البته اگر کارگردانی در نخستین اثرش خوب ظاهر شود و در تداوم هم پله‌پله رو به بالا ادامه دهد که اساساً همه چیز، سرجای خودش قرار دارد.

«خسته نباشید!»، فیلم اول «محسن قرایی»، خسته‌کننده بود. دومین کارش سخت بود؛ ملتهب با میزانسن‌های شلوغ. بر دوربین تسلط داشت، اما خام‌دستانه و هنوز در یک ایستگاه، قابل‌شناسایی بود. اما روند رو‌به‌رشدش منطقی بود.

حالا قرایی در فیلم سومش، «بی‌همه‌چیز» (چه انتخاب نامناسبی) یک سروگردن جلوتر آمده است. قصه‌گو، روایت سنجیده، تیم بازیگری خوب با بازی‌های خوب‌تر، تثبیت‌شده در ژانر و بالاخره، پشتوانه ادبی گردن‌کلفت برای فیلم‌نامه‌اش از جمله قوت‌هایی است که این کارگردان (پیش‌تر سناریونویس) را ماندگار خواهد کرد. تأکید دارم که «خواهد…» چون حفره‌های گل‌و‌گشاد فیلم‌نامه‌اش و جدی‌تر از این، ضعف‌های بدیهی اجرایی‌اش کاملاً آشکار و قابل ردیابی است.

نمایشنامه «ملاقات بانوی سالخورده» نوشته «فردریش دورنمات»، یک اثر چفت‌و‌بست‌دار رادیکال است. در نسبت با جامعه وقت سوییس و نیز اروپا نگاهی عمیق و انتقادی دارد. زن اول نمایشنامه، سال‌ها برده جنسی بوده و از طریق تن‌فروشی، سرمایه‌ای به‌هم می‌زند تا در پیری به زادگاهش برگردد و از مرد عامل سیاه‌روزی‌اش انتقام بگیرد.

این نمایشنامه در ایرانِ قبل و بعد از انقلاب چند اجرا داشته است؛ از جمله توسط مرحوم سمندریان، پارسا پیروزفر و حتی نسخه عروسکی‌اش را خود حجازی‌فر کار کرده و هربار با استقبال خوب تماشاگران صحنه‌ای روبه‌رو شده است.

اما محسن قرایی با این نمایشنامه شوخی کرده است. یک متن کمدی-تراژیک قدرتمند را به انتقامی سطحی و غیرقابل‌باور تقلیل داده است.

«لی‌لی» (هدیه تهرانی) در بلوغ زیبایی و جذابیت برای انتقام باز می‌گردد، چه انتقامی؟ او که از منظر مالی و موقعیت اجتماعی در صدر قرار دارد و قاعدتاً باید ممنون مرد خائن به زندگی‌اش باشد که باعث و بانی رشد او شده است (میزانسن‌ها و شمایل زن هم نمی‌گوید خراش روحی‌اش چقدر عمیق است). زن نمایشنامه، رنج سال‌ها روسپی‌گری را پشت سر دارد، پس انگیزه‌اش قوی است. در «بی‌همه‌چیز» این انگیزه ضعیف و کم‌رنگ است و در حد شایعه‌پراکنی مردم تقلیل یافته است. ازهمین‌رو فیلم سست است و روی هوا و به‌همین‌سبب در فصل رو به پایان جمع نمی‌شود.

مثلاً قرایی فراموش می‌کند که دارد منطقه‌ای را می‌سازد که مردمش، بر اثر بی‌آبی و زراعت ملخ‌زده، بیکار و بی‌معاش هستند. و این می‌شود که یک فصل از فرار شخصیت «امیر» (پرویز پرستویی) را در زیر باران رعد‌آسا برگزار می‌کند.

«بی‌همه‌چیز» به چند مستمسک دست می‌اندازد که نمی‌تواند آن‌ها را بسازد و برای پیشرفت روایت داستانش از آن‌ها استفاده کند. معدن در حد یک لوکیشن -و کمتر از آن، آکسسوار- باقی می‌ماند. حمله ملخ‌ها فقط جنبه شلوغ کردن اثر را بر عهده دارد. هیچ نقشی در انرژی موتور درام ندارد. فصل افتتاحیه که با «نوری» (با بازی تحسین‌برانگیز باران کوثری) تلف شده است. در اینجا میزانسن‌ها و تقطیع‌های کارگردان نتیجه مهمی را لو می‌دهد.

«بی‌همه‌چیز» چند حفره عمیق فیلم‌نامه‌ای دارد و در اجرا از مشکل ساختاری فرمی آسیب جدی دیده است. یعنی ساختار، اضافه زیاد دارد و آسیب جدی‌تر در فرم است. کولاژی بسته شده است؛ با میزانسن‌های «مش حسن»ی (فیلم «گاو») کلید می‌زند. میانه‌اش «گوستاو گاواراس»ی می‌شود. و اختتامیه‌اش به سمت فیلمفارسی از نوع «ایرج قادری» می‌رود: «می‌خواهم زنده بمانم». ولی در اینجا نمی‌خواهم زنده بمانم. همچنان‌که در میانه فصل مواجهه «نسرین» (مهتاب نصیرپور)، همسر امیر با لی‌لی، زنِ انتقام‌جو، تکراری است و از «سرو زیر آب» «باشه‌آهنگر» آمده، آنجایی که نصیرپور به التماس خانواده شهید لُر می‌افتد.

برویم سراغ پرداخت شخصیت‌ها. اصلاً چرا ما باید باور کنیم که شخصیت اصلی نمی‌خواهد زنده بماند؟

امیر تا قبل از دستگیری در حال فرار است و میل به نجات دارد. فصل بعد به‌یک‌باره دچار تحول روحی می‌شود و به «خودنابودی» روی می‌آورد. چرا؟ در‌حالی‌که در متن اقتباسی، این روند منطقی و در پروسه فشارهای مختلف صورت می‌گیرد. اگر امیر دستگیر نمی‌شد، چه‌بسا فرار می‌کرد. برای همین برایمان «مرگ خودخواسته امیر» باورپذیر نیست.

فقدان شخصیت شدن در بقیه هم ظهور آشکاری دارند. روی انگیزه‌های برادر امیر کار نشده است. میان‌داری رو به دشمنیِ دهدار (هادی حجازی‌فر) فاقد روان‌کاوی است؛ همین‌طور دکتر ده و بدتر از آن، رییس پاسگاه که اساساً لرزانِ‌ لرزان است. از همه تلف‌شده‌تر نسرین است. روی نقش مهم او در فاجعهٔ راندن زن از روستا و… تمرکزی وجود ندارد.

