ارتباط سینما و ادبیات، پیوندی دیرینه و پربار است. کتاب‌های بسیاری هستند که روی پرده نقره‌ای یا صفحه تلویزیون جان دوباره گرفتند و به اثری ماندگار در فرهنگ عامه تبدیل شدند.

در ادامه به برخی از مطرح‌ترین این موارد اشاره می‌کنیم.

سه‌گانه «ارباب حلقه‌ها» (The Lord of the Rings) برگرفته از کتابی اثر جی. آر. آر. تالکین

این اقتباس یک دستاورد سینمایی بی‌نظیر محسوب می‌شود و پیتر جکسون با وفاداری به روح حماسی و عاطفی کتاب، دنیای آن را با جزئیاتی خیره‌کننده به تصویر کشید. این سه‌گانه برنده ۱۷ جایزه اسکار شد.

«پدرخوانده» (The Godfather) بر اساس کتابی اثر ماریو پوزو

فرانسیس فورد کاپولا رمان پوزو را که اگرچه پرفروش اما از نظر منتقدان چندان جدی گرفته نمی‌شد، به یک شاهکار سینمایی تبدیل کرد. فیلم با تمرکز بر مضامین قدرت، خانواده و رؤیای آمریکایی، فراتر از یک فیلم گانگستری رفت و به بررسی جامعه آمریکا پرداخت.

«هری پاتر» (Harry Potter) برگرفته از کتاب جی. کی. رولینگ

این مجموعه، یک پدیده فرهنگی جهانی را ایجاد کرد. فیلم‌ها با رشد بازیگران و مخاطبانش، لحن تاریک‌تری به خود گرفتند و توانستند حس جادو، دوستی و ماجراجویی کتاب‌ها را به طور گسترده به مخاطبان در تمام سنین انتقال دهند.

«بربادرفته» (Gone with the Wind) بر اساس کتابی از مارگارت میچل

این فیلم یکی از بزرگ‌ترین و پرخرج‌ترین تولیدات تاریخ سینمای کلاسیک هالیوود است. داستان عشق و جنگ در دوران جنگ داخلی آمریکا، به یک اثر نمادین تبدیل شد و جایزه اسکار بهترین فیلم را کسب کرد.

«رستگاری در شاوشنک» (The Shawshank Redemption) برگرفته از رمان کوتاه «ریتا هیورث و نجات از شاوشنک» از استفان کینگ

این فیلم به عنوان یکی از محبوب‌ترین و امیدبخش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما شناخته می‌شود و در برخی نظرسنجی‌ها به عنوان برترین فیلم تاریخ سینما از آن یاد می‌شود.

«بازی تاج‌وتخت» (Game of Thrones) بر اساس مجموعه رمان «ترانه یخ و آتش» اثر جورج آر. آر. مارتین

این سریال با ترکیب سیاست‌های پیچیده، شخصیت‌های چندبعدی و عناصر فانتزی، به یک پدیده جهانی تبدیل شد. اقتباس آن به سازندگان اجازه داد دنیایی وسیع با داستان‌های موازی را به شکلی روایت کنند که در یک فیلم سینمایی ممکن نبود.

«مردگان متحرک» (The Walking Dead) برگرفته از کمیک‌بوک اثر رابرت کرکمن

این سریال با اقتباس از یک کمیک‌بوک محبوب، ژانر زامبی را احیا کرد و به بررسی بقای انسان در یک جهان پسا-آخرالزمانی پرداخت.

از طرف دیگر اقتباس ادبی در سینمای ایران نیز سابقه‌ای طولانی دارد و به دهه‌های ابتدایی شکل‌گیری سینمای حرفه‌ای ایران بازمی‌گردد. فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۸ که از داستان «عزاداران بیل» غلامحسین ساعدی اقتباس شده بود، نقطه عطفی در این زمینه محسوب می‌شود.

