بازیگران «غریب» عبارتند از بابک حمیدیان، مهران احمدی، پردیس پورعابدینی، رحیم نوروزی، هژیر سام احمدی، محمد رسول صفری، سام کبودوند، حسام محمودی، مجید اسماعیلی و فرهاد قائمیان با حضور افتخاری جعفر دهقان، سامیه لک، سمیرا کریمی و محمد بروجردی.

این فیلم به روایت بخشی از زندگی شهید محمد بروجردی در کردستان و شیوه فرماندهی منحصر به فرد او در اتحاد مردم و رفع شرایط بحران پرداخته‌است که در سال ۱۳۵۸ با آغاز ناآرامی‌ها در کردستان توسط احزاب کومله و دموکرات، محمد بروجردی از طرف امام (ره) مأموریت می‌یابد تا به‌عنوان فرمانده سپاه کردستان وضعیت را به حالت عادی بازگرداند.

این فیلم سینمایی که محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است در چهل و یکمین دوره از جشنواره فیلم فجر اکران شد و در بخش‌های طراحی صحنه، چهره‌پردازی، جلوه‌های ویژه میدانی و بهترین نقش اول زن موفق به دریافت سیمرغ شد.

جایزه ویژه هیئت داوران در بخش مقاومت بین‌الملل و بهترین فیلم از نگاه ملی نیز به فیلم سینمایی «غریب» تعلق گرفت و همچنین در هفدهمین جشنواره فیلم مقاومت نیز به عنوان بهترین فیلم، انتخاب شد.

نوشته فیلم سینمایی «غریب» به تلویزیون رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این طرح مسئله و نظرداشتن به آثار سینمایی به این طریق، خودبه‌خود بحث‌هایی اساسی دربارۀ نسبت ما و گذشته و کاری را که در نهایت در این میان بر عهدۀ سینماست، پیش می‌کشد. بدیهی است طرح تفصیلی این بحث‌ها خارج از توان این متن است، چه اینکه این نوشته تنها فرصتی است برای طرح مسئله.

فیلم جنگی دهۀ ۹۰ و تجربه‌ای تازه در شخصیت-موقعیت

از ابتدای دهۀ ۶۰ آنجا که سینمای جنگی ایران همزمان با جنگ تحمیلی شروع می‌شود، فیلم‌ها عمدتاً از طریق ارتباط شخصی، شهودی و عینی با فضای جبهه تجربه می‌شوند و جهان خود را این‌گونه به دست می‌آورند. آثار دو فیلم‌ساز مهم سینمای جنگ ما یعنی ابراهیم حاتمی‌کیا و رسول ملاقلی‌پور و همچنین دیگران همچون عزیزالله حمیدنژاد و احمدرضا درویش و دیگر تک‌فیلم‌های ساخته شده در دوران جنگ و دو دهۀ بعد از آن، عموماً چنین درکی به دست می‌دهند. جز یک فیلم مهم و شاخص بهرام بیضایی یعنی «باشو غریبه‌ای کوچک» که از جنگ با درکی درست فاصله می‌گیرد و داستان را در صحنه‌ای دیگر دور از جبهه می‌چیند، دیگران جملگی جنگ را دیده و تجربه کرده‌اند و به مدد دیدار با منطقۀ جنگی و آدم‌ها و فضا، فیلم می‌سازند. با فیلم‌های پراکندۀ جنگی که طی سال‌های بعد از جنگ، از دهۀ ۷۰ تا پیش از دهۀ ۹۰ ساخته شد، دهۀ ۹۰ را برای سینمای جنگی ایران، می‌توان آغاز رابطه‌ای تازه میان سینما و جنگ تلقی کرد. در این سال‌ها، یعنی از آغاز دهۀ ۹۰ به این طرف، فیلم‌سازها رو به‌سوی اتفاقات و شخصیت‌های متعیّن دفاع مقدس رفته‌اند. داستان فیلم‌ها بسیار بیشتر از قبل، پیرامون موقعیت یا شخصیت خاص و معیّن و قابل‌ اشاره در تاریخ می‌گردد. حال آنکه در فیلم‌های قدیمی‌تر موقعیت‌ها و افراد اغلب تلاش می‌کنند نماینده، یا به بیانی «نماد»[۱] دفاع مقدس ایران‌ باشند. در اغلب فیلم‌های دفاع مقدس تا پیش از سال‌های اخیر ما با شخصیت‌ها به‌عنوان بسیجی و رزمنده طرفیم به‌نحوی‌که مابه‌ازایی در تاریخ جنگ ما ندارند. این شخصیت‌ها گویا نمایندۀ تصویر عمومی و کلی از جنگ و مردان و زنان آن هستند. در نمونه‌هایی چون «هیوا» (رسول ملاقلی‌پور) و «روزهای زندگی» (پروزی شیخ‌طادی) با وجود ارجاع به واقعیت‌های تاریخی، این تصویر هنوز نمی‌تواند و نمی‌خواهد حیثیت خود را از آن واقعه بگیرد و در اصل تعهدی به بیرون ندارد.

در میان آثار دفاع مقدسی سینمای ما، شخصیت حاج‌کاظم در «آژانس شیشه‌ای»، شخصیت تیپیک رزمندۀ شماری از فیلم‌های حاتمی‌کیا، بهترین مثال است. حاج‌کاظم فردی از جنگ بازگشته یا سرباز پس از جنگ است، نه شخصیتی حقیقی که بتوان همچون مثلاً مهدی باکری در نسبت با «موقعیت مهدی» به آن اشاره کرد. این جنبه استعداد حاج‌کاظم را برای نماد شدن و تعمیم‌پذیری پیش از موعد، افزایش هم می‌دهد. حاتمی‌کیا بهترین مثال از فیلم‌سازی است که مدام با پدیدۀ شخصیت-نماد کار می‌کند.[۲]

بر خلاف این رویه در فیلم‌های جنگی متقدم، در میان چند فیلم مطرح جنگی سال‌‌های دهه ۹۰، فیلم-شخصیت‌های مهمی داریم؛ «چ» (ابراهیم حاتمی کیا)، «ایستاده در غبار» و «آخرین روزهای زمستان» (محمدحسین مهدویان)، «تنگه ابوقریب» (بهرام توکلی)، «موقعیت مهدی» (هادی حجازی‌فر) و «غریب» (محمدحسین لطیفی) جملگی داستان موقعیت‌ها و آدم‌های متعین و شناخته‌شده‌ و تاریخی‌اند. در  این فیلم‌ها ارجاع مستقیم به واقعیت و تاریخ شکل بنیادین دارد و فیلم متکی به واقعیت است.

این درست آغاز گفت‌وگویی است که این آثار با جنگ ایران و با مسئله «واقعیت در سینمای جنگ» دارند.

گذشته؛ در مناسبتِ حال

هر فیلم در زمانۀ خود و متکی به درکی که اکنون از گذشته و تاریخ دارد، امکان تولید می‌یابد. به‌همین‌جهت فیلم، موجودی زنده است. فیلمی که در سال ۱۴۰۲ ساخته شده، نمی‌توانسته در سال ۱۳۷۰ یا ۱۴۱۰ تولید شود. نقطه‌ای که فیلم از آن به گذشته می‌نگرد هم زمان‌مند و هم مکان‌مند است، یعنی زمان و مکان در آن دخالت دارند، بعد از آن متکی به دیدگاهی است که در این زمان و مکان پرورش یافته است. هر اثر، از اینجا و الان به نقاط دیگر نگاه می‌کند و امکان تفسیر جهان را پیدا می‌کند.

تولید فیلم‌های سینمایی که فضای جبهه ایران در جنگ هشت‌ساله را باز می‌سازند، بازگشتی خلاف رویه و غیر منتظره در فضای عمومی اکنون ایران‌اند. در زمانه‌ای که انگار فضا و جامعۀ ایران به طور همزمان رفتاری دوگانه را تجربه می‌کند، این اتفاق خودبه‌خود قابل‌تأمل است. فضای اجتماعی‌ای که ما تجربه می‌کنیم از یک طرف در ظاهر مدام نشانه‌ها و دلالت‌های ارزشی انقلابی را نفی می‌کند و از سوی دیگر گاه عمیقاً با دلالت‌های زندگی انقلابی همراهی و هم‌دلی دارد. نشانۀ اولی، اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» است و دلالت اعلایِ دومی تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی. ممکن است به آسانی گمان کنیم فیلم‌هایی که در ستایش یا تمنای ستایش حال‌وهوای جبهه ساخته می‌شوند با بودجه ارگانی و سفارشی‌ تولید شده و از این رو، جنبۀ حقیقی و درون‌زاد ندارند. این تلقی که اتفاقاً ممکن است رایج باشد، به شکل دم‌دستی و آسان ما را از تحلیل آدم‌ها و فضای واقعی معاف می‌کند، چنانکه در زندگی روزمرۀ فضای مجازی در این دوران همین را تجربه می‌کنیم؛ آدم‌ها به فکر کردن و تحلیل نیازی نمی‌بینند چرا که از پیش، همۀ‌ دسته‌بندی و گروه‌کِشی‌ها روشن است، اما بدیهی است فیلم با بودجه و سفارش، امکان رسیدن به حس را نخواهد داشت. رساندن مخاطب به حس از طریق تجربه و ارتباط حقیقی با سوژه ممکن است. فیلم‌سازی که چنین اثری را در فیلمش منتقل کرده، لاجرم به‌نحوی با تجربۀ واقعی و عینی به آن رسیده است.