وقتی یک فیلم‌ساز در پی‌رنگ، طراحی آدم‌ها و خصوصاً میزانسن‌هایش دقت و سنجیدگی لازم را نداشته باشد، ناخواسته علیه اهداف تبیینی و تحلیل جامعه‌شناختی خواهد بود؛ اتفاقی که در بیشتر فصل‌های حضور مردم، نه‌تنها دوربین له آن‌ها نیست که به‌وضوح علیه آن‌هاست و موقعیت‌های تحقیر‌آمیزی می‌آفریند و «بی‌همه‌چیز» را به اثری ضدمردمی مبدل می‌کند.

این قلم اصلاً قصد مقایسه فیلم «بی‌همه‌چیز» با نوشتهٔ دورنمات را ندارد و صرفاً از باب نشان دادن تفاوت‌‌های یک اثر سروسامان‌دار نمایشی با یک فیلم بی‌قاعده به آن نمایشنامه اشاره شده است.

حرف آخر اینکه «بی‌همه‌چیز» در کارنامه نویسندگی و اجرایی محسن قرایی گامی رو به جلو ارزیابی می‌شود، ولی هنوز خام‌دستی‌های فرمی و فقدان تحلیل مردم‌شناختی در رویکرد مضمونی‌اش، مانع از ارتقا به فیلمی چند ستاره است.

چه چیزی، «بی‌همه‌چیز» را دارای چیزی کرده است؟ بازیگری. فیلم مدیون تیم خوب بازیگرانش است تا آنجا که منتقدان جدی را هم فریب می‌دهند تا به ساختمان لرزان اثر و تشتت فرمیک و ضعف‌های روایی‌اش و موسیقی واویلایش و… پی نبرند.

نوشته نقد محمدتقی فهیم بر فیلم «بی ‌همه ‌چیز»/ نمی‌خواهم زنده بمانم! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست، قرایی درباره اقتباس از نمایشنامه «ملاقات با بانوی سال‌خورده» گفت: من حتی پیش از ساخت فیلم اولم، دوست داشتم این اثر را بسازم، اما به دلیل شرایط پیچیده، پرهزینه و پربازیگری که داشت شرایطش را نداشتم.

او ادامه داد: این متن را در دوران دانشجوی ام خوانده بودم و دوستش داشتم و دلم می‌خواست آن را کار کنم.

در ادامه پرویز پرستویی درباره شخصیت امیر که در این فیلم ایفا کرد، گفت: اولین چیزی که برای من در انتخاب نقش مهم است، دوست داشتن متن و نقش است. محسن قرایی را هم از پیش می‌شناختم و وقتی متن را به من دادند فکر کردم شرح وظیفه من این است که در این فیلم حضور داشته باشم.

باران کوثری نیز درباره حضور در فیلم «بی‌همه چیز» گفت: بدون حضور عوامل پشت صحنه من نمی‌توانستم از پس اجرای این نقش بربیایم و اکنون خیلی خوشحالم برای اثری که دوستش دارم در جشنواره فیلم فجر حضور دارم.

نوروزبیگی، تهیه‌کننده فیلم درباره ساخت فیلم توضیح داد: در گیر و دار جشنواره پارسال مقدمات ساخت «بی‌همه‌چیز» را فراهم می‌کردیم و از بابت ساخت این اثر خوشحالم.

قرایی درباره نگارش فیلمنامه این فیلم گفت: دوست دارم از محمد داوودی یاد کنم که انسانی درجه یک و فیلمنامه‌نویسی با اخلاق است و در همه کارهای فیلمنامه‌نویسی من، کنارم بوده است.

او ادامه داد: من اصراری ندارم که متن فیلم‌هایم را خودم بنویسم و خودم را بیشتر کارگردان می‌دانم.

کارگردان «بی‌همه چیز» تصریح کرد: اعتقادی به این ندارم فیلمساز باید خودش را ملزم بداند که در یک روند فکری، تصویری یا سلسله مراتبی کار کند و اعتقادی به این ندارم که چون کار قبلی‌ام در محیط شهری بوده دوباره سراغ همان کار بروم.

او به کارکتر نوری در فیلم اشاره کرد و گفت: در نمایشنامه اصلی این کارکتر به عنوان زن وجود نداشت. ایده من این بود که تمام تصمیم‌گیرنده‌ها مردها هستند و باید یک زن میان آن‌ها برای به تعادل رساندن این ترکیب وجود داشته باشد. من فکر کردم این کارکتر با علقه‌ای که به حیوانش دارد باید زن باشد که عواطف را بهتر می‌تواند ترسیم کند.

پرستویی در پاسخ به این سئوال که آیا کاراکتر امیر مقصر است؟ پاسخ داد: نقش من در موقعیت‌هایی مقصر است و در جاهایی هم تقصیری ندارد. به طور کلی می‌توان گفت که بیگناه نیست؛ اما باید ببینیم که او از دل چه التهابی آمده است.

در ادامه کوثری نیز در پاسخ به این سئوال که آیا فکر می‌کند با این نقش موفق به گرفتن سیمرغ می‌شود، گفت: من به جایزه فکر نمی‌کنم. این به معنی آن نیست که جایزه خوشحالم نمی‌کند. بلکه خوشحال هم می‌شوم اما به این روند سلیقه‌ای فکر نمی‌کنم. او افزود: گرفتن این نقش برایم جایزه محسوب می‌شود و چه بهتر که از معتبر‌ترین جشنواره فیلم ایران جایزه هم بگیرم یا بابت بازی در این فیلم نامزد شوم.

قرایی در توضیح ساخت فیلم «بی‌ همه چیز» به تأثیر از جامعه اشاره کرد و گفت: فیلمساز نمی‌تواند مدعی شود که فیلمش نسبتی با جامعه‌اش ندارد. من چیزی را که در اطرافم می‌بینیم و از آن تاثیر می‌گیرم، می‌نویسم. هر نگاه هم نگاه دیگری را نقض نمی‌کند و من به سلایق همه احترام می‌گذارم. اما فکر می‌کنم فیلم من بیانگر نظراتم است و نمی‌خواهم چیزی را اضافه کنم.

