* به نظر می رسد باز هم به همان بحث زیرساخت ها برگشتیم؟

علی سرتیپی: بله همه این ها مربوط به زیرساخت‌ها است، شما می‌توانید سالن‌های خوب بسازید، به مردم احترام بگذارید، صدا و تصویر خوبی داشته باشید بعد ببینید مردم و سینمادار چقدر نگاه شان به مسئله مخاطب و فیلم تغییر می کند. الان در شیراز دو سالن سینمای کوچک ساخته شده ببینید چگونه مردم از سینما رفتن استقبال می‌کنند. شاید بحث من انحرافی شود ولی در تولید به دلیل اینکه سریع و زودبازده است، همه ارگان‌ها کمک می‌کنند و وام می‌دهند، ولی در حوزه زیرساخت چون دیده نمی شود کسی هم حمایت نمی کند.

سالن هویزه مشهد سالن استانداردی است که خیلی خوب کار می کند. اگر سینمای کوروش ۲۰ تا ۳۰ درصد کل فروش سینمای ایران را تغییر داد فکر می کنید به چه دلیل بود؟ در حالی که حدود چهار سال پیش می گفتند اینها چه نادانند که وسط اتوبان ۱۳ تا سالن می سازند و کسی به اینجا نمی‌آید امروز مشاهده می کنید که مردم از نقاط دیگر تهران برای تماشای فیلم به کوروش می آیند چون می خواهند فیلم را با بهترین شرایط ببینند. در حال حاضر ارزان ترین تفریح مردم سینماست. اگر سینمای خوب بسازید و فیلم خوب اکران کنید نسبتا خیال تان از فروش هم راحت است.

به جز کشور هند که در برخی سینماهای تک سالنه قیمت بلیت دو دلار است مابقی کشورها هفت تا هشت دلار است. حتی در عراق هم قیمت بلیتش از هشت دلار کمتر نیست. بنابراین حتی کشورهای ضعیف هم می دانند که سینما تفریحی اقتصادی است. ما تا جایی که امکان بود سینما را در زمره ارزان ترین تفریح مردم نگه داشتیم در صورتی که خودمان همچنان در حال هزینه کردن هستیم. تا کنون سه ورسیون دستگاه‌هایمان را در پردیس کوروش تعویض کردیم چون به روز بودن برای مان مهم بود و مردم هم این تغییرات را می بینند که از آن استقبال می‌کنند.

* بله درست است با رعایت همه اینها امروز سینما توانسته دو میلیون نفر را به خود جذب کند. اگر به موضوع خود فیلم ها برگردیم به نظرتان استانداردهای سینما چگونه باید بررسی شود، آیا شما به آنچه که منتقدان می‌نویسند، اعتقاد دارید؟ تا اینجای بحث همه درباره استاندارد و فیلم خوب حرف زدیم ولی به جزییات اشاره نشد. چطور ممکن است که درباره یک فیلم مفرح، نظرهای جالبی ارائه نمی‌شود ولی فروش خوب و خوشحال‌کننده‌ای دارد. اساساً استاندارد برای یک فیلم مفرح چیست؟

جواد نوروزبیگی ـ تهیه‌کننده: اگر مروری بر آثاری که دوستان حاضر در این جمع طی سه سال گذشته انجام دادند، داشته باشیم، می بینیم همه شان فیلمنامه‌هایی داشته اند که مردم هدایت شان کرده است و دیگر آن قصه فرهنگی که ما باید جریان‌سازی کنیم و به مردم خوراک فرهنگی را بدهیم، رفته‌رفته کنار می‌رود و تبدیل می شود به فیلم‌های سفارشی می‌شود که در حوزه و جاهای دیگر ساخته می‌شود و مسیر خودش را می‌رود.

درواقع فیلمنامه‌نویس مردم را رصد می‌کند. در حال حاضر هر فیلمنامه‌ای که به من ارائه شده، ترکیبی است و نمی‌توان آن را ساخت یا در آن طنز است و یا فضای سینما به لحاظ مفهومی، به سمت اِروتیک رفته یعنی اگر مستقیم به فرد نشان نمی‌‌دهد ولی غیرمستقیم مفهوم را بیان می‌کند و مردم هم من نمی دانم به چه دلیل ولی از این مسئله استقبال می‌کنند. دلیل آن را باید از یک جامعه‌شناس پرسید که چه چیزی از مردم گرفته که مردم می‌خواهند این مسئله را در سینما ببینند. مردم در سینما خیلی دنبال مشاهده آداب اجتماع و اطلاع‌رسانی آسیب اجتماعی و مسائل دیگر نیستند چون می‌گویند ما این مسائل را در جاهای دیگر پیدا می‌کنیم، ما می‌خواهیم به سینما بیاییم تا بخندیم.

گویا تفریح را در فقط در سینما یافت کردند چون شاید بخشی از آن را در جای دیگر نتوانستند برای خودشان پیدا کنند. الان فیلم‌های پرفروش دنیا همه شان که طنز نیستند. به قول آقای سهراب‌پور ما کشورهای دیگر را هم می‌بینیم که فیلم‌ها کاملاً فرهنگی و مخصوصا با موضوع آسیب‌ اجتماعی هستند و فروش خوبی هم دارند. اینکه چرا اینجا مردم به این سمت کشیده شده‌اند را اگر آسیب‌شناسی کنیم می بینیم حتی به زیرساخت هم ربطی ندارد. بنابراین مشکل از جای دیگر است، مخاطب خودش به ما می‌گوید که برای ما چیز دیگر نسازید. من این را می خواهم و پول هم بابت آن می دهم. پس شاید استاندارد را باید از آنچه مطالبه مردم است، دانست.

چندی پیش جریانی پیش آمد که آقای سرتیپی و دیگر دوستان برادرانه به من گفتند از آن صرف نظر کن. برنامه ای داشتیم که مردم برای یک فیلم استاندارد و خانوادگی در برج میلاد ۳۰۰ هزار تومان پول پرداخت کردند، این نشان داد مشکل مردم پول نیست، آن برنامه کنسل شد و البته علی رغم اینکه اغلب شایعه کردند این پول‌ها برگردانده نشده ولی ما این هزینه‌ها را برگرداندیم. می خواهم بگویم مردم برای چیزی که بخواهند پول می‌پردازند و به منِ تهیه‌کننده القا می کنند اگر می خواهی فیلمت را ببینیم برای ما این را بساز. بنابراین مردم مسیر ما را مشخص می‌کنند بحث زیرساخت‌ها هم وجود دارد که البته در حیطه تخصص آقای سرتیپی است.

* پس با این تفاسیر قبول دارید که بحث استاندارد، شعاری و کلیشه‌ای است و نظر منتقد در این مقال نمی گنجد؟

نوروزبیگی: منتقد هرگز درباره این فیلم‌ها نمی‌تواند نظر کارشناسی بدهد و اصلاً نباید هم در این حیطه وارد شود، چون تهیه کننده خودش به کاری که انجام می دهد آگاه است، پول از جیب منتقد نمی‌رود پول را تهیه‌کننده ای می دهد که باید از برگشت هزینه به قدری مطمئن باشد که بتواند فیلم بعدی را بسازد.

در رابطه با سینمای مفرح و پرفروش بهتر است کلا منتقد را کنار بگذاریم و روی فیلم بحث کنیم. یعنی ببینیم آیا قواعد فیلمنامه‌نویسی وکارگردانی رعایت شده است یا نه که در این بحث هم من به شما می گویم در سینمای پرفروش‌ حال حاضر هیچ کدام از این مسائل رعایت نشده است ولی به قدری فضای فیلم، مردم را سرگرم می‌کند که اصلا عدم رعایت این اصول مهم نیست. منتقد دنبال ایراد و نقد است و قطعا هنگام دیدن این فیلم ها نمی خواهد بخندد ولی این قبیل فیلم ها را ما به صورت مشخص برای مردم می‌سازیم نه منتقدان. من خودم هم به نقدهای فیلم واقفم ولی مخاطب هدف ما در فیلم های مفرح فقط و فقط مردم هستند.

سرتیپی: البته در این بحث هم استاندارد به صورت نسبی مهم است یعنی می‌گوییم یک فیلم همه ایرادات را دارد ولی با فیلمی که به صورت کمدی و طنز ساخته می‌‌شود که زیراستاندارد است، تفاوت می کند.

راست‌گفتار: در رابطه با استانداردسازی در سینما باید بگویم که اساساً در سینما چیزی به نام استاندارد وجود ندارد. اگر مردم استانداردسازی را بر اساس سینمای دنیا می‌سنجند پس وقتی فیلم «آواتار» و «ترمینیتور» و فیلم‌هایی که در حال حاضر در آمریکا ساخته می‌شود با آن کیفیت فیلمبرداری، جلوه‌های ویژه ، بازی‌ها و گریم‌های عجیب و غریب در سینمایشان می‌بینند، انگار آثاری که در ایران تولید می شود در حد فیلم تلویزیونی است.

