداف جشنواره رویش گفت: جشنواره‌ها عموماً سه هدف را تعقیب می‌کنند که رویش هم در همین چارچوب تعریف هویتی داشته است. یکی شناسایی ظرفیت‌های موجود در حوزه موضوع جشنواره است؛ با توجه به اینکه رویش، جشنواره‌ای سینمایی ست، هدف آن شناسایی استعدادها، نیروها و ظرفیت‌های سینمای دینی است. ارائه الگوهای بهینه هم دومین کارکرد جشنواره‌ها است. با انتخاب کردن اثری و انتخاب نکردن آثاری دیگر به‌ نوعی به دیگر فیلم‌سازان الگو نشان می‌دهیم و فیلم و سینمای طراز خودمان را معرفی می‌کنیم. سومین کارکرد این جشنواره حمایت مالی از استعدادی جوان و سینماگران برتری که همسو با سینمای دینی و ارزشی است که در قالب جوایز جشنواره معنا پیدا می‌کند. باید گفت که تقریباً در هر ۹ دوره جشنواره در دستیابی به این سه مهم تا اندازه‌ای موفق بودیم.

حمزه‌زاده درخصوص انتظار حوزه هنری از فیلم دینی در سال ۹۵ نیز عنوان کرد:  تعریفی که از سینمای دینی وجود دارد تعریفی بسته نیست؛ و صرفاً شامل فیلم‌هایی که به تاریخ اسلام یا ادیان می‌پردازند؛ نمی‌شود. به نظر ما فیلمی دینی ست که نگاهی مصلحانه داشته باشد و مروج سبک زندگی مصلحانه باشد.

رئیس سازمان سینمایی حوزه هنری با اشاره به فعالیت‌های حوزه هنری برای تثبیت ارزش‌های هنری و دینی، گفت: اصولاً حوزه هنری برای همین مهم تأسیس شده است. هر اثری که در حوزه تولید می‌شود، هر آموزشی که در حوزه هنری ارائه می‌شود، هر هنرمندی که در قالب حوزه حمایت می‌شود به شکل پیش‌فرض هدفی که شامل تبیین و حمایت از ارزش‌های دینی و انقلابی را در قالب هنر پیگیری می‌کند. غیر از این در حوزه هنری وجود ندارد؛ اما این هدف، هدفی طیفی است که باید در بخش آموزش و حمایت و تولید، از نمره‌ای قابل قبول شروع کنیم و تا مرز نمرات عالی هم ادامه داشته باشد.

قائم مقام رئیس حوزه هنری در بیان آفاتی که فیلم‌سازان دینی را تهدید می‌کند توضیح داد: به همان صورت که فیلم دینی را اثری مصلحانه معرفی کردم، باید گفت همان آفاتی که می‌تواند مفهومی مانند امربه‌معروف و نهی از منکر را مبتلا کند، می‌تواند فیلم دینی را هم مبتلا کند. کم دیدن خوبی‌ها، زیاد دیدن بدی‌ها، شناختن مسائل مهم، درست ندیدن مسائل اصلی ازجمله آفات است. همچنین بیش‌ازحد به آسیب‌های اجتماعی توجه کردن و توجه نکردن به راه‌حل‌ها هم از آفت‌های سینمای دینی می‌تواند باشد.

وی در ادامه گفت: جشنواره‌ها شبیه فانوس‌های دریایی هستند. آن‌ها مختصات و معیار ترازی را معرفی کرده و در موقعیتشان ثابت هستند. شباهت این دو با هم می‌تواند این مطلب را برساند که جابه‌جا شدن سمت‌ها و کارشناسی‌ها و سیاست‌های کاری می‌توانسته مهم‌ترین آسیب را به جشنواره برساند.

گفتنی است دهمین جشنواره فیلم کوتاه دینی «رویش» تا ۳۰ دی ماه در پردیس سینمایی هویزه در حال برگزاری است.

نوشته تعریف حوزه هنری از سینمای دینی بسته نیست/ توجه بیش از حد به آسیب‌های اجتماعی آفت‌ سینمای دینی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اول – فیلم دینی چه هست و چه نیست؟ بی شک این موضوع و عنوان نیست که فیلم را دینی یا غیر دینی می کند. چه بسیار آثاری که موضوعی دینی دارند ولی خود دینی نیستند. همانطور که دین قشر و لبّ و صورت و سیرت دارد، اثر دینی هم می تواند قشری یا لبّی و صورت گرا یا سیرت گرا باشد.

