سلیم غفوری درباره فرایند چنین تولیداتی و موانع احتمالی بیان کرد: مفاخر و مشاهیر کشور یا در قید حیات هستند یا از دنیا رفته‌اند و مطابق با شرایطی که دارند باید طراحی و برنامه‌ریزی مناسبی داشت تا روایتی قابل‌توجه و دقیق از زندگی این اشخاص ارائه کرد.

قائم‌مقام معاون سیما تصریح کرد: لازمه تولید مجموعه تلویزیونی یا مستند درخصوص آن دسته از سرآمدانی که در قیدحیات هستند، همکاری و همراهی شخصیت است. اصولاً چهره‌های سرشناس در شاخه‌های گوناگون، گرفتاری زیادی دارند و در جایگاه علمی، هنری، ادبی، سیاسی و اجتماعی خود به‌واسطه مشغولیت‌ها، نمی‌توانند وقت زیادی را به تولید برنامه اختصاص دهند. بنابراین از چنین اشخاصی نمی‌توان توقع همکاری صددرصدی داشت. برای اینکه بتوانیم در مورد زندگی آن‌ها برنامه‌ای تولید کنیم، ما باید با آن‌ها هماهنگ شویم و به جلسات متعددی نیاز داریم.

وی عنوان کرد: برخی مواقع نیز مفاخر و مشاهیر علاقه‌ای به تولید محتوا درباره زندگی خود ندارند. شاید برای انجام یک مصاحبه تصویریِ کوتاه همکاری کنند، اما فرصت و علاقه بیشتری برای همکاری ندارند. اگر قرار باشد اثری فاخر درباره یکی از مشاهیر تولید کنیم که همه ابعاد حرفه‌ای و شخصیتی وی را نمایش دهد، حتماً مسیر سختی را پیش رو داریم و مستندسازی عمیق با دو ساعت مصاحبه حاصل نمی‌شود.

قائم‌مقام معاون سیما یادآوری کرد: در خصوص شخصیت‌هایی که در قید حیات نیستند نیز منابع کافی ازمنظر تصویری و پژوهشی وجود ندارد که با اتکا به آن فیلم و سریال بسازیم. اگر قرار باشد سریالی درباره این شخصیت‌ها تولید کنیم، باید داده‌ها و اطلاعات کافی در اختیار داشته باشیم تا بتوانیم قصه‌ای بنویسیم و از دل آن یک سریال روانه آنتن شود. اگر شخصیتی که زندگی او را در سریال روایت می‌کنیم در همین دوره زیسته باشد، حتماً بازماندگانی دارد که حساسیت بسیاری دارند و باید نتیجه یک سریال یا مستند با واقعیت زندگی آن چهره برجسته مطابقت داشته باشد.

غفوری ضمن اشاره به لزوم دستیابی به اجماع فکری بین بازماندگان یک چهره سرشناس را به‌عنوان دیگر عوامل کاهش سرعت تولید اثر درباره مفاخر کشور بیان کرد و گفت: اگر همه بازماندگان هم موافق تولید اثر باشند، هرکدام ایده‌ای دارند و یا با بخشی از کار مخالف هستند و می‌خواهند روایت خودشان را ارائه کنند. در این بین اگر یکی از بازمانده‌ها رضایت ندهد، عملاً کار متوقف می‌شود و می‌تواند حواشی در پی داشته باشد. ازاین‌رو ساخت فیلم و سریال و مستند در مورد مفاخر واقعاً چالش‌های متعددی دارد.

وی متذکر شد: در صورتی که مشاهیر مربوط به دوره‌های تاریخی و باستانی باشند، واقعاً پیدا کردن منابع پژوهشی موثق کار آسانی نیست. به هر حال در گذشته ثبت وقایع و نگهداشت سرنوشت افراد در قالب اسناد قابل استفاده امر معمولی نبوده و به همین دلیل روایتی دقیق از یک شخصیت تاریخی که به واقعیت نزدیک باشد و به‌واسطه این روایت تحریف تاریخی صورت نگیرد، امری پیچیده است.

غفوری درخصوص مفاخری که قرار است در آینده درباره زندگی آن‌ها اثر تولید شود نیز توضیح داد: چندین چهره سرشناس در قید حیات را برای ساخت سریال در نظر داریم. طرح‌های اولیه و ایده‌ها باید به فیلمنامه نهایی برسند. پس از جمع‌بندی حتماً اسامی آثاری که با این محوریت تولید خواهد شد را اعلام می‌کنیم.

نوشته برنامه‌ریزی برای تولید سریال درباره چند چهره سرشناس معاصر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: از طرف دیگر مشکلات اقتصادی که در این چند سال بروز کرد، باعث شد که بودجه ها متناسب با هزینه ها رشد نکنند و باز تولید را با مشکل مضاعفی مواجه کرد ولی علی رغم تمام این مشکلات و تا جایی که در توان تولیدکنندکان بود، تولید صورت گرفت و جشنواره امسال نیز برگزار شد. تا آنجایی که فرصت برای من ایجاد شد، فیلم‌ها را دیدم و اجمالا آثار را بررسی کردم. به نظرم آمد که امسال هم تنوع موضوعی و هم تنوع اقلیمی در آثار وجود دارد. یعنی از موضوعات اجتماعی، محیط زیست، پرتره، دفاع‌مقدس و … در آثار این دوره وجود دارد.

غفوری اضافه کرد: امسال در میان آثار موضوعات انقلابی و دفاع مقدس، پرتره، قاب اقلیمی از استان‌های مختلف داشتیم و این نشان‌دهنده فضای قابل قبول آثار بود. جشنواره پررونق بود و سالن‌های نمایش پر از مخاطبان و اقبال از جشنواره از جانب مستندسازان و مخاطبان خوب بود. اگر بخواهم دقیق‌تر اظهار نظر کنم باید همه آثار را می دیدم چون من همه آثار را ندیدم قطعا اظهار نظر دقیقی را در مورد کیفیت تمام آثار نمی توانم انجام دهم.

*منفک کردن بخش آوینی کمکی به دیده شدن آثار نمی‌کند

وی درخصوص بخش جایزه آوینی که چند سالی است در دل جشنواره «سینماحقیقت» گنجانده شده است، توضیح داد: جایزه شهید آوینی در ابتدا جدای از جشنواره سینماحقیقت بود و چند سال به صورت مستقل برگزار شد که آن زمان تنها یک جایزه بود که در قالب یک مراسم و رویداد برگزار میشد و جایزه بهترین فیلم‌ها در آن اهدا می شد اما نمایش آثار در آن مقطع وجود نداشت. بعد از گذشت چند دوره، به این دلیل که متولیان امر در آن مقطع تصور می‌کردند اگر جایزه شهید آوینی در قالب یک بخشی از جشنواره سینماحقیقت برگزار شود کمک بیشتری به دیده شدن آثار می‌کند، تصمیم گرفتند این دو تا رویداد را همزمان برگزار کنند.

این مدیر ادامه داد: اما گلایه‌ای که بعضی از مستندسازان خصوصا در حوزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس دارند این است که وجود جایزه شهید آوینی در جشنواره سینماحقیقت باعث شده است که آثار ما در بخش اصلی جشنواره حضور پیدا نکنند و همین که در بخش آوینی است متولیان جشنواره احساس کنند دین خود را به این آثار ادا کرده‌اند. اما متولیان جشنواره هم همیشه این را می گویند که اینگونه نبوده است یعنی بعضی از آثاری که در بخش شهید آوینی است اگر کیفیت مطلوب را داشته و در رقابت توانسته خود را اثبات کند در بخش اصلی مسابقه هم راه پیدا کرده است البته این بوده و ما در سالیان گذشته شاهد آثاری بوده ایم که هم در بخش اصلی و هم در بخش شهید آوینی بوده است.

وی افزود: اگر بخواهیم دقیق‌تر بررسی کنیم شاید باید از لحاظ آماری این را حساب کنیم و ببینیم که در هر سال چند درصد از آثاری که در بخش شهید آوینی بودند شانس حضور در بخش اصلی را هم داشته اند. این آمار شاید به این بحث کمک کند که آیا حذف بخش شهید آوینی به این معنا است که آثار بیشتری به بخش مسابقه راه پیدا می کنند یا واقعا آثاری که در رقابت با سایر آثار به لحاظ فرم و روایت و قصه موفق بوده اند در بخش اصلی حضور داشته اند؟ این چند ساله این بحث مطرح بوده حتی یک دوره هایی بعضی از فیلمسازان در این حوزه گفته اند که موافق هستیم تا به طور کل بخش شهید آوینی حذف شود اما متولیان جشنواره می گویند اگر بخش شهید آوینی حذف شود آثار بیشتری از موضوعات آوینی به جشنواره راه پیدا نمی کند و در نهایت کمکی به فیلمسازان این حوزه نخواهد کرد.

غفوری خاطرنشان کرد: باید این بحث دقیق تر و کارشناسی تر و شاید به دور از فضای رسانه ای بررسی شود و بعد ببینیم که استمرار بخش شهید آوینی با همین کیفیت فعلی مفیدتر است یا اینکه بخش شهید آوینی کلا از جشنواره منفک یا حذف شود. به نظر من منفک شدن آن کمکی نمی‌کند چرا که جدا شدن آن به موازات جشنواره مقاومت می شود. جشنواره مقاومت هم همین رویکردی را دارد که بخش شهید آوینی دنبال می کند. بنابراین دوباره یک جشنواره مجزا برای فیلم‌هایی که در بخش شهید آوینی هستند شاید اتفاق ویژه ای را رقم نزند.

*برای آرشیو دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها متولی لازم است

وی در ادامه با اشاره به استفاده از آرشیو ارگان‌ها برای تولید مستند توضیح داد: تقریبا عمده مستندهایی که به شکل آرشیوی تولید شده‌اند چه در موضوعات انقلاب، چه اجتماعی و چه موضوعات دیگر بخش زیادی از منابع آرشیوی خود را از همین ارگان‌های دولتی مانند تلویزیون یا جاهای دیگر دریافت کردند و اثرشان را تولید کرده‌اند؛ اما ارگان ها هم می گویند ما باید بدانیم فیلمی که تولید می شود چیست و تا چه میزان می خواهد از آرشیو بهره ببرد. اینطور نیست که ارگانی برای یک فیلم ۶۰ دقیقه ای ۶۰ ساعت آرشیو فله‌ای در اختیار مستندساز قرار دهد.