به دلیل شرایط فرهنگی که بر سینمای ما حاکم است و به لحاظ استاندارد فنی و زیبایی‌شناسی، هرگز بهترین فیلم‌های ما قابل رقابت با بدترین فیلم‌های هالیوودی و بالیوودی نمی‌تواند باشد. پس باید به مردم حق داد که با خانواده‌هایشان به سینما بیایند و یک شکم سیر بخندند، پفکی بخورند و خریدی هم داشته باشند و به خانه‌های شان برگردند چون انتظاری که مردم ما از سینما دارند برآورده نشده، آنها هم انتظارشان را قطع کردند و فقط برای اینکه حداقل از گرفتاری‌های روزمره زندگی رهایی پیدا کنند به این تفریح ارزان که شبیه سیرک شده روی آورده اند. مردم دیگر به دنبال تفکر در سینما، فیلم‌ها، گریم‌ها و صحنه‌های عجیب و غریب در سینما نیستند بلکه به دنبال این هستند که دو ساعت شاد باشند و کمپلکس‌های اجتماعی روانی‌شان برطرف شود، همان چیزی که در خارج از کشور در سیرک اتفاق می‌افتد و در سینماهای ما هم برای مردم ما اتفاق می‌افتد و همین که به تماشای فیلم بیایند و بخندند، برایشان کفایت می‌کند.

لشگری قوچانی: مردم مصرف‌کننده هستند و مردم دنبال یک فضای شاد هستند که من معتقدم سطح سلیقه مردم پایین آمده و این مسئله به منِ سینمادار مربوط نمی‌شود.

نوروزبیگی: نه من قبول ندارم که ذائقه مردم پایین آمده. مردم جریان فرهنگی را در جای دیگری دنبال می‌کنند. وقتی می‌گوییم ذائقه مردم یعنی مشخصاً در رابطه با مسائل فرهنگی صحبت می‌کنیم و کار دیگری هم نداریم. اتفاقا شعور فرهنگی مردم بالاتر رفته و پایین‌تر نیامده است. سینما به این مسائل کاری ندارد بلکه به تفریح مردم کار دارد. یعنی به نظر بنده فیلم‌هایی که در حال حاضر به فروش می‌رود، ممکن است تذکرات فرهنگی هم بدهد ولی به صورت ریشه‌ای فرهنگ‌سازی نمی‌کند چرا که فرهنگسازی در اصل باید در مقاطعی بالاتر از سینما شکل بگیرد.

لشگری قوچانی: چطور می شود بگوییم سطح ذائقه مردم اعتلا پیدا کرده در حالی که فیلم های با موقعیت کمدی یا کمدی کلامی بیشتر می فروشد؟ این دو مسئله با هم تناقض دارد. منظور بنده آن دو میلیون نفری است که به سینما می‌آیند. فیلم کمدی کلامی که ارزش فرهنگی و محتوایی ندارد، فروش بیشتری دارد به دلیل اینکه شما می گویید مردم در سینما به دنبال فرهنگ نیستند و مقوله فرهنگ را به شکل دیگری جستجو می‌کنند. به من هم آدرس دهید ببینم آن جای دیگر کجاست؟

راست گفتار: الان سینما هم نمی تواند ذائقه بالا رفته مردم را تطمیع کند. سطح فکر مردم به حدی بالا رفته که سینما نمی تواند به آن چه مردم می خواهند برسد.

نوروزبیگی: به صورت مشخص کدام فیلم توانسته ذائقه فرهنگی مردم را بالا ببرد یا جریان ساز باشد؟ یعنی در جامعه ۸۰ میلیونی جریانی ایجاد کند که همه توجه ها به آن معطوف شود.

لشگری قوچانی: ما تنها با دو میلیون از ۸۰ میلیون مردم ارتباط داریم قطعا سینما برای این دو میلیونی که فیلم می بینند نمی تواند جریان ساز باشد. در این بین ما هم مقصر هستیم ولی دلیل اصلی بیرون از سینما است ما در داخل نمی توانیم جریان سازی کنیم.

سرتیپی: ولی اگر ما در همین سینما فیلم هایی مثل همین «نهنگ عنبر» بسازیم می توانست با رعایت کمی بیشتر جزییات دوبرابر این هم بفروشد. یا همین «سلام بمبئی» که آقای نوروزبیگی ساخته را اگر الان خودش ببیند می گوید اگر فلان اتفاق ها در فیلمم افتاده بود ۳۰ میلیارد می فروختم. ولی این بهبودها باز هم نتیجه بخش نیست مردم انقدر درگیری و دغدغه دارند که اصلا حوصله نمی کنند دنبال جزییات بروند. مردم می خواهند بروند سینما که سرگرم شوند.

سینما در کنار سرگرمی می تواند که حرف هم بزند ولی اصل این است که برود و تفریح کند. نه تنها در ایران بلکه در امریکا هم سینما یکی از تفریحات مردم محسوب می شود نه جایی که قرار باشد فرهنگ مردم را تغییر دهد. دنیا مقوله تکنیک و خشونت را دارند که ما از آن بی بهره هستیم. این دو مقوله سینما را به سطحی برده که سلیقه های مختلف از آن بهره می برند.

نوروزبیگی: بله آنجا سینمای اکشن واقعا می فروشد. ما همین جا فیلم اکشن بسازیم نگاهش هم نمی کنند.

سرتیپی: چون در این ژانر با اینکه مفرح و پولساز است ضعیفیم. ما هیچ وقت نمی توانیم به کیفیت سینمای هالیوود فیلم اکشن بسازیم.

* ضعف ما نسبت به هالیوود و بالیوود بر کسی پوشیده نیست. اما خارج از این مقایسه در شرایط فعلی چقدر به تقویت تجهیزات در حد بضاعت سینمای خودمان قابل پیش بینی است؟

منصور سهراب پور: باز هم به همان ابتدای سخن برمی گردیم. اگر این بحث را باز کنیم باز به زیرساخت ها برمی گردیم. هیچ سینماگری در بخش خصوصی نمی تواند ادعا کند که من می توانم فیلم اکشن بسازم و همه امکاناتش را خودم فراهم می کنم. ما نباید روی دو میلیون مخاطب متمرکز شویم چون این تعداد نشان داده اند که اهل رصد فیلم ها هستند و خوب و بد سعی می کنند از این سبدی که در برنامه شان گذاشتند استفاده کنند. ما باید تمام انرژی مان را صرف این کنیم که افرادی بیش از این تعداد جذب دنیای سینما شوند. چرا در سطح کلان آنها که در بهبود زیرساخت ها نقش دارند نسبت به این مسئله بی توجه هستند؟ علی رغم اینکه بزرگان اشاره می کنند سینما یک ابزار فرهنگی است که می تواند بسیار تاثیرگذار باشد اما در عمل می بینیم که دولت اینگونه عمل نمی کند.

علی سرتیپی: آنها بیشتر به جشنواره اهمیت می دهند.

سهراب پور: می شد به جای هزینه های سرسام آوری که بابت جشنواره ها پرداخت می شود یک سال همه این رویدادها تعطیل شود و به زیرساخت ها بپردازند. زیرساخت یعنی علم استفاده از تجهیزات روز دنیا که در صورت فراهم شدن؛ کیفیت و تکنیک را چند پله ارتقا دهد. ما نیاز به سینماگرانی داریم که با حمایت دولت به هالیوود بروند و از علم و تجهیزات آنجا بهره گرفته و با خلاقیتی بالاتر از آنچه که تا الان بوده به ایران برگردند.

مسئولان باید بدانند که سینمای دنیای حرف اصلی را در چرخه اقتصاد یک کشور می زند ولی در کشور ما همین سینمای دست و پا بسته هم اگر وجود دارد به خاطر فیلمسازانی است که دل شان برای این هنر می سوزد و به آن علاقه دارند.

زمان اکران «من سالوادور نیستم» با اتفاقی مواجه شدم که هنوز من را آزار می دهد. زمانی که فیلم به فروش خوبی رسید چند سینمادار با من تماس گرفتند و گفتند که توانستند حقوق معوقه کارمندان شان را بپردازند. واقعا چرا باید شاهد این قصه ها باشیم؟ در این زمینه متاسفانه دولت ضعیف عمل کرده که این ضعف مستقیما به وزارت ارشاد برمی گردد. مسئولان پشت هم تغییر می کنند اما در وضعیت سینما تغییری ایجاد نمی شود. کلا به نظر می رسد سینما هیچوقت در اولویت هیچ مسئولی نبوده است. در همین شرایط فعلی یک پنجم فیلم هایی که در سینمای ایران تولید می شود قابلیت اکران های جهانی را دارد که بخشی از آن فیلم های مفرح است.