بدون اینکه در مجادلات مرسوم و دوگانه های معروف «فرم-محتوا» یا «تکینیک-پیام» بیافتیم باید به یاد داشته باشیم اثر هنری می تواند کاملاً دینی باشد بدون اینکه حتی هیچ اشارتی به استعاره ها و نشانگان دینی داشته باشد. هویت دینی یک اثر را باید توانایی آن اثر در انتقال مخاطب از عالم حس و ناسوت به عالم غیب و ملکوت و معطوف کردن خیال مخاطب به زیبایی های اصیل دانست.

هربرت مارکوزه در کتاب «انسان تک ساحتی» یکی از شعبده های دنیای ظلمت زده ی سرمایه داری را تقلب در زیبایی ها و زشتی ها می داند. به تعبیر او مخاطبان آثار هنری در دوران ما دقیقاً از آنچه باید لذت ببرند، می گریزند و از آنچه باید بگریزند، لذت  می برند؛ و این پریشانی هنر و وارونه شدن معناست.

مردمان بسیار بیش از آنکه در عالم عقل خود سکنی گزیده باشند، ساکن عالم خیالند و عالم خیال با مصالح هنر ساخته و پرداخته می شود. زبان عالم خیال هم ضرورتاً زبان مرسوم شرعیات نیست. اثر دینی اثری شرعی است ولی شرعی بودن اثر برای دینی بودن آن کفایت نمی کند؛ اثر شرعی هم ضرورتاً دینی نیست.

دوم – فیلم کوتاه دینی بسیار شبیه مفهوم «تذکر» در ادبیات دینی است:  وَذَکِّرْ فَإِنَّ الذِّکْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ(الذاریات:۵۵)؛ تذکار و تذکر توجه دادن مدام از عالم کثرات است به عالم توحید؛ تذکر منشأ و منبعی ملکوتی دارد و مهبط و محملش قلب و خیال است و می دانیم این دو بر هم منطبق اند. امام راحل(ره) علم متعلق به عالم قلب و خیال را علم اخلاق می داند. علم به رذایل و فضایل اخلاقی و مهلکات و منجیات روحی؛ بنابراین چنانچه فیلم کوتاه را از نوع تذکار و تذکر بدانیم می توانیم قلمرو اصلی آنرا «اخلاق» بدانیم.

علاوه بر این امام راحل(ره) برسنت عرفای سابق همچون ملا عبدالرزاق کاشانی، سه عالم شریعت، طریقت و حقیقت را بر هم منطبق و رابطه ی این سه عالم را واقعی می دانند و بلکه به تعبیر امام خمینی این از ضیق لفظ است که می گوییم سه عالم بلکه سه مرتبه از یک عالم اند. بنابراین ادب و احکام هر عالم در عالم دیگر موثر است. لذا هرآنچه در دنیا ایجاد مفسده کند، قلب و خیال را هم فاسد میکند و برعکس هر تذکری که عالم و خیال را نورانی کند، رفتار دنیایی را هم نورانی می کند.

این تذکر از آن جهت گفته شد که تاکید کنیم هر اثر هنری که در آن تعلیم یک رفتار نورانی دنیوی نهفته باشد، در حقیقت نردبانی است برای صعود به خلقیات نورانی. این مقدمه ما را به اهمیت مفهوم «سبک زندگی» هدایت می کند. «سبک زندگی» هر چند مفهومی امروزی است اما به تسامح می تواند معادل مفهوم «مناسک ظاهریه» قرار گیرد که امام راحل از آن به عنوان مجموعه ی اعمال قالبیه در دنیا تعبیر می کند.

غرض اینکه فیلم کوتاه دینی را در ادبیات دینی می توان معادل «تذکر» قرار داد و آنگاه قلمرو این تذکر را «اخلاق» و «سبک زندگی» دانست. یعنی توجه به ادب دو ساحت ملکوت و ناسوت و متناظر آن نورانی کردن دو عالم قلب(خیال) و قالب(بدن).