فیلم‌های جنگی ایران در طول تاریخ چهل‌ساله، اغلب از آن رو که سازندگان و خالقانشان خود با فضای معنویت دفاع مقدس پیوند شخصی داشته‌اند، قادر به برقراری ارتباطی حقیقی با فضای جبهه و ساختن آن بوده‌اند. اما «موقعیت مهدی» و «غریب» موقعیت‌هایی از زندگی در جنگ و انسان‌های آن دوران هم به نحوی معنوی و هم از بعد انسانی-اجتماعی ترسیم می‌کنند، و این اتفاقی است غریب. این چگونه ممکن شده است؟

فیلم‌سازِ امروز برای برگشتن به گذشته نیازمند نحوی زنده‌شدن دوبارۀ حس است. بر خلاف فیلم‌ساز دیروزی که رابطه‌اش با واقعه به شکل بی‌واسطه رخ داده و خود را در اصل نیازمند «تفسیر» آن می‌بیند، فیلم‌ساز امروزی می‌خواهد خودِ واقعه را دوباره بسازد و آن را احساس کند. این ممکن نیست مگر به مدد رابطۀ متعین با رخداد و شخصیت. فیلم‌ساز نیاز دارد برای احساس شراکت با گذشته، آن را ابتدا به شکل واقعه‌ای تاریخی و متعین بازسازی کند؛ اتفاقی که در شماری از فیلم‌ها افتاده است، یعنی روند تولید فیلم از خواندن یک واقعه به شکل خالص و بی‌واسطه شروع شده است. تولید فیلم از ابتدا در مقام ایده، نه از یک «تفسیر» بلکه از یک شخصیت متعین، مثلاً ساختن داستان زندگی یک فرمانده شهید شروع شده و بعد احیاناً به تفسیر رسیده است. این اتفاق، روند متفاوتی است که در آثار متأخر سینمای جنگی ما رخ داده است.

حال راه ما (راه فیلم‌ساز) برای خواندن گذشته چیست؟ چگونه فیلم‌سازانِ الان ایرانی راه خود را برای خواندن دوبارۀ جنگ هشت‌ساله باز می‌کنند یا مهم‌تر از آن ما چگونه ممکن است در شعاعی از گذشته خودمان واقع شویم؟

ما عموماً گذشته را به عنوان واقعیتی منجمد در نظر می‌گیریم و از این رو ممکن است امکانات دراماتیک این بازخوانی را از دست بدهیم. رجوع ما به گذشته متضمن نوعی نگرش یا تغییر نگرش در خود ما و اکنون ماست. هر بار نگاه انداختن به گذشته، اگر بخواهد نگاهی زنده باشد، باید اکنون را زنده کند. از این حیث تنها و تنها از الان است که می‌شود به گذشته رفت و نگریست. گذشته به خودی خود، به‌عنوان امری بیرون‌افتاده از ما که هر بار و هر زمان می‌شود به آن رجوع کرد و از آن چیزهایی برداشت کرد، نمی‌تواند همچون امری زنده در صحنۀ امروز ما حاضر شود، مگر آنکه نحوۀ نگاه‌کردن ما به آن از طریق جست‌وجویی که اکنون داریم، زنده باشد.

در ثانی خواندن دیروز و هضم آن در امروز، در میان روابط پیچیده و ناهمگونی که میان ما و چیزها برقرار است، هاضمه‌ای بزرگ می‌طلبد. این هاضمه از کجا ممکن است برای فیلم‌ساز اکنون پدید آمده باشد؟ آیا در جایی جز واقعیتی که اکنون تجربه می‌کنیم؟

شاید بتوان از آنچه امروز بر ما می‌رود راهی برای درک آنچه در سینمای جنگی ایران و حتی سینمای ایران در حال رخداد است، پیدا کرد. اگر امروز فیلم‌های جنگی خوب تولید می‌شود و این فیلم‌ها موفق به انتقال حسِ جنگیدن می‌شوند، این توفیق از کجا می‌آید؟ حتی اگر قبول نکنیم که آثار مورد ادعا، فیلم‌های موفقی هستند، نفس تولید فیلم جنگی در فضایی که اکنون تجربه می‌کنیم، از کجا ریشه می‌گیرد؟

«غریب» و «موقعیت مهدی» چگونه اکنونِ ما را تجربه کردند؟

«موقعیت مهدی» به‌عنوان فیلمی که با فاصله از دوران جنگ ساخته شده، در ساختن فضای دوران و فضای آدم‌ها به شدت موفق است. در این میان و در میان همۀ آنچه می‌توان در مقام «نقد فیلم» درباره موقعیت مهدی نوشت و ورای آنچه از حیث موضع‌گیری‌های بی‌جای[۳] سیاسی اجتماعی در قبال هر فیلم جنگی گفته می‌شود، در «موقعیت مهدی» این زندگی است که به شکل خالصی رخ می‌نماید. موقعیت مهدی از زندگی شخصی و خانوادگی شهید باکری تا فضای جنگ و جبهه و تا شهادت، زندگی را بی‌واسطه‌تر از همیشه به دست می‌دهد. این نکته و شدت خلوصی که فیلم از حیث تصویر زنده سینمایی به آن دست یافته، موقعیت فیلم را تا حد بهترین فیلم‌های تاریخ فیلم‌های جنگی ایران بالا می‌برد.[۴]

«موقعیت مهدی» در دوران فاصله از جنگ، کارگردانی ساخته که جنگ را ندیده، اما اتفاقی مهم را در خود هضم می‌کند. «موقعیت مهدی» به شکل ضمنی تحت تأثیر شخصیت و شهادت حاج‌قاسم سلیمانی است. نمونۀ آشکار این ارجاع در فیلم، جمله‌ای است که حاج قاسم به شکل مکرر در سخنرانی‌ها و گفتارهای خود دربارۀ فرماندهان بزرگ جنگ ما بازگو کرده است؛ «فرماندهان ما، شخصیت‌هایی بودند که می‌رفتند به خط مقدم و می‌گفتند بیا، نه اینکه عقب بایستند و بگویند برو.»[۵] (نقل به مضمون) این عبارت حاج‌قاسم به‌طور مشخص درک محوری فیلم موقعیت مهدی است که آن را به‌عنوان موضعی در قبال مهدی باکری تا آخر یعنی لحظه شهادت او حفظ می‌کند. غیر از این جایی در فیلم که شهید باکری در جلسه فرماندهان در حال گفتن این سخن  است، فیلم با قاب‌بندی روی شهید سلیمانی و رفیق جبهه‌ای نزدیک او شهید احمد کاظمی[۶] تأکید دارد. در واقع فیلم در سال ۱۳۹۹، یکسال پس از شهادت حاج قاسم، جمله‌ای را که اغلب حاج‌قاسم در سخنرانی‌هایش در رثای فرماندهان شهید می‌گفت، به عنوان تم اصلی داستان شهید باکری قرار داده و حتی بیش از این، زمانی که شهید باکری این جمله را در فیلم می‌گوید، او را با شهید سلیمانی در یک قاب قرار می‌دهد.

موقعیت مهدی تحت‌تأثیر درکی است که با شهادت حاج قاسم سلیمانی به‌روز شده و در دوران ما زنده مانده است، اما غیر از آن مواجهه‌ای زنده با دوران جنگ دارد و این مواجهه و تفسیر که به شکل خالصی خود را از خلال ترسیم «زندگی» نشان داده است، خود مرهون شهادت حاج‌قاسم است. شهادت حاج‌قاسم اتفاقی زنده و حاضر پیش چشم همۀ ماست. این اتفاق ورای تمام تفسیرهای سطحی جامعه‌شناسانه عمل کرد. چیزی که ما را واقعاً تکان می‌دهد، عظیم‌بودن آن را می‌بینیم، بسیار بیشتر از «تفسیرِ» ما، ما را تغییر می‌دهد. آنچه با حاج‌قاسم بر ما رفت، فیلمی چون «موقعیت مهدی» را ساخت. وقتی یک‌بار با شهید و شهادت، آن حقیقت دوباره عیان می‌شود، موقعیت دوباره مجال رخ‌نمودن و عینیت‌یافتن می‌یابد.