پرستویی با بیان اینکه کمک‌های من از دل التهابات اجتماعی آمده است، افزود: وقتی دیدم مسئولان اقدامی نمی‌کنند، تصمیم گرفتم در حد توانم در جامعه کمک کنم. اما کم‌کاری من ربطی به فعالیت‌های اجتماعی‌ام ندارد. باید از بازی خانم مرزبان هم بگویم که فکر می‌کنم بسیار عالی و خوب بازی کرد. در فیلم‌های ما بسیاری از مواقع فیلم‌ها به دلیل هنرور آسیب می‌بینند. من لازم می‌بینم در این‌جا از همه هنروران «بی ‌همه‌ چیز» تشکر کنم و دست یکایک آن‌ها را می‌بوسم.

در بخشی دیگر از این نشست، قرایی کار کردن با این تیم را برای خود موهبت دانست و گفت: هیچ‌چیزی برای یک کارگردان از این جذاب‌تر نیست که اگر درخواست به ظاهر غیرممکنی دارد، عوامل پشتش باشند.

در ادامه مرتضی هدایی مدیر فیلمبرداری «بی ‌همه چیز» توضیح داد: یک پروسه خیلی سختی در این فیلم داشتیم و آن انتخاب لوکیشن بود. با تحقیق فراوان تیم تولید درنهایت لوکیشن را پیدا کردیم. بسیاری از مناظر را هم جواد مطوری با استفاده از vfx ایجاد کرد. فکر می‌کردیم فیلم ما باید پر از مناظر بدیع باشد.

پرستویی در ادامه این نشست به هنجارهای جامعه اشاره کرد و گفت: به عنوان فخر و غرور نمی‌گویم اما گاهی فکر می‌کنم زندگی ام همانند «امیر» شده، مجبورم سکوت کنم و از دردها و ناهنجاری‌ها نگویم. خودم را هم از دنیای مجازی جدا کرده‌ام.

او ادامه داد: شاید به من بگویند ریاکار هستی اما من این ریاکاری را بسیار دوست دارم. در نهایت شخصیت امیر فکر می‌کند که دیگر چیزی برای گفتن ندارد و برای همین تعادلش به هم می‌خورد و دست به آن تصمیم می‌زند.

قرایی درباره انتخابی موسیقی فیلم توضیح داد: موسیقی این فیلم پروسه سختی بود و نمی‌خواستم خیلی مستقیم، موسیقی فیلم در ارتباط با فضا باشد. انتخاب من موسیقی کلاسیک بود و حامد ثابت به بهترین شکل از پس این کار برآمد. او آهنگسازی است که می‌خواهم برای همه فیلم‌هایم با او کار کنم.

او در پایان از عمادخدابخش و مارال جیرانی، هدیه تهرانی، هادی حجازی‌فر، محمود دهقانی و امین میرشکاری برای حضور و همکاری در این فیلم تشکر کرد.

نوشته نشست فیلم «بی همه چیز» برگزار شد/ محسن قرایی: اصراری ندارم که متن فیلم‌هایم را خودم بنویسم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

شادی و سرگرمی فاکتورهای حفظ مخاطب سینماست

به گزارش روابط عمومی برنامه سینمایی «شب‌های شفاهی»، محمود گبرلو، تهیه‌کننده و مجری در ابتدای برنامه بر شادابی و امید در سینما تاکید کرد و اظهار داشت: «مردم و جامعه در شرایطی می‌تواند موفق و شاد باشد که در مسیر اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی علی‌رغم ناملایمات، در سینما شاهد فیلم‌هایی باشند که برایشان شادی به ارمغان بیاورد. خانواده‌ها در وهله اول به عنوان سرگرمی به سینما نگاه می‌کنند که توأمان با نشان دادن زندگی‌شان و ناملایمات است؛ اما نهایتا شادابی زندگی را به آن‌ها منتقل کند. اینگونه مخاطبان راغب به پیگیری سینما خواهند بود. مردم با این امید به سینما می‌روند که از تماشای فیلم لذت ببرند. امیدوارم این شادابی و امید سرلوحه سینماگران باشد که بتوانند مخاطبانشان را جذب کنند.»

در ابتدای برنامه، محسن قرائی؛ کارگردان فیلم «سد معبر» و علیرضا کمالی بازیگر این فیلم مهمان بخش «ضیافت» بودند. محمود گبرلو بحث را با سوژه ملتهب فیلم آغاز کرد و از قرائی دلیل این انتخاب را پرسید.

قرائی: فیلم اولم مفرح بود، سراغ سوژه پرالتهاب رفتم

محسن قرائی درباره دلایل انتخاب سوژه فیلم «سد معبر» توضیح داد: «فیلم اولم «خسته نباشید!»، فیلم مفرحی بود؛ برای ساخت فیلم دوم می‌خواستم موضوع پرالتهاب‌تری را مطرح کنم. مضاف بر این من در جایی زندگی می‌کردم که دست‌فروشان زیادی را می‌دیدم و شاهد زد و خوردها و ارتباطات ماموران سد معبر با این قشر بودم. ارتباط این دو گروه برایم جذاب بود. چون موضع بسیار حساسی بود، تحقیق بسیاری کردم و با دست‌فروشان و ماموران سد معبر زیادی گفتگو کردم.»

سعید روستایی را از فیلم‌های کوتاهش انتخاب کردم

وی درباره همکاری‌اش با سعید روستایی برای نگارش فیلمنامه «سد معبر» و شباهت این فیلم با «ابد و یک روز» گفت: «طرح این فیلم را سال ۹۲ نوشتم. فیلم‌های کوتاه آقای روستایی را دیده بودم و بسیار دوست داشتم. فیلم‌های او هم درباره همین طبقه اجتماعی بود. فکر کردم همکاری با او می‌تواند خروجی خوبی داشته باشد. این همکاری پیش‌تر از ساخته شدن «ابد و یک روز» بود و فضایی متفاوت از این فیلم دارد.»

صداقت در بحران جامعه، سیاه‌نمایی نیست

کارگردان «سد معبر» درباره سیاه‌نمایی‌های مطرح شده درباره این فیلم توضیح داد: «به نظرم هر موقع فیلمسازی راجع به موضوعی که بحران جامعه است فیلم می‌سازد، تا نگاه جامعه را به آن معضل معطوف کند، گروهی موضع‌گیری می‌کنند. درحالی که مطمئنا بیان معضلات جامعه اگر با صداقت باشد سیاه‌نمایی اتفاق نمی‌افتد. من در ساخت فیلم نهایت سعی‌ام را برای رعایت انصاف کردم و واقعا نمی‌دانم سیاه‌نمایی است یا خیر.»

