او در ادامه به نقد فیلم «چهارشنبه سوری» فرهادی می‌پردازد و می‌گوید: مشکل چهارشنبه سوری به این است که مخاطب از کاراکتر جلو می‌افتد و اطلاعاتش بیشتر است اما من در فیلم‌ هم پای اتفاقات فیلم به مخاطب اطلاعات می‌دهم. زمانی که سیما متوجه موضوع می‌شود مخاطب هم زمان،‌آن را می‌فهمد. فیلم «چهارشنبه سوری» شیوه غلطی دارد. فیلمساز روایت رئالیستی دارد اما با مخاطب صداقت ندارد و مخاطب را از شخصیت فیلم جلو می‌اندازد و این دروغ بزرگ در همه آثار فرهادی است که مخاطب را یا جلو می‌اندازد و یا عقب نگه می‌دارد. هیچ جا به نسبت جهان درست خودش به مخاطب اطلاعات نمی‌دهد.»

ابراهیمیان در ادامه به شیوه روایت فرهادی در فیلم اسکار گرفته «جدایی نادر از سیمین» هم انتقاد می‌کند و می‌گوید: صحنه تصادف در فیلم «جدایی نادر از سیمین» چه دلیلی دارد؟ وقتی همه چیز واقع‌گرا در ساختاری پیش می‌رود چرا آن را باید حذف کرد و به دروغ بزرگ تبدیل کرد؟ راضیه (ساره بیات) در جدایی به دکتر زنان می‌رود و در آخر فیلم می‌گوید من شک دارم. به چه چیز شک دارد؟ فیلمساز صحنه تصادف را از ما می‌گیرد. آیا دکتر گفته فرزندت مرده یا زنده‌اس؟ و فیلم همان جا باید تمام شود.»

این کارگردان جوان در ادامه با تاکید بر این نکته که هیچ کدام از ارزش‌های فیلمنامه‌نویسی فرهادی را زیر سوال نمی‌برد و همیشه می‌گوید بزرگترین در قله فیلم‌نامه‌نویسی ایران است از رفتار فرهادی در عدم تکثیر شیوه ویژه‌اش میان فیلم‌سازان دیگر انتقاد می‌کند و البته به فیلم‌سازان جوانی که دنباله رو فرهادی هستند هم انتقاد می‌کند: «مشکل فیلم سازان ما است که از روی آن فیلم کپی می‌کنند. باید ساختار اجرایی را برداشت و به شیوه خود روایت کرد. کاری که خیلی از فیلمسازان خوب دنیا انجام می‌دهند و از هم تأثیر می‌گیرند. تأثیر گرفتن بد نیست. برشت می‌گوید: ما از گذشتگانمان دزدیدیم،‌ شما از ما بدزدید. شیوه پخته شدن هنر دنیا این است که به گذشتگان فکر کنیم و آیندگان به ما نگاه کنند.»

اما نکته جالب دیگری در مصاحبه ابراهیمیان دفاع او از برنامه «هفت» با اجرای بهروز افخمی است، او ابتدا سعی می‌کند با گفتن این جمله که رابطه من و افخمی مثل استاد و شاگرد است ترجیح می‌دهد درباره برنامه «هفت» حرفی نزند، اما زمانی که بحث به مسعود فراستی می‌رسد او را باسوادترین منتقد ایران می‌داند که فقط کمی ادبیات ناراحت کنننده ای دارد: «در خصوص نقد به مسعود فراستی گفتم که باید نقدی داشته باشد که امکان پذیرش آن برای مخاطب وجود داشته باشد. البته بسیاری از حرف‌هایش درست است، اما شیوه مطرح کردن بسیار بد و ناراحت کننده دارد که جایی به سمت توهین می‌رود. اگر فراستی ادبیات نقد را با جامعه مماس کند، بهترین منتقد ایران است. منتقد برجسته‌ای که مغزش کتابخانه سینماست. نقد زیر شاخه‌های مختلف دارد. در اروپای شرقی شیوه نقد مثل کشور ما است و مثل داس فیلم را می‌زنند، اما در آمریکا نقد متفاوت صورت می‌گیرد و لایه‌های مختلف را برای مخاطب بازگو می‌کند که قابل فهم باشد.»

کارگردان «عادت نمی‌کنیم» در ادامه می‌گوید: «به طور کلی برنامه را دوست ندارم، باید هیجان انگیز باشد و یا حتی حاشیه آن بیشتر شود. این حاشیه کمک می کند بی رودربایستی و با صراحت و البته با رعایت ادب و احترام با هم حرف بزنیم. با این که افخمی از برنامه برود مخالفم و یک جایی باید بایستد از چالش‌ها رد شود و کار را تمام کند. به نظرم تا ۲ سال آینده برنامه خوبی خواهد شد.»

منبع: روزنامه هنرمند

نوشته کارگردان «عادت نمی‌کنیم»: اصغر فرهادی اصلا فیلمساز خوبی نیست!/ با رفتن افخمی از هفت مخالفم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محتوای ضعیفش قابل تحمل بود، در مجموع فیلم سازنده اش قلمداد می شد. «عادت نمی کنیم» فیلم مضمون و پیام است، سبک و سیاق روایت و فرمیکش بدهکار دیگران است، کلاژ شده. اینجاست که حرف سردبیر کایه دوسینما مبنی بر «خطر دنباله روی از سینمای اصغر فرهادی»، (نقل به مضمون) معنا پیدا می کند. پی روی از دیگران خلاقیت کش است. حکم این نیست  که هر رویکرد اجتماعی فیلمساز، دنباله روی حساب شود، حتی دستمایه قرار دادن موضوعاتی مانند دروغ، پنهانکاری زن و شوهر، بی اعتمادی و خیانت هم پی روی نیست ولی نوع روایت و قصه گویی و ایجاد تعلیق متاثر از خیانت و قضاوت که صفرتاصدش از آثار فرهادی می آید، وام داری محسوب می شود. بیشتر ازاین، تا حد کلیشه برداری و کپی هم پیش رفته است. بنابراین اولین آسیب فیلم از ناحیه بدهکار بودن سرچشمه می گیرد، یعنی تازه نیست، طراوت ندارد، کهنه می نماید و لذا شگفتی هم نمی آفریند.

«عادت نمی کنیم» درباره یک استاد دانشگاه است که همسرش به او شک می کند. شک مهتاب (ساره بیات) مبنایی از گذشته دارد که خود او دانشجوی همسرش بوده و حالا او به شوهرش مشکوک است که شاید با یکی از دانشجویانش رابطه دارد. وقتی شک و تردید او قوت می گیرد که دختر دانشجو کشته می شود. دراین میان یک خانواده دیگر هم درگیر این فاجعه ناشی از دروغ و پنهانکاری هستند و …

عادت نمی کنیم، فیلم ویترینی و خوش ظاهر است. در نگاه اول، عوامل جذابیت ناشی از حضور چهره ها به کفایت اند. محمدرضا فروتن، هدیه تهرانی، ساره بیات وحمیدرضا آذرنگ، مربعی هستند که هر یک از آنها، یک فیلم را ساپورت می کنند (اگر چه به جز آذرنگ که تا حدودی متفاوت ظاهر شده بقیه همانی هستند که در فیلم های قبلی بوده اند). در واقع  چراغ های چشمک زن داخل ویترین عادت نمی کنیم، الوان چیده شده اند تا تماشاگر را به داخل فرا بخوانند، ولی وقتی همین تماشاگر از ویترین عبور می کند به تدریج جذابیت های اولیه برایش رنگ می بازند، چرا که ازاین پس داستان، داستانک ها و عوامل قدرتمند دراماتیک است که بانی کشش و نگه داشتن تماشاگر است، عناصری که در فیلم ضعیف اند یا ضعیف پرداخت شده اند.

