امیر قادری میزبان برنامه در ابتدای نشست ضمن اشاره به اینکه مباحث طرح شده در سری دوم این نشست که مربوط به دهه ۷۰ است، ناخواسته به سمت تحولات دهه ۶۰ کشیده می‌شود، بیان کرد: دهه شصت دوره مرکزی تحولات سینمای ایران است که نمی‌شود از آن فرار کرد؛ به همین دلیل در جلسات قبل به طور مفصل به آن پرداختیم. دیگر وقت آن است که سینمای ایران را در دوران اصلاحات بررسی و مرور کنیم. آقای ابوالحسن داوودی به تازگی در مصاحبه‌ای با فریدون جیرانی عنوان کردند که آقای ضرغامی، جمال شورجه را به خانه سینما فرستاد اما ما نتوانستیم با او تعامل کنیم. پس از آن آقای شفق به خانه سیما فرستاده شد که تعاملاتمان بهتر شد.

ابوالحسن داوودی در ابتدای صحبت‌های خود درباره ارتباط عزت‌الله ضرغامی در زمان حضورش در وزارت ارشاد با خانه سینما عنوان کرد: یکی دو سال قبل از دوم خرداد ۱۳۷۶ بود که من همراه با مرحوم سیف‌الله داد وارد خانه سینما شدم. در آن دوره فضای سینما بیشتر ادامه همان جریان، سیاست و نگاه ایدئولوژیک دهه ۶۰ بود.

قادری یادآور شد: در آن سال برای اولین بار بحث سیاسی شدن سینما هم مطرح شد.

داوودی اما گفت: سوال اصلی این است که سینماگران سیاسی شدند یا سینما؟ فضای سینما‌ی ایران از دوم خرداد به بعد نمایان‌تر شد. قبل از دوم خرداد ۱۳۷۶ سینمای ایران موضع سیاسی دقیقی نداشت. یعنی یک جریان روشنفکری در سینمای قبل از انقلاب داشتیم که تفکرش به جریان جدیدتر منتقل شده بود و جریان دیگری هم بود که با تفکر ایدئولوژیک دهه ۶۰ همراه بود، مانند هیات اسلامی هنرمندان. این دو جریان در آن مقطع مقابل هم بودند.

* در دوم خرداد سینماگران به سمت سیاست رانده شدند

وی ادامه داد: از سال ۱۳۷۶ و قبل از شروع دوم خرداد، سینماگران به سمت سیاست رانده و سیاسی شدند. دلیل اصلی آن هم حضور آقای خاتمی بود که در زمان حضور در وزارت ارشاد هم ارتباطاتی با سینماگران و شکل نگاهی متفاوت به سینما داشت. اما گروهی که سینما را در‌ آن مقطع اداره می‌کرد چه به لحاظ فکری و چه عملی، گروهی مستقل به نظر می‌آمدند و اینگونه نبود که بر اساس دستورات مقام بالاتر عمل کنند‌. آقای انوار خود به سیستم و شرایطی که ایجاد می‌کرد، معتقد بود و بر اساس استراتژی کاری خودش پیش می‌رفت‌. چیزی که ما بعدا در مدیریت‌های سینمایی کمتر دیدیم.‌

وی ادامه داد: در آن شرایط به نحوی، تفکر سیاسی به خانه سینما تلقین شد. یکی دو سال قبل از این جریانات وقتی من و مرحوم سیف‌الله داد عضو هیات مدیره خانه سینما بودیم، حتی تصورش را هم نمی‌کردیم که یک روزی خانه سینما در شرایطی قرار بگیرد که از هر وزیر و معاون وزیری بخواهیم در کمیسیون‌‌های تشکیل شده شرکت کند و به عنوان فعال فکری برنامه دهد!

داوودی تاکید کرد: بعد از رفتن مرحوم داد به معاونت سینمایی و زمانی که مسئولیت خانه سینما برعهده من بود، به معنای واقعی کلمه هر کس را که دعوت می‌کردیم، بلافاصله در آنجا حاضر می‌شد و جلسه تشکیل می‌داد. آن زمان فضای سیاسی هم شوک‌زده بود و جناح محافظه‌کار و اصلاح‌طلب بعد از جریان دوم خرداد شوکه شده بودند و تا مدتی فعالیت طرف مقابل کاملا متوقف شد. این دورانی بود که ما توانستیم در خانه‌ سینما بیشترین میزان فعالیت فکری و تحقیقی را برقرار کنیم و از آن، برنامه بیرون بیاوریم اما متاسفانه بعد از غالب شدن یکسری جریان‌ها و درگیری‌های خانه سینما، این اتفاقات به خوبی پیش نرفت.

قادری در ادامه گفت: چقدر از این ماجرا به دلیل ریشه‌های مشترک هنرمندان بود و چه قدر برای هنر و سینما بود؟

* دیکتاتوری دلسوزانه محمد بهشتی در سینما

داوودی پاسخ داد: شاید این ارتباط و نزدیکی به این دلیل بود که اهالی سینما خاطره خوبی از روند تحولات سینمای بعد از انقلاب داشتند. به ویژه شخص محمد بهشتی که دیپلماسی فرهنگی بیشتری داشت و شرایطی را به وجود آورده بود که خودش اسم آن را دیکتاتوری دلسوزانه در ارتباط با اهالی سینما گذاشته بود. در‌ آن مقطع توجهی که به سینما شد و دیگر این نبود که سینما عنصری مزاحم باشد و برخی بخواهند بگویند ما به سینما نیاز نداریم.

در این بخش از برنامه ناصر شفق اظهار کرد: من اعتقادی به اینکه سینمای ایران را به دهه‌های مختلف تقسیم می‌کنند، ندارم. از نظر من سینما نهالی است که از ۱۳۰۹ کاشته شده و هرکسی که آمده این نهال را آبیاری کرده است. نمی‌توان سینما را دسته‌بندی کرد؛ بلکه فیلمسازهای شاخص، در هر دوره‌ای تعیین‌کننده وضعیت سینما هستند. من حتی به سینمای قبل و بعد از انقلاب اعتقاد ندارم؛ هر دوی آن‌ها یک سینما است. این سینما به دلیل زحمات افراد در هر دو دوره توانسته ادامه پیدا کند.

* سینماها بعد از انقلاب، چه مدت تعطیل بود؟

وی افزود: بعد از پیروزی انقلاب، سینماها از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا تابستان ۱۳۵۸ تعطیل شدند. در تابستان هم فیلم‌های قبل از انقلاب مانند «گزارش» کیارستمی و «از نفس افتاده» را پخش می‌کردند. فیلم‌های بروسلی هم اکران می‌شد و می‌توان گفت سینما به مقدار زیادی آزاد بود.

در واکنش به این بخش از اظهارات شفق، فریدون جیرانی متذکر شد: البته سینماها از ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ تا ۱۲ اسفند همان سال تعطیل شدند و سپس با دستوری که حضرت امام خمینی(ره) برای پایان اعتصابات دادند، باز شدند و اکران فیلم‌ها هم از سر گرفته شد.

شفق در ادامه صحبت‌های خود گفت: در همان دوران آقای مهدی کلهر معاون سینمایی و آقای سیدجوادی معاون هنری شدند. من در آن دوره دبیر جشنواره تئاتر ۱۷ شهریور و رییس سیاست‌گذاری سینمایی جشنواره وحدت بودم و با آن‌ها درباره رونق گرفتن سینما به وسیله برگزار کردن جشنواره صحبت کردم. من معتقدم که در  دهه ۶۰ جریانات خوبی در سینما شکل گرفت و می‌خواهم بگویم در طول تاریخ صد ساله سینمای ایران، باید قدردان هرکسی باشیم که آجری روی آجر دیوار این سینما گذاشته و قد کشیده است و بسیاری از امکانات دولت را به سینما تزریق کرد.

وی با اشاره به اینکه در سال ۱۳۷۶ بنیان‌گذار و مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس بوده است، در پاسخ به این پرسش که آیا سینماگران در آن سال به دو جبهه طرفداران آقای خاتمی و طرفداران آقای ناطق نوری تقسیم شده بودند یا نه؟ مطرح کرد: من به این گزاره اعتقادی ندارم. چرا که سیدمحمد خاتمی ۹ سال وزیر ارشاد بود و سبقه خوبی بین سینماگران داشت. سینماگران هم به ایشان علاقه داشتند.

* سینماگران هیچ‌گاه آگاهانه و حزبی وارد سیاست نشدند

داوودی در این میان تأکید کرد: حضور ناصر شفق در واقع به دورانی برمی‌گردد که خانه سینما یک ناظر و رابط با وزارت ارشاد داشت و با حضور ایشان ارتباط خانه سینما با وزارت ارشاد ارگانیک شد و بسیاری از مسایل گذشته که دچار سوتفاهم می‌شدیم، برطرف شد. پیش از آن جواد شمقدری نماینده ارشاد در خانه سینما بود که نمی‌توانستیم با او تعامل کنیم. ناگفته نماند سینماگران در دوم خرداد به این نتیجه رسیدند که سیاست ابزاری است که می‌توانند حرف خود را با آن بزنند و حقوق خود را به عنوان فیلمساز به دست آورند. سینماگران هیچ زمان به صورت سیستماتیک، آگاهانه و حزبی وارد عرصه سیاست نشدند.

در ادامه محمود اربابی عنوان کرد: من در سال‌های دهه ۶۰ دانشجو سینما بودم. آنچه که الان می‌دانم به دلیل ارتباط و مطالعه است و من به شخصه درگیر ماجرا و اتفاقات نبودم. ای کاش عنوان این نشست را «بر سینماگر ایرانی چه گذشت» می‌گذاشتید. مهم این است که بدانیم دیدگاه‌های غالب در دوره‌های مختلف چه بر سر سینماگران آورده است.

امیر قادری در پاسخ گفت: شاید دلیلش این باشد که سینمای ایران همیشه صنفی و بر اساس صنف بررسی شده و معمولا منافع مخاطب و ارتباط سینما با جامعه به شکل جدی در آن مورد بررسی قرار نگرفته است.

اربابی افزود: سینمای ایران از گذشته جریان موثری در جامعه بوده و هست. سینما بعد از انقلاب براساس بررسی آماری و کیفی یک نسبت کاملا متفاوتی با سینمای قبل از انقلاب دارد. سینمای ایران قبل از انقلاب، یک سینمای بومی داخلی بود. بنا به دلایل مختلف عرضه خارجی و شناخت بین المللی از سینمای ایران وجود نداشت. قبل از انقلاب جشنواره تهران را داشتیم اما به جای معرفی سینمای ایران به جهان بیشتر سینمای جهان به ایران معرفی می‌شد. این در حالی است که بعد از انقلاب برای معرفی سینمای ایران به جهان برنامه‌ریزی شد.

وی ادامه داد: من طبق مطالعاتم از دهه ۶۰ می‌گویم که فیلمسازان موفق آن دوره محصول تفکر همان دیکتاتوری دلسوزانه مدیریت سینما در آن دوره هستند. سینماگران آن دوره احساس می‌کردند در مقابل نگاهی که ممکن بود بر اساس آن اساسا سینمایی وجود نداشته باشد، باید تلاش کنند تا سینما بماند.

داوودی درباره این موضوع گفت: من فیلمسازی هستم که کل هویتم را مدیون کارکرد همان زمان هستم. یعنی اگر همان دوره شخص بهشتی وجود نداشت، سینماگر نمی‌شدم.

* سال ۶۹ هشتاد و یک میلیون مخاطب سینما داشتیم

اربابی در ادامه اظهار کرد: اما درباره اینکه چگونه سینماگران به سیاست دل بستند، باید تاریخ را مرور کنیم متوجه می‌شویم که تا سال ۱۳۶۸ ارتباط بین سینما و مخاطب در حال افزایش بود. به شکلی که بیشترین مخاطب سینمای ما به تاریخ ۱۳۶۹ مربوط است که هشتاد‌ویک میلیون نفر به سینما رفتند. از سال ۱۳۶۹ به بعد این آمار سقوط می‌کند. الزاما نمی‌توان این آمار را به کارکرد سینما و سینماگران ربط داد بخشی از آن به سیاست‌گذاری و حتی شرایط جامعه و رویکرد مردم هم بازمی‌گردد. هر چه از سال ۱۳۶۹ به جلو حرکت می‌کردیم سیاست‌گذاری‌ها و سخت‌گیری‌ها کم‌رنگ می‌شود. به طوری که در اواخر دهه ۶۰ تعداد فیلم‌هایی که وجه داستان‌گویی و قهرمان‌پردازی‌شان پُررنگ‌تر بود، فروش بیشتری هم داشتند.

این مدیر سینمایی سابق در ادامه عنوان کرد: سال ۱۳۷۲ سال تعیین کننده‌ای برای سینمای ایران است چرا که تمام فشار‌های درست و غلطی که برای حذف جریان سیاست‌گذاری‌های دهه ۶۰ وجود داشت، به نتیجه می‌رسد. آقایان انوار و بهشتی مجبور می‌شوند از سینما بروند. در این مرحله شخصی مانند آقای لاریجانی از سینما به تلویزیون می‌رود و مدیران سینمایی را که از دید خودش دیدگاه‌های قابل دفاعی داشتند، به آنجا برد. بعد از آن هم آقای بهشتی به میراث رفت و اما آقای انوار هم دیگر هیچ مسئولیتی را نپذیرفت.