قائم مقام معاون سیما ادامه داد: در دنیا هم همینطور است. اگر شما از بی بی سی بخواهید آرشیو بگیرید باید ثانیه‌ای آن را خریداری کنید آن‌ها برای هر ثانیه آرشیو از شما پول دریافت می‌کنند. بنابراین شما باید آرشیوی را که می خواهید به ثانیه انتخاب کنید و همان بخش را برای شما برش می زنند و به شما می فروشند. اما بعضی از فیلمسازان ما توقع دارند کل آرشیو در اختیارشان قرار بگیرد بدون اینکه کسی که آرشیو را در اختیار دارد بداند چه میزان از آن قرار است استفاده شود.

از طرف دیگر هم منکر این نیستم که بعضی جاها فکر می کنند آرشیو دارایی خودشان است و اگر آن را بدهند چیز دیگری ندارند بنابراین در دراختیار قرار دادن آرشیو خساست می کنند. اگر نظامی از طرف فیلمسازان به وجود بیاید که استفاده از آرشیو را درست درنظر بگیرند و مشخص کنند که برای یک فیلم چه میزان آرشیو نیاز دارند و توقع اینکه آرشیو به شکل عمومی در اختیارشان قرار بگیرد را نداشته باشند به نظرم راحت تر با صاحبان آرشیو و دستگاه های دولتی هم می توان صحبت کرد که در ارائه آرشیوها مقداری شرایط را تسهیل کنند.

وی افزود: به عنوان مثال آرشیو صدا و سیما قابلیت جستجو دارد و فیلمساز متناسب با الزامات خود پای سیستم می نشیند و تصاویری را که می خواهد جستجو می کند و با ساز و کاری تعریف شده تصاویر مورد نیاز در اختیار او قرار می گیرد. برخی ارگان های دیگر هم این کار را انجام دادند و سامانه ها و بانک های اطلاعاتی را برای آرشیو تهیه کرده اند. مهمتر از آن آرشیوهایی است که در ادارات و وزارتخانه ها به شکل پراکنده وجود دارد و مشکل اصلی آنجاست که استفاده از این آرشیوها ساز و کار مشخصی برای فیلمسازان ندارد. این مشکل باید ساماندهی شود و لازمه آن این است که جایی مانند کتابخانه ملی که متولی اسناد کشور است نیز متولی آرشیو ملی دستگاه‌ها و وزاتخانه‌ها شود و آن‌ها را تبدیل به نسخه دیجتال و وارد سامانه‌ای کند که دسترسی به آن راحتتر باشد.

نوشته کتابخانه ملی متولی آرشیو دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی قالب مستند را از پربیننده ترین آثار تلویزیونی در سال های اخیر دانست و افزود: سال هاست به این قالب برنمه سازی توجه ویژه ای می شود به گونه ای که در سراسر دنیا شبکه های تخصصی مستند روبه افزایش رفته است.

مدیر شبکه مستند سیما تاکید کرد: بنا به دلایلی جشنواره سیما در سال های گذشته برگزار نشد با افزایش میزان برنامه های پخش شده در طول قریب به سه سال از ۱۸ شبکه تلویزیونی، تصمیم گرفته شد در این دوره تنها چهار قالب سریال، مستند، پویانمایی و مسابقات به داوری گذاشته شود.

رحیمی برگزاری جشنواره تولیدات تلویزیونی را در ارتقاء رشد کمی و کیفی آثار این رسانه موثر دانسته و اضافه کرد:اصولا جشنواره ها محل رقابت آثارهنری از هر نوع هستند وهمین رقابت ها عامل مهمی در ارتقاء سطح کیفی کار خواهند بود. پایان هر جشنواره با انتخاب آثاری از نگاه هیات داوران یا مخاطبان همراه است و طبعا تولیدات برگزیده از کیفیت مطلوب تری برخوردارند. به عبارت دیگر جشنواره ها فرصتی برای دیده شدن آثار محسوب می شوند و همین موضوع باعث می شود تولیدکنندگان همواره نیم نگاهی به جشنواره ها داشته باشند.

وی اضافه کرد: آثار مستند توسط افراد با تجربه داوری خواهد شد. اشخاصی که خود کارهای بی نظیری در زمینه مستند ساخته اند و البته اثری در این دوره از جشنواره ندارند.

وی در خاتمه به نقش مخاطب تلویزیون اشاره کرد و گفت: اگر چه جشنواره به صورت تخصصی برگزار می شود و انتخاب آثار توسط داوران خبره انجام می گیرد، اما نمی توان نقش بینندگان را در انتخاب آثار پخش شده از شبکه های کم رنگ دانست چرا که مهمترین سرمایه تلویزیون مخاطبان آن است و بدون احساس رضایت بینندگان نمی توان کاری را موفق دانست.

نوشته سلیم غفوری: ۵۳ اثر مستند در جشنواره تلویزیونی جام جم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فیلم شهری از فیلم اجتماعی کاملا جداست

وی ادامه داد: اگر بخواهیم تعریف کلی در مورد فیلم شهری بگوییم، فیلم شهری فیلمی است که به همه مسائل شهری و توسعه آن می پردازد. پس شهرنشینی پدیده ای است که از مولفه های گوناگونی برخوردار است. یکی از مولفه های پدیده شهرنشینی، کلان شهر است از مسائل دیگر می توان به معماری در شهر نام برد و اساسا معماری در شهر جزء پدیده اجتماعی تلقی نمی شود یا مباحث تاریخی جزء تحولات شهر است یا تحولاتی داریم که در مورد مکان های تاریخی است پس این موضوعات در دسته فیلم شهری قرار می گیرد و به عنوان فیلم اجتماعی اطلاق نمی شود.

غفوری بیان کرد: زمانی که، تاریخ محله بازار تهران را بررسی کنیم بخشی از این می تواند اجتماعی باشد اما در مجموعه فیلم اجتماعی قرار نمی گیرد، این تصور، فیلم شهری همان فیلم اجتماعی است، به این دلیل بیان می شود که بسیاری از پدیده های شهری، اجتماعی هستند به عنوان مثال: اوقات فراغت، توسعه شهر، آلودگی هوا و صوتی، آسیب های اجتماعی. این موضوعات در شهرها بخشی از نتایج پدیده شهرنشینی و شهری است که در نهایت به مسائل اجتماعی منجر می شود.

وی ابراز کرد: در هر صورت همه مسائل شهری، مشکلات اجتماعی شهر نیست و شهرها مسائل و موضوعات دیگری دارند که در فیلم های شهری می توان به آن پرداخت نه در فیلم های اجتماعی.

فیلم مستند در راوی قرار دادن شهر، انعطاف‌پذیرتر است

غفوری به هویت انسانی بخشیدن به شهر و شخصیت اصلی قرار دادن آن در فیلم شهری اشاره کرد و گفت: به اعتقاد من، قرار دادن شهر به عنوان کاراکتر اصلی در فیلم، به ساختار برمی گردد، هم می توان شهر را به عنوان شخصیت اصلی درنظرگرفت، هم خیر. فیلم های وجود دارند که راوی آن، از زبان طبیعت است. در فیلم های مستند و سینمایی معمولا دیده ایم که راوی از زبان شی، جانور یا گیاه روایت می شود. این‌که بخواهیم زبان روایت را از طبیعت به شهر منتقل کنیم، امکان پذیر است. شخصیت قرار دادن شهر، به لحاظ تئوری شدنی است یعنی در فیلم مستند این انعطاف وجود دارد که چنین کاری انجام شود.

این فیلمساز تایید کرد: البته این سوال ایجاد می شود که اگر شهر راوی داستان در فیلم شود تا چه اندازه اثر می تواند جذابیت های سمعی و بصری خود را حفظ کند؟ تا چه حد شکل و شمایل خوبی می گیرد و… مسلما تمام این موارد بستگی به فیلمساز و ساختاری که برای فیلم انتخاب می کند، دارد. اما اگر این بحث را به عنوان بحث نظری مدنظر قرار دهیم مطمئنا امکان پذیر و شدنی است.

این‌که بگوییم فیلم‌‌ها در دام تکرار افتاده‌اند، نقد درستی نیست

کارگردان مستند «عراق سرزمین جنگ‌ها» درباره تکرارگویی در موضوعات فیلم های سینمایی تصریح کرد: البته اینکه می گویند تکرار وجود دارد، به اعتقاد من درست نیست. اگر بخواهیم موضوعات فیلم ها را در دسته بندی کلی قرار دهیم، که این در چارچوب خاصی وجود دارد و نمی توان از این موضوعات خارج شد. مسائلی که هنرمندان موظف‌اند به آن بپردازند در دسته بندی، تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، علمی است و این رسالت بر دوش هنرمندان هست تا برای حل مشکلات جامعه کمک کنند.

غفوری ادامه داد: مسلما موضوعات بی نهایت نیست، محدویت وجود دارد. مثلا در بحث شهری تعدادی موضوعات وجود دارد و فیلمساز موظف است کمک کند تا مسائل طرح شود و چاره سازی درباره موضوعات شود. حال این مباحث در بخش نقدی است یا اثباتی. کارگردان به اسلوب و الگوی خوبی رسیده که با مطرح کردن آن مسئله، مشکلات جامعه حل یا نسبت به موضوع نهی شود و زشتی آن موضوع را نشان دهند که جامعه از آن زشتی پاک شود.

خوب نبودن روایت فیلم، باعث دافعه مخاطب می‌شود اما تکرار موضوع خیر

وی افزود: نتیجه می گیریم که به لحاظ موضوعی بی نهایت وجود ندارد و محدودیت هست. اما نکته ای که باعث می شود مخاطب نسبت به فیلم دافعه داشته باشد، به موضوع داستان برنمی گردد بلکه این امر به شیوه روایت و قصه گویی فیلمساز بستگی دارد. اگر بخواهم مصداقی عنوان کنم، معضلی در جامعه به عنوان اعتیاد وجود داشته، دارد و خواهد داشت و ما از گذشته به کرات فیلم هایی در مورد اعتیاد دیده ایم و مشکل اعتیاد در جامعه هم همچنان وجود دارد و حل نشده است و قائل به این هستیم که اعتیاد از جوانان تا بزرگسالان قربانی می گیرد، پس به دلیل اینکه در گذشته فیلمسازان بسیاری به این موضوع پرداختند نباید فیلمساز دیگری در مورد اعتیاد فیلم بسازد؟ مسلما اینگونه نیست زیرا زمانی که می گوییم مشکل حل نشده، پس باید این مسیر استمرار داشته باشد و جامعه فرهنگی و هنری کمک کنند تا این مشکل حل شود.