جواد نوروزبیگی: اینکه می گویید فیلم های ما را دو میلیون نفر می بینند واقعا اینطور نیست در فاصله ۴ماه از اکران این آمار به بالای بیست میلیون نفر می رسد. شما الان به ضعیف ترین روستاها هم سر بزنید می بینید فیلم تان را دیده اند. در واقع فیلم به مخاطب رسیده اما پولش دست شما نرسیده است. اکران تمام شده و کار در شبکه نمایش خانگی با قیمتی کمتر توزیع شده اما پولش دیگر در جیب شما نمی رود. امروزه در دنیا همزمان با اکران عمومی، مردمی که شرایط سینما رفتن ندارند فیلم را به صورت آنلاین می توانند در خانه خودشان ببینند. یعنی شرایط برای مخاطب به هر طریقی فراهم است که همزمان پول بدهد و فیلم را ببیند. این نشان می دهد سینما فقط سرگرمی نیست بلکه بحث صنعت هم در آن مهم است. امروزه صنایع و سرمایه گذاران دنیا به سینما رو آورده اند ولی اینجا اصلا کسی رغبت به سرمایه گذاری ندارد. از طرفی تلویزیون هم هیچ همکاری نمی کند در صورتی که اگر نگاه صنعتی داشته باشیم رسانه ملی می تواند تاثیرگذار باشد.

*  صنعت سینمای مفرح را تا چه اندازه می توان در دنیا بسط داد؟

نوروز بیگی: سینمای مفرح اقلیمی است و به خود کشور بستگی دارد ما در این ژانر شاید نتوانیم در دنیا نفوذ کنیم چون اساسا ژانر کمدی و مفرح مختص فرهنگ و شوخی های یک جغرافیای خاص است.

سهراب پور: دقیقا در زمانی که کودتای ترکیه پیش آمد من فیلم «من سالوادور نیستم» را با مردم در سالن سینما تماشا می کردم برایم عجیب بود که آن به صحنه های این فیلم می خندند. برعکس آن من «ناردون» را در همان سالن داشتم اما واکنشی در حد «سالوادور» از ایشان ندیدم. به نظرم خندیدن به سینمای مفرح در دنیا به پارامترهای غیرقابل پیش بینی بستگی دارد. فیلم هایی مثل «بارکد» «سالوادور» و «سلام بمبئی» آثاری هستند که بیرون از کشور هم میتوانند موفق باشند البته ما انتظار موفقیت های انفجاری نداریم اینها به اندازه خودشان ظرفیت دیده شدن در کشورهای مختلف را دارند چون بازارش هم هست و من خودم به تجربه این مساله را دریافتم.

* به عنوان تهیه کننده در سال های اخیر چقدر از عایدی آثار مفرح رضایت داشتید؟

سهراب پور: من به تازگی در سینمای مفرح وارد شدم و آن هم به خاطر شرایط و نیازهای جامعه است. شخصا از اینکه مردم خوشحال از سالن سینما بیرون می روند ترغیب می شوم در این ژانر بیشتر کار کنم. البته روی دیگر این ماجرا را نباید نادیده گرفت.  بخشی از قصه که همه مان در آن هم نظر هستیم اینکه وقتی فیلمی به فروش نسبی خوب می رسد در عمل اتفاق خوبی برای تهیه کننده نمی افتد. در دنیا حتی یک بلیط هم که فروخته می شود سهم تهیه کننده را بلافاصله به او می دهند اما با توجه به شرایط موجود و روند بازگشت سرمایه در ایران ممکن است ۸ماه از اکران فیلم تان گذشته باشد و تهیه کننده یک ریال هم دستش نیاید. صدای مان هم به هیچ جا نرسیده است. اگر دولت و ارشاد را نقد می کنم چون آنها می توانند در این داستان موثر باشند اما کاری انجام نمی دهند.

شاید یکی از موضوعاتی که باعث شده تولید کم شود همین است. اگر بدانید پول تان همزمان با فروش بلیت برای شما واریز می شود قطعا به کیفیت کار بعدی فکر می کنید و برایش برنامه می ریزید ولی چون این اتفاق نمی افتد معمولا برای کار بعدی در چیدن کست ها و تصمیم گیری ها مجبورند اقتصادی تر عمل کنند که گاهی به فیلم ضربه می زند.

* در این شرایط غیرمنطقی بازیگر چه سهمی از جذب مخاطب دارد؟

نوروزبیگی: ما هنرمندان مان جایگاه بالایی در دل مردم دارند. وقتی عکس بازیگر در کنار یک برند سود میلیاردی به همراه دارد پس سینما باید بتواند از این بازیگر درآمد چندین برابری کسب کند به شرطی که مطابق میل مردم بازی کند. مثلا عطارانِ فیلم طنز را مردم عام بیشتر دوست دارند تا عطاران فیلم های جدی. این مساله اصلا جدا از بحث کیفی فیلمهاست. در واقع می توان گفت مردم خودشان به شما می گویند چه می خواهند. جریان ساز اصلی مردم هستند حتی اگر از نظر منتقد این بازیگر در فلان نقش کلیشه شود. اینجا هم نمی توان با نظر منتقد جلو رفت چون او کاملا درست می گوید ولی حرف درست او ضامن گیشه نیست. چون منتقد در ژانر کمدی و مفرح هیچگاه جریان ساز نبوده است ولی فیلمی که برای جشنواره می سازم صرفا برای منتقد است و می سازم که نظر منتقدان را بدانم و خودم را برای پاسخ آماده می کنم.

وقتی مردم یک چیزی بخواهند همه مجموعه ها که حوزه هنری هم شامل آن می شود با آنها همسو می شود چون می داند اگر مردم نباشند مخاطب معنا ندارد. همه ما باید روی این موج سوار شویم و حرف مان را بزنیم. با سد راه شدن کاری از پیش نمی رود. کاندیداهای ما هم انتخابات در ریاست جمهوری بعضا به خط قرمزها هم کاری نداشتند و صرفا کارهایی می کردند که به ذائقه مردم خوش بیاید چون جلب نظر مردم را می خواستند. الان به هر کدام شان بگویید با فلان چهره که جایگاه اجتماعی بالایی هم ندارد عکس بگیر قطعا قبول نمی کند.

* گویا به این نتیجه رسیدیم که ذائقه از جایی دیگر کنترل می شود.

سهراب پور: بعضا می گویند در کارهای کمدی حرف هایی زده می شود که در شان مردم جامعه نیست. من احساس می کنم فرهنگی ایجاد شده که در شوخی راحت تر می شود حرف زد. این یک تکنیک است و این شوخی ها منظورم کلامی و اروتیک نیست بلکه تنها حقایقی هستند که چون در قالب طنز بیان می شوند و از طرف مخاطب هم خوشایند است؛ تحملش از جانب برخی آدمها سخت می شود. ضمن اینکه گاهی بضاعت فکری طرف همین است و چون در قالب جدی امکان بیان حرف دلش را نداشته این روش را به کار برده است تا باعث جذب مخاطب شود. غلط یا درست این مساله نیاز به بررسی دارد اما آنچه امروز مشاهده می کنیم اینکه بیان برخی حرف ها در قالب شوخی یک فرهنگ شده است.

راست گفتار: پس تکلیف این سینمایی که ۸۰ درصد فیلم هایش هزینه اولیه اش را هم در نمی آورد چه می شود؟

لشگری قوچانی: تهیه کننده برای بازگشت سرمایه اش اول به سراغ کمدی می رود اما توقعی که من از مسئولان ارشاد دارم اینکه اگر قرار به ساخت کمدی هم باشد کمک کند بار دیگر طنزی از جنس «اجاره نشین ها» و «مارمولک» را در سینما ببینیم. امروز به این فیلم ها پروانه نمی دهند امیدوارم مسئولان جدید نسبت به سینمای مفرح دید بازتری داشته باشند.

سهراب پور: یک بخشی از مسئولیت متوجه مسئولان است و بخشی دیگر متوجه خود ما. یعنی نمی توانیم هر اتفاقی که در حوزه سینما می افتد را گردن مسئولان بی اندازیم. اگر شوخی کلامی زشت در فیلم ها می بینیم قبل اینکه مسئولی بازبینی کند این ما هستیم که شوخی را در فیلم گنجانده ایم.

لشگری قوچانی: به نظر شما امروز اگر «مارمولک» به ارشاد برود پروانه ساخت می دهند؟

راست گفتار: بله اما به شما نمی دهند. ما یک مشکلی که امروز با آن مواجهیم همین است. تعدای سینماگر که خود را ستون های انقلاب می دانستند تغییر مسیر دادند یا از موقعیت فعلی سینمای کمدی استفاده کردند و با سوءاستفاده از رانتی که در ارشاد دارند مجوزهایی می گیرند که این مجوزها را به امثال ما نمی دهند. اینها هستند که به سینمای سخیف جهت می دهند و از آن سود اقتصادی می برند. اینها هستند که به راحتی از خط قرمزها عبور می کنند و خوب می فروشند و کسی هم جلوی شان را نمی گیرد چون می گویند این فلانی خودی است. اگر او بگوید مشکلی پیش نمی آید.

* و اما کلام آخر؟

لشگری قوچانی: با وجود همه این بی عدالتی ها من هنوز ناامید نیستم و امیدوارم مسئولان جدید بیدار باشند و سینما را هم از نظر هنر و هم صنعت جدی بگیرند. سینما حداقل رسالتش رسانه ای بودنش است. امیدوارم اجازه دهند به آنچه در حیطه محدود خودش قائل است اجازه فعالیت درست بدهند.