نوشته یادداشت وحید یامین‌پور در باب هنر و سینمای دینی/ قلمرو اصلی فیلم کوتاه دینی «اخلاق» است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته بهروز شعیبی: مستقیم‌گویی عامل کلیشه‌ای شدن سینمای دینی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

راعی تاکید کرد:‌ ما ۳۰سال است در تئوری پردازی دینی تنبلی کرده ایم و بزرگان دین این مبحث را آنقدر لایق ندانستند که مانند غربی ها درباره اعتقاداتمان نظریه بپردازند تا جوان ها سینما را آنگونه که ما می خواهیم بفهمند و در نگاهشان دیدگاهی با تئوری های دینی اسلامی ایجاد شود.ما سال هاست از این کم کاری ها ضررهای بزرگی دیدیم اما در عمل بعد از شهید آوینی و اندکی مرحوم محمدتقی جعفری ،‌ فقط جوادی آملی درحال پیگیری این مباحث است و اقداماتی کرده اند.

راعی توضیح داد : این نظریه پردازی از دست اهالی سینما و منتقدان جوان بر نمی آید و کار استخوان خورد کرده های معارف اسلامی است زیرا ما سینماگران اندک تخصصی در کار خودمان داریم و فرصت و تحصیلاتی در راستای امری اینقدر مهم و بنیانی نداریم. این نظریه پردازی در حیطه کسانی است که مطالعات بسیار بسیار وسیعی در حوزه دین و هنر داشته باشند و با اشراف و شامل نگری خاصی دست به قلم شوند که متاسفانه تعداد افرادی با این خصایص بسیار بسیار کم است.

وی افزود: اگرچه حرکت افرادی مانند جوادی آملی قابل تحسین است اما این فرد آنقدر وظایف سنگین و مهم تری داردکه نمی تواند شبانه روز روی تئوری در سینما وقت بگذارد و تا انتهای این مسیر را طی بکند و باید عده دیگری به ایشان اقتدا کنند و این مسیر را ادامه دهند و بیش از این مسیر فکری سینمای دینی را به قضا و قدر نسپاریم.

راعی در پایان تصریح کرد:‌ البته تا جایی که بنده در جریانم در حال حاضر گروهی تحقیقاتی ایشان را در این مسیر همیاری می کنند و باید منتظر بمانیم تا نتایج آن را ببینیم.

نوشته راعی: در تئوری‌پردازی سینمای دینی تنبلی کردیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- برنامه سینمایی هفت شب گذشته ششم اردیبهشت ماه به نقد و بررسی فیلم سینمایی «تهران ۱۵۰۰» با حضور بهرام عظیمی کارگردان فیلم و نیما حسنی نسب به عنوان منتقد مهمان و همچنین به بررسی جایگاه روحانیت در سینما با حضور حجت الاسلام سرلک و علی شاه حاتمی اختصاص داشت. امیر جعفری نیز به عنوان مهمان ویژه در برنامه حضور پیدا کرد.

در ابتدای برنامه محمود گبرلو سردبیر  و مجری برنامه با اشاره به تغییر مدیریت‌های سینمایی در  دو ماه آینده عنوان کرد: سینمای ایران هشت سال است که دو مدیر سینمایی به خود دیده و اوج و فرودهایی را پشت سر گذاشته است الان فرصت مناسبی است که در محیطی آرام عملکرد چهارساله شمقدری مورد بررسی قرار گیرد. افکار عمومی نیز انتظار دارند که یک مدیر سینمایی بخش هایی از مشکلات اساسی سینما را در دوران مدیرتش برطرف کند. نمی توان گفت هیچ کاری انجام نشده اما کارهای انجام شده شفاف هم نیست و مردم علاقه مند به شفاف سازی عملکرد معاون امور سینمایی در این چهار سال هستند. امیدوارم بستری برای بیان مسائل مختلف چه در برنامه هفت و یا در محافل عمومی به وجود بیاید.

نظرسنجی برنامه اختصاص به طرح این سئوال داشت که به نظر شما از میان فیلم های «تیرباران» ، «زیر نور ماه»، «طلا  مس»، «کیمیا و خاک» و «رسوایی» کدامیک تصویر باورپذیری از روحانی ارائه داده اند. که در پایان برنامه فیلم سینمایی «طلا و مس» بیشترین رای را از آن خود کرد.