موقع نگارش فیلمنامه، سد معبر هنوز معضل نبود

قرائی در ادامه گفت: «زمانی که ما روی این موضوع انگشت گذاشتیم هنوز معضل سد معبر در جامعه و فضای مجازی تا این اندازه مطرح نشده بود و حتی فیلم‌های کمی از این ماجرا وجود داشت. زمانی که جلو رفتیم بازخوردهایی بیشتری در جامعه دیدیم و فکر کردم روی موضوع درستی انگشت گذاشته‌ایم.»

همه چیز در متن و در پیش‌تولید انجام شد

وی درباره کارگردانی این اثر گفت: «اعتقاد دارم کارگردانی باید براساس متن انجام شود. سعی کردم همه چیز در پیش تولید اتفاق بیفتد و با فیلم قبلی‌ام «خسته نباشید!» متفاوت باشد. این سوژه و پروژه به پیش‌تولید قوی نیاز داشت و باید همه چیز را از قبل می‌دانستیم، به خاطر لوکیشن امکان برداشت‌های متعدد و فرصت آزمون و خطا وجود نداشت. حتی بازی‌ها را در پیش‌تولید تثبیت می‌کردیم.»

سینمایی که حرف مخاطب باشد، شادی‌آفرین است

وی درباره این سئوال گبرلو که چگونه می‌توان درعین مطرح کردن یک معضلی، شادی را هم به مخاطب منتقل کرد، گفت: «زمانی‌که فیلمساز حرف دل مخاطب را که مجال و فضایی برای مطرح شدنش ندارد، بیان کند؛ تماشگر با شنیدن صدای اعتراضش دلگرم می‌شود و این خود یعنی انتقال شادی به جامعه و مخاطب.»

محسن قرائی در پایان درخصوص فعالیت این روزهایش گفت: «در حال حاضر مشغوال نگارش فیلمنامه‌ای هستم که با دو کار قبلی‌ام بسیار متفاوت است.»

بازی در «سد معبر» ادای دین بود

علیرضا کمالی، درباره دلیل حضورش در این فیلم، با توجه به کوتاهی نقش گفت: «من دوستی داشتم که مادرزاد بیماری دیابت داشت و وضع مالی خوبی نداشت؛ برای درمان و تهیه داروهایش مجبور به دست‌فروشی شد. ماموران سد معبر برخوردهای خوبی با او نداشتند و به دلیل مشاجره‌ای که دفعه آخر با یک مامور سد معبر داشت تشنج کرد، حالش وخیم شد و درگذشت. حضورم در این فیلم نوعی ادای دین به این دوست بود و طول نقش برایم اهمیتی نداشت.»

آسیب‌شناسی در فیلم‌ها اگر کذب نباشد سیاه‌نمایی نیست

بازیگر فیلم «سد معبر» درباره بحث‌های سیاه‌نمایی که درباره فیلم مطرح می‌شود گفت: «وظیفه هنرمندی که دغدغه آسیب‌شناسی اجتماعی دارد شناسایی معضلات است، اگر نسبت به آن‌ها چشم‌پوشی کند مطمئنا این معضلات کل جامعه را در برمی‌گیرد. درست مثل سلول سرطانی در بدن که اگر به آن رسیدگی نشود یا باید قطع شود و یا کل بدن را در برمی‌گیرد. اگر کذب در کار باشد سیاه‌نمایی درست است؛ اما زمانی‌که شما به عنوان فیلمساز می‌خواهید آسیب‌شناسی کنید باید آن توده‌ها را شناسایی کنید. ما نمی‌توانیم به تماشاگر دروغ بگوییم.»

وی به لوکیشن فیلم که کار فیلمبرداری را سخت می‌کرد اشاره کرد و ادامه داد: «در جایی که ما فیلمبرداری می‌کردیم، قشر ضعیفی زندگی می‌کنند و دپوی معتادان است. ما مجبور بودیم یک پلان را یک‌بار فیلمبرداری کنیم زیرا شرایط محیطی و جغرافیا لوکیشن به ما اجازه با مجال کار کردن نمی‌داد.»

سینمای امید فقط یک مسکن است

کمالی با انتقاد به مطرح شدن تحمیلی موضوع نشاط و شادابی در فیلم‌ها‌ گفت: « سال‌هاست دستور ایجاد امید را داده‌اند، اما شاید باید پیش از امید، رحم را به هم بیاموزیم. «سد معبر» نمى‌خواهد امید بدهد، بلکه بى‌رحمى ناشى از معضلات و مشکلات جامعه را نشان مى‌دهد. من سئوال دارم، چه اتفاقی می‌افتد که این حجم از خشم در معابرمان اتفاق می‌افتد؟ چون به یکدیگر رحم نداریم شخص مجبور است برای کسب رزق حلال به خشم روی بیاورد. باید ریشه‌یابی کنیم. اینکه بگوییم امید را به جامعه منتقل کنیم تنها یک مسکن است. تزریق امید به جامعه نیاز به یک ساختار دارد. سینما باید ایجاد انصاف کند و انسان‌ها را به داشتن انصاف ترغیب کند.»

وی در پایان صحبت‌هایش درباره فعالیت‌هایش گفت: «بسیار دست به عصا کار می‌کنم. در حال حاضر سریالی را با آقای همایون اسعدیان کار می‌کنم و جز دو فیلم «سد معبر» و «خانه کاغذی» که الان در حال اکران هستند، فیلم «هاری» را نیز در نوبت اکران دارم.»

در بخش «تحلیل فیلم»، پوریا ذوالفقارى به عنوان کارشناس فیلم، به تحلیل فیلم «سد معبر» پرداخت.

ژانر اجتماعی در سینمای ایران سردرگم است

او مشکل این فیلم را به بسیاری از فیلم‌های اجتماعی سینمای ایران شبیه دانست و گفت: «بسیاری از فیلم‌های اجتماعی ما با مشکل سرگشتگی روبه‌رو هستند. فیلمساز در این فیلم حدود آزادی عملش را نمی‌داند، به همین دلیل گاهی به نعل و گاهی به میخ می‌زند. در «سد معبر» هم فیلمساز دچار همین سردرگمی است و از محدودیت و میزان فضای موجودش آگاه نیست، به همین خاطر زمانی آشفتگی کاراکتر قاسم را در نتیجه شرایط اقتصادی و بیکاری معرفی می‌کند و در ادامه این مشکل را به افراد نسبت می‌دهد. فیلم دلش قرص نیست که مشکل از اجتماع است و یا شخص. سعید روستایی در «ابد و یک روز» هم این مشکل را دارد و حتی در «فروشنده» شاهد این سرگشتگی هستیم.»

