امیرعباس ربیعی این روزها فیلم سینمایی «احمد» را روی پرده دارد، فیلمی که قرابتی با این ایام دارد، ۲۲ سال پیش بود که آن اتفاق مهیب رخ داد، بامداد ۵ دی‌ماه سال ۸۲ بود که پس از چندین زلزله کوچک، ناگهان زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶/۶ بم را به مدت ۱۲ ثانیه لرزاند تا بسیاری را به کام مرگ بکشاند. «احمد»، محصول سازمان سینمایی سوره و موسسه تصویرشهر، فیلمی درباره همان روزهاست که تجربه‌ای متفاوت در کارنامه کارگردانش محسوب می‌شود. به بهانه اکران این فیلم در این گزارش به‌مرور آثار امیرعباس ربیعی و تجربه‌های فیلمسازی‌اش پرداخته‌ایم.

یک شروع جسورانه با طعم توقیف

اولین گامش در عرصه فیلمسازی بلند فیلم سینمایی «لباس‌شخصی» بود. اساساً قصه‌هایی مرتبط با تاریخ معاصر از علاقه‌مندی‌های اوست، او در امتداد همین علاقه سراغ قصه‌ای از حزب توده ایران و شخصیت‌هایی چون نورالدین کیانوری و احسان طبری از سردمداران این حزب رفت. فیلمی که با حمایت سازمان اوج ساخته شد و همین امر بسیاری را برای آن داشت که اوج می‌تواند تضمینی برای اکرانش باشد.

فیلم در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و اتفاقاً در بخش بهترین نگاه نو نامزد بهترین کارگردانی شد اما اولین اکرانش، به آخرین اکرانش هم تبدیل شد. فیلم از همان سال به محاق توقیف رفت. مسئله‌ای که بعدها احسان محمدحسنی مدیر وقت سازمان اوج بر آن صحه گذاشت و عنوان کرد مشخص نیست فیلم چه زمانی از توقیف دربیاید.

«لباس‌شخصی» را می‌توان اثری شاخص در ژانر سیاسی – امنیتی سینمای ایران دانست فیلمی که اتفاقاتش به‌صورت مرحله‌به‌مرحله شکل می‌گیرد و اطلاعات به‌تدریج در اختیار تماشاگر قرار داده می‌شود، ربیعی در این فیلم با بهره‌گیری از لوکیشن‌های شهری، طراحی صحنه، ترسیم جزئیات بصری، فضای امنیتی و ملتهب سال‌های ابتدایی انقلاب را بازآفرینی می‌کند. قاب‌بندی‌ها اغلب فشرده و محدود هستند و این انتخاب، حس فشار و ناامنی را به مخاطب منتقل می‌کند.

در «لباس‌شخصی» کارگردان از نگاه ساده‌انگارانه به شخصیت‌ها فاصله گرفته و آن‌ها را با تردیدها، ترس‌ها و تضادهای درونی به تصویر می‌کشد. این رویکرد باعث می‌شود مخاطب صرفاً شاهد تقابل خیر و شر نباشد، بلکه با پیچیدگی‌های انسانی مواجه شود. امیرعباس ربیعی در این فیلم تلاش می‌کند حوادث سیاسی را نه به‌عنوان یک روایت پرهیجان امنیتی، بلکه در دل ندگی روزمره و روابط عادی آدم‌ها نشان دهد.

«لباس‌شخصی» داستان کشف یک معما توسط یک افسر اطلاعات سپاه است. اما رده‌های بالادستی سیاسی برای او مشکلاتی را فراهم می‌آورند و یاسر (مامور اطلاعاتی) سعی دارد بر همه آن‌ها غلبه کند. با این حال فیلم نشان می‌دهد چگونه برخی افراد با پوشش‌های عادی و ظاهری معمولی («لباس شخصی») در بطن جامعه فعالیت می‌کنند و چگونه تشخیص دوست و دشمن در آن فضای ملتهب دشوار می‌شود.

«لباس‌شخصی» بیش از آن‌که روایت یک پرونده امنیتی باشد، به فضای بی‌اعتمادی، ترس و سردرگمی اجتماعی آن دوره می‌پردازد و نشان می‌دهد سیاست چگونه می‌تواند زندگی شخصی انسان‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهد. فیلم تلاش می‌کند تصویری واقع‌گرایانه از پیچیدگی‌های آن دوران ارائه دهد، بدون آن‌که صرفاً به قضاوت‌های مستقیم یا شعارهای آشکار متوسل شود.

ادامه مسیر در متن تاریخ سیاسی

ربیعی دو سال بعد باز هم سراغ قصه‌ای از تاریخ معاصر رفت. باز هم فضای ملتهب روزهای پس از انقلاب و فعالیت گروه‌های مخالف نظام بودند که سوژه فیلم او شدند. او این بار «ضد» را به تهیه‌کنندگی محمدرضا شفیعی و نویسندگی حسین تراب‌نژاد ساخت که اتفاقاً تراب‌نژاد ید طولایی در نویسندگی آثار سیاسی و تاریخی دارد. ربیعی این بار فیلمش را به پشتوانه سازمان سینمایی سوره ساخت و درام سیاسی‌اش را بر محوریت فعالیت‌های سازمان مجاهدین خلق طراحی کرد. گرچه بسیاری «ضد» را فیلمی دنباله‌ای بر «لباس‌شخصی» و در امتداد آن می‌دانستند اما ربیعی تاکید داشت «نفوذ» مسئله‌ای است که همواره وجود دارد و باید مراقب تبعاتش بود.

«ضد» یک درام سیاسی – امنیتی است که داستان آن در اوایل دهه ۶۰ و در بستر درگیری‌های سیاسی پس از انقلاب روایت می‌شود. محور اصلی فیلم، نفوذ و فعالیت‌های پنهان سازمان مجاهدین خلق و تلاش نیروهای امنیتی برای شناسایی و خنثی‌سازی آن‌هاست. داستان روایت زندگی فردی است که در موقعیتی پرچالش و مبهم گرفتار شده، جایی که تمایز میان باور، شک، خیانت و انتخاب شخصی کاملاً دشوار و نامشخص است. فیلم نشان می‌دهد چگونه فضای ملتهب و امنیتی آن دوران، انسان‌ها را به تصمیم‌هایی دشوار و گاه متناقض می‌کشاند و اعتماد، مهم‌ترین و شکننده‌ترین عنصر در روابط می‌شود.