مشکل دیگری که دامن گیر فیلم است اینکه «گونه» ندارد. بعضا سمت و سویی شبه روشنفکرانه می گیرد و نمادین می شود برای همین به سکته می افتد. در عنوان تا تیتراژ، فیلمی با گرایش سمبلیک است. هم چگونگی تحریر نام فیلم و هم تصویرسازی تیتراژ، داعیه مخاطب خاص دارد. یعنی این «پز» از سر و رویش می بارد . به یاد بیاورید تصاویر تیتراژ را که وقتی قطرات باران روی شیشه عقب ماشین می ریزد مثلا اشاره ای به پاک کنندگی ناپاکی ها دارد، و همزمان چراغ خطر چشمک می زند و … و همین رویکرد هراز گاهی به کار گرفته می شود. سکانس کارواش یکی از آنهاست، که برای نمایش عصبیت و شدت استرس به کار گرفته شده است و یا سیگار کشیدن های در میزانسن خاص،  اما جنس و ساختمان فیلم استوار بر نمادها نیست بلکه مبتنی بر ریالیسم است، ولی چون درجاهایی فیلمساز از انتقال حرف های بزرگش در می ماند به شیوه اشاره روی می آورد. جالب است که ابراهیمیان در گفتگویی به جمله معروفی متوسل شده بود که : «کارگردان ها نمی دانند چه می خواهند» و منظورش این بود که او می داند چه می خواسته که این فیلم را ساخته است، درحالی که سروشکل و پیام فیلم حکایتی از صحت همان جمله معروف سینمایی است.

شاید اگر به جرات می دانست چه می خواهد بگوید و چگونه بگوید، در ادامه ی سیل فیلم های خیانت محور و بسط شیوع دروغ گویی ایرانی جماعت (که دیگر از فرط بازگویی مندرس شده است) به سراغ این دستمایه نمی رفت تا مجبور شود برای تازه نمایی، به جای یک زن و شوهر درگیر موضوع دوتا خانواده جمع کند و برای شدت بخشی قضیه، همه راه های امید را ببندد. یعنی همه را (بدون در نظر گرفتن طبقه اجتماعی آنان) زمین گیر نشان دهد.

فیلمساز با غلط نوشتن نام فیلم (آااادت) به خود اجازه می دهد که از بالا به تماشاگرش نگاه کند و او را تادیب کند که غلط ننویس یا «غلط قضاوت نکن» و «به غلط زندگی در پیش نگیر»،  در حالی که قبل از آن می باید به خودش تلنگری می زد که «فیلم غلط نساز». مهمترین غلط کار (که آسیب بعدی و جدی آن است) اینکه قصه اصلی و خرده قصه ها درست طراحی نشده اند. داستانک ها راه خودشان را می روند. در برخی جاها رابطه رویدادهای داستان اصلی را نه تنها پوشش نمی دهند بلکه قطع می کنند رویکردی که به ساختار اثر لطمه جدی وارد کرده است برای همین همه چیز به پیام دهی مستقیم و محتوا پراکنی صرف ختم می شود. محتوایی که اساسا هنوز در کارگردان رسوب نکرده است. موضوع خیانت و خفاکاری و مناسبات زناشویی و عشق های تو در تو، همواره بخش مهم آن از تجربه های فیلمساز می آید حالا این تجربه به مفهوم تجربه شخصی نیست، مسایل اجتماعی تاریخ نیست یا اکشن و عملیات قهرمانانه نیست بلکه اعم آن درک و فهم و حس لازم است که فیلمساز پیش از همه باید یا لمس کرده باشد یا با طول عمر و سواد درشناخت آنها ، مسلط شده باشد، در غیر این صورت مجبور به کپی کاری یا کلیشه سازی می شود. به قول یکی از بزرگان: «ما دیگران را فقط تا جایی از جاده می توانیم هدایت کنیم که خود پیموده ایم». از همین رو، اتفاقات عادت نمی کنیم به جای اینکه قصه و درام ایجاب کند توسط فیلمساز چیده می شوند یا جابه جا و تقسیم می شوند. دقت کنید آدم ها به جای اینکه با جزییات پرداخت شوند هرکدام مسئله ای دارند، یکی همش معده اش می سوزد و دنبال عرق نعنا است (این چه ربطی به ویژگی شخصیتی دارد)، دیگری مرتب سردرد دارد و قهوه می خورد، سومی چیزی به چشمش رفته و … در واقع فیلمساز به جای طراحی شخصیت با ابعاد مختلف، برای همگی چیزی ساخته تا فعال نشان داده شوند. همچنانکه سکوت ها و کم صحبتی احمدرضا (فروتن) اساسا دلیل منطقی ندارد و جزو خصلت های او پردازش نشده است بلکه به خواست نویسنده و کارگردان او باید هیچ چیزی نگوید تا داستان تایمش زیاد شود. کما اینکه مقدمه بی جهت کش می آید تا آنجا که پس از چند کشمکش و دعوا، تماشاگر هنوز نمی داند موضوع چیست.

فیلم های ازاین دست به شدت متکی به گره افکنی و گره گشایی هستند . اگر گره در جای خود طراحی نشده باشد و به موقع هم گشوده نشود، مخاطب شگفت زده نمی شود، تکان نمی خورد . در عادت نمی کنیم طراحی، سنجیده نیست. قبل از فینال، گره لو رفته و مخاطب دست فیلمساز را خوانده است بنابراین اختتامیه کم جان و بی مایه برگزار می شود. در واقع با فقدان قوت های لازم، فقط می ماند یک ایده تکراری و چند جمله و دیالوگ روشنفکرانه مانند آنچه سیما می گوید: «وقتی همه چیز خوبه، زندگی کردن هنر نیست. وقتی همه چیز خرابه باید بدانی چه کار باید بکنی» از همین رو باید گفت اگر از روی دست دیگران بنویسیم هنر نکرده ایم، وقتی موفقیم که بی نگاه به دیگران، خلاقیتی به خرج داده باشیم. «عادت نمی کنیم» ضمن اینکه واجد سبک و سیاق خاصی نیست تا کارگردانش در جایگاه محکمی تثبیت شود، دارای افتخاری هم نیست تا در کارنامه او ثبت شود، بنابراین باید منتظر سومین فیلم این استعداد جوان باشیم تا به عنوان دومین! فیلم قابل دفاع او پای اش بایستیم.

منبع: فارس

نوشته نقد محمدتقی فهیم بر فیلم سینمایی «آااادت نمی کنیم»؛ غلط ننویسیم یا غلط نسازیم؟!/ خطر دنباله روی از فرهادی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این گزارش می افزاید: تلاش سازمان سینمایی و دست اندرکاران سینما و صاحبان فیلم با مساعدت و همدلی دادستانی و معاون دادستان عمومی انقلاب اسلامی تهران مواجه شد تا مساله توقف اکران فیلم «عادت نمی‌کنیم» حل و فصل شود.