«سد معبر» اگر سردرگم نبود اصلا ساخته نمی‌شد!

ذوالفقاری با اعتقاد بر اینکه فیلمسازان بین روانشناسی شخصی و نهادهای عمومی سرگشته‌اند گفت: «این مشکل جدی ژانر اجتماعی است که البته باید بگویم که اگر «سد معبر» این سرگشتگی و سردرگمی را نداشت، شاید اصلا شرایط ساخته شدن پیدا نمی‌کرد.»

پروانه ساخت اولین ضربه را به سینمای اجتماعی می‌زند

این کارشناس در ادامه صحبت‌هایش به موج ساخت فیلم کمدی اشاره کرد و اضافه کرد: «مدتی بود که با موج ساخت فیلم‌هایی شبیه سینمای اصغر فرهادی روبه‌رو بودیم؛ امروز آن موج افول کرده و سینمای کمدی جایگزین شده. آن هم در شرایطی که فیلم‌های اجتماعی در پروانه ساخت اولین ضربه را می‌خورند و زخمی می‌شوند و عملا در رقابت نابرابری با سایرین قرار می‌گیرند. از سوی دیگر چون بسیاری از فیلم‌های کمدی ما فاقد فیلمنامه هستند و بیشتر روی بازیگر و اجرا تکیه دارند، فیلمنامه‌ای برای ارائه به شورای پروانه ساخت هم ندارند پس با مشکلی هم مواجه  نمی‌شوند. درواقع متاسفانه فیلمنامه‌هایی مشکل پیدا می‌کنند که بسیار دقیق و با جزئیات نوشته شده‌اند. فیلم‌های اجتماعی از این موضوع آسیب می‌بیند.»

ذوالفقاری  با ابراز خرسندی از اینکه فیلمسازان نسل جدید درگیر مولف بودن نیستند و دست به تجربه‌های جدید می‌زنند درباره دومین ساخته قرائی گفت: «این فیلم اقتضائش این است که کارگردانی خیلی به رخ کشیده نشود. شهر می‌توانست حضور پررنگ‌تری داشته باشد و دوربین بسیار به شخصیت‌ها نزدیک است. این که کارکتر در جامعه گم شده است را کم می‌بینیم. همچنین تناسب بین رفتار قاسم و شغلش از نکات مثبت فیلم محسوب می‌شود.»

«سد معبر» می‌توانست سند افشاگرانه باشد

وی در ادامه به خشم حاضر در فیلم اشاره کرد  و توضیح داد: «این مناسبات خشن و روابط صریح بین زن و مرد نشان می‌دهد که فقر باعث خشونت کلامی می‌شود و بخش عادی از زندگی این قشر است. این موضوع در بازی حامد بهداد بسیار وجود دارد. موضوعی که فیلم سراغش رفته بسیار حساس و مهم است و شاید اگر امکان سینمای اجتماعی بیشتر بود، به نظرم «سد معبر» می‌توانست سند افشاگرانه یا تاریخی از این دوران باشد.»

این کارشناس در پایان صحبت‌هایش  دیده نشدن بازی حامد بهداد در جشنواره سال گذشته را از گناهان نابخشودنی دانست که اتفاق افتاد.

در بخش پایانی برنامه محمود اربابى، معاون توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی و یکی از اعضای هیأت انتخاب سى و ششمین جشنواره فیلم فجر در گفتگو با محمود گبرلو به تحلیل «مسائل روز سینمای ایران» پرداخت.

ارزشیابی در معاون نظارت و ارزشیابی بیشتر است

اربابی در ابتدا در پاسخ به این سئوال گبرلو که اداره نظارت و ارزشیابی بیشتر کار نظارتی انجام داده است یا ارزشیابی، بیان کرد: «همین که فیلمی تولید می‌شود و بنا به هر دلیلی نمایشش متوقف می‌شود نوعی ارزشیابی است. فیلم دیده می‌شود، مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد و گاهی حتی به دلیل تفاوت فیلم با فیلمنامه اولیه امکان نمایش پیدا نمی‌کند.»

نگاه اعضای معاونت نظارت و ارزشیابی، حذفی است

گبرلو با بیان اینکه این اداره، بیشتر کار نظارتی انجام داده است، درباره برخوردهای سلیقه‌ای مدیران با فیلم‌ها از اربابی سئوال کرد و این مدیر دولتی در پاسخ گفت: «مدیرکل‌ها در توقف فیلم‌ها شخصا نقشی ندارند. شورای بازبینی فیلم ترکیبی از نهادهای مختلف است. این افراد زمانی که فیلمی را می‌بینند نظرشان را اعلام می‌کنند که البته بیشتر با نگاه حذفی است و مدیرکل این فرآیند را اجرا می‌کند.»

قانون در شرایط خاص اعمال نمی‌شود

وی تصریح کرد: «قانون اصول نوشته شده‌ای است که توسط یک تیم تثبیت می‌شود و برآیند یک تفکر اجتماعی است و دولت‌ها در اجرای این قوانین موثر هستند. ممکن است در فیلمی کلوزآپ یک هنرپیشه زن نشان داده شود و از نگاه یک عضو استفاده ابزاری از زن تلقی شود و عضو دیگری چنینی نظری نداشته باشد.»

معاون سازمان سینمایی در جواب گبرلو که این موضوع را ایرادی برای سینما عنوان کرد، گفت: «خیر، چنین نیست که با این نوع نگاه فیلم‌ها دچار آسیب شوند. بعضی مواقع شرایط جامعه و بازخوردها اقتضاء می‌کند که روند قانونی طی نشود.»

گبرلو به توقف فیلم «آتشکار» و «صد سال به این سال‌ها» در زمان مدیریت اربابی و پس از آن صدور مجوز توسط شمقدری اشاره کرد، اربابی در پاسخ گفت: «آتشکار پروانه نمایش داشت.  بسیاری فیلم‌ها پروانه نمایش داشتند و بنده صادر کرده بودم؛ اما شرایط اجتماعی اقتضائاتی داشت که اجازه اکران نداد».

معاون نظارت و ارزشیابی برای مصلحت جمعی ورود می‌کند

او ادامه داد: «تصمیماتی که به سلایق یا تصمیم شخصی تعبیر می‌شود درواقع متأثر از نگاه و رویه دولت‌ها و شرایط اجتماعی اتفاق می‌افتد. معاون نظارت و ارزشیابی تنها در شرایط خاص برای مصلحت جمعی، ورود فردی می‌کند».