«غریب» اثر دیگر جنگی که در سال بعد از «موقعیت مهدی» عرضه شد، اگرچه نه به عمق و اثرگذاری «موقعیت مهدی»، اما به‌اندازه‌ای در جنبه‌ای متفاوت از آن موفق به ساختن تفسیری تازه و زنده از جنگ ما شده است.[۷] کل ماجرای «غریب» پیرامون موضعی است که شهید بروجردی در قبال مردم می‌گیرد. بروجردی در فیلم «غریب» می‌گوید: «به مردم اعتماد نمی‌کنید! باید به آن‌ها اعتماد کرد؛ باید با آن‌ها حرف زد!» این موضع فیلم به‌نوعی به‌عنوان تصمیم و موضع شهید بروجردی در قبال بحران نظامی-امنیتی کردستانِ ابتدای انقلاب تکرار می‌شود. از این حیث، غریب مدعی موضع امروزی نسبت به مردم و جامعه نیز هست؛ موضعی که از فرط تکرار و نشنیده گرفته‌شدن، چندان نیازمند به توضیح هم نیست. مردم در نظام دیوانی کنونی ایران، در عرصه‌های واقعی سیاسی، اقتصادی مشارکت کمی دارند. در حقیقت تمهیداتی که مردم را به‌عنوان نیروی زنده و مولد سیاست در جمهوری اسلامی ایران می‌توانست نگه داشته باشد، اکنون یا بسیار کمرنگ است یا موقعیت خود را از دست داده است. در حال حاضر نیروی انقلابی مردم در صحنه سیاست و اجتماع و اقتصاد، آماده پیش‌برد امور و خط‌شکنی است، اما حاکمیت به‌عنوان دستگاه اداره‌کنندۀ بوروکراتیک نمی‌تواند این نیرو را در ساختار خود هضم کند و ناگزیر آن را پس می‌زند. «غریب» اگرچه نه به این صراحت و کلیت، اما به شکل ضمنی در موقعیت کوچک داستان خود ارجاعی به این موضع دارد و داستان شهید بروجردی در غائله کردستان را این‌گونه بازخوانی می‌کند.

«غریب» و «موقعیت مهدی» نمایندگان یک نسل از فیلم‌های سینمایی جنگی ما هستند که بازتاب دوران خود را در تاریخ و از خلال واقعیت زنده جست‌وجو می‌کنند. هیچ فیلم‌سازی موقعی که تاریخی را بازگو می‌کند، از رابطۀ خودش و زمانه‌اش با آن تاریخ به‌طور دقیق آگاه نیست. آن رابطه از میان جست‌و‌جو و ساخته شدن اثر نمایان می‌شود و کار سینما و هنر همین آشکارشدن رابطۀ بی‌پایان ما با داستان‌های خودمان است.

منبع: مجله سوره

[۱]شخصیت و موقعیت در یک فیلم به‌ندرت به مرحله‌ای از عمومی‌شدن می‌رسد که بتوانیم آن را «نماد» بنامیم. این تعبیر معمولاً برای هر فیلمی که سعی می کند موقعیت خود را به واقعیت بیرونی پیوند بزند استفاده می‌شود و استفاده‌ای آسان و سرددستی است.

[۲] جمله شخصیت‌های فیلم‌های حاتمی‌کیا از «آژانس شیشه‌ای» و «روبان قرمز» تا «به وقت شام» و «خروج» چنین وضعی دارند. از این نظر «چ» به‌نوعی استثناست.

[۳] موضع‌گیری سیاسی و اجتماعی در فیلم دقیقاً بی‌جا نیست، بلکه وقتی از همه جلوتر می‌افتد و مشخص‌کردن موضع فیلم دربارۀ ارزش‌ها می‌شود اصل اول ارزیابی بی‌جاست؛ اتفاقی که عمدتاً دربارۀ فیلم‌ها رخ می‌دهد.

[۴] این یادداشت بر اساس این ایده بنیادی نگارنده نوشته شده که «موقعیت مهدی» فیلمی درخشان و موفق در ساختن فضا و حس است. بدیهی است مناقشه بر سر این، می‌تواند ایده اصلی متن را تحت تأثیر قرار دهد. غیر از این، چنین متنی مجال توضیح مفصل یک نظرگاه سینمایی نیست.

[۵] شهید حاج قاسم سلیمانی در چندین سخنرانی این جمله را به عنوان تصویری از شجاعت و پیشگامی فرماندهان ذکر کرده است.

[۶] حاج احمد کاظمی برای شهید سلیمانی، خلاصه همۀ شهدا و یادگار همۀ یادگاری‌هاست.

[۷]نوشتۀ نسبتاً مفصل‌تر نگارنده دربارۀ «غریب» قبلاً در پیش‌شمارۀ سوم مجله سوره (اسفند ۱۴۰۱) منتشر شده است.

نوشته به استقبال اینجا، اکنون اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«غریب» علاوه بر فروش یک میلیاردی در بخش جانبی، از چهارشنبه در پلتفرم فیلیمو به صورت آنلاین اکران شده و رکورد تماشا در ۲۴ ساعت نخست اکران فیلم‌های غیر کمدی را نیز شکسته است.

این اثر سینمایی در اکران آنلاین فیلم‌های غیر کمدی، رکورد فروش و تماشای برخط را به خود اختصاص داد و توانست در ۲۴ ساعت نخست پخش، نزدیک به یک میلیارد و سیصد میلیون تومان فروش داشته باشد.

«غریب» برشی است از زندگی شهید محمد بروجردی و رشادت‌های او در کردستان است که علاوه بر دریافت بیشترین تعداد جایزه در جشنواره فیلم فجر، به عنوان بهترین فیلم جشنواره مقاومت نیز شناخته شد.

بازیگران این فیلم عبارتند از: بابک حمیدیان، مهران احمدی، رحیم نوروزی، هژیر سام احمدی، پردیس پورعابدینی، محمدرسول صفری، سام کبودوند، حسام محمودی، مجید اسماعیلی و فرهاد قائمیان با حضور افتخاری جعفر دهقان، سامیه لک، سمیرا کریمی و محمد بروجردی.

نوشته فروش یک میلیاردی «غریب» در شهرهای فاقد سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم به روایت بخشی از زندگی شهید محمد بروجردی در کردستان و شیوه فرماندهی منحصر به فرد او در اتحاد مردم و رفع شرایط بحران پرداخته‌است که در سال ۱۳۵۸ با آغاز ناآرامی‌ها در کردستان توسط احزاب کومله و دموکرات، محمد بروجردی از طرف امام(ره) مأموریت می‌یابد تا به‌عنوان فرمانده سپاه کردستان وضعیت را به حالت عادی بازگرداند.

بابک حمیدیان، پردیس پورعابدینی، رحیم نوروزی، حسام محمودی، مهران احمدی و فرهاد قائمیان در فیلم «غریب» به ایفای نقش پرداخته‌اند.

«غریب» در چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر در بخش‌های طراحی صحنه، چهره‌پردازی و جلوه‌های ویژه میدانی موفق به دریافت سیمرغ شد. همچنین سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره نیز به بازیگر این فیلم اختصاص یافت.

جایزه ویژه هیئت داوران در بخش مقاومت بین‌الملل و بهترین فیلم از نگاه ملی نیز به «غریب» تعلق گرفت.

«غریب» در هفدهمین جشنواره فیلم مقاومت نیز به عنوان بهترین فیلم، انتخاب شد.

نوشته اکران آنلاین «غریب» از ۲۰ اردیبهشت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«غریب» یک درام بیوگرافیک و حادثه‌ای (اکشن) است که زندگی شهید محمد بروجردی را در یک برهه‌ی حساس در کردستان و پایان دادن به ناآرامی‌های این استان روایت می‌کند. در این اثر بروجردی به عنوان فرمانده‌ی غرب کشور در این منطقه حضور دارد و درگیر جنگ نامنظم با فعالیت گروه‌های سیاسی چپ‌گرا در کردستان است. اگر نگاهی کلی به فعالیت‌های این شهید در قبل و بعد از انقلاب بیاندازیم (از خلع سلاح مراکز مختلف تا فرماندهی و بنیان‌گذاری نیروهای مختلف) مجموعه‌ای از عملیات سخت و سنگین نظامی را می‌بینیم که نشان از تجارب بالای فردی آشنا به فنون رزم چریکی دارد. با این وجود اما تصویری که از بروجردی در فیلم نمایانده می‌شود آدمی بی‌پرواست که تا حدودی خودسر به نظر می‌رسد و تا حدود زیادی سعی دارد دست به اسلحه نبرد. در اینجا مطابقت یا عدم مطابقت فیلم با واقعیات تاریخی مورد نظر ما نیست بلکه هدف این است که به «غریب» از دریچه‌ی یک اثر سینمایی و نمایشی نگاه بیاندازیم.