وی افزود: پس از آن، آقای ضرغامی و دوستانش روی کار آمدند و آقای میرسلیم هم وزیر شد. در سال ۱۳۷۲ ابتدا شرایط نامتعادل شد و سینماگران نگران شدند که چه اتفاقاتی قرار است رخ دهد تا به سال ۱۳۷۶ رسیدیم. در این میان آلترناتیو وزارت ارشاد و معاونت سینمایی در حد فاصل سال‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۲ حوزه هنری بود. حوزه هنری در آن زمان با معاونت سینمایی تعارض و اختلاف داشت. معاونت سینمایی معتقد بود که حوزه هنری هم باید مانند بقیه باید مقررات را رعایت کند. ضمن اینکه حوزه هنری همه‌ سینما‌ها را تا قبل سال ۱۳۷۰ در اختیار گرفته بود. در پایان سال‌ ۷۲ ناخودآگاه حوزه هنری به معاونت سینمایی نزدیک شد و اختلاف‌ دیدگاه‌ها به نسبت قبل بسیار کمرنگ شده بود.

اربابی ادامه داد: در سال ۱۳۷۲ مدرسه کارگاهی فیلمنامه‌نویسی حوزه هنری راه افتاد. در نگاه این مدرسه فیلمنامه مهم بود و باید برایش سرمایه‌گذاری می‌کرد. فیلمسازان اگر با هم کار کنند، در سرنوشت فیلمنامه موثر است و در نهایت سینما با مردم معنا پیدا می‌کند. در این مدرسه نزدیک به ۷۰ نفر از فیلمسازان، نویسندگان و کسانی که در سینما بودند، در این مدرسه حضور پیدا کردند از جمله مرتضی پورصمدی، فریدون جیرانی و… . شاید تنها فیلمسازان برجسته‌ای که در مدرسه حضور نداشتند، بهرام بیضایی، مسعود کیمیایی و رخشان بنی‌اعتماد بودند. در آن فضا ضمن صحبت کردن درباره فیلمنامه، خود جمع حاضر محصول فضای اجتماعی پیرامون بودند که نگرانی‌شان کار نکردن فیلمسازان بود.

* سینماگرانی که با تنور داغ انتخابات ۷۶ همراه شدند

وی تأکید کرد: بعد از رسیدن به سال‌ ۱۳۷۶ و زمانی که تنور انتخابات داغ بود افراد جمع مدرسه فیلمنامه‌نویسی تصمیم گرفتند در اتفاقاتی که قرار بود رخ دهد، سهیم شوند تا بتوانند وضعیت موجود را تغییر دهند. بر خلاف نظر آقای داوودی من معتقدم بخش زیادی از فیلمسازان ما نگاه سیاسی داشتند. این شرایط باعث شد بیانیه معروف فیلمسازان بیرون بیاید. بله دو دسته وجود داشت اما  نسبت این دو دسته با کل سینما ۵۰-۵۰ نبود بلکه ۱۰ به ۹۰ بود. در اینجا شکل به سیاست آمدن فیلمسازان، معنا پیدا می‌کند‌.

در ادامه اکبر حر به عنوان یکی از سینماگران پیشکسوت که در جمع مخاطبان نشست حضور داشت عنوان کرد: ما سینمای بعد از انقلاب را فقط مدیون شخص امام خمینی (ره) هستیم و جمله معروف‌شان هستیم که فرمودند: «ما با سینما مخالف نیستیم ما با فحشا مخالفیم.» در روند انقلاب دو نماد فرهنگی و اقتصادی یعنی بانک‌ها و سینما‌ها مورد آتش‌سوزی قرار گرفت. ما زمانی در سینما دچار مشکل شدیم که فتوای امام را کنار گذاشتیم و به سراغ فیلم‌هایی رفتیم که مصداق تهاجم فرهنگی بودند.

داوودی در این میان گفت: در صحبتی که من کردم دو جریان فکری ابتدای انقلاب بود؛ یکی به دنبال حذف کلی سینما بود و دیگری قصد نگه داشتن سینما را داشت. صحبتی که امام (ره) در بهشت زهرا انجام داد، کدی شد که بتوانند با آن سینما را نگه دارند اما سینما را افراد نگه داشتند و فقط یک حرف آن را سرپا نگه نداشت. سینما با آقای بهشتی به ویژه چراکه آقای انوار موقعیت اجرایی داشت نه تالیفی و فکری، یک دوران کودکستان، دبستان، دبیرستان و ورود به دانشگاه را طی کرد.

وی افزود: عملا شرایط سینما در آن سال‌ها مانند کسی بود که وارد کودکستان می‌شود. اما پس از گذشت سال‌ها که عنصر سینما رشد کرد و به تعبیری چموش شد، مساله جدی برای خود سینماگران و کسانی که می‌خواستند آن را تحت سیطره خود دربیاورند، ایجاد کرد. جریان فکری آن دوره، سینما را به صورت انحصاری در خدمت ایدئولوژی می‌خواست. تفکرات سینمای دهه ۶۰ دو وجهی بود در کنار دیکتاتوری موجود در برخی مدیران، تفکر سازنده‌ای هم وجود داشت که سینمای ایران، وجودش را به آن مرهون است.

* ورود گروه‌های مذهبی به سینمای ایران

فریدون جیرانی با اشاره به اینکه اکبر حر به جریان معتقد به سینمای اسلامی تعلق دارد، عنوان کرد: تا قبل از صحبت امام خمینی(ره) در بهشت زهرا در محافل مذهبی رادیو، سینما و تلویزیون حرام بود. یعنی به سینما نمی‌رفتند در رادیو فقط اخبار گوش می‌دادند و تلویزیون زمان شاه را هم تماشا نمی‌کردند. واژه سینمای اسلامی از ابتدای انقلاب به وجود آمد اما شناختی نسبت به آن وجود نداشت و عده‌ای که مخالف بودند نمی‌دانستند با آن چه کنند. بخشی که مخالف سینما بود تا قبل از انقلاب و در محافل مذهبی سینما را می‌زد. در میان گروه‌های مذهبی هم غیر از فدائیان اسلام که درباره سینمای مستند نظر داده بودند، هیچ گروه مذهبی درباره سینما نظر نداده بودند. به همین دلیل پس از صحبت امام (ره) بود که محافل مذهبی وارد سینما شدند.

اکبر حر در پاسخ به این پرسش که جریان او و افرادی مانند جواد شمقدری از چه سالی وارد میدان سینما شدند، عنوان کرد: از سال ۵۹ که جزو انجمن اسلامی دانشگاه بودیم وارد سینما شدیم.

* زمانی که فارابی امکانات می‌داد و مخاطب مهم نبود!

ابوالحسن داوودی با پیگیری ادامه مباحث خود، ضمن اشاره به اینکه یکسری فیلم‌ها در دوران کودکستانی سینمای ایران ساخته شده است، تاکید کرد: در آن مقطع خود فارابی همه امکانات را می‌داد و بخش سرمایه‌گذاری خصوصی و مخاطب اصلا مطرح نبود؛ یعنی سینما در یک شکل و تصویر دیگری زاده شد. در این دوره و به‌دلیل شکل تفکر حاکم بر سینما، سینمای ایران نتوانست با تمام حمایت‌ها به جز فیلم‌های معدودی مانند «بازمانده» که ویژگی‌های خود را داشتند، با مخاطب ارتباط بگیرد.

* در همه دوران‌های سینما، عده‌ای حذف شده‌اند

داوودی در پاسخ به این پرسش قادری که آیا فکر نمی‌کنید که مشکل مدیریت دهه ۶۰ همین ایراد را داشت و آن زمان هم آقایان بهشتی و انوار به دنبال حذف برخی جریان‌ها بودند، گفت: در همه دوران‌ها عده‌ای حذف شدند در دوره اصطلاحات هم همینطور. امروز اما میزان حذف‌شدگان سینما از همه دوره‌ها بیشتر است. شرایطی که در مدیریت الان وجود دارد، میزان حذف‌شدگی را از همه دوره‌های بعد انقلاب بیشتر و وحشتناک‌تر کرده است.

* اختلافات امروز سینما، واقعا اختلاف است!

شفق در ادامه با اشاره به اینکه اختلافاتی که در حال حاضر در سینما به وجود می‌آید، جدی جدی اختلاف است، بیان کرد: آن زمان حتی در سال ۷۶ اختلاف به معنای واقعی نبود. چراکه همه می‌خواستند کمک کنند سینما پا بگیرد نه اینکه پای آن را بکشند. من زمانی انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس را تشکیل دادم که احساس کردم سینمای دفاع مقدس متولی ندارد. البته خیلی‌ها دوست داشتند کمک کنند. ما در آغاز فعالیت سالی ۲ تا ۳ فیلم ساختیم و بعد در یک سال هم تجربه ۲۲ فیلم را داشتیم. به طور متوسط ۳۰ درصد فیلم‌ها در سال برای دفاع مقدس و از حمایت‌های دولت برخوردار بود. ناگفته نماند که ما کلی امکانات رایگان در اختیار سینماگران قرار می‌دادیم. جلسه‌ای را با آقای لاریجانی داشتیم که پیشنهاد کردم حق رایت فیلم‌های دفاع مقدس را خریداری کنند. مثلا به دنبال آن بودیم که فیلم بوی «پیراهن یوسف» با پیش‌خرید تلویزیون شکل بگیرد چون اثر خوبی بود.

وی یادآور شد: در این دوره ۸۲ فیلم ساخته شد و بیشتر آثار خوب دفاع مقدس از سال ۶۹ تا ۷۵ ساخته شد. من سینما را به صورت آکادمیک دنبال و احساس می‌کردم وضعیت سینما فاجعه است. در دهه ۶۰ دولت به سینما سوبسید می‌داد اما از ۷۴ یا ۷۵ بحث کمبود بودجه مطرح شد و اینکه بخش خصوصی باید شکل بگیرد. ما هم دوست داشتیم سینما خصوصی باشد.

* از ۴۸۰ سالن سینما به ۱۸۰ سالن رسیدیم!

شفق افزود: آن زمان که آقای حیدریان مدیرکل نظارت بود، می‌گفت شما یک بار شرکت را تایید می‌کنید پس لزومی ندارد شرکت برای پروانه فیلمسازی‌اش اقدام کند و این مسئولیت برعهده تهیه‌کننده است. اتفاق ناگواری که در سینمای ایران رخ داد مصادره سینماها بود. طی این اتفاق بخشی از سینماها به داروخانه، انباری، دفتر فلان‌آقا و… تبدیل شدند و یکباره برای جمعیت ۳۶ میلیونی از تعداد ۴۸۰ سالن سینما به ۱۸۰ سالن رسیدیم! بعد از این اتفاق من سال ۷۷ من دیگر نمی‌توانستم  در انجمن بمانم چراکه مشکل اصلی، دیگر تولید نبود. ما نزدیک به پانصد نفر فیلمساز داشتیم که توانایی کار داشتند اما ۱۰ تا ۱۵ سالن بیشتر موجود نبود و مابقی آثار می‌سوختند. در حقیقت آن زمان ۳ تا ۴ فیلم پرفروش داشتیم و بقیه آثار در اکران ورشکست می‌شدند.

شفق با اشاره به اینکه بعد از این اتفاق فیلم‌ها شروع به قشری‌گری و حرکت بر اساس سلیقه عام کردند، تصریح کرد: البته من مخالف این اتفاق نبودم و در دوره اصطلاحات طرح پردیس‌های سینمایی را دادیم. آن زمان با آقای داوودی و مرحوم داد مباحث مختلفی را مطرح کردیم و جلسات متعددی گذاشتیم. حتی به مرحوم داد پیشنهاد دادیم که عضو هیات مدیره انجمن شود و ما هم با خانه سینما تعامل کنیم. در این میان چه کسانی مخالفت کردند؟ خانه سینما، حوزه هنری، اتحادیه تهیه‌کنندگان و… . دلیلشان هم این بود که قدرت ما افزایش پیدا می‌کند. درحالی که من در طرح پیشنهادی گفته بودم که یک سالن برای من نباشد. در این میان شاید بتوان گفت از کارگردان و فیلمبردار تا تدوینگر، موسیقیدان و نویسنده‌ای که کار بزرگ کرده است، با ما مشکل داشتند.

وی ادامه داد: در این مسیر وزیر ارشاد، وزیر مسکن و آقای حیدریان همراه بودند. یکبار هم از غلامرضا موسوی پرسیدم که چرا با ساخت سالن سینما مخالفت کرد، گفت ما مخالفت نداشتیم اما انگار چون شخص من دنبال این قضیه بودم، مخالفت کردند. من اعتقاد دارم که سینماگران و فرهنگیان از سیاستمداران محترم‌تر و قوی‌تر هستند. یک سینماگر باید به سیاستمدار بگوید که پایش را کجا بگذارد و فرهنگ فراتر از سیاست است. باید به این مساله توجه کنیم هنرمند، هنرمند است و کسی حق ندارد بالاسر باشد و بگوید این کار را بکند یا نه.

شفق در پاسخ به این پرسش قادری که آیا برای قدرتمند شدن سینماگران پیشنهاد ساخت سالن سینما داده است، تصریح کرد: بله. ما به تلویزیون هم پیشنهاد دادیم که برای سینما و ورزش برنامه زنده پخش کند و برنامه «سینما دو هزار» در شبکه پنج و بعد برنامه «نود» در شبکه سه بر این اساس شکل گرفت. بعد هم که برنامه «هفت» ساخته شد که علاقه مند بودیم به صورت زنده پخش شود چراکه سینما زنده باشد، جامعه زنده است.

