وی درباره مهم‌ترین چالش تولید محتوا در فضای امروز رسانه‌ای افزود: فکر می‌کنم مهم‌ترین چالش امروز، حفظ کیفیت و صداقت در فضای پرسرعت رسانه‌ای است. حجم تولید محتوا بسیار زیاد شده، اما مخاطب امروز هم دقیق‌تر و آگاه‌تر از گذشته است. به همین دلیل، هر اثری که مبتنی بر نگاه واقعی و انسانی باشد، هنوز می‌تواند دیده شود و اثر بگذارد.

این تهیه‌کننده تلویزیون درباره خلأ موجود در سینمای مستند گفت: به نظر من هنوز می‌توانیم بیشتر به روایت‌های عمیق انسانی نزدیک شویم؛ روایت‌هایی که فراتر از هیاهوی روزمره، تجربه واقعی آدم‌ها را ثبت می‌کنند. جامعه ایران پر از داستان‌های ناگفته و لایه‌های انسانی است و مستند هنوز ظرفیت زیادی برای کشف این جهان دارد.

فردشاهین درباره محدودیت‌های فیلمسازی امروز گفت: طبیعتاً مسائل اقتصادی و شرایط پیچیده تولید وجود دارد، اما مهم‌تر از آن حفظ تمرکز و استقلال نگاه است. با این حال، تجربه نشان داده که سینمای ایران همیشه در سخت‌ترین دوره‌ها هم توانسته خودش را بازسازی کند و راه تازه‌ای برای روایت پیدا کند.

او درباره نگاه خود در پروژه‌های جدید توضیح داد: در کار جدید بیشتر علاقه‌مندم به سمت سوژه‌ها و روایت‌هایی بروم که بکرتر، کمتر دیده‌شده و دست‌نخورده‌تر هستند؛ موضوعاتی که هنوز فرصت کافی برای روایت شدن پیدا نکرده‌اند. در عین حال، تلاش می‌کنم نگاهم بیشتر مشاهده‌گر باشد تا قضاوت‌گر. فکر می‌کنم امروز جامعه ما بیش از هر چیز به روایت‌های صادقانه، انسانی و چندلایه نیاز دارد؛ روایت‌هایی که بتوانند میان آدم‌ها گفت‌وگو ایجاد کنند.

عضو شورای سیاست‌گذاری نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» درباره تغییر رابطه مخاطب با سینما و مستند ایران گفت: قطعاً مخاطب امروز فعال‌تر، تحلیل‌گرتر و انتخاب‌گرتر از گذشته است و همین مسئله، مسئولیت فیلمساز را سنگین‌تر اما در عین حال جذاب‌تر می‌کند. امروز اگر اثری صادقانه و حرفه‌ای باشد، مخاطب خودش آن را پیدا می‌کند.

این تهیه‌کننده و کارگردان توضیح داد: من آینده فیلمسازی ایران را با وجود همه دشواری‌ها، امیدوارکننده می‌بینم؛ چون هنوز میل به روایت، فهم جامعه و ثبت حقیقت در میان فیلمسازان ایرانی زنده است و تا وقتی این نگاه وجود داشته باشد، سینمای ایران هم زنده خواهد ماند.

فردشاهین درباره تجربه حضورش در شورای سیاست‌گذاری جشنواره «سینماحقیقت ۱۹» بیان کرد: چیزی که برایم امیدبخش بود، حضور نسل جوان و با دغدغه مستندسازان ایرانی بود. با وجود تمام سختی‌ها، هنوز فیلمسازانی هستند که با حساسیت اجتماعی، دقت و نگاه انسانی سراغ سوژه‌های واقعی می‌روند و این برای آینده مستند ایران ارزشمند است.

نوشته تا میل به روایت زنده است، سینمای مستند زنده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

او ادامه داد: یعنی هر فیلمی چه مستند و چه داستانی که بازتاب‌دهنده‌ وقایع دوران جنگ باشد، به خصوص برای نسل آینده می‌تواند به لحاظ تاریخی ارزشمند باشد. امروزه در گنجینه‌ی سینمای جهان ، آثار بی‌شماری می‌توان یافت که تصاویری روشن از رخدادهای تلخ جنگ‌های جهانی اول و دوم را می‌تواند برای نسل امروز در جای جای جهان به تماشا بگذارد. بدون تردید، در غیاب سینما، این وظیفه‌ی سنگین به تنهایی از عهده مورخان و تاریخ‌نگاران بر نمی‌آمد. به ویژه که می‌دانیم، همواره «بازآفرینی» در هنر، از «بازنمایی» بسیار دشوارتر و خلاقانه‌تر به شمار می‌آید.

حاجی مشهدی در پاسخ به این پرسش که مخاطب امروز بیش‌تر با روایت داستانی از جنگ ارتباط می‌گیرد یا روایت مستند، گفت: تردیدی نباید داشت که عموم مخاطبان همگانی و عام سینما، به سینمای داستانی یا فیلم‌های سینمایی و داستان‌پرداز علاقه‌ی بیش‌تری دارند و طرفداران سینمای مستند شاید کم شمارتر از علاقه‌مندان به، فیلم‌های سینمایی باشند. ساده‌ترین دلیل برای چنین رویکردی، وجوه سرگرم‌کنندگی و گاه جنبه‌های مخیل و فانتزی فیلم‌های داستان پردازانه در مقایسه با فیلم‌های مستند باشد. صد البته، فیلمخانه‌های جهان به همه‌ی این گونه‌ها نیاز دارند و بی‌تردید ساخته شدن هر یک از این نمونه‌ها( چه مستند و چه داستانی) می‌تواند به غنای گنجینه‌ی سینمایی جهان بیفزاید.

این مدرس سینما نظر خود را درباره آنکه جنگ می‌تواند چه تغییراتی در زبان فرم و مضامین آثار هنری ایجاد کند، این‌گونه بیان کرد: خود پدیده‌ی جنگ به خودی خود در زبان فرم و مضامین آثار هنری تغییری ایجاد نمی‌کند، اما هنرمند (فیلمساز) به اقتضای موقعیت زمانی و مکان و فضای پرالتهاب جنگ، به این نتیجه می‌رسد که مثلاً به زبانی کمینه‌گرا (minimal) برای بیان بخشی از واقعیت‌های جنگ توسل جوید و یا با پرهیز از برخی نمادگرایی‌ها، از بیانی ساده‌تر و به دور از ایهام و پیچیدگی‌های کلامی در گفتار متن فیلم‌های مستند استفاده نماید. به همین دلیل ساده، در فیلم‌های مستند یا داستانی که قرار است به جنگ پرداخته شود، فیلمساز  می‌کوشد تا متناسب با فضای فیلم، به ضرباهنگ کار خود شتاب بیش‌تری ببخشد و با بیانی صریح‌تر و به دور از هرگونه ابهام و پیچیدگی‌های کلامی، با مخاطب خود سخن بگوید.

این منتقد فیلم اضافه کرد: در عین حال نباید فراموش کرد که در تولید آثار مستند نباید تنها به ساخت مستندهایی روی آورد که مستقیم به ثبت وقایع جنگ می‌پردازند. توجه به پیامدهای جنگ و به ویژه بازتاب تأثیرات روانی جنگ بر روی افراد یک جامعه‌ی گرفتار جنگ و نمایش احساسات، افکار و خلق‌وخوی مردم در آینه‌ی فیلم‌هایی که ساخته می‌شود نیز ضمن پرهیز از هرگونه شتاب‌زدگی و افتادن در دام تب تند التهابات ناشی از خسارت‌های مادی و معنوی، از اهمیت زیادی برخوردار است.

عزیزالله حاجی‌مشهدی در پایان وجود مراکزی همچون مرکز گسترش سینمای مستند و حمایت‌های مادی و معنوی آن از فیلمسازان را موجب اعتلای سینمای مستند دانست و افزود: وجود مراکزی چون مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و….با هدف پشتیبانی مادی و معنوی از فیلمسازان، به ویژه با نگاه حمایت از نیروهای خلاق و جوان، می‌تواند در مسیر رشد و اعتلای سینمای مستند تأثیر به سزایی داشته باشد. البته نباید فراموش کرد که حفظ فضای مناسب نوآوری‌ها و خلاقیت‌های فردی فیلمسازان با پرهیز از تولید کارهایی که با بزرگ‌نمایی‌های نا به جا و به‌ویژه با تبلیغات پرآب و رنگ یا جانب‌داری از جریان‌های سیاسی یکسونگرانه، می‌توان سلامت این آثار را تضمین کرد. به نظر من، تنها در چنین فضاهای سالمی است که فیلمساز می‌تواند در واقعه‌نگاری حوادث، با همه تلخی‌های ذاتی جنگ، صادق باشد.

نوشته سینما از هر مورخی، در ثبت واقعیت مؤثرتر است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

متن این بیانیه بدین شرح است:

اعضای انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند ایران، به عنوان کسانی که وظیفه حرفه‌ای‌شان ثبت دقیق واقعیت‌های اجتماعی، انسانی و فرهنگی جامعه ایران است، با نگرانی عمیق به وضعیت کنونی کشور می‌نگرند.

از اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، ایران درگیر جنگی شده که دامنه آن فراتر از اهداف نظامی رفته و حمله به زیرساخت‌های حیاتی و غیرنظامی گسترش یافته است. کارخانه‌های مادر به‌عنوان ستون فقرات اقتصاد و معیشت هزاران خانواده ایرانی، مراکز علمی و بهداشتی، پل‌ها، تأسیسات آب و انرژی، و میراث فرهنگی گران‌بهای این تمدن چند هزار ساله، همه آسیب دیده یا در معرض تهدید جدی قرار گرفته‌اند.

زندگی روزمره میلیون‌ها ایرانی مختل و امنیت و رفاه آنان تهدید شده است. در این میان، تهدیدهای اخیر رئیس‌جمهور ایالات متحده مبنی بر هدف قرار دادن منابع و زیرساخت‌های کشور و تعابیر تحقیرآمیز «بازگرداندن ایران به عصر حجر»، نه تنها نقض آشکار اصول انسانی و حقوق بین‌الملل است، بلکه توهینی آشکار به کرامت ملی و تاریخ پرافتخار این سرزمین به شمار می‌رود.

این همه در شرایطی‌ست که بر خلاف ادعاها، هزینه سنگین انسانی، اقتصادی و اجتماعی این جنگ از جمله تلفات غیرنظامی، آوارگی، تخریب منابع و نابودی آینده فرزندانمان، تماماً بر دوش مردم ایران نهاده شده است. در شرایطی که صدای هر مخالفت و انتقادی به‌سختی شنیده می شود، این هزینه‌ها بر عمق رنج مردم می افزاید.

ما حمله گسترده به زیرساخت‌ها و میراث فرهنگی را، با همه ابعاد ویرانگرش محکوم کرده و باور داریم که هیچ هدف و هیچ محاسبه‌ای، نمی‌تواند توجیه‌کننده چنین ضربه جبران‌ناپذیری به زندگی مردم عادی و به میراث مشترک بشریت باشد. مردم ایران شایسته صلح، امنیت و احترام‌اند؛ نه تهدید، نه ویرانی و نه سکوت در برابر رنج‌‌شان.

نوشته بیانیه انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند؛ مردم ایران شایسته صلح، امنیت و احترام‌اند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مدیر مرکز مستند سوره در ابتدای این نشست خبری با اشاره به رویکرد فراتهران مرکز مستند سوره گفت: با توجه به رویکردی که ما از سال گذشته در پیش گرفتیم، به سراغ استان‌های مختلف رفتیم و ارتباط خود را با مستندسازان برخی استان‌ها تقویت کردیم؛ در اولین قدم هم به سراغ استان خوزستان رفتیم و مرکز رشد هنرهای تصویری را در این استان ایجاد کردیم که در حال حاضر مشغول اجرای برنامه‌های خود است که نفرات علاقمند به فیلمسازی وارد این مرکز شدند و آموزش‌های اولیه را گذراندند و مشغول تولید فیلم‌های مستند در قالب کوتاه و بلند، تولید و ارائه می‌کنند.

وی با اشاره به اهمیت نقش سینمای مستند در سینمای کشور افزود: در حکمرانی تولید فیلم مستند در کشور نیازمند هم‌افزایی هستیم و باید یک سپهر تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری داشته باشیم.

امامقلی با اشاره به نقش مستندسازان در جریان دفاع مقدس ۱۲ روزه عنوان کرد: جنگ تحمیلی اخیر نقطه عطفی در جریان توجه به مستند بود که متاسفانه نهادهای متولی در جریان آن روزها و بعد از آن جلسه‌ای در خصوص سازماندهی نهادهای مستندساز شکل نگرفت و متاسفانه فیلمسازان ما با مشکلاتی در آن روزها مواجه بودند و شرایط پیچیده‌ای در این خصوص ایجاد شده بود و متاسفانه هنوز اجماعی رخ نداده است و ضرورتش بیش از هر زمان دیگری حس می‌شود.