اگر به فیلم رجوع کنیم از همان صحنه‌ی ابتدایی که ادامه‌ی آن به پایان فیلم می‌رسد با مردی روبه‌رو هستیم که مورد توجه و اقبال عمومی مردم کردستان است و او نیز به فکر امنیت آن‌ها و داغ‌ودردشان است. بنابراین به طور کلی و عمومی شهید بروجردی در کردستان غریب نیست بلکه در شرایط نابسامان و آشفته‌ای به آن منطقه وارد شده است و منظور از رفتنش به آنجا حل همین نابسامانی‌ها است. به نظر می‌رسد تاکید بر غریب‌بودن شهید بروجردی بیش از آن که ریشه در وقایع روایی فیلم داشته باشد تکیه کردن بر یک عنصر ژانریک در سینمای دفاع مقدس است. مظلوم بودن و غریب افتادن از مولفه‌های این سینما است که در فیلم مابه‌ازاهایی مختلفی برای آن (بویژه در بخش نخستین فیلم) اندیشیده شده است، به عنوان مثال پلان گریه کردن بروجردی زیر پل که به خوبی غربت و تنهایی بروجردی را هویدا می‌کند.

کارگردانی حساب‌شده و با تسلط

یکی از مشکلات فیلمنامه سردرگمی بین افراد و وقایع مختلف است. در واقع رویدادها و فرازهایی از زندگی پرماجرای شهید بروجردی در فیلم انتخاب و نشان داده می‌شود که مخاطب نمی‌تواند ربط آن‌ها را با همدیگر پیدا کند. این وضعیت در نیمه‌ی اول فیلم دستکم وجود دارد اما در نیمه‌‌ی دوم و با گذشت رویدادهای مختلف مخاطب درمی‌یابد که با شخصیتی تنها و تا حدودی خودسر طرف است که تصمیمات عجیبی می‌گیرد که لااقل در نگاه اول دور از ذهن می‌نماید. اما در ادامه او مجبور می‌شود تا دست به اسلحه ببرد و جنگ کوچه به کوچه راه بیاندازد.

اساسا در این فیلم ما به روایت به معنی یک ساختار که در طول فیلم جاری باشد روبه‌رو نیستیم. روند داستان در فیلم بسیار تنک و کم‌مایه است و به جای داستان با رویدادهای پرتنش و هیجان‌انگیزی مواجه هستیم که نگاه بیینده را به خود خیره می‌کند. در واقع علیرغم زمان طولانی و فرصت کافی فیلم برای نقل داستان، هیچ داستان منسجمی بیان نمی‌شود و در واقع فیلم از لحاظ داستانی سردرگم و سرگشته است. نخ تسبیح ارتباط مخاطب با فیلم به غیر از جاذبه‌ی صحنه‌های درگیری به دلیل ویژگی‌های شخصی یعنی اخلاقیات و بازی قدرتمند بابک حمیدیان است. مشکل دائمی فیلمنامه که بارها و به شکل‌های مختلف در سینمای ایران از آن یاد شده در این فیلم نیز چشم اسفندیار شده است.

تقریبا تمام بازی‌ها در این فیلم جالب توجه است و حتی حضور جعفر دهقان در یک سکانس از فیلم در ذهن می‌ماند. همانطور که گریم درست او و سایر بازیگران بسیار قابل توجه و باورپذیر است. بابک حمیدیان در این فیلم یک بازی پر جزییات بیرونی و درونی را ترکیب کرده است. در عضلات صورت و بدن او نوعی اسپاسم و گرفتگی به چشم می‌خورد که در نوع راه رفتن، خندیدن، حرف زدن و حتی حرف نزدن و حرص خوردن او به چشم می‌خورد. او توانسته است با اکت و اجرای شایسته‌ی خود کاراکتر گیرا و قابل توجهی را به نمایش بگذارد که در نوع خود کم‌نظیر است.

اساسا بازی‌های فیلم هدایت شده و درست از کار درآمده است. محمدحسین لطیفی یکی از با تسلط‌ترین فیلم‌های کاری خود را ساخته است و در مقام کارگردانی فیلم خوش ساختی پدید آورده است. از میان شاخص‌های این فیلم شاید توجه به تونالیته‌های رنگی و استفاده از توناژ سبز زیتونی در فیلم (به تبع رنگ یونیفرم سپاه) یکی از بهترین انتخاب‌های کارگردان و مدیر فیلمبرداری (عبدالله عبدی نسب) اوست.

در سال‌های اخیر کارگردان‌های مختلف برای بازنمایی دهه‌ی شصت به بازسازی حال‌وهوای کهنه و نگاتیووار روی آوردند اما در فیلم «غریب» و با توجه به غلبه‌ی توناژ سبز زیتونی فیلمساز توانسته است حس و حال آرکاییک (کهن) قابل توجهی به فیلم بدهد. یک مثال شاخص برای این انتخاب آگاهانه و درست صحنه‌ای است که یک نفر بر بام مسجد درحال کشتن سربازان سپاه است. در این بین شهید بروجردی در پشت خرمنی از کاه پنهان شده است و سپس با تیر آن مهاجم را می‌زند. در این صحنه توناژ سبز زیتونی با کاه‌هایی که بروجردی در پس آن پناه گرفته است هماهنگی و هارمونی چشم‌نوازی دارد. صحنه‌ای که بسیار اثربخش است و دیالوگ خوبی هم از دهان بروجردی شنیده می‌شود که “تنها در مسجدالحرام حق تیراندازی و کشتن وجود ندارد”. دیالوگی که بسیار خوب در سکانس مربوطه نشسته است و برخلاف اوج‌های فیلم لحن و محتوای شعارگونه ندارد.

دوگانه‌ی درام بیوگرافی و تریلرهای مهیج

«غریب» فیلمی مربوط به سینمای دفاع مقدس است که از دو مولفه‌ی درام بیوگرافی و تعقیب‌وگریزهای اکشن بهره گرفته است. در سال‌های اخیر سینمای دفاع مقدس عمدتا به این دو گونه‌ی سینمایی (درام زندگینامه‌ای و تریلرهای پر تنش) محدود شده است و گونه‌ها و سایر حال‌وهوای مربوط به ژانر سینمای دفاع مقدس تقریبا از یاد رفته است. فراموش نکنیم که سینمای دفاع مقدس تنها گونه‌ی سینمایی در سینمای ایران است که مشخصه‌‎های یک ژانر را دارد و درصورت تقویت آن می‌شد از یک ژانر سینمایی یاد کرد که متفاوت از ژانر جنگ عمل می‌کند. بدین ترتیب ژانر دفاع مقدس که می‌توانست در طی زمان و با گسترش افق‌های ژانریک به یک گونه‌ی اساسی با مولفه‌های مشخص بدل شود در گونه‌ی درام یا تریلر حل شده است.

در سال‌های اخیر ‌بیش از همه میل به ساختن درام‌های بیوگرافیک، این گونه سینمایی را تحت‌الشعاع قرار داده است و در این فیلم‌های زندگینامه‌ای وجه غالب با عناصر ژانر دفاع مقدس نیست. در ژانر دفاع مقدس بیش از آن که ساخت و بازسازی پیشامدهای جنگی مورد توجه قرار گیرد بازسازی مفاهیم اخلاقی با تکیه بر هویت دینی مورد تاکید است و به جای ساخت فجایع جنگ و رشادت‌های ملی مولفه‌های دفاع، آموزه‌های اخلاق، کمبود امکانات و تجهیزات جنگی، نشان دادن کاراکتر اسوه به جای قهرمان و… به صورت گسترده مورد تاکید قرار می‌گیرد. به عنوان مثال این مولفه‌ها که در برخی از آثار ملاقلی‌پور از رئالیسم فاصله گرفته بود و فضاهای فراواقعی و قابل توجهی را تجربه می‌کرد (مثلا در «سفر به چزابه») و یا در آثاری شبیه «آژانس شیشه‌ای» به درامی اعتراضی با چفت‌وبست‌های دقیق روایی تبدیل شد. اما اگر نمونه‌های سینمای دفاع مقدس دهه ۷۰ و ۸۰ را با نمونه‌های اخیر سینمای مقدس مقایسه کنید خبری از تنوع و تکثر پیشین نیست و آثار این نوع سینما در دو دسته قابل تقسیم بندی است: از یکسو درام زندگینامه‌ای: مانند «چ»، «موقعیت مهدی»، «منصور»، «هناس» و… را می‌بینیم و از سوی دیگر تریلرهای مهیج: مانند «روز صفر»، «تنگه ابوقریب»، «به وقت شام»، «شبی که ماه کامل شد» و…

طرح یک مشکل در درام‌های بیوگرافیک دفاع مقدسی

در درام بیوگرافیک که به زندگی شخصیت‌های نظامی در حول و حوش جنگ هشت ساله توجه دارد معمولا شیوه‌های دراماتیک و روایت‌پردازی به شیوه نسبتا یکسانی پرداخت می‌شود. در چنین فیلم‌های عمولا شیوه روایت غیرمستقیم رعایت نمی‌شود. نگاهی به اسامی شهدای شاخصی چون متوسلیان، شهید چمران، شهید بروجردی و… نشان می‌دهد که غالب فیلمسازان این حوزه به ساختن یک بیوگرافی از افراد برجسته میل دارند تا بتوانند با بهره‌گرفتن از جاذبه‌ی نام افراد یک فیلم مورد اقبال عمومی بسازد. در چنین زمینه‌ای ساختن آثار سینمایی درباره‌ی دوست شهید چمران یا همسایه‌ی شهید باکری و… کاری به غایت دور از جریان غالب در این حوزه است.