* «بوی پیراهن یوسف» چرا مورد بی‌مهری قرار گرفت

وی در جواب به سوال فریدون جیرانی مبنی بر اینکه در آن زمان که مسئولیت داشته است، «بوی پیراهن یوسف» مورد بی‌مهری مدیران قرار گرفت و درجه ب به آن دادند. چرا این اتفاق افتاد؟ اظهار کرد: قبل از این فیلم، ما دو سه تا مشکل عدیده سر آثار دفاع مقدس داشتیم که من به شورای عالی انقلاب فرهنگی رفتم و گفتم ما در ادامه نمی‌توانیم قوی عمل کنیم چون هر لحظه می‌گویید قهرمان قصه را عوض و یا از بازیگر ستاره استفاده نکنیم! برای اولین بار در فیلم «بوی پیراهن یوسف» با بازی نیکی کریمی و علی نصیریان برخی معیارها تغییر کرد. من خودم زمانی که با علی نصیریان صحبت کردم، می‌گفت بهترین بازی تاریخ سینمای من، این اثر بود اما در جشنواره آن سال به ایشان جایزه ندادند. ما تمام تلاشمان این بود که بازیگران ستاره بتوانند در فیلم‌های سینمایی دفاع مقدس بازی کنند.

جیرانی اما تاکید کرد: این نکته شما درست است. ناگفته نماند که هم «بوی پیراهن یوسف» و هم «برج مینو» مورد بی‌مهری قرار گرفتند و آقای ضرغامی درجه ب به آن‌ها داد چراکه قهرمان هر دو زن و نیکی کریمی بود.

ابوالحسن داوودی در ادامه اظهار کرد: صحبت‌های آقای شفق حاصل شرایط فکری در آن دوره به ویژه از دهه ۷۰ مشخصا از ۷۲ به بعد بود که سینما از مرحله کودکستانی و دبستانی خارج و وارد جایی شد که بخش خصوصی به آن ورود کرد. من خیلی موافق تعبیری که ایشان درباره گران کردن سینما به کار برد، نیستم.  درست است که سینما کمک‌های سوبسیدی کمتری دریافت کرد اما گران نشد. اتفاقا بعدا در دورانی گران شد که عملا مدیران فرهنگی خواستند قدرت سینما را در انحصار بگیرند و چون نمی‌توانستند و عملا سینما گسترش پیدا کرده بود و توانسته بود با مخاطب ارتباط بگیرد به ویژه بخش فرهنگی سینما که صاحب عقیده بود سعی کردند از طریق نهاد و وارد شدن سرمایه‌های دولتی که وابسته به نهادهای مختلف بود، شرایطی را به صورت تدریجی بدون اینکه مشخص باشد، وارد سینما کنند که آن تبدیل شد به قراردادهایی که اول هم در عرصه بازیگران ستاره‌ها بروز کرد.

وی ادامه داد: یعنی در آن دوران عملا تسویه‌ای در سینما اتفاق افتاد، یعنی اگر من به عنوان کارگردان و تهیه‌کننده فیلم «جیب‌برها به بهشت نمی‌روند» و یا «بوی خوش زندگی» را بسازم از آن دوران به بعد دیگر این امکان برایم مهیا نبود و باید سراغ سرمایه‌گذار می‌رفتم که آن هم به دلیل گران شدن سینما شرایط خود را داشت. در حقیقت سرمایه بخش خصوصی به راحتی نمی‌توانست وارد سینما شود و آن را اداره کند. اینگونه سینما خود به خود رانده می‌شد به طرف بخشی که می‌توانستند فیلم‌های کلان با سرمایه کلان تولید کنند. این سرمایه کلان باعث گران شدن سینما شد و آن را از دسترس کسانی که می‌خواستند تولید کنند خارج می‌کرد.

این فیلمساز در پاسخ به مخالفت خانه سینما با سالن‌سازی که از سوی ناصر شفق مطرح شد هم گفت: من در آن دوران در خانه سینما حضور داشتم. این بحث ربطی به خانه سینما نداشت. ساختار خانه سینما، ساختاری نبود که با چنین جریانی موافقت یا مخالفت کند. اصولا سینما از سال ۷۲ به بعد که وارد مرحله توجه به بخش خصوصی شد تبدیل به سینمای گنجشک روزی شد به جای آن که صنعتی، خودکفا شود. یکی از مواردی که بعد از رفتن مرحوم داد به معاونت سینمایی تاکید کردیم، رسیدن به یک نظام سینمایی بود. ناگفته نماند که خانه سینما و وزارت ارشاد آن زمان بیشترین و ارگانیک ترین ارتباط را با هم داشتند. تعریف اولیه این بود که مسئولیت به جریان فیلمسازی سپرده شود و نظارت دلسوزانه اولیه که گاهی مواقع دیکاتوری می‌شد و گاهی کمک می‌کرد، به سینماگر داده شود.

داوودی در جواب به این سوال قادری که چرا گفته می‌شود سال ۸۰ سینما به لحاظ اقتصادی شکست خورد؟ مطرح کرد: مساله‌ این بود که جریان تولید فیلم نتوانسته بودند این ارتباط را با جریان سرمایه‌داری که از بیرون سینما وارد می‌شد، درک کنند. جریان سرمایه‌گذاری به آن شکل وارد نشده بود و سینماگران نسبت به عناصری مانند این موضوع بدبین بودند یعنی تصور می‌کردند یک نفر سفره‌ای پهن کرده و می‌خواهد همه چیز را به انحصار دربیاورد. این مساله از هر دو طرف مقاومت ایجاد می کرد.

* خانه سینما از ابتدا به‌صورت معکوس بنا شد!

وی ادامه داد: ما در همان دوره‌ای که در خانه سینما بودیم برای ایجاد تفکر سینمای صنعتی و سینمایی که به جای متکی به تک محصولی، کمپانی شکل بدهد، گروهی را جمع کردیم و سینماگستر را به تعبیر کمپانی شکل دادیم تا در عرصه سینماداری، تولید، آموزش و به روز کردن سینما کمک کند اما مقاومت‌هایی از همه جانب بود. اولین جریانی که مخالفت کرد جریان محافظه‌کاری سرمایه‌دار سینما بود؛ کسانی که از قبل از انقلاب تک به تک پول می‌گذاشتند و فیلم فارسی را تقلید می‌کردند. مشکلشان این بود که این جریان می‌تواند عرصه آنها را تنگ کند چون به مخاطب توجه دارد. بلافاصله جریان دولتی هم احساس کرد عوامل کنترل‌کننده از دست آنها خارج می‌شود؛ منظور عوامل نظارت و هدایتی‌ست که برای خود تعریف کرده بودند. بنابراین جریان دولتی هم به صف مخالفان جدی درآمد و یکسال بعد سینماگستر منحل شد. من از خانه سینما دفاع نمی‌کنم چراکه از ابتدا به صورت معکوس بناگذاری شده و سیستم صنفی معیوب و هرمی بود. این اشکال هنوز وجود دارد و باعث می‌شود هر نوع تنوع و استقلال در خانه سینما با مشکل مواجه کند.

قادری ادامه داد: به نظر می‌رسد در این دوران بیشتر از اینکه سینما برای مخاطبش بجنگد چه از طریق ایجاد کمپانی و یا تولید محصولات مشخص، مدام گروه‌های مختلف در سینما بر سر منافع خود دعوا می‌کردند.

جیرانی در ادامه نشست درباره توجه به مخاطب در دهه ۶۰ عنوان کرد: فیلم‌های «سناتور» در سال ۶۳، «گل‌های داوودی» در سال ۶۴، «گمشده» در سال ۶۵، «دبیرستان» در سال ۶۶، «زیر بام‌های شهر» در سال ۶۷ و «در آرزوی ازدواج» در سال ۶۹ که سناریست آن‌ها من بودم همگی جزو فیلم‌های پرفروش دهه ۶۰ بودند. پس تماشاگر و فروش در دهه ۶۰ بوده است. آن چیزی که انوار و بهشتی مخالفت می‌کردند بازگشت به جریان قبل از انقلاب بود. این دو نفر با همه مخالف نبودند بلکه مخالف نسل میانه بودند. حذف در اینجا صورت می‌گیرد. بازیگران حذف شدند برای اینکه فضای جامعه ۵۷ ایدئولوژیک بود. همه دانشجویان دانشکده و آدم‌هایی که در نهادهای حکومتی بودند مخالف محمدعلی فردین و بهروز وثوقی بودند.

* وقتی فردین به انجمن سینمای انقلاب رفت

شفق درباره این موضوع گفت: محمدعلی فردین زمانی که ما انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس را داشتیم، به انجمن آمد. آن زمان سینمای جمهوری را با علی حاتمی داشت. ما فردین را با کشتی و قهرمان جهان بودنش می‌شناختیم. چهره‌ها را دوست داشتیم منتهی دوران فطرتی به وجود آمده بود. آقایان جیرانی جزو روشنفکران سینما و آن را بلد است اما بعد از جنگ برخی‌ها می‌خواستند به سینما وصل شوند یعنی یک فیلم تولید و بعد به سینما راه پیدا کنند.

در ادامه نشست جیرانی در پاسخ به پرسش قادری مبنی بر اینکه چرا افرادی همچون رسول صدرعاملی بعد از دهه ۶۰ و تا مدتی حذف شدند و یا فیلم ضعیف ساختند، گفت: رسول صدرعاملی بعد از «گل‌های داوودی»، «پاییزان» را ساخت. فیلمسازانی که مدنظر دارید، فیلم ضعیف نساختند. صباغ زاده خواست فیلم بهتری بسازد اما «خانه خلوت» را ساخت چراکه درجه بندی آمده بود و می‌خواست خود را با آن تطبیق دهد و درجه الف هم گرفت. ایشان سازنده «سناتور» و «گمشده» اما می‌گوید اینها فیلم‌های بد من و بقیه آثارم خوب هستند.

وی ادامه داد: فیلمسازان تغییر مسیر دادند برای اینکه از سال ۶۶ به بعد کیفیت در مقابل کمیت قرار گرفت. درجه‌بندی کیفیت را بالا برد و کمیت را پایین آورد. وقتی کیفیت بالا رفت، بسیاری از فیلمسازانی که قبلا سینمای عامه‌پسند و جریان اصلی کار می‌کردند، سعی کردند کار متفاوت بسازند حتی از طریق وزارت ارشاد به آقای خاچیکیان هم متاسفانه پیشنهاد دادند «چاوش» را بسازد که اشتباه بزرگی بود. دوستان می‌خواستند فضای سینما عوض شود و اگر قرار است اثر اکشن و مطلوب ساخته شود، مثل «کانی‌مانگا» باشد. به اعتقاد من این اثر از «عقاب‌ها» به لحاظ ساختار، کارگردانی و قصه پردازی بهتر است. با اکشن مخالف نبودند. همان زمان «دبیرستان» هم اکشن داشت و درجه ب گرفت و مورد تایید واقع شد.

* انوار و بهشتی، فیلمفارسی را با «داستان» اشتباه گرفتند

جیرانی تاکید کرد: این جریان فیلم فارسی بود که باید حذف می‌شد. اشتباه این بود که تفکر فیلم فارسی را با داستان اشتباه گرفتند. اشتباه انوار و بهشتی این بود که تفکر فیلم فارسی ساختار تولید بود. اگر یک داستان جذابیت‌هایی داشت، مخالفت و فکر می‌کردند فیلم‌فارسی است. نمایندگانی که «تاراج» و «زینال بندی» را می‌ساختند، از گرفتن «زینال بندری» می‌ترسیدند. نگرانی در جامعه بود و روشنفکری دینی اگر مدیریت سینما را در دهه ۶۰ قبول نمی کرد، سینما به اینجا نمی‌رسید چراکه جریانی می‌خواست سینما را ایدئولوژیک کند. روشنفکری دینی ایدئولوژیک نبود علت اینکه سینمای دهه ۶۰ شکل گرفت برای اینکه مدیریت ایدئولوژیک نبود. فراموش نکنیم که روشنفکری دینی در آخر دهه ۶۰ چپ در دنیا فروریخت و تمام چپ‌های داخل دچار تغییر شده بودند. دوره دوم سینمای مهرجویی که با «هامون» و با «نمادگرا» خارج می‌شود به دلیل فرو ریختن چپ است.

* مثل کرگدن پوست کلفت شدیم!

داوودی در جواب به این سوال قادری که آیا شرایط کاری‌اش بعد از موفقیت فیلم «نان، عشق، موتور ۱۰۰۰» بهتر شد یا نه، خاطرنشان کرد: به هر حال بی‌تاثیر نبود. بعد از آن من فیلم‌های مورد علاقه خود را توانستم بسازم مثل «تقاطع» و «رخ دیوانه» و «زادبوم» که این اثر برای من بسیار مهم بود، سه سال تولیدش طول کشید اما رفتار سیاسی با آن شد. ما مانند کرگدن یک لایه پوست روی پوستمان بعد از هر فیلم اضافه و شرایط سخت‌تر شد.

وی تاکید کرد: امروز اما با همان پوست کرگدنی هم کار کردن امکانپذیر نیست! چراکه تعریفی که دوستان در مدیریت فعلی برای سینما قائل هستند، سخیف شده است. اینکه به‌واسطه دو سه پروژه سینمای ایران را مهار کنیم و بقیه را رها کنیم، منجر به رونق سینما نمی‌شود. این نگاه وقتی وارد سینما می‌شود برای من سینماگر غیرقابل درک می‌شود که باید چه تولید کنم که هم ارزش داشته باشد، هم با مخاطب ارتباط برقرار کند.

* هر جا سیاست کم آورده، به سینما فشار آورده!

محمود اربابی هم در پایان سخنان خود گفت: سینمای ایران مسیر خودشان را به شکلی که توانایی داشته است و شرایط به آن اجازه می‌دهد، ادامه داده و در این مسیر بعضا موفق هم بوده است. اما متاسفانه هر جا سیاست در مدیریت فرهنگی کم آورده، به سینما فشار وارد کرده است.