«ضد» به واقعه تروریستی هفت تیر می‌پردازد و داستان محمدرضا کلاهی را روایت می‌کند؛ مردی که تا امروز مظنون اصلی این واقعه بوده و گفته می‌شود پس از انجام آن، به هلند گریخته است. کلاهی چند سال پیش در هلند درگذشت. بسیاری «ضد» را یادآور فیلم سینمایی «ماجرای نیمروز» ساخته محمدحسین مهدویان می‌دانستند اما با زاویه دید متفاوت. در «ماجرای نیمروز» شاهد روایت قصه از زاویه نیروهای سپاه هستیم و در «ضد» از زاویه دید منافقین به قصه نگاه می‌شود. ضمن اینکه در بستر این فضای ملتهب سیاسی، شاهد یک قصه عاشقانه هستیم.

درواقع می‌توان «ضد» را یک عاشقانه سیاسی دانست که در آن یک ضد قهرمان در دوراهی دشوار عشق و سیاست قرار می‌گیرد. شخصیت‌پردازی «ضد» هم خاکستری است. شخصیت‌ها نه کاملاً منفی و نه کاملاً مثبت هستند و کارگردان تلاش کرده تضادهای درونی و پیچیدگی‌های انسانی آن‌ها را نشان بدهد.

قهرمانی در بحران و برای مردم

همان‌طور که در ابتدای این گزارش گفته شد ربیعی این روزها فیلم سینمایی «احمد» را هم‌زمان با سالروز زلزله بم به سینماها آورده است. فیلمی که گرچه تلخی روایتش به‌اندازه تلخی حادثه نیست اما بعید است به تماشای آن بنشینید و قلبتان فشرده نشود. «احمد» در جشنواره چهل و سوم فیلم فجر به نمایش درآمد و حالا با تدوینی مجدد پیش روی مخاطبان قرار گرفته تا بازگوکننده حوادث ۱۸ ساعت ابتدایی زلزله بم و حضور شهید احمد کاظمی در این فضا باشد.

تمرکز فیلم بر پیامدهای انسانی این فاجعه و تأثیر آن بر زندگی بازماندگان است. داستان فیلم حول محور احمد کاظمی شکل می‌گیرد که در جریان زلزله بم، با فقدان، آشفتگی و بحران‌های روحی و… مواجه می‌شود. فیلم تلاش می‌کند رنج انسان‌ها، حس بلاتکلیفی، ازهم‌پاشیدگی خانواده‌ها و تلاش برای زنده‌ماندن و ادامه زندگی پس از فاجعه را به تصویر بکشد. زلزله در این فیلم فقط یک حادثه طبیعی نیست، بلکه بستری است برای نمایش روابط انسانی، مسئولیت‌پذیری و انتخاب‌های اخلاقی در شرایط بحرانی.

در این فیلم مخاطب در دل بحران قرار می‌گیرد و با یادآوری اتفاقات پس از زلزله بم درگیر داستان می‌شود. خط اصلی روایت فیلم بر بازنمایی عمق این فاجعه عظیم تمرکز دارد و احمد کاظمی، با حس مسئولیتی که دارد، از همان لحظات اولیه وقوع زلزله در کرمان حضور پیدا می‌کند تا بتواند مدیریت بحران آن لحظات پرهیاهو و پراندوه را برعهده گیرد.

اما آنچه نسبتی میان فیلم تازه امیرعباس ربیعی و ساخته‌های قبلی‌اش برقرار می‌کند، نگاه دغدغه‌مند او نسبت به تاریخ معاصر است. هر چند او این‌بار به جای دهه ۶۰ دوربینش را در فضایی قریب‌تر روشن کرده و روایتی از ابتدای دهه ۸۰ را به تصویر کشیده اما حالا «احمد» ‌را هم می‌توان در کنار دیگر ساخته‌های او، به‌عنوان سندی تصویری از تحولات، اتفاقات و البته شخصیت‌های تأثیرگذار در تاریخ معاصر ایران به شمار آورد که تا سال‌ها می‌تواند محل ارجاع و بازبینی قرار بگیرد.

کارنامه ربیعی آرام‌آرام از سایه اولین فیلم توقیفی‌اش در حال خروج است و باید دید برای ادامه مسیر پرچالش‌ش برای کارگردانی، سراغ کدام سوژه می‌رود و این‌بار کدام «قهرمان» یا «ضدقهرمان» را از دل تاریخ به پرده سینماها فرامی‌خواند؟

نوشته جسارت در فیلمسازی با چاشنی ریسک و توقیف! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

* برای شناختن نقش؛ تحقیقات گسترده‌ای انجام دادم

وی ادامه داد: «سعید» فیلم «ضد» جوانی است که در دهه ۶۰ زندگی می‌کند و ماجراهای فیلم نیز در همین دهه اتفاق می‌افتد. شناختن، روایت کردن و به ثمر رساندن شخصیتی که در دهه ۶۰ زندگی می‌کند نیاز به تحقیقات گسترده‌ای داشت، من تمام این تحقیقات را انجام دادم و پس از آن وارد فیلم شدم.

این بازیگر با اشاره به نقش مقابل خود در این فیلم، افزود: قبل از تولید «ضد» نگرانی‌هایی در خصوص نقش مقابلم داشتم اما در نهایت که با خانم لیلا زارع هم‌بازی شدم به تعاملات روحی و حسی خوبی رسیدیم که در نهایت آنچه که باید، از نقش ایفا شد.

* تعامل بسیار خوبی در میان بازیگران حکفرما بود

وی افزود: خانم زارع نقش مقابل بنده را با کاراکتری به نام «بیتا»، بازی می‌کرد، ماجرای فیلم، دردسرها و داستان‌هایی است که سعید و بیتا پشت سر می‌گذراند. رسیدن به عمق این دردسرها و مشکلات و عجین شدن با آن‌ها زمان زیادی را می‌طلبید تا ما بتوانیم به نقش‌هایمان نزدیک‌تر شویم.