مدیر مرکز مستند سوره با اشاره به تولیدات این مرکز در خصوص جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بیان کرد: ما در این روزها در کوتاه‌ترین زمان ممکن برخی آثار مانند «ستاره شد» که یک اثر ۵ قسمتی بود را تولید کردیم و به مرحله پخش تلویزیونی رساندیم؛ مجموعه «بازداشتگاه» را هم که یک اثر متفاوت در خصوص جنگ تحمیلی اخیر بود را در مدت کوتاهی تولید کردیم که در خصوص بازداشت شدگان فتنه ۱۴۰۱ بود که در جریان جنگ تحمیلی وفاداری خود را به نظام و کشور اعلام کردند؛ مستند «پلز، اراده سنگی» هم از دیگر آثاری بود که در خصوص عملیات‌های مختلف برای یافتن پیکرهای شهدا است.

وی در خصوص اهمیت مخاطب در تولید آثار مرکز مستند سوره اظهار کرد: ما اگر بتوانیم اقشار مختلف را با سینمای مستند آشنا کنیم از این بابت که ظرفیت زیادی برای جذب مخاطب در حوزه مستند داریم، احتمال بیشتری برای توسعه مخاطب فیلم مستند داریم و مستندها باید در هر موضوع و سبکی که ارائه می‌شوند، مخاطب خود را پیدا کنند و برای مخاطب خاص خود به نمایش در بیایند تا بتوانند جریان سازی در کشور ایجاد کنند؛ اکران سیار در این بین نقش ویژه‌ای برای نمایش مستند در دانشگاه‌ها، مساجد، فرهنگسراها، مراکز فرهنگی و… ایفا می‌کند.

امامقلی با اشاره به رویکرد مرکز مستند سوره در خصوص توسعه مخاطب عنوان کرد: یکی از فعالیت‌های اصلی که در سال اخیر در خصوص همراه کردن مخاطب انجام دادیم، اکران‌‌‎های گسترده مستندهای «موتورسواران» و «شگرد» بود که توانستیم مردم زیادی را با خود در مسیر اکران این مستندها همراه کنیم که نتیجه آن اکران آنلاین مستند «شگرد» در پلتفرم تلوبیون با بیش از ۵۰ هزار مخاطب بود که با برنامه‌ریزی در پلتفرم‌های مختلف و سرمایه‌گذاری در زمینه اکران سیار می‌توانیم این عدد را افزایش دهیم.

وی افزود: این موضوع خیلی مهم است که قبل از تولید فیلم مستند به دنبال مخاطب آن باشیم و ما امروز در مرکز مستند سوره به این برنامه ریزی رسیدم که این اقدام را انجام دهیم و در سال آینده با جدیت بیشتری این موضوع را دنبال می‌کنیم تا مردم براساس علاقه‌های خود با آثار تولید شده ارتباط بگیرند و بین مردم و آثار تولید شده، حس ایجاد شود که در این مسیر، رسانه نقش مهمی ایفا می‌کند.

مدیر مرکز مستند سوره درباره آثار این مرکز که در جشنواره «سینماحقیقت» حضور دارند بیان کرد: ما امسال ۷ اثر در جشنواره «سینماحقیقت» داریم که سلیقه مخاطبین و اقشار مختلف را با نگاه توسعه مخاطب سینما مستند در تولیدات ‌‌آن‌ها در نظر گرفتیم؛ کما اینکه در بین تولید کنندگان آثار امسال ما، کارگردان خانم هم وجود دارد.

محمدرضا امامقلی در بخشی از این نشست در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران در خصوص تبعات امنیتی حضور مستندسازان در مناطق جنگی در جریان دفاع مقدس ۱۲ روزه عنوان کرد: اجازه دهید به عنوان یک مستندساز، از حقوق مستندسازان دفاع کنم؛ مستندساز جاسوس نیست که فکر می‌کنید حضورش تبعات امنیتی داشته باشد.

نوشته توسعه مخاطب سینمای مستند را در دستور کار خود قرار دادیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

او افزود: یکی دیگر از اهمیت‌های قابل توجه عکاسی مستند، نقش آن در ایجاد تغییرات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است؛ چراکه این هنر در طول تاریخ بسیار تأثیرگذار بوده است. همچنین عکاسی مستند کاربردی‌ترین هنر در زمینه تحقیق، پژوهش و آموزش است. از ویژگی‌های دیگر این حوزه، شفافیتی است که در پاسخ به مسائل و موضوعات اجتماعی ایجاد می‌کند. عکاسی مستند یک عامل ارتباطی بین جامعه و جهان پیرامون است.

نقش مدیران فرهنگی در مستندنگاری

صادقلو درباره نقش مدیران فرهنگی در پرورش نگاه مستندنگارانه گفت: گام نخست این است که مدیران فرهنگی آگاهی لازم را از عکاسی مستند داشته باشند. برخی مدیران آگاهی دارند و به جریان مستندنگاری کمک می‌کنند، اما برخی دیگر به دلیل عدم آگاهی گاه مانع این جریان می‌شوند.

او ادامه داد: یکی از مشکلات بزرگ در جامعه هنری و رسانه ما این است که در رسانه‌ای مثل تلویزیون وقتی درباره جاسوس صحبت می‌کنند، دوربین را روی دوش آن فرد می‌گذارند که چنین نگاهی باید اصلاح شود.

فرهنگ‌های متنوع، زوایای گوناگون

صادقلو درباره ضرورت فراگیری تکنیک و اصول عکاسی بیان کرد: تمامی جوامع بشری قابلیت دیده شدن دارند. فرهنگ‌های مختلف، زاویه‌دیدهای متفاوتی دارند و اتفاقات مختلفی در آن‌ها رخ می‌دهد. همان‌گونه که در رنگ‌شناسی، یک رنگ در کشور ما معنایی دارد و در کشوری دیگر معنایی متفاوت؛ تعاریف تا حدودی متفاوت‌اند اما اصل موضوع مشترک است.

او افزود: واقعیت‌های اجتماعی و زیستی جامعه ما قابلیت ثبت شدن دارند، زیرا فرهنگ‌های مختلفی در نقاط مختلف کشور وجود دارد که خود یک جذابیت تصویری و فرهنگی برای دنیا به شمار می‌رود. شاید به دلیل عدم آگاهی از تأثیرات مثبت عکاسی مستند، امکان اندیشیدن از عکاسان گرفته شده باشد. اگر این تأثیر شناخته شود، اندیشیدن برای عکاس تبدیل به یک فعالیت روزمره می‌شود و او هر روز درباره کار خود فکر می‌کند و از طریق آموزش‌هایی که می‌بیند، آن را در قالب‌های درست و علمی ارائه می‌دهد.

او گفت: یکی دیگر از معضلات جامعه ما این است که هر کسی دوربین به دست می‌گیرد، فکر می‌کند عکاس است؛ بدون آنکه ایده، اندیشه، نگاه یا تکنیک داشته باشد. این معضل بزرگی است. شاید با آموزش، عکاسان بتوانند ایده‌های خود را به‌درستی تصویر کنند و واقعیت‌های جامعه را ثبت و در اختیار عموم قرار دهند.

عکس مستند؛ دریچه‌ای به سوی سینمای مستند

این عکاس مستند درباره تأثیر عکاسی مستند بر سینمای جهان گفت: عکاسی مستند در دوران مختلف تأثیرات فراوانی بر سینمای جهان داشته است. برای نمونه، بعد از رکود اقتصادی آمریکا، سازمان امنیت کشاورزی گروهی از عکاسان را به سراسر کشور فرستاد تا عکاسی مستند انجام دهند. این آثار تأثیر عمیقی بر مدیریت کشور و خروج از بحران گذاشت و توجه سینماگران را نیز جلب کرد. نتیجه آن را می‌توان در فیلم «خوشه‌های خشم» دید؛ فیلمی که موضوع آن همان چیزی است که عکاسان در قالب مستند ثبت کرده بودند و بعدها تبدیل به یک شاهکار سینمایی شد.

او تأکید کرد: اگر عکاسی مستند درست انجام شود و در اختیار مستندسازان قرار گیرد، ایده‌های آن‌ها پخته‌تر می‌شود و می‌تواند خروجی‌های بسیار بهتری داشته باشد. این روند بدون شک کمک بزرگی به جامعه مستندسازی و سینمای مستند ایران خواهد کرد.

لزوم تعریف واضح در مسابقات عکاسی

صادقلو درباره بخش مجموعه عکس نوزدهمین جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» توضیح داد: در مسابقات، داوران نقش بسیار مهم و خطرناکی دارند. البته پیش از داوران باید به نقش شورای سیاست‌گذاری مسابقه اشاره کرد. دلیلش این است که هر تعریفی که در یک مسابقه برای یک شاخه عکاسی ارائه می‌شود، تعیین‌کننده است. وقتی یک عکاس جوان برای شرکت در مسابقه مراجعه می‌کند، ابتدا به تعریف آن شاخه نگاه می‌کند. اگر تعریف درست نباشد، تأثیر آن در جامعه و در مسیر رسیدن به استانداردهای جهانی بسیار جدی خواهد بود.

او افزود: داوران نیز با انتخاب عکس‌ها به عکاسی کشور سمت ‌وسو می‌دهند. وقتی عکس مستند انتخاب می‌شود، داوران عملاً تعریف می‌کنند که عکاسی مستند چیست. بنابراین اگر داور تعریف درستی از شاخه عکاسی نداشته باشد یا تعریف غلطی به او ارائه شده باشد، انتخاب‌ها دچار اشکال می‌شود و این اشکال در نگاه نسل جوان تأثیر می‌گذارد.

این عکاس ادامه داد: عکس‌هایی که در مسابقه رتبه می‌آورند یا به نمایشگاه راه پیدا می‌کنند، به جوانان می‌گویند مسیر درست چیست و اصلاً عکاسی و شاخه‌های آن چه تعریفی دارند. همین موضوع کار را سخت و حتی خطرناک می‌کند. به همین دلیل نقش داوران بسیار مهم است. اگر از این رسانه به‌درستی استفاده شود، ضمن آنکه نتیجه درستی به دست خواهد آمد، آینده عکاسی ایران سربلند خواهد بود.

بخش مجموعه عکس مستند «از قاب تا روایت» با دبیری مهدی سروری از ۱۹ تا ۲۵ آذرماه ۱۴۰۴ برگزار می‌شود.

نوشته عکس مستند فراتر از تصویر و دریچه‌ای به سینمای مستند است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

دکتر «احمد ضابطی جهرمی» متولد ۱۳۳۰ جهرم، دارای مدرک کارشناسی کارگردانی سینما و تلویزیون از دانشکده هنرهای دراماتیک، کارشناسی ارشد پژوهش از دانشگاه هنر، دکترای پژوهش هنر در شاخه هنرهای دراماتیک از دانشگاه هنر، استاد ممتاز کشوری و مدرس سینما و تلویزیون است. او همچنین فیلم‌های مستند تجربی تم و واریاسیون، نخل و یادگاری‌های معماری، نخل: درخت زندگی، قهرمانی، آخرین بازمانده یوز ایرانی و مجموعه مستند تلویزیونی کشتی کویر را در کارنامه دارد و مؤلف کتاب‌هایی چون رابطه سینما و موسیقی بر اساس تئوری سرگئی آیزنشتاین، سینمای الکساندر داوژنکو، تاریخ و نظریه‌های تدوین فیلم، شکل‌شناسی صدای فیلم، سی سال سینما، پژوهش در شناخت هنر ایران، شکل شناسی و گونه شناسی فیلم مستند، پژوهش‌ها و اندیشه‌های سینمایی است و عضو هیات انتخاب و داوری جشنواره‌های مختلف سینمایی بوده است.

«محمد تهامی‌نژاد» متولد ۱۳۲۱ تهران، دارای مدرک کارشناسی سینما و گواهی‌نامه درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محقق، پژوهشگر و نویسنده کتاب‌هایی چون کارگردانان سینمای ایران: از مشروطیت تا سپنتا، رود و کاریز، از هامون تا هورالعظیم، فیلم مستند چهره‌نگاری (پرتره) و شیوه‌هایش، فیلم «خانه خدا»: یک سند انسان شناختی یا مستند توضیحی، جوش و خروش‌های نظری، مقدمه‌ای بر جنگ تصویری و جنگ در میدان است. او عضو هیئت موسس و هیات مدیره، بازرس و رئیس اسبق انجمن مستندسازان سینمای ایران، رئیس انجمن صنفی و کارگری کارگردانان سینمای مستند استان تهران، عضو هیات علمی اولین همایش انسان‌شناسی تصویری دانشگاه تهران، عضو هیات انتخاب و داوری جشنواره‌های مختلف سینمایی بوده است.

«محمدعلی فارسی» متولد ۱۳۳۶ ورامین، دانش آموخته کارشناسی سینما، فیلمنامه‌نویسی از دانشکده صدا و سیما است و آثاری چون مهاجران، حقیقت گمشده، گلستان آتش، رستاخیز، شلمچه، قصه‌های جنگ، فانوس رو به باد، کبوتران امید، پرونده هیلیاس، سراب ۲، مجنون و کسب جوایز مختلف را در کارنامه دارد. او معاون تولید موسسه فرهنگی روایت فتح، عضو هیات داوران ادوار جشنواره مستند سینما حقیقت، جشنواره فیلم کوتاه تهران، جشنواره فیلم فجر بوده است.