آمار فروش فیلم ها و رویدادهای هفته بخش های بعدی برنامه دیشب بود. در ادامه امیر جعفری بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون مهمان برنامه شد. وی در ابتدا درباره این سئوال که آیا به این دلیل که پولی در تئاتر نیست به سینما و تلویزیون گرایش پیدا کرده است، گفت: این جمله غلطی است که می گویند اگر تدر تئاتر پول خوبی وجود داشت ما به سینما و تلویزیون نمی آمدیم. چون ذات بازیگر یعنی دیده شدن و مهم نیست که در چه مدیومی فعالیت کند البته ممکن است برخی کارها را من به خاطر پول کرده باشم و شهامتش را هم دارم که همه جا آن را اعلام کنم.

وی ادامه داد: باید دید چرا بازیگران ما حاضر به خودفروشی می شوند. من سال گذشته تنها یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان برای بازی در نمایش “ترن”دستمزد گرفتم. دو فیلم سینمایی”سیزده” و “قاعده تصادف” را هم کارکردم که هیچ پولی برایم در پی نداشت. بقیه فیلم ها هم در حدی نبودند که بازی در آنها را قبول کنم. بالاخره یک بازیگر باید به هر نحوی هم که شده فعالیت کند. معتقدم اگر برنامه ریزی و مدیریت ها درست باشد و کار به دست کاردان سپرده شود مشکل سینمای ایران برطرف خواهد شد.

جعفری در ادامه درباره تعیین سقف دستمزد برای بازیگران سینما عنوان کرد: باید دید اگر سقف تعیین شود مشکل سینمای ما حل خواهد شد؟. مگر ما کار خدماتی می کنیم که برایمان سقف دستمزد تعیین شود؟ من نیامده ام بازیگر شوم تا پول دربیاورم آمده ام به هدفی که دوست داشتم برسم و در کنارش هم کسب درآمد کنم.

وی ادامه داد: فکر می کنید من چرا بازی در فیلم  «قاعده تصادف» را قبول کردم. البته با قرارداد سفید امضا. چون مگر چند بار می توان کارها را رد کرد. بنابراین یک نفر مثل من با قرارداد سفید سرفیلمبرداری می رود و برخی دیگر در دستمزدشان تخفیف می دهند چون بالاخره یک فیلمنامه خوب نصیبشان شده و می توانند دیده شوند. اگر فیلمنامه خوب را به دست یک گروه خوب بدهند مشکل حل خواهد شد. مگر می شود برای هنر سقف تعیین کرد. اگر می خواهند بخشنامه برای دستمزد ما تعیین کنند پس باید مسئله بیمه بیکاری بازیگران هم حل شود و بازیگری به عنوان یک شغل در جامعه ما شناخته شود.

جعفری در ادامه توضیح داد: هر اتفاقی می افتد فقط بازیگران را می بینند چون ما در دید هستیم. تعارف که نداریم سینمای ما مرده است و معضل سینمای ما باید ریشه ای تر حل شود. اگر نیروی متخصص و کارشناس را وارد سینما کنیم معضلات برطرف خواهد شد. سیستم ایمنی سینمای ما ضعیف شده است و مشکل هم دستمزد بازیگران نیست. اگر رقابت سالمی در سینما وجود داشته باشد دیگر این مشکلات هم حل خواهد شد اما الان چون هیچ فیلم خوبی ساخته نمی شود یک بازیگر می خواهد دستمزد یک سالش را از یک فیلم به دست بیاورد.بازیگر باید ریسک پذیر باشد و علاقه مند بودم نقش متفاوتی را برعهده بگیرم که خوشبختانه این اتفاق افتاد. اما ای کاش فیلم در یک سیستم برابر و متعادل نسبت به بقیه فیلم ها اکران می شد چون این فیلم تنها ۹ سینما دراختیار داشت و من به عنوان بازیگر فیلم حتی نفهمیدم کی این کار اکران شد. من عطش کارخوب را دارم و هیچ ابایی هم ندارم از اینکه اگر نقشی خوب باشد خودم پیشنهاد بدهم که در آن نقش بازی کنم. نقش پدر در این فیلم از همین دست بود. در واقع من این نقش را از بهنام بهزادی قاپیدم و توانستم آن را بازی کنم.

در ادامه نیز نقد فیلم سینمایی ” تهران ۱۵۰۰″ با حضور بهرام عظیمی و نیما حسنی نسب پخش شد. میزگرد هفت بخش پایانی برنامه شب گذشته بود که به موضوع بررسی جایگاه روحانیت در سینما اختصاص داشت. این بخش با حضور حجت الاسلام علی سرلک عضو هیات علمی دانشگاه هنر و دبیر جشنواره روحانی در قاب سینما و علی شاه حاتمی فیلمساز برگزار شد.