راجع به فیلم‌ها در ارتباط با موضوع مشابه آن قضاوت کنیم

غفوری اظهار کرد: موضوعات مختلفی وجود دارد تا فیلمی که در سال های اخیر با سوژه اعتیاد ساخته شده با اثر ۵۰ سال گذشته تفاوت داشته باشد. قطعا این تفاوت می تواند در شیوه روایت، شیوه قصه گویی، شیوه پرداخت به موضوع که تا چه حد می توان راه حل ارائه کرد، یا نگاه فیلمساز به معتاد به چه شیوه است و خیلی مسائل کلیدی که در این مسیر وجود دارد، باشد. لذا زمانی که به صورت کلی مطرح می شود که موضوعات در فیلم ها تکراری هستند و این مسئله باعث عدم جذابیت است به اعتقاد من این نظرات، دقیق نیستند ما باید واقعا راجع به هر فیلم در فضای آن فیلم قضاوت کنیم که آیا پرداخت موضوع مشابه در فیلم صحیح است یا اشتباه.

وی به بحث زیست محیطی در جامعه اشاره کرد و گفت: فرض کنید، در مبحث زیست محیطی سال هاست که در مورد تخریب جنگل ها و طبیعت نظریه می دهیم و فیلم می سازیم. آیا به دلیل افتادن در تکرار، دیگر نباید به این موضوعات بپردازیم، اتفاقا باید بیشتر به آن پرداخت. اساسا برای اینکه بخواهیم فرهنگ سازی کنیم یعنی مخاطب «هم عموم مردم و هم مسئولان» نسبت به آن موضوع همیشه حساس باشند، لازم است که به آنان مداوم تذکر دهیم. زمانی که تذکر داده نشود و تکرار صورت نگیرد مسلما مسائل از اذهان خارج می شود.

نشان دادن جامعه به بن‌بست رسیده بدون هیچ راه خروجی، سیاه‌نمایی است

مدیر شبکه مستند سیما درباره سیاه نمایی تصریح کرد: نمی توانیم کلی بیان کنیم که هر فیلمی در مورد اجتماع ساخته می شود، سیاه هستند یا اینکه کلا فیلم های اجتماعی نقد به وضعیت موجود است. به اعتقاد من به شیوه پرداخت فیلمساز بستگی دارد که چگونه موضوعات اجتماعی را مورد بررسی قرار داده است. زمانی هست که فیلمسازی، در مورد پدیده اجتماعی فیلمی می‌سازد و به حدی روح و اعصاب مخاطب را خراش می دهد که این اثر هیچ گونه تاثیر مفیدی بر مخاطب نمی گذارد و اساسا این نوع فضاهای اعصاب خوردکن برای مخاطب منزجر کننده است که دیگر به این فکر نمی کند، برای حل آن مسئله کمکی کند. زیرا فیلمساز به گونه ای جامعه را سیاه ِ به بن بست رسیده به مخاطب نشان داده که گویی هیچ راه خروجی از آن بن بست وجود ندارد. خب این روش درستی نیست. ما در مسائل اجتماعی می توانیم مشکلات و معضلات را نشان دهیم ولی نباید جامعه را به بن بست بدون راه حل برسانیم. زیرا به بن بست رساندن کمکی برای حل مشکل نمی کند. پس به بعضی از فیلم ها، می توان لفظ سیاه نمایی را اطلاق داد.

وی اضافه کرد: به اعتقاد من در برخورد با پدیده های اجتماعی گاهی موضوعات به گونه ای بیان می شود که واقعی نیستند، اما برای خروج از آن مشکل، راهکاری ارائه می دهند، مثلا در فیلم عنوان می شود که اگر مسئولی یکسری کارها انجام دهد، امکان برطرف شدن مشکل وجود دارد یا اگر افراد جامعه مسائل شهری را به خوبی رعایت کنند و اراده ای در آنان ایجاد شود مسلما تفکری در جامعه، جا می افتد که می تواند نقش مثبتی در حل مشکلات ایفا کند و باعث تشویق اجتماع به نقش آفرینی می شود.

مدیر شبکه مستند سیما تاکید کرد: به اعتقاد من، در فیلم ها باید به پدیده های اجتماعی به صورت جدی بپردازیم. اما در عین حال به گونه ای نباشد که مخاطب را از زندگی کردن و حل مشکلات ناامید کند. باید آنان را تشویق به حل مشکلات جامعه کنیم.

غفوری به تحقیق و پژوهش در مستند اشاره کرد و گفت: اساسا فیلم مستند بدون تحقیق و پژوهش معنا ندارد، زیرا فیلم مستند قصد دارد با بیان موضوعات به اسناد معتبر تکیه کند، حال این اسناد شامل، گفتارها، سندهای مکتوب، سند تصویری و غیره… است زیرا مستند برای اثبات ادعایی که در فیلم روایت می شود، باید اسنادی را ارائه کند.

وی در پاسخ به این سوال که اسناد معتبر چگونه به دست می آید؟ تصریح کرد: قطعا این اسناد با تحقیق و پژوهش عمیق به دست می آید یعنی فیلمساز در موضوع عمق پیدا کرده باشد تا موضوعی را که در مستند خود بیان می کند قابل اعتبار باشد. ممکن است که خیلی از این اسناد در فیلم مستتر باشد و نشان داده نشود که به خاطر طبیعت فیلم است اما در اصل به نگاه فیلمساز جهت داده شده تا در مورد موضوع اش اظهار نظر دقیق و کارشناسی کرده باشد.

وی افزود: هر چه پژوهش در فیلم مستند عمق بیشتر داشته باشد استناد فیلم صحیح است و هر چه عمق کمتری داشته باشد، طبیتا استناد فیلم ضعیف تر است.

هنرمندان و فیلمسازان انگیزه عمومی برای حل مشکلات، ایجاد کنند

این مستندساز گفت: امیدوارم فیلمسازان، مستندسازان با نگاه درست به مسائل شهر و جامعه به ایجاد همیاری عمومی در میان مردم برای حل مشکلات اجتماعی و شهری کمک کنند. بررسی های متعددی که صورت گرفته همه متفق القول معتقدند که مسائل و مشکلات شهری و اجتماعی حل شدنی نیست و اینکه حاکمیت و دولت به تنهایی نمی توانند مسائل اجتماعی را حل کنند، حل این مسائل چون در سطح عمومی گسترش پیدا کرده حتما نیازمند همکاری و همیاری مردم است.

غفوری در پایان اظهار کرد: به اعتقاد من، هنرمندان به شکل عام و فیلمسازان به شکل خاص تر«به هر حال دنیای امروز به سمت دنیای تصویر رفته و تاثیر دنیای تصویر از عرصه های دیگر هنری بیشتر است» نقش مهمی در تشکیل بسیج عمومی و ایجاد انگیزه در آنان برای کمک به حل مسائل شهری و اجتماعی می توانند داشته باشند. امیدوارم به این رسالت هنرمندان بیشتر توجه کنند و فیلم هایی که می سازند به سمتی برود که ایجاد حس و انگیزه عمومی برای حل مشکلات شود.

نوشته نشان دادن جامعه به بن‌بست رسیده بدون هیچ راه خروجی، سیاه‌نمایی است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمدصادق کوشکی: اقدام بی نظیر حوزه هنری قابل تقدیر است

دکتر محمدصادق کوشکی عضو هیات علمی دانشگاه تهران در گفت و گو با سوره سینما بیان کرد: شناخت جامعه  و حتی نخبگان ما از آمریکا شناخت بسیار محدود و غیردقیقی است؛ علی رغم اینکه آمریکا در تاریخ معاصر و سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان دشمن درجه یک اقدامات خصمانه و طراحی هایی متعددی را برای جلوگیری از پیشرفت جمهوری اسلامی به مرحله اجرا درآورده است ولی ما  شناخت دقیقی از کشور آمریکا، مناسبات حاکم بر این جامعه و بویژه، هیات حاکمه این کشور و اندیشه های حاکم بر هیات حاکمه نداریم.

وی با اشاره به ساخت این مستندها در ادامه گفت: یکی از اقدامات موثری که در جهت پرکردن این خلاء صورت گرفته تلاش مرکز مستند سازمان سینمایی حوزه هنری در قالب انتخاب فیلم های مستند جدیدی است که توسط فیلمسازان آمریکایی در جهت معرفی این کشور، هیات حاکمه  آن و  مناسبات و اندیشه های حاکم بر آن است، این اقدام حوزه هنری نه تنها می تواند موجب افزایش دانش عمومی مردم نسبت به آمریکا را فراهم کند بلکه به عنوان یک ابزار مهم پژوهش قابلیت بهره برداری در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشورمان می شود.

کوشکی ادامه داد: این فیلم ها به عنوان ابزارهایی جهت مشاهده غیرمستقیم جامعه آمریکا به کارگرفته می شود و از سوی دیگر دقت در گزینش این آثار و تلاش برای ترجمه دقیق و باکیفیت آن نکته مهمی است که این آثار را برای مصرف کنندگان آن قابل اعتماد می سازد؛همچنین جدید بودن این آثار و نگاه انتقادی حاکم بر آنها که نمایانگر نگرش بخش اندیشمند و متفکر جامعه آمریکا به این کشور و مناسبات حاکم بر آن است ویژگی دیگر این آثار است و این روندی است که توقع می رود حوزه هنری با کیفیت بیشتر و با دقت افزونتری ادامه دهد تا آنجا که بتوان ادعا کرد خلاء حاکم بر جامعه ما و فقر اطلاعات و دانش پایه در خصوص آمریکا توسط انتشار چنین آثاری رفع شده و فضا را جهت مقابله دقیق تر با این دشمن درجه یک ملت ایران مساعد سازد.

وی در بخش دیگری از صحبت خود گفت: این اقدام حوزه هنری از این جهت در نوع خود بی نظیر بوده که تاکنون رخ نداده و قابل تقدیر است و همین دقت نظر توقع جامعه مخاطب را از دست اندرکاران آن  افزایش می دهد و در حقیقت می توان گفت که مرکز مستند حوزه هنری با این اقدام خود گام مهمی در جهت عمل به وظایف هنری و اطلاع رسانی خود برداشته و امید می رود با بهره گیری از اتاق های فکر و متخصصان حوزه مطالعاتی آمریکای شمالی کیفیت علمی این طرح افزایش پیدا کند.

دبیرکل مجمع جهانی اساتید مسلمان دانشگاهها: چرا از توانایی‌های بین المللی مهم ایران فیلم مستند ساخته نمی‌شود؟

دکترسهراب صلاحی دبیرکل مجمع جهانی اساتید مسلمان دانشگاهها در گفت و گو با سوره سینما بیان کرد: در زمان پیشروی آمریکایی ها در عراق؛ آنها مدعی بودند که می خواهند نزدیک به یکصد سال در عراق بمانند و امپراطوری آمریکا را جهانی کنند اما بعدها دیدیم که توسط ایران شکست خوردند و بارها هم اعلام شد که جمهوری اسلامی اولین عامل شکست آمریکا در عراق بوده و بعد از جنگ جهانی دوم در عرصه بین الملل هیچ واقعه ای به اندازه شکست آمریکا در عراق برایشان سهمگین نبود.