نوروزبیگی: ما امروز شفاف درباره همه چیز صحبت کردیم اما اگر قرار باشد صدای ما به گوش شنوندگانش برسد باید شنونده ای باشد. همه ما امروز درست گفتیم ولی باید دید تا کی می توان صبر کرد و نتیجه نگرفت. من دوست داشتم به عنوان آدمی که در حوزه هنری کار کردم راجع به عملکرد نهادی که خودم را به آن متعلق می دانم صحبت کنم. اتفاق خوبی است که امروز در مکانی این صحبت ها بیان شد که جای درستی بود. حوزه هنری یک کمپانی مسلم سینمایی و فرهنگی در جمهوری اسلامی است که سینماگران بسیاری را پرورش داده است. امیدوارم در آینده بحث مان درباره تاثیرگذاری کمپانی های در حد و اندازه حوزه هنری و ارتباطش با مردم باشد.

سهراب پور: اگر همه ما با هم همصدا شویم نتایج خوبی می گیریم. نمی توانیم فقط سرمان را پایین بی اندازیم و در برابر همه اتفاقات سکوت کنیم.

راست گفتار: ما بزرگترین مشکل مان در طول سال های گذشته این است که چشم روی حقیقی ترین حقایق می بندیم امیدوارم بعد از این صدای مان در فضاهای درست شنیده شود.

نوشته منتقد به فیلم مفرح نمی‌خندد/ مجوزهایی که به هرکسی نمی‌دهند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سینمای ایران در سطوح مختلف کیفی چنین تولیداتی را به خود دیده است اما بعضا فاکتورهای غیرقابل پیش بینی باعث شده اند آثاری در حد و اندازه یک فیلم قابل دفاع چندان مورد اقبال مردم قرار نگیرند در حالیکه برخی تولیدات علی رغم دور بودن از استاندارهای اولیه تکنیکی و کیفی رقم های خیره کننده ای از گیشه را مال خود کردند.

برای بررسی این موضوع با علی سرتیپی مدیرعامل دفترپخش فیلمیران، جواد نوروز بیگی، منصور سهراب پور و منصور لشگری قوچانی تهیه کننده سینما و کاظم راست گفتار کارگردان که آثار هرکدام در سال های اخیر در گیشه با افت و خیزهایی همراه بوده در محل حوزه هنری به گفتگو نشستیم تا ارتباط سینمای مفرح را با ذائقه مخاطب مورد ارزیابی قرار دهیم. بخش اول این گفتگو را در ادامه می خوانید:

* بحث امروز ما در رابطه با میزان رضایت مردم از سینمای مفرح است که سینمای کمدی بخشی از آن محسوب می شود. آمار فروش این فیلم ها در سال های اخیر نشان داده برخی از آثار با داشتن کست خوب و فیلمنامه قابل دفاع نتوانستند در گیشه موفق شوند در صورتی که برخی فیلم های ضعیف تر وضع بهتری در فروش پیدا کردند. چه عواملی در این نتیجه غیرمنطقی دخیل بوده است؟

علی سرتیپی مدیرعامل شرکت «فیلمیران»: موفقیت فیلم ها به خصوص آثار مفرح و سرگرم کننده به پارامترهای مختلفی بستگی دارد. اصلی‌ترین مسئله، خود فیلم است که اگرچه تاثیر بسزایی در فروش دارد ولی شرط اصلی نیست. در کنارش، ویژگی ذاتی برخی آثار است که به اصطلاح «آن» می‌گوییم. یعنی رنگ و لعاب و شکل کار در فیلم به‌ گونه‌ای باشد که تماشاگر را به سمت خودش بکشاند. عامل دیگر تبلیغات است که به مرحله اول و دوم برمی‌گردد یعنی نوع تبلیغاتی که حین تولید ارائه می‌شود نقش مهمی در جلب توجه مردم ایفا می کند. مسئله بعدی حاشیه است در سینمای ما با توجه به گسترش فضای مجازی فیلم‌هایی که توانستند شرایط حاشیه خوبی را برای فیلم شان به وجود بیاورند و بر آن حاشیه سوار شوند هنگام فروش نیز نتیجه خوبی گرفتند. در کنار همه اینها قطعاً پخش، تعداد سالن‌ها، اکران خوب، فرصت دادن به اینکه فیلم‌ بتواند خودش را جا بیندازد و مطرح کند نیز به گیشه کمک می کند.

همه این عوامل دست به دست هم می‌دهد تا یک فیلم بتواند در فروش هم موفق باشد اما بعضا این اتفاق نیفتاده و تجربه نشان داد در جاهایی ناموفق عمل کردیم. هرچند که همیشه سعی خودمان را کردیم فیلم‌هایی را که ما اکران می‌کنیم تا جایی که در تعداد سانس و میزان تبلیغات امکان دارد، شرایط و اکران خوبی را به وجود بیاوریم اما علی رغم تلاش مان بعضا مواردی بوده که فیلم در جذب مخاطب آنطور که باید نتیجه نگرفته است. ما فیلم‌های خوبی داشتیم که متأسفانه دیده نشدند و در عین حال فیلم‌های خارج از استانداردی هم داشتیم که برخی توانستند با استفاده از شرایط و اتفاقات به خوبی مردم را به دیدن آن ترغیب کنند.

به نظر من اصلا مقوله سینما در دنیا همین است و هیچ پارامتری در آن به طور صد در صد قابل پیش‌بینی نیست. یک کمپانی ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار هزینه می‌کند و تنها ۵۰ میلیون دلار فروش دارد در حالی که کمپانی دیگر با ۱۰۰ میلیون دلار فیلم می‌سازد و آن فیلم به فروش یک میلیاردی می رسد. این ها اجتناب ناپذیر است و بر جذابیت سینما و رقابت بین اهالی این حرفه می افزاید.

البته اگر برنامه‌ریزی درستی وجود داشته باشد، دست کم در ایران ۶۰ تا ۷۰ درصد کار را می‌توان پیش‌بینی کرد. وقتی مردم به سالن سینما می‌روند و دوستان شان را دعوت می کنند، یعنی فیلم را دوست دارند زیرا از استاندارد خوبی برخوردار بوده پس با توجه به آنچه که مردم می پسندند می توان در کارهای بعدی از المان هایی استفاده کرد که مخاطب به آن واکنش مثبت نشان داده است.

* آقای راست‌گفتار شما به عنوان کسی که اخیرا فیلمی مفرح همزمان با آثار دیگری در این فضا اکران کردید چقدر با این نظرات موافق هستید؟

کاظم راست‌گفتار ـ کارگردان و تهیه کننده: من همه صحبت های آقای سرتیپی را تائید می‌کنم ولی می‌خواهم مواردی را اضافه کنم. متأسفانه این واقعیت همیشه هست که برخی فیلم‌ها با یکسری حواشی‌ها موفق می‌شوند و بعضی دیگر با داشتن کیفیت خوب شاید نمی‌توانند به حق واقعی خودشان برسند ولی در مجموع آن چیزی که ملاک ارزش‌گذاری در سینما برای یک فیلم بوده، کیفیت است و بقیه موارد، چیزهایی است که بعدا به آن اضافه می‌شود و می‌تواند فروش فیلم را از یک مبلغ معینی بیشتر یا کمتر کند.

این روزها کیفیت در انزوا قرار گرفته و به آن هیچ توجهی نمی‌شود. به نظر من این زنگ خطر بزرگی برای همه دوستانی است که می‌خواهند در این سینما ادامه فعالیت بدهند. ممکن است فردی فیلمی بسازد که با کیفیت هم باشد و تا ۱۵ میلیارد هم بفروشد و بگوید من سود فیلم خود را برده‌ام پس این هزینه را برمی‌دارم و دیگر وارد سینما نمی‌شوم ولی همه اینطور نیستند و آمده اند که در این حوزه ادامه فعالیت بدهند.

شرایطی که امروز در سینمای ایران به وجود آمده و به دسته یا گروه خاصی هم برنمی‌گردد، شرایطی است که به سرعت سینمای ما را به سمت نابودی می‌کشاند و هیچ بعید نیست که به طور مثال چهار سال دیگر سَر دَر سینماها را برداریم و نام آن را به جای «سینما»، «سیرک» بگذاریم.

به هر حال سینما یک تعریفی دارد، برخی با یک تعریفی فیلم می‌سازند و فیلمشان جواب نمی‌گیرد و برخی دیگر ظاهرا فیلم می سازند اما وقتی نگاه می کنی به نظر می رسد که بیشتر به تماشای سیرک نشسته ای. این آثار با یکسری حاشیه‌هایی که فضای مجازی به آن اضافه می‌کند اتفاقا خوب هم می فروشد و بدون اینکه حائز کوچک‌ترین ارزشی باشد، فیلم بسیار موفقی در گیشه می‌شود.