بی‌توجهی به روایت غیرمستقیم باعث شده است که کُمیت بسیاری از این آثار در جاهایی که فکت (داده‌ی ‌‍تاریخی) مشخص ندارند لنگ بزنند یا به جعل و تحریف رو بیاورند. درحالی که امکانات روایت از دریچه‌ی یک شخصیت فرعی و برجسته کردن نقش آن می‌‌تواند تنوع داستانی بسیاری به روایت اضافه کند که جای بحث آن در اینجا نیست. همین قدر اشاره کنم که اگر به فیلمنامه‌نویسان یا مراکز تولید آثار دفاع مقدس گفته شود که قرار است فیلمی درباره‌ی دوست دوران کودکی شهید همت و ارتباطات اتفاقی بعدی آن‌ها با یکدیگر ساخته شود بعید می‌دانم ارگانی زیر بار ساخت آن برود، چرا که اولویت با مستقیم‌گویی و بهره‌گیری از جاذبه‌ی نام‌های بزرگ است نه ساختمان داستانی مناسب.

نوشته تفنگت را زمین بگذار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم تا امروز قریب به ۵ میلیارد فروش داشته و بخش‌هایی از آن در فضای مجازی مورد استقبال قرار گرفته و دست به دست می‌چرخد. ویدیویی درباره امر به معروف یکی از این بخش‌ها است.

«غریب» علاوه بر دریافت بیشترین تعداد جایزه در جشنواره فیلم فجر، به عنوان بهترین فیلم جشنواره مقاومت نیز شناخته شد.

بازیگران این فیلم عبارتند از: بابک حمیدیان، مهران احمدی، رحیم نوروزی، هژیر سام احمدی، پردیس پور عابدینی، محمد رسول صفری، سام کبودوند، حسام محمودی، مجید اسماعیلی و فرهاد قائمیان با حضور افتخاری: جعفر دهقان، سامیه لک، سمیرا کریمی و محمد بروجردی.

نوشته رونمایی از پوستر جدید فیلم «غریب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم علاوه بر دریافت بیشترین تعداد جایزه در جشنواره فیلم فجر، به عنوان بهترین فیلم جشنواره مقاومت نیز شناخته شد.

بازیگران «غریب» عبارتند از: بابک حمیدیان، مهران احمدی، رحیم نوروزی، هژیر سام احمدی، پردیس پور عابدینی، محمد رسول صفری، سام کبودوند، حسام محمودی، مجید اسماعیلی و فرهاد قائمیان با حضور افتخاری: جعفر دهقان، سامیه لک، سمیرا کریمی و محمد بروجردی.

هم اکنون می‌توانید برای خرید بلیت این فیلم به سایت سینماتیکت مراجعه کنید.

نوشته رونمایی از تیزر فیلم «غریب» همزمان با اکران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم که از چهارشنبه ۲۴ اسفند اکران خود را آغاز می‌کند، علاوه بر دریافت بیشترین تعداد جایزه در جشنواره فیلم فجر، به عنوان بهترین فیلم جشنواره مقاومت نیز شناخته شد.

در خلاصه داستان «غریب» آمده است: سال ۱۳۵۸ با بالا گرفتن اختلافات گروه‌های مسلح سیاسی از جمله کومله و دموکرات و… . شهید محمد بروجردی  به همراه اندکی از همرزمانش، برای سامان دادن به اوضاع و رسیدگی به شرایط مردم راهی غرب کشور شدند. اوضاع نابسامان و اوج گیری دسته بندی ها شرایط را برای فرمانده جوان منطقه غرب پیچیده‌تر کرد. تنها یک جرقه برای انفجار کافی بود … .

عوامل فیلم سینمایی «غریب» عبارتند از: کارگردان: محمد حسین لطیفی، بازیگران: بابک حمیدیان، مهران احمدی، رحیم نوروزی، هژیر سام احمدی، پردیس پور عابدینی، محمد رسول صفری، سام کبودوند، حسام محمودی، مجید اسماعیلی و فرهاد قائمیان با حضور افتخاری: جعفر دهقان، سامیه لک، سمیرا کریمی و محمد بروجردی. مدیر فیلمبرداری: عبدالله عبدی نسب، مدیر هنری: محمد رضا شجاعی، مجری طرح: افشین قلی پور، تدوین: میثم مولایی، طراح چهره پردازی: شهرام خلج، برنامه ریز و سرپرست گروه کارگردانی: احسان سجادی حسینی، صدابردار: امیر پرتو زاده، طراحی و ترکیب صدا:حسین ابوالصدق، مدیر تولید: عباس دقاقی، پشتیبانی تولید: سید علی اسلامی، موسیقی: حامد عابدی، دستیار یک کارگردان: هانیه بساتینی، منشی صحنه: زهرا تحقیقی، طراح صحنه: رامین بدخشانفر، طراح لباس: بهزاد آقا بیگی، جلوه های ویژه بصری: امیر ولی خانی، جلوه های ویژه میدانی: حمید رسولیان، مدیر تدارکات: شهرام شفیعی، عکاس: آرش شاه محمدی، فیلمبردار پشت صحنه: پیمان داداش زاده، مدیر روابط عمومی: مریم عرفانیان و تهیه کننده و فیلمنامه نویس: حامد عنقا.

نوشته پوستر فیلم «غریب» رونمایی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

از یک سو خیلی از فیلم‌های مهم دو سه دوره اخیر جشنواره فجر هنوز اکران نشده‌اند و از سوی دیگر رابطه مردم با سینما به دلایل مختلف چندان گرم نیست. در شرایطی که سینما‌داران، تهیه‌کنندگان، اصحاب رسانه و مردم همگی امیدوار بودند که با عادی شدن شرایط قرنطینه، تقارن نوروز و ماه مبارک و در پیش بودن عید فطر، سینما دوباره به تفریحات خانواده‌ها اضافه شود و گرمای گذشته خودش در گیشه را تکرار کند، اما انتخاب‌های عجیب سبد اکران باعث شده چندان به تعطیلات پیش ‌رو امیدوار نباشیم. حداقل نه روی کاغذ!

به جز «غریب» ساخته محمدحسین لطیفی که از فیلم‌های مهم چند سال اخیر سینمای ماست، انتخاب آثار بی نام و نشانی چون «ملاقات با جادوگر»، «فسیل» و «عروس خیابان فرشته» برای بازه بهترین اکران سال واقعاً تصمیم عجیبی است.

آن هم در شرایطی که عموم مخاطبان سینما هنوز فیلم‌هایی مثل «نگهبان شب» رضا میرکریمی، «خائن کشی» مسعود کیمیایی، «دسته دختران» منیر قیدی، «ضد» امیرعباس ربیعی، «برف آخر» امیرحسین عسگری و… را ندیده‌اند. تازه این به جز ظرفیت فیلم‌های خوبی مثل «اتاقک گلی»، «سرهنگ ثریا» و «عطرآلود» است که به واسطه جشنواره امسال در صف اکران قرار گرفته‌اند.

نوشته غریب و سه فیلم عجیب اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

بهترین فیلم مستند بلند: تقدیر از حسین الهام کارگردان «عملیات المپیک» و اهدای جایزه به سمیه ذاکری خطیر کارگردان مستند «اگولانتینگ»

بهترین مستند نیمه بلند: مهدی آخوندی کارگردان مستند «به رنگ انار»

بهترین فیلم داستانی کوتاه: تقدیر از حسین دارابی برای «محافظ» و جایزه به «هانه» ساخته میثم ملکی پور

بهترین مستند کوتاه: نعمت الله سرگلزایی کارگردان مستند «مادر»

بهترین پویانمایی: سید محسن پورمحسنی شکیب برای پویانمایی «پوتین»

بهترین سریال: تقدیر از سریال «حارس القدس» به کارگردانی زیاد علی

بهترین جلوه‌های ویژه: اسد نجفی برای فیلم «دسته دختران»

بهترین فیلمبرداری: عبدالله عبدی نسب برای فیلم «غریب»

بهترین صدابرداری: روح الله حد پور سراج برای فیلم «موقعیت مهدی»

طراحی گریم: شهرام خلج برای فیلم «غریب»

طراحی بهترین طراحی صحنه: محسن خدابخشی برای فیلم «اتاقک گلی»

بهترین موسیقی متن: مسعود سخاوت دوست برای فیلم «موقعیت مهدی»

بهترین بازیگر زن: تقدیر از ژیلا شاهی برای «موقعیت مهدی» و جایزه بهترین بازیگر زن به ژاله صامتی برای «سرهنگ ثریا»