نوشته فیلم سینمایی «عادت نمی‌کنیم» رفع توقیف شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

انگار قرار نیست فیلم‌ساز کمی از عمق رد پای خود بر اثری که احتمالا زمانی قرار بوده یک درام «واقع‌گرا» باشد بکاهد و اجازه دهد مخاطب مواجهه‌ای هرچند جزئی با «واقعیت» داشته باشد. فیلم سراسر بر اساس تحمیل‌های فیلم‌ساز جلو می‌رود و در همین راستا یک سوال: “چرا حال روحی و جسمیِ شخصیت‌های فیلم این‌قدر وخیم است؟!” واقعا به چه دلیل جملگی تا این حد ناخوش احوالند و هیچ روزنه امیدی حتی در دور ترین نقطه پرسپکتیو ذهنشان هم وجود ندارد؟ مخاطب از پلان اول تا آخر شاهد این است که عده‌ای به هر بهانه‌ای با هم سر جنگ دارند و زن و شوهرهای فیلم انگار با خود عهد کرده‌اند مبادا لب‌خند کم‌رنگی به لبشان بنشیند تا خدایی ناکرده درصدی از غلظت دغدغه‌های اجتماعی فیلم‌ساز جوان پیرامون کیفیت مناسبات انسانی در دنیای مدرن کاسته شود! بهترین آثار ادبی و سینمایی در همه جای دنیا حتی در گونه‌های انتقادی یا ناتورالیستی خود، هیچ‌گاه سر هم کردن مجموعه‌ای یکنواخت و کسل‌کننده از بدبختی و فلاکت را مستمسکی برای ترسیم فضای تلخ و سیاه‌شان قرار نداده و همواره با تصویر کردن پاره‌ای از «لحظات شیرین انسانی» در دل همان فضای تاریک و پر از تنگنای حاکم بر آدم‌ها، به مخاطبان خویش فرصت «تنفس» داده و از قضا همین پرداخت دیالکتیکی به شادی و غم دست‌مایه‌ای شده برای ایجاد سمپاتی بیش‌تر میان مخاطبان و شخصیت‌های داستان و در نتیجه توفیق بیش‌تر هنرمند در خلق اتمسفری تلخ و کنایه‌آمیز. برخی فیلم‌سازان جوان سینمای ایران نیز با خلق آثاری مانند «چند متر مکعب عشق» یا «ابد و یک روز» به خوبی نشان داده‌اند که زندگی در خشن‌ترین حالت خود نیز تماماً متناظر با پلشتی نیست و نگاه رئالیستی در عرصه نمایش برای این‌که بتواند روایتی صادقانه و تاثیرگذار ارائه دهد نباید وجوه مثبت واقعیت را به کلی نفی کند. همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره شد، این موضوع هیچ منافاتی با خلق آثاری با مضامین به شدت تلخ و گزنده ندارد کما این‌که دو نمونه مذکور از تلخ‌ترین فیلم‌های واقع‌گرای سینمای ایران به حساب می‌آیند.

سیر دراماتیک «عادت نمی‌کنیم» نه بر اساس مقاطع نرمالِ «مقدمه‌چینی-تنش-نتیجه‌گیری»، بل بر پایه الگوی نوینِ «تنش-تنش-تنش» جلو می‌رود و در این میان برخی نشانه‌گذاری‌ها و جزئیات‌پردازی‌های لحاظ شده در سناریو، به وضوح بیان‌گر عدم رشد جهان‌بینی فیلم‌ساز و باعث شکل‌گیری فضایی طنزآلود در متن اثر می‌شود. از ابتدا تا انتهای فیلم یکی مدام سر معده اش سوز می‌زند و پی عرق نعناست(احتمالا این «عرق نعنا» به عنوان نماینده‌ی طب سنتی، نماد بازگشت به سنت‌ها نیست؟!). یکی محتاج قهوه است تا سر دردش آرام گیرد. دیگری از صبح در چشمش چیزی فرو رفته بیرون هم نمی‌آید و از بد روزگار دو روز است که فاضلاب حمام خانه‌اش هم بد جوری گرفته(آیا انسداد چاه «حمام» به عنوان محلی برای پاک شدن، استعاره‌ای از  وضعیت وخیم خانواده سیماست؟!). سیگار کشیدن‌های رو به افق شخصیت‌ها در بالکن هم آن‌قدر در فیلم‌های ما تکراری شده که نیازی به تفسیر و تکرار مکررات ندارد. فقط در این وا نفسای «نماد بازی» اگر هم بتوانیم پایان «باز» فیلم و قبض و بسط بدن منعطف آن عروسک و آن موسیقی کودکانه و خواب منصور روی کاناپه را به «معصومیت از دست رفته» تأویل کنیم، دیگر بحث پیرامون صحنه کارخرابی بچه کوچک خانواده و اجبار به عوض کردن تشکش، حداقل از عهده این قلم خارج است و نیاز به جستارهایی سترگ‌تر از این‌ها در این باب دارد.

این میزان از دخالت ناشیانه فیلم‌ساز در بازنمایی واقعیت، آن هم در یک فیلم ظاهرا رئال اجتماعی به ضد خود تبدیل شده و مصداق نقض غرض است. خاصه در عرصه کارگردانی و اجرا نیز به وضوح شاهد همین رویکرد هستیم. تمهیداتی مثل عبور ناگهانی فلان شخصیت از کنار تابلوی نقاشی «جیغ» در خیابان همراه با نواخته شدن افکت پر حجم صوتی در همان لحظه، گنجاندن یک سکانس کارواش در فیلم برای ثبت تصویر لحظاتی که فرچه‌های شوینده با سرعت از روی چهره احمدرضا عبور می‌کنند و یا کات‌‌های تند مونتاژ، آن‌قدر مهندسی شده و مکانیکی به کار گرفته شده‌اند که در دو مورد اول کارکرد خود مبنی بر القای فضایی پر استرس و مشوش را از دست می‌دهند و در مورد سوم نیز باعث راه یافتن حجم زیادی از راش‌های اوتی در فیلم و از بین رفتن حس تداوم صحنه‌ها می‌شود.

تمام تلاش هنرمندی که به واقع دغدغه‌ی رئالیستی دارد صرف این می‌شود که طوری حضور خویش را در متن اثرش کم‌رنگ و ناچیز جلوه دهد که بدین وسیله «فردیت هنرمند به مثابه حجابی میان مخاطب و اثر هنری» رنگ ببازد و بیننده تا حد امکان، «بی‌ واسطه» به تماشای اثری بنشیند که می‌خواهد به سان یک آئینه بازتاب‌دهنده واقعیت باشد. با این حال ابراهیمیان اولین فردی نیست که این مسیر را اشتباه طی کرده و سیری بر وضعیت فیلم‌های جشنواره فجر و جشنواره فیلم کوتاه تهران در دوره‌های اخیر نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از فیلم‌سازان جوان سینمای ایران هنوز درگیر برداشت‌های سطحی و ساده‌انگارانه از سینمای واقع‌گرا هستند و فیلم‌هایشان صرفا تقلیداتی کم‌مایه از آثار شناخته شده‌‌ی این سبک است. از این گذشته رونق بیش از حد واقع‌گرایی در سینمای ایران سبب می‌شود تا جای خالی سینمای رویاپرداز اعم از ژانرهای گوناگون آن، در سینمای ما بیش از هر زمان دیگری پر رنگ جلوه کند.

نوشته علیه رئالیسم!/ نقد «سوره سینما» بر «آااادت نمی‌کنیم»-۱ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این مراسم با قرائت قرآن و سرود ملی آغاز شد و پس از آن فیلم «عادت نمی‌کنیم» در حالی که سالن مملو از جمعیت بود به نمایش در آمد. پس از پایان نمایش فیلم عوامل آن به همراه سیامک مردانه دبیر «کانون فیلم اکران» به دعوت مجری روی سن آمده و ابراهیمیان توضیحات مختصری در مورد فیلم ارائه داد.

در ادامه ابراهیمیان، سلطانی و پدرام پاسخگوی سوالات متعدد دانشجویان دانشگاه آزاد اهواز بودند و این برنامه با گرفتن عکس یادگاری به پایان رسید.

«کانون فیلم اکران» به دبیری سیامک مردانه با همکاری معاونت فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد واحد اهواز، چندی پیش با اکران و نقد و بررسی فیلم «من ناصر حجازی هستم» کار خود را آغاز کرده و با استقبال بی‌نظیری از سوی دانشجویان اهواز مواجه شده است.

«کانون فیلم اکران» روز شنبه ۲۵ اردیبهشت ماه به اکران و نقد و بررسی فیلم «خواب تلخ» ساخته محسن امیریوسفی با حضور عوامل اصلی فیلم خواهد پرداخت.