شفق نیز در پایان مطرح کرد: از تک تک عوامل سینما به عنوان عنصر فکری و جنبی که تلاش می‌کنند آن را زنده نگه دارند که قطعا زنده هم خواهد ماند، باید تشکر کنیم. این اواخر که وضعیت معیشت برای مردم وحشتناک سخت شده است، برای اهالی موسیقی، سینما و تئاتر بسیار سخت‌تر شده است و در این شرایط باید کنار مردم بایستیم.

شب سوم و آخر از سلسله نشست‌های تخصصی با عنوان «بر سینمای ایران چه گذشت» امشب ۱۵ آبان ماه ساعت ۱۷ تا ۲۰ با حضور فریدون جیرانی، جواد شمقدری، علیرضا رییسیان، سیدمحمد حسینی و سیدضیا هاشمی برگزار می‌شود.

نوشته نیکی کریمی باعث بی‌مهری به «بوی پیراهن یوسف» شد؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کارگردان فیلم «مرد بارانی»عنوان کرد: اگر موضوع‌های مرتبط با بهداشت جسم و روح با داستان فیلم هماهنگ باشد و در ساختمان فیلم یا سریال چیدمان درستی داشته باشد می‌تواند روی مخاطب اثر بگذارد، اما اگر فیلمی صرفا به این نیت تولید شود که جنبه آموزشی داشته و پیام رسان باشد، معمولا ناکارآمد است و نمی‌تواند تاثیر بالایی روی تماشاگر بگذارد.

کارگردان سریال «زمین انسان‌ها» که داستان آن در بیمارستان و جامعه پزشکی می‌گذشت درباره این تجربه گفت: طرحی را مدتها قبل نوشته بودم و تمایل داشتم آن را بسازم تا اینکه تهیه‌کننده‌ای به من پیشنهاد داد اگر طرحی برای کار تلویزیونی دارم ارائه کنم. طرح سریال «زمین انسان‌ها» را به ایشان پیشنهاد دادم، بلافاصله تصویب شد و قرار شد کار کنیم. این سریال را همان زمان از نظر داستان و مسایل مرتبط با پزشکی به روز کردم چرا که سال‌ها قبل نوشته شده بود.

داوودی گفت: فیلم‌ها و سریال‌های بسیاری در ایران و خارج از ایران ساخته شده‌اند که با موضوع بهداشت جسم و روح و البته محیط بیمارستانی کاملا در ارتباط بوده اند و بسیاری از آنها آثار خوب و جذابی هستند.

او افزود: بیمارستان و مراکز درمانی در خیلی از فیلم های ایرانی و خارجی یکی از لوکیشن‌ها است و در چنین آثاری بخشی از داستان با لوکیشن گره خورده ‌است. ما در زندگی با این محیط سروکار داریم و از نظر دراماتیک هم چون این محیط می‌تواند بزنگاه تغییرها باشد، در داستان قابل استفاده است.

داوودی در پایان گفت: سریال «آناتومی گری» یا بسیاری فیلم‌های سینمایی کاملا مستقیم به مسایل مرتبط با اتفاق‌های بیمارستان و مراکز درمانی، دانشجویان پزشکی، پزشکان و پرستارها می‌پردازند و کاراکترهای اصلی‌شان این افراد هستند. در این فیلم‌ها و سریال‌ها مستقیم به مسایل بهداشتی و درمانی پرداخته می‌شود و در کنار روایت داستان جریان پیام‌رسان و آموزشی وجود دارد.

هشتمین جشنواره فرهنگی وزارت بهداشت ۲۵ فروردین ماه تا اول اردیبهشت ماه ۹۶ در پردیس تئاتر تهران برگزار می‌شود.

نوشته ابوالحسن داوودی: پیام‌رسانی مستقیم در موضوع سلامت ناکارآمد است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته موافقت با ۳ فیلم نامه/ ابوالحسن داوودی پروانه ساخت گرفت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- این جشنواره از سوم تا ششم سپتامبر در شهر سیدنی برگزار شده و «رخ دیوانه» به عنوان فیلم شب اختتامیه به نمایش گذاشته می‌شود. مراسم اختتامیه این جشنواره ششم سپتامبر در کاخ جشنواره سیدنی برگزار شده و «رخ دیوانه» در این سالن روی پرده می‌رود. پخش بین‌المللی این فیلم را ایران نوین فیلم برعهده دارد.

این فیلم در جشنواره سال گذشته فیلم فجر به نمایش درآمد و پنج سیمرغ بلورین جشنواره را از آن خود کرد. جشنواره فیلم‌های فارسی‌زبانان استرالیا آغاز حضور فیلم در جشنواره‌های بین‌المللی است. این فیلم به جشنواره‌های دیگری هم دعوت شده است.«رخ دیوانه» به تهیه‌کنندگی بیتا منصوری امسال اکران عمومی شد. طناز طباطبایی، ساعد سهیلی، صابر ابر، نازنین بیاتی و … بازیگران این فیلم هستند.

نوشته نمایش «رخ دیوانه» در استرالیا اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سحر هاشمی بازیگر نقش شکوفه در فیلم سینمایی «رخ دیوانه» به سوره سینما گفت: من فارغ التحصیل رشته بازیگری تئاتر از دانشگاه آزاد اسلامی هستم و در سال ۸۹ برای بازی در سریال آقای داودی به نام «زمین انسان ها» به آقای داودی معرفی شدم و در هشت قسمت از این سریال ۲۸ قسمتی ظاهر شدم.سال پیش هم برای «رخ دیوانه» در نقش شکوفه تست دادم و قبول شدم.

وی افزود: من یک سریال و یک فیلم سینمایی با آقای داودی کار کردم و این تجربه ها به قدری حرفه ای و لذتبخش بود که باعث شد نسبت به پیشنهادهای دیگر سخت گیر باشم و تا امروز نتوانسته‌ام حضور در پروژه دیگری را قبول کنم. من نقش شکوفه در «رخ دیوانه» را خیلی دوست دارم و اگر بنا به انتخاب و اختیار بود، باز همین همین کاراکتر را برای بازی می‌پسندیدم.

هاشمی همچنین گفت: ویژگی خاص شخصیت شکوفه برای من چند وجهی بودن شخصیت او بود. شکوفه دختری است که در ابتدا فکر می کنیم ترسو و خنگ و بی دست و پاست، اما در ادامه می فهمیم چقدر هم جسور است. کاراکتر شکوفه ویژگی هایی داشت که نه در دورخوانی و نه در هنگام خواندن فیلمنامه به آن نرسیدم و زمانی که می خواستیم فیلمبرداری کنیم، با راهنمایی‌های آقای داودی در بازی من لحاظ شد و بسیار موثر هم بود. به نظر من اگر برای این کاراکتر از یک بازیگر شناخته شده استفاده می شد، حتمن پیش مخاطب لو می رفتیم و او می فهمید این بازیگر به این زودی ها کارش تمام نمی‌شود.

سحر هاشمی در فیلم سینمایی «رخ دیوانه» که این روزها روی پرده است، اولین بازی سینمایی خود را در کنار طناز طباطبایی، صابر ابر، نازنین بیاتی، ساعد سهیلی، امیر جدیدی و … تجربه کرد.

نوشته بعد از «رخ دیوانه» برای انتخاب نقش، وسواس گرفته‌‌ام اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- در این نشست که ساعت ۱۸ برگزار می‌شود، در کنار حضور ابوالحسن داوودی کارگردان، بیتا منصوری تهیه کننده، بهرام دهقانی تدوینگر و بازیگران فیلم حضور پیدا می‌کنند. محمدرضا مقدسیان نیز به عنوان منتقد در جلسه نقد و بررسی فیلم حضور دارد. «رخ دیوانه» یازدهمین ساخته ابوالحسن داودی داستان چند جوان است که در یک قرار اینترنتی با یکدیگر آشنا شده و به دنبال یک شوخی و شرط بندی در مسیری پیچیده و دلهره آور می افتند، مسیری که درک جدیدی از زندگی و اجتماع را برای هرکدامشان رقم می زند.

این فیلم در بخش مسابقه سی و سومین جشنواره فیلم فجر حضور داشت. این فیلم سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران، بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین صداگذاری و بهترین جلوه های ویژه میدانی و جلوه های بصری این جشنواره را دریافت کرد و در بخش های بهترین فیلمنامه، بهترین نقش اول زن (طناز طباطبایی)، بهترین نقش مکمل مرد (ساعد سهیلی)، بهترین فیلمبرداری، بهترین تدوین، بهترین موسیقی متن و بهترین طراحی صحنه و لباس نامزد دریافت سیمرغ بلورین سی و سومین جشنواره فیلم فجر شد.

ابوالحسن داودی (کارگردان)، محمدرضا گوهری (نویسنده براساس طرحی از ابوالحسن داودی)، بیتا منصوری(تهیه کننده)، فرشاد محمدی(مدیر فیلمبرداری)، نظام کیایی (مدیر صدابرداری)، بهرام دهقانی(تدوین)، بهمن اردلان (طراحی و ترکیب صدا)، کارن همایونفر(موسیقی)، مهری شیرازی (طراح چهره‌پردازی)، مجید لیلاجی، شهریار کلهر (طراح صحنه و لباس)، روح‌الله مهاجری (مدیر تولید)، نفیسه ذاکری (منشی صحنه)، مهیار جوادیفر (روابط عمومی و مشاور رسانه‌ای)، مسعود اشتری (عکاس) و پویان بحق(فیلمبردار پشت صحنه) عوامل این فیلم هستند.

طناز طباطبایی، صابر ابر، ساعد سهیلی، نازنین بیاتی، امیر جدیدی، سحر هاشمی، رضا آحادی، فرنوش آل احمد، بیژن امکانیان، گوهر خیراندیش و امیرمحمد زند در این فیلم بازی کردند.

نوشته نمایش «رخ دیوانه» در فرهنگسرای فردوس اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تهیه کننده فیلم سینمایی «رخ دیوانه» در رابطه با تبلیغ و زمان پخش تیزر فیلم از تلویزیون به سوره سینما گفت:ایام عید به خاطر مشغله های شخصی فرصتی برای پیگیری نداشتم اما قطعا تبلیغات در فروش بی تاثیر نیست به شرطی که در باکس و ساعت مناسبی روی آنتن برود. تلویزیون یک جاهایی کمک فروش است اما اصلی ترین موردی که می تواند در فروش دخیل باشد تبلیغات سینه به سینه است و من به این مقوله بیش از هر چیزی اعتقاد دارم و فکر می کنم اینکه مردم خودشان مبلغ فیلمی باشند خوشایند تر است.

وی افزود: برای تولید فیلم هزینه های زیادی انجام می شود اما در مقابل تنها یک سوم فروش به تهیه کننده باز می گردد با وجود صرف سرمایه و سیاست های نادرست دوستان در جذب بازیگران سینمایی به سمت تلویزیون که به تبع آن دستمزدشان را افزایش می دهد باید تعامل درستی بین مدیران و فیلمسازان برقرار باشد چراکه این مساله اختلاف فاحشی بین دستمزد بازیگران با سایر عوامل بوجود آورده است. این تعامل باید سبب شود تا بازگشت سرمایه به درستی امکان پذیرد و همه عوامل فیلم به حقشان برسند.

منصوری گفت: تلویزیون در امر تبلیغات بهتر است نسبت به محصولات فرهنگی نگاه ویژه داشته باشد. به هرحال بین تبلیغ یک فیلم سینمایی با یخچال تفاوت هایی وجود دارد که در نظر گرفتن آنها به فرهنگ و هنر کشور کمک می کند. من بخشی از ایام تعطیلات را در مشهد بودم و متوجه شدم در همه سینماها عدالت و انصاف رعایت نمی شود. برخی سینماها مثل پردیس هویزه شرایط بوجود آورده بودند که ۴ فیلم روی پرده در شرایطی برابر باهم رقابت می کردند اما برخی سینماهای دیگر اینطور نبود.

این تهیه‌کننده گفت: حسن پردیس های سینمایی این است که به خاطر چند سالنی بودن اگر من به قصد دیدن فیلمی مثل «رخ دیوانه» می‌آیم ولی اکران فیلم ساعت دیگری است می توانم به جایش فیلم دیگری تماشا کنم اما متاسفانه در بعضی سینماها شرایط برای فیلم ها برابر نیست . مثلا من به یکی دیگر از سینماهای مشهد رفتم و با وجودی که فیلم ما روی پرده بود اما جز یک پوستر در کنج سالن هیچ پوستر و عکسی از فیلم دیده نمی‌شد پاسخ مدیر جوان هم نشان دادن پوسترهای تا شده در کشوی میزش بود. حتی برخی سینماها خودشان برای فیلم دیگر بیشتر تبلیغ می کردند.

وی ادامه داد: متاسفانه مدیران سینما حق را نمی‌بینند و به دلایلی جانبداری می کنند. در تهران هم از امروز این مساله را پیگیری خواهم کرد و اگر در سالنی عدالت اجرا نشود با پخش صحبت می‌کنم و فیلم را برمی‌داریم. صاحبان سینما در سود ۱۰۰ درصد شریک هستند، یعنی ۵۰ درصد خالص نصیب شان می شود و نیمه باقی مانده باید صرف هزینه هایی شود که به عهده سرمایه گذار است. اگر فیلمسازان دیگر هم این مساله را پیگیر شوند شاید سینماداران هم رعایت انصاف را جدی بگیرند و همه فیلم‌ها در شرایطی برابر رقابت کنند. همکاران ما هم نباید در این مورد کوتاهی کنند.