بازیگر «لباس شخصی» در خصوص دیگر بازیگران فیلم «ضد» نیز گفت: علاوه بر خانم زارع سکانس‌هایی را با آقای نادر سلیمانی بازی داشتم که ایشان هم به‌شدت آدم پذیرایی بود و توانستیم پاس‌کاری‌های خوبی با هم داشته باشیم در کل در میان همه دوستان تعامل برقرار بود.

* هر روز با زوایای پنهان بیشتری از شخصیت فیلم، مواجه می‌شدم

این بازیگر جوان همچنین در خصوص چالش‌هایی که نقش «سعید» برای او داشته است، توضیح داد: هر روز که می‌گذشت باتوجه‌به تجربیات بیشتری که برایم حاصل می‌شد زوایای پنهان بیشتری از نقش سعید را کشف می‌کردم. گاهی در هر سکانس متوجه یک بعد دیگر از این شخصیت می‌شدم. اگر شانس می‌آوردم این پیچیدگی‌ها را در تمرین‌ها پیدا می‌کردم و با آن‌ها کلنجار می‌رفتم اما گاهی هم در فیلم‌برداری با آن‌ها مواجه می‌شدم که راهنمایی‌های آقای ربیعی به ایفای هر چه بهتر نقشم کمک می‌کرد.

* تجربه خوب «لباس شخصی» دلیل همکاری مجدد با امیرعباس ربیعی بود

نصرتی در پاسخ به این سؤال که چه شد بار دیگر با امیرعباس ربیعی همکاری کردید؛ گفت: قطعاً تجربه خوب همکاری با آقای ربیعی در فیلم سینمایی «لباس شخصی» دلیل همکاری مجدد من با ایشان بود.

وی ادامه داد: بعد از فیلم «لباس شخصی»، اکران آن در جشنواره و پس از آن توقیف شدنش و آمدن موج‌های پی‌درپی کرونا باعث شد این فیلم آن‌طور که بایدوشاید دیده نشود و از آنجایی هم که دیده نشد، پس من هم به‌درستی به سینما معرفی نشدم به همین خاطر نتوانستم در این دو سال فیلمی را که دوست دارم بازی کنم. البته چند پیشنهاد سینمایی و چند پیشنهاد تلویزیونی به من شد اما در برخی فیلم‌ها نقش خوب نبود و در برخی دیگر قصه ترغیبم نمی‌کرد.

این بازیگر افزود: بعد از دو سال که آقای ربیعی فیلم سینمایی «ضد» را به من پیشنهاد کردند، وقتی کاراکتر سعید را خواندم دقیقاً آن چیزی بود که در این دو سال دنبالش می‌گشتم. تمام نقش‌ها در این فیلمنامه به‌درستی چیده شده بودند و قصه؛ قصهٔ خوبی بود. همه این مسائل به‌اضافه سخت‌گیری آقای ربیعی که در هر لحظه به نفع بازیگر و برای او جذاب است، باعث شد در یک همکاری مجدد با او در فیلم «ضد» ایفای نقش کنم.

* یاسر در فیلم «لباس شخصی» به خودم شبیه‌تر بود

نصرتی با اشاره به تفاوت‌های دو نقشش در «لباس شخصی» و «ضد»، توضیح داد: اگر بخواهم تفاوتی میان دو نقش سعید در «ضد» و یاسر در «لباس شخصی» مطرح کنم، باید بگویم این دو کاملاً با هم متفاوت هستند؛ من با هر دو نقش همزادپنداری کردم. در واقع برای همه کاراکترهایی که قرار است بازی کنم حتی در تئاتر سعی می‌کنم تا جایی که می‌شود به آن‌ها نزدیک شوم تا تشابه‌های میان خودم با آن‌ها را حتی اگر تلقین هم باشد، پیدا کنم. من با همه کاراکترها دردها، مشکلات و آرزوهای مشترکی دارم اما با وجود تمام تشابه‌هایی که با سعید در «ضد» داشتم اما یاسر فیلم «لباس شخصی» به خودم شبیه‌تر بود. البته ناگفته نماند که فی‌نفسه شخصیت سعید با یاسر بسیار متفاوت است.

* «ضد» یک کار دلی است که درنهایت تعامل ساخته شد

این بازیگر تئاتر در پایان در مورد جشنواره فیلم فجر و داوری شدن بازی او در یک فیلم سینمایی، خاطرنشان کرد: این برای نخستین‌بار است که بازی من در سینما قرار مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و امیدوارم برایم خوش‌یمن باشد. دو سال گذشته به دلیل عدم حضور «لباس شخصی» در بخش مسابقه قضاوت نشدم و کلاً فیلممان داوری نشد اما امسال به این دیده‌شدن امیدوارم. همه عوامل فیلم تمام تلاششان را کردند که بهترین باشند. همه باانگیزه و وسواس کار می‌کردند و فکر می‌کنم در نهایت یک کار دلی نتیجه فیلم شده است البته قطعاً در مورد هر ۲۲ فیلم جشنواره این اتفاق رخ‌داده است.

نوشته مهدی نصرتی: «ضد» در نهایت تعامل ساخته شد/ یاسرِ «لباس شخصی» به خودم نزدیک‌تر بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: منظور از فیلم‌های خاص، فیلم‌های مطرح و مخاطب پسندی است که به‌واسطه کارگردانان باتجربه نظیر اصغر فرهادی ساخته و در سطح بین‌المللی نیز زبانزد می‌شوند. نمایش و حمایت از این فیلم‌ها و درعین‌حال استقبال از آن منجر به انگیزه کارگردانان و سامان بخشیدن به چرخه تولید می‌شود.