برگزاری ورک شاپ‌های تخصصی سینمایی نیز از دیگر برنامه‌های آینده «کانون فیلم اکران» است که از آن جمله می‌توان به ورک شاپ دو روزه هومن بهمنش با موضوع «فیلمبرداری سینما» اشاره کرد.

نوشته «عادت نمی‌کنیم» در «کانون فیلم اکران» دانشگاه آزاد اهواز نقد و بررسی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما شرایط در طی این سال‌ها به سمتی رفته است که همزمان با پررنگ‌تر شدن حضور زنان در سینما و ایفاکردن نقش‌های محوری و اصلی در فیلم‌ها، تصویر نمایش داده شده از بانوان در آثار سینمایی همراه با ظلم همیشگی مردان به آن‌هاست. مردانی که یک روز در قامت یک شوهر معتاد یا بی‌قید و بند و روز دیگر به عنوان پدری مستبد و متحجر و یا برادری زورگو، به زنان ظلم می‌کنند و خواسته‌های خود را بر آن‌ها تحمیل می‌کنند.

نقطه آغاز تغییرات نقش زن در سینمای ایران

نقطه آغاز این جریان را باید در اوایل سال ۷۶ جستجو کرد. جایی که سیاست‌های فرهنگی دولت وقت به سمت حمایت از تولید آثاری رفت که در ارتباط با مسائل و معضلات زنان بود و همین موضوع باعث شد تا فضا به سمتی برود که رویکرد آثار تولید شده در کنار پرداختن به معضلات زنان، تصویری خشن و تا حدودی بی‌رحم از مردان را به نمایش می‌گذاشت. تولید آثاری همچون «بانوی اردیبهشت» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد در سال ۷۶ و «دو زن» به کارگردانی تهمینه میلانی در سال ۷۷ اولین نشانه‌های این اتفاق در آن سال‌ها بود که در ادامه به ساخت آثاری به مراتب تندروتر همچون واکنش پنجم، زن زیادی و تسویه حساب در سال‌های بعد منجر شد.

در واقع با افزایش ساخت فیلم‌هایی که رویکرد اصلی آن‌ها فمینیستی بود و تشویق عامدانه جشنواره‌های خارجی از یک‌سو و جشنواره‌های داخلی از سوی دیگر، فضا به سمتی رفت که ساخت چنین آثاری طرفداران زیادی پیدا کرد. در همین زمینه یکی از محققین مسائل زنان گفته بود: «طرح موضوعاتی مثل روابط چندزنی، ازدواج موقت، فمینیسم، کلوزآپ از هنرپیشه‌های زن، دختران فراری و درام‌های اجتماعی امروزه به عنوان تم اصلی و غالب سینمای ایران درآمده است که در گذشته به عنوان تابو تلقی می‌شدند.» (مقاله «تغییرات نقش زن در سینمای ایران»، شبکه ایران زنان)

هرچند که آثاری چون «بانوی اردیبهشت» اثر رخشان بنی‌اعتماد که در جشنواره بین‌المللی فیلم مونترال و جشنواره فیلم فجر مورد توجه قرار گرفت و یا فیلم سینمایی «من ترانه ۱۵ سال دارم» اثر رسول صدرعاملی که برنده جایزه منتقدین جشنواره فیلم لندن و جشنواره فیلم لوکارنو شد و در بیستمین جشنواره فیلم فجر نیز برنده ۴ سیمرغ بلورین شد، تنها دو نمونه از آثاری هستند که در آن‌ها محوریت داستان با زنانی است که به واسطه ظلم یا زورگویی مردان، در عذاب هستند.

جشنواره سی‌و‌چهارم فجر و ادامه نمایش تصویری مظلوم از زنان

آثار حاضر در سی‌و‌چهارمین جشنواره فیلم فجر نیز ادامه دهنده مسیر چند سال گذشته سینمای ایران بودند که چنین رویکردی را داشتند تا آنجا که از میان ۳۳ اثر حاضر در دو بخش سودای سیمرغ و نگاه نو جشنواره فجر امسال، ۱۴ اثر به طور مستقیم به ماجرای ظلم مردان به زنان می‌پردازند و قصه خود را براساس آن پیش می‌برند.

آبنبات چوبی   

محمدحسین فرحبخش که پیش از این با ساخت فیلم‌هایی چون «خصوصی» و «مستانه» نشان داده بود که اصولاً علاقه زیادی به داستان‌هایی با محوریت ظلم به زنان دارد، در فیلم جدید خود نیز به سراغ داستان دو دختر رفته است که هر کدام به نوعی تحت ظلم مردان پیرامون خود قرار گرفته‌اند. شخصیت اصلی «آبنبات چوبی» با (بازی هنگامه حمیدزاده) بعد از فوت پدرش، از یک سو تحت ظلم برادر زورگویش قرار دارد و از سوی دیگر فریب شوهرخواهرش را می‌خورد و با او رابطه‌ای پنهانی برقرار می‌کند که در نهایت هم به خاطر همان رابطه پنهانی کشته می‌شود.

دیگر شخصیت دختر فیلم (با بازی سحر قریشی) نیز به خاطر چشم‌چرانی و سونظر شوهردوم مادرش، وادار به فرار از خانه می‌شود تا در کنار دوستانش زندگی کند.

آخرین بار کی سحر را دیدی؟

موضوع این فیلم در ارتباط با زنی به نام «سحر» است که بعد از طلاق تصمیم گرفته تا با مردی مقیم خارج از کشور، ازدواج کند تا بتواند شرایط اقامت در خارج از ایران را به دست آورد. ولی برادر او که فردی متعصب است و طاقت شنیدن حرف‌های مردم را در ارتباط با کارهای خواهرش ندارد، مخفیانه او را می‌کشد.

البته در این فیلم داستان فرعی دیگر نیز در ارتباط با ظلم به زنان و دختران جوان وجود دارد که مربوط به دختر جوانی است که در خوابگاه زندگی می‌کرده و پس از آن که شبی بعد از ساعت مقر به خوابگاه مراجعه می‌کند، مسئول خوابگاه او را راه نمی‌دهد و در نهایت دختر توسط مردی که قصد تجاوز به او را داشته، کشته می‌شود!

به دنیا آمدن   

یکی از فیلم‌های جشنواره سی‌وچهارم فجر که در آن ماجرای یک زوج جوان روایت می‌شود که ناخواسته در حال بچه‌دار شدن هستند ولی شخصیت مرد (با بازی هدایت هاشمی) که به خاطر ترس از مشکلات مالی و ناتوانی در تربیت فرزند، مخالف به دنیا آمدن این کودک است، همسرش را وادار می‌کند تا بچه را سقط کند. این خواسته با مخالفت همسرش روبرو می‌شود و او را به ناچار برای ادامه زندگی به خانه پدرش می‌رود.

خشم و هیاهو 

سومین ساخته سینمایی هومن سیدی، داستانی برگرفته از ماجرای معروف مشهور شهلا جاهد و ناصر محمدخانی فوتبالیست پرسپولیس است. داستانی که این بار به جای یک فوتبالیست بر زندگی یک خواننده مشهور دست گذاشته بود و به جای شهلا، شخصیتی به نام «حنا»، عاشق این چهره مشهور می‌شود و به جرم قتل همسر او به قصاص محکوم می‌شود.

شخصیت «حنا»، همسر دوم این خواننده که به خاطر علاقه زیاد به وی، فریب او را می‌خورد و حاضر می‌شود اتهام قتل را بپذیرد و در نهایت به همین جرم اعدام می‌شود تا همسرش بتواند از مهلکه جان سالم به در ببرد.