این تهیه کننده گفت: در کل از فروش فیلم راضی هستم و به نظرم خیلی خوب شروع کردیم امیدوارم که در طول اکران مردم بیشتری از فیلم استقبال کنند. البته امسال فروش نوروزی کل فیلم‌ها در مقایسه با سال گذشته پایین تر بود چون علاوه بر تقارن نوروز با ایام فاطمیه ۵ فیلم در نوبت اکران نوروزی بودند که ۲ فیلم کمکی به گیشه سینما نکردند. در واقع ۴۰ درصد فروش با افت چشمگیری روبرو شد. در رابطه با فیلم «رخ دیوانه » هم به نظرم موفق بودیم و از امروز پیگیر خواهم شد تا در صورت امکان تعداد سالن‌هایمان را هم افزایش دهیم.

نوشته گلایه منصوری از بی‌عدالتی در اکران نوروزی/ نقص نظارت بر اکران فیلم‌ها در شهرستان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – میثم محمدی: ابوالحسن داوودی یکی از ۵ کارگردانی است که در نوروز ۱۳۹۴ با فلیم «رخ دیوانه» میهمان مخاطبان خواهد بود .داوودی حدود سه دهه از حضور در سینما را در مقام نویسنده و کارگردان پشت سر گذاشته است و ۱۱ فیلم سینمایی را تا به حال کارگردانی کرده است .فیلم هایی که اکثر آنها در زمینه اجتماعی و با موضوعات مرتبط روز همراه بوده است . داوودی پس از حدود ۶ سال که از ساخت «زادبوم» گذشته بود ، بار دیگر کارگردانی در سینما را تجربه کرد و بازگشتی موفقیت آمیز داشت و توانست نظر مخاطبان سینما و همچنین داوران و صاحب نظران سی و سومین جشنواره فیلم فجر را به خود جلب کند تا یکی از بخت های اصلی اکران نوروزی برای دستیابی به فروشی قابل توجه باشد .

داوودی در سال ۱۳۳۴ در نیشابور به دنیا آمده است و پس از عبور از تحصیلات سینمایی در مدرسه عالی تلویزیون مدرک جامعه شناسی خود را از دانشگاه شهید بهشتی دریافت کرده است . فعالیت های جدی داوودی در زمینه هنر و بویژه سینما با نگارش مقاله ها و نقدهای سینمایی در مجله ها و نشریات مختلف آغاز شد تا اینکه در سال ۱۳۶۵ فیلمنامه «پائیزان» به کارگردانی رسول ملاقلی پور را به همراه فرید مصطفوی نوشت تا حضوری جدی تر داشته باشد و خود را به جامعه هنری معرفی کند .

وی در سال ۱۳۶۷ فیلم سینمایی «سفر عشق» را نوشت و کارگردانی کرد که در اولین تجربه کارگردانی او بازیگرانی چون گلچهره سجادیه ، پرویز پورحسینی ، داریوش ارجمند و جمیله شیخی در اثر او به ایفای نقش پرداختند . او با این فیلم پا در مسیر سینمای اجتماعی گذاشت ، اما تا دومین تجربه خود در مسیر گارگردانی ۲ سال طول کشید و این بار داوودی وارد فیلم های حوزه کودک و نوجوان گذاشت و تجربه موفقی داشت . مخاطبان اواخر دهه شصت فیلم سینمایی « سفر جادویی» با بازی اکبر عبدی را هیچگاه فراموش نخواهند کرد . فیلمی که در زمینه آثار کودک و نوجوان موفقیت های زیادی داشت و مورد توجه قرار گرفت ، ضمن اینکه در کنار موفقیت های داخلی ، داوودی با «سفر جادویی» در جشنواره های کودک و نوجوان مختلفی از کشورهای سوئیس ، فرانسه ، انگلستان ، هندوستان حضور داشت .

پس از این تجربه موفق و بلافاصله داوودی بار دیگر در سال ۱۳۷۰سراغ کمدی رفت ، اما این بار یک کمدی اجتماعی بزرگسال که آن هم تجربه ای موفق در کارنامه او محسوب می شود . فیلم سینمایی «جیب برها به بهشت نمی روند» یک کمدی اجتماعی با حضور بازیگرانی چون علیرضا خمسه ، آتنه فقیه نصیری ، حمیده خیرآبادی ، غلامحسین لطفی و حسین محب اهری بود که یکی از کمدی های موفق اوایل دهه هفتاد محسوب می شد و مورد توجه مخاطبان سینما قرار گرفت .

داوودی در همان سال بار دیگر تجربه فیلمسازی در حوزه کودک و نوجوان و دغدغه های اجتماعی را با خود همراه کرد و «ایلیا نقاش جوان» را با نویسندگی احمد طالبی نژاد ساخت و دو سال پس از آن در سال ۱۳۷۲ دوباره یک فیلم علمی تخیلی برای کودکان را با فیلمنامه ای از پیمان قاسم خانی تجربه کرد که یکی از اولین آثار موفق در این زمینه در آن سالها محسوب می شد . مخاطبان دهه هفتاد سینما کاراکتر «خپیت» که یک موجود فضایی بود را از یاد نخواهند برد که با بازی خوب علیرضا خمسه توانست در یادها بماند .

داوودی در سال ۱۳۷۳ به همراه پیمان قاسم خانی ، محمود جعفری و علیرضا خمسه فیلمنامه به نام «بوی خوش زندگی» را نوشتند که باز هم یک درام اجتماعی با رگه هایی از طنز بود ، اما نتوانست مانند آثار قبلی داوودی مورد توجه قرار بگیرد . اما داوودی پس از ۵ سال در سال ۱۳۷۸ یکی از جدی ترین و مهم ترین آثار سینمایی خود را ساخت . او فیلمنامه «مرد بارانی» را به همراه داوود میرباقری نوشت و در آن از حضور بازیگرانی چون فرامرز قریبیان ، مهتاب کرامتی و رویا تیموریان استفاده کرد و توانست در هجدهمین دوره جشنواره فیلم فجر بدرخشد و در ۸ رشته کاندید دریافت سیمرغ بلورین شود و در نهایت هم فرامرز قریبیان برای بازی در این اثر بعنوان بهترین بازیگر نقش اول مرد ، سیمرغ بلورین را دریافت کرد .همچنین مهتاب کرامتی که در این فیلم سومین تجربه بازیگری خود در سینما را پشت سر می گذاشت ، توانست توجه داوران هجدهمین جشنواره فیلم فجر را جلب کند و کاندید دریافت سیمرغ بلورین شود .

پس از این فیلم داوودی دهه ۸۰ را با یک کمدی آغاز کرد که مخاطبان بسیاری را به خود جلب کرد . کمدی عاشقانه «نان ، عشق و موتور ۱۰۰۰» یک کمدی پر بازیگر و مفرح بود که در سینماها مورد استقبال قرار گرفت . در این فیلم سینمایی بازیگرانی چون اکبر عبدی ، بهاره رهنما ، گوهر خیر اندیش و سروش صحت به ایفای نقش پرداختند که فیلمنامه آن هم تجربه مشترک دیگری با پیمان قاسم خانی بود .

داوودی پس از « نان ، عشق و موتور ۱۰۰۰» با فاصله بیشتری فیلم ساخت . او در سال ۱۳۸۴ فیلم سینمایی «تقاطع» را به همراه فرید مصطفوی نوشت و کارگردانی کرد . این فیلم هم یکی از آثار اجتماعی و جدی این کارگردان محسوب می شود که با بازی فاطمه معتمدآریا توانست در دوره بیست و پنجم جشنواره فیلم فجر در ۸ رشته کاندید دریافت جایزه شود و از طرفی هم در دوره دهم جشن خانه سینما مورد توجه واقع شد و در ۱۲ رشته کاندید شد و توانست ۷ تندیس را از آن خود کند که تندیس بهترین کارگردانی ، تندیس بهترین فیلمنامه و تندیس بهترین فیلم از جمله جوایز این فیلم سینمایی در جشن خانه سینما است.

باز هم سه سال میان این اثر و فیلم بعدی داوودی فاصله افتاد. یکی از فیلم های جنجالی او که هیچوقت رنگ اکران عمومی را به خود ندید . داوودی «زادبوم» را براساس فیلمنامه ای از فرید مصطفوی نوشت . یک درام اجتماعی که در دوره دولت نهم ساخته شد و پروانه نمایش نگرفت . این فیلم درباره چند خانواده است که در نقاط مختلف دنیا زندگی می کنند که یک اتفاق آنها را به هم پیوند می دهد و مهاجرت دغدغه اصلی این اثر محسوب می شود .در «زادبوم» که در دولت یازدهم هم زمزمه هایی برای اکران آن به گوش رسید ، عزت الله انتظامی ، مسعود رایگان ، رویا تیموریان ، پگاه آهنگرانی و بهرام رادان به ایفای نقش پرداخته اند .

و در نهایت داوودی پس از حواشی «زادبوم» و کنار رفتن موقتی از کارگردانی به مدت ۶ سال حالا در سال ۹۳ با فیلم سینمایی «رخ دیوانه» به نویسندگی محمدرضا گوهری بازگشتی موفق به سینما داشت و باز هم در یک حال و هوای اجتماعی مطابق با جامعه روز و در پرداخت و ساختاری متفاوت نظر اکثریت مخاطبان را به خود جلب کرد و به عنوان بهترین کارگردانی و بهترین فیلم نیز دست یافت. این فیلم در سی و سومین جشنواره فیلم فجر در ۷ رشته کاندید دریافت جایزه شد و ۴ سیمرغ بلورین و دو جایزه ویژه هیات داوران را از آن خود کرد تا داوودی پس از ۹ سال از اکران فیلم «تقاطع» بار دیگر با این اثر با مخاطبان در سینماهای کشور مواجه شود.

نوشته علاقه کارگردان «رخ دیوانه» به سینمای اجتماعی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

ساعد سهیلی بازیگر سینما درباره اکران نوروزی فیلم سینمایی «رخ دیوانه» به سوره سینما گفت: خوشحالم که «رخ دیوانه» در این فصل از اکران قرار گرفت و مانند آثار دیگری که در این سال بازی کردم به آن افتخار می‌کنم. امیدوارم فیلم همانطور که در جشنواره مورد توجه مردم قرار گرفت و برگزیده شد، در اکران هم با توجه و استقبال مخاطبان سینما قرار بگیرد و اکران خوبی را پشت سر بگذارد.

وی در ادامه با اشاره به اکران نوروز گفت: در کنار اینکه دوست دارم فیلم «رخ دیوانه» در اکران موفق باشد، امیدوارم که همه فیلم های اکران نوروز فروش خوبی داشته باشند و در کنار هم استقبال خوب مخاطب را تجربه کنند. از طرفی به دلیل زحماتی که همه گروه برای رخ دیوانه کشیده اند صمیمانه آرزو می‌کنم اتفاقی که همه منتظر آن بودیم بیفتد و مورد قبول مخاطبان گسترده سینما واقع شویم.

سهیلی در مورد اتفاقات خوبی که در سال ۹۲ برای او در عرصه بازیگری افتاده گفت: خدا را شکر می‌کنم که در سال ۹۳ اتفاق‌های بسیار خوبی را پشت سر گذاشتم که یکی از آنها حضور در فیلم سینمایی «چند متر مکعب عشق» بود و انفاق دیگر هم این بود که پدرم فیلم دیگری را ساخت و من هم در آن حضور داشتم.

این بازیگر جوان افزود: سال ۹۳ هم حضور در «رخ دیوانه» و موفقیت آن در جشنواره فجر و جلب نظر مثبت مردم، برایم خوشایند بود. امسال تجربه های تلخی هم داشتم که ترجیح می دهم به آنها اشاره نکنم.

ساعد سهیلی در «رخ دیوانه» با طناز طباطبایی، امیر جدیدی، صابر ابر، نازنین بیاتی و … همبازی است.

نوشته خاطره خوش حضور در «چند متر مکعب عشق»/ آرزوی موفقیت برای فیلم‌های نوروزی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- ایسنا نوشت: مجمع عمومی خانه سینما عصر امروز ۱۱ اسفند ماه در تالار سیف‌الله داد این تشکل صنفی برگزار شد، پس از ارایه گزارش هیات مدیره، انتخابات برگزار شد که نتیجه آن به شرح ذیل اعلام می‌شود:

محمدرضا موئینی با ۲۱ رای، ابراهیم مختاری با ۲۰ رای، بهمن اردلان با ۱۸ ،کامران ملکی با ۱۶ ، آتیلا پسیانی با ۱۶ ،شادمهر راستین با ۱۵ رای، خادم با ۱۴ رای هیات مدیره‌ی خانه سینما شدند.

علی آشتیانی‌پور با ۱۲ رای و محمدرضا سکوت با ۱۰ رای عضو علی‌البدل شدند. عبدالله اسفندیاری بازرس اصلی و ایمان کریمیان بازرس علی‌البدل شدند.

این انتخابات با حضور چهره‌های چون کمال تبریزی،ابوالحسن داودی،مجید برزگر،غلامرضا موسوی،رسول صدرعاملی،محسن امیر یوسفی،سیروس الوند، محمد مهدی عسگرپور،مجتبی میرطهماسب،شادمهر راستین،رضا میرکریمی،نازنین مفخم،مرتضی رزاق کریمی،نجف فتاحی،بهروز شعیبی،کاوه سجادی حسینی و… برگزار شد اما در یک اتقاق کم‌سابقه در خانه سینما،نمایندگانی از دو طیف کارگردانان ( نامزد حاضر ابوالحسن داودی) و تهیه‌کنندگان (نامزد حاضر علیرضا داودنژاد) به هیات مدیره خانه سینما راه پیدا نکردند.

محمد حیدری مدیرعامل موزه سینما (نماینده سازمان سینمایی وزارت ارشاد) در این انتخابات حاضر بود.