مقصر این جریان شرایطی است که ایجاد شده و به نظر من اصلا جالب نیست و راهکاری هم به آن معنا برای آن وجود ندارد که چرا چنین اتفاقی افتاده است و چگونه می‌توان جلوی آن را گرفت ولی از طرفی فکر می‌کنم این ماجرا نمی‌تواند غیرعمد باشد یعنی سهواً اتفاق نیفتاده که مردم برای خندیدن صرفاً به دو چیز اکتفا کنند. اگر بپرسید که مردم ایران چه می‌پسندند که صد درصد مطمئن باشید وقتی بودجه‌ای می‌گذارید، فیلم تان به فروش می‌رسد دو جواب دارد؛ اول شوخی با ارزش‌های انقلاب و روحانیت و دوم شوخی‌های جنسی. فیلمی که از ترکیب این دو عنصر باشد، موردپسند است و حتما فروش دارد ولی به بقیه عناصر نمی‌توان صد درصد مطمئن بود.

ما می‌گوییم سوپراستارهای خوب مانند رضا عطاران و محمدرضا گلزار در سینمای ایران می‌توانند در فروش یک فیلم موثر باشند ولی بارها دیده ایم فیلم هایی با حضور این افراد اکران شده که اتفاقا استانداردهای دیگر را هم رعایت کرده اند اما به فروش شان مطمئن نبودند چون آن دو نوع شوخی که گفتم را در فیلم نداشته اند.

* آقای لشگری قوچانی شما تهیه کنندگی را با یک فیلم اجتماعیِ مفرح شروع کردید ولی در آثار بعدی، ژانر را تغییر دادید آیا این دلیل خاصی داشته یعنی جواب نگرفتن از بخش سینمای مفرح باعث این تصمیم شد؟

منصور لشگری قوچانی ـ تهیه‌کننده: این مسئله‌ای که آقای راست گفتار به آن پرداختند، وجود دارد یعنی ذائقه و سلیقه مردم به شدت پایین آمده ولی فقط به سینما منتهی نمی شود. مواردی که آقای سرتیپی به آن اشاره کردند از قبیل تبلیغات و پخش فیلم و مسائل حاشیه‌ای کاملاً درست است و ما باید بپذیریم که متاسفانه سطح سلیقه و ذائقه مردم پایین آمده ولی نباید آن را در حوزه سینما جستجو کرد چون مخاطبان حرفه ای سینما شاید دو میلیون نفر هم از کل جمعیت ۷۰ میلیونی ایران نباشند در حالی که افت سطح سلیقه در بیرون از فضای سینما رخ داده است. من معتقدم عده‌ای با برنامه‌ریزی باعث بروز این مسئله شده اند که در سینما هم نمود پیدا کرده است. اگر واقعا دنبال جواب سوال باشیم باید آن را در جامعه، در مجلس و در صدا و سیما پیگیری کنیم. سینمای ایران تنها با ۲ میلیون مخاطب یعنی اقلیت جامعه صحبت می‌کند. شاید همین هم باعث شد بعد از «خط ویژه» تغییر ژانر بدهم چون عده‌ای فقط به فکر پول درآوردن هستند در حالی که بنده می‌خواهم دغدغه و حرف های خود را به زبان بیاورم.

* یعنی به عنوان یک تهیه‌کننده صرفا دغدغه برای تان مهم بود؟

لشگری قوچانی: تا همین الان دغدغه‌هایم برایم مهمتر بوده است.

* حتی اگر فیلم شکست بخورد؟

لشگری قوچانی: به هر حال تمام تلاشم را می‌کنم فضایی را به وجود بیاورم که ضرر نکنم و تاکنون هم هیچ فیلمی برای من ضرر مالی نداشته است. شما اگر از بین همین ۲میلیون نفر افرادی را پیدا کنید که با شما دغدغه های یکسان داشته باشند و بیایند فیلم تان را ببینند موفق عمل کرده اید. همانطور که آقای راست‌گفتار به آن اشاره کردند قرار نیست هر فیلمی که پرفروش باشد، بهتر هم باشد اتفاقا این زنگ خطر است.

* بیایید از دید مخاطب و کسی که برای تماشای فیلم به سینما می‌رود، بحث کنیم. می‌خواهیم بگوییم که چرا به طور مثال مردم درباره برخی فیلم‌ها می‌گویند بد بود، ولی پول بلیت می‌دهد و دوستان خود را هم با خود می‌برد ولی فیلم دیگر با توجه به استانداردهای خوبی که برای خنداندن دارد خیلی فروش نمی کند؟

لشگری قوچانی: سطح سلیقه مردم بسیار پایین آمده و مردم دوست دارند این فیلم‌ها را ببینند. وقتی در مجلسی که رئیس جمهور می خواهد از برنامه های ۴ سال آینده اش صحبت کند، بحث سلفی گرفتن داغ تر می شود یعنی مردم حواشی زرد را بیشتر می پسندند. به تبع آن رسانه نیز به آن بیشتر می پردازد چون مردم می خواهند. البته همانطور که گفتم مقصر اصلی مردم نیستند و دلیل را باید سیاست گذاران اجتماعی و کلان مملکت بررسی کنند، درواقع سینما فقط یک بخش است که شاید قدرت زیادی هم نداشته باشد.

* آقای سهراب‌پور در سال های اخیر دو فیلم «من سالوادور نیستم» و «ناردون»  را داشتید که هر دو مفرح بودند اما یکی بسیار پرفروش بود و دیگری بالعکس. در کنار تجربه این دوستان شما اخیرا دو روی سکه سینما را از بُعد جذب مخاطب دیده‌اید. نظرتان چیست؟

منصور سهراب‌پور ـ تهیه‌کننده: بنده علی‌رغم احترامی که برای آقای قوچانی قائلم، مخالف این نظرات هستم. در این بحث آقای سرتیپی اشاره کارشناسانه‌ای داشتند و آن را به نظر خودم نزدیک می دانم ولی موضوع اصلی که به آن اشاره نشد، بحث زیرساخت‌ها است. قبل از آن باید به نکته ای درباره آنچه تا کنون صحبت شد اشاره کنم. اول اینکه اگر بخواهیم در بحث کیفی، موضوع را به بیرون از سینما بکشانیم، مخالفم زیرا هر چه که به لحاظ کیفی در جذب مخاطب وجود دارد مربوط به خانواده سینما است. اگر قرار است از فیلمی استقبال شود یا نشود، به خود ما سازندگان برمی‌گردد و نمی توان کسی را از بیرون مقصر دانست.

فیلمساز جدا از اِشرافی که به موضوع تولید و ساخت فیلم دارد، باید حتما به روز باشد و در ارتباط با ذائقه مردم تحقیق کند.‌ طی این سال ها هم فیلم باکیفیت داشتیم و هم بی‌کیفیت که به آن اشاراتی هم شد، من فکر می‌کنم ذائقه مردم تنزل پیدا نکرده مردم هر زمان که فیلم خوب روی پرده سینما رفته از آن استقبال کرده اند و فروش خوبی هم رقم خورده است. بنابراین اگر ایرادی هم وجود دارد باید در خودمان و کیفیت فیلم‌های مان جستجو کنیم و به نظرات و سلایق مردم احترام بگذاریم. اگر برای فیلمی زحمت کشیده شده باشد، مخاطب این مسئله را به خوبی درک می‌کند و از پولی که برای تماشای فیلم داده پشیمان نمی شود. کسانی که دست‌اندرکار و تولیدکننده هستند باید مسیری پیدا کنند تا اگر نکات منفی که دوستان اشاره کردند در فیلمی وجود دارد، از بین برود و نقاط مثبت فیلم ها تقویت شود.

اما نکته اصلی که بخش عمده‌ای از مسئله فروش سینما نیز به آن بستگی دارد و تا الان مغفول مانده بحث زیرساخت‌ها است. فیلم ها خوب یا بد در هر صورت اوایل اکران از استقبال نسبی برخوردار هستند در این بین اگر تعداد و تجهیزات سالن ها در همه جای کشور از کیفیت خوبی برخوردار باشد یقینا درصد فروش از آنچه الان هست بیشتر خواهد شد. این مسئله‌ای نیست که بخش خصوصی بتواند بابت آن مبلغی بپردازد ولی با توجه به بودجه‌هایی که ارگان‌های مختلف در بخش فرهنگی، (به خصوص وزارت ارشاد که متصدی اصلی این مسئله است) دریافت می کنند اگر مدیریت درستی در راس بود این زیرساخت ها وضعیت بهتری پیدا می کردند که نتیجه اش در فروش فیلم های فانتزی و مفرح هم به چشم می خورد.

* در اجرا اولین قدم موثر را چه می دانید؟

سهراب پور: گاهی‌اوقات فکر می‌کنم که ای کاش می‌شد تولیدات مان را یک سال متوقف می‌کردیم و همه دست‌اندرکاران سینما با کمک وزارت ارشاد، فقط به بهسازی زیرساخت‌ها می پرداختیم تا در اقصی نقاط کشور، این اتفاق بیفتد. بنده با توجه به حضوری که در شهرستان‌ها برای اکران فیلم‌ها داشتم، به چشم دیدم که واقعاً جای خالی سینماهای خوب و استاندارد در شهرستان‌ها به شدت محسوس است. همانطور که پیش از این هم دیدیم ایجاد سالن های مجهز در برخی شهرستان ها باعث شد مردم دوباره به سینما بروند و فیلم ها از فروش نسبی خوبی بهره ببرند. بنابراین به نظرم باید اول زیرساخت‌ها را فراهم کنیم زیرا معتقدم مهمترین ضعف سینما در همین بخش است.