ربیعی ضمن اشاره به جایگاه نمایش آنلاین در سبد خانوار عنوان کرد: انتشار ویروس کرونا و ایجاد محدودیت در فعالیت سینما به بستری برای فعالیت هر چه بیشتر نمایش آنلاین تبدیل شده و مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته است این در حالی است که این‌گونه از اکران مستلزم فیلم‌های خاص و سریال‌ها بوده و شرایط مناسبی برای اکران فیلم‌های سینمایی تلقی نمی‌شود. عدم وجود مدیریت و قانون حق کپی‌رایت نیز منجر به قاچاق آثار شده و به ضرر فیلمسازان و امنیت آثار خواهد بود.

وی ادامه داد: نمایش آنلاین مدیومی از سینما است و در تبلیغ جایگاه نمایش پرده‌ای مؤثر است اما سینما تجربه زیست جمعی و فرهنگی است و نباید جایگاه آن را با نمایش آنلاین در یک حد معرفی کرده و به اشتباه گرفته شود. در حال حاضر بهبود وضعیت سالن‌ها و بازگشت مخاطب آن مستلزم برنامه‌ریزی و اختصاص سرمایه است و امیدواریم مسئولان به آن توجه کنند.

این کارگردان درباره انتظار اهالی فرهنگ و هنر از مدیران فرهنگی تاکید کرد: مدیریت درست با شناخت فرهنگ و هنر و ظرفیت‌های این عرصه امکان‌پذیر می‌شود. نگاه فرهنگی و تخصص در این زمینه کمترین توقع ما از مسئولان است تا بدین واسطه مقتضیات و بسترهای رشد را شناسایی کرده و فارغ از بهانه‌های سیاسی و حزبی، در مسیر رشد حرکت کنند.

وی یادآور شد: تا زمانی که مدیران فرهنگی با برنامه‌های کوچک خود به دنبال اهداف بزرگ هستند هیچ دردی از ما دوا نمی‌شود. ما نیاز به مدیران باتجربه و متخصصی داریم که کمبودها را شناسایی و درک کنند این در حالی است که انتخاب مدیران و مشاورین جدید و بی‌تجربه ثمره‌ای برای ما ندارد چرا که در طی ۴ سال خدمت خود تازه با کمبودها روبرو شده و به‌محض شناخت آن زمان را ازدست‌داده و مدیر دیگری جایگزین می‌شود.

کارگردان «لباس شخصی» در خصوص جایگاه سینمای ایران در عرصه بین‌المللی گفت: در حوزه جشنواره‌های خارجی سینمای ایران شناخته شده و قابل‌اعتنا است اما کافی نیست. حضور فیلمسازان در جشنواره‌های فیلم خارجی و کسب جوایز متعدد بین‌المللی نیز صحه‌ای بر این امر است.

امروز خلأ اصلی ما، اکران بین‌المللی فیلم‌های ایرانی است این در حالی است که بسترهای آن فراهم بوده و از اشتراکات فرهنگی با سایر کشورهای منطقه برخورداریم. برنامه‌ریزی در زمینه اکران بین‌المللی و ساخت فیلم به‌منظور تعاملات منطقه‌ای از جمله اقداماتی است که می‌تواند جایگاه سینمای ایران در عرصه بین‌المللی پررنگ‌تر کرده و انگیزه‌ای برای فعالیت مؤثرتر فیلمسازان باشد.

نوشته سینما را با نمایش آنلاین به اشتباه نگیرید/ خلأ اکران بین‌المللی فیلم‌ها در سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: گرچه نمایش فیلم به شیوه های جدید برای فیلمساز و مخاطب جذاب است اما ضریب آزمون و خطا در آن بالا بوده و بدون تجربه به نتیجه کاملی نخواهد رسید، با این اوصاف، فیلمسازان قادر به اطمینان کامل برای بازگشت سرمایه فیلم خود نیستند. بنده نیز، ترجیح می دهم نسبت به نمایش فیلم «لباس شخصی» تا رویت تجربه های بیشتر این طرح ها صبر کرده و ذائقه تماشاگران را بسنجم.

کارگردان فیلم «لباس شخصی» در خصوص مشکلات نمایش آنلاین فیلم ها خاطرنشان کرد: تماشای آثار بر روی تلویزیون ابعاد متفاوتی با سینما دارد. قطعا فیلمساز اثر خود را با تصور نمایش بر روی پرده سینما ساخته و پخش آن در چارچوب تلویزیون حس خوشایندی ندارد. بسیاری از فیلمسازان به بهبود شرایط و بازگشایی سالن سینماها امیدوار هستند و تا جایی که امکان دارد صبر خواهند کرد. مسلما زمان برای اکران فیلم ها در طی یکسال محدود بوده و در صورت کمبود وقت بهترین راه مراجعه به « نمایش آنلاین» و «سینما ماشین» است.

وی ادامه داد: در حال حاضر ویروس کرونا همه مشاغل و نیازهای مردم را با مشکل روبرو کرده و مایحتاج ضروری کشور با اجرای طرح فاصله گذاری تأمین می شود. نیاز به فرهنگ از جمله ضروریات جامعه است و همانند نان و گوشت باید در سبد کالای خانواده ها قرار گیرد؛ بنابراین مسئولان ما موظفند نگاه جدی تری به بخش فرهنگ داشته و همانند دیگر مسائل به دنبال راهکاری برای بهبود وضعیت فرهنگ باشند.

ربیعی اذعان داشت: سینما و تئاتر خوراک فرهنگی امروز جامعه است و مردم نسبت به فضای فرهنگی احساس نیاز می کنند. در شرایط عدم بازگشایی سالن های نمایش، استقبال فیلمسازان از شرایط اکران جدید منوط به حمایت دولت از آن ها است در غیر این صورت، فیلمسازان صرف نظر از مسائل مالی، به نوعی با از خودگذشتگی برای تأمین نیاز فرهنگی جامعه روبرو هستند.

وی در پایان ضمن تاکید بر کمک های دولتی به بخش فرهنگی کشور یادآور شد: اختصاص سوبسید به عرضه محصولات فرهنگی از وظایف دولت است و چه بسا با بیمه فیلم ها قادر است بخشی از ضررهای مالی فیلمسازان را جبران کند.