«مرتضی شعبانی» متولد ۱۳۴۳ تهران، دارای مدرک کارشناسی ارشد سینما و  کارگردان فیلم‌های کوتاه: زیتون تلخ، همسفر بهار، حمزه، دلباخته، شهید عاملی، تنگه ابوقریب، شهید الماس، نسیم حیات بوده و تهیه‌کنندگی مستندهایی چون پل، زنانی با گوشواره‌های باروتی، قلب عقیق، خط تماس، ابوزینب را در کارنامه دارد و به عنوان مدیرعامل مرکز مستند حقیقت، مدیرعامل موسسه روایت فتح و دبیر ششمین جشنواره فیلم اتحاد فعالیت داشته است.

«محمدرضا عباسیان» متولد ۱۳۵۲ تهران، دارای مدرک فوق‌لیسانس مستندسازی، مستند ساز و تهیه‌کننده سینما است. او مدیرعامل موسسه رسانه‌های تصویری و دبیر سی و یکمین جشنواره فیلم فجر و اولین جشنواره ویدئویی یاس تهران بوده و به عنوان داور در جشنواره‌های متعدد سینمایی فعالیت داشته است و آثاری چون قانا، مدرسه، سینکا و انس، فاطا، دختران، افسانه مجاهدین افغان را در کارنامه دارد. او جوایزی چون جایزه طلایی جشنواره الجزیره، تندیس بهترین فیلم مستند، بهترین فیلم مستند جشنواره سینماحقیقت، جایزه شهید آوینی، جایزه جشنواره مقاومت برای فیلم مستند قانا و جایزه شمشیر نقره‌ای جشنواره فیلم‌های تاریخی لهستان برای فیلم مدرسه را به دست آورده است.

بر اساس گاه‌شمار جشنواره، کار بازبینی و داوری آثار بخش سینمای مستند از هفته گذشته آغاز شده و ۲۵ دی ماه، آثار منتخب این بخش معرفی خواهد شد.

چهلمین جشنواره فیلم فجر در دو بخش فرهنگی و رقابتی از ۱۲ تا ۲۲ بهمن به دبیری «مسعود نقاش‌زاده» برگزار خواهد شد.

نوشته هیئت انتخاب و داوری بخش سینمای مستند جشنواره فجر معرفی شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مستندهای مذهبی در موضوع مشخص عاشورا و محرم به چند دسته تقسیم می‌شوند. یکی به تصویری کردن تعزیه‌های شهرهای مختلف کشور اختصاص دارد که یا با چاشنی مستند داستانی ما را درگیر زندگی واقعی بازیگرهای این تعزیه‌ها می‌کند و گاهی حتی همان اسب و شتر تعزیه را دست‌مایه خود قرار می‌دهد تا حرف‌های قشنگی در لفافه هنر بیان کند.

دسته دیگر این مستندها، به فیلم‌برداری واقعی از آداب‌ورسوم و سبک و سیاق خاص عزاداری هر شهر و هر محله می‌پردازد که با نمایش دادن تفاوت‌های اقلیمی و بومی و نحوه خاص ابراز ارادت شیعیان به مولایشان، به‌خوبی در دل مخاطب جا باز می‌کند و بیننده را در مسیر این عزاداری باشکوه با خود همراه می‌سازد.

همچنین تکیه زدن و نذری پختن و نذری پخش کردن و گرفتن یکی دیگر از آداب و رسومی است که تقریباً به این ایام گره‌خورده و به طرز جدایی‌ناپذیری وارد واجبات عزاداری شده و بعضاً روایت دوربین مستندساز از ماجرای تهیه یک پرس غذا به‌شدت ماجرایی و تماشایی می‌شود.

بخش دیگری از مستندهای عاشورایی به نذر و وقایع خاص این ایام اختصاص دارد. درختی که ظهر عاشورا خون می‌چکاند. آسمان منطقه‌ای که ظهر عاشورا قرمز می‌شود. نذر افرادی که باید مسیری را پیاده طی کنند. یا در جاده‌ای دورافتاده آب به دست مردم بدهند. اتفاقاتی که ظهر عاشورا در حرم امام رضا (ع) می‌افتد. کودکی که رفتار آسمانی خاصی دارد و … همه اینها از سوژه‌های نابی است که هر تعداد فیلم مستند هم درباره آن ساخته شود باز جای ادامه دادن دارد و می‌توانیم از زوایای مختلف به عظمت یک داستان عمیق پی ببریم.

به‌علاوه آن گروهی از مستندها به بازتاب اعتقادی این ایام و مناسک خاص آن در بین پیروان سایر ادیان پرداخته‌اند و روایت‌های جذابی از اعتقاد مثلاً دانشجویان یهودی به خوردن غذای نذری یا شفا گرفتن دختر مسیحی در حرم امام حسین (ع) در ظهر عاشورا و غیره دارند که به لحاظ بین‌المللی کاربرد قوی داشته و برخلاف سایر مستندهای مذهبی ما این دسته به دلیل داشتن موضوع فرا ایرانی و فرا شیعه، قابل‌ارائه در بازارهای جهانی است و یکی از بهترین شیوه‌های تبلیغ دین به شمار می‌آید.

مستندهای «شبیه‌خوانی» به کارگردانی بهمن کیارستمی، «آن‌سوی دیوار» به کارگردانی وحید چاووش، «گل گیران» به کارگردانی محمد غفاری، «اربعین» به کارگردانی ناصر تقوایی، «پولکه یک آیین مذهبی» به کارگردانی مجید صباغ بهروز، مستند «آینا» و «صفورا» به کارگردانی داور نجفی، مستند «شام» به کارگردانی محمدرضا اصلانی، مستند «نخل» به کارگردانی بابک بهداد، مستند «من شمر هستم» به کارگردانی داریوش کرم یار، مستند «آیین دیگر» به کارگردانی سید مهدی میرشرف، مستند «به خشکی لب‌های فرات» به کارگردانی حمید تقوی، مستند «شور عشق» به کارگردانی حمید قربان نژاد، مستند «ترکیب‌بند» به کارگردانی امیر آذین، مستند «کاروان» به کارگردانی محسن امیر یوسفی، مستند «عاشورا در مه‌ریز» به کارگردانی جمال زارع‌زاده عزیزی، مستند «روز پایان» به کارگردانی نرگس آبیار، مستند «کربلا جغرافیای یک تاریخ» به کارگردانی داریوش یاری و … از مهم‌ترین مستندهای عاشورایی است که همه دسته‌‌های عنوان شده در متن را در برمی‌گیرد و هرکدام به‌نوعی پیام‌آور مفهوم اصلی قیام امام حسین (ع) برای مخاطب است.

نوشته عاشورا از دوربین مستند/ وقتی مستند جور سینمای داستانی را می‌کشد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: تبلیغات محیطی، اکران‌های ویژه و برگزاری جلسات نقد و بررسی در کنار اکران هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند علاقه‌مندان سینمای مستند را جذب کند. سینمای مستند در استان‌ها ظرفیت جذب مخاطب بالایی دارد، اما این پتانسیل مغفول مانده و اغلب در پخش، توزیع و نمایش آثار مستند به تهران و مخاطب تهرانی فکر می‌شود.

مدیر پیشین پردیس «هویزه» مشهد گفت: تجربه موفق اکران مستندهای اجتماعی در پردیس هویزه ثابت می‌کند که هرگونه مستند می‌تواند طیفی از علاقه‌مندان را به سینما بیاورد. مستندهای اجتماعی، مستندهایی که موضوع محیط‌زیست دارند، مثل «اسرار دریاچه» یا مستندی مثل «مهین» که مخاطب عام و خاص دارد. در سال‌های اخیر مستندهای سیاسی درباره شخصیت‌های تاریخ معاصر مثل رزم‌آرا و مصدق ساخته شده که برای بسیاری از علاقه‌مندان به تاریخ جذاب است و در صورتی که با برنامه‌ریزی و اطلاع‌رسانی اکران شود، مخاطب بالایی خواهد داشت.

مدیر امور سینمایی «بهمن سبز» حوزه هنری در استان کردستان ادامه داد: ماهیت سینمای مستند، آگاهی‌بخشی است. سینمای مستند می‌تواند روی مدیران و مسئولان تأثیر بگذارد یا افرادی را که با حوزه‌های مختلف اجتماعی در ارتباط هستند نسبت به مسائلی که در آن حوزه در جریان است، حساس و مطلع کند.

مرادی با اشاره به اهمیت اکران آنلاین در روزهایی که ویروس کرونا سینماداری را به خطر انداخته گفت: اگرچه سینما رفتن با رعایت پروتکل‌های بهداشتی، یک رفتار کم‌خطر است اما به‌هرحال شرایط اجتماعی، در دو سالی که پشت سر گذاشتیم به رکود سینماداری انجامیده است. اکران آنلاین فیلم‌های مستند در این فضا، ارزش افزوده است. به‌ویژه برای مخاطبی که در استان‌های موفق تمایل بالایی برای دیدن فیلم‌های مستند ایرانی و خارجی دارد، اما همیشه از دسترسی ساده و باکیفیت محروم بوده است.

وی ادامه داد: در سینمای ایران، طرح‌های مختلفی برای نمایش آثار مستند اجرا شده که اغلب دوام نداشته است. امیدوارم مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی که متولی اصلی تولید و اکران آثار مستند است، مصمم و باتوجه‌به تمایل و درخواستی که در دوستداران سینمای مستند وجود دارد برای دیده‌شدن مستندها برنامه‌ریزی کند. سینمای مستند ایران، مخاطب فراوانی دارد که در سازوکار تجاری سینما نادیده گرفته می‌شوند.

نوشته مخاطبان استانی، ظرفیت فراموش شده سینمای مستند هستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مهمان ویژه این قسمت از برنامه، مصطفی رزاق‌کریمی، کارگردان پیشکسوت سینمای مستند است. او در نردبان در مورد تجربه مستندسازی خود سخن گفته و درباره مستندهای «خاطراتی برای تمام فصول» «یاد و یادگار» و … صحبت کرده است. در این بخش امید بلاغتی، به بررسی آثار این کارگردان برجسته کشور پرداخته است.

برنامه نردبان این هفته سراغ سی و نهمین جشنواره فیلم فجر رفته و ضمن بررسی حضور فیلم‌های مستند در این جشنواره، نگاهی انتقادی به برخوردهای چندگانه جشنواره فجر با سینمای مستند دارد. به همین منظور، سام کلانتری، کارگردان فیلم مستند «جایی برای فرشته‌ها نیست» مهمان برنامه شده است.

او که سال گذشته موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند از جشنواره فجر شد، در گفت‌وگو با مجری برنامه، حامد شکیبانیا، سیاست‌های چندگانه جشنواره فجر در برخورد با فیلم مستند در سال‌های اخیر را مورد بررسی قرار داد. با اعلام دبیر سی و نهمین جشنواره فیلم فجر،  فیلم مستند راه‌یافته به این جشنواره، برای مردم و اهالی رسانه اکران نخواهد شد و تنها یک سیمرغ به بهترین فیلم مستند داده می‌شود.

«نردبان» مجموعه برنامه تلویزیونی شبکه مستند است که تلاش می‌کند به فیلم و عکس مستند با نگاهی تخصصی توجه کند. این برنامه با اجرای محمد (حامد) شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور با آیتم‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته «نردبان» حضور فیلم‌های مستند در جشنواره فجر را بررسی می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: برگزاری آنلاین هم اتفاق خوبی بوده و هم شیوه خوبی برای  برگزاری جشنواره در شرایط کنونی است. با تکنولوژی و تغییرهایی که با خود به همراه دارد، نمی‌توان جنگید و انشالله در این دوره اتفاق خوبی خواهد افتاد. به هر حال در شرایط کرونایی کنونی دوستان و همکاران هم زمان بیشتری دارند که به فیلم‌های مستند بپردازند.

مدیر فیلمبرداری مستند «خط باریک قرمز» در بخش دیگری از صحبت‌هایش درباره جذابیت‌های سینمای مستند و تاثیرگذاری آن در جامعه توضیح داد: یک‌سری فرمول‌های خیلی تکراری وجود دارد، به این معنی که سینمای مستند، سینمایی نیست که مخاطب عام داشته باشد. گرچه ممکن است این سینما مخاطبانش نسبت به ژانرهای دیگر کمتر باشند، اما افراد عاشقانه این حوزه را دنبال می‌کنند. آنها پیگیر و سخت‌کوش بوده و با همه مشکلاتی که کار مستند از همه وجوه دارد، در حال تلاش هستند که این ژانر به کار خود ادامه دهد.

پورصمدی در ادامه بیان کرد: به هر ترتیب سینمای مستند بخت اینکه در رسانه‌های عمومی برای همه نشان داده شود را ندارد ولی هر امکانی که بشود شرایطی را فراهم کرد که این کارها دیده و قضاوت شوند، تاثیر خودش را می‌گذارد.

مدیر فیلمبرداری فیلم «شبانه روز» ادامه داد: البته از سوی دیگر این آثار به خاطر مستند بودنشان قدری حساس هستند. چون مستند به مفهوم سندیتش احتمالا موضوعاتی را می‌تواند به چالش بکشد که خیلی افراد آن را دوست نداشته باشند. در واقع یک بازی پرماجرای در عین حال جذابی است که از آن طرف باید به فکر پاسخگویی آن هم بود.