بهترین بازیگر مرد: تقدیر از تورج الوند برای «اتاقک گلی» و جایزه بهترین بازیگر مرد به مهدی نصرتی برای «ضد»

بهترین فیلمنامه: حسین تراب‌نژاد برای فیلم «ضد»

بهترین کارگردان اول: محمد عسگری برای «اتاقک گلی»

بهترین کارگردانی: هادی حجازی‌فر برای «موقعیت مهدی»

جایزه ویژه هیات داوران: لیلی عاج برای کارگردانی «سرهنگ ثریا»

بهترین فیلم: «غریب» به تهیه‌کنندگی حامد عنقا

نوشته «غریب» بهترین فیلم هفدهمین جشنواره مقاومت شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «مچ کات» قسمت سیزدهم؛ «غریب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*نشست «در آغوش درخت» و فیلمی که به مادران ایرانی تقدیم شد

فیلم سینمایی «در آغوش درخت» به کارگردانی بابک خواجه پاشا در سانس اول نهمین روز به اکران درآمد. این فیلم روایتِ زندگی زوج جوانی است که در پی اختلافاتشان زندگی فرزندانشان را محکوم به جدایی می‌کنند‌. «در آغوش درخت» یک اثر درام اجتماعی است که به‌خوبی چالش‌های کودک و نوجوانان را در این اثر روایت کرده است.

این فیلم توسط کارگردانش به همه مادران شریف ایرانی تقدیم شد.

در نشست این فیلم خواجه پاشا مطرح کرد: این فیلم را به تمام مادران شریف ایرانی تقدیم می‌کنم. دغدغه خانواده برای من بسیار ارزشمند است و پایگاهی است که با آن می‌توان اقتصاد و سیاست و اجتماع را اصلاح کرد.

وی ادامه داد: پیام این فیلم فقدان است. تا زمانی که چیزی را از دست ندهید ارزش آن‌ را متوجه نمی‌شوید و هیچ چیزی ارزشمندتر از فرزند نیست و کودکان در زیست ما تأثیرگذار هستند. یک کودک می‌تواند یک جهان را تغییر دهد. در همین چیزهای ساده و ‌خودمانی می‌تواند درام‌های فوق‌العاده‌ای خلق کرد.

*نشست «غریب» و حضور دختر شهید محمد بروجردی

نشست فیلم سینمایی «غریب» به کارگردانی محمدحسین لطیفی به‌عنوان دومین نشست روز نهم‌ جشنواره برگزار شد. در این فیلم که روایتگر بخش کوتاهی از یکی از عملیات‌های شهید بروجردی بود، بابک حمیدیان در نقش شهید محمد بروجردی ایفای نقش می‌کرد.

سمیه بروجردی؛ دختر شهید محمد بروجردی بعد از تماشای فیلم «غریب» عنوان کرد که این فیلم به واقعیت زندگی پدرش بسیار نزدیک است.

وی گفت: «آنچه ساخته شده است به واقعیت شهید بروجردی نزدیک است، زندگی این شهید تلاطم زیاد داشته؛ او قبل و بعد از انقلاب فعالیت‌های بی‌شماری داشته است و نسل جوان نیاز دارد تا با چنین چهره‌هایی آشنا شود.»

او همچنین از سازندگان «غریب» که توانستند بخشی از زندگی شهید محمد بروجردی را نمایش دهند، تشکر کرد.

محمدحسین لطیفی؛ کارگردان در نشست این فیلم‌ در مورد انتخاب بابک حمیدیان توضیح داد: از آغاز وقتی کار شروع شد با حامد عنقا به بابک حمیدیان فکر می‌کردیم. دلیل هم این بود که اولاً باور داریم او یکی از بازیگران ‌توانا است و دوم شباهت زیادی به شهید بروجردی داشت و سوم انگیزه شخصی خود حمیدیان بوده که دوست داشت همه عمر اتفاقی بیافتد که نقش شهید بروجردی را بازی کند.

*نشست «وابل» و عدم حضور کارگردان!

فیلم سینمایی «وابل» ساخته تورج اصلانی در سانس سوم نهمین روز از برگزاری جشنواره برگزار شد. این فیلم به دلیل ضعف در اجرا و بازی‌های ضعیف مورد استقبال اهالی رسانه قرار نگرفت و اکثراً در نیمه‌های فیلم سالن‌ها را ترک کردند.

اما نشست رسانه‌ای «وابل» بدون حضور کارگردان و با سپهر سیفی؛ تهیه‌کننده فیلم برگزار شد.

سپهر سیفی در این نشست با بیان اینکه فیلمش حالت آپارتمانی ندارد، گفت: سعی کردیم تجربه جدیدی خلق کنیم و معضل اجتماعی نداشتن مسکن را موردتوجه قرار دادیم. نقد ناهنجاری به صورت نقد شفاف در فیلم مطرح کردیم و «ماهی و گربه» مدل دیگری از فیلم بود. در تمام سال‌ها روی فیلم‌هایی کار و سعی کردیم فیلم درستی بسازیم و برای گیشه فیلم نسازیم.

تهیه‌کننده فیلم درباره گیشه این اثر توضیح داد: گفته می‌شود مردم با سینما قهر کردند و ما تلاش کردیم مخاطب را به سینما برگردانیم و امیدواریم با توجه به تبلیغات خوب گیشه خوبی هم داشته باشیم.

*نشست «گل‌های باوارده» و نارضایتی آقای کارگردان!

فیلم سینمایی «گل‌های باوارده» که قرار بود در روز هفتم جشنواره به نمایش درآید، اما به دلیل مسائل فنی اکران نشد و نمایش آن به سانس چهارم روز نهم رسید. با اینکه مقرر شد این فیلم در ساعت ۲۲ روز نهم پخش شود اما باز هم به دلیل آماده نبودن نسخه نهایی با تقریباً یک ساعت تأخیر اکران شد. اما مشکلات فنی در نسخه اکران شده به اندازه‌ای بالا بود که کارگردان در نشست خبری فیلمش از این حضور ناقص فیلم، ابراز نارضایتی کرد.

مهرداد خوشبخت در این نشست توضیح داد: تقصیر من نبود که فیلم‌ دیر رسید. واقعاً یک اتفاقاتی میان آدم‌های جشنواره و مسائل فنی رخ داد. اگر بخواهم راستش را بگویم باید جواب پس دهم و حوصله ندارم. هر چه شد تقصیر من نبود.

این فیلم تمام نشده بود که نشان داده شد و من از این نسخه راضی نیستم اما به خاطر اصرار برای بودن این فیلم در جشنواره، یک نسخه مزخرف از آن دیده شد.

وی گفت: چند شب پیش که وزیر آمد گفتم این فیلم مورد تائید من نیست و از سالن بیرون آمدم. توضیح دادم که این فیلمی که شما دارید می‌بینید یک ماه و نیم دیگر کار دارد اما من حاضر بودم که این فیلم ناقص برای رسانه اکران شود که حتی همان نسخه ناقص هم در سالن خوانده نشد.

نوشته رضایت دختر شهید بروجردی از فیلم «غریب» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست، لطیفی گفت: اگر صادقانه بگویم بارها پیشنهاد ساخت سریال و سینمایی از شهدای دفاع مقدس داشتم و اعتقادم این بود که کار من نیست و من در این امر وارد نشوم وقتی پیشنهاد این فیلم از سوی حامد عنقا به من داده شد با توجه به شخصیت شهید بروجردی احساس نزدیکی با او کردم. به حامد عنقا گفتم اگر خودتان می‌نویسید این فیلم را کارگردانی می‌کنم.

وی ادامه داد: یکی دو اکران از دست در رفته بود و این فیلم اکران شد اما سوءتفاهم بود. در مورد سیمرغ مردمی باید بگویم چون فیلم‌ها از روز آغازین آماده نبوده تصمیم گرفته شد که این سیمرغ حذف شود چراکه در حق فیلم‌هایی که حاضر نبودند اجحاف می‌شد.

لطیفی بیان کرد: به امثال شهید بروجردی خیلی نیاز داریم. تدوین نهایی جشنواره همین نسخه بود اما احتمالاً برای اکران عمومی شاید به فیلم اضافه شود.

وی‌ در مورد انتخاب بابک حمیدیان توضیح داد: از آغاز وقتی کار شروع شد با حامد عنقا به بابک حمیدیان فکر می‌کردیم. دلیل هم این بود که باور داریم او یکی از بازیگران ‌توانا هستند و دوم شباهت زیادی داشت و سوم انگیزه شخصی خود حمیدیان بوده که دوست داشت همه عمر اتفاقی بیافتد که نقش شهید بروجردی را بازی کند. خیلی وقت‌ها به شوخی به او می‌گفتم اصغر وصالی (نقش او در فیلم «چ») نیستی!