شورای صیانت از آراء را محمود سماک‌باشی،محمد سریر، عبدالله اسکندری تشکیل دادند.

هیات مدیره سابق خانه سینما را فرهاد توحیدی(رییس)، امیر اثباتی، ابراهیم مختاری، محمد سریر، محمدرضا موئینی، مریلا زارعی و تورج منصوری تشکیل می‌دادندکه

در ترمیم هیأت مدیره سیروس الوند و مرتضی رزاق کریمی به عنوان دو عضو علی‌البدل جایگزین زارعی و منصوری شدند.

بازرس سابق هم سید مهدی خادم بود که به هیات مدیره راه یافت.

همچنین این انتخابات طبق روال مرسوم مجامع عمومی خانه سینما بدون حضور خبرنگاران برگزار شد.

نمایندگان تشکل‌های صنفی «خانه سینما» در انتخاب هیات مدیره خانه سینما که برخلاف همیشه طیف گسترده‌ای نامزد بودند،عبارتند از:بازیگران:آتیلا پسیانی، چهره‌پردازان:عباس افشاریان،آسیفا: روانبخش صادقی، صدا: بهمن اردلان، طراحان فیلم: مجید لیلاجی،عکاسان:حافظ احمدی،فیلمبرداران: محمدرضا سکوت،کارکنان لابراتوار،احمد عبداللهیان،گویندگان:حمیدرضا آشتیانی‌پور،مدیران تولید: یونس صباحی،مدیران سالنهای سینما: سید مهدی خادم،انجمن مستندسازان:ابراهیم مختاری،منتقدان: کامران ملکی،شورایعالی تهیه‌کنندگان سینما: علیرضا داودنژاد،تدوین‌گران: محمدرضا موئینی،دستیاران کارگردان و برنامه‌ریز: آناهید آباد،فیلم‌نامه‌نویسان: شادمهر راستین،کارگردانان: ابوالحسن داودی،مدرسان: حمید دهقان‌پور،تهیه‌کنندگان مستند: جعفرصانعی‌مقدم، فیلم کوتاه: مجید برزگر.

نوشته هیات مدیره‌ خانه سینما مشخص شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تهیه کننده فیلم سینمایی «رخ دیوانه» که امسال توانست در جشنواره فیلم فجر نگاه مردم و داوران را به خود جلب کند درباره اکران فیلمش کنار آثاری چون «عصر یخبندان» و «رخ دیوانه» در ایام نوروز به سوره سینما گفت: دوستان برنامه ریز باید تصمیم بگیرند چه فیلم هایی برای نوروز مناسب تر است. امسال ایام فاطمیه با تعطیلات عید مقارن شده است، بر اساس سیاست های مرسوم آثاری انتخاب می شوند که تا حدی از فضای شاد دور باشند. امسال فیلم‌های خوب بسیاری در جشنواره به نمایش درآمدند و مورد پسند مردم قرار گرفتند. نمایش عمومی این آثار درسال آینده را به فال نیک می‌گیریم و امیدوارم بهانه ای باشد برای آشتی مردم با سینما و آرزو می کنم همه فیلم هایی که توانستند در ۱۰ روز نظر مردم را جلب کنند در گیشه هم موفق باشند.

منصوری درباره کم و کیف آثار جشنواره فیلم فجر گفت: امسال به خاطر حضور در سینماهای مردمی موفق به دیدن همه آثار نشدم اما خوشبختانه فیلم هایی که دیدم را دوست داشتم و به نظرم هیات انتخاب امسال کار سختی داشت و با تعاریفی که قبل از آغاز این مهم داشت سطح توقع همه را بالا برد. البته در این بین بودند فیلم هایی که در حد بقیه آثار نتوانستند خوب ظاهر شوند در مجموع جشنواره ای خوب و بی‌حاشیه داشتیم. اگر چه وقتی مساله ای حاشیه ساز مطرح می شود هم ایراد از خودمان است. مثلا زمانی که فیلم با مخاطب ارتباط برقرار نمی کند سعی در تخریب جو عمومی داریم و درصدد توجیه آن هستیم. ممکن است از اکران بد موقع فیلم و … گلایه کنیم. این نوع برخورد باعث حاشیه می‌شود.

وی افزود: اگر از این رفتارها بپرهیزیم حواشی را تا حد ممکن کم خواهد شد. باید بپذیریم جشنواره فقط برای فیلم ما نیست، جشنواره محلی است برای رقابت سازنده که بتواند مخاطب خودش، اثر مود علاقه‌اش را برای نمایش عمومی بشناسد و پیدا کند. من در سال هایی که فیلمی روی پرده نداشتم دست از تلاش نکشیده بودم و در تلاش بودم تا «رخ دیوانه» را به سرانجام برسانم، اما مسئولان پیشین می گفتند اول باید تکلیف «زادبوم» مشخص شود. به هر حال همانطور که می‌گویند: «عدو شود سبب خیر گر خدا خواهد.» اگر ما در دوره قبلی می‌خواستیم با اصرار «رخ دیوانه» را اکران کنیم قطعا چنین واکنشی در انتظار فیلم نبود. خوشحالم بعد از سال‌ها صبر و انتظار همه چیز همانطور که مد نظر کارگردان بود پیش رفت. همه فیلمسازان و عوامل برای کارشان زحمت می‌کشند امیدوارم نتیجه تلاششان را در گیشه ببینند.

«رخ دیوانه» با بازی صابر ابر، طناز طباطبایی، نازنین بیاتی، ساعد سهیلی، امیر جدیدی و … یکی از گزینه‌های اکران نوروز ۹۴ است.

نوشته سال ۹۴، سال آشتی مردم با سینماست/ خودمان حاشیه می‌سازیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

داودی در پاسخ به این سوال که آیا بازخورد تماشاگران فیلم «رخ دیوانه» در کاخ جشنواره با سینماهای مردمی تفاوت داشت، به سوره سینما توضیح داد: می‌توان گفت تقریبا فیلم بین همه اقشار جامعه انعکاس یکسانی داشته و خدا را شکر اکثریت آنان با فیلم ارتباط برقرار کرده اند. اولین نمایش های هر فیلم به خصوص اگر در قالب جشنواره فیلم فجر باشد، این آگاهی را به فیلمساز می دهد که نقاط ضعف و قوت کار خودش را بهتر بشناسند. فیلم ما هم در حال حاضر ممکن است اشکالات کوچکی در میکس و … داشته باشد و قطعا برای نمایش عمومی بازنگری خواهد شد.

وی افزود: همانطور که قبلا هم اشاره داشته ایم، این فیلمنامه ۵ سال قبل آماده کار بود اما ما برای ساخت آن در سال ۹۳ دست به بازنگری هایی زدیم و برای مثال از رشد شبکه های اجتماعی مثل فیسبوک در جهت افزایش درام کار استفاده کردیم. آن موقع استفاده از گوشی های هوشمند هم به این میزان شایع نشده بود و ما در بازنویسی مان این مورد را هم لحاظ کردیم چون حالا دیگر این مدل از تلفن های همراه و میزان کاربری آنها جزئی از فرهنگ این مردم شده است.

داوودی درباره سکانس پایانی فیلم خود که به نظر قدری مبهم می آید، اضافه کرد: من اساسا به پایان باز معتقد نیستم. فیلم ما درباره معلق ماندن زندگی جوانان بین دنیای حقیقی و مجازی است. گاهی وجه مجازی افراد پر قدرت تر از وجه واقعی آن است، به همین دلیل من می خواستم فیلم نهایتا به اینجا برسد و تماشاگر آن معلق ماندن را درک کند و متوجه نشود این سقوط چیزی مربوط به دنیای واقعی بود یا مجازی. خود من به عنوان یک مشاهده گر، دریافته ام تأثیر دنیای مجازی در زندگی افراد بسیار شدید تر از حقیقت جامعه است.

این کارگردان در جواب این پرسش که تا امروز کدام فیلم جشنواره را پسندیده، گفت: قضاوت کردن در این مورد ساده نیست و من هم فیلم های زیادی ندیده ام، مثل اثر هومن سیدی که در موردش زیاد شنیده بودم اما متأسفانه موفق به تماشا نشدم. فیلم بهرام توکلی را دیدم و خیلی دوست داشتم. تماشای آن را به مخاطبان فیسبوکی خودم هم پیشنهاد دادم!

نوشته توصیه ابوالحسن داوودی برای تماشای فیلم توکلی/ رضایت تماشاگران جشنواره از «رخ دیوانه» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته نگاهی به «رخ دیوانه»/ اثری جوان‌پسند و پازل‌گونه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- ساخت موسیقی رخ دیوانه به عهده کارن همایونفر بوده و صداگذاری توسط بهمن اردلان در استودیو بهمن آغاز شده است. فیلم «رخ دیوانه» برای اولین بار روز گذشته و قبل از پایان مهلت مقرر تحویل دفتر جشنواره شده است. فیلمنامه «رخ دیوانه» توسط محمدرضا گوهری (بر اساس طرحی از ابوالحسن داودی ) نگاشته شده و داستان چند جوان است که در یک قرار اینترنتی با یکدیگر آشنا شده و به دنبال یک شوخی و شرط بندی در مسیری پیچیده و دلهره آور می افتند. مسیری که درک جدیدی از زندگی و اجتماع را برای هرکدامشان رقم می زند. طناز طباطبایی، صابر ابر، ساعد سهیلی، نازنین بیاتی،امیر جدیدی، سحر هاشمی ، رضا آحادی ، فرنوش آل احمد  و… بیژن امکانیان، گوهر خیراندیش و امیرمحمئ زند بازیگران این فیلم هستند.

اولین نمایش فیلم رخ دیوانه در سی و سومین جشنواره فیلم فجر است. عوامل سازنده فیلم سینمایی «رخ دیوانه» عبارتند از کارگردان : ابوالحسن داودی، نویسنده فیلمنامه : محمدرضا گوهری براساس طرحی از ابوالحسن داودی، تهیه کننده : بیتا منصوری، سرمایه گذاران: بیتا منصوری، بنیاد سینمایی فارابی، مدیر فیلمبرداری: فرشاد محمدی، مدیر صدابرداری: نظام کیایی، تدوین : بهرام دهقانی، طراحی و ترکیب صدا : بهمن اردلان ( استودیو بهمن)، آهنگساز : کارن همایونفر، طراح چهره پردازی : مهری شیرازی، طراحان صحنه و لباس : مجید لیلاجی –  شهریار کلهر، مدیر تولید : روح الله مهاجری، مدیر فنی : وحید قطبی‌زاده

منشی صحنه :نفیسه ذاکری، عکاس: مسعود اشتری، فیلمبردار پشت صحنه: پویان بحق، روابط عمومی و مشاور رسانه ای : مهیار جوادیفر، دستیار اول و برنامه ریز : ایمان توکلی ، رضا سخایی، دستیاران : فراز داودی – بهرام تشکر  – نوید صلاحی –  محمد داودی کیا ـ عدنان فراهانی، دستیار اول فیلمبردار : احمد کاوسی، نور : داود محمدی، گروه فیلمبرداری: علیرضا افشاری، محمدرضا پرچ، فرهاد نصراللهی، حسین خزایی، علی نهاردانی، مسئول دوربین : سعید خضریان، بدلکاران : ارشا اقدسی،مهسا احمدی، مربی حیوانات : مرتضی کی منش، دستیار تدوین :سیاوش طرازنده پور،  پشتیبانی فنی تدوین : آرش آزاد، دستیار صدا: حسام مژدهی، مجریان چهره پردازی: مسعود رئیس السادتی ـ بهناز علی محمدی، دستیاران صحنه : سعید قلی زاده،  حسین  حکمتی، سعید هنرمند، سجاد گیلانیان، وحید شاه کمانی، عباس آقایی، مسئول لباس : پگاه حافظ، دستیار لباس : راضیه عسگری، امور دفتری: سعیده یزدی، دستیاران تدارکات : روح اله رهبری، حسین میرزا محمدی، محمد ابراهیمی، خدمات : مهرداد زندی ـ علیرضا ترکاشوند – علیرضا حکیم‌زاده  – سعید مرادی.

سینه موبیل : سید محسن موسوی ـ وحید بیگلری، حمل و نقل : مرتضی کمالی پور، منوچهر زندی، محمود الوندی، صادق بهبودی ـ جواد اصغری ـ  مجید غلامی – محسن رجب پور ـ عباس خانی ـ محمد جعفری – جواد خان قلی – حسین آقا حسینی  – محسن ثابت ـ سعید رفیع زاده.

نوشته «رخ دیوانه» در راه جشنواره فیلم فجر/ کارن همایونفر موسیقی را می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- فارس نوشت: سومین جلسه از سلسله نشست‌های «نسبت سینمای ایران و منافع ملی» با موضوع  «سینمای اجتماعی و نقد مصلحانه» با حضور ابوالحسن داودی کارگردان سینما و رئیس شورای صنفی نمایش، علی معلم تهیه‌کننده و سردبیر ماهنامه «دنیای تصویر»، محمدرضا رضاپور منتقد سینما و سردبیر ماهنامه «نقد سینما» و مهدی آذرپندار منتقد سینما  عصر روز گذشته (۱۰ آذر) در سالن اوستا حوزه هنری برگزار شد.