در ابتدای بحث سرلک با اشاره به برگزاری نخستین جشنواره روحانی در قاب سینما که از سه شنبه ۱۱ اردیبهشت ماه در سینما فلسطین آغاز می شود گفت: در نخستین دوره این جشنواره به نمایش فیلم های مستند و کوتاه و برگزاری همایش های مختلف پرداختی. آثار خوبی نیز که به دبیرخانه جشنواره رسیده نشان دهنده افق های تازه ای در زمینه نقش روحانی در قاب سینما است.

در ادامه شاه حاتمی درباره تعامل بین هنرمندان و روحانیون گفت:بیش از نیم قرن از سینمای بعد از انقلاب ما می گذرد که در این مدت برخی آثار غرورافرین دینی نیز داشته ایم اما باید دیدچرا بعد از ۳۶ سال روحانیت سینما را جدی گرفته و تازه اولین جشنواره روحانیت در قاب سینما را برگزار کرده است.

سرلک توضیح داد:معتقدم نگاه غیر دینی که در تعاملات مردم در قبل از انقلاب وجود داشته باعث شده روحانیون با تاخیر به مقوله سینما بپردازند. ما اگرچه حکومت اسلامی تشکیل دادیم اما جامعه اسلامی در کشور ما وجود ندارد. هنر و هنرمندان نیز در جایگاه خاص خود وجود ندارند. سوءتفاهمات بسیاری چه به حق یا ناحق در مورد هنرمندان ما وجود داشته که باعث شده جامعه متدین از ورود به سینما پرهیز کند از طرف دیگر هم هنرمندان تلاشی برای پرداختن به روحانیون نکردند.

شاه‌حاتمی در این زمینه عنوان کرد: اگر ما نتوانیم برآیند انقلابمان را به این نسل منتقل کنیم کار سختی در پیش داریم. احساس من این است که غفلت بزرگی اتفاق افتاده و در طول این ۳۶ سال هنرمندان انقلابمان را هم از دست داده ایم.خیلی از فیلمسازانی که نگاهشان با فیلم های دینی شکل گرفته الان رویکردشان را تغییر داده اند و برخی از آنها به خارج از کشور مهاجرت کرده اند.

وی ادامه داد: هنرمندان ما از شروع انقلاب همیشه در تعامل با بزرگان بوده اند اما ما نزدیک به دوسال است که شاهد حضور روحانیون در جشنواره فیلم فجر هستیم و تا پیش از این حضورشان را در سینما جایز نمی دانستند. هنرمندان ما برای پرداختن به مسائل مربوط به روحانیت و یا حتی وقایع دینی با نظرات بسیار متفاوتی از طرف روحانیت روبرو هستند. بنابراین فیلمسازان ما جرات ورود به این مسائل را ندارند. در همه فیلمهای ما روحانیت شخصیتی وارسته و تمام و کمال تصویر می شود در حالی که این نگاه منصفانه نیست.

حجت الاسلام سرلک در بخش دیگری از این میزگرد عنوان کرد: باید دید اصلا ما چه مطالبه ای از یکدیگر داریم و فیلمسازان ما تا چه اندازه به بهره گیری از نظرات اهالی دین معتقدند. برخی از فیلمسازان دینی ما خودشان را صاحب نظر می دانند و نیازی به بهرا گرفتن از نظرات روحانیون احساس نمی کنند. روحانیون بسیاری در حوزه سینما و نقد فیلم ورود کرده اند و کارشناسان بسیاری نیز به اندازه کفایت در سینما وجود دارند اما متاسفانه کسی از حضورشان اطلاعی ندارد. تا امروز کدام سوال جدی با روحانیت مطرح شده و جوابی دریافت نشده است.

وی متذکر شد: در فیلم های ایرانی هیچگاه به ابعاد مختلف روحانیت پرداخت نشده است. به بعد انقلابی، وجه راهبردی و کاریزماتیک روحانیون و بسیاری از خصوصیات این قشر هیچ گاه اشاره نشده و هنرمندان ما خودشان را به بهره گیری از نظرات کارشناسان مذهبی ملزم نمی بینند چون بدون پیش فرض به گفتگو تبادل نظر نمی نشینند.

نوشته سینماگران بدون پیش‌فرض درباره روحانی فیلم بسازند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.