لطیفی گفت: به نظر من همه فیلم‌هایی که بتواند با بیننده خود ارتباط برقرار کند، فیلم ارزشی می‌شود. یک فیلم در دو ساعت باید دیده شود فیلم انگیزه‌ای می‌شود که برویم، تحقیق کنیم و اطلاعات فرا متنی به دست آوریم.

لطیفی در مورد فیلم‌های دیگر جشنواره بیان کرد: تا دیشب ساعت دوازده که من از استودیو جدا شدم موفق نشدم هیچ فیلمی را ببینم و نمی‌توانم در مورد فیلم‌های جشنواره نظری دهم.

حامد عنقا؛ نویسنده و تهیه‌کننده توضیح داد: اگر فیلم دغدغه خود را گفته باشد گفته اگر نگفته از ناتوانی ما بوده است. پروسه پژوهش و نگارش بیش از یک سال زمان برد. در میانه‌های پژوهش که رسیدیم به این نتیجه رسیدیم که مسیر رفته را کنار بگذاریم و از نو آغاز کنیم و از بهمن پارسال به مسیر درست رسیدیم. برای این که حق مطلب ادا شود باید بگویم در این مسیر آقای محمودزاده نویسنده کتاب «محمد مسیح کردستان» راهنمای ما بوده‌اند. زمانی که ایشان صرف کرده بود را ما از نو صرف نکردیم.

وی ادامه داد: وقتی وارد پروسه تولید شدیم فهمیدیم که چطور سی سال فیلمی در مورد شهید بروجردی ساخته شود و نشد، شرم حضور در برابر دختر شهید که اینجا نشسته‌اند به من اجازه نمی‌دهد که بیش از این صحبت کنم. اگر همراهی و همدلی خانواده بروجردی نبود محال بود که بر موانع غلبه کنیم و این فیلم را بسازیم.

این تهیه‌کننده بیان کرد: از همه منابع استفاده کردیم و مطلقاً نمی‌توانیم بگوییم که این فیلم اقتباسی از کتاب آقای محمودزاده است. شاید بین ده یا دوازده صفحه از این کتاب استفاده کردیم. داستان ما در مورد یک شخص حقیقی بود.

عنقا توضیح داد: تغییرات با توجه به اسنادی که هست اندک است و ما فقط دو سه ما از اتفاقاتی که بر این شهید گذشته روایت می‌کنیم. همه شخصیت‌هایی که دیدید واقعی است و تنها دو اسم واقعی نیستند که به جهت ملاحظات امروز آن دو شخصیت است که تمایلی نداشتند نامشان در فیلم باشد.

وی تأکید کرد: فکر می‌کنم حرف‌هایی که آن زمان از زبان محمد بروجردی شنیده می‌شده امروز هم باید از زبان کسانی که می‌گویند این شهید الگوی آن‌ها است هم شنیده شود.

وی گفت: این فیلم مردادماه مجوز گرفت و شهریورماه ساخت شد و باید بگویم که شباهتی با اتفاقات اخیر ندارد.

عبدالله عبدی‌نسب؛ فیلم‌بردار گفت: زمان محدودی داشتیم و لوکیشن‌ها مربوط به دهه ۵۰ بود و باید زوایایی را انتخاب می‌کردیم که کار به خوبی درآید. با عزیزان همدل بودیم و خوشحالم که برای شهدا کار می‌کنم و زندگیمان را مدیون شهدا هستیم.

محمد بروجردی؛ بازیگر فیلم در مورد تشابه اسمی خود با شهید محمد بروجردی گفت: شهید بروجردی پدربزرگ من بودند. اولین حضور من در سینما بود و نقش شهید بروجردی را وقتی دیدم شوک شدم که چقدر شباهت به پدربزرگم دارند. کلاً سر صحنه که بودیم حتی به شوخی هم که می‌شد من آقای حمیدیان را پدربزرگ خطاب می‌کردم که حس می‌کردم با پدربزرگم صحبت می‌کنم.

امیر ولی‌خانی؛ طراح جلوه‌های ویژه بصری گفت: بار اول بود که فیلم را می‌دیدم و به عوامل تبریک می‌گویم. برای بیش از ۵۰۰ پلان در دو هفته جلوه‌های بصری انجام دادیم.

نوشته لطیفی: شاید برای اکران عمومی سکانس‌هایی به فیلم اضافه شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در خلاصه داستان «غریب» آمده است: سال ۱۳۵۸ با بالا گرفتن اختلافات گروه‌های مسلح سیاسی از جمله کومله و دموکرات و… . شهید محمد بروجردی  به همراه اندکی از همرزمانش، برای سامان دادن به اوضاع و رسیدگی به شرایط مردم راهی غرب کشور شدند. اوضاع نابسامان و اوج گیری دسته بندی ها شرایط را برای فرمانده جوان منطقه غرب پیچیده‌تر کرد. تنها یک جرقه برای انفجار کافی بود … .

عوامل فیلم سینمایی «غریب» عبارتند از: کارگردان: محمد حسین لطیفی، بازیگران: بابک حمیدیان، مهران احمدی، رحیم نوروزی، هژیر سام احمدی، پردیس پور عابدینی، محمد رسول صفری، سام کبودوند، حسام محمودی، مجید اسماعیلی و فرهاد قائمیان با حضور افتخاری: جعفر دهقان، سامیه لک، سمیرا کریمی و محمد بروجردی. مدیر فیلمبرداری: عبدالله عبدی نسب، مدیر هنری: محمد رضا شجاعی، مجری طرح: افشین قلی پور، تدوین: میثم مولایی، طراح چهره پردازی: شهرام خلج، برنامه ریز و سرپرست گروه کارگردانی: احسان سجادی حسینی، صدابردار: امیر پرتو زاده، طراحی و ترکیب صدا:حسین ابوالصدق، مدیر تولید: عباس دقاقی، پشتیبانی تولید: سید علی اسلامی، موسیقی: حامد عابدی، دستیار یک کارگردان: هانیه بساتینی، منشی صحنه: زهرا تحقیقی، طراح صحنه: رامین بدخشانفر، طراح لباس: بهزاد آقا بیگی، جلوه های ویژه بصری: امیر ولی خانی، جلوه های ویژه میدانی: حمید رسولیان، مدیر تدارکات: شهرام شفیعی، عکاس: آرش شاه محمدی، فیلمبردار پشت صحنه: پیمان داداش زاده، مدیر روابط عمومی: مریم عرفانیان و تهیه کننده و فیلمنامه نویس: حامد عنقا.

نوشته صحنه‌ای از فیلم «غریب» منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در لیست فیلم‌های بخش سودای سیمرغ، چهره‌های شاخص سینمایی در سمت کارگردان حضور دارند که قرار است برای سیمرغ جشنواره چهل و یکم با یکدیگر به رقابت بپردازند. چهره‌هایی چون کیومرث پوراحمد، محمدحسین لطیفی، تورج اصلانی، فرشاد گل‌سفیدی و … تازه‌ترین فیلم‌های خود را در این دوره از جشنواره رونمایی خواهند کرد.

*فیلم سینمایی «غریب»؛ محمدحسین لطیفی

پس از موفقیت فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» که نسخه‌ای سینمایی از سریال شهیدمهدی باکری به کارگردانی هادی حجازی‌فر بود، سازمان هنری اوج این بار تصمیم گرفت که نسخه سینمایی از سریالی دیگر که مربوط به بخشی از دوران زندگی شهید بروجردی است را راهی جشنواره چهل و یکم فیلم فجر کند.

فیلم سینمایی «غریب» به کارگردانی محمدحسین لطیفی و تهیه‌کنندگی حامد عنقا محصول مهم دیگری از سازمان اوج است که بابک حمیدیان در نقش شهید بروجردی می‌تواند با حضور در بخش سودای سیمرغ جشنواره، یکی از گزینه‌های روی میز برای بهترین بازیگر نقش مرد باشد.

در این فیلم، در کنار بابک حمیدیان، مهران احمدی، پردیس پورعابدینی، رحیم نوروزی، فرهاد قائمیان، جعفر دهقان، هژیر سام، حسام محمودی، سامیه لک نیز به ایفای نقش پرداخته‌اند.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: «غریب» شمایلی است از وقایع کردستان در سال های ۵۸ و ۵۹؛ که آغاز مسیری برای تبدیل شهید محمد بروجردی به مسیح کردستان شد.

*فیلم سینمایی «پرونده باز است»؛ کیومرث پوراحمد

کیومرث پوراحمد آخرین ساخته سینمایی خود پس از فیلم «تیغ و ترمه» را با عنوان «پرونده باز است» از اواسط شهریور ماه کلید زد. اینبار پوراحمد به سراغ یک فیلم جنایی رفته تا با حضور در جشنواره چهل و یکم، ژانر متفاوتی را در رقابت با فیلم‌های دیگر تجربه کند.

فیلم سینمایی «پرونده باز است» به تهیه‌کنندگی علی قائم‌مقامی، درباره یک پرونده جنایی است که در خلاصه داستان آن آمده است: فرهاد نوجوان ۱۵ ساله ناخواسته مرتکب قتل می‌شود.