دختر     

ماجرای فیلم جدید میرکریمی، ماجرای قصه نخ‌نما شده پدر متعصب و فرار دخترجوان از دست پدر است! قصه‌ای که بارها بارها در آثار سینمایی و تلویزیونی تکرار شده است.

داستانی از سفر یک دختر آبادانی به تهران که بدون اجازه خانواده‌اش سفر کرده است و بعد از مطلع شدن پدرش از این کار، به خانه یکی از دوستانش می‌رود و در ادامه، از دست پدرش فرار می‌کند و به خانه عمه‌اش پناه می‌برد. عمه‌ای که اتفاقا او نیز مورد ظلم همین پدر قرار گرفته است و سال‌ها قبل وقتی می‌خواسته با مردی که دوست داشته ازدواج کند، از جانب برادر و سایر اعضای خانواده‌اش طرد می‌شود.

عادت نمی‌کنیم  

این فیلم به سراغ یکی دیگر از ماجراهای نخ‌نما شده سینمای ایران رفته است. ماجرای مردی که به زنش خیانت کرده و پنهان از او به سراغ دختری جوان رفته و با او عقد کرده است و پس از اتفاقاتی ماجرای این خیانت برای همسر اول مرد آشکار می‌شود.

لانتوری 

داستان این فیلم در ارتباط با ماجرای اسیدپاشی به صورت دختران است که در آن شخصیت اصلی فیلم پس از آن که دوست پسرش را رها می‌کند، از جانب او مورد اسیدپاشی قرار می‌گیرد.

فیلم علاوه بر این ماجرا، گریزی به برخی دیگر از پرونده‌های مشابه که در آن دخترانی به واسطه دادن پاسخ رد به افرادی که آن‌ها را دوست داشتند، از جانب آن‌ها مورد تعدی قرار گرفتند که نمونه مورد اشاره فیلم در ارتباط با پسر نوجوانی است که دختری را در ماجرایی مشابه این، به قتل رسانده است.

کفشهایم کو؟ 

ظلمی نمایش داده شده به زنان در این اثر، از جانب پدرشوهر و برادرشوهر زنی است که پس از سفر به خارج از کشور و در حالی که به خاطر یک اتفاق سهوی، به زندان می‌افتد، به همسرش دروغ می‌گویند و باعث جدایی آن‌ها از هم می‌شوند. موضوعی که باعث می‌شود بچه آن دو سال‌ها در غربت و بدون حضور پدرش بزرگ شود.

 مالاریا 

ماجرای دخترهای فراری، سوژه پرتکرار فیلم‌های جشنواره امسال بود که در جدیدترین ساخته پرویز شهبازی نیز به آن پرداخته شد. شهبازی در «مالاریا» به روایت ماجرای دختری پرداخته است که از دست رفتارهای عصبی پدر و برادرش، از خانه فرار می‌کند و با دوست پسرش به تهران می‌آیند.

جالب آن که دوست پسرش نیز تنها بعد از قرار گرفتن در یک موقعیت خاص که مجبور می‌شود یک شب این دختر را تنها بگذارد، به او شک می‌کند و تا آخر قصه نیز اعتماد او به دختر به حالت سابق بازنمی‌گردد.

نقطه کور   

فیلم در ارتباط با مردی است که برای کار مجبور است سفرهای طولانی داشته باشد و همین دوری از خانواده باعث شده تا نسبت به همسرش شک کند. البته سکوت بیش از اندازه زن و پنهان کردن برخی از نکات ساده باعث می‌شود که شک‌های مرد تشدید شود و رابطه خانوادگی آن‌ها متزلزل شود.

البته فیلم مردان دیگری نیز دارد که یکی به واسطه کشیدن بدهکاری زن و بچه‌اش را تنها گذاشته و متواری شده است و دیگری نیز از کار بیکار شده است و دائم به همسرش دروغ می‌گوید.

نیمه شب اتفاق افتاد 

دومین ساخته تینا پاکروان رویکردی کاملا زنانه دارد. اتفاقات فیلم پیرامون زنی شکل می‌گیرد که سال‌ها پیش به خاطر قتل‌هایی که شوهرش مرتکب شده، مجبور شده شهر و دیارش را رها کند و برای ادامه زندگی همراه با یک نوزاد به تهران بیاید. اما پس از سال‌ها، اتفاقات به شکلی پیش می‌رود که گذشته زن برملا می‌شود و او در ادامه تصمیم می‌گیرد تا گناهی که پسرش مرتکب شده است را به گردن بگیرد.

وارونگی         

«وارونگی» از منظری متفاوت به مسئله ظلم به زنان پرداخته است. شخصیت اصلی فیلم دختری جوان است که فرزند آخر خانواده‌اش محسوب می‌شود. بیماری تنفسی مادرخانواده و ضرورت انتقال محل زندگی او به خارج از تهران، عاملی است تا دیگر اعضای خانواده به جای دختر تصمیم بگیرند و او را وادار کنند که برای نگهداری مادرشان به شمال برود و کار و زندگی خود را در تهران رها کند.

هفت ماهگی

این اثر نیز دارای یکی از تکراری‌ترین قصه‌های جشنواره فجر امسال است که به موضوع خیانت در روابط زناشویی پرداخته است. علیمردانی نیز در این فیلم، مردی رفیق‌باز را تصویر می‌کند که منتظر پدر شدن است ولی همزمان با دختران دیگر نیز ارتباط دارد. او در اثر یک اتفاق به همسرش مشکوک می‌شود ولی در نهایت متوجه می‌شود که همسرش بی‌گناه بوده است.

ابد و یک روز   

«ابد و یک روز» یکی از سیاه‌ترین فیلم‌های جشنواره امسال در ارتباط با ظلم به زنان است. فیلمساز داستان دختری را روایت می‌کند که برادرش در اعضای گرفتن مبلغی، او را به یک مرد افغانی می‌فروشد؛ اما دختر که به نوعی ستون خانواده‌اش محسوب می‌شود حاضر نیست به این خواسته برادرش تن دهد و به امید پرورش دادن برادر کوچک‌ترش که پسری با استعداد است، باز به خانه پدریش بازمی‌گردد.

برادرم خسرو  

این فیلم به طور مستقیم به مسئله ظلم به زنان نمی‌پردازد، ولی یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم (با بازی هنگامه قاضیانی)، همسر یک دکتر دندانپزشک است که به خاطر خواسته‌های شخصی شوهرش مدت‌هاست که محدود شده و نمی‌تواند به علایق شخصیش همچون رفتن به سرکار و یا رانندگی برسد.

پل خواب 

ماجرای پسر جوانی که برای به دست آوردن پول، دست به قتل دو پیرزن ثروتمند می‌زند.

خانه‌ای در خیابان چهل و یکم

ماجرای یک قتل خانوادگی که در آن برادری، برادرش کوچکترش را می‌کشد و مادرخانواده در موقعیتی قرار می‌گیرد که مجبور می‌شود بین بخشیدن پسر بزرگش و یا گرفتن حکم قصاص او تصمیم گیری کند.

متولد ۶۵ 

پسر و دختر جوانی که قصد داشتند با هم ازدواج کنند ولی پس از قرارگرفتن در موقعیتی خاص مشخص می‌شود که پسر در ارتباط با سن واقعیش دروغ گفته است و همین موضوع رابطه آن‌ها را بهم می‌ریزد. علاوه بر این دختر، برادری متعصب دارد که با وجود آگاه بودن خانواده‌ها از رابطه این دو جوان، هر روز با خواهرش تماس می‌گیرد و او را کنترل می‌کند.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که در آثار حاضر در جشنواره امسال، آثاری نیز وجود داشت که در ترسیم چهره‌ای واقعی از زنان موفق عمل کرده بود. آثاری چون «بادیگارد» و «دلبری» که در آن به زن‌ها به عنوان موجودی ارزشمند و با روحیه قوی نگاه شده بود.