نوشته لزوم اختصاص سوبسید به فیلمسازان/ استقبال از شرایط اکران جدید منوط به حمایت دولت است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم تاریخی ساختن با فیلم سیاسی ساختن تفاوت دارد همانطور که فیلم سیاسی ساختن با فیلم استراتژیک ساختن فرق می کند و صد البته اگر بخواهیم فیلم ایدئولوژیک با نگاه سیاسی تاریخی یا استراتژیک بسازیم موضوع بسیار پیچیده می شود و متاسفانه فیلم «لباس شخصی» قبل از اینکه تلریخی یا سیاسی باشد یک فیلم ایدئولوژیک بسیار شخصی است. سیر وقایع و داستان فیلم چه به لحاظ محتوا و چه به لحاظ ساختار لحظه به لحظه مخاطب و تماشاگر را به یاد فیلم های قبلی محمد حسین مهدویان می اندازد (ماجرای نیمروز ۱ و ۲) که در آن فیلم ها نیز مهدویان اگرچه تلاش کرده بود راوی بی طرف و سینمایی بخشی از رخدادهای تاریخ معاصر باشد اما در بخشهایی از هر دو فیلم به صورت آشکارا از تمایلات فکری و سیاسی خود نیز سخن به میان آورده بوده و همین مساله سبب شد تا فیلم های مذکور که می توانست دارای ارزش تاریخی خوبی باشد اسیر ایدئولوژی های شخصی فیلمساز شود.

در «لباس شخصی» نیز چنین اتفاقی به صورت بسیار پر رنگ تر رخ داده ضمن اینکه داستان و فیلمنامه نیز قوام درستی ندارد. در قصه این اثر با ماموری مواجهیم که بسیار سرخود است و از هیچیک از قوانین و سلسله مراتب سازمانی پیروی نمی کند و بدون دلیل هوش بسیار بالایی دارد و از هر کلمه و جمله ای که می شنود یا چیزی که می بیند بلافاصله پازلی جور می کند و در پی آن دست به اقدام می زند و در انتها هم متوجه می شویم که پازلی که یاسر باهوش قصه ما چیده است و کل سیستم امنیتی و اطلاعاتی مملکت از چیدن و فهم دیدن آن عاجز بوده اند کاملا هم درست بوده! چنین مساله ای یعنی بی منطقی و ضعف در فیلمنامه. یقینا در سینمای اکشن و پلیسی و معما گونه هم باید نشانه هایی وجود داشته باشد که قهرمان قصه بر اساس آن نشانه ها و ردپاها به سرنخ اصلی برسد اما ربیعی با بی توجهی کامل به این مساله صرفا حرف خود و قهرمان قصه اش را پیش برده و بس. به هر شکل فیلمنامه بیشتر از آنکه نگاهی تاریخی و بی طرف به ماجرای حزب توده به ویزه از سال ۵۷ تا ۶۲ داشته باشد، اسیر نگاه یکسو نگر و جهت دار نویسنده فیلمنامه شده و همین مساله آسیب های جدی به کلیت اثر وارد ساخته به ویژه آنکه ربیعی ایدئولوژی خود را در پایان فیلم به آینده نیز تعمیم می دهد و از زبان یکی از شخصیتها به قهرمان داستان می گوید که باید در آینده مواظب توده ای های لباس شخصی به ویژه در حوزه های هنری و غیره باشد!

ساختار نیز به شدت شبیه ماجرای نیمروزهای مهدویان است با همان فضا سازی با همان لوکیشن های شبیه با همان آدمهای شبیه و… با این تفاوت که اینجا اثری از بازی خوب، اثری از فیلمبرداری خوب، اثری از تدوین و ضرباهنگ خوب و در یک کلام اثری از کارگردانی سنجیده و خوب نمی بینیم و بیشتر با کارگردانی مواجه هستیم که گویی از قرار گرفتن پشت دوربین و ساخت فیلم سینمایی هیجان زده است. بنابر این لازم است زمان بگذرد و از هیجان زدگی این کارگردان جوان سینمای ایران و مانیفست دادنهایش کاسته شود تا بداینم در آینده تکلیف ربیعی با خودش و با سینمای ایران و با ما تماشاگرانش چیست.

نوشته نگاهی به فیلم سینمایی «لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی/ یک مهدویان جدید در سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

با درود و ادای احترام به مردم مهربان و داغدارِ سرزمینم و با سلام به اشک های همچنان جاریِ غمِ از دست دادنِ جهان مردِ قهرمانِ ایران زمین، در ترور وحشیانه سردار حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی مهندس و با درود به صبر و استقامتِ خانواده‌های داغدیدۀ مسافرانِ پروازِ اوکراین و ادای ادب و تواضع به پیشگاهِ خانواده‌هایی که در مراسم تشییع شهدا در کرمان در غمِ فقدانِ عزیزانشان نشستند و نیز با احترام به مردم سیل زدۀ دیار مؤمنین، سیستان و بلوچستانِ عزیز …

و امّا چند نکتۀ کوتاه:

۱- افتخارِ معرفی و میدان دادن به هنرمندان جوان و اصطلاحاً «کار اوّلی‌ها» از «ایستاده در غبار» شروع و تا «لباس شخصی» استمرار داشته است، این امر برای سازمان اوج نه صرفاً یک افتخارِ زودگذر و تبلیغاتی است؛ بلکه یک ضروررت و یک راهبرد جدی و کلیدی در تولیدات فیلم و سریال و مستند و انیمیشن است که البته با راه اندازی مرکز جدیدی به نام عصر، توجه و سرمایه گذاری مضاعفی بر روی جوانان خواهیم داشت.

۲- نیم نگاهی به مضامین برخی آثار موجود در همین جشنوارۀ فعلی مشخص می‌کند، کدام آثار پشت مسئله‌ها و دغدغه های اصلی مردم ایستاده‌اند و در بازنماییِ گرفتاری‌ها و مشکلاتِ اساسی مردم،

بی‌تعارف و صریح ظاهر شده اند و کدام آثار بر خلاف شعارها و ادعاهای سازندگانشان، پشت به مردم کرده اند و در باتلاقِ درونیاتِ فردیِ خود دست و پا زده‌اند!