ازجمله مهم‌ترین فیلم‌های ایرانی که در این فهرست قرار می‌گیرند می‌توان به «گاو» (داریوش مهرجویی، ۱۳۴۸)، «شازده احتجاب» (بهمن فرمان‌آرا، ۱۳۵۳)، «گاو خونی» (بهروز افخمی، ۱۳۸۱)، «شب‌های روشن» (فرزاد مؤتمن، ۱۳۸۱)، «تنگسیر» (امیر نادری، ۱۳۵۲)، «داش آکل» (مسعود کیمیایی، ۱۳۵۰)، «مهمان مامان» (داریوش مهرجویی، ۱۳۸۲)، «آرامش در حضور دیگران» (ناصر تقوایی، ۱۳۵۱)، «درخت گلابی» (داریوش مهرجویی، ۱۳۷۶)، «خواهران غریب» (کیومرث پوراحمد ۱۳۷۴)، «فروشنده» (اصغر فرهادی ۱۳۹۴)، «اینجا بدون من» (بهرام توکلی ۱۳۸۹)، «بی همه چیز» (محسن قرایی ۱۳۹۹)، «باغ کیانوش» (رضا کشاورز حداد ۱۴۰۲)، «آپاراتچی» (قربانعلی طاهرفر ۱۴۰۲)، «چشم‌هایش» (بهمن فرمان‌آرا، ۱۴۰۴) و… اشاره کرد.

نوشته فیلم و سریال‌هایی که از دل کتاب‌ها بیرون آمدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این رئالیتی‌شو سبک جدیدی از بازی‌های نقش مخفی را معرفی می‌کند و چهره‌های شناخته شده بازیکنان آن هستند.

گروه طراح صحنه و لباس از مدتی پیش کار خود را آغاز کرده‌اند.

مافیای جدید به روایت سعید ابوطالب برای پلتفرم‌های رسمی داخلی ساخته می‌شود.

ابوطالب که به نوعی آغازکننده برنامه‌سازی در ژانر رئالیتی‌شو در ایران از اواخر دهه هشتاد است، پیش از این آثاری چون «سرزمین دانایی»، «رالی ایرانی»، «هفت شهر عشق»، «هفت روز و هفت ساعت»، «شام ایرانی» و… را ساخته است.

«شب‌های مافیا» که سال ۹۹ توسط ابوطالب ساخته شد، نخستین رئالیتی‌شو مختص بازی مافیا در شبکه نمایش خانگی بود که موفقیت آن ساخت سلسله برنامه‌های مشابه در این فضا را به دنبال داشت.

نوشته سعید ابوطالب با یک بازی مافیایی جدید باز می‌گردد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در قسمت اول «پدرخوانده ۳» به کارگردانی سعید ابوطالب و با اجرای کامبیز دیرباز چهره‎هایی چون امیرحسین رستمی، آرش عدل پرور (AP) حسین رفیعی، محمد نادری، سینا رازانی، ساغر قناعت، نصرت میرعظیمی، نیما شاهرخ شاهی، شهاب عباسی، مرجان مومنی، زهرا بهروزمنش حضور دارند.

چهره‌های متعددی در این رئالیتی شو هستند که در قالب اعضای مافیای قهوه، به رقابت با یکدیگر می پردازند.

نخستین قسمت فصل سوم «پدرخوانده» محصول اختصاصی فیلم‌نت پنجشنبه ششم اردیبهشت ساعت ۸ صبح از این پلتفرم پخش می‌شود.

نوشته فصل سوم «پدرخوانده» آماده پخش شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کاپولا در پاسخ گفت: «خیلی زیاد». «زیرا امپراتوری روم الگویی برای کشورم آمریکا و نهادهای آن، و همچنین منبع الهام من برای ساخت فیلم جدیدم «مگالاپلیس» بود.»

پرسش این سوال در فضای مجازی به ترِندی تبدیل شده که در آن خانم‌ها از آقایان می‌پرسند که چند وقت یک بار به امپراتوری روم فکر می‌کنند. اکثر مردها در پاسخ خود مدعی این هستند که به طور روزانه یا هفته‌ای چند بار به آن فکر می‌کنند.