نوشته سیمای زنان در سینمای ایران؛ شخصیت‌هایی تحت ظلم و ستم‌پذیر/ ظلم به زنان، ایده محبوب کارگردانان ایرانی/ تحلیل «سوره سینما» از تصویر زنان در آثار جشنواره فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین نشست خبری فیلم سینمایی «پل خواب» با اعلام قبلی عوامل آن برگزار نشد.

به خاطر محدودیت سینمای ایران باید به سراغ درام‌های اجتماعی برویم

اولین نشست مربوط به فیلم سینمایی «عادت نمی‌کنیم» به کارگردانی ابراهیم ابراهیمیان بود. در این نشست ابراهیم ابراهیمیان کارگردان فیلم، پیمان جعفری تهیه‌کننده، حامد ثابت آهنگساز، علیرضا برازنده مدیر فیلمبرداری، ساره بیات و ژینوس پدرام بازیگر، سارا سلطانی فیلمنامه‌نویس، شهرام اخلاص‌پور چهره‌پرداز و مجری طرح و خسرو نقیبی منتقد سینما حضور داشتند.

ابراهیمیان کارگردان اثر در ارتباط با مسیر تولید این فیلم گفت: ما محدودیت‌های زیادی در سینمای ایران داریم که یکی از این محدودیت‌ها محدودیت روایت در ژانر است. از شرایط اقتصادی گرفته تا فیلمنامه دستمان بسته است و مجبوریم به سراغ درام‌های اجتماعی برویم تا داستانمان را در این قالب روایت کنیم. من و اعضای گروه تمام تلاشمان را کردیم که حداقل یک فیلم استاندارد بسازیم. ما هرچه بلد بودیم در این فیلم به کار بردیم. حال امیدواریم که نتیجه خوب بوده باشد.

در ادامه این نشست پیمان جعفری تهیه‌کننده فیلم گفت: در وهله اول وظیفه خود می‌دانم که یاد یدالله نجفی را گرامی بدارم.

وی افزود: درباره فیلم عادت نمی‌کنیم باید بگویم که ما انسان‌ها در زندگی واقعی هم خیلی به یکدیگر شبیه هستیم به نظرم نباید بگوییم که فیلم به آثار فرهادی یا پولانسکی شبیه است. فقط باید بگویم که این فیلم تنها فیلم آقای ابراهیمیان است ولا غیر.

همچنین ساره بیات تنها بازیگر اصلی این فیلم که در نشست حضور پیدا کرده بود، درباره همکاری با ابراهیمیان عنوان کرد: زمانی که ابراهیمیان و سلطانی متن را می‌نوشتند یکسری پیش‌فرض‌هایی در ذهن‌شان داشتند که خیلی دوست داشتند این پیش‌فرض‌ها در روند کار اتفاق بیفتد و ما در این باره صحبت‌های زیادی با هم کردیم و خوشبختانه تمام آن صحبت‌ها با یکسری تعامل سر صحنه اتفاق افتاد.

بیات افزود: اگرچه گفته می‌شود آقای ابراهیمیان وسواس زیادی در پروسه ساخت فیلم دارند، ولی باید بگویم که این وسواس‌ها برای یک فیلمساز کاملا به اندازه و به جاست. آقای ابراهیمیان دوست دارند که نگاهی را که دارند به کل فیلم بسط دهند ولی خب اطمینانی که به بازیگر می‌دهند حتی اگر مشکلاتی چون تعداد برداشت زیاد هم وجود داشته باشد باعث می‌شود بازیگر با دل و جان هر آنچه را که او می‌گوید انجام بدهد.

«برادرم خسرو»، قصه ای دراماتیزه شده با نیم نگاهی به بیماری دو قطبی

دومین نشست مطبوعاتی امروز مربوط به فیلم سینمایی «برادرم خسرو» به کارگردانی احسان بیگلری بود. وی در ارتباط با دلایل ساخت این فیلم گفت: عمویی داشتم که سال ها پیش خودکشی کرد. بعدها فهمیدند که عموی من گرفتار بیماری دو قطبی بوده و کسی در آن دوران متوجه بیماری او نشد و در شرایطی قرار گرفته که خودکشی کرد.

بیگلری افزود: این فضا همیشه در ذهن من وجود داشت و دوست داشتم قصه ای دراماتیزه شده با نیم نگاهی به بیماری دو قطبی بنویسم و به سینما تقدیم کنم.

سعید ملکان تهیه‌کننده این اثر نیز درباره تولید این فیلم سینمایی گفت: فیلم «برادرم خسرو» بعد از ابد و یک روز دومین فیلمی است که با کارگردان های فیلم اولی کار می کنم اما باید بگویم که اگر شهاب نبود قطعا این فیلم ساخته نمی شد چراکه شهاب حسینی به عنوان سرمایه گذار و بازیگر در این فیلم حضورر داشت.

ناصر هاشمی بازیگر هم در ادامه این نشست گفت: پس از خواندن فیلمنامه بحث هایی متعددی درباره روند داستان انجام دادیم. گاهی بازیگر تنها یک نقش را بازی می کند اما در برخی موارد نقش را کشف می کند و من در فیلم «برادرم خسرو» ناصر را کشف کردم چون شخصیتی بود که به هیچ عنوان اجازه دخالت در امور شخصی‌اش را نمی داد و در عین حال خسرو هم همین ویژگی را داشت به همین دلیل در کنار هم قرار گرفتن این دو باعث ایجاد تنش می شد که به نظرم این تنش به خوبی از آب درآمده است.

مانی حقیقی: فیلمساز مؤلف نیستم!

سومین و آخرین نشست امروز مربوط به فیلم سینمایی «اژدها وارد می‌شود» به کارگردانی مانی حقیقی بود. در این نشست مانی حقیقی کارگردان، کیانا تجمل بازیگر، امیر جدیدی بازیگر، همایون غنی‌زاده بازیگر، احسان گودرزی بازیگر و همچنین حسین معززی نیا به عنوان منتقد حضور داشتند.

در ابتدای این نشست مانی حقیقی کارگردان اثر درباره محتوای فیلمش گفت: صادقانه بگویم که اساسا در هر نوع فرایند خلق آثار هنری از سمبولیزم متنفرم. به نظرم این یک تنبلی در منتقدین است که به یک سری چیزهایی که فکر می‌کنند آن را به حقیقت محض یک اثر تعمیم داده و تنها خود را  به همان چیزها محدود می‌کند. من همیشه در فیلم‌هایم فضایی را خلق می‌کنم که حس پنهانی در فیلم به وجود می‌آورد به گونه‌ای که فیلم مرا به یک بازی تبدیل می‌کند که همه ما سرگرم آن بازی می‌شویم. درست همانند اتفاقی که در فیلم کارگرها مشغول کارند، افتاد.

وی افزود:‌ «اگر فیلم اژدها وارد می‌شود»، خیالی بود نمادین می‌بود. در حالی که این فیلم یک فیلم واقعی است و یک فیلم زمانی که واقعی باشد نمی‌تواند استعاره، سمبولیک و نمادین باشد. شما زمانی که فیلم را تا آخر تماشا می‌کنید دیگر جای سؤالی برای پرسیدن از خالق اثر درباره واقعی یا نمادین بودن آن پیش نمی‌آید.

حقیقی درباره نقش اول این فیلم گفت: اگرچه بار درام فیلم به دوش هر سه بازیگر است ولی از نظر من جدیدی نقش اول این فیلم است. به عقیده من بازیگر نقش اول کسی است که جرقه داستان را بزند.