سهم دانشجویانی که ژن خوب ندارند، دانش آموزانی که شهریه مدارس لاکچری را ندارند، روستاییان و اهالی شهرهای کوچک که دسترسی قدرتمندی به امکانات ملّی ندارند، کارگرانی که صدای رسایی ندارند، کارمندانی که فرار از مالیات ندارند، و در یک کلمه شهروندان معمولی این کشور که صاحبان اصلی این کشور و انقلابند در چند درصد آثار سینمایی لحاظ شده است؟

موضوع گرانی ناگهانی بنزین، مشکلات معیشتی، بُحران موسسات مالی و اعتباری، سوء مدیریت اجرایی در مواجهه با مشکلات کشاورزان، در کجای قصه‌ها و روایت‌های سینمای فعلی ماست؟

– برگردم به «لباس شخصی»

واضح است که ما جایزه اصلی مان را هر سال از مردم و مخاطبین واقعی‌مان گرفته‌ایم و به دنبال جایزه جشنواره‌ها نبوده و نیستیم، ولی وقتی لباس شخصی را با معدّل و میانگین ترازِ فیلم های حاضر در سودای سیمرغ مقایسه می کنیم، به گواه بسیاری از منتقدین و اصحاب هنر و رسانه، اگر این اثر از برخی آثار موجود بالاتر نباشد، قطعاً پایین تر هم نیست!

اما اوج و آثارش قربانیِ نگاهِ غیرحرفه‌ایِ، محافظه کار و مصلحت سنج تصمیم گیرانی می شود که حاضرند چشمشان را بر برتری های این اثر ببندند و در زیر فشارهای بیرونی، آن را ذبح کنند.

– تمرکز لباس شخصی بر خیانت خواص و خط نفوذ است. آیا این خط با پایان دهۀ شصت به پایان رسید؟ جواب این سؤال را به وجدان های بیدارِ و حسّاس مخاطبین می‌سپارم.

خدا را شکر که اوج در آثار و تولیداتش، راه حل هم می دهد و قهرمانان قصه های اوج، گَرد ناامیدی، یأس و بن بست به جامعه پُمپاژ نمی‌کنند. البته ما دیکتۀ نوشته شده ایم. نوشت هایی که ممکن است غلط هم داشته باشند. لیکن راه اصلاحِ کارها، گفتگو و همدلی و رفاقت و دلسوزی است نه اینکه از مدت‌ها قبل از جشنواره، پیج ها و تریبون های خود را به سمت یکدیگر نشانه‌گیری کرده و با کینه و نفرت و تهمت، بر سیمای مهربان و دردمند مردم سیلی عفونت بزنیم.

اوج، تا همیشه به احترام مردمِ این سرزمین در کنارشان و در کنار سینمای آرمانی و میهنی این دیار، تمام قد خواهد ایستاد و هیچگاه، شادی و جشنِ مردمِ داغدیده را با تحریم و سیاه نمایی به عزا مبدّل نخواهد کرد.

نوشته بیانیه رئیس گروه فیلم و سریال اوج در نشست خبری «لباس شخصی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

روز گذشته اولین اکران «لباس شخصی» در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر برگزار و با استقبال منتقدین و مردم مواجه شد.

مهدی نصرتی، توماج دانش بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی، مهیار شاپوری، احمد لشینی، شهاب بهرامی، روزبه رئوفی، کیوان محمود نژاد، نجلا نظریان و ماه‌منیر بیطاری از بازیگران این فیلم جنجالی هستند.

فیلم سینمایی «لباس شخصی» اولین تجربه امیرعباس ربیعی در مقام کارگردان است.

نوشته رونمایی از پوستر فیلم سینمایی «لباس شخصی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در این نشست علاوه بر امیرعباس ربیعی کارگردان، توماج دانش بهزادی و مهدی نصرتی بازیگران این فیلم نیز حضور داشتند تا به معرفی تازه ترین فعالیت سینمایی خود و حضور فیلم «لباس شخصی» در جشنواره فیلم فجر بپردازند.

کارگردان این اثر در پاسخ به این پرسش که عنوان فیلم از کجا آمده است، گفت: «لباس شخصی» به معنای مصطلح جامعه، به نیروهای امنیتی گفته می شود که در ظاهر فعالیت شان مشخص نیست، در وهله اول نام جذابی برای خودم بود و از این حیث که ما هم در فیلم یک موضوع امنیتی را دنبال می‌کنیم مرتبط با اثر است، اما جنبه های دیگری دارد که اگر بازگو کنم قصه لو می رود و دوست دارم مخاطب خودش با تماشای اثر به انتخاب این عنوان پی ببرد.

وی همچنین درباره مخاطبان این اثر بیان کرد: موضوعات تاریخ معاصر با رگه های سیاسی با چالش رو به روست، من هم این را می‌دانستم و ریسک را پذیرفتم. خوبی این واقعه تاریخی که در سال های ۶۱ و ۶۲ رخ داده، این بود که طرف های درگیر ماجرا زنده بودند و من می توانستم بی واسطه سراغ شان بروم. اگرچه منابع مکتوب زیاد است اما آدم هایی که درگیر ماجرا بودند برایم اولویت داشتند که البته تعامل با آنها کار آسانی نبود. باید تمام جنبه های تحقیق را بدون اینکه ملاحظات طیف خاصی را در نظر بگیرم اعمال می کردم که همین امر باعث می شد تحت فشار بسیاری قرار بگیرم.

ربیعی ادامه داد: خوشحالم که تکلیفم با خودم و فیلم معلوم بود و تمام تلاشم را کردم که ممیزی از هیچ طیف و گروهی نداشته باشیم. امیدوارم این انصافی که در پروسه تحقیق رعایت شده تماشاچی هم درک کند، هر چند که ممکن است برخی افراد اهل مطالعه نقطه نظرات خاص تری داشته باشند، آن هم به این دلیل است که آنها به منابع موجود دسترسی داشته اند، در صورتی که من با آدم های درگیر با ماجرا ارتباط مستقیم داشتم؛ منبعی که دیگران هرگز امکان دسترسی به آن را نخواهند داشت. خوشحالم که فیلم ما خنثی نیست و اتفاقا بحث برانگیز است و می‌توان گفت فیلم جسورانه‌ای ساختیم.