کارگردان «پدرخوانده» افزود: «دلیل علاقه من به امپراتوری روم، مبتنی بر کشمکشی میان احزاب سیاسی است که در طی آن منافع این جمهوری تسلیم جاه‌طلبی‌های عده‌ای از سران قدرت شد که از اهداف احزاب سیاسی، با تکیه بر نیروهای مسلح، برای ایجاد ثروت و قدرت برای خودشان حمایت ‌کردند، و ضربه نهایی را به قانون اساسی‌ای وارد کردند که پیش از آن نیز متزلزل بود.»

داستان فیلم «مگالاپلیس» بر معماری متمرکز است که پس از فاجعه‌ای ویرانگر، به دنبال این است که نیویورک را به آرمان‌شهری تبدیل کند. تیم بازیگری این فیلم از ستاره‌هایی اعم از آدام درایور، ناتالی امانوئل، فارست ویتاکر، لارنس فیشبرن، جان ویت، تالیا شایر، شایا لباف، آبری پلازا، جیسون شوآرتزمن و داستین هافمن تشکیل شده است.

این درام علمی تخیلی پروژه مورد علافه کاپولا بوده، و دهه‌هاست در دست ساخت است. خبرهایی در سال ۲۰۲۱ منتشر شد که او حتی برای این پروژه ۱۲۰ میلیون دلاری از سرمایه شخصی خود استفاده می‌کند.

وی در مارس ۲۰۲۲ به هالیوود ریپورتر گفت که، به این دلیل در این فیلم شخصاً سرمایه‌گذاری کرده تا آن را آن‌گونه که دلش می‌خواهد بسازد. کاپولا در آن زمان گفت: «هر کس بر این باور است که یک فیلم باید به گونه‌ خاصی ساخته شود، و اگر شما باور دیگری داشته باشید، تعارضاتی به وجود می‌آید.» «نظرات افراد در اکثر مواقع پذیرفتنی نیست، اما بعضا ایده یک فرد نمایانگر اتفاقات آتی در یک اثر خواهد بود. آن ایده مسلماً شایسته بازنگری است.»

اگر چه تاریخ دقیق انتشار «مگالاپلیس» مشخص نیست، اما انتظار می‌رود این فیلم در سال آتی به اکران برسد.

نوشته کارگردان «پدرخوانده» به امپراطوری روم فکر می‌کند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مایکل تاکین مدیر پروژه در برنامه اختصاصی پارامونت گفت: من فقط می‌دانم که ماریو پوزو با فرانک سیناترا دعوایش شد؛ لذا پنج دقیقه از این سریال را داشتم و فقط ۹ ساعت و ۵۵ دقیقه لازم دارم.

پوزو با بازی پاتریک گالو، یکی از شیفتگان سیناترا بود. او به دیدار سیناترا در محفل سلبریتی‌ها در بورلی هیلز می‌رود تا از شیفتگی و ارادتش به او بگوید. سیناترا در ابتدا با پوزو به گرمی برخورد کرد ولی وقتی که یکی از دوستان سیناترا او را مطلع می‌کند که پوزو نویسنده «پدرخوانده» است، سیناترا با پوزو درگیر می‌شود. (ایتالیایی‌ها معتقدند که «پدرخوانده» تصویری توهین‌آمیز از آداب‌ورسوم آنها به نمایش می‌گذارد) این درگیری توسط ال رادی با بازی مایلز تلر خاتمه می‌یابد.

این مجموعه بیشتر تجربه ال رادی برای تهیه‌کنندگی «پدرخوانده» را دنبال خواهد کرد. ال رادی برای این شاهکار، اسکار تهیه‌کنندگی را به خانه برد.

نیکی توسکانو مدیر پروژه گفت: «پیشنهاد» به حواشی قسمت‌های بعدی «پدرخوانده» نخواهد پرداخت.