مدیر فیلمبرداری «طبقه سوم» در ادامه صحبت‌هایش گفت: سینمای مستند طرح موضوع می‌کند اما قرار نیست که راه‌حل ارائه دهد. آنهایی که باید راه‌حل ارائه دهند، گاهی اوقات از شرایطی که به تصویر کشیده می‌شود مطلع نیستند. یکی از ویژگی‌های مهم مستند این است که می‌تواند با ابزار هنرمندانه از معضلی صحبت کند که شاید مغفول مانده باشد.

پورصمدی که از فعالان باسابقه سینمای مستند است در ادامه بیان کرد: در ژانر مستند اجتماعی خیلی خوب است که فرصت‌هایی برای جلساتی با تصمیم‌گیران این حوزه پیش بیاید تا شاهد تاثیرگذاری بیشتری باشیم. به عنوان مثال مستند «خط باریک قرمز» موجی ایجاد کرد، سروصدا و چالشی راه انداخت که منجر به اتفاقات خوبی شد.

وی در پایان گفت: سینمای مستند بالقوه توانایی این را دارد که مسائلی را مطرح کند و حتی برای آنها راه‌حل هم ارائه دهد. خوش‌بختانه فعالان این حوزه با بودجه کم و پایمردی تلاششان را می‌کنند که این سینما به پیشرفت خود ادامه دهد. به همین دلیل و همه مواردی که پیشتر گفتم، باید به این حوزه و جشنواره‌های آن توجه ویژه شود.

نوشته سینمای مستند جامعه و مسئولان را متوجه مشکلات کمتر دیده شده اجتماع می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برنده جایزه شهید آوینی در دوازدهمین جشنواره سینماحقیقت در پاسخ به این سوال که در آینده و با از بین رفتن کرونا آیا برگزاری آنلاین جشنواره جذاب است، گفت: دنیا با شرایط کرونا جلو می‌رود  و این شرایط فقط مختص به ما نیست. سینما هم درگیر این بحران است، اکران ادامه دارد اما به دلایل رعایت پروتکل‌های بهداشتی سینمادوستان به سالن سینما نمی‌روند. طبق اخباری که منتشر می‌شود این بیماری حداقل تا یک سال و نیم آینده با ما خواهد بود و ما این شرایط را خواهیم داشت اما نمی‌شود زندگی را تعطیل کرد.

شعبانی ادامه داد: بخشی از زندگی ما سینماست، حرفه‌ای که فیلمسازان، مستندسازان و هنرمندان انجام می‌دهند و از آن امرار معاش می‌کنند. به همین علت با شرایط موجود باید دید چه کاری می‌توان کرد. طبیعتا یکی از همین راه‌ها برگزاری آنلاین جشنواره است که می‌توان از این فضا و محیط استفاده کرد، چه بسا این روند برای فیلم‌های مستند فرصت بهتری است.

تهیه کننده «نت های مسی یک رویا» افزود: پیش از این مردم خیلی رغبت نمی‌کردند یا وقت نمی‌گذاشتند که برای تماشای فیلم مستند به سالن سینما بروند، به جز تعدادی که بسیار به این سینما علاقه‌مندند یا درگیر کار مستند هستند اما نمایش آنلاین فرصت مناسبی است. همان اتفاقاتی که برای فیلم‌های سینمایی در اکران آنلاین رخ داد برای سینمای مستند هم رخ می‌دهد و مردم با سینمای مستند آشناتر می‌شوند. حتی در آینده که اکران به وضعیت عادی بازگردد و مردم به سینما بروند با آورده و رویکرد سینمای مستند آشنایی بهتری پیدا خواهند کرد. برگزاری جشنواره در شرایط کرونا یک فرصت است.

تهیه‌کننده مستند «زنانی با گوشواره‌های باروتی» درباره اضافه شدن بخش ویژه کرونا به جشنواره امسال گفت: مستندسازان همیشه به دنبال پدیده‌های اجتماعی هستند. ما در تاریخ  شنیده و خوانده‌ایم که بیماری وبا سال‌هایی نه چندان دور در ایران بوده و اتفاقاتی در آن زمان به وقوع پیوسته است و ما قصه‌های آنها را می‌شنویم. نسل آینده درباره کرونا و شرایط کنونی ما خواهند شنید که در برهه‌ای از زمان کرونا وجود داشته و فیلمسازان و هنرمندان درباره کرونا قصه‌های خود را به تصویر کشیده و کار هنری کرده‌اند. این موضوع خوبی است. تمام تلاش فیلمساز این است که همراه جامعه یا جلوتر از آن حرکت کند و همیشه همین طور بوده است مانند سایر پدیده‌هایی از جنس زلزله، جنگ، سیل و …که فیلمسازان همیشه در قلب آن حضور داشته‌اند.

او افزود: به خاطر دارم اسفند ماه سال گذشته بسیاری از مستندسازان درگیر قصه کرونا بودند. با توجه به اینکه این بیماری ناشناخته بود و همه از آن ترس داشتند فیلمسازانی داشتیم که مدت زیادی در بیمارستان‌ها سر می‌کردند بدون آنکه امکانات ویژه‌ای داشته باشند. با یک ماسک  و رعایت مسایل بهداشتی کار خود را پیش می‌بردند. جا دارد از تمام فیلمسازان، فیلمبرداران و تمام کسانی که درگیر این ماجرا بودند تشکر کنیم.

این مستندساز با اشاره به این موضوع که سینمای مستند با اندیشه سروکار دارد ادامه داد: در سینمای مستند فیلم‌هایی با محور تاریخ، اجتماع و هنر تولید می‌شوند، تولید در این سینما با فکر و اندیشه  گره خورده‌ است. این سینما قابلیت خط دادن به جامعه و مستندسازان را دارد و می‌تواند موج بسازد. سینمای مستند از جنس اندیشه و خردورزی است و می‌تواند جهت دهی و تولید فکر کند.

مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان امور سینمایی، چهاردهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» را به دبیری محمد حمیدی مقدم، در آذرمـاه ۱۳۹۹ و با توجه به شیوع جهانی بیماری کووید ۱۹ به صورت مجازی و نمایش آنلاین برگزار خواهد کرد.

نوشته سینمای مستند تولید فکر می‌کند/ جشنواره آنلاین فرصتی برای شناخت بیشتر مخاطب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پیرو نشست‌های مشترک میان  مدیران موزه سینما و هیات مدیره انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند مقرر شد جایگاه سینمای مستند در موزه سینما در دو مرحله اجرا شود که در مرحله نخست جانمایی تندیس‌های جهانی سینمای مستند درتالاربین الملل‌انجام شد و در مرحله بعد اتاق سینمای مستند نیز در موزه سینمای ایران راه اندازی خواهد شد.

ساز و کار راه اندازی اتاق مستند سینمای ایران در آینده ای نزدیک با همکاری مشترک انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند و موزه سینما تعیین و مشخص می شود.

در این مراسم که با رعایت پروتکل‌های بهداشتی برگزار شد برخی از اعضای انجمن همچون منوچهر مشیری، ارد زند، مهوش شیخ الاسلامی، هوشنگ میرزایی، محمدرضا وطن دوست، فتح الله امیری، نیما عسگری، آرش لاهوتی، آرش اسحاقی و محسن استادعلی و مدبر عامل موزه سبنما مهران عباسی حضور داشتند.

و علاوه بر موارد ذکر شده مقرر شد امکان بهره برداری از سایر امکانات وظرفیت های مجموعه موزه از جمله اکران ویژه فیلم‌، نقد وبررسی ، نشست های تخصصی و بزرگداشت وساخت تندیس پیشکسوتان سینمای مستند نیز فراهم شود.

در این رویداد به دلیل شیوع بیماری کرونا شرایط حضور سایر اعضاء انجمن صنفی کارگردانان مستند مقدور نبود.

گفتنی است، هرکدام از اعضای انجمن با هماهنگی هیات مدیره انجمن و موزه سینما می‌توانند  تندیس‌های خود را به موزه سینما اهداء کنند.

نوشته تندیس‌های جهانی سینمای مستند در موزه سینما/ راه‌اندازی اتاق مستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نبوی در ابتدای برنامه با ابراز خوشحالی از به وجود آمدن این دو معاونت عنوان کرد: دوست داشتم جزو اولین کسانی باشم که  در یک برنامه تلویزیونی به سینماگران انیمیشن و مستند کشور این اتفاق را تبریک می گویم و همچنین امیدوارم آقای حیدریان صحبت های مرا بشنوند و با سرعت زیاد سازمان انیمیشن و مستند را راه اندازی کنند.

راه اندازی این معاونت ها ناگهانی نبود و ضرورتشان از سالها پیش احساس می شد

وی در ادامه نظر رزاق کریمی را درباره راه اندازی این معاونت ها در مرکز گسترش جویا شد و تهیه کننده «حس پنهان» در پاسخ گفت: این اتفاق که روز گذشته در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی افتاد، ناگهانی و یکباره نبود و از سال ها پیش این ضرورت حس می شد که  برای انیمیشن  و مستند نیاز به سازمان مستقل باشد.

وی ادامه داد: کشور ما در عرصه سینما در دنیا مطرح بوده و کافی است نگاهی اجمالی و آماری به تعداد افراد حاضر، شاغل وفعال ۲ حوزه مستند و انیمیشن داشته باشیم و موفقیت های چشمگیری را که در عرصه بین المللی در جشنواره های معتبر دنیا در سال های گذشته فراهم کرده اند مشاهده کنیم.

انیمیشن نیازمند توجه بیشتر، جدی تر و متمرکزتر است

رزاق کریمی تکمیل کرد: از ابتدای مدیریت سیدمحمدمهدی طباطبایی نژاد در مرکز گسترش، شورای تخصصی مستند و انیمیشن را تشکیل دادیم و از همان ابتدا در خدمت امیر محمد دهستانی در شورای انیمیشن بودیم و از حضور انیماتورها و فیلمسازان نسل جوان بهره زیادی بردیم. با جستجویی می توان به این نتیجه رسید که در سال های اخیر برای انیمیشن اتفاقات بزرگی افتاده و نیازمند توجه بیشتر، جدی تر و متمرکزتر است.

در ادامه نبوی با اشاره به اینکه سینمای مستند ما جایگاهش را از لحاظ گوناگون در سطحی قرار داده که توقع همه ما از سینمای مستند بالا رفته است، از رزاق کریمی پرسید که با ایجاد این معاونت آیا قرار است هم به لحاظ کمی و هم کیفی اتفاقی در سینمای مستند بیافتد و شما برنامه خاصی برای این منظور دارید؟

اقتصاد سینمای مستند بیمار است

تهیه کننده مستند «کریستین» در پاسخ ابراز کرد: سینمای مستند رشد قابل توجهی داشته ولی متاسفانه این سینما از معضل جدی به نام نظام اقتصاد سینما رنج می برد؛ هرچند این مشکل کلی سینمای ما است ولی سینمای داستانی ما از انواع حمایت و سوبسید برخوردار بوده است. شاید اکنون  بخشی از سینما روی پای خویش ایستاده باشد ولی سینمای مستند معمولا در سیاست های  حمایتی به طور عام چه در تلویزیون و چه در سینمای ایران، متولیان مختلف از جمله مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی داشته است و آنها آنچنان که نیاز اهالی این سینما برای ادامه زندگی بوده، توجهی نکردند و دلیل این امر این است که چرخه اقتصادی به طور طبیعی شکل نگرفته، یعنی ما با اقتصادی بیمار در سینمای مستند روبرو هستیم که برای این موضوع باید چاره ای اندیشید.

سهم ما از بازار چیست؟

وی ادامه داد: قطعا این تصمیم در این موضوع تاثیر گذار خواهد بود و یکی از دلایل ایجاد چنین معاونتی، بررسی تخصصی حوزه اقتصاد و بازار انیمیشن و مستند است. با کمال تاسف علی رغم کسب تمام جوایز معتبر ملی و بین المللی که سینمای مستند در سال های اخیر در این مورد رکورد زد، باید بدانیم که سهم ما از بازار چیست؟

رزاق کریمی در تکمیل صحبت هایش گفت: وقتی ما از بازار صحبت می کنیم، با بازارهای بسیار متنوع از رسانه های متکثر  چه در داخل و چه در خارج از کشور روبرو هستیم و ورود به بازار از مرحله ایده و طرح است. برای ورود به بازارهای جهانی چاره ای نداریم جز اینکه مستندسازانمان را با دانش روز سینمای مستند جهان به خصوص بحث اقتصاد سینما آشنا کنیم. البته افراد با تجربه و با استعدادی داریم که علی رغم کمبودها توانسته اند خودشان این مسیر را پیدا کنند. یکی از وظایف ما گشایش بازارهای جدید مستند است.

در ادامه بحث نبوی این پرسش از رزاق کریمی را پرسید که آیا مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به لحاظ ماهیتی مانند بنیاد سینمایی فارابی است و شرکت وابسته محسوب می شود؟

رزاق کریمی اظهار کرد: ماهیت مرکز، موسسه مستقل و وابسته به سازمان سینمایی است. وقتی ما درمورد تولید صحبت می کنیم باید نگاهی آماری به وضعیت تولیدات مستند در طول یک سال داشته باشیم. خارج از تلویزیون حدودا از دو دهه پیش حداکثر در خوشبینانه ترین شکل بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ فیلم مستند تولید می شد و آن زمان مرکز سهم عمده ای در کمیت تولیدات داشت؛ زیرا هنوز بخش خصوصی شکل نگرفته بود و ما تعداد انگشت شماری شرکت های مستقل بخش خصوصی داشتیم که در حوزه سینمای مستند فعال بودند.