الگوی قانونی ثابتی وجود ندارد

مجری برنامه با بیان این که این اقتضائات اجتماعی و تصمیمات فردی گاهی بیش از اندازه می‌شود و به سینما و سینماگر و حتی مخاطب لطمه می‌زند، پرسید چطور می‌شود جلوی تکرار این تصمیمات را گرفت، اربابی پاسخ داد: سینما موجود زنده است و براساس آنچه در جامعه در حال رخ دادن است برای این حوزه تصیم‌گیری می‌شود، پس نمی‌توان از یک الگوی ثابت برای آن استفاده کرد، چون هرلحظه اتفاقات و شرایط متفاوتی ایجاد می‌شود. البته می‌توان با تمهیداتی چنین رفتارهایی را کاهش داد و قوانینی هم برای این امروجود دارد.»

قوانین در سینمای دنیا هم متغیر است

این مدیر سینمایی به بحث اکران «عصبانی نیستم» در هفته‌های گذشته اشاره کرد و گفت: «ممکن است فیلمی شرایط بحرانی جامعه را دامن بزند و به این دلیل تشخیص داده شود که به اکران در نیاید. البته حقوق ذینفعان باید رعایت شود و من طرفدار این موضوع هستم . اقتضائات سینما با توجه به شرایط ماست. در دنیا هم اینگونه است. یادم می‌آید فیلم «وسوسه‌های مسیح» ساخته مارتین اسکورسیزی برای اکران با مشکلاتی روبه‌رو شد. ما معتقدیم شکل طبیعی این است که اگر نگاه تیمی وجود داشته باشد نباید حذف یک نفر باعث تشنج شود.»

در سینما اعمال سلیقه در هیچ دوره‌ای نداشتیم

وی درباره شائبه اعمال سلیقه افراد برای سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیری در حوزه سینما گفت: «من نمی‌گویم سلیقه‌های متفاوت، می‌گویم استنباط‌ها متفاوت بین این افراد وجود دارد. من با سه مدیر سینمایی کار کرده‌ام و استنباطم این نبوده است که سلیقه شخصی وجود داشته، بلکه این استنباط افراد از شرایط و موقعیت بوده. البته موقعیت سختی است و ممکن است اشخاصی اعمال سلیقه هم بکند که برخی از آن‌ها بسیار شفاف هم می‌گویند.»

تهیه‌کنندگان اصرار به وجود پروانه ساخت دارند

وی درباره حذف پروانه ساخت گفت: «اگر هر تهیه کننده‌ای مسئولیت کامل فیلمش را بپذیرد، روند تولید به شکل درست طی می‌شود و پروانه ساخت حذف می‌شود،  البته این حذف نیاز به مصوبه قانونی در مجلس دارد. این را هم بگویم هنوز بسیاری از تهیه‌کنندگان تمایل به گرفتن پروانه ساخت دارند به این دلیل که برایشان نوعی حاشیه امن محسوب می‌شود.»

تعامل نهادهای مختلف در سینما، به نفع جامعه و مردم است

وی درباره انتظارات برخی ارگان‌ها و نهادها از سینما و اعمال سلیقه‌شان در این حوزه گفت: «اظهارنظر ارگان‌های به ظاهر بی‌ارتباط  با سینما زمانی که در مسیر قانونی بیان شوند حق است. وزیر و سایر نهادهای دولت باید دارای یک تعامل باشند، تا در فضای تعاملی و گفتگو نظرات بیان شود، اختلاف نظرها حل شود و البته این‌ها به جامعه منتقل نشود. اگر این روند با تعامل، منطق و تبادل افکار جلو برود حتما به نفع جامعه است. در صورتی که ما یک روز مردم را به حاشیه می‌بریم و روزی که نیاز داریم آن‌ها از حاشیه بیرون می‌آوریم. پیش از هر چیز ما باید روابط اجتماعی‌مان را گسترش دهیم که سینما یکی از این راهکارهاست و اینگونه شاهد فضای تعاملی‌تری خواهیم بود.»

پیشنهاد قرعه‌کشی زمانبندی فیلم‌های جشنواره را ما دادیم

وی درباره حوزه کاربرد تحقیق و پژوهش در سینمای ایران گفت: « ما در دفتر معاونت توسعه فناوری دو دفتر آموزش و مطالعات سینمایی و دفتر توسعه سینمایی داریم که تحقیقاتی را در زمینه سینما انجام می‌دهیم. به عنوان مثال این قرعه‌کشی که امسال در جشنواره اتفاق افتاد حاصل نظرسنجی‌هایی بود که سال قبل در سالن رسانه‌ها انجام دادیم. من در شورای سیاستگذاری جشنواره فشرده پژوهش‌ها را به آقای داروغه‌زاده دادم که به نتیجه قرعه‌کشی امسال رسیدیم. همچنین درباره اخذ سهم از بازار جهان سه پژوهش انجام داده‌ایم که شیوه‌های جدید و خلاق بازارهای جهانی را شناسایی کنیم که نتیجه را به پخش‌کننده‌ها خواهیم داد. علاوه بر این پژوهشی درباره مخاطبان سینما در دست اقدام داریم. اینکه مخاطبانی که فیلم می‌بینند اما سینما را انتخاب نمی‌کنند چه دلایلی دارند. پاسخ به چنین پژوهش‌هایی کمک به اقدامات اصلاحی مثل افزایش مخاطب سنیما می‌شود.»

دفتر جشنواره باید پاسخ معترضان را بدهد نه هیأت انتخاب

این عضو هیات انتخاب سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر پاسخگویی هیات انتخاب به فیلمسازان معترضی که فیلم‌هایشان مورد پذیرش قرار نگرفته است را درست نداست و افزود: «آیا ما باید به ۲۵۰ نفری که انتخاب نشدند توضیح دهیم؟ این وظیفه دفتر جشنواره است و وظیفه هیات انتخاب نیست. اصلا ما آداب چنین فضایی را داریم که در این‌باره نشست رودرو برای هیأت انتخاب و فیلمسازان بگذاریم؟»

معیار انتخاب شدن در جشنواره خوب و بد نیست!