مایلز تلر بازیگر نقش ال رادی گفت: مطالب زیادی درباره خلق‌وخوی ال در دست نیست و ما آزادی عمل بیشتری برای به‌تصویرکشیدن او داریم. در اینجا لازم نیست که به یکسری از المان‌های شخص او وفادار بمانیم چون چیزی از روحیات او برملا نشده است. وقتی که ما می‌خواهیم یک شخصیت واقعی را به تصویر بکشیم، چالش‌های متعددی سر راه ما است. با دقت فراوان، امید است که حق مطلب ادا شود. من خیلی سعی داشتم تا به شخصیت او وفادار بمانم و اگر کسی ال را بشناسد، می‌پندارد که من با او فامیل هستم. تلر در حین فیلم‌برداری با رادی در ارتباط بوده است. او در یکی از پیامک‌هایش به ال گفت: ما خیلی دارم لذت می‌برم، همه این موقعیت‌هایی که توش بودی … چقدر حال کردی. خیلی باید حواسم را جمع کنم تا حال و هوای تو را به‌درستی ارائه کنم.

نوشته «پیشنهاد»؛ سریالی بر اساس «پدرخوانده» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کاپولا در سال ٢٠٢٠ قسمت سوم «پدرخوانده» را بازسازی تصویری کرد و به نام «پدرخوانده ماریو پوزو: مرگ مایکل کورلئونه» (Mario Puzo’s The Godfather, Coda: The Death of Michael Corleone) در سینماها اکران کرد. البته هنوز نسخه بلوری فیلم منتشر نشده است که کمپانی پارامونت وعده پخش بلوری فیلم را برای سال آینده میلادی داد.

اگرچه نسخه الترا اچ دی بلوری «پدرخوانده» می‌تواند بهترین کادو برای یک نفر باشد، دیدن دوباره این فیلم روی پرده‌های سینما لذت بیشتری خواهد داشت. باتوجه‌به این که تعداد قابل‌توجهی از کارگردانان به تغییر برخی از جزئیات فیلم هنگام ریمستر کردن آثارشان می‌پردازند، کاپولا گفت که فیلم را تغییر نخواهد داد.

موفقیت قسمت اول «پدرخوانده» آن‌قدر چشمگیر بود که کاپولا و ماریو پوزو به‌سرعت قسمت دوم را هم ساختند. فیلم دوم نیز در گیشه درخشید و با نامزدی در یازده شاخه اسکار و پیروزی در شش شاخه محبوب منتقدین نیز شد. بهترین فیلم، کارگردانی، فیلمنامه اقتباسی تعدادی از افتخارات فیلم در اسکار بود.

تاریخ اکران مجدد «پدرخوانده» هنوز مشخص نیست و شایعات حاکی از آن دارد که فیلم در ماه مارچ اکران شود.

نوشته پخش نسخه بهبودیافته «پدرخوانده» به بهانه پنجاه سالگی فیلم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«چشم‌انداز دور» روایتگر زندگی خیالی چهار نسل از یک خانواده ایتالیایی است و بنا به گفته «کاپولا» در سبک “سینمای زنده” که ترکیبی از اجرای زنده و سینمای سنتی است، ساخته خواهد شد.

این کارگردان آمریکایی با اشاره به این که فیلمنامه فیلم جدیدش ۵۰۰ صفحه است گفت که “این فیلم به بُعدی از آن چیزی می‌پردازد که فکر می‌کنم آینده سینما خواهد بود. آیا این فوق العاده نیست که بتوانیم سینما را اجرا کنیم و این کار را زنده انجام دهیم؟ این همان هدف نهایی است که در پی آن هستم.”

به گزارش «ایندی وایر»، دلیل این که «کاپولا» معتقد است، ساخت فیلم جدیدش پنج سال به طول می‌انجامد این است که وی هنوز تدابیر اصلی برای ساخت اجرایی زنده که دارای ویژگی‌های بصری سینما باشد را فراهم نکرده است و طرح او ایجاد این جزئیات با تجربه چند پروژه کوچک‌تر است که در کنارهم ایده نهایی او را شکل می‌دهند.

در حالی که رویکرد نامتعارف «کاپولا» در ساخت فیلم «رویای دور» ظاهرا بسیار چالش برانگیز خواهد بود اما خود او معتقد است که یافتن راه حل برای چالش‌ها در حین انجام کار همواره بخش از روند فیلمسازی او به ویژه در فیلمهایی چون «اینک آخر‌الزمان» بوده است: “حقیقت این است که اصلا نمی‌دانستم چطور می‌خواهم آنچه را که می‌گویم اجرا کنم اگر تجربه نکنید و کارهایی این چنین نامتعارف انجام ندهید چگونه می‌توانید پیشرفت کنید؟”

این کارگردان برنده اسکار ضمن این‌ که معتقد است “سینمای زنده” همه آینده فیلمسازی نخواهد بود اما تاکید می‌کند که تولیدات زنده‌ای ساخته خواهد شد که سینمایی و شبیه فیلم هستند.”