* در رابطه با میزان فروش دو فیلم «من سالوادور نیستم» و «ناردون» فکر می‌کنید نبود سالن ها در فروش نقش اول را بازی می کردند؟

سهراب‌پور: معتقدم «من سالوادور نیستم» قابلیت بیشتر فروختن را داشت. چون ظرفیت هایی را در خود ایجاد کرده بود که می دانستیم فروش قابل قبولی رقم می زند. فکر می‌کنم می‌توانیم قابلیت ۶۰ تا ۷۰ میلیارد فروش را به راحتی در سینمای ایران ایجاد کنیم به شرطی که اصلی ترین نقص یعنی کمبود سالن ها جبران شود.

سرتیپی: بحث آقای سهراب‌پور درست است یعنی من هم مخالف برخی از این صحبت ها هستم و معتقدم ذات سینما یعنی سرگرمی. در دنیا سینما را به خاطر وجه سرگرمی اش اختراع کردند حال اینکه در کنار آن می‌خواهیم حرف بزنیم و جامعه را نقد کنیم درست است ولی یادمان باشد مهمترین چیزی که سینما را سرپا نگه می دارد سرگرمی آن است.

از سال گذشته تا کنون ۱۲-۱۰ فیلمی که بالای ۱۰میلیارد فروش کرده اند، ۸ مورد آنها فیلم‌های طنز و مفرح هستند. «نهنگ عنبر ۲» هنوز خوب می فروشد و همچنان از خیلی فیلم‌های جدید بهتر توانسته گیشه را نگه دارد. در کنار این اثر فیلم‌های دیگری آمده و رفته اند که خیلی خوب و خوش رنگ و لعاب بودند ولی فروش قابل قبولی نداشتند، این یعنی مردم هنوز بین خوب و بد تشخیص قائلند. به طور مثال فیلمی مانند «خوب، بد و جلف» یکسری استانداردها را رعایت کرده که در گیشه هم خودش را نشان داده است. من از هیچ کدام شان دفاع نمی کنم و نمی گویند فیلم خوب یا فیلم بدی هستند اما حداقل‌هایی را رعایت کردند که مورد استقبال مردم قرار گرفتند.

شعور مخاطب است که برای فیلمی قابل دفاع حتی در ژانر اجتماعی مبلغ بالای پنج میلیارد و نیم فروش رقم می خورد. فیلم های آقای لشگری قطعا فروش شان به خاطر توجه مردم بوده، اگر مردم به تماشای آن نمی‌آمدند یا استقبالی از آن نمی‌شد امروز تهیه کننده ای بودند که باید از ضررهای مالی صحبت می کردند، من فکر می‌کنم که اتفاقا در چند سال گذشته مقداری شعور مخاطب ما بالاتر رفته است یعنی نوع فیلم‌هایی که خوب به فروش رفته همه به خاطر توجه مخاطب به انتخاب درست بوده است، حتی فیلمی مثل «ساعت ۵ عصر» که شاید عواملش انتظار فروش ۲۰ میلیارد داشتند ولی ۱۰ میلیارد بیشتر فروش نرفت نشان می دهد همین رقم هم برای این اثر یک موفقیت است.

* در مورد فیلم آخر این مسئله به همان بحث «آن» برمی گردد؟

سرتیپی: بله.  آن و حاشیه‌‌ها و همه پارامترهای کناری اش تاثیرگذار بود.

سهراب پور: من هم موافقم. یعنی کسی که اثری را تولید می‌کند، جدا از اینکه اشراف کامل به کیفیت ساخت و استانداردهای لازم دارد، خارج از این چارچوب باید با موارد دیگری نیز آشنا باشد تا فضا و بستر خوبی را به لحاظ روانی برای مخاطبان آماده کند و فیلم مورد توجه قرار بگیرد. به نظرم اگر زیرساخت درست باشد، تبلیغات مناسب و خوب شکل بگیرد (این هم به سازنده فیلم برمی‌گردد که بتواند این فضا را ایجاد کند)، گروه صاحب ایده و فکر خوب باشند و فیلم موفقیت خودش را تضمین خواهد کرد. در این شرایط دیگر فرقی نمی کند چه ژانری دارد.

لشگری قوچانی: الان فیلمی که دارای قصه خوب ، کیفیت خوب ، فضای خوب باشد که حتی اسکار هم گرفته از فیلم‌های کمدی کمتر فروش داشته است. این یک واقعیت است.

سهراب پور: چرا کمتر می‌فروشد، مگر فیلم «فروشنده» یا «ابد و یک روز» کمتر از فیلم‌های کمدی فروش داشته است؟

لشگری قوچانی: بله، اگر به ۱۰ فیلم پرفروش اول نگاه کنیم، مشخص است؛ بیایید واقعیت را بپذیریم.

سرتیپی: اولاً ذات سینما تفریح است و این که مردم بروند و از فیلم لذت ببرند.

لشگری قوچانی: هیچ اشکالی ندارد و کسی مخالف سرگرمی بودن فیلم نیست.

سرتیپی: به نظرم فیلم «فروشنده» هم که حدود ۱۷ میلیارد با شرایط سینمای آزاد فروش داشته است خیلی موفق بوده است.

لشگری قوچانی: ببینید استثناء همیشه وجود دارد اما واقعیت را بپذیریم که اکثریت مردم ایران، حتی خارج از بحث سینما به اخبار زرد بیشتر رغبت دارند. ما هم جزو مردم هستیم. من با شما هم‌نظر هستم ولی نمی توان پنهان کرد که فیلم‌های کمدی موقعیت و کلامی، اگر خوب ساخته شود، احتمال موفقیت بیشتری نسبت به ژانرهای دیگر دارند اما نمی توان منکر شد بخشی از سینما که اتفاقا زرد است و حتی از نظر شما هم مورد تائید نیست و سخیف است اقبال بیشتری دارد.

من فیلم «من سالوادور نیستم» را کمدی خوبی می دانم که برای آن برنامه‌ریزی شده و قصه دارد به همین خاطر هم خوب فروش کرده در حالی که عده ای بیرون سینما از آن بد می گویند. من و شما باید تلاش کنیم فیلمی را بسازیم که سطح سلیقه و ذائقه مردم را به اندازه توانی که سینما در ایران دارد، بالا ببرد.

سینما با جایی مثل صدا و سیما قابل مقایسه نیست قطعا در بررسی نزول سطح سلیقه مردم صدا و سیما تاثیر بسیار بیشتری داشته تا سینما چون برنامه‌های صدا و سیما پربیننده تر است. به هر حال واقعیت این است که مردم امروز به سمت مسائل زرد بیشتر گرایش دارند.

* به نظر می رسد بحث بر سر اینکه ذائقه مردم بالا رفته یا افت کرده اختلاف نظرهایی وجود دارد. چطور است کمی مصداقی به این موضوع بپردازیم؟

کاظم راست‌گفتار: چون در بخش اول اکثرا مخالف نظر بنده بودند، توضیحی در ارتباط با بحث زیرساخت لازم است بدهم. متأسفانه علیرغم اینکه می‌دانیم سطح سلیقه مردم بالا رفته ولی این مسئله مردم را کمی بی‌حوصله کرده است، طوری که خیلی سراغ فیلم‌های جدی و با جزییات دقیق نمی‌روند. این موضوعی است که در همه رفتارهای انسان امروزی مشاهده می شود مثلاً مردم خیلی به سمت خواندن کتاب ها نمی‌روند چون متن های کوتاه و راحت در فضای مجازی باعث شده خواندن ۲۰۰ صفحه کتاب برای شان سخت شود.

ولی مهم اینجاست که با زیرساخت‌ها، حاشیه‌ها و تبلیغاتی که ما به هنر اضافه کردیم و کارهایی که در ارتباط با سینما انجام دادیم، کمک نکردیم تا از این موقعیت به گونه‌ای استفاده کنیم که سینما روز به روز اعتلای بیشتری پیدا کند، متأسفانه فقط امروز و منافع الان را دیده ایم به همین خاطر متوجه هشداری که من گفتم سینمای ما چهار سال آینده تبدیل به سیرک می‌شود، نیستیم. فرمایش آقای سرتیپی درست است؛ اصل سینما سرگرمی است، لذا سرگرمی لزوماً به معنی خنده و شوخی‌های سبک نیست بلکه سرگرمی ممکن است فیلم ترسناک، تاریخی، اکشن و علمی ـ تخیلی باشد، امروزه در هالیوود انواع و اقسام فیلم‌ها تولید می‌شود، مسلم است که اگر ژانر خاصی خیلی سود داشته باشد، تولید بیشتری می‌شود ولی همه چیز تحت کنترل است تا ژانرهای دیگر هم قابلیت های شان را عرضه کنند.