در ادامه توماج دانش بهزادی بازیگر این فیلم نیز بیان کرد: من اولین کارم را با سینما شروع کردم و برایم مهم بود که با درام خوب کارم را ادامه دهم. وقتی فیلمنامه را خواندم به نظرم کار دقیقی از منظر درام داشت و این مرا ترغیب کرد که در کار حضور پیدا کنم. ابتدا به دلیل موشوع فیلم کمی نگران بودم اما مطمئن بودم که نتیجه خوبی پیش رو داریم. ما ساعت های بسیاری را تمرین کردیم تا فیلمی با ظرافت و وسواس ساخته شود و حس می‌کنم می شد دوستان هیات انتخاب طور دیگری به فیلم ما نگاه کنند.

نصرتی دیگر بازیگر حاضر در این برنامه نیز گفت: زمانی که به کار دعوت شدم عنوان «جنگ سرد» هم کنار «لباس شخصی» بود و من هم قرار بود ۵ سکانس بازی کنم. آن نقش را خواندم و دیدم خیلی ساده است. بعد از چند روز تمرین زمانی که فیلمنامه کامل به دستم رسید سعی کردم اطلاعاتی از کسانی که آگاه ترند کسب کنم و دیدم فیلمنامه هم همین حرف ها را می‌زند. تا یک هفته قبل از فیلمبرداری که دوستان صلاح دانستند من نقش اصلی را بازی کنم و همچنان دغدغه داشتم که بتوانم کارم را بهتر انجام دهم چون شرایط خیلی جدی‌تر شده بود.

کارگردان در پاسخ به اینکه کار طراحی صحنه این اثر با فیلم «ماجرای نیمروز، رد خون» مشترکا کار محمدرضا شجاعی است گفت: زمانی که من با آقای شجاعی آشنا شدم هنوز «رد خون» ساخته نشده بود و اتفاقا سازمان اوج درگیر «تنگه ابوقریب» بود اما چون اکسسوآر یکسان است و لباس های آن زمان و فضای اجتماعی مربوط به همان زمان است، سعی کردیم اگر هم از این موضوع استفاده می‌کنیم از ناخودآگاه مان باشد، ضمن اینکه سبک سلیقه سینمایی من و محمدحسین مهدویان خیلی شبیه هم نیست و نگرانی ای برایم وجود نداشت.

دانش بهزادی در ادامه  در رابطه با تاثیر حضورش در این دوره جشنواره با فیلم «لباس شخصی» گفت: من نزدیک ۲۰ سال است که بازی می‌کنم و دغدغه اش را دارم و هر جای دنیا که لازم بود آموزش دیدم. کاراکتری که بازی می‌کنم با خودم فرسنگ ها فاصله دارد و همین عامل جذابیت نقشم بود. امیدوارم نتیجه زحمات من و سایر عوامل در جشنواره دیده شود.

مهدی نصرتی نیز در این باره اظهار کرد: من سال ها به عنوان عکاس خبری در جشنواره های فجر حضور داشتم و امرار معاش می کردم. ذهنیتم درباره حضور در جشنواره فجر به عنوان کسی که دوست داشت فعالیت کند و دیده شود؛ با این اتفاق که فیلم در بخش سودای سیمرغ حضور ندارد، تغییر کرد و بخشی از انگیزه هایم را از دست دادم اما امیدوارم اتفاق خوبی برای فیلم مان بیفتد.

در پایان کارگردان این اثر بیان کرد: ما ۳ نفر از لحاظ فکری متفاوتیم اما عشق به سینما ما را کنار هم نگه داشت. من آدم سیاسی نیستم بلکه جذابیت قصه بود که مرا به این کار واداشت، امیدوارم عشق به سینما برای همه ما پایدار باشد.

ویژه برنامه «تا جشنواره ۳۸» به همت معاونت اجتماعی شهرداری تهران و برج میلاد با همراهی سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر تا سه شنبه ۸ بهمن از ساعت ۱۴ تا ۲۰:۳۰ در مرکز همایش های برج میلاد در حال برگزاری است.

این برنامه به صورت زنده از تلویزیون تعاملی تیوا tva.ir پخش می‌شود و ویدیوی هر برنامه نیز در سایت آپارات منتشر می‌شود.

نوشته امیرعباس ربیعی: منابع تحقیق من برای این اثر در دسترس هیچکس نیست/ فیلم جسورانه‌ای ساختیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این لوگو توسط خانه طراحان انقلاب اسلامی طراحی شده است .

اولین نمایش این فیلم سینمایی در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر خواهد بود.

«لباس شخصی» که اثری تاریخی سیاسی است، به اتفاقات دهه شصت و فعالیت پیچیده حزب توده در ایران می پردازد.

در خلاصه داستان لباس شخصی آمده است: بهترین حربه برای ضربه، دوستی است. چون پیچیدگی در سادگی اوست. به لباس شخصی ها بیشتر شک کن!

عوامل این فیلم سینمایی عبارتند از: نویسنده و کارگردان: امیرعباس ربیعی، تهیه‌کننده: حبیب والی نژاد، بازیگران: مهدی نصرتی، توماج دانش بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی، مهیار شاپوری، احمد لشینی، شهاب بهرامی، روزبه رئوفی، کیوان محمود نژاد، نجلا نظریان و ماه‌منیر بیطاری. مدیر فیلمبرداری: هاشم مرادی، مدیر صدابرداری: امیر عاشق حسینی، مدیر برنامه‌ریزی: بهمن حسینی، تدوین: مهدی سعدی، مدیر تولید: منصور غضنفری، دستیار اول کارگردان: مهدی سلیمانی،منشی صحنه: سارا عبداللهی، طراح صحنه و لباس: محمدرضا شجاعی، طراح چهره‌پردازی: محسن دارسنج، جلوه‌های ویژه بصری: جواد مطوری، جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان، عکاس: معین باقری، بدلکار: کیوان رضایی دستیار تولید: افشین رئوفی، مدیر تدارکات: بهرام دانایی، مشاور رسانه‌ای: مصطفی بیات.