کارگردان سه گانه «پدرخوانده» درباره شرایط کنونی سینما نیز اظهار کرد: استودیوهای فیلمسازی پول بسیار زیادی دارند در حالی که فیلمسازان مستعد و مستقل چنین امکاناتی ندارند، درست همانند شرایطی که او در اوج دوران کاری‌ام با آن مواجه بودم.

گرچه برخی واقعیت‌های صنعت سینما تغییر نکرده است اما «کاپولا» معتقد است که این صنعت در مجموع در حال گذر از یک دوره تحول بزرگ است که تلویزیون و سینما کاملا با هم ادغام شده‌اند.

“همه این سریال‌های تلویزیونی بلند که با «سوپرانوس» و «برکینگ بد» آغاز شد‌، سینماست. تلویزیون به آن معنا دیگر وجود ندارد این سینماست که می‌توان آن را در خانه یا سالن سینما تماشا کرد. این می‌تواند یک دقیقه یا کمتر یا ۹۰ ساعت و بیشتر باشد”.

تغییر بزرگ دیگری که «کاپولا» وقوع آن را بسیار نزدیک می‌داند مربوط به کمپانی‌هایی می‌شوند که در نهایت تصمیم می‌گیرند فیلم‌ها چگونه دیده شوند: “آنچه مطمئنم روی خواهد داد نوعی مالکیت است. سینمایی که هم اکنون در اختیار شبکه‌های کابلی و کمپانی‌های مخابراتی است تغییر خواهد کرد و شرکت‌های اینرتنتی چون فیسبوک در نهایت کنترل محتواهای خود را در دست می‌گیرند”.

دیدگاه «کاپولا» درباره ماهیت رو به تغییر رسانه از مبحث فیلم و سینما نیز فراتر می‌رود و او این تغییر بزرگ و در حال شکل‌گیری را مربوط به همه چیز از خبرنگاری تا موسیقی نیز می‌داند.

«رانسیس فورد کاپولا» از بزرگترین فیلمساران معاصر سینمای جهان است که از جمله افتخارات و جوایز سینمایی وی طی چهار دهه فیلم‌سازی می‌توان به جایزه‌ی اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی در سال ‌۱۹۷۱ برای «پاتون»، جایزه‌ی اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی در سال ‌۱۹۷۳ برای «پدرخوانده»، جایزه اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی در سال ‌۱۹۷۵ برای «پدرخوانده‌۲»، جایزه بافتا بهترین کارگردانی در سال ‌۱۹۷۸ برای «اینک آخرالزمان»، جایزه دوربین جشنواره برلین در سال ‌۱۹۹۱، جایزه نخل طلا و جایزه فیپرشی جشنواره کن در سال ‌۱۹۷۹ برای فیلم «اینک آخرالزمان»، جایزه نخل طلا و جایزه بهترین فیلم معنوی جشنواره کن در سال ‌۱۹۷۴ برای فیلم «مکالمه»، جایزه گلدن گلوب برای بهترین کارگردانی در سال ‌۱۹۸۰ برای «اینک آخرالزمان»، جایزه گلدن گلوب برای بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه در سال ‌۱۹۷۳ برای «پدرخوانده»، جایزه ویژه پنجاهمین سال تأسیس جشنواره سن‌سباستین در سال ‌۲۰۰۲، شیر طلای افتخاری جشنواره ونیز در سال ‌۱۹۹۲، جایزه صدف طلایی بهترین فیلم و جایزه فیپرشی جشنواره سن‌سباستین در سال ‌۱۹۶۹ برای «ماهی پر جنب‌وجوش» اشاره کرد.

منبع: ایسنا

نوشته کارگردان «پدرخوانده»: فیلم جدیدم فراتر از مرزهای سینماست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.