وی ادامه داد: برای من پرسش است که چراچنین مباحثی در داخل کشور بین روشنفکران ما و در آکادمی ها و محافل علمی ایران مطرح نمی شود و مورد بحث و بررسی قرار نمی گیرد؟ ضمن اینکه بسیاری از منتقدین اروپایی به غرب و تمدن فرومانده غربی نقد صریح دارند ما از تحلیل های آنها هم استفاده نمی کنیم.

دکترصلاحی در بخش دیگری از صحبت خود گفت: متاسفانه مشکلی که ما امروز با آن روبرو هستیم اینکه گروهی از شبه روشنفکران در ایران هستند که ذهنشان به زمان جنگ سرد برمی گردد و به نوعی فسیل شده اند و اصلا، قبول ندارند که آمریکا خطا می کند. آنها معتقد هستند در هر صورت آمریکا شوروی را شکست داده و کشور مدرن به حساب می آید و باید همه با آمریکا بسازیم وبازی آن را بپذیریم و ذیل پرچم قدرتش بایستیم.

دبیرکل مجمع جهانی اساتید مسلمان دانشگاهها با بیان اینکه  این افراد آمریکا را قدرت جهان می دانند گفت: سوال من این است که آمریکا قرار بود نزدیک به یکصد سال در عراق بماند و نتوانست بماند؛ حتی تعدادی در دولت ایران تصمیم  داشتند با آقای بوش ملاقات داشته باشند اما بوش در پاسخ گفت ما به عراق نیامدیم تا با ایران مذاکره کنیم بلکه می خواهیم ایران را تنبیه کنیم،آنها معتقد بودند که راه رسیدن به ایران از عراق می گذرد و بدون مهار انقلاب اسلامی آنها کارشان در منطقه حل نمی شود.

وی توضیح داد: حال صحبت اینجاست وقتی ایران در لبنان و عراق آمریکا را شکست می دهد چرا در داخل ایران عده ای بر طبل ترس می کوبند و می گویند با آمریکا باید بسازیم؟ آیا این افراد نمی بینند آقای ترامپ چه افتضایی در جهان علیه آمریکا رقم می زند؟

دکتر صلاحی در پایان با اشاره به اینکه بن بست تمدن غرب بعد از جنگ جهانی دوم کاملا آشکار شد گفت: بزرگترین شکست تاریخی آمریکا این بود که درعراق نتوانست کاری از پیش ببرد که چنین شکستی به تدبیر و هوشمندی رهبر عظیم انقلاب اسلامی بر می گردد. چرا مسئولین ما درمذاکرات ازاین دستاورد بزرگ بهره نمی برند و در جلساتشان به این موضوع اشاره نمی کنند؟ چرا در قالب مستندهای موثق به ثبت و روایت آن نمی پردازیم؟

وی با اشاره یه اینکه ایران قدرت فرامنطقه ای به حساب می آید بیان کرد: از صحنه شکست آمریکا از عراق هزاران فیلم مستند باید ساخته شود که اگر آمریکا درعراق شکست نمی خورد الان پیشروی کرده عربستان،سوریه، ایران وروسیه را هم در دست خود گرفته بود.

به اعتقاد وی، اقدام حوزه هنری در انتشار و توزیع مستندهای افشاگرانه علیه نظام سلطه اززوایای مختلف دارای اهمیت است: نخست اینکه چون برآمده از متن خلاقیت ها و مشاهدات نخبگان غرب است تاثیرگذارتر و قابل وثوق تر است، دوم اینکه شعاع تاثیرگذاری وسیع تری برخوردارند و رسانه های و بنگاه های پخش در مقیاس بزرگ تری این آثار را عرضه می کنند همچنین، می تواند هنرمندان و نخبگان داخلی را ترغیب و تشجیع کند تا بدور از شعار و با نگاهی واقع بینانه تری به فرسودگی و فساد قدرت در غرب پی ببرند.

دکتر صلاحی تصریح کرد: در زمینه گسترش این گونه آثار هر چه کار کنیم کم است و تلاش حوزه هنری جای تشکر دارد.

مدیر شبکه مستند: باید با استفاده از مستندهای فراملی عملکرد نظام سلطه را به چالش بکشیم

سلیم غفوری مدیر شبکه مستند سیما نیز در گفت و گو با سوره سینما بیان کرد: باید هم از ظرفیت فیلمسازان داخلی و هم خارجی استفاده کنیم تا بتوانیم عملکرد نظام سرمایه داری را به چالش بکشیم .

وی ادامه داد: قطعا در این میان استفاده از فیلم های مستند فیلمسازان خارجی که نگاه منقدانه به مسائل کشور خود دارند ،دوبله و نشان دادن آن درتلویزیون و شبکه نمایش خانگی یا اکران آن در دانشگاهها  تاثیر گذار است .

غفوری در بخش دیگری از صحبت خود توضیح داد: بحث نقد عملکرد غرب توسط فیلمسازان غربی از آنجهت که آنها نگاه مستقلی دارند و دستشان در روایت یکسری مسائل بازتر است و با نگاه انتقادی می توانند بعضی وقایع را به درستی نشان دهند و از جهت دیگر فیلمساز امریکایی مقیم آن کشور دسترسی اش به مدارک و اسناد و شخصیت ها سهل تر است راحت تر و با شرایط بهتری می توانند راجع به موضوعات فیلم بسازند.

وی ادامه داد: اما به این موضوع هم باید توجه کنیم که بسیاری از موضوعات و چالش ها هم هست که فیلمسازان غربی نمی توانند به آن ورود کنند مثل واقعه حمله به هواپیمای مسافربری که نزدیک به ۲۹۰ نفر از هموطنان ما شهید شدند.فیلمساز آمریکایی با نگاه انتقادی راجع به این موضوع نمی تواند فیلم بسازد . اینجا وظیفه مستندسازان ایرانی بیشتر دیده می شود.

غفوری همچنین گفت: موضوعات مختلف زیادی هستند که هیچ فیلمساز غربی به سراغ ساخت آن نمی توانند بروند که در این موارد نقش فیلمسازان داخلی به خوبی روشن می شود به عنوان نمونه فیلم A157  که با هوشمندی و درایت آقای نورانی پور ساخته شد که از محصولات حوزه هنری است  و تاثیرپذیری آن از فیلمسازان خارجی به مراتب بیشتر است.این فیلم هم در داخل و هم در دنیا مورد تحسین و تمجید قرار گرفت.

نوشته قدردانی از اقدام بی نظیر حوزه هنری/ لزوم مستندسازی از توانمندی های ایران در منطقه و جهان/ اهمیت استفاده از مستندهای فراملی برای چالش عملکرد نظام سلطه اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: خوشبختانه شاهد هستیم سال به سال شبکه اکرانی که جشنواره عمار از آن برخوردار است گسترده تر می شود و به دنبال آن آثار ارسالی به دبیرخانه این جشنواره افزایش پیدا می کنند و اینک جشنواره عمار جایگاه خود را در تقویم سینمایی کشور پیدا کرده است.

رئیس مرکز مستند سازی میثاق ادامه داد: فلسفه جشنواره عمار مردمی بودن آن است که یک بخش جدی از همین ویژگی در شبکه اکران آن ظهور و بروز پیدا می کند؛ در غیر این صورت ما در کشور جشنواره سینمایی فراوان داریم ولی تفاوت عمار با سایر جشنواره های دیگر در شبکه اکران مردمی آن است که موجب ضریب گرفتن آن شده است.

غفوری خاطرنشان کرد: در بخش بین الملل جشنواره مردمی فیلم عمار نیز باید شبکه اکران کننده های مستقل ضد نظام سلطه شکل بگیرد زیرا اگر جشنواره عمار بتواند چنین شبکه ای را در کشورهای مختلف شکل بدهد ضریب بین المللی لازم را کسب خواهد کرد.

وی اضافه کرد: یکی از کارهای شاخصی که توسط مرکز مستند سازی میثاق برای هفتمین دوره جشنواره مردمی فیلم عمار درنظر گرفته شده مستندی با عنوان «غریب محله» ساخته «یاسین پورعزیزی» در مورد یک مداح اهل سنت در تالش است.

رئیس مرکز مستند سازی میثاق در پایان گفت: این مرکز مستند دیگری با نام «عالی نسب» به کارگردانی «مهدی عوض زاده» دارد که درمورد مرحوم «عالی نسب» بوده و در حوزه اقتصاد مقاومتی ساخته شده است.

گفتنی است هفتمین دوره جشنواره مردمی فیلم عمار، همچون سال‌های گذشته در ایام بزرگداشت حماسه مردمی «نه دی»، از ۸ تا ۱۷ دی ماه برگزار می‌شود و علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به وبسایت این جشنواره به نشانی AmmarFest.ir اثر خود را در یکی از بخش ‌های «فیلم»، «فیلمنامه» و «نقد، مقاله وپژوهش‌های سینمایی» تا ۳۰ آبان و در بخش‌های «فیلم ما»، «تولیدات رادیویی»، «اقلام تبلیغی» و «لوح نگار» تا ۱۰ آذر ثبت‌نام و حداکثر پنج روز پس از آن، اثرشان را دبیرخانه تحویل دهند.

همچنین علاقه‌مندان جهت اکران مردمی فیلم‌های جشنواره عمار نیز می‌توانند با مراجعه به تارنمای جشنواره، نسبت به ثبت نام اکران مردمی، اقدام و فیلم‌های جشنواره را در محل‌های مختلفی مثل مسجد، هیئت، مدرسه، دانشگاه، پایگاه بسیج و… به نمایش بگذارند.

نوشته سلیم غفوری: جشنواره بین الملل عمار شبکه اکران کننده‌های ضد سلطه شکل دهد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: اگر فیلم‌ساز به جامعه و اطراف خودش از منظر دینی نگاه بکند آن موقع به سراغ هر موضوعی که برود همان منظر دینی در آن ظهور خواهد کرد. یعنی اگر به سراغ مسائل اجتماعی هم برود می‌اندیشد که من به عنوان مسلمان وظیفه‌ام در مقابل جامعه چیست و چه کمکی برای رفع مشکلات می‌توانم انجام دهم. من اگر جامعه اسلامی پاک می‌خواهم هر مشکل و هر تضادی که با این جامعه پاک وجود دارد را باید حل بکنم. اینجاست که منظر فیلم‌ساز مهم می‌شود و آن آموزه‌هایی که در فیلم‌سازی فرا گرفته نقش‌آفرین می‌شود.