روایت فتح مستند را به موضوع حساس و روز جامعه نزدیک کرد

وی افزود: ولی از دهه ۷۰ به تدریج شرکت های خصوصی شکل گرفت و با وام های تبصره ۳، خیلی از شرکت ها تجهیزاتی خریدند. تلویزیون هم برای تولیدات خیلی از برنامه های مستند، برون سپاری کرد و همین شرکت های مستقل توانستند روی پای خودشان بایستند و درنتیجه بخش خصوصی شکل گرفت. جُنگ مستند روایت فتح از نقاط طلایی آن دوران بود که مستند را برای مخاطب آن دوره که راز بقا را مستند تلقی می کرد به موضوع حساس و روز جامعه نزدیک کرد.

این مدیر سینمایی در ادامه تشریح کرد: بخش خصوصی از دهه ۷۰ دارای هویت مستقل شد و رقابت های جدی و موج و موسسات آموزشی به سرعت و تعداد قابل توجهی در سطح تهران و دیگر کلان شهرها ایجاد شدند. از طرفی دفاتر انجمن سینمای جوان، آن سال ها نقش کلیدی و تاثیر گذار داشت؛ چرا که در آن زمان بخش خصوصی توان آموزش در آن سطح وسیع برای جوانان را نداشت.

رزاق کریمی ادامه داد: بخش خصوصی در آن سال ها شکل گرفت و سینمای مستند با موجی از انتظارات روبرو شد و جوانهای مستند ساز جویای نامی بودند که می خواستند چرخه ای اقتصادی از سوی سینمای مستند برای آنها ایجاد شود. اما این چرخه شکل نگرفت و تمام تلاش سینمای جوان و مرکز گسترش سینمای تجربی برای حمایت از تولید این آثار بود که تا حدودی بخش خصوصی را هم جذب کردند.

وی اضافه کرد: با شکل نگرفتن چرخه اقتصادی در آن سال ها، یا باید کارها از تلویزیون پخش می شد که اغلب موارد امکان پخش نداشت یا رایگان می شد و درنهایت  منجر به جریانی به طور عام دولتی شد که جز در موارد استثنا، شرکت های خصوصی نتوانستند روی پای خودشان بیاستند.

سهم مرکز گسترش از تولیدات مستند ۵ درصد اما نیمی از جوایز از آن اوست

تهیه کننده مستند «لاله و لادن» گفت: من جزو معدود تهیه کنندگانی بودم که در دهه ۸۰ توانستم دوام بیاورم و انجمن صنفی در همین سال ها شکل گرفت. در حال حاضر سالانه چیزی حدود ۱۰۰۰ فیلم مستند تولید می شود و سهم مرکز از این ۱۰۰۰ تولید نزدیک به ۵درصد است. اگر مرکز ۶۰ تا ۷۰ فیلم تولید می کند، باید ببینیم از دست آورد ها چقد بهره می برد و بیش از نیمی از جوایز به تولیدات مرکز اهدا می شود.

در ادامه گفتگو رزاق کریمی درباره برنامه هایی که برای بازار داشت، گفت: همانطور که گفتم عموما حال مستند سازها خوب نیست؛ اول به دلیل وضعیت معیشتی که مطلوب نیست، شاهد دردهای همکارانم در این حوزه بوده ام که این دردها سال های سال با مُسکن هایی ساکت شده بود و آن مسکن که مدت ها در سینمای مستند استفاده شد، این است که ما به هر مستندسازی بگوییم هر طرحی بدون در نظر گرفتن کیفیت برای مرکز بیاورند، مبلغ اندکی به آنها می دهیم.

تهیه کننده «این زن حرف نمی زند» افزود: در حال حاضر باید به فکر درمان این درد باشیم و درمان جدی ما گشایش بازاری است که اشاره کردم. بازار داخلی ما مخاطبان فعالی هستند که از سطح مدارس تا دانشگاه ها از جمعیت قابل توجهی برخوردار هستند و تشنه و علاقمند سینمای مستندند. این امر در کشورهای توسعه یافته، جزو مواد درسی است و ما از این ظرفیت های سینمای مستند غافل بودیم.

جایزه زمانی خوب است که جشنواره برایمان معبر باشد نه مقصد!

وی افزود: به گمان من این کار عزم ملی می طلبد. همچنین باید در سطح بین المللی بازار جهانی با استانداردهای بین المللی، فیلم تولید کنیم. باید بتوانیم کیفیت هایی را که به آن اشاره کردم تعمیم دهیم و وارد بازار جهانی کنیم. به جایزه دل خوش نباشیم و جایزه زمانی خوب است که جشنواره به عنوان معبر باشد نه به عنوان مقصد! اگر از طریق جشنواره وارد بازار جهانی شویم موفق خواهیم شد.

این تهیه کننده اظهار کرد: طی ۴ سال اخیر در مرکز گسترش به تدریج دوره های آموزشی مخصوصا همزمان با جشنواره سینما حقیقت برگزار کردیم و اساتید تراز اول بین المللی را آوردیم. خوشبختانه ارتباطات خوبی ایجاد و مقدمات این امر فراهم شده است. من برای حوزه اقتصاد چشم انداز را روشن می بینم.

به جای تولیدکننده صرف یا رقیب بخش خصوصی، طراح سیاست های تشویقی و حمایت کننده باشیم

رزاق کریمی تبیین کرد: ما باید تمام تلاشمان را بکنیم تا به جای حمایت از تولید، از توزیع، پخش و نمایش حمایت کنیم و بر خلاف بعضی از سال ها به جای اینکه به رقیب بخش خصوصی تبدیل شویم و به بعضی جاها به شکل انحصاری وارد شویم، در حال طراحی سیاست های تشویقی باشیم و به جای تولید کنننده صرف، مشارکت کننده وحمایت کننده باشیم.

مجله شبانگاهی «چشم شب روشن» به تهیه‌کنندگی امیر قمیشی و با اجرای محمد صالح علا شنبه تا چهارشنبه ساعت ۲۳ از شبکه چهار سیما پخش می‌شود.

نوشته اقتصاد سینمای مستند بیمار است/ جایزه زمانی خوب است که جشنواره برایمان معبر باشد نه مقصد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بر اساس لیست اعلام شده، چهار فیلم متعلق به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان سینمایی است، سه فیلم از آن مرکز مستند سوره حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی است و یک فیلم نیز در خانه مستند تهیه شده است. دو یا سه مستند از مجموع آثار مستندسازان مستقل نیز به جشنواره راه یافته‌اند.

A157

«A157» مستندی است که بهروز نورانی پور کارگردانی آن را برعهده دارد و مرکز مستند سوره حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی آن را تهیه کرده است.

خلاصه داستان: روایت زندگی سه دختر در اردوگاه های جنگی که بر سر دو راهی قرار گرفته اند و باید میان ماندن و راه دوم تصمیم بگیرند…

یادداشت کارگردان: از دورانی که تنها دشمن انسان، طبیعت و سوانح آن بود مدت ها می گذرد. در زمان ما بزرگترین تهدید بر علیه نوع بشری، خود انسان است. انسان و دست آوردهایش، افکار و نوآوری هایی در راستای برتری جویی که غالبا آنقدر افراطی اند که حتی خالقان شان را از تبعات منفی ِ خود، بی نصیب نمی گذارند. بشر رقابت جو، هر روز فکری تازه برای تفوق بر دیگری از سر می گذراند و بی مهابا از آنچه که قرار است بر سر دیگری بیاید، آن را در بوته عمل می نهد. آنکه در جریان نبرد شکست می خورد حس انتقام و سرخوردگی اورا به تکاپویی دوباره وا می دارد. آنکه برتری حاصل کرده، برای حفظ موقعیت و سلطه، در تدارک ساز و برگ نبرد آتی بر می آید. این روند یک دور باطل است و جنگ ها هر روز بازتولید می شوند. صلح و برابری اشعاری هستند بیانگر آرزوهایی، که بر زبان ملت ها جاری اند اما ادبیات صلح جویان و برابری خواهان تا امروز موفقیت چندانی نداشته و اوضاع به وخامت دارد. جنگ ها، نسل کشی، تبعیض و تجاوز، متعدد و جهانگیر شده است. مجموع لحظاتی که جهان در قرن اخیر عاری از جنگ سپری کرده کمتر از یک ساعت است! و این واقعیتی است که باید با آن مواجه شد. چرا تمام این نقادی ها و فریادها بی نتیجه و بی پاسخ بوده است؟ چه اشکالی دراین جوشش های حق طلبانه است که خشک می شود؟ ملل عالم بنابر عادت، هزینه‌های جنگ را با دلار، تولید از دست رفته، یا تعداد سربازانی که کشته یا زخمی شده‌اند می‌سنجند. بسیار کم پیش می‌آید هزینه‌های جنگ را بر اساس میزان رنج تک تک انسان‌ها اندازه بگیرند. هنگامی که فاکتورهای انسانی در نظر گرفته می‌شوند، شکست روانی همچنان به عنوان یکی از پرهزینه‌ترین مواردی به شمار می‌رود که به واسطه جنگ، تحمیل می‌شود. ۱۵۷Aنگارشی مستند از جنگ، خشونت و فتح جنسیت در سرزمینی ست که دیگر کسی در آن آرزویی ندارد…

بهروز نورانی پور متولد ۶۰ از سنندج متولد است. وی فعالیت هنری خود را با عکاسی در سال ۱۳۷۴ از انجمن سینمای جوانان ایران دفتر سنندج آغاز کرده و در سال ۱۳۸۲ تحصیلات آکادمیک خود را در رشته کارگردانی سینما به پایان رسانده است. نورانی پور تاکنون فیلم های کوتاه داستانی نظیر سفیران کوچک، آخرین آرزو، تلنگری در خاموشی و… و در حوزه فیلم های بلند داستانی ایستاده بمیر، میعاد در لجن و دلتای صلح و در حوزه فیلم های مستند روزی که زرده زرد شد، ملاقات به سبک ایرانی، اینجا برف ها آب نمی شوند، جنایت در سکوت و… را کارگردانی کرده است. وی همچنین تله فیلم«صدای ضعیف سکوت» و مجموعه مستندهای ساز دهنی، رمضان ایرانی، من ایرانی و…را ساخته است. جایزه بهترین فیلم مستند از جشنواره فیلم رویش ( آبان ماه ۸۹ )، جایزه بهترین فیلم مستند از جشنواره فیلم سینما حقیقت ( آبان ماه ۸۹)، جایزه بهترین فیلم مستند از جشنواره فیلم آوا ( آذر ماه ۸۹)، جایزه بهترین فیلم کوتاه از جشنواره فیلم ایدز تهران ( اسفند ماه ۸۵ )، جایزه بهترین فیلم کوتاه داستانی از جشنواره فیلم تهران ( آبان ماه ۸۶ )، جایزه از جشنواره تولیدات مراکز استانهای صدا و سیما ( شهریور ماه ۸۸ )، جایزه ویژه کمیته بین الملی صلیب سرخ جهانی ( آبان ماه۹۰ )، جایزه بهترین تحقیق و پژوهش متن از جشنواره فیلم منطقه ای کوسالان ( تیر ماه ۹۰ ) و بیش از بیست و پنج جایزه دیگر شده است.

عوامل این فیلم عبارتند از: تهیه کننده، کارگردان، تحقیق و پژوهش متن : بهروز نورانی پور، فیلمبردار: مهدی آزادی، صدابردار : بهنام شیخ احمدی، تدوین: کامران جاهدی، صداگذار: والا میرانی، مدیر تولید : گلاویژ خان.

 آزادی 

«آزادی» مستند بلندی است که رضا فرهمند و کمیل سهیلی به صورت مشترک آن را کارگردانی کرده اند.

خلاصه داستان: شمال ایران در زمستان برای بسیاری از پرندگان مهاجر ، فضایی ایده ال برای یک مهمانی موقت است مهمانی که منجر به ایجاد مثلی از میزبانان با سلایق واهداف متفاوت وگاه متضاد می شود.

یادداشت کارگردان:

رضا فرهمند: ای کاش بپذیرم که در جامعه انسانی هیچ کس مبری از نقص واشکال نیست و جامعه آن هنگام به بلوغی از رشد دست خواهد یافت که هرفرد تصویر واقعی خود را در آینه بحران ها و وقایع اجتماعی بپذیرد.

پرداخت به یک موضوع محیط زیستی با توجه به وجوه اجتماعی که قابل پوشش در سایر بحران های اجتماعی است و نزدیک شدن دوربین فیلمساز به بطن بحران ونگاه بیطرفانه به واقعه با وجودهمه وجوه درگیر دربحران محیط زیستی از ویژگی های مهم این فیلم هستند.