زیرساخت‌های بزرگی را در قالب سالن‌ها و کمپلکس‌های سینمایی به خصوص در تهران فراهم کردیم ولی شدیم مثل سوپرمارکت‌داری که سوپرمارکت‌ بسیار بزرگی را تأسیس کرده، بعد از چهار روز شاهد بوده که فروش فلان شامپو بیشتر از بقیه محصولات است. این فرد تمام محصولات را در یک قفسه و طبقات زیرین جا داده و تمام قفسه‌های اصلی را شامپو چیده و معتقد است که مردم استقبال می‌کنند و من هم دنبال سود هستم.

بحث اصلی ما سینما است. کجای دنیا، کدام شورای صنفی و وزارت ارشاد و کدام مقام دولتی این مجوز را داده که یک فیلم با هر شرایطی در یک روز در کشور ایران ۶۰۰ سانس اکران داشته باشد؟ از طرف دیگر یک فیلم دیگری که همه آن شرایط را ممکن است داشته باشد یا نداشته باشد، به دلیل همین شرایط که پیش می‌آید از زیرساخت‌ها نتواند استفاده کند و فیلم کم بفروشد.

منصور لشگری قوچانی: این سوال را من به جای آقای سرتیپی جواب می دهم. چون مردم بیشتر استقبال کرده اند و نیاز به سانس های بیشتری بوده است.

راست‌گفتار: اگر منافع امروز را فقط ببینیم، کاملاً درست است. ولی اگر قرار باشد در این سینما پنج سال دیگر هم فیلمساز، تولیدکننده و تهیه‌کننده باشیم و روز به روز کیفیت سینمای ایران را ارتقا بدهیم، بایستی از الان به گونه‌ای عمل کنیم که تماشاگر خودمان را برای تمام سال‌های آینده داشته باشیم و افزایش دهیم نه اینکه مقطعی نگاه کنیم.

یک جایی متوجه می‌شوید سینمای ایران در حال حاضر گلخانه‌ای شده است، زیرا دورِ سینمای ایران یک حباب قرار دادند که سینمای اصلی دنیا که هالیوود و بالیوود است نمی‌توانند در آن نفوذ کنند. شما فکر می‌کنید این شرایط چقدر می‌تواند دوام بیاورد؟ مطمئن باشید دو سال دیگر نمی‌توانند جلوی چنین شرایط ارتباطی را بگیرند چون مردم این اجازه را نمی‌دهند و می‌گویند ما فقط دوست داریم فیلم هالیوود و بالیوودی تماشا کنیم. آن زمان گمان نمی‌کنم فیلمی مانند «گشت ارشاد» در مقابل یک فیلم هالیوودی بتواند دوام بیاورد.

لشگری قوچانی: مطمئن باشید آمریکا نمی‌تواند سینمای کمدی ما را داشته باشد.

راست‌گفتار: به هر حال کشورهای دیگری هم در دنیا بودند و فقط ایران نبوده، کل کشورهای دنیا، مغلوب هالیوود و بالیوود هستند که ممکن است ما هم تبدیل به این وضعیت بشویم. ما باید به سمت سینمایی برویم که آنچنانی نیست. هدف از اینکه دورِ ایران یک حباب قرار دادند که سینما به صورت گلخانه‌ای رشد کند و بزرگ شود، به دلیل این است که سینمای ایران به جایگاهی برسد تا توانایی رقابت با سینمای جهان را داشته باشد. همان‌گونه که در صنعت خودرو نتوانسته اتفاق بیفتد، در صنعت سینما هم متأسفانه اتفاق نیفتاده و باید مراقبت کنیم که این بحران بیشتر نشود.

ما که در این حرفه فعالیت می‌کنیم باید بتوانیم خودمان را تقویت کنیم. اینکه سینما فقط منفعت و سود امروز را ببیند و فکر نکند که سه تا شش سال دیگر چگونه باید عمل کند که بتواند زندگی‌اش را به همین طریق طی کند، این مسیر به نظر بنده اشتباه است.

لشگری قوچانی: این حرف شما درست است ولی سینمادار یعنی کسی که فقط برای پول درآوردن آمده است. اصل سینمای ما، سینمادار است که به دنبال فروش بهتر است تا وقتی مردم به سالن بیایند، فیلم می‌فروشد و نمی‌توان به سینمادار خرده گرفت که چرا به این فیلم سانس بیشتر داده ای. بلکه باید برنامه‌ریزی کرد و شرایطی را به وجود آورد تا فیلم‌ها دیده شوند.

راست‌گفتار: مسئله ما اینجاست که با تبلیغات، جوسازی و حاشیه‌سازی و شرایط خاصی که ایجاد کردند، امکان این فراهم می شود یک فیلمی را بسازیم که حائز هیچ‌گونه کیفیتی نباشد، ولی با سانس‌ دادن‌ها، برخوردها، تبلیغات و شرایط خاصی که ایجاد می‌شود، مردم می‌گویند حتماً یک چیزی است که همه به سراغ آن می‌روند پس بیایید ما هم برویم.

منصور سهراب پور: من احساس می‌کنم که این سبک صحبت کردن شاید توهین به شعور مردم باشد. مخاطبی که به سینما می‌آید و می‌بیند که فیلم فاقد کیفیت است، از فردای آن روز کم‌کم ریزش می‌کند و در سینمای ایران مشهود است. من ۱۰ فیلم را می‌توانم مثال بزنم که در یکسال گذشته این اتفاق برایشان افتاده که تبلیغات فراوان بوده و مردم به تماشای آن فیلم رفتند و آن اتفاقی که باید برای آن فیلم می‌افتاده، رخ نداده.

بنابراین در اینجا هم نمی‌توان به شعور مردم توهین کرد که ذائقه‌شان تنزل پیدا کرده است. به اعتقاد بنده، مخاطب سینمای ایران یکی از هوشمندترین مخاطبان سینمای جهان است به دلیل اینکه من کم و بیش حضوری در کشورهای مختلف داشتم و از نزدیک با سینما، تولیداتشان، محصولات و نحوه اکران‌شان در موضوعات مختلف تحقیق کردم. همه جای دنیا مرسوم است (شاید کمی سختگیرانه‌تر نسبت به ایران باشد) که یک هفته فیلم اکران می شود و در ادامه خود فیلم باید از خودش دفاع کند.

بنده به عنوان تهیه‌کننده زمانی تصورم این بود که چرا سینمادار ۵۰ درصد از فروش فیلم را دریافت می‌کند. وقتی به عرصه سینماداران ورود کردم و با مسائل و مشکلات شان آشنا شدم، دیدم واقعا حق شان است. اگر این امکان وجود داشت که از سینمادار هم دعوت می شد درباره همه این موضوعات به صورت رو در رو صحبت کرد، یقیناً آنها هم حرف‌هایی داشتند که جذاب و جالب بود.

ادامه دارد …

نوشته ارتباط فروش آثار مفرح با سطح سلیقه مردم/ وظیفه سینما جریان سازی یا سرگرمی؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منصور سهراب‌پور تهیه‌کننده این مجموعه در رابطه با بازخورد این سریال که هر شب از شبکه ۵ پخش میشود به سوره سینما گفت: با اینکه مدت زیادی از پخش «ساخت ایران» نمیگذرد اما بازخوردهای خوبی را شاهد بودیم که جای خوشحالی دارد. اگرچه نگران بودیم زمان پخش به تعداد مخاطبان آسیب بزند اما مردم از این مجموعه استقبال کردند. حتی کسانی که زمان پخش از شبکه نمایش خانگی این محصول را تهیه کرده بودند در این ساعت بیننده شبکه ۵ هستند.

وی افزود: اینکه یک سریال باعث شود مردم زمانی را از دیدن ماهواره دست بکشند و تلویزیون خودمان را تماشا کنند اتفاق خوبی است. نتیجه به ما نشان داده مردم اگر کاری را دوست داشته باشند حتی ساعت 11 شب هم برای دیدنش وقت میگذارند. این بازخوردها به ما روحیه داد و ما را ترغیب کرد تا شرایطی فراهم کنیم و سری دوم این سریال را هم بسازیم. اگرچه هنوز به طور قطعی وارد عمل نشدیم اما طرح سری دوم نوشته شده و برای نگارش فیلمنامه آمادهایم.

تهیه‌کننده مجموعه «وفا» افزود: برای سری جدید از افراد دیگری هم جلوی دوربین هم پشت دوربین دعوت به کار خواهیم کرد. احتمال دارد برخی از دوستانی که در مجموعه اول با ما همکاری داشتند حضور نداشته باشند. داستان سری دوم تلفیقی است از روایت سری اول و ماجراهایی که بعد رخ خواهد داد. در واقع در سری دوم ما صددرصد به چارچوب قصه وفادار نیستیم و «ساخت ایران» تنها بهانه و آغازگر قصه جدیدی است که باعث میشود این دو مجموعه از هم گسسته نباشد.