غفوری در پاسخ به این سوال که اگر فیلم بر پایه نگرش، نگاه و منظر فیلم‌ساز ساخته می‌شود، آیا نیازی به حضور کارشناس دینی در فیلم‌های دینی وجود دارد یا نه، خاطرنشان کرد: فیلم دینی به این معنی نیست که باید کارشناس دینی در مقابل دوربین قرار بگیرد و درباره آن موضوع صحبت بکند. در بسیاری از فیلم‌ها کارشناس را نمی‌بینیم بلکه این کارگردان است که در پژوهش فیلم و شکل دادن  به موضوعی که می‌خواهد به آن ورود پیدا کند، از نظرات کارشناس بهره می‌برد. نقش کارشناس، مشاوره و جهت دادن به فکر کارگردان است. در واقع این تسلط کارگردان است که از آنچه کارشناس در اختیار او قرار می‌دهد بهره ببرد و درنهایت خودش به فیلم فرم و شکل بدهد.

وی ادامه داد: باید دقت داشت آنچه کارشناس و عالم دینی می‌گوید تاریخ و اتفاقات تاریخی است. اینکه فیلم‌نامه‌نویس چگونه این محتوا و مطلب را تبدیل به درام و قصه بکند و آن مستند را در قالب یک قصه بیان کند، تبحر و توانمندی فیلم‌نامه‌نویس است.

مدیر شبکه مستند سیما درخصوص چگونگی روایت در یک مستند روایی و پرهیز از کلیشه محوری نیز خاطرنشان کرد: اساسا در روایت‌های تاریخی، صرف بیان و نقل آن موضوع اهمیت چندانی ندارد. مهم این است که ما چگونه این موضوع تاریخی را تبدیل به قصه بکینم. چون برای مخاطب آنچه جذاب است قصه‌گویی است. مخاطب از سینما و فیلم توقع قصه‌گویی دارد و اگر قصه گویی درست درنیاید مخاطب آن ارتباط لازم را برقرار نمی‌کند. در سینمای مستند هم همین‌طور است. کارگردان باید محتوا را تبدیل به قصه بکند.

غفوری که کارگردانی مستندهای موفق «عراق، سرزمین جنگ‌ها»، «آخرین فرزندان سومالی» و «کشمیر، بهشت فراموش  شده» را در کارنامه خود دارد، کارگردان را محوری‌ترین شخص در چگونگی ارائه مفاهیم دینی در یک فیلم مستند معرفی کرد و افزود: بخش زیادی از یک مستند به عملکرد کارگردان برمی‌گردد. در سینمای مستند نمی‌توان فیلم‌نامه را از قبل نوشت. بسیاری از نکته‌ها به صحنه موکول می‌شود و در آن لحظه کارگردان باید بیندیشد که در صحنه چه باید بکند و تصمیم بگیرد که واکنش‌اش نسبت به کنش سوژه‌اش چه می‌تواند باشد.

عضو هیئت انتخاب نهمین جشنواره فیلم کوتاه «رویش» درخصوص ورود نگاه‌های جدید فیلم‌سازان جوان به حوزه سینمای دینی گفت: قطعا اینکه نگاه‌های نو و جذاب را وارد عرصه سینمای مستند بکنیم امر مثبتی است ولی اگر این فرم و ساختار جدید توأم با یک درایت و آگاهی نباشد همین نقطه مثبت می‌تواند به نقطه چالش زا و خطرناک تبدیل شود. بنابراین فیلم‌سازی که می‌خواهد در این حوزه فعالیت کند اولا خودش باید به یک آگاهی و پختگی در موضوعی که به آن می‌پردازد رسیده باشد و دوما حتما از نظرات کارشناسان آن حوزه به عنوان مشاور و راهنما استفاده کند تا از موضوع منحرف نشود.

وی در ارتباط با فعالیت‌های جشنواره رویش در ایجاد فضای گفتمان سینمای دینی برای بروز و ظهور خلاقیت سینمایی در ارائه مفاهیم دینی گفت: نفس خلاقیت به خرج دادن چیز بدی نیست به شرطی که خلاقیت و ورود به برخی حیطه‌ها توأم با پختگی، شناخت، آگاهی و استفاده از با تجربه‌ها و کارشناسان این حوزه باشد. البته این فقط مربوط به مستند دینی نیست بلکه راجع به هر مستندی دارای اهمیت است.

غفوری در خصوص مواجهه فیلم‌سازان جوان با خطوط قرمز در پرداختن به مفاهیم دینی و نمایش برخی مسائل تاکید کرد: در بعضی مسائل ما خودمان برای خودمان خط قرمز قرار می‌دهیم. چون من به عنوان یک فیلم‌ساز یا یک کارشناس تسلط بر موضوع ندارم و چون نمی‌توانم موضوع را آن‌طور که شایسته است پرداخت کنم و با بیان سینمایی به تصویر بکشم، می‌گویم این خط قرمز است. هر موضوعی را می‌توان با یک پژوهش درست و استفاده از نظر صاحب‌نظران آن عرصه به درستی به تصویر کشید. گاهی حتی برای یک موضوع اجتماعی ممکن است به سه کارشناس نیاز باشد. یک کارشناس اجتماعی یک کارشناس دینی و یک کارشناس روان‌شناسی که فیلم‌ساز از فرایند و برایند نظر این کارشناسان به یک نگاه نو و درست برسد. در واقع امر دین امری مجرد از فضای جامعه نیست که پرداختن به آن مشکل باشد.

مدیر شبکه مستند سیما در پایان تاکید کرد: معتقدم دین جوهره زندگی ماست و باید در تمام شئون زندگی ساری و جاری باشد. یعنی باید بتوانیم به موضوعات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و حتی تحولات جهانی از منظر دینی نگاه کنیم. دین جدا از حیات روزانه ما نیست. انسان مسلمان در تمام شئون زندگی‌اش باید دینی زندگی کند. فیلم‌ساز مسلمان باید نماز خواندن، مسجد رفتن، روزه گرفتن و حج رفتن را ترویج کند و محور قرار بدهد و در کنار آن  باید در کسب و معاش هم دین را نمایش بدهد. باید در تعامل با جامعه خودش هم دین را تعریف کند.

گفتنی است دهمین جشنواره فیلم کوتاه دینی «رویش»، ۲۷ الی ۳۰ دی ماه در پردیس سینمایی هویزه مشهد برگزار می‌شود.

نوشته سلیم غفوری: منظر فیلم‌ساز، فیلم دیدنی را شکل می‌دهد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی در ادامه افزود: در جلساتی که با بسیاری از دوستان و مستندسازان داشتیم، آنها نیز عنوان کردند که فیلمشان در جشنواره‌ها و یا اکران‌های کوچکی چون دانشگاه به نمایش درآمده است،‌ اما دغدغه‌شان این است که اثری که برایش زحمت کشیدند و ساختند از رسانه ملی برای مردم نیز به نمایش در بیاید. ان‌شاءالله ما در شبکه مستند تلاشمان این خواهد بود که با تعامل با تمام مراکز و نهادهای مربوط که در ساخت مستند فعال هستند، بتوانیم فیلم‌های مستند مورد نظر را از شبکه مستند به نمایش در بیاوریم. طی یک ماه گذشته توافقات خوبی را با مدیران سینمایی در بخش مستند داشتیم که امیدواریم به فاز اجرایی آن برسیم.

غفوری در پاسخ به این پرسش مبنی بر اینکه آیا برای پخش فیلم‌های مستند، مستندسازان حق رایت آن را خریداری می‌کنید یا اینکه به شکل دیگری با آنها وارد تعامل و رایزنی برای پخش آثارشان می‌شوید،‌ گفت: به لحاظ مالی شرایط سازمان صدا و سیما مطلوب نیست و این امری است که تقریباً تمام دوستان در این حوزه به آن اشراف دارند. متأسفانه وضعیت دو سه ساله اخیر سازمان خیلی مطلوب نیست و دست ما نیز به تبع آن به لحاظ مالی خالی است و کما اینکه علاقه داریم اگر بودجه‌ای در اختیار ما است، آن بودجه در میان دوستان مستندساز به چرخش در بیاید.

او همچنین گفت: قطعاً اگر بودجه‌ای در اختیار داشته باشیم اولویت اولمان حمایت از مستندسازان مستقل است. مستندسازانی که برای تولید آثارشان از هیچ جای دیگری نمی‌توانند بودجه‌ای را دریافت کنند. در مجموع که برای تولید یک اثر مستند و یا خرید آن اولویتمان با فیلمسازان مستقل است. اما امیدواریم در ادامه با همکاری صاحبان آثار مستندی که نهادهای مختلف در تولید آن مشارکت داشتند،‌ بتوانیم حق پخش آنها را با یک هزینه کم دریافت کنیم و فیلم‌ها را برای مردم نمایش دهیم. به هر حال با توجه به مشکلات موجود باید با تعامل یکدیگر با آنها مواجه شویم.

کارگردان مستند «آخرین فرزندان سومالی» در ارتباط با این نکته که در شرایط کنونی مخاطب امروز به راحتی با رجوع به شبکه‌های مجازی می‌تواند بهترین و باکیفیت‌ترین آثار مستند را ببیند، شما چه برنامه‌ریزی انجام داده‌اید که سلیقه‌های مختلف را با توجه به انتخاب آثاری گوناگون پوشش دهید،‌ عنوان کرد: بنده نیز معتقدم در شبکه مستند باید بتوانیم موضوعات مختلف را در ژانر مستند پوشش دهیم، مستندهایی با موضوعات سیاسی،‌ اقتصادی، اجتماعی و …، پرداخت به موضوعات مختلف و همچنین مشکلات اجتماعی همراه با ارائه راه‌حل‌هایی که می‌توان به آنها فکر کرد نیز از جمله کارهایی است که می‌توان برای جذب سلیقه‌های مختلف انجام داد. همچنین باید مستندهای روز دنیا را تأمین کنیم و به نمایش در بیاوریم. این نکات حاصل نمی‌شود مگر آنکه بتوانیم تعاملات خوبی را با مستندسازان مختلفی داشته باشیم که امیدواریم این نکته به تدریج حاصل شود. در زمینه تولید آثار مستند دفاع مقدسی و ارزشی نیز اتفاقات خوبی افتاده اما باز دارای کمبود هستیم.