اربابی در ادامه با بیان اینکه باید نگاه به انتخاب‌ شدن و نشدن در جشنواره تغییر کند، افزود: ما ۶۷ فیلم دیدیم و از میان آن‌ها ۲۲ فیلم انتخاب کردیم. فاصله فیلم انتخاب شده و بیرون مانده از مسابقه بسیار باریک است. اینطور نیست که فکر کنیم ۲۳امین فیلمی که انتخاب نشد به لحاظ معیارها در سطح بسیار پایین و غیرقابل قبولی قرار داشت، نه؛ ماجرا این بود که ما باید ۲۲ فیلم انتخاب می‌کردیم. درواقع اگر به این واقعی برسیم که فاصله انتخاب شدن و نشدن تنها محدودیت تعداد بوده، نه معیارگذاری خوب و بد، با نتیجه راحت‌تر برخورد خواهیم کرد.»

انتخاب‌های جشنواره برای مردم است

وی ادامه داد: «جشنواره که تمام شود، من به فیلمسازی که بخواهد توضیح می‌دهم. مهمترین قضیه انتخاب فیلم‌های متناسب با شرایط جامعه است و این به معنای حذف فیلم‌های بد نیست. معمولا انتخاب برآیند نظر اعضا است. هیأت انتخاب مجموعه‌ای از معیارها را دارد که آنها را در انتخاب‌هایش لحاظ می‌کند. مردم می‌خواهند فیلم‌ها را ببینند و باید این موضوع  لحاظ شود که فیلم‌های منتخب در جشنواره مورد توجه مردم قرار بگیرد و البته تنوع موضوعی و سبد یک ساله اکران در همین انتخاب‌ها مشخص می‌شود.»

قطعا هر هیأتی انتخاب می‌شد ۱۵ فیلم مشترک بود

اربابی با اشاره به اینکه جشنواره بازتاب سینمای ایران است، اضافه کرد: «جشنواره دیدگاه مشخص خود را دارد و انتخاب‌ها براساس این دیدگاه صورت می‌گیرد. ممکن است فیلمی در تعارض با دیدگاه‌های جشنواره باشد، اما اعمال نظر شخصی در هیأت انتخاب وجود ندارد. تردید ندارم اگر هیات انتخاب دیگری هم بود ۱۵ فیلم مشترک از انتخاب‌های این هیأت موجود در لیستش موجود بود. مجموع آنچه انتخاب شد براساس رأی نظر همه بود، مثلا برخی فیلم‌ها با هفت رای و برخی با شش رای انتخاب شده است.»

سینما در سال آینده هم کیفیت و هم تنوع خوبی دارد

عضو هیات انتخاب جشنواره سی‌وششم فیلم فجر در پایان صحبت‌هایش درباره سال آینده سینمای ایران بیان داشت: «ما حدود ۷۰ فیلم آماده برای نمایش و حدود ده فیلم در حال ساخت هستند، این نوید می‌دهد که سال آینده سینمای ایران به لحاظ کمی وضعیت خوبی دارد و البته با آنچه در ارزیابی‌های جشنواره مشاهده کردیم، سال آینده سینما به لحاظ کیفی هم خوب و دارای تنوع موضوعی است و عموم مردم ارتباطی بینابینی با فیلم‌ها برقرار می‌کنند.»

نوشته هفتمین برنامه «شب‌های شفاهی» روی آنتن رفت/ از سینمای امید تا ناگفته‌های معاونت نظارت و ارزشیابی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محسن قرایى، کارگردان و علیرضا کمالى، بازیگر فیلم «سد معبر» مهمان بخش «ضیافت» این برنامه هستند.

در بخش «تحلیل فیلم»، پوریا ذوالفقارى به عنوان کارشناس فیلم، به تحلیل فیلم «سد معبر» مى‌پردازد.

«شب‌هاى شفاهى» به تهیه‌کنندگى و اجراى محمود گبرلو، چهارشنبه هر هفته ساعت ٢١ از شبکه «شما» پخش می‌شود.

نوشته گفتگوی گبرلو با محمود اربابی در «شب‌هاى شفاهى»/ حضور محسن قرایی و علیرضا کمالی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«سدمعبر» که پخش بین المللی آن را محمد اطبایی بر عهده دارد، در بخش فیلمسازان آسیایی بیست و دومین جشنواره جهانی بوسان که از ۱۲ تا ۲۲ اکتبر برگزار می شود، به رقابت خواهد پرداخت. جشنواره جهانی بوسان از جشنواره‌ های A و معتبر آسیا و جهان تلقی می‌شود.

همچنین پوستر بین المللى این فیلم هم با طرحى از میثم میرزایى، همزمان با اولین حضور جهانى آن رونمایى شد.

حامد بهداد، باران کوثری، نادر فلاح، اکبر رحمتی، آوا شریفی، عرفان ناصری، مرتضی آقاحسینی، بهرام سروری نژاد، سجاد رحیمی، غلامعلی رضایی، حمید حاجی‌محمدزاده، فتح الله طاهری، مهدی میری، نگار عابدی، علیرضا کمالی، گیتی قاسمی، حسام محمودی، رونیکا نعمت الله و محسن کیایی  در «سدمعبر» به ایفای نقش پرداخته‌اند.

«سدمعبر» داستان قاسم کارمند اداره سد معبر شهرداری را روایت می کند که در تلاش است وضعیت زندگی خود را بهبود ببخشد، اما در این راه با نرگس همسرش اختلافِ نظر دارد.

اسامی کامل عوامل این فیلم سینمایی که اولین اکران آن در جشنواره فیلم فجر خواهد بود، عبارتند از کارگردان: محسن قرایی، تهیه کننده: بهمن کامیار، نویسنده: سعید روستایی، مدیر تولید: سجاد رحیمی، تدوین: سپیده عبدالوهاب، مدیر فیلمبرداری: مرتضی هدایی، مدیر صدابرداری: سعید بجنوردی، طراحی و ترکیب صدا: حسین ابوالصدق، طراح صحنه: حجت اشتری، طراح لباس: نگار نعمتی، طراح چهره پردازی: محمود دهقانی، موسیقی: رضا مرتضوی، مدیر برنامه‌ریزی: امین قوامی، منشی صحنه: حمیرا نعمت الله، دستیار اول کارگردان: کریم امینی، مدیر تدارکات: محمد ابراهیمی، مدیر تبلیغات: میثم میرزایی، تبلیغات مجازی: آریان امیرخان، سرمایه گذاران: بهمن کامیار، علی کرمانیان، سید محمد احمدی ، مشاور رسانه‌ای و روابط عمومی: میثم محمدی.