علی معلم تهیه کننده و کارشناس سینما در ابتدای نشست صحبت‌های خود را با دلایل مختلفی که سینما به مسایل اجتماعی توجه داشته است آغاز کرد و گفت: سینمای ایران به هزار و یک دلیل به نقد اجتماعی توجه دارد که یکی از آن‌ها عدم امکان ورود به سمت حوزه‌ها و گونه های مختلف مثل علمی _ تخیلی ، داستان‌های تاریخی و…است.  بعد از دهه شصت هم  بیشترین امتیاز و ارتباط مردم با همین گونه از سینما  است. سینما در بروز مباحث اجتماعی در همه جای دنیا نقش دارد و در سینمای ایران پررنگ است زیرا خصلت این سینما است. متاسفانه در طول این سال‌ها هنرمندان و اندیشمندان ایران در راس هرم تصمیم گیری اجتماع حضور جدی و فعال نداشتند و همواره در کنارمیدان قرار داشتند. که البته این نوع نگاه درباره هنرمندان نسبت به جوامعی مثل آمریکا که سینماگران در تصمیم‌گیری کلان اجتماعی به نوعی نقش دارند متفاوت است.

چرا سینماگران به خواسته رئیس‌جمهور محبوب خودشان هم توجه نمی‌کنند؟

مهدی آذرپندار صحبت‌های خود را با بخشی از پیام رئیس جمهور به جشنواره فجر سی و دوم آغاز کرد و گفت: من امروز نکته‌ای بیش از آنچه در پیام رئیس جمهور آمده ندارم. پپیامی که تاکیدش بر دیدن وجوه مثبت جامعه و حضور امید در سینماست. دقت کنید که این پیام یکی از رسانه‌های اصولگرا و یا سخنرانی یکی از اعضای جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی نیست. پیام رئیس‌جمهوری است که همین سینماگران بیشتر حمایت را از ایشان کردند و ظاهراً به ایشان اقبال داشتند. خب این پیام حتماً با تکیه بر یک تحلیل از اوضاع سینمای ایران صادر شده است. ان هم از سوی رئیس جمهوری که در وعده‌های انتخاباتی بیشتر شعار باز شدن فضای سینمای ایران را می‌داد. پس باید پرسید آیا وقت آن نرسیده که کنار تیرگی‌ها، روشنی‌ها را نشان بدهیم و بحث قهرمان که یکی از  نقاط کلیدی است را به سینما برگردانیم؟

فیلمساز نباید با دستورالعمل روبه‌رو باشد

ابوالحسن داودی در ادامه نشست به تعریف سینمای اجتماعی اشاره کرد و گفت: باید ببینیم چه فیلمی در دیدگاه دوستان فیلم اجتماعی تعریف می شود و ظرفیت‌ها و شاخصه‌هایش چیست. ما در تعریف‌ها دچار اشتباه هستیم بیشترین معضل هم حاصل از همین تفاوت دیدگاه است. این تفاوت دیدگاه کمتر در مواردی به یک دیالوگ ختم شده که بتوان شاخصه‌های اصلی را در سینمای اجتماعی برجسته کرد که مورد توجه فیلمسازی و تفکر متکی به حاکمیت باشد و هم تعریف متکی بر واقعیات باشد.

داودی به متن رئیس جمهور در جشنواره فجر اشاره کرد و گفت: پیام رئیس جمهور بسیار خوب بود اما سینماگر در عمل با این امر مواجه نیست. نامه قصد نیکو و دلسوزانه دارد اما زمانی کاربردی و قابل اجراست که متکی بر یک جریان و یک فکر متخصص و یا فکر متکی بر عمل باشد. اصولا سینما در وجه عام و سینمای اجتماعی بصورت خاصتر به دلیل‌ گران بودن حرفه و شرایط خاصی که دارد با بسیاری از مناسبات اجتماعی سر و کار دارد و از دیدگاه های مختلف، از افراطی ترین دیدگاه ها تا دیدگاه های سطوح مختلف و…مورد توجه قرار می گیرد.  یک فیلمساز با یک جریان فکری و با یک دستورالعمل روبرو نباید باشد.

وی ادامه داد: اعتقاد دارم سینما و فرهنگ در موضع عام و سینما در موضع خاص از دستورالعمل دور است. حتی اگر دستورالعمل مصلحانه‌ای که رئیس جمهور گفتند، چون سینما و فیلم سینمایی در ارتباط با مخاطب باید متکی بر تاثیرگذاری باشد و تاثیرگذاری به معنای ارتباط تنگاتنگ از دل برآید و بر دل بنشیند. اما اگر شرایطی را به هر دلیل متکی بر جریان قدرت، سرمایه، حمایت و…  به وجود بیاوریم و آن را به عنوان یک فرهنگ و نگاه شکل دهیم، ممکن است در کوتاه مدت اتفاقی هم بیافتد اما در دراز مدت باعث به وجودآمدن چاله‌های عمیقی بین جریان‌های مختلف فکری خواهد شد.

سازنده فیلم «نان و عشق و موتور ۱۰۰۰» در ادامه تاکید کرد: من فیلمسازی هستم که به ارزش‌های جامعه اعتقاد دارم و رعایت می‌کنم اما معنایش این نیست که سلیقه ها و ارزش های خود را نداشته باشم. ارزش هایی که به عنوان یک فیلمساز اجتماعی تحت قوانین جامعه معنا می کنم. بنابراین اگر بتوانیم به یک تعریف برسیم و نگاه جامعی را نسبت به سینمای اجتماعی را بیان کنیم می‌توانیم از این نظریاتی که گاهی اوقات نظرات سیاه و سفید تبدیل می شود دور شویم.

بعد از دیدن برخی از فیلم‌های جشنواره فجر گذشته باید مرگ موش می‌خوردی که بمیری!

علی معلم در ادامه نشست به پیام رئیس جمهور اشاره کرد و گفت: رئیس جمهور به عنوان نماینده سلیقه هنری مردم نباید تلقی شود. معاون رئیس جمهور هم در سینما تنها یک مخاطب محسوب می شود. نظر افراد ارزش و عدم ارزش سینما به شمار نمی آید مگر اینکه به دستورالعمل تبدیل شود. فیلم‌های سال گذشته جشنواره به گونه‌ای بود که بعد از دیدن آن  باید مرگ موش یا قرص برنج می خوردی که بمیری. این فضای منفی یکباره بروز کرده بود و بخشی از آن به اتفاقات سال ۸۸ بازمی‌گردد و بی توجهی هایی است که در سیستم در موضع سینما وجود دارد. سینما در کنار نظام نیست و فاصله دارد و بچه خودی محسوب نمی شود و انتظارات بی جایی از سینما داریم.

وی ادامه داد: سینما ابتدا ابزار سرگرم کننده است و در سطح بالاتر وسیله بیان دیدگاه‌های فلسفی سیاسی و اجتماعی و… است. اما نقد ما مضمون‌گراست و مسئولین هم مضمون‌گرا هستند. باید تلقی ما از سینما آن چیزی باشد که آنها می‌خواهند. مدلی می‌خواهند که روشنفکرها در آن مضمون‌یابی کنند یا  تکه‌هایی ارزشی در آن وجود داشته باشد که عده ای دیگر خوششان بیاید، به عقیده من فیلم سیاسی مفهوم ندارد. سیاست علم ابزار اداره جامعه است. این سوال که می‌شود در این حوزه فیلم ساخت یا نه حرف بیهوده‌ای است. معلوم است که می‌شود اما ما واقعا سینمای سیاسی نداریم. بسیاری از فیلم های خوب سینما در این حوزه طرح مسئله کردند و موفق هستند و فرم‌گیرا دارند و مورد توجه مخاطب هستند. اما متاسفانه ما سینمای تقلبی و به فرموده داریم . این که فیلم از جایی یا ارگان به فرموده ساخته شود یا به فرموده‌ی جشنواره ها ساخته شود هر دو تقلب است. سینما در شرایط حقیر نگه داشته شد. در زمان قبل از انقلاب سینما سرگرمی صرف برای قشر کارگری و سطح پایین بود، البته فیلم هایی که جدای از مردم برای نظام شاهنشاهی و  فستیوالی خارجی ساخته می شد هم وجود داشت. بعد از انقلاب هم همین مسیر ادامه پیدا کرد و به همین دلیل سینما تبدیل به صنعت و سودآور نشد و همیشه دستش جلوی دولت‌ها و نهادهای  قدرت دراز بوده است زیرا باید  سرمایه تولید فیلم تامین شود. در این میان گاهی اوقات نهادهای فرهنگی خوش سلیقه بودند فیلم خوب ساخته شد و بسیاری اوقات اینگونه نبود. برخی از کارگردانان هم که جایگاه از قبل ساخته شده دارند و کرسی دارند. هرچی بسازند بفروشد یا نفروشد کرسی‌شان را دارند. اشراف بعد از انقلاب هستند. فیلمساز باید با مخاطب ارتباط داشته باشد. اما برخی فیلم اکران هم نشود باز هم فیلم می سازند. روش جدید هم این است که اجازه نمی‌دهند فیلم  شکست بخورد. بلیت می خرند. همه چیز  تقلبی است، حتی  آمارهای فروش هم تقلبی است.  این را می توان از اقبال مردم در  نمایش خانگی متوجه شد. در طبیعت سینما دخالت کردیم و به جایی رسیدیم که سینما  مورد توجه کسی نیست.

وی درباره برخی از فیلم‌ها تاکید کرد: برخی از فیلم ها که مورد هجوم و حمله است توسط رسانه‌ها  قهرمان می‌شوند. این فیلم‌ها اصلا بزرگ و به یادماندنی نیستند. طبیعت سینما وقتی جاری شود امید را خواهیم دید. اما ما سینمای شورانگیز را نخواستیم و با آن مسئله داشتیم با قهرمان مقابله کردیم. در دهه شصت اصلا با قهرمان مقابله می‌شد. جریان چپ هنوز مخالف قهرمان فردی است، مخالف امید است. مسیر طبیعی سینما این است که گروه فیلمسازی به یک پالودگی در مواجهه با تماشاگران برسند.  سینما در امور  مربوط به امنیت ملی و سیاست‌های کلان ما جایگاه ندارد زیرا راهش ندادیم. بخش بزرگی  از سینمای ما تقلبی است و با مردم به مفهوم گسترده در ایران  ارتباط ندارد. به مخاطب خارج از کشور هم که اساسا فکر نمی‌کنیم. بعضی مواقع بخشی از توجه به محافل خاصی از سینما است  که در سبد فستیوال جا دارد، قابل ارزش هم هست اما تبدیل به بدنه و ساختار اصلی سینما نمی‌شود. ما در طبیعت مداخله کردیم. سینما بنیان اقتصادی مشخصی ندارد و هیچ وقت به فیلمساز قدرت ندادند به شکل خود انگیخته بیاید و کار کند.

حتی فیلم‌های با پایان خوش متهم به سفارشی بودن می‌شوند

مهدی آذرپندار با اتکا به ارایه آمار فروش فیلم‌ها به پس‌زدگی فیلم‌های افسرده از سوی مخاطب اشاره کرد و گفت: فیلم‌های «دربست آزادی»، «برف»، «تجریش ناتمام»، «خانوم» «اشباح» و … از ابتدای امسال چرا تا این حد کم فروخته‌اند؟ چون مخاطب از سینمای  افسرده خسته شده است. این بخشنامه نیست. ما هم می‌گوییم دستورالعمل در سینما کارایی ندارد اما فیلمسازها حدیث نفس روی پرده می‌آورند و مخاطب هم این فیلم‌ها را پس می‌زند. دستور العمل فیلمساز را مردم صادر می‌کنند. مردم چند درصد فیلم‌هایی که با حمایت و بودجه‌ی دولتی اجازه اکران در یک گروه خاص گرفتند را می‌توانند تحمل کنند؟ کار به جایی رسیده که اگر فیلمی پایانش خوش باشد یا نور امیدی داشته باشد متهم به حکومتی بودن و سفارشی سازی می‌شود. مگر فیلم «میگرن» در جشنواره فجر به خاطر سکانس پایانی‌اش که کاراکتر محوری فیلم پرده‌ها را می‌کشید تا نور به خانه‌اش بیاید، متهم به سفارشی بودن نشد؟

وی ادامه داد: متاسفانه این بحث از حوزه آموزش ما شروع می‌شود. افرادی اساتید انجمن سینمای جوان ما و دانشگاه‌های هنر هستند که همین الان فیلمسازان گروه هنر و تجربه‌اند و فیلم‌هایی می‌سازند که تنها القاءکننده افسردگی و رخوت است. اصلا در سیستم آموزش هنر ما افسردگی یک ارزش محسوب می‌شود. اگر معتقدیم سینمای آمریکا سینمای موفق و درجه یکی است، چرا به تجربیات این سینما توجه نمی‌کنیم؟ چرا توجه نمی‌کنیم به اینکه سینمای دارای قهرمان و  پایان‌خوش مثل سینمای امریکا در همه جای دنیا با اقبال مخاطب رو به رو می‌شود؟ آقایان اشاره کردند که سینما باید با مردم ارتباط داشته باشد اما فیلمساز مهم کشور ما آقای کیارستمی است که فیلم‌هایش  را مخاطب اصلاٌ نمی‌تواند تحمل کند که بروید ببینید پس از اکران فیلم شیرین مردم در سینما چه واکنشی داشتند.

افزایش بی‌اخلاقی در جامعه روی سینما تاثیرگذار است

ابوالحسن داودی در بخش دیگری از نشست تاکید کرد: متاسفانه در جامعه ما آسیب پذیرترین بخش فرهنگی سینما است زیرا ماهیت لخت و  عریان در ویترین شیشه‌ای قرار دارد. سینما که عنصر اینچنینی و  مورد آسیب است باید به شکل منصفانه دیده شود.  این به این معنا نیست که نقطه نظرها شبیه هم باشد اما باید بقیه مسایل هم دیده شود. ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که  رشد بی‌اخلاقی نسبت هندسی یافته نه حسابی. عدم مسئولیت پذیری، احترام به قوانین شهری و… این نسبت رشد که نسبت به بقیه کشورهای دنیا رشد عجیبی داشته نشان از یک بیماری اجتماعی است. اما  اتهام روی چیزی به نام سینما قرار گرفته که لخت و عریان در ویترین شیشه ای قراردارد و هر حرکت آن زیر ذره بین هر آدم منصف و غیرمنصف است.