منبع: فارس

نوشته مدیر شبکه مستند: اولویت در حمایت از مستند‌سازان مستقل است/ تلاش برای پوشش تمام سلیقه‌ها اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این برنامه، رونمایی از پوستر جدید فیلم فصل هرس برگزار شد و زارعی طراح این پوستر گفت: آدم با دیدن این فیلم دلش برای شخصیت فیلم و مجموعه ای از نخبه گان به دلیل خودخواهی برخی از عواملی که نمی گذارند بعضی از تلاش ها به ثمر برسد و بی اعتمادی را در جامعه تزریق می کنند می سوزد و امیدوارم این پوستر بتواند سهم کوچکی در تشویق کردن مخاطب برای دیدن این فیلم داشته باشد.

لقمان خالدی کارگردان فیلم فصل هرس که با ساختن این فیلم توانسته است جوایز زیادی را از جشنواره های مختلف بویژه جشنواره فجر و سینما حقیقت دریافت کند با بیان اینکه این فیلم هم اکنون در گروه هنر و تجربه در حال اکران است و خوشبختانه اولین اکران این فیلم، ارتباط خوبی با مخاطب برقرار کرد گفت: ما به عمد در مهندسی درام فیلم ، سعی کردیم مخاطب تا ۱۵ دقیقه اول فیلم، قاسم تک دهقان ( شخصیت اصلی فیلم) را باور نکند تا بتواند آرام آرام به کشف و شهود برسد.

با وجود کشف داروی ضد سرطان، کسی قاسم تک دهقان را جدی نگرفته بود!

وی افزود: وقتی ما به سراغ قاسم تک دهقان که داروی ضد سرطان را کشف کرده بود رفتیم متوجه شدیم کسی او را بابت این موضوع جدی نگرفته است! و این کار برای ما تعجب برانگیز بود و همین عمل موجب شد تا ما نیز با شک و تردید روبرو شویم و به این احساس رسیدیم که نکند قضیه جدی نباشد؟ و از همین جا، نطفه گذاری برای فیلم را شروع کردیم.

همیشه منتظر تماس وزیر بهداشت بودیم که هیچ وقت اتقاق نیفتاد

کارگردان فیلم مستند فصل هرس با بیان اینکه بیش از دو ماه طول کشید تا من توانستم نظر قاسم تک دهقان را برای ساخت فیلم متقاعد کنم و به نوعی ازهفت خوان رستم گذشتم تا اعتماد او را جذب کنم در مورد بازخوردهای این فیلم اظهار داشت: من از اکران اسفند ۹۴ تا الان، هزاران تماس تلفنی داشتم و همه می خواستند از داروی ضد سرطان قاسم تک دهقان استفاده کنند اما آقای دهقان می خواست تا دارویش اول به ثبت برسد و مشکل قانونی نداشته باشد. این درحالی بود که من همیشه منتظر این بودم که از دفتر وزیر بهداشت تماسی گرفته شود و آنان پیگیر این دارو باشند که نشد و این مردم بودند که بیشتر به دنبال این دارو بودند.

در هر ۷۵ دقیقه یک نفر در جهان به علت سرطان می میرد

به گفته وی، زمان فیلم به عمد ۷۵ دقیقه شده است چرا که درهر ۷۵ دقیقه یک نفر بر اثر بیماری سرطان در دنیا می میرد.

ای کاش مسئولین این فیلم را ببیند و پیگیری کنند

تهیه کننده فیلم هم با اشاره به شفا بخشی یک کودک سرطانی با دارویی که تک دهقان کشف کرده بود با حسرت گفت: ای کاش این حرفها را یک مسئولی که می تواند این دارو را به شکل جدی تری پیگیری کند بشنود.

مستند باید با منافع ملی پیوند داشته باشد

محسن یزدی مدیر مرکز فیلم مستند سوره که فیلم با حمایت حوزه هنری تولید شده است دراین جلسه یادآور شد: ما همواره تلاش کردیم تا مستند کشور را با منافع ملی پیوند بزنیم البته این حرف به این معنا نیست که تاکنون چنین نبوده است اما در برخی موارد این موضوع ضعیف بوده و فیلم های مستند با مسائل کشور و مشکلات مردم در یک جاهایی فاصله داشته است.

وی با بیان اینکه فیلم «فصل هرس» برای من یک اتفاق خوبی بود اظهار داشت: با وجودی که دوستان کار را تولید کردند اما حوزه هنری، فقط گل آخر را زد درحالی که ما فقط حمایت نهایی را انجام دادیم و همه زحمت ها را عوامل فیلم متحمل شدند. این در حالی است که برای من کار کردن در مورد منافع ملی همیشه لذت بخش است.

یکسال درگیر تولید این فیلم بودیم

مهدی شاه محمدی تهیه کننده فیلم هم در پاسخ به این پرسش مبنی بر این که در مورد چگونگی تولید این فیلم پرسید گفت: ما در شبکه افق مشغول تولید مجموعه ای به نام «سرزمین نخبه گان» بودیم و لقمان خالدی هم قرار بود یکی از قسمت های آن را برای ما کارگردانی کند و قصه زندگی قاسم تک دهقان هم یکی از این بخش ها بود.اما ما دیدیم این قصه بزرگتر از آن است که فقط تبدیل به یک کار تلویزیونی بشود لذا به این نتیجه رسیدیم که این سوژه را به صورت جداگانه کار کنیم و یک سال درگیر ساخت آن شدیم و بلاخره با حمایت آقای غفوری و یزدی توانستیم این فیلم را به پایان برسانیم و با وجودی که هر کسی می توانست به قول آقای یزدی گل آخر این فیلم  را بزند اما کسی به جز حوزه هنری این کار را نکرد.

امیدواریم این دارو به تولید انبوه برسد                                                                          

وی اضافه کرد: من به دلیل تاثیرات زیادی که این فیلم در اکران های مختلف داشته است بسیار خوشحالم. لذا معتقدم امیدی که خانواده های سرطانی با دیدن این فیلم می گیرند از هر جایزه و جشنواره ای برای ما مهمتر است و امیدوارم این دارو یک روزی به تولید انبوه برسد.

فیلم فصل هرس فیلم ارزشمندی است/ رسانه ها حمایت کنند

سلیم غفوری که در روزهای اخیر به مدیریت شبکه مستند منصوب شده است وهنگامی که مدیر گروه مستند شبکه افق بوده از نزدیک در جریان تولید این فیلم بوده است دراین برنامه یادآور شد: این کار به لحاظ مفهومی کار ارزشمندی است و ما در سالهای اخیر با موجی از نخبه گانی مواجهه هستیم که بهای لازم به آنان داده نمی شود و هدف ما از ساخت «سرزمین نخبگان» توجه به همین مساله بوده است که باید نخبه گان کشور مورد حمایت های کافی قرار بگیرند تا کارشان بیشتر دیده شود. لذا معتقدم فیلم «فصل هرس» به خوبی ماموریت خودش را در این زمینه انجام داده است و حالا نوبت رسانه هاست تا با حمایت از شخصیت فیلم که به عنوان یک نخبه ، کشفی کرده است کمک کنند تا او بتواند محصولش را ثبت و به تولید انبوه برساند تا حداقل بخشی از بیماران سرطانی بهبود یابد.

جای منتقد در این برنامه خالی است!

جبارآذین، منتقد سینمایی کشورمان که در این برنامه در جایگاه تماشاگران قرار داشت گفت: اولین انتقاد من از برنامه این است که با وجودی که این برنامه نقد و بررسی فیلم است اما ما شاهد هیچ منتقدی در کنار عوامل  تولید فیلم نیستیم.

فیلم به لحاظ ساختاری و محتوایی مشکلی ندارد

وی در عین حال ، فیلم را به لحاظ ساختاری و محتوایی خوب دانست و ادامه داد: سوژه در چارچوب درام به خوبی مورد توجه و پرداخت قرار گرفته است. ضمن اینکه این فیلم  هم دارای شخصیت و هم دارای درام است. اما مخاطب هیچ پیشینه ای از قاسم تک دهقان ندارد اگر چه ما شاهد بخشی از شخصیت پردازی در این فیلم هستیم اما شخصیت واقعی سوژه اصلی برای ما آشکار  نیست. لذا هنگامی که ما پیشینه ای از شخصیت اصلی فیلم نداریم مخاطب در ابهام قرار می گیرد و نمی داند در انتها با او چه بکند؟ و این یک کاستی است.

پایان باز فیلم یک نقیصه است

آذین همچنین به پایان باز فیلم انتقاد کرد و گفت: بلاخره برای مخاطب مشخص نشد چی بر سر شخصیت قاسم تک دهقان و دارو کشف شده او آمده است.

نمی خواستیم پایان باسمه ای داشته باشیم

در این لحظه لقمان خالدی کارگردان فیلم درمورد پایان باز فیلم با بیان اینکه سینمای مستند می تواند پایان باز داشته باشد تصریح کرد: هیچ اتفاق جدیدی برای داروی کشف شده قاسم تک دهقان نیفتاده بود وگرنه ما هم دوست داشتیم پایان مشخصی داشته باشیم. ضمن اینکه نمی خواستیم پایان باسمه ای هم داشته باشیم.

این کارگردان مستند اضافه کرد: من بارها این فیلم را دیدم و ۲۵ بار آن را تدوین کردم و در همه این موارد سعی کردم با احساسات ، مخاطب را درگیر فیلم نکنم.

وی در مورد گذشته قاسم تک دهقان هم گفت: هر چه فیلم به جلو می رود ما شاهد بخش های کوچکی از گذشته شخصیت هستیم مثل اینکه در جایی از فیلم تک دهقان می گوید من یازده سال است که درگیر ساخت این دارو هستم یا اینکه در جایی دیگر از فیلم می گوید من این دارو را از یک آیه  قرآن کشف کردم. اما من هم معتقدم این فیلم همچون سینمای کلاسیک به پیشینه شخصیت اصلی نپرداخته است. ضمن اینکه این فیلم ، فیلم  قاسم تک دهقان نیست بلکه فیلم لقمان خالدی از زندگی قاسم تک دهقان است و ممکن است کارگردان دیگری این فیلم را به گونه ای دیگری بسازد.

توجه به تماشاگران عام

خالدی تاکید کرد: ما هنگام تولید این فیلم ؛ اصلا به جایزه و جشنواره فکرنکردیم و مساله ما فقط تماشاگران عام بودند و این فیلم تا کنون بالاترین تماشاگران جشنواره فیلم حقیقت و فجر را داشته است.

امیدوارم این فیلم از تلویزیون پخش شود

مهدی شاه محمدی تهیه کننده فیلم نیز گفت: من علاوه بر اینکه منتظر اکران پاییزی و دانشجویی این فیلم هستم اما امیدوارم این فیلم از تلویزیون پخش شود.