کمیل سهیلی: امیدوارم “آزادی” بزودی کهنه شود، اهمیت موضوعی اش را از دست بدهد و از نظر اجتماعی تنها ارزشی تاریخی داشته باشد! پرندگان در این مستند بستری را آماده کرده اند تا به آزادی نگاهی دیگر بیاندازیم…

آزادی پروسه تحقیقی نفس گیر و طولانی ای داشت که در آن موضوع شکار بی رویه پرندگان از زوایای مختلف و حتی متضاد بررسی شد. همچنین زندگی گروه این مستند با قطب های اصلی ماجرا فرصتی کم نظیر را فراهم کرد تا بتوان موضوع را به شکلی دقیق موشکافی کرد و لایه های پنهان آن را شناخت.

بیوگرافی کارگردانان: رضا فرهمند متولد ۵۷ از بیرجند است. وی فارغ التحصیل رشته مهندسی کشاورزی است که بیش از هزار دقیقه برنامه تلویزیونی برای شبکه های یک، دو، چهار، مستند، پرس و سیما با موضوع جنگ، معلولیت، توریسم،گردشگری و صلح در مقام کارگردان و مجری طرح تولید کرده است. فرهمند همچین سابقه ساخت ۱۲ فیلم بلند سینمایی در کارنامه اش دارد همچون «خیابان خانه من است»، «شیر +زاد»، «اتاق صعود» و… .وی تاکنون موفق به دریافت جایزه های نظیر بهترین فیلم نیمه بلند از جشنواره فیلم فجر (سیمرغ بلورین)، بهترین فیلم مستند از جشنواره بین المللی فیلم رشد، بهترین فیلم مستند از جشنواره بین المللی فیلمهای ورزشی، بهترین فیلم مستند از جشنواره پروین اعتصامی، بهترین فیلم تجربی از جشنواره سینه وست استرالیا، بهترین فیلم مستند از نگاه منتقدان ونویسندگان سینمای ایران از جشنواره آوینی، بهترین فیلم مستند از جشنواره موج کیش، سومین فیلم مستند از جشنواره بین المللی رشد، بهترین فیلم مستند نیمه بلند از جشنواره بین المللی حقیقت، بهترین فیلم آئیینی از جشنواره بین المللی حقیقت و … شده است. فرهمند همچنین هم اکنون در حال ساخت مستندی بلند درباره مهاجران سوریه است.

کمیل سهیلی متولد ۱۳۶۴ از مشهد است. وی فارغ التحصیل کارشناسی ارشد «مطالعات فرهنگی» از دانشگاه تهران است که دوره تخصصی فیلمسازی را در انستیتوی هنر جوگجای اندونزی گذرانده است. فرهمند همچنین تجربه ساخت مستند با شبکه ملی هلند و ایران را در کارنامه اش داشته و به عنوان کارگردان میهمان با دانشجویان دانشگاه مستندسازی سنت پترزبورگ همکاری داشته است. وی در فیلمهایش بیشتر به خرده فرهنگ های اجتماعی، صلح و محیط زیست می پردازد. «پس از لنینگراد»، «بازایستاده»، «نیش توفان» و «باداباد» از جمله مستندهای او است.

عوامل فیلم عبارتند از: کارگردان: رضا فرهمند و کمیل سهیلی، تدوین: رضا فرهمند و فرناز روشنایی، صدابردار: مرتضی غیور، صداگذار: احمد افشار، پژوهش : کیومرث محمد چناری، تهیه کنندگان: حسین افشار- خانه مستند، تصویر: رضا فرهمند.

اهالی خیابان یکطرفه

«اهالی خیابان یک طرفه» سومین مستند بلند مهدی باقری است که تهیه کنندگی آن را خودش و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان سینمایی برعهده دارند.

خلاصه داستان: مستند اهالی خیابان یکطرفه درباره زندگی و حضور هشت نفر از اهالی خیابان قوام السلطنه سابق و سی تیر کنونی در این خیابان است.

یادداشت کارگردان: کوچه ها و خیابان ها ما را از خانه جدا می کند و به خانه باز می گردانند. در کوچه ها و خیابان های شهر راه رفته ایم، نگاه کرده ایم و شاید عاشق شده ایم. اما نه همه خیابان ها جای قدم زدن هستند و نه همه آنها ما را به فکر فرو می برند. همه خیابان ها را بخاطر نخواهیم آورد و همه آنها را دوست نخواهیم داشت، زیرا که فقط محل گذشتن و عبور کردن هستند. تهران من، دیگر کمتر فضایی دارد برای تامل و تحمل. اما هنوز در کوچه پس کوچه های این شهر نقاطی پیدا می شوند که بتوان نگاهشان کرد و به یاد آورد. درست است که شهر تهران شهری است موقتی و قرارداد این شهر با ما آنست که وقتی گذشتی باید فراموش کنی. درست است که تو را دعوت به آلزایمر می کند و تو را به صرف شیرینی فراموشی از درد و زشتی به مهمانی فرا می خواند. اما هنوز مکان ، زمان هایی پیدا می شود که تو را نه فقط به گذشته بلکه به تامل در حال استمراری مان ببرد. اهالی خیابان یکطرفه عده ای انسان هستند که به مکانی که در آن زندگی کرده اند هویت داده اند و نگذاشته اند که تاریخ کلان از روی آنها بگذرد.آنها هنوز فراموش نکرده اند که روزی در گوشه ای از خیابان یکطرفه از کنار هم گذشته اند.

بیوگرافی مستندساز: مهدی باقری متولد۶۰ از تهران، مستند ساز و تدوینگر است. وی تاکنون هشت مستند همچون شرق اندوه، اهالی خیابان یکطرفه، پیر پسر، پاطوق، ناگهان تو گم شدی، دیوار آخرین بوم نقاش، مرغ سحر و اهمیت عارف بودن ساخته است و موفق به کسب تندیس بهترین پژوهش و بهترین فیلم از نهمین جشن منتقدان سینمای ایران برای فیلم اهالی خیابان یکطرفه، بهترین کارگردانی بخش شهر از جشنواره هشتم سینما حقیقت برای اهالی خیابان یکطرفه، تندیس بهترین مستند از هشتمین جشن منتقدان سینما ایران برای فیلم مستند پیر پسر، تقدیر ویژه هیات داوران بخش ببین الملل جشنواره سینما حقیقت برای فیلم مستند پیر پسر، تندیس بهترین فیلم مستند از جشنواره تجسمی فجر برای مستند ناگهان تو گم شدی، تندیس بهترین فیلم و بهترین پژوهش از جشنواره فیلم کوتاه تهران برای مستند مرغ سحر و بهترین کارگردانی از جشنواره فیلم شهر برای مستند مرغ سحر شده است.

عوامل این فیلم عبارتند از: پژوهش ، طراحی، کارگردانی و تهیه کنندگی: مهدی باقری، فیلمبردار:رضا تیموری، صدابردار: حسن شبان کاره، احمد رضا طایی، تدوین : مهدی باقری، فرحناز شریفی، صداگذاری: مهرشاد ملکوتی، محصول: مرکز گسترش سینمای مستند

خاطرات خانه متروک

«خاطرات خانه متروک» اولین مستند بلند مهدی فارسی در مقام کارگردان است که محسن یزدی و مرکز مستند سوره حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی تهیه کنندگی آن را برعهده دارند.

خلاصه داستان: در مقدمه‌ این مستند آمده‌ است: این فیلم نگاهی‌ست گذرا به پاره‌ای از رخدادهای جنگ جهانی اول در ایران. وقایعی پراکنده، تلخ و فراموش شده. خاطرات، دست‌نوشته و نقل قول‌های منتسب به شاهدان عینی جوهر کلام ماست.

سخن کارگردان: خسرو خان، پدربزرگ من، خان نبود. آن‌طور که برایم تعریف کرده‌اند، سال ۱۲۹۳ یعنی همان سال آغاز جنگ جهانی اول، در یکی از ایلات و عشایر فارس به دنیا آمد. ایرانِ او را روس و ترک و انگلیسی اشغال کردند و وقتی قحطی بزرگ ۱۲۹۶ رخ داد، خسرو، کودک سه ساله‌ی خوش اقبالی بود که بر خلاف بسیاری از هم‌سالانش سایه‌ی وبا و قحطی را به سلامت از سر گذراند. آن جنگ بزرگ، دودمان قاجار را به باد داد و پهلوی اول متولد شد. مدتی بعد، زمانی که خانواده‌ی خسرو و تبارش را به مجرم ایلیاتی بودن، از فارس به جنوب تهران تبعید کردند، جهان جهانی دوم آغاز شد. این‌بار جنگ، پهلوی اول را با خود برد و باز حکایت اشغال و قحطی و وبا. خسرو خان، پهلوی دوم را دید، انقلاب اسلامی را هم و جنگ هشت‌ساله را هم. او اندکی بعد از پایان جنگ ایران و عراق از دنیا رفت. آنچه که از او ما مانده، چند عکس رنگ و رو رفته است و خاطراتی پراکنده… اغلب پدربزرگ و مادربزرگان هم نسلان من، سرگذشتی شبیه به خسرو خان دارند. اغلب جوانان هم نسل من نیز، مثل من از گذشته‌ی ابا و اجدادشان بی‌خبرند. درد بزرگی است که بیشترمان نمی‌دانیم و حتی به این فکر هم نمی‌کنیم که کجای این عالم ایستاده‌ایم. چه شد که در یک جنگ چهار ساله، کشور بی‌طرفی به نام ایران به خاک سیاه نشست و چه شد که در یک جنگ هشت ساله این ملت جلوی شرق و غرب عالم ایستاد. الان که دارم این مطلب را می‌نویسم ۱۳۹۴ است و درست مثل صد سال قبل مشتی گرگ به جان عالم افتاده‌اند. بچه‌های مستندسازی که می‌گویند مستند تاریخی شانس درخشیدن در جشنواره‌ها را ندارد و مدیران فرهنگی که می‌گویند مستند تاریخی هم پر خرج است و هم پرحاشیه، شاید بد نباشد گاهی هم به این بیاندیشند که اهمیت پرداختن به بعضی چیزها مهم‌تر از این حرف‌هاست. این‌که کسی که دیروز خود را نداند، فردای سختی پیش روی اوست.

بیوگرافی کارگردان: مهدی فارسی متولد ۶۳ از تهران است. وی دانش آموخته مدرسه‌ سینمایی روایت فتح است و در حوزه‌ ساخت فیلم مستند در مقام پژوهش‌گر، تدوین‌گر، نویسنده و کارگردان فعالیت دارد. فارسی با محمدعلی فارسی در مقام دستیار تدوین و دستیار کارگردان نیز همکاری داشته است. وی مستند‌های کوتاه و نیمه بلند «گردش علمی»، «آواز دهل»، «تولد»، «امید»، «حکایت سیستان» و «طوفان» را تاکنون خواسته است. همچنین فارسی تدوین‌گر مستند بلند «ترینیتی» (برنده‌ی جایزه‌ دوم بهترین فیلم مستند از جشنواره‌ی دوسالانه‌ شهید آوینی)، پژوهش‌گر و تدوین‌گر مستند بلند ابرها در راهند (برنده‌ بهترین پژوهش و نشان فیروزه‌ از جشنواره سینما حقیقت) و کارگردان و پژوهش گر مستند نیمه بلند طوفان (نامزد بهترین پژوهش و برنده جایزه‌ی بهترین کارگردانی از جشنواره‌ی رویش) هم برعهده داشته است.

ویژگی های فیلم: پرهیز از شیوه‌های متداول فیلمسازی در مستندهای تاریخی مثل بهره‌گیری از مصاحبه‌‌ با کارشناسان حوزه‌ی تاریخ و یا بازسازی رخدادهای تاریخی با بازیگر و به شیوه‌ی فیلم‌های داستانی، سبب شده است تا گروه سازنده با جمع آوری حجم زیادی از اسناد و عکس‌های کم‌‌یاب سال‌های جنگ جهانی اول، ساختار بصری متفاوتی را در این مستند خلق نماید. با توجه به این که مدت زمان فیلم‌های قدیمی استفاده شده در این مستند ۸۲ دقیقه‌ای کمتر از ۴ دقیقه است، شاید بتوان گفت این نوع تصویرسازی، شیوه‌ی تازه‌ای است برای ساخت مستندهای تاریخی.

عوامل این فیلم عبارتند از: تهیه کننده: محسن یزدی، نویسنده و کارگردان: مهدی فارسی، راوی گفتار متن: ناصرطهماسب، مشاور کارگردان: معین شافعی، سرپرست تحقیق: سیروس سعدوندیان، محقق منابع تصویری: انسیه جهانشاهلو، محقق منابع مکتوب: زینب ثانی، تیم تصویربرداری: سید حسن سیدی پریشان، فیروز باقرنژاد و حسین مظفری، طراح صحنه: جعفر محمدشاهی، آهنگساز: مقداد شاه حسینی، طراحی صدا: مهرداد جلوخانی، صداگذار: حسین ابراهیمی، مجری طرح: عباس گنجی، مدیرتولید: مهدی افضل‌زاده، گروه جلوه‌های رایانه‌ای: جواد مطوری، محمدحسن فلاح، سجاد میرمعینی، حمیدرضا سهرابی، محسن مالکی. تهیه شده در مرکز مستند حوزه هنری. اردیبهشت ۹۳ ـ آذر ۹۴،

رویاهای دم صبح

«رویاهای دم صبح» اولین مستند بلند سینمایی مهرداد اسکویی است که خودش تهیه کنندگی آن را برعهده دارد.