نوشته رونمایی از لوگوی فیلم سینمایی «لباس شخصی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«لباس شخصی» برای حضور در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر مراحل فنی خود را طی می‌کند.

این فیلم که اثری تاریخی سیاسی است، به اتفاقات دهه شصت و فعالیت پیچیده حزب توده در ایران می پردازد.

در خلاصه داستان لباس شخصی آمده است: بهترین حربه برای ضربه، دوستی است. چون پیچیدگی در سادگی اوست. به لباس شخصی ها بیشتر شک کن!

عوامل این فیلم سینمایی عبارتند از: نویسنده و کارگردان: امیرعباس ربیعی، تهیه‌کننده: حبیب والی نژاد، بازیگران: مهدی نصرتی، توماج دانش بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی، مهیار شاپوری، احمد لشینی، شهاب بهرامی، روزبه رئوفی، کیوان محمود نژاد، نجلا نظریان و ماه‌منیر بیطاری. مدیر فیلمبرداری: هاشم مرادی، مدیر صدابرداری: امیر عاشق حسینی، مدیر برنامه‌ریزی: بهمن حسینی، تدوین: مهدی سعدی، مدیر تولید: منصور غضنفری، دستیار اول کارگردان: مهدی سلیمانی،منشی صحنه: سارا عبداللهی، طراح صحنه و لباس: محمدرضا شجاعی، طراح چهره‌پردازی: محسن دارسنج، جلوه‌های ویژه بصری: جواد مطوری، جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان، عکاس: معین باقری، بدلکار: کیوان رضایی دستیار تولید: افشین رئوفی، مدیر تدارکات: بهرام دانایی، مشاور رسانه‌ای: مصطفی بیات.

نوشته پایان فیلمبرداری فیلم سینمایی «لباس شخصی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پیش بینی می شود این فیلم سینمایی یکی از آثار پر سر و صدای جشنواره فیلم فجر امسال خواهد بود.

در خلاصه داستان لباس شخصی آمده است: بهترین حربه برای ضربه، دوستی است. چون پیچیدگی در سادگی اوست. به لباس شخصی‌ها بیشتر شک کن!

عوامل این فیلم سینمایی عبارتند از: نویسنده و کارگردان: امیرعباس ربیعی، تهیه‌کننده: حبیب والی نژاد، بازیگران: مهدی نصرتی، توماج دانش بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی،نجلا نظریان، مهیار شاپوری، احمد لشینی، کیوان محمود نژاد،شهاب بهرامی، روزبه رئوفی، علی فرهاد زاده و ماه‌منیر بیطاری. مدیر فیلمبرداری: هاشم مرادی، مدیر صدابرداری: امیر عاشق حسینی، مدیر برنامه‌ریزی: بهمن حسینی، تدوین: مهدی سعدی، مدیر تولید: منصور غضنفری، دستیار کارگردان: مهدی سلیمانی،منشی صحنه: سارا عبداللهی، طراح صحنه و لباس: محمدرضا شجاعی، طراح چهره‌پردازی: محسن دارسنج، جلوه‌های ویژه بصری: جواد مطوری، جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان، عکاس: معین باقری، بدلکار: کیوان رضایی دستیار تولید: افشین رئوفی، مدیر تدارکات: بهرام دانایی، مشاور رسانه‌ای: مصطفی بیات.

نوشته رونمایی از اولین تصویر فیلم سینمایی «لباس شخصی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جدیدترین محصول مرکز فیلم و سریال سازمان هنری رسانه ای اوج برای حضور در جشنواره فیلم فجر این روزها فیلمبرداری خود را در لوکیشین های مختلف سپری می کند.

در خلاصه داستان لباس شخصی آمده است: بهترین حربه برای ضربه، دوستی است. چون پیچیدگی در سادگی اوست. به لباس شخصی ها بیشتر شک کن!

عوامل این فیلم سینمایی عبارتند از: نویسنده و کارگردان: امیرعباس ربیعی، تهیه‌کننده: حبیب والی نژاد، بازیگران: مهدی نصرتی، توماج دانش بهزادی، مجید پتکی، میلاد افواج، عماد درویشی، مهیار شاپوری، احمد لشینی، کیوان محمود نژاد، علی فرهاد زاده و ماه‌منیر بیطاری. مدیر فیلمبرداری: هاشم مرادی، مدیر صدابرداری: امیر عاشق حسینی، مدیر برنامه‌ریزی: بهمن حسینی، تدوین: مهدی سعدی، مدیر تولید: منصور غضنفری، دستیار کارگردان: مهدی سلیمانی،منشی صحنه: سارا عبداللهی، طراح صحنه و لباس: محمدرضا شجاعی، طراح چهره‌پردازی: محسن دارسنج، جلوه‌های ویژه بصری: جواد مطوری، جلوه‌های ویژه میدانی: ایمان کرمیان، عکاس: معین باقری، بدلکار: کیوان رضایی دستیار تولید: افشین رئوفی، مدیر تدارکات: بهرام دانایی، مشاور رسانه‌ای: مصطفی بیات.

نوشته «لباس شخصی» در نیمه راه به زندان قزلحصار رسید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در حال حاضر ربیعی نگارش فیلمنامه این فیلم سینمایی را به پایان برده است و پس از گذراندن مراحل پیش تولید، این فیلم‌ را جلوی دوربین خواهد برد.

در خلاصه داستان این فیلم آمده است: بهترین حربه برای ضربه، دوستی است. چون پیچیدگی در سادگی اوست. به لباس شخصی ها بیشتر شک کن!

«لباس شخصی» اولین تجربه فیلم بلندِ امیر عباس ربیعی در مقام کارگردان است.

نوشته سازمان اوج فیلم سینمایی «لباس شخصی» را می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.