وی به تعریف فیلم اجتماعی اشاره کرد و گفت: بسیاری از فیلم‌هایی که در این جلسه نام برده شد از نگاه من فیلم اجتماعی نیست. فیلم اجتماعی تعریف اولش این است که از واقعیت‌های جامعه برآید و مخاطب اصلی آن مردم باشد. برای این ارتباط هم اول باید تاثیرگذاری داشته باشد. پیام و تاثیرگذاری دو مفهوم مختلف است. تاثیرپذیری جدای از پیام است. اصغرفرهادی بخشی از واقعیت جامعه را گرفته و  بدون دخل و تصرف به عنوان نظر خودش ساخته و ارایه داد. سینمای نسبتا استانداردی که ارتباط اصلی را با مردم برقرار می کند و در  اسکار  هم موفق می شود. نباید شرایط اجتماعی را از ساخت فیلم اجتماعی جدا کرد. به عقیده من حذف کردن صورت مسئله که با عدم شناخت صورت می گیرد غلط است. و هیچ گاه مناسبات به جایی نمی رسد و دیالوگ منطقی رخ نمی دهد. فیلمساز اجتماعی پزشک جامعه نیست. کسی است تشخیص درد و عارضه را می دهد مسئول و مدیر هستند وظیفه دارند دردها را بشنوند و جامعه را تسکین  دهند. حیطه مسایل اجتماعی باید در کارمن درام سرگرم کننده و رابطه با مردم برقرار کند و از آنها انرژی بگیرد.

باید بگذاریم مناسبات سینما به صورت طبیعی پیش برود

علی معلم در ادامه نشست گفت: باید بگذاریم مناسبات سینما به صورت طبیعی پیش برود. فیلمساز فیلم بسازد و در گیشه شکست بخورد. عقل  اقتصادی این سینما پاره سنگ برمی‌دارد. بخش بزرگ مخاطب ما زیر سن ۱۷ سال است اما ما روی او سرمایه‌گذاری نمی‌کنیم. سینمای سفارشی نگذاشته سینمای طبیعی جاری شود. سینماگر باید پاسخگو باشد. ما به دولت وکالت فرهنگی ندادیم. و هیج جای دنیا نمی دهد. دولت توسط مردم استخدام می‌شود برای اینکه زمینه‌هایی که لازم است فراهم کند تا گروه های  اجتماعی فعالیت کنند. فعالیت ما فقط هشدار اجتماعی است و پالوده سازی  باید صورت گیرد. باید همه گروه های فکری و اجتماعی نظر بدهند. سینمای خوب طبعا از یک جریان طبیعی و عرضه و تقاضا به وجود خواهد آمد.

چرا باید فیلمی با موضوع ملتهب ساخته شود و این به جامعه تعمیم داده شود؟

مهدی آذرپندار نیز در ادامه نشست به سینمای اجتماعی وعدم توازن در این سینما اشاره کرد و گفت: توازن در سینمای اجتماعی به هم ریخته و مردم از معادلات خارج شده‌اند. افسردگی در سینمای ما ژست شده و پز فیلم‌ساز این است که مردم فیلم را نفهمند و آن را پس بزنند. آموزش هنر ما دست افرادی است که خود در سینمایشان افسردگی را رواج می‌دهند. در حالی که القای امید حق مردم و سهم مردم از فیلم‌هاست فیلمساز باید هشدار بدهد و تلنگر بزند اما نور امیدی را هم نشان بدهد. در این صورت کسی نخواهد گفت سیاه‌نمایی شده. همان طور که کسی به دو فیلم اجتماعی «خط ویژه» و «آرایش غلیظ» چنین ایرادی نگرفت.

محمدرضا رضاپور در پایان نشست گفت: در تعریف آقای داودی از سینمای اجتماعی دو شرط اساسی تعریف یک مفهوم در علوم انسانی رعایت نشده است؛ یعنی «جامع»‌بودن و «مانع»‌بودن. آقای داودی بیشتر یک چهارچوب کلی را ترسیم کردند تا این‌که چیزی را تعریف کنند و در این چهارچوب کلی، هرگونه تفسیر و تأویلی آزاد و نتیجه‌ی آن یک تکثرگرایی افسارگسیخته است. کدام «مردم» و کدام «واقعیت»؟ و این‌که این «واقعیت» در چه گستره‌ای ظهور و بروز دارد؟ بعضی از موضوعات گستره‌ای به اندازه‌ی اطرافیان یک سینماگر دارد، اما وی به بهانه‌ی «واقعیت» جاریِ جامعه آن‌را در مدیومی به وسعت سینما تعمیم می‌دهد. من از ذکر موضوع برخی از این فیلم‌ها شرم دارم اما اجازه بدهید بپرسیم که به‌عنوان مثال «زنای محارم» در جامعه ما چقدر مصداق دارد که باید در مدیوم سینما مطرح شود و مردم آن را ببینند. مردم بعد از دیدن برخی از فیلم‌ها هاج و واج می‌مانند که خدایا! این دیگر چیست؟!

وی با اشاره به واقعیت‌های گوناگون جامعه‌ی ایران در چند سال گذشته تأکید کرد: تحریم یک واقعیت است که در چند سال گذشته همه با آن درگیر بودیم. در گیرودار همین تحریم خود من بیکار شدم و نوع بسته‌شدن مجله‌ی ما این‌قدر برای دوستان موضوع جالبی بود که از روی آن مستند «نبرد خاموش» ساخته و برگزیده‌ی بخش اقتصاد مقاومتی جشنواره‌ی عمار چهارم هم شد. در حین ساخت همین مستند، منی که ناامید بودم به بخش‌های مختلفی از کشور سفر کردم و سعی آثار تحریم را از نزدیک ببینم. بچه‌های جوان فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های همین مملکت را در شیراز دیدم که در کارخانه‌ی «پتک شیراز»، مهم‌ترین قطعه‌ی استخراج گاز را که شرکت ایتالیایی ناز کرده بود و بعد از شدت‌گرفتن تحریم‌ها به ایران نمی‌داد تولید کرده بودند؛ قطعه‌ای که اگر تولید نمی‌شد گاز رسانی به مناطق مختلف کشور در سال ۹۰ با مشکل مواجه می‌شد. این‌ها واقعیت‌های جامعه‌ی ماست. اتفاقا من هم تأکید دارم که مشکل اصلی در تعاریف اولیه‌ی ما اتفاق می‌افتد. ما نه تنها «واقعیت» که «مردم» را هم تعریف نکردیم. آیا این مردمی که سفارش‌دهنده‌ی اصلی هستند، می‌‌توانند نظرشان را نسبت به محصول نهایی هم بی‌واسطه با خود سازنده در میان بگذارند؟ مردم ایران هم می‌توانند از جنسی که مردم ایتالیا به آثار پازولینی واکنش نشان دادند، به برخی از سینماگران اجتماعی واکنش نشان دهند؟ یا این‌که مدیر به‌جای حمایت از مردم به‌عنوان مدافع سازنده،‌در این میان می‌ایستد و از این کار جلوگیری می‌کند؟ چه خوب بود وقتی مخاطبان به نشانه‌ی اعتراض سینماهای نمایش‌دهنده‌ی «شیرین» را ترک می‌کردند آقای کیارستمی بی‌واسطه با همین مردم روبه‌رو می‌شد! من در زمان حاشیه‌های به‌وجود آمده در مورد فیلم «یک خانواده محترم» هم نوشتم که ای کاش این فیلم در بهترین سینمای ایران اکران می‌شد و سازنده‌ی آن که ادعا دارد فیلمی اجتماعی در بستر جنگ و تقاطع آن با زندگی مردم عادی ساخته است، بین مردم حضور پیدا می‌کرد و اجازه می‌داد مردم به هر وسیله‌ی ممکن نظرشان را نسبت به فیلم ابراز کنند!

وی گفت: الان هم طرفدار این هستیم که فیلم‌های ملتهب اجتماعی –که البته براساس قانون ساخته شده‌اند و در حین ساخت فیلمنامه‌شان عوض نشده باشد- اکران شود به شرطی که آقای ایوبی واسطه‌گری نکند و مردم بی‌واسطه نظرشان را به سازنده اعلام کنند!

رضاپور با تأکید بر نقش تربیتی هنرمند ادامه داد: این تجربه‌ی شهردار پاریس است که در دوره‌ای، به دلیل بالاگرفتن بداخلاقی‌های اجتماعی و تندخویی در مردم، از برخی از دانشجویان علوم رفتاری در قالب چرخ‌های تهیه‌ی هات‌داگ استفاده می‌کند و از آن‌ها می‌خواهد که هنگام مراجعه‌ی مردم و در زمانی که صرف تهیه‌ی غذای آن‌ها می‌شود، با رفتار و الفاظی که استفاده می‌کنید سعی کنید این آرامش را به مردم آموزش دهید. منظور از ذکر این تجربه این است که اگر به قول آقایان بداخلاقی در جامعه زیاد شده است، اتفاقا این وظیفه‌ی هنرمند فیلم‌ساز است که با اثرش به مردم آرامش دهد و رفتار درست را ترویج کند. نه این‌که خودش هم دنباله‌رو باشد و بگوید: حالم بد است، چون حال جامعه بد است!

رضاپور ادامه داد: جز این باید به این موضوع هم اشاره کرد که دوستان می‌گویند باید به فیلم‌ساز اعتماد کرد، اما نه فیلم‌ساز وظیفه‌ای در قبال ارائه‌ی راه‌حل‌ها دارد و نه دلسوزان و کارشناسانی که راه‌حل‌ها را می‌دانند و نظرات ایجابی دارند باید به او فشار بیاورند و اصطلاحا به او بخشنامه ندهند. من می‌پرسم چرا باید به این انسانی که نه قرار است کار بزرگی در زمینه‌ی اصلاح انجام دهد و نه از نظرات کارشناسی مصلحانه –به بهانه‌ی بخشنامه‌ای بودن- استفاده می‌کند، اعتماد کرد و مدیوم تأثیرگذاری مثل سینما را در اختیارش گذاشت؟ او با تکنیسین صنف‌ها و مشاغل دیگر چه تفاوتی دارد؟ تازه این انسانی که خودش را نخبه‌ی فرهنگی هم می‌داند و توقع دارد در هر شورا و کمیسیونی حضور داشته باشد ادبیاتی دارد که شبیه به رئیس صنف لاستیک‌فروش‌ها و کله‌وپاچه‌فروش‌هاست و داد می‌زند که: «کسی از مادر زاییده نشده که نگذارد من فیلم بسازم»! چرا باید به آدمی این‌چنینی اعتماد کرد؟

رضاپور در پایان اضافه کرد: این یک ایده‌آل و آرزوست اما امیدوارم روزی به واقعیت بپیوندد که به قول آقای معلم، همان‌طور که کسی که قرار است راجع به مولوی و کوروش فیلم بسازد حتما باید از اطلاعات تاریخی درست و مستدل، و بایسته‌ها و شاخصه‌های شخصیتی متناسب برخوردار باشد، فیلم‌سازی هم که قرار است وارد حوزه‌ی اجتماعی شود حتما مراقبت شود که از «سلامت فکری» و «آرامش روانی» لازم برخوردار باشد، چراکه واقعیت جامعه از سنتز وجودی فیلم‌ساز بر پرده‌ی سینما نقش می‌بیندد و اگر ابزار تأثیرگذاری مثل سینما در دست یک آدم عصبانی و روان‌پریش باشد نتیجه فاجعه‌انگیز خواهد شد!

رضاپور با گلایه از پارادوکس موجود در قول و عمل فیلمسازان حوزه‌ی اجتماعی گفت: امروز گلایه می‌شود که چرا سینماگر خودی نیست و چرا محرم شمرده نمی‌شود؟ من در پاسخ می‌گویم که مگر برخی گروه‌های فشار می‌گذارند که سینماگری با منافع ملی و موضوعات راهبردی نظام ملازم و مماس شود؟ بسیاری از سینماگران آمریکایی با مناسبت و بی مناسبت با اوباما دیدار می‌کنند و از سیستم رسمی سفارش می‌گیرند، و بسیاری دیگر نقش سفرای سیاسی و نه لزوما فرهنگی کشورشان را قبول می‌کنند. کسی هم نمی‌گوید دولتی و حکومتی و سفارشی‌ساز شدید. اما کافی است کسی در ایران به مقامات عالی نظام دیدار کند یا مورد تفقد قرار بگیرد، و یا مثلا بخواهد نقش شهیدی را بازی کند یا در مورد انرژی هسته‌ای فیلمی بسازد؛ از فردای آن روز با سیل برچسب‌هایی مثل سفارشی و حکومتی و… مواجه می‌شود. جالب است که مهم‌ترین نماد فیلمسازی اجتماعی ما که ظاهرا وجه بین‌المللی هم دارد می‌‌تواند برای فیلم نساخته‌اش، به جهت خدمت به بازنمایش ارزش‌های زندگی غربی از کمیسیون فرهنگی اروپا وام بگیرد و بسیاری دیگر شوالیه و سرباز و لژیون پیاده و سواره بشوند، اما در ایران کسی نمی‌تواند حتی به موضوعات راهبردی نظام هم فکر بکند!

نوشته تفاوت تعاریف درباره سینمای اجتماعی/ چرا «خط ویژه» و «آرایش غلیظ» به سیاهنمایی متهم نشدند؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.