خلاصه داستان: فیلم روایتی است از زندگی دختران زیر ١٨ سال در کانون اصلاح و تربیت شهر زیبای تهران

سخن کارگردان: فکر می‌کنم در مقام یک فیلم ساز و در مرتبه فردی متعلق به جامعه‌ام، می‌توانم بیشتر از همه بر چیزی تاثیر بگذارم که آن را بهتر درک می‌کنم و مسئولیت دارم نسبت به تاثیراتی که تفکر و کنش‌های شخصی‌ام با همراهی همکاران خلاقم بر تمام جهان پیرامونی‌ام می‌گذارد. برای من فیلم سازی، در زمینه پیش بردن تغییرات مثبت و موثر اجتماعی، و بالا بردن درک مردم‌ام از مهم‌ترین راهکارهاست. این فیلم مستند سینمایی بر همین اعتقاد و باور ساخته شده است، برای نور تاباندن بر زندگی، نگاه، مسایل و فرآیندهایی که جهان این نوجوانان دختر را در کانون اصلاح و تربیت، اینچنین پیچیده می‌سازد.

حضور در جشنوارهای:
*نهمین جشنواره سینما حقیقت؛ کاندیدای شش جایزه، دریافت جایزه بهترین کارگردانی، بهترین تصویر برداری، بهترین ساخت موسیقی
*جشنواره فیلم فجر
* ۶۶ مین جشنواره بین المللی برلین
*جشنواره true & False آمریکا
*جشنواره تمپو سوید
*جشنواره آمبولانته مکزیک
*جشنواره مونیخ آلمان
*جشنواره doc against Gravity. لهستان
*جشنواره one world، پراگ، چک
و….

عوامل این فیلم عبارتند از: پژوهشگر، کارگردان و تهیه کننده: مهرداد اسکویی، مدیر فیلم برداری: محمد حدادی، تدوین: امیر ادیب پرور، طراحی و میکس صدا: حسین مهدوی، صدابردار: مهدی کریمی، آهنگساز: افشین عزیزی، رنگ آمیزی تصاویر: حمید رضا فطوره چیان، سیندخت رحیمیان، مدیر تولید: وحید جاجیلویی، عکاس: صادق سوری، گروه کارگردانی: علیرضا قاسمی، عطا مهراد، سیاوش جمالی

زمناکو

«زمناکو» دوازدهمین مستند بلند مهدی قربان پور است که محمد شکیبانیا و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان سینمایی تهیه کنندگی آن را برعهده دارند.

خلاصه داستان: ۱۶ مارچ ۱۹۸۸ (۲۵ اسفند ۱۳۶۶)حلبچه شهری مرزی در اقلیم کردستان عراق توسط صدام بمباران شیمیایی می شود، این اتفاق باعث جدایی کودکی ۴۰ روزه از آغوش مادرش می شود .

سخن کارگردان: پایان همه جنگ ها صلح است و صلح واژه ای است که باید در درون ما آغاز شود. موضوع این فیلم، درباره از دست رفتن هویت کودکی در یک فاجعه جهانی است و هر کسی در هر گوشه از این دنیا می‌داند که بمباران شیمیایی حلبچه چه فاجعه وحشتناکی است.جنگ یکی از زشت ترین پدیده‌ها و رفتارهای انسانی است که از بدو خلقت وجود داشته و بشرهر کاری انجام داده نتوانسته است این پدیده را حذف کند. در جنگ زیربنای اقتصادی آسیب می‌بیند؛ خانواده های زیادی فرزندان خود را از دست می دهند ومتاسفانه غیر نظامی ها و مردم شهر مورد هدف قرار می گیرند. پس از سقوط حکومت صدام حسین، بمباران حلبچه به صورت رسمی به عنوان نسل‌کشی مردم کُرد عراق شناخته شد و به عنوان بزرگترین حمله ی شیمیایی مستقیم به یک منطقهی شهرنشین در تاریخ ثبت شده است .عمق این فاجعه فراتر از هر قومیت، ملیت و یا هر نژادی است و کسی باور نمی‌کند که چنین اتفاقی افتاده است.من معتقدم تاریخ؛ حلبچه را از یاد نخواهد برد و میلیون‌ها انسان صلح‌جو پیام حلبچه را به دنیا منعکس خواهند کرد همچنان که اگر ایران نبود این فاجعه هم مانند سایر فجایع مسکوت می ماند، خبرنگاران ایرانی در مستند کردن این فاجعه و فراهم نمودن زمینه حضور خبرنگاران خارجی در حلبچه نقش مهمی داشتند .شخصا اعتقاد دارم سینمای مستند نباید حلبچه را فراموش کند و باید عمق این فاجعه دردناک را برای جامعه جهانی بازگو کند .

بیوگرافی کارگردان: مهدی قربان پور متولد ۵۸ از بابل است. وی فراغ التحصیل زبان و ادبیات فارسی است. قربان پور تاکنون مستند هایی نظیر عیسای باران، آنجا که هیچ کس نیست، من انرژی هسته ای نیستم،.ما همه سربازیم و…را کارگردانی کرده و جوایزی همانند برنده تندیس شایستگی بهترین فیلم مستند از هفدهمین جشن خانه سینما، برنده تندیس شایستگی بهترین پژوهش از هفدهمین جشن خانه سینما، برنده تندیس بهترین کارگردان از نهمین جشنواره سینما حقیقت (جایزه شهید آوینی)، کاندیدای بهترین فیلم هنر و تجربه در نهمین جشنواره بین المللی سینما حقیقت کسب کرده است.

عوامل فیلم عبارتند از: تصویربردار: صادق سوری و باسط جبار، تدوین: ارسلان امیری، صدابردار: هادی ساعد محکم و کیومرث سبحانی، طراحی و ترکیب صدا: احسان افشاریان، موسیقی: مجید پوستی، مدیر تولید: محمد هادی حیدری ، طراح گرافیک: حامد بارئی طبری، عکس: وحید کردنیا، هماهنگی آرشیو: کمال آمانج و سامان سلام رشید، دستیار کارگردان: ریبوار احمد حمل عبابیلی، دستیار تدوین: هادی احمدی، دستیار تولید: مهدی محمدی تجلیل، تهیه کننده: محمد شکیبا نیا با مشارکت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی.

کارنامه بنیاد کندی

مستند «کارنامه بنیاد کندی» سومین مستند بلند سینمایی محمد جعفری و آذر مهرابی است که  محمد جعفری و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان سینمایی تهیه کنندگی آن را برعهده دارند.

خلاصه داستان: آموزگاری بعد از چهل سال برای پیدا کردن شاگردان خود، دست به سفر دور و دراز می‌زند.

سخن محمد جعفری کارگردان:

«کارنامه بنیاد کندی» مستند سینمایی هست که مبتنی بر دید شخصی و ورود به حریم خصوصی ساخته شده است. پیش از این به چنین نگاهی در سینمای مستند بها داده نمی شد و به همین دلیل، مستندسازان به ندرت به سراغ آن می رفتند. پاشنه آشیل این نوع روایت هم تابوهای جامعه بود که باعث منع مستندسازان از رفتن به این سمت می شد. اما من و همسرم موفق شدیم تا به سلامت این مسیر را طی کنیم و خوشحالیم که این کار را انجام دادیم. ما در فیلم مان یک نبش قبر تاریخی انجام دادیم و به موضوعی که در چهل سال قبل اتفاق افتاده بود، ورود و آن را بازخوانی کردیم. این بازخوانی بسیار با فضای کنونی جامعه ما هم خوانی دارد و حس نوستالژیکی را در آدم ها نسبت به سال های گذشته و موقعیت های از دست رفته ایجاد می کند.

معلمی که در دهکده دور افتاده ای در آذربایجان شرقی سال ها تدریس داشته، بعد از چهل سال و گذر از اتفاقاتی همچون انقلاب و جنگ دوباره به آن دهکده باز می گردد تا از حال و احوال دانش آموزانش با خبر شود. سفری که به بهانه پیدا کردن دانش آموزان معلم صورت می گیرد تبدیل به واکاوی اجتماعی تمام بحران هایی که جامعه از آن گذر کرده است، می شود. بحث مهاجرت، فاصله طبقاتی، تاثیر جنگ و انقلاب از این جمله تغییرات و بحران هاست.

آذر مهرابی:

مخاطبین مستند «کارنامه بنیاد کندی» بعد از تماشای آن تلنگری را دریافت می کنند که باعث می شود دوباره به خودشان و گذشته شان رجوع کنند. این اتفاق ارزشمندی است و از این نظر من خیلی خوشحال هستم. امیدوارم فیلم های مستند جایگاه واقعی خودشان را بدون هیچ تبعیضی در سینمای بدنه و جشنواره فیلم فجر داشته باشند.

بیوگرافی کارگردان: محمد جعفری متولد ۴۰ و فارغ التحصیل کارگردانی هنرهای درماتیک است. وی سازنده مستند های: «آسمان رستم آباد ابری است»، «کیریستین» (برنده جایزه بهترین مستند سومین جشن خانه سینما)، «صورت های رنگ پریده» (برنده جایزه بهترین مستند جشنواره شهر)، «نمره انضباط صفر»(برنده جایزه جشنواره رشد) و «به خودت اعتماد کن» (برنده جایزه جشنواره رشد) است.

آذر مهرابی متولد ۵۹ و فارغ التحصیل ادبیات نمایشی از دانشگاه سوره است. «ساحل پاسیفیک» و«کار با برق» دو مستند قبلی این دو کارگردان است. وی کارگردانی مستند های «خاطره خوشبو نیست» (برنده بهترین فیلم مستندجشنواره خورشید)، «دشت اول» (بهترین فیلم مستند جشنواره حسنات و جشنواره شمسه) و…

عوامل فیلم عبارتند از: کارگردان: محمد جعفری و آذر مهرابی، تصویربردار: آذر مهرابی، تهیه کننده و تدوین: محمد جعفری، محصول مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی.

مجتبی

«مجتبی» سومین مستند بلند محمد حسن دامن زن است که خودش و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی سازمان سینمایی تهیه کنندگی آنرا برعهده دارند.

خلاصه داستان: مجتبی هنرپیشه تئا‌تر با اجرای نمایش عروسکی در مهدکودک‌ها ‌و جشن‌ها و مهمانی‌ها زندگی خود را اداره می‌کند. همسر و فرزند او طالب رفتن به خارج از کشور هستند و شاگردش خواستار مدرن‌تر شدن وسایل صوتی و نوری…

مجتبی بازیگر و عروسک گردان نمایش‌های کودکان و نوجوانان است او با اجرای نمایش عروسکی در مهدکودک‌های تهران امرار معاش می‌کند. در جشنهای تولد برای کودکان برنامه اجرا می‌کند و در سالنهای نمایش مخصوص کارهای کودک نمایش به روی صحنه می‌برد همسر او خواهان مهاجرت به خارج از کشور است و دستیار او خواهان مدرن کردن لوازم صوتی و زرق و برق صحنه است اما مجتبی معتقد است با اضافه کردن لوازم جانبی نمایش عروسکی به حاشیه رانده می‌شود و نمایش تبدیل به آتراکسیون می‌گردد. او معتقد است هنرمند برای رشد و شکوفایی باید در سرزمین خودش بماند زیرا با فرهنگ و زندگی اجتماعی آن محیط آشناست و راحت با مردمش ارتباط برقرار می‌کند.

سخن کارگردان:

از مهم‌ترین ویژگی‌های فیلم ساده و روان بودن آن است به نحوی که تمام اقشار جامعه با آن ارتباط برقرار می‌کنند و حرف فیلم را می‌فه‌مند. فیلم با تماشاگرش نفس می‌کشد تماشاچی با شادی وغم نهفته در فیلم همراه می‌شود و با شخصیت اصلی فیلم همذات پنداری می‌کند. فیلم به راحتی موقعیت امروز هنرمند را در جامعه به تصویر می‌کشد و درماندگی یک انسان را از خلال روابط خانوادگی، اختلاف نسل‌ها و روابط اجتماعی آشکار می‌سازد.

بیوگرافی کارگردان:

محمدحسن دامن زن متولد ۴۲ از آذربایجان شرقی است. وی دارای فارغ التحصیل سینما است. اولین فیلم مستند دامن زن به نام «گلن» فیلم داستانی است که برنده تندیس بهترین فیلم و بهترین کارگردانی از جشنواره فیلم کوتاه شده و «طرقه» دومین فیلم مستند وی برنده تندیس بهترین کارگردانی و بهترین صدابرداری فیلم‌های میان مدت دومین جشنواره سینما حقیقت شده بود. این فیلم همچنین کاندید بهترین کارگردانی و بهترین فیلم از جشن خانه سینما بود و پیش از این در چندین جشنواره خارجی مانند تسالونیکی، ایدفا، بوستون، گدانسک و… به نمایش در آمده و از هفده شبکه تلویزیونی معتبر جهان پخش شده است. مستند «دختر فرمانفرما» نیز کاندید بهترین فیلم بلند از جشن خانه سینما بوده و تاکنون از هفت کانال تلویزیونی اروپایی پخش شده است. دیگر فیلم این مستند ساز «زنجموره» در هفتمین جشنواره سینما حقیقت و جشن خانه سینما حضور داشت.