پژمان بازغی، محمدرضا غفاری، نسیم ادبی، حسین پاکدل، شادی مختاری، علی باقری، به همراه سام قریبیان و مه‌لقا باقری در این فیلم ایفای نقش کرده‌اند.

*فیلم سینمایی «استاد»؛ سیدعماد حسینی

فیلم سینمایی «استاد» به عنوان اولین تجربه کارگردانی سیدعماد حسینی با تهیه‌کنندگی بهروز افخمی از دیگر آثاری است که در بخش سودای سیمرغ جشنواره حضور دارد. این اثر به یکی از موضوعات ملتهب اجتماعی در سال های اخیر می‌پردازد و با محوریت جنبش «می‌تو» ساخته شده است که در خلاصه داستان آن آمده است: گلنوش حدادی، دختری ۲۴ ساله و دانشجوی رشته معماری است که قصد دارد برای دانشگاهی در اتریش اپلای کند…

حسن معجونی، سجاد بابایی، هدیه حسینی‌نژاد، حوریه مقدم و مهدی ابوحمزه بازیگران این فیلم سینمایی هستند.

*فیلم سینمایی «جنگل پرتقال»؛ آرمان خوانساریان

فیلم سینمایی «جنگل پرتقال» به تهیه‌کنندگی رسول صدرعاملی و کارگردانی آرمان خوانساریان نیز در جشنواره حضور دارد.

این فیلم با بازی بازیگرانی چون سارا بهرامی و میرسعید مولویان ساخته شده است و درامی اجتماعی است که محصول بنیاد سینمایی فارابی است.

«جنگل پرتقال» داستان سهراب بهاریان نمایشنامه‌نویس ناموفقی است که به تازگی معلم دبیرستان شده است. دانش آموزان و مدیر مدرسه رضایتی از شیوه برخورد او هنگام آموزش ندارند. او در سفری با تصویری از گذشته خود مواجه می‌شود…

*فیلم سینمایی «روایت ناتمام سیما»؛ علیرضا صمدی

«روایت ناتمام سیما» به کارگردانی علیرضا صمدی و تهیه کنندگی مجید رضابالا در بخش سودای سیمرغ جشنواره فیلم فجر حضور دارد.

در «روایت ناتمام سیما» با نام قبلی «دشمن مردم» آزاده صمدی، غزل شاکری، مهران احمدی، حامد کمیلی، مسعود کرامتی، مریم سعادت و رضا کیانیان به ایفای نقش پرداخته اند.

این فیلم داستان دکتر آرشِ سیمین است که زندگی موفقی دارد اما خبری در فضای مجازی زندگی او را دستخوش تغییر می‌کند.

*فیلم سینمایی «وابل»؛ تورج اصلانی

تورج اصلانی مدیر فیلمبرداری مطرح سینما ایران که تاکنون سه فیلم سینمایی نیز کارگردانی کرده است، با فیلم سینمایی «وابل» به عنوان کارگردان در چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر حضور دارد.

همچنین اصلانی سال پیش موفق به تولید فیلم سینمایی به نام «بی سرزمین» به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی خود با بازی هانی مجتهدی؛ خواننده کُرد که محصول مشترک کشورهای عراق و سوریه و سومین ساخته بلند سینمایی وی است، شد.

فیلم «وابل» به تهیه کنندگی سپهر سیفی است و آزاده زارعی، نوید پورفرج، فرید سجاد حسینی، رامین راستاد در آن ایفای نقش داشته‌اند.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: اهالی یک روستا بعد از سیل، بی‌خانمان شده و در یک ایستگاه متروک قطار به طور موقت زندگی می‌کنند اما اتفاقی، مسیر حوادث را تغییر می‌دهد.

*فیلم سینمایی «های پاور»؛ هادی محمدپور

این فیلم به کارگردانی هادی محمدپور و تهیه‌کنندگی مهدی عظیمی و اباذر جوکار دومین فیلمی است که با محوریت شهید منصور ستاری، پس از موفقیت فیلم سینمایی «منصور»، ساخته شده است.

«های‌پاور» داستان نقش پدافند هوایی ارتش در عملیات والفجر هشت و طرح ابتکاری شهید منصور ستاری را روایت می‌کند.

در این فیلم اتابک نادری، فرزاد حسنی، علیرام نورایی، سپیده خداوردی، مهرداد ضیایی، مجید پتکی، الناز اسماعیلی، رضوان خدامی، آرمان جوکار و هادی محمدپور به ایفای نقش پرداخته‌اند.

*فیلم سینمایی «هفت بهار نارنج»؛ فرشاد گل سفیدی

این فیلم به کارگردانی فرشاد گل‌سفیدی؛ مدیر فیلمبرداری باسابقه آثار سینمایی و تلویزیونی است که پیش‌تر برای فیلمی با عنوان «هفت» پروانه ویدئویی دریافت کرده بود اما بعدها برای درخواست تغییر پروانه ساخت خود به پروانه سینمایی نام فیلمش را هم به «هفت بهار نارنج» تغییر داد.

در این فیلم به تهیه‌کنندگی محمد کمالی‌پور، علی نصیریان، لادن مستوفی، سارا رسول‌زاده، فرهاد آئیش، هومن حاجی عبداللهی، فرج گل سفیدی، باران سلطانی مقدم، آرشا گل سفیدی به ایفای نقش پرداخته‌اند.

در خلاصه داستان «هفت بهار نارنج» آمده است: قصه عشق اساطیری شمس و طلعت…

*فیلم سینمایی «هوک»؛ حسین ریگی

«هوک» ساخته حسین ریگی است که دومین تجربه کارگردانی بلند او نیز محسوب می‌شود. ریگی اولین فیلم بلند خود را با عنوان «لیپار» در سال ۹۹ تولید کرد و با اینکه هنوز اکران عمومی نگرفته است اما با حضور در جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان جایزه دریافت کرد.

اینبار این فیلمساز با همکاری فارابی فیلم جدید خود را در جشنواره چهل و یکم فجر رونمایی میکند.

«هوک» به تهیه‌کنندگی علی آشتیانی‌پور است و در آن بازیگرانی چون امیر جعفری، رویا تیموریان، امیرمهدی ژوله، علی اوسیوند، علیرضا جعفری، مهتاب ثروتی، محسن آشتیانی‌پور، سبحان رخشانی ایفای نقش داشته‌اند.

این فیلم داستان شیروک پسر بچه‌ای است که سودای قهرمانی دارد، به توصیه برادرش وارد ورزش بوکس می‌شود.

*فیلم سینمایی «یادگار جنوب»؛ پدرام دوماری و حسین پور امیری

این فیلم دومین تجربه کارگردانی پدرام پورامیری و حسین دوماری، پس از موفقیت فیلم سینمایی «جاندار» در جشنواره سی و هفتم فجر است.

پدرام پورامیری و حسین دوماری در فیلمنامه‌نویسی نیز فعالیت می‌کنند و تاکنون فیلمنامه فیلم «شنای پروانه» و سریال «یاغی» را برای محمد کارت نوشته‌اند.

«یادگار جنوب» به تهیه‌کنندگی مجتبی رشوند و با بازی وحید رهبانی، الناز شاکردوست، پژمان جمشیدی، مسعود کرامتی، سحر دولتشاهی و صابر ابر است.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: «باید عبور کرد…»

 *فیلم سینمایی «آه سرد»؛ ناهید عزیزی

«آه سرد» به کارگردانی ناهید عزیزی است که یکی از گمنام‌ترین آثار این دوره از جشنواره به شمار می‌آید. این فیلم به تهیه کنندگی رضا محقق تولید شده که تنها اطلاعات ثبت شده از آن نام علی باقری و ایمان صدیق به عنوان بازیگر است.

در خلاصه داستان این فیلم چنین آمده است: فرزند در پی کینه شخصی خود به دنبال انتقام…

*فیلم سینمایی «بعد از رفتن»؛ رضا نجاتی

«بعد از رفتن» به کارگردانی رضا نجاتی است. کارگردانی که گرچه نخستین فیلم بلند خود را در جشنواره فجر رونمایی می‌کند اما سال گذشته با فیلم کوتاه خود به نام «ارفاق» مورد توجه خیلی از جشنواره‌ها و فیلمسازان قرار گرفت.

«بعد از رفتن» به تهیه‌کنندگی محمود بابایی و با بازی بازیگرانی چون صابر ابر، سارا بهرامی، پوریا رحیمی سام، پانته آ پناهی ها، بهرام شاه محمدلو، احترام برومند، روشنک گرامی، یسنا میرطهماسب، خسرو احمدی، حامی ترابی ساخته شده است.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: آرش بعد از مدت‌ها دوری به زادگاهش باز می‌گردد و به دنبال گمشده‌اش است …

نوشته رقابت پوراحمد و لطیفی در کنار فیلم‌ اولی‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.