مانی حقیقی در تکمیل سخنان قبلی خود و پاسخ به این سؤال که چرا در تمامی فیلم‌هایش جهانبینی‌اش با یکدیگر فرق می‌کند، پاسخ داد: باید به یکی از صحبت‌های مارگارت تاچر با این مضمون اشاره کنم که می‌گفت جامعه وجود ندارد. حال من می‌گویم من به شخصه به جهانبینی اعتقادی ندارم. من تمام تلاشم را می‌کنم که هر فیلمی که می‌سازم مخاطب را غافلگیر کنم. در واقع سعی می‌کنم در فیلم‌هایم خودم را تکرار نکنم. شما زمانی که فیلم بعدی من تحت عنوان ۵۰ کیلو آلبالو را ببینید بیشتر متوجه این نکته خواهید شد. در واقع من با این فیلم زیرآب کل کارنامه کاری‌ام را خواهم زد.

حقیقی در ادامه افزود: همواره سعی‌ام بر این بود که فیلمساز مؤلف نباشم. چون در سینمای ایران تعریف غلطی از فیلمساز مؤلف می‌شود. فیلمساز مؤلف در سینمای ایران به این معناست که یک فیلمساز فیلمی را می‌سازد و آن را تا ابد تکرار می‌کند.

نوشته مهمترین نکات نشست‌های مطبوعاتی فیلم‌های روز هشتم جشنواره فجر/ مانی حقیقی: فیلمساز مؤلف نیستم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کی این رو باردار کرد؟ خودش بگه!

فیلم بعدی «عادت نمی‌کنیم» بود. راستش ما که نبودیم اما آنها که پشت صحنه فیلم را دیده بودند میگفتند از دقیقه ۶۰ به بعد خود شخصیتهای فیلم هم دیگر قاطی کرده بودند که دقیقا کی به کی خیانت کرده و کی با کی رابطه داشته و کی از کی باردار شده و…! من خواهشم از فیلمسازان محترم این است که برای پیمودن پله های ترقی در سینمای ایران خیلی عجله نداشته باشند و یکجوری فیلم خیانت محور بسازند که شخصیتها اشکشان در نیاید. شما هم موفق می‌شوید، استعدادش را هم دارید، اما آرامتر… یواش… آفرین… میپره توی گلوت ها!

اصلا دم خسرو گرم!

فیلم بعدی «برادرم خسرو» بود که اگر بخواهیم حتما میتوانیم یک گیری بهش بدهیم اما مگر مرض داریم؟! بالاخره یک فیلم پیدا شده که قصه دارد و در حد و اندازه خودش این قصه را خوب تعریف میکند و ادعای تقسیم سینما به قبل و بعد خودش را هم ندارد. تازه کسی هم در آن به آن یکی خیانت نمیکند!

اژدها شوخیش گرفته بود نصفه شبی!

اما امان از آخرین فیلم روز هشتم یعنی «اژدها وارد می‌شود»! ببین آقا جان… نه… صبر کن… آقا کاریش ندارم که… میخواهم حرف بزنم… بخدا کاریش ندارم… ببین برادر من! ساعت یک نصفه شب است. سه چهارتا فیلم دیده‌ای، بعد ساعت دوازده هم که شده مسئولان جشنواره آب خوردن را هم جمع کرده اند و باید بروی توی دستشویی آب بخوری! خدا وکیلی خودت باشی در این شرایط بروی اژدها وارد میشود را ببینی چه حالی میشوی؟ حالا تو خودت یک روز حالت خوب بوده، بابایت کولر را خاموش نکرده، رفتی دستشویی توی دمپایی خیس نبوده، شیر آبی را باز کردی واقعا آب سرد ازش آمده بیرون بعد رفتی سر سفره یک تکه گوشت برداشتی دیدی واقعا گوشت است نه لیمو امانی! خلاصه حالت خوش بوده حال کردی یک همچین فیلمی بسازی… خب بساز… اما مردانگی‌ست؟ جوانمردی‌ست؟ مطابق با منشور حقوق بشر سازمان ملل است؟ که ملت را نصفه شب با آن وضعی که گفتم بنشانی پای فیلمت؟ نه خدا وکیلی… درست است؟

آفرین پسر خوب… آدم هر وقت دمپاییش خیس نبود که با مردم این کار را نمیکند! اصلا مردم به جهنم، با خودت این کار را نکن عزیزم!

نوشته «لانگ شوت!!»- طنزهای سینمایی سوره سینما در جشنواره فجر/ اژدها شوخیش گرفته بود نصفه شبی! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

آموزش مصرف مواد مخدر ۹۰ دقیقه! 

اولین فیلم نمایش داده شده در شب گذشته، فیلم سینمایی «پل خواب» به کارگردانی اکتای براهنی بود. فیلمی که داستان آن اقتباسی از «جنایت و مکافات» داستایوسکی بود.

فیلم براهنی پر بود از صحنه‌هایی سیاه که در آن شخصیت اصلی فیلم پشت سر هم در حال مصرف مواد مخدر بود و اگر حتی یک درصد احتمال داشت که کسی چگونگی استفاده از این مواد را بلد نبود، می‌توانست از این اثر به عنوان یک فیلم آموزشی کامل در این زمینه استفاده کند! به همین بود که هنوز فیلم به نصفه نرسیده، نصف سالن فرار را برقرار ترجیح داد و به سمت صف طولانی شام روانه شد.

تکراری و نخ‌نما شده 

دومین فیلم نمایش داده شده در شب گذشته، «عادت نمی‌کنیم» به کارگردانی ابراهیم ابراهیمیان بود. داستان این فیلم، از فرط تکراری بودن تبدیل به یکی از تهوع‌آورترین داستان‌های سینمای ایران شده است که در آن ماجرای رابطه پنهانی یک مرد متاهل را با معلم جوان دخترش نمایش داده می‌شود.

البته ابراهیمیان برای ساخت دومین فیلمش از چهره‌های سرشناس زیادی استفاده کرده است و در نوع ساخت نیز پیرو سینمای اصغر فرهادی بود، تا شاید دومین اثرش که به واسطه همبازی شدن محمدرضا فروتن و هدیه تهرانی بعد از سال‌ها خبرساز شده بود، بهتر دیده شود ولی در نهایت استقبال سرد انبوه مخاطبانی که برای تماشای این فیلم به مرکز همایش‌های برج میلاد آمده بودند، نشان داد که نتیجه کار این کارگردان جوان دلچسب نشده است. شاید به همین خاطر بود که هدیه تهرانی و محمدرضا فروتن، بازیگران اصلی فیلمش، حتی حاضر به حضور بر فرش قرمز این فیلم نشدند.

شب درخشش ناصرخسرو!

«برادرم خسرو» به کارگردانی احسان بیگلری سومین فیلم نمایش داده شده در شب گذشته بود که این فیلم نیز با حضور پرتعداد مخاطبان همراه شد. در «برادرم خسرو»، شهاب حسینی در نقش یک بیمار روانی ایفای نقش کرده است و ناصر هاشمی پس از سال‌ها دوری از سینما، در نقش برادر او حضور پیدا کرده است.

تنها نکته درخشان این فیلم بازی خوب و روان شهاب حسینی و بازی حسی ناصر هاشمی است که البته بازی به شدت ضعیف هنگامه قاضیانی، باعث شد تا این درخشش کم فروغ شود. اما به طور کلی نتیجه نهایی کار موردپسند حاضران در سالن قرار گرفت.

ادامه مسیر سینمای مستندگونه «لانتوری»، توسط مانی حقیقی 

آخرین سانس شب هشتم جشنواره فجر به نمایش فیلم «اژدها وارد می‌شود» به کارگردانی مانی حقیقی اختصاص یافت که در ساعت یک بامداد اکران آن آغاز شد و ساختار آن نیز بیشتر حالتی مستندگونه داشت که در فیلم‌های جشنواره امسال، پیش از این در «لانتوری» رضا درمیشیان شاهد تجربه‌ای نزدیک به این اثر بودیم. البته نتیجه کار حقیقی نیز همچون اثر درمیشیان، چنگی به دل نمی‌زد و اثر قابل دفاعی نشده بود.