«ساخت ایران» ساخته محمدحسین لطیفی که پیش از این در شبکه نمایش خانگی توزیع شده بود از شنبه ۱۱ مرداد ماه هر شب ساعت ۲۳ از شبکه تهران پخش می‌شود. این سریال توسط خشایار الوند، آرش قادری و پیمان قاسمخانی نوشته شده و توسط منصور سهراب‌پور و سیدامیر پروین حسینی تهیه شده است. محمدرضا گلزار، امین حیایی، فرهاد اصلانی، بهنام تشکر، گوهر خیراندیش و … بازیگران «ساخت ایران» هستند.

نوشته «ساخت ایران ۲» ساخته می‌شود/ رضایت تهیه‌کننده از پخش تلویزیونی «ساخت ایران» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این تهیه کننده در رابطه با کم کاری خود به سوره سینما گفت: تا وقتی دولت پیشین روی کار بود همه چیز به برادران و دوستان نزدیک می‌رسید با تیم جدید هم آنقدر آشنایی نداریم و آنها هم هنوز ما را نمی شناسند امیدواریم با گذر زمان شرایط بهتر شود.

وی علت اصلی کم کاری خود را شرایط مالی سخت آخرین پروژه عنوان کرد و افزود: برای سریال «ساخت ایران» هیچ حمایتی از سوی مسئولان نشد. با توجه به شرایط سخت مالی که در آن زمان همه شاهدش بودیم حتی یک ریال هم کمک نکردند.

تهیه کننده« پاریس تا پاریس» گفت: زمان تصویربرداری درست وقتی بود که نوسانات شدید ارزی دامنگیر شرایط اقتصادی بود و ما که تمام فیلم را خارج از ایران جلوی دوربین برده بودیم با مشکلات شدید مالی روبرو شدیم. این لطمات انقدر سنگین بود و چنان ضربه ای بر ما وارد کرد که به این زودی نمی توانیم از جا بلند شویم.

وی افزود: گاهی افراد کسانی را به من معرفی می‌کنند که تا به حال ندیدمشان و می گویند  این کارگردان و این بازیگر است حتی پول هم می‌دهد شما فقط حمایتش کن. این شکل کارکردن برای تولید واقعا سم است. کاری که نه فکر من در آن دخیل است نه تدبیر و نظر من و همین باعث می شود دیگر انگیزه ای برای کار نداشته باشم.

منصور سهراب‌پور مجموعه «وفا» را تهیه کرده است. فیلم سینمایی «پاریس تا پاریس» به کارگردانی محمدحسین لطیفی هم که سهراب پور تهیه کرده هنوز اکران عمومی نشده است. «ساخت ایران» با بازی امین حیایی و محمدرضا گلزار که در شبکه نمایش خانگی توزیع شد نتوانست در جذب مخاطب موفق باشد.

نوشته انتقاد یک تهیه‌کننده از شرایط تولید/ بعضی با پول فیلمساز و بازیگر می‌شوند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منصور سهراب‌پور تهیه‌کننده سینما و تلویزیون درباره لغو پروانه ساخت به سوره سینما گفت: قبل از اجرایی شدن این طرح بهتر است به تدوین مقدمات لازم برای این کار فکر کنیم. همیشه در اکثر کارهایمان به یکباره و بدون مقدمه دست به تصمیم‌گیری و عمل می‌زنیم و به قول معروف از آن طرف بوم می‌افتیم.

وی افزود: رعایت نکردن اعتدال مشکلی است که همواره در تمام کارهایمان با آن درگیر هستیم. یک زمان، سخت‌گیری‌های مضاعف و از همه سو برای رد شدن از ممیزی، حالا همه آنها حذف و فقط تهیه‌کننده تصمیم‌گیرنده شود.

سهراب‌پور گفت: به نظر نمی‌رسد اجرای این طرح بدون فراهم کردن مقدمات آن اتفاق مثبتی باشد. جزئیات این طرح باید مشخص و شفاف باشد. سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده باید بداند آینده این سرمایه به کجا ختم می‌شود. اینطور نباشد که با اعتماد به لغو پروانه ساخت سرمایه خود را به جریان بیندازد و بعد حاصل کار هیچ باشد.

وی افزود: یقینا با تأمل و به کارگیری یک گروه ۴۰ نفره از تهیه‌کننده‌ها، نویسنده‌ها و کارگردانان می‌توان به نوعی جمع‌بندی از چند و چون این طرح رسید و بهتر است که این نظرات در اجرایی شدن این طرح لحاظ شود. کارشناسان زیادی هستند که از گذشته شناخت کافی دارند، آینده‌نگر هستند و در زمان حال نیز با اشراف کامل قدم برمی‌دارند. از دیدگاه‌های این دوستان باید استفاده کرد.

تهیه‌کننده «پاریس تا پاریس» اضافه کرد: تهیه‌کنندگان به عنوان کسانی که مسئولیت نهایی فیلم را به عهده خواهند گرفت قطعا باید در مرحله قانونگذاری برای این طرح مورد مشورت قرار بگیرند. از همه طیف‌ها و طرز فکرها در این زمینه باید یاری جست و دیدگاه‌های آنها را به کار گرفت وگرنه بدون این مقدمات صرف اینکه بگوییم لغو پروانه ساخت حرکت مثبتی برای سینماست درست نیست.

نوشته سهراب‌پور: لغو پروانه ساخت بدون زمینه‌سازی درست نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منصور سهراب‌پور تهیه‌کننده سینما و تلویزیون درباره تحلیل خود از حضور هنرمندان در برنامه‌های تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری به سوره سینما گفت: ورود جدی هنرمندان به مسائل سیاسی را چندان مناسب نمی‌بینم. هنرمندان با توجه به فضای متفاوت و روحیه لطیفی که دارند به نظر نمی‌رسد حضور جدی‌شان در برنامه‌های تبلیغاتی ریاست جمهوری جالب نباشد. البته هر هنرمندی می‌تواند سلایق خود را داشته باشد و علاقه به برنامه‌های تبلیغاتی داشته باشند. البته بهتر است هنرمندانی که صاحب فن هستند و تجربه و اندوخته هنری قابل قبولی دارند مسئولیت معرفی نامزدها به مردم را بر عهده بگیرند.

تهیه‌کننده «پروانه» در ادامه گفت: این را در نظر داشته باشیم که همه نامزدها واقعا آنطور که عنوان می‌کنند نیستند و در بسیاری موارد توانایی‌های لازم را ندارند یا بزرگنمایی می‌کنند. در چنین شرایطی حیف است که هنرمند هنرش را در خدمت چنین نامزدی قرار دهد. هنرمند در مقابل خداوند باید پاسخگو باشد.

وی گفت: پسندیده نیست که هنرمند هنرش را در خدمت نامزدی قرار دهد که عملکرد خوب و قابل قبولی در سابقه کاری‌اش نداشته است. کارگردانانی که تمایل به این برنامه‌های تبلیغاتی دارند رعایت صداقت و حقیقت را فراموش نکنند. دروغ و بزرگ‌نمایی در یک فیلم تبلیغاتی رفتاری غیراخلاقی است که امیدوارم هنرمندان ما از چنین خطری آگاه باشند.

سهراب‌پور درباره پیشنهاد ساخت فیلم تبلیغاتی برای نامزد انتخابات ریاست جمهوری گفت: پیشنهادی در این زمینه داشتم که با ارزش مادی زیادی همراه بود ولی رد کردم چون تمایلی به ورود به مسائل سیاسی ندارم. اما بین همکارانم دیدم که برخی از این پیشنهادها پذیرفته شد.

نوشته تهیه‌کننده «پروانه» پیشنهاد ساخت فیلم انتخاباتی را رد کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- مجموعه «پروانه» که پیش از این قرار بود دهه فجر از شبکه سه پخش شود، سال آینده روی آنتن می‌رود. داستان این مجموعه در اواخر دهه ۵۰ می‌گذرد و درباره جوانی به نام امیر است که در این سال‌ها به دنبال گمشده خویش می‌گردد. او با گروهی مبارز همراه شده و زندگی پرحادثه‌ای را تجربه می‌کند.

حامد کمیلی، با معرفی سارا بهرامی،نیما رئیسی، مهدی سلوکی، قطب‌الدین صادقی، هدایت هاشمی، شهرام عبدلی، فرشید نوابی، سپیده خداوردی و الهام چرخنده از بازیگران این مجموعه هستند. مدیرتصویربرداری «پروانه» محمد افسری است، صدابرداری را محمد جواد مقدس بر عهده دارد، طراح گریم جلال‌الدین معیریان است، جانشین تولید عباس نصرالله، مدیر تدارکات مهدی کرمی، دستیار اول کارگردان امیر سلیمانی و برنامه ریز سید بهمن حسینی است. تدوین «پروانه» را رضا بهارانگیز برعهده گرفته و منشی صحنه آن آتوسا شاسیاه است.

جلیل سامان کارگردانی مجموعه «ارمغان تاریکی» را در کارنامه دارد.

نوشته «پروانه» سال ۹۲ روی آنتن می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.