نوشته همچنان منتظر تماس وزیر بهداشت هستیم/ رسانه‌ها کمک کنند/ ای کاش مسئولین این فیلم را ببینند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اولین تصاویر این مستند که به تهیه کنندگی امیرعباس شجاعی با موضوع زندگی، سلوک و فعالیت سیاسی و ارتباط برخی از علمای استان اصفهان با مردم ساخته می شود، در مسجد آل یاسین خیابان خواجه عبدالله تهران ضبط شد.

آیت الله گلپایگانی از آن رو به محل ضبط مستند آمده بود که پدر بزرگوار ایشان از جمله شخصیت هایی هستند که در «مهر تابان» به ایشان پرداخته می شود.

مستند پرتره آیت الله خوانساری، بانو علامه امین، پدر آیت الله صافی گلپایگانی و آیت الله فیاضی گلپایگانی در قالب دیگر قسمتهای این مجموعه تولید می شود.

رییس دفتر رهبری در مراسم کلید خوردن «مهر تابان» در سخنانی به خصایص فردی و اجتماعی پدر بزرگوار خود، از جمله ارتباط با امام (ره) و دستگیری از مردم، فعالیت های انقلابی و… اشاره کرد.

وی همچنین با تمجید از شبکه مستند، آن را یک شبکه خوب دانست که تلاش زیادی برای موفقیت آن و رسیدنش به وضعیت کنونی انجام شده و خود را مخاطب این شبکه معرفی کرد.

رییس دفتر مقام معظم رهبری همچنین پیشنهاد کرد، برخی برنامه های خوبی که در ساعات پایانی شب، روی آنتن می روند، در زمان مناسب تری پخش شوند.

آیت الله گلپایگانی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اینکه بلال را به عنوان موذن پیامبر (ص) می شناسیم، تلویزیون را بلال انقلاب دانست که معارف اسلام را منتشر میکند و در راستای فرمایش امام (ره) که صدا و سیما را یک دانشگاه دانسته اند، در حال پیشرفت است.

«مهر تابان» در ۳۰ قسمت ۳۰ دقیقه ای برای پخش از شبکه مستند سیما تولید می شود.

نوشته مجموعه مستند «مهر تابان» با حضور رییس دفتر مقام معظم رهبری کلید خورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جناب آقای سلیم غفوری

با سلام و تهیت؛

انتصاب شایسته جنابعالی به عنوان مدیر شبکه مستند سیما تبریک عرض نموده و برای شما آرزوی توفیق بیش از پیش را داریم.

این انتصاب از سوی ریاست محترم رسانه ملی گامی موثر در تحقق اهداف سازمان صدا و سیماست که با تخصص محوری و جوانگرایی همراه شده است. امید است، جنابعالی به عنوان رییس جدید شبکه مستند، با استفاده از تجربیات پیشین، تلاش فرمایید تا مستند به طرز شایسته به عنوان یک قالب تاثیرگذار به جامعه ایرانی معرفی گردد.

پیروزی و بهروزی روزافزون حضرت‌عالی را از خداوند متعال مسألت داریم.

امضا کنندگان:

محمد علی فارسی، مرتضی شعبانی، اصغر بختیاری، محمد حسین مهدویان، بهروز نورانی پور، محسن برمهانی، محمد علی شعبانی، سیاوش سرمدی، مهدی شامحمدی، سیدرضا حسینی، امیرحسین نوروزی، وحید امیرخانی، محمد علی رخشانی، محسن اسلام زاده، وحید فرجی، مصطفی حریری، مهدی فارسی، یوسف حاتمی کیا، مهدی نقویان، حسین همایونفر، سید احسان موسوی اصغرزاده، محمدرضا کریمی راد، محمد حسن یادگاری، محمد صادق باطنی، حسین شمقدری، محسن ناجی، محمدباقر شاهین، تورج کلانتری، ایمان گودرزی، یاسر عرب، مهدی خوش نژاد، روح الله رفیعی، علی قدیریان، سعید فرجی، عباس لاجوردی طوسی، محمد کرم زاده، محسن قیصری، سید کوشا اعتمادی، سید مهدی دزفولی،حمید عبدالله زاده، محمد حسن مددی،داوود مرادیان، محسن اخوان فر ، محمد حبیبی، سید مصطفی آهنگرها و مهدی انصاری و…

نوشته تبریک مستندسازان به رئیس جدید شبکه مستند/ صاحبان جایزه بهترین فیلم و بهترین مستند جشنواره فجر و حقیقت در جمع امضاکنندگان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: غفوری سالهاست که در حوزه تولید و مدیریت مراکز مختلف مستند حضور دارد و نتیجه تلاش‌های مداوم اش، چندین مستند برون مرزی، تربیت چندین مستندساز، تولید مستندهای جسورانه و… بوده است.
یزدی ادامه داد: او به جهت اشراف به تولیدات مستند و مستندسازان کشور می‌تواند طیف وسیعی از هنرمندان این عرصه را که دغدغه منافع کشور را دارند به همکاری دعوت کند که نتیجه آن حتما مثبت و رو به جلو خواهد بود.

مدیر مرکز مستند سوره با بیان اینکه حمایت مدیران ارشد سازمان از مدیرانی مانند غفوری می تواند منجر به اتفاقات خوبی در تلویزیون شود، گفت: طبعا هرچقدر دست مدیر جدید شبکه مستند باز باشد و امکان مانور بیشتری در ارائه برنامه ها داشته باشد می‌تواند به همان میزان استانداردهای این شبکه را ارتقا دهد.

یزدی در پایان گفت: انتصاب یک نیروی جوان انقلابی و کارآمد در تلویزیون باعث دلگرمی نیروهای معتقد به انقلاب شد و انتصاب‌های این چنینی می‌تواند اشکالات رایج موجود در سازمان را تا حدود زیادی مرتفع سازد.

منبع: خبرگزاری فارس

نوشته انتصاب مدیر جدید شبکه مستند سبب دلگرمی نیروهای معتقد به انقلاب شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: اگر خدای نکرده اتفاقی در حرم اهل بیت(ع) بیفتد آتشش به راحتی خاموش نمی شود و منجر به درگیری های گسترده تری می شود در این شرایط دفاع از حریم اهل بیت (ع)اهمیت بسیار بالایی دارد.

غفوری گفت: حضور مستشاری ما در سوریه و عراق خیلی گسترده نیست ولی منجر به شهادت عزیزانی می شود که تمام آنها داوطلبانه رفته اند که انگیزه های آنها باید برای مردم تبیین شود.

این مستندساز گفت: به هر حال باید مردم را آگاه کرد که این اتفاقات در سوریه و عراق طراحی بزرگتری دارد و هدف اصلی خاندان خبیث آل سعود و کشورهای غربی ایران است و از اطراف شروع کرده اند تا به ما فشار بیاورند، چنین مسائلی باید در مستند ها به مردم اطلاع رسانی شود.

منبع: خبرگزاری بسیج

نوشته سلیم غفوری: مستندسازان هدف اصلی جنگهای منطقه را برای مردم تبیین کنند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

غفوری امسال با فیلم «تنها میان طالبان» به عنوان تهیه‌کننده درجشنواره «سینماحقیقت» حضور داشت. فیلمی که تبدیل به پربحث‌ترین و یکی از پرمخاطب‌ترین آثار جشنواره امسال شد و درنهایت جایزه بخش آوینی را نیز از آن خود کرد. به بهانه جشنواره «سینماحقیقت» سراغ او رفته‌ایم و نظرش را راجع به بخش مستند جشنواره فجر و جشنواره عمار نیز جویا شده‌ایم:

نهمین دوره جشنواره «سینما حقیقت» اخیرا به پایان رسید، کیفیت برگزاری این دوره از جشنواره را در قیاس با سال‌های گذشته چگونه ارزیابی می‌کنید؟

امسال آثار نسبتا خوبی در این جشنواره به نمایش درآمد. به نظرم سطح آثار امسال نسبت به سال‌های گذشته بهتر بود و تعداد مستندهایی که از لحاظ کیفیت ساخت در سطح مطلوبی قرار داشتند، کم نبود. برخی از آثار هم از لحاظ فرم و محتوا حرف‌های بسیار جدی برای گفتن داشتند و سطح آثار مستند کشور را بالا برده بودند. از حیث استقبال تماشاگران نیز به نظر می‌رسید که امسال نسبت به سال‌های گذشته مخاطبان بیشتری برای دیدن فیلم‌های مستند به سینما آمدند. تا جایی که گاهی اوقات صندلی‌های سالن سینما کفاف تعداد زیاد تماشگران را نمی‌داد و عده‌ای مجبور بودند روی زمین بنشینند و حتی در برخی سانس‌ها روی زمین هم جایی برای نشستن نبود.

به نظر شما کل پتانسیل فیلم‌های مستند تولید شده یک سال ایران، همین آثاری است که در جشنواره «سینما حقیقت» حضور دارد و جشنواره حقیقت بازتاب کاملی از سینمای مستند ایران هست؟

خیر. مستندهای بسیار خوبی در سال گذشته ساخته شدند که در جشنواره امسال سینما حقیقت حضور نداشتند. مستندهایی که نسبت به برخی آثار پخش شده در جشنواره‌ی امسال، واقعا سطح بالاتری داشتند، ولی به هر دلیل به بخش مسابقه‌ی سینما حقیقت راه پیدا نکردند. البته این به موضوع به سلیقه‌ی هیئت انتخاب هم مربوط است. ولی در کل باید گفت که تمام پتانسیل سینمای مستند کشور، جشنواره‌ی سینما حقیقت نبوده، نیست و نخواهد بود. البته ممکن است که این جشنواره، مهمترین فستیوال مستند ایران باشد، ولی ظرفیت سینمای مستند کشور بسیار بیشتر از ظرفیت «سینما حقیقت» است.

یکی از پربحث‌ترین آثار امسال جشنواره سینما حقیقت، مستند «تنها میان طالبان» به تهیه‌کنندگی خود شما بود. بازخوردهایی که در مورد این اثر به شما منتقل شد، رضایت‌بخش و مورد انتظار و پیش‌بینی شما بود؟

«تنها میان طالبان» به کارگردانی برادر عزیزم آقای «محسن اسلام‌زاده»، یکی از پرمخاطب‌ترین آثار جشنواره امسال بود. این استقبال تا حدی بود که هنگام پخش «تنها میان طالبان» در سینما سپیده، دیگر جایی برای نشستن روی زمین هم نبود و مسئولان تصمیم گرفتند یک سانس ویژه برای پخش مجدد این اثر اختصاص دهند و «تنها میان طالبان» به سانس فوق‌العاده رسید. منتقدان هم نظر مساعدی داشتند. مثلا آقای «مصطفی رزاق‌کریمی» تحت تاثیر این مستند قرار گرفت و یک فیلمساز آمریکایی هم به من گفت که «تنها میان طالبان» شگفت‌انگیز است. ولی من معتقدم که این بازخوردها، جشنواره‌ای است و نظر مردم مهمتر است.