سازندگان «اژدها وارد می‌شود» یکی دیگر از گروه‌هایی بود که حاضر به حضور بر فرش قرمز جشنواره نشدند تا بی‌محلی سینماگران به این ایده محمد حیدری دبیر جشنواره که یک کپی ناقص از جشنواره‌های خارجی است، بیشتر نمود پیدا کند.

شبی که سینماگران، تبلیغات فجر را به سخره گرفتند!    

شب گذشته برای اولین بار در طول برگزاری سی‌و‌چهارمین دوره این جشنواره، تبلیغاتی در زمینه مضرات سیگار و مبارزه با استعمال دخانیات پیش از آغاز فیلم‌ها پخش شد. اما نکته جالب اینجا بود همه فیلم‌های به نمایش درآمده در شب گذشته در صحنه‌های متعددی از نمایش کشیدن سیگار و استفاده از مواد مخدر استفاده کرده بودند و به نوعی با این کار تبلیغات جشنواره در ارتباط با مضرات دخانیات را به سخره گرفتند!

نوشته حاشیه نگاری «سوره سینما» از جشنواره فجر-۸/ شب درخشش ناصرخسرو و تکرار مسیر مستند گونه «لانتوری»، توسط مانی حقیقی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

عادت نمی کنیم ظاهرا علاوه بر نام، شعار. این فیلم هم هست، چراکه در لوگوی آن نیز کلمه ی عادت بر خلاف قواعد نوشته شده است.

این فیلم دومین اثر سینمایی ابراهیم ابراهیمیان است که فیلمنامه ی آن مشترکا توسط او و سارا سلطانی به نگارش درآمده است.

محمدرضا فروتن، ساره بیات، حمیدرضا آذرنگ، پانته آ پناهی ها و هدیه تهرانی از بازیگران اصلی این فیلم سینمایی هستند و شیرین یزددان بخش، حدیث میرامینی، نقی سیف جمالی و رویا حسینی، در کنار دیگر. بازیگران به ایفای نقش می پردازند.

نوشته رونمایی از پوستر فیلم سینمایی «عادت نمی‌کنیم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته نسخه نهایی «عادت نمی‌کنیم» راهی جشنواره شد+ جدیدترین تصویر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- ابراهیم ابراهیمیان که سال گذشته اولین فیلم او با نام «ارسال آگهی تسلیت به روزنامه » در سینماها اکران شد، این روزها در تدارک ساخت دومین فیلم بلند سینمایی اش است. «عادت نمی‌کنیم » در مرحله پیش تولید است و به زودی کلید می‌خورد. در این فیلم نیکی کریمی، محمدرضا فروتن، ساره بیات، حمیدرضا آذرنگ، پانته‌آ پناهی‌ها،شیرین یزدان بخش و نقی سیف جمالی بازی می‌کنند.

فیلمنامه این فیلم را ابراهیمیان و سارا سلطانی نوشته‌اند. علیرضا برازنده مدیر فیلمبرداری است و پیمان جعفری و شهرام اخلاص پور هم به طور مشترک این فیلم را تهیه می‌کنند. عواملی که در ساخت «عادت می کنیم » همکاری دارند عبارتند از کارگردان : ابراهیم ابراهیمیان، فیلمنامه: سارا سلطانی و ابراهیم ابراهیمیان، مدیر فیلمبرداری: علیرضا برازنده، طراح صحنه و لباس: کامیاب امین عشایری، تدوین: ژینوس پدرام و ابراهیم ابراهیمیان، طراح گریم: محسن دارسنج، مدیر صدابرداری: امیر نوبخت.

طراحی و ترکیب صدا : علیرضا علویان‌،اهنگساز : حامد ثابت ،مدیر برنامه ریزی و دستیار اول کارگردان: علی مردانه، منشی صحنه: حمیرا نعمت‌الله، مدیر روابط عمومی: مهسا همتی، طراح پوستر و فیلمبردار پشت صحنه: میثم میرزایی، عکاس : فتاح ذی نوری، مدیر تدارکات سهراب دادگستر، مدیر تولید: پیمان جعفری، جانشین تهیه :علی مردانی ، ناظر تولید: مهدی شمخانی، سرمایه گذار : شرکت و روشن مهر، تهیه کننده: پیمان جعفری و شهرام اخلاص‌پور.

نوشته «عادت نمی‌کنیم» با ستارگان سینما کلید می‌خورد/ همکاری فروتن و کریمی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ابراهیمیان که در شرایطی خاص فیلم خود را روی پرده برده به سوره سینما گفت: از شرایط اکران که اصلا راضی نیستم . اول اسفندماه اجازه اکران دادند و حالا می گویند تا آخر این هفته فیلم باید از پرده برداشته شود. اگرچه قانونا ما فرصت نمایش داریم اما هر کسی قانون را با تفسیر خودش پیش می برد، در این میانه فقط هر کس مظلوم تر است محکوم می‌شود . من کارگردانم و بعد از این هم فیلم می‌سازم اما تهیه‌کننده و سرمایه گذار در شرایط دشواری قرار می‌گیرند و قطعا انگیزه شان کم می‌شود.

وی افزود: این فیلم در شرایط معمولی خیلی بیشتر از اینها فروش داشت وقتی با ۱۰ سالن که تازه بخشی از آنها تک سانس است روزی ۳ و نیم تا ۴ میلیون تومان فروش دارد، اگر ۴۰ سالن در اختیار ما می‌گرفت قطعا در گیشه هم بهتر بودیم و فروش بالایی داشتیم. از نظر زمانی در حق ما اجحاف شد. تازه رسیده بودیم به تعریف سینه به سینه بدون اینکه هیچ فرصت مناسبی برای تبلیغ داشته باشیم. با این تفاسیر ما در جدول فروش به رده دوم و سوم هم رسیدیم و اگر فرصت بیشتر بود می‌توانستیم هزینه فیلم را دربیاوریم.

این کارگردان گفت: من برای «ارسال اگهی تسلیت برای روزنامه» خیلی صبر کردم و احساس می‌کنم دیگر وقت آن رسیده به فیلم دومم فکر کنم. در این مدت کوتاه بازخورد مخاطبان را دیدم و برای کار جدید قطعا تفاوت‌های فاحشی را لحاظ خواهم کرد. «عادت نمی کنیم» فیلمنامه‌ای است که تقریبا یکسال روی آن کار کردم و زمانش رسیده جدی تر به آن فکر کنم. فیلمسازی در این شرایط بسیار سخت اما تجربه «ارسال اگهی تسلیت برای روزنامه» خیلی گرانبها بود و باعث شد بعد از اگرچه دغدغه هایم حفظ شود اما فرمی متفاوت ارائه دهم.

ابراهیمیان گفت: «ارسال اگهی تسلیت برای روزنامه» به هیچ وجه فیلم لوباجتی نبود و به باور غلط همه فکر می کنند فیلم های تک لوکیشنی از نظر هزینه مقرون به صرفه تر است، اما ما در انتخاب بازیگر و چیدمان و فضای صحنه وسواس هایی داشتیم و تنها به اقتضای قصه فیلمبرداری در مکانی خاص انجام می‌گرفت. «عادت نمی‌کنیم» هم به فراخور قصه دارای چند لوکیشن است و مثل تجربه قبلی سعی داریم با یک هزینه منطقی بدون اینکه به کیفیت کار صدمه ای بزند جلوی دوربین ببریم.

نازنین بیاتی، صابر ابر، رابعه مدنی، پریوش نظریه و … بازیگران «ارسال آگهی تسلیت برای روزنامه» هستند.

نوشته در حق «ارسال آگهی تسلیت…» اجحاف شد/ فیلم تک‌لوکیشن همیشه ارزان نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.