نکات فیلم:

مهم‌ترین ویژگی فیلم جذاب بودن کاراک‌تر اصلی فیلم است و بروز دادن خصوصیت مهم آدم‌های این زمان یعنی دروغگو شدن آدم‌ها و نقش بازی کردن آن‌ها برای یکدیگر بخاطر حفظ موقعیت و به تبع آن تنهایی آدم‌ها. انگار تصاویر را از جلوی خیمه، خیمه شب باز‌ها تماشا می‌کنی. نزدیکی کارگردان به کاراکترهای فیلمش و صمیمت و دردمندی موجود در فیلم از ویژگی‌های آن است. فیلم با وجودی که می‌توانست در دام لودگی اسیر شود آگاهانه از آن دوری کرده است.

عوامل فیلم عبارتند از: تهیه کننده و کارگردان: محمدحسن دامن زن، فیلمبردار: ارسطو مداحی گیوی، دستیارفیلمبردار: خسرو احدزاده، صدابردار: مرتضی مظفری، تدوین: آرش زاهدی اصل و صداگذاری و میکس: آرش اسحاقی.

همراه با فرات

«همراه با فرات» مستند بلندی است که فرشاد اکتسابی کارگردانی و محمد داودی تهیه کنندگی آن را برعهده دارند.

خلاصه داستان: روایتی ست از نگاه یک فیلمساز جوان که پس از سال‌ها دوری، به سرزمین مادری‌اش «عراق» باز می‌گردد تا فیلمی در خصوص تاریخ کشورش بسازد.

یادداشت کارگردان: همه بر این موضوع واقفیم که در عصر حاضر شرایطی که بر عراق حاکم است تاثیر به سزایی بر تحرکات و تحولات سیاسی بسیاری از کشورهای جهان گذاشته است. ما در این فیلم سعی و تلاش داشتیم تا با رویکردی تاریخی به بررسی ریشه ها و زمینه های شکلگیری وقایع امروزی که عراق و حتی جهان با آن مواجه است بپردازیم. بنابراین به گذشته های دور سفر کردیم و همه چیز را از نقطه آغاز مورد بررسی قرار دادیم تا به سر نخی از این کلاف سر در گم در مسیر تاریخ این کشور دستیابیم. بدین ترتیب نقطه حرکتمان را از صد سال پیش یعنی از سال ۱۹۱۴ (جنگ جهانی اول ) آغاز کردیم و در این سفر شاهد آن بودیم که چگونه وقایع و رخدادهای تاریخی همچون قطعات دمینو به نحو شگفت آوری به سمتی سوق داده می شوند که اینک ما شاهد پدیده ای به نام تروریست و داعش در عراق هستیم. من پیش از این مستندهای تاریخی بسیاری ساخته بودم که عموما در آن ها سعی داشتم از طریق بازسازی وقایع تاریخی به یک بیان روایی برسم. اما این فیلم برایم یک تجربه جدید بود و من در این مستند به جای خلق سکانس های بازسازی که غالبا در مستندهای تاریخی شاهد آن هستیم از شیوه فضاسازی بهره بردم. به عبارتی تلاشم بر آن بود تا با به خدمت گرفتن عنصر تخیل در بیننده و بهره گیری از عناصر مستند به جای باسازی شیوه جدیدی را در نحوه روایت یک مستند تاریخی تجربه کنم.

بیوگرافی کارگردان: فرشاد اکتسابی متولد ۴۹ از تهران است که فارغ التحصیل کارگردانی سینما از دانشگاه سوره و همینطور فارغ التحصیل تئاتر با گرایش ادبیات دراماتیک از دانشگاه آزاد تهران – فعالیت فیلمسازی را از سال ۱۳۷۵ با ساخت چندین مجموعه مستند در شبکه های مختلف سیما آغاز کرده است. وی همچنین تاکنون دیپلم افتخار بهترین کارگردانی برای فیلم راز یک مجسمه از ششمین جشنواره فیلم مستند ایران، تندیس فیروزه ای بهترین تدوین برای فیلم راز یک مجسمه از ششمین جشنواره فیلم مستند ایران، تندیس زرین بهترین کارگردانی برای فیلم فرزند اصفهان در سی امین جشنواره فیلم کوتاه تهران، دیپلم افتخار بهترین کارگردانی برای فیلم ماست سیاه است از جشنواره شمسه، لوح تقدیر بهترین کارگردانی برای فیلم راز یک مجسمه از نخستین جشنواره بین المللی فیلم های علمی اهواز، تندیس فیروزه ای و جایزه ویژه دبیر جشنواره برای فیلم همراه با فرات در نهمین جشنواره فیلم مستند ایران را برده است.

عوامل این فیلم عبارتند از: کارگردان: فرشاد اکتسابی، تهیه کننده و پژوهشگر: محمد داودی، نویسنده: مهدی تراب بیگی، تصویربردار: مهراد امین کاظمی، صدابردار: حمید بختیاری – امیر حاجی ده آبادی، تدوین: فرشاد اکتسابی، صداگذار: حسن مهدوی، میکس صدا: رضا گدازگر، آهنگساز: امید فتح الهی، گفتار متن: رامک صرافان، بازیگر: منتظر الاسدی، مدیرتولید: حمید مهندسی، عکاس: محمد مجلل، دستیاران کارگردان: حیدر الخفاجی – محمد الفتلاوی، دستیاران تصویربردار: حامد فاخر – رضا غفرالهی.

فصل هرس

فیلم مستند فصل هرس به کارگردانی لقمان خالدی با موضوع کشف داروی سرطان، است.

موضوع مستند فصل هرس: قاسم تک‌ دهقان فردی است که ادعا می‌کند داروی سرطان را کشف کرده و به دنبال ثبت آن است. او در عین حال نگرانی زیادی از دزدیده شدن فرمول این دارو دارد و به دنبال فرد قابل اعتمادی برای ثبت این فرمول است.

لقمان خالدی درباره‌ی انگیزه پرداختن به این سوژه، توضیح داد: شخصیت اصلی فیلم من ۱۱ سال برای پیدا کردن فرمول این دارو تلاش کرده و این تلاش برای من پُر اهمیت بود و همین مسئله دستمایه مناسبی بود برای ساخت فیلمم تا ضمن بررسی این مسیر طولانی، شرایطی به وجود بیاید که شخصیت فیلم را کندکاو کنم و مشکلاتی که در این مسیر داشت را زیر ذره‌بین ببرم.

خالدی ادامه داد: آقای تک‌ دهقان فرمول مهمی برای درمان یک بیماری فراگیر و سخت در اختیار داشت و به همین دلیل سخت اعتماد می‌کرد. برای نزدیک شدن به این شخصیت تلاش زیادی کردم و از طرف دیگر متوجه شدم همین عدم اعتماد یکی از مهم‌ترین مشکلات تک‌ دهقان است، اعتماد دیگران به او و از طرفی دیگر اعتماد او به دیگران که باعث مشکلاتی زیادی شده بود، به همین دلیل “اعتماد” به تم اصلی فیلم ما تبدیل شد.

وی با تاکید بر اینکه جلب اعتماد تک‌ دهقان نتیجه داد و محصول اعتماد مستند فصل هرس شد، خاطرنشان کرد: از یک جایی به بعد، ایشان تمایل داشت دوربین ما ملاقات و قرار‌هایش با موسسات داروسازی را ثبت کند و معتقد بود وجود دوربین ما در این قرارهای کاری، مانع از دزدیده شدن دارو می‌شد. البته این را هم بگویم که آقای تک‌ دهقان فرد بسیار دقیقی است و قبل از ساخت این مستند، تحقیقات کافی را درباره من انجام داده بود.

خالدی با بیان اینکه اعتماد و بی‌اعتمادی مساله اصلی زندگی بیشتر افراد جامعه نیز هست، عنوان کرد: در مسیر ساخت این فیلم و از آنجایی که «اعتماد» دغدغه اصلی‌مان بود، متوجه شدم عدم اعتماد در جامعه شباهت زیادی به غده سرطانی دارد، چرا که سلول سرطانی سلولی است که به علت کارکرد نادرست بی‌رویه رشد کرده و کل بدن را فرا می‌گیرد. از نظر من عدم اعتماد در جامعه نیز می‌تواند با کارکرد نادرست به غده سرطانی در روابط اجتماعی تبدیل شود.

وی تاکید کرد: تک‌ دهقان در مسیر ثبت داروی سرطان بهانه‌ ای شد که ما از سرطان دیگر‌ی با نام بی‌اعتمادی رونمایی کنیم. من معتقدم بی‌اعتمادی مانع می‌شود که در جامعه اتفاق‌های خوب شکل پیدا کند.

به گفته این کارگردان، قاسم تک‌ دهقان ۱۱ سال از زندگی‌اش را برای کشف این دارو گذاشته است. خالدی در این باره گفت: فارغ از نتیجه دادن این دارو، سیستم بهداشتی و دارویی ما می‌توانست این فرد را جذب و از انرژی‌اش حُسن استفاده را بکند. تلاش این فرد برای به ثمر رسیدن یک عمر فعالیتش قابل تحسین است.

خالدی کاهش مستندهای بخش مسابقه ملی را اتفاق خوشایندی دانست و اظهار داشت: به نظرم کاهش فیلم‌های بخش مسابقه در این دوره از جشنواره باعث می‌شود مخاطب تمرکز بیشتری بر آثار مستند داشته باشد. در ایران سوژه‌های زیادی برای مستندسازی است، اما به دلیل پرداخت نادرست به این سوژه‌ها، بسیاریشان از بین می‌روند. مستندسازان با ساخت فیلم زندگی مردم، جامعه را زیر ذره‌بین قرار می‌دهند و موظف هستند این ثبت را به درستی انجام دهند.

وی در پایان گفت: سخت‌گیری درباره حضور فیلم‌های در بخش مسابقه ملی، مستندساز را دعوت می‌کند در فیلمسازی و نحوه پرداختن به سوژه بازنگری داشته باشد و او هم نسبت به ساخت اثر مستند سخت‌گیرانه عمل کند. من با سخت‌گیری و انتخاب گزیده هیات انتخاب در این دوره از جشنواره، بسیار موافقم؛ چرا که ممکن است در هر سئانس از جشنواره سینماحقیقت، فردی برای اولین بار رو به روی فیلمی مستند نشسته باشد و چه خوب است که با مستند درستی، اعتمادش را به سینمای مستند جلب کنیم.

عوامل این مستند عبارتند از: نویسنده، کارگردان و تدوینگر: لقمان خالدی/ تصویربردار: بهروز بادروج/ صدابردار: تامی ایل‌بیگی/ آهنگساز: حبیب خزایی‌فر/ مدیر تولید: وحید حاجیلویی/ تهیه‌کننده: مهدی شامحمدی.

خوان بی خان

کارگردانی مستند «خوان بی خان» را هادی معصوم دوست بر عهده دارد و برای اولین بار در جشنواره فیلم فجر رونمایی می‌شود.

این فیلم روایتگر خانواده ای است که در آستانه بیماری مادرشان و با قرار گرفتن در شرایط نگهداری و مراقبت از او، دچار مشکلاتی می شوند.

سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر به دبیری محمد حیدری ۱۲ تا ۲۲ بهمن برگزار می‌شود.

منبع: تسنیم

نوشته معرفی و یادداشت کارگردان‌های ۱۱ فیلم مستند حاضر در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رضا فرهمند کارگردان مستند «پرسوک» به سوره سینما گفت: داستان این مستند درباره یک دختر آلمانی و یک مادر بوشهری است. دختر آلمانی ، مادر خود را از دست داده است و خانم بوشهری از نعمت فرزند بی بهره است و همین موضوع عاملی می‌شود برای ایجاد یک رابطه عاطفی بین این دو نفر که علیرغم تفاوت زبانی به هم وابسته شده‌اند.

وی ادامه داد: تصویربرداری این مستند در ایران تمام شد. تدوین و صداگذاری نزدیک به دو هفته است که تمام شده است. اسم «پرسوک» به معنای پرستوی مهاجر را نیز برای این مستند انتخاب کردیم و این مستند آماده پخش است.

رضا فرهمند از احتمال ساخت اپیزود دوم فیلم خبر داد و گفت: در این مستند شخصیت‌ها واقعی هستند. یعنی امکان دارد که مادر بوشهری برای یافتن دختر راهی آلمان شود که در صورت وقوع چنین اتفاقی گروه تصویربرداری ما راهی آلمان شده و ساخت اپیزود دوم فیلم را آغاز خواهیم کرد. این مستند را برای شرکت در جشنواره سینما حقیقت آماده کرده ایم و در صورتی که اپیزود دوم فیلم ساخته شود، این اثر را در جشنواره فجر شرکت خواهیم داد.

عوامل این مستند عبارتند از تصویربردار وحید بیوته، صداگذار زهره علی اکبری، تدوین رضا فرهمند و فرناز روشنایی. کارگردان این مستند رضا فرهمند و فاطمه موسوی هستند. این مستند به تهیه‌کنندگی مهدی مطهر و خانه مستند ساخته شده است.

نوشته ماجرای واقعی یک دختر آلمانی و مادر بوشهری‌اش/ «پرسوک» در راه جشنواره‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.