بزرگترین انتقادی که به «تنها میان طالبان» در جشنواره مطرح شد این بود که در فیلم رگه‌های از حمایت از طالبان وجود دارد….

من این نقد را قبول ندارم. این فیلم نه طالبان را محکوم می‌کند و نه از این گروه حمایت خاصی انجام می‌دهد. برخی از کسانی که این ایراد را می‌گیرند، به دیدن مستندهای حمایتی و انتقادی عادت کرده‌اند و نمی‌توانند تصور کنند که اثری ساخته شود و یک جریان را بدون موضع‌گیری توضیح دهد. این فیلم مشاهده‌گر است و تمام چیزهایی را مستندساز می‌بیند به تصویر می‌کشد. البته نمی‌توان ادعا کرد که همه چیز راجع به طالبان گفته شده. چراکه آقای اسلام‌زاده کل مستند را در دو هفته فیلمبرداری کرده است. در بین فیلمسازان کشور ما، «محسن اسلام‌زاده» اولین فردی است که به میان طالبان رفته و از آن‌ها فیلم گرفته. تمام تصورات مردم بر اساس اخبار و گزارش‌های خبرنگاران غربی است و همین اتفاق باعث شده که عده‌ای تصور کنند «تنها میان طالبان» در حمایت از طالبان است.

به جز مستند خود شما، دو مستند «A157» و «فصل هرس» هم بازخورد فراوانی داشتند و هم بیشترین جوایز جشنواره سینما حقیقت را به خود اختصاص دادند، شما این دو کار را هم دیدید؟

بله، «فصل هرس» هم کارگردانی بسیار خوبی داشت و هم قصه‌‌ی آن جذاب بود و تعلیق جالبی هم داشت. در نیمه‌ی اول مستند، مخاطب فکر می‌کرد که ادعای آقای «قاسم تک دهقان» مبنی بر کشف داروی سرطان، یک ادعای واهی است. اما انتهای مستند نشان می‌دهد که آزمایش‌های پزشکی، قدرت شفابخش داروی شاخته شده توسط آقای دهقان را اثبات می‌کنند و بیننده غافلگیر می‌شود. مستند به موضوع طب سنتی و اسلامی پرداخته و نشان می‌دهد که یک ایرانی بر اساس آیه‌ای از قرآن، دارویی برای درمان سرطان می‌سازد. جای امیدواری است که بعد از پخش این مستند، موضوع طب سنتی و اسلامی در بین مسئولان جدی‌تر گرفته شود. نکته‌ی مهم دیگر در مستند «فصل هرس» این است که نشان می‌دهد یک ایرانی توانسته چنین دارویی اختراع کند و این موضوع بسیار حائز اهمیت است. در کل کارگردانی و تصویربرداری و تدوین این اثر بسیار خوب بود و باید به سازندگان این اثر و همچنین به «حوزه هنری» برای حمایت از این مستند تبریک گفت.

کارگردان مستند «A157» هم توانسته بود به خوبی زندگی سوژه‌هایش را روایت کند و به آن‌ها نزدیک شود. این مستند بسیار تلخ است و هر انسان باوجدانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اولین موضوعی که بعد از دیدن این مستند به ذهنم رسید این بود که همه‌ی ما باید قدر این امنیت و آرامشی که در کشور وجود دارد را بدانیم. ما این امنیت را مدیون کسانی هستیم که رفاه و آسایش و راحتی خود را کنار گذاشتند و کیلومترها آن‌سوتر با دشمن در حال جنگیدن هستند. این افراد و خانواده‌های آن‌ها بسیار بسیار قابل احترامند. باید برای ساخت چنین اثری به «بهروز نورانی‌پور» دست مریزاد گفت. این مستند قابلیت جهانی شدن دارد و می‌تواند به خوبی در جشنواره‌ها و شبکه‌های تلویزیونی خارجی به نمایش درآید. «A157» یکی از آثاری است که نشان از ارتقا سطح مستندسازی در ایران دارد.

در این بین البته گروهی هم معتقدند که «رویاهای دم صبح» مهرداد اسکویی هم می‌توانست دست پر از جشنواره خارج شود، شما این فیلم را دیدید؟ نظرتان درمورد آن چیست؟

من چنین برداشتی ندارم. این اثر، نسبت به کارهای قبلی آقای اسکویی پیشرفتی نداشت. موضوع این مستند هم بکر و ناب نبود و تاکنون چندین اثر با این موضوع ساخته شده است.

آقای غفوری، شما در موسسه‌ی «میثاق» در حوزه‌ی مستندسازی بین‌الملل بسیار فعال هستید. با توجه به تجربه‌ای که در این زمینه دارید، بخش بین‌الملل جشنواره‌ی سینما حقیقت را چطور می‌بینید؟

درست است که ما در موسسه‌ی «میثاق» آثار بین‌المللی فراوانی تولید کردیم، اما همچنان در پخش و توزیع بین‌المللی ضعف داریم. در جشنواره‌ی حقیقت هم این ضعف وجود دارد. درست است که پخش مستندهای خوب دنیا در جشنواره کار مهمی است، اما موضوعی که اهمیت بسیار فراوانی دارد این است که مستندهای کشور ما باید در شبکه‌های بین‌المللی پخش شوند. این اتفاق هم برای مستندسازان سود مالی دارد و هم باعث می‌ود که حرف مستندساز به گوش مخاطبان در دنیا برسد.

در آستانه‌ی برگزاری جشنواره‌ی عمار هم هستیم. آثار شما در دوره‌های مختلف عمار هم بسیار مورد تقدیر قرار گرفته‌اند و حالا در آستانه‌ی برگزاری دوره‌ی جدید آن به نظر شما بعد از ۵ دوره مهمترین نقاط قوت و ضعف این جشنواره از دیدگاه شما چیست؟

مهمترین حسن جشنواره عمار، اکران مردمی آن است. یعنی یک اثر در دورافتاده‌ترین نقاط کشور نیز پخش می‌شود و مردم تمام ایران آثار فیلمسازان جوان و انقلابی را می‌بینند. این اتفاق به فیلمساز دلگرمی می‌دهد که کارش در کشور دیده خواهد شد. نقطه‌ی قوت دیگر عمار، این است که آثار جوانان انقلابی را پخش‌ می‌کند. اما متاسفانه این جشنواره همچنان از نظم لازم برخوردار نیست. ضمن اینکه آثار راه یافته به این جشنواره باید علاوه‌بر محتوای درست، از لحاظ فنی هم قابل قبول باشند که متاسفانه برخی آثار پخش شده در این جشنواره از لحاظ کیفیت ساخت قوی نیستند.

آقای غفوری، این روزها فضای سینمای کشور درگیر جشنواره فجر است، بخش مستند این جشنواره هم هرسال حرف و حدیث‌های خاص خودش را داشته، نظر شما پیرامون مسابقه‌ی مستند جشنواره فجر چیست؟

در جشنواره‌ی فجر، سینمای مستند هیچ‌گاه جدی گرفته نشده است. امسال اعلام کردند که فقط مستندهای بالای ۷۰ دقیقه می‌توانند در جشنواره حضور داشته باشند. این در حالیست که در سال‌های قبل، مستندهای بالای ۶۰ دقیقه می‌توانستند فرم جشنواره را پر کنند. در تمام دنیا هم مستندهای بالای ۶۰ دقیقه، مستند بلند محسوب می‌شوند و باید دید که مسئولان جشنواره فجر این قانون را چگونه وضع کردند؟ این اتفاق یعنی بخش مستند در جشنواره فجر جدی نیست. همچنین بخش عظیمی از سینما مستند ایران، آثاری هستند که مدت زمان آن‌ها زیر ۶۰ دقیقه است. اما این آثار هیچ جایی در حشنواره فجر ندارند.

نوشته سلیم غفوری: مستند ایران همچنان در پخش و توزیع بین‌المللی ضعف دارد/ «A157» قابلیت جهانی شدن دارد/ «تنها میان طالبان» گزارشگر است نه حمایتی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سلیم غفوری مستندساز و مدیر مرکز مستندسازی «میثاق» درباره فیلمسازی برون مرزی و مناطق بحران زده و تفاوت اینگونه مستندسازی با دیگر تولیدات به سوره سینما گفت: تفاوت مستندسازی بحران از نامش مشخص است. مستند بحران در مناطقی که درگیر جنگ و یا بحرانهای طبیعی مانند سیل و زلزله هستند اتفاق می‌افتد. از آنجا که شرایط تولید چنین مستنداتی به هیچ عنوان قابل پیشبینی نیست و فیلمساز گاهی جانش را به میان می‌گذارد و این راه  تفکر، توان و اعتقاد خاص خودش را می‌طلبد. از طرف دیگر به لحاظ تکنیکی نگاه خلاق و توانایی تحلیل لحظه ای از شرایط در این نوع مستندسازی از اهمیت بالایی برخوردار است.

این مستندساز در پاسخ به این سؤال که آیا سینمای مستند ایران توانسته است مستندساز بحران تربیت کند یا خیر اظهار داشت: به واسطه نسلی از مستندسازان که در جنگ حضور داشتند و تجربه ۸ سال دفاع مقدس را دارند نسل متبحری از مستندسازان به وجود آمد که در شرایط بحرانی توانستند به تولید مستند بپردازند و پس از پایان جنگ تحمیلی نیز تلاش کردند در نقاط مختلف دنیا حضور پیدا کنند. گروه‌های مختلف مستندسازی ایران در سوریه، افغانستان، جنگ عراق، بحران دوم شبه جزیره بالکان و بسیاری از نقاط دیگر نشان دهنده فعال بودن مستندسازان ما است و همزمان با این اتفاقات سعی کردند نسل دومی را در کنار خود تربیت کنند.

وی افزود: در سراسر جهان مستندسازان بحران وجود دارند و همواره بانگاه و بینش انسان دوستانه سعی میکنند دردهای بشری را به گوش جهانیان برسانند. مستندسازان جهان اسلام نیز با نگاهی اعتقادی و دینی جلب کردن افکار عمومی نسبت به حق و باطل را تکلیف خود میداند و رویکرد انسان دوستانه را به عقاید و جهانبینی الهی پیوند میدهد و به عنوان مسلمان خود را موظف می‌داند که واقعیت ظلم را افشا کنند تا حقانیت و حقیقت مظلوم را به تصویربکشد.

نوشته غفوری: مستندسازی بحران تفکر، توان و اعتقاد خاص می‌طلبد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.