نوشته «سد معبر» به جشنواره جهانی بوسان راه یافت/ رونمایى از پوستر بین المللى فیلم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در ابتدای این نشست بهمن کامیار بیان کرد: امیدوارم که از فیلم راضی باشید. این فیلم مراحل فوق‌العاده سختی را طی کرد. روزهای پرفشار و سختی بود. رضایت مردم و شما لحظات شیرینی برای ما است.

محسن قرایی گفت: امیدوارم همه فیلم را دوست داشته باشند. از سال ۹۱ به طرح‌های زیادی فکر کردم، اما به نتیجه نرسید. در سال ۹۳ مسئله دست‌فروشان و مأموران سدمعبر برایم جرقه خورد و در اواخر ۹۳ این ایده را با سعید روستایی مطرح کردم و شروع به نوشتن کرد.

وی افزود: به دلیل عدم حمایت‌های مالی به سرانجام نرسید، اما امسال با حمایت کامیار این فیلم را ساختم. این فیلمنامه قبل از «ابد و یک روز» نوشته شد؛ اگر بخواهیم به این طور چیزها فکر کنیم می‌رسیم به سفارشی‌سازی و دغدغه از میان می‌رود. فیلم‌های خوبی دیدم و فکر نمی‌کنم که فیلم جنوب شهری زیاد باشد.

کارگردان «سد معبر» درباره شباهت و حضور چندباره باران کوثری و حامد بهداد در این فیلم گفت: کارگردان برای انتخاب بازیگر فکر می‌کند که چه نقشی مناسب است. نقش‌هایی که بازی کردند در این فیلم متفاوت است و به این موضوع که اینها قبلا در کنار هم بازی کردند، برای من مطرح نیست.

کامیار در ادامه گفت: دست‌فروش کسی است که نظم عمومی را بر هم می‌زند. معبر عمومی متعلق به همه مردم است. خیلی از دستفروشان را دیده‌ام که بزهکار هستند. ماموران شهرداری کار خودش را انجام می دهد و ما به نفع کسی در فیلم حرف نزدیم و مأموران را در اول فیلم نشان دادیم که حتی در درگیری همه آسیب دیده‌اند. من فیلم بعدی را از شهرداری پول می‌گیرم که بسازم. وظیفه آن مامور سدمعبر را در نظر بگیرید و جو علیه فیلم بخاطر نام فیلم است؛ ما قضاوت نمی‌کنیم.

باران کوثری ضمن تشکر از اهالی رسانه که تا این موقع در کاخ هستند و اخبار را پوشش می‌دهند‌، گفت: سکانس آخر خیلی خوب در آمد و خوشحالم که توانستیم این سکانس را با همکاری گروه به خوبی پیاده کنیم. این سکانس حاصل کار همه گروه بود.

محسن کیایی نیز بیان کرد: من دو برابر از این کار دستمزد گرفتم چون کتک‌های زیادی از بهداد و کمالی خوردم. برای من باعث افتخار است که با رادان و بهداد کار کرده‌ام و تلاش کردم که بهترین شکل نقش را ایفا کنم.

مرتضی هدایی مدیر فیلمبرداری اظهار کرد: ما در پیش تولید روزهای زیادی را برای گرفتن سکانس اول به بازار سید اسماعیل رفتیم و سعی کردیم تا حد ممکن هماهنگی‌ها را انجام دهیم.

قرایی در ادامه  گفت: اسم فیلم سد معبر هدیه آقای کوثری است، پایان خوبی داشتیم اما قدری از فیلم کم شده است.

علیرضا کمالی نیز در پایان بیان کرد: آنچه را دیدم انعکاس دادم؛ دست فروشانی که در زیر آفتاب و باران و برف و حتی با وجود سیلی خوردن این کار را به درآمدهای دیگر ترجیح می‌دهند.

نوشته نشست نقد و بررسی «سد معبر»/ محسن قرایی: سال ۹۳ مسئله دست‌فروشان و مأموران سدمعبر برایم جرقه خورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

گفت و گوی سوره سینما را با او از نظر می گذرانید:

* وقتی به کارنامه کاری شما نگاه می کنیم مسئولیت هایی چون تدوین، مدیریت، برنامه ریزی و دستیار کارگردانی، انتخاب بازیگر، مجری طرح می بینیم. علاقه و گرایش اصلی شما به کدام حیطه فعالیت بیشتر است؟

تمامی اینها مسیر و تجربه هایی است که در جهت کارگردانی انجام داده ام و اعتقاد دارم می تواند یکی از بهترین راهها برای آموختن و کارگردانی باشد.

* به نظر می رسد شرایط ساخت «سد معبر» با فیلم اول شما «خسته نباشید» کمی متفاوت تر باشد؛ به لحاظ مالی،در بخش خصوصی انگار ساخته شده؟

بله؛ تمام هزینه های فیلم توسط آقای کامیار و در بخش خصوصی تامین شده است

* و نکته جالب اینکه تهیه کننده و نویسنده«سدمعبر» هردو از کارگردانان هستد.به این جمع چطور رسید؟

آقای روستایی را از فیلم های کوتاه بسیار خوبشان می شناختم و در بحث تهیه،خانم عبدالوهاب که تدوینگر فیلم«مرداد» بودند تهیه فیلم را به آقای کامیار پیشنهاد دادند و ایشان پس از چند جلسه پذیرفتند و بلافاصله پیش تولید آغاز شد.

* بازیگران حرفه ای و شناخته شده تری هم در فیلم «سد معبر» حضور دارند. در این مورد کمی توضیح می دهید؟

به هرحال سعی کردم بهترین انتخاب ها را برای نقش هایم داشته باشم، عمدی در انتخاب بازیگران شناخته شده وجود نداشت؛ اگر در بین بازیگران شناخته شده  بازیگری نزدیک به نقشم نبود. حتما از بازیگران کمتر شناخته شده استفاده می کردم.

* اصولا کار با بازیگران سرشناس برای شما راحت تر است یا غیر سرشناس و بعضا نابازیگر؟

اعتماد چندانی به کار با نابازیگر ندارم؛ ولی کار با بازیگر سرشناس یا غیر سرشناس اصولا تفاوت چندانی برایم ندارد. مهم برایم تطابق بازیگر با نقش است.

* از فضای فیلم «سد معبر» برایمان کمی بگویید؛ مخاطب با چه داستانی مواجه می شود؟

راجع به فضای «سد معبر» ترجیح می دهم پس از اکران فیلم صحبت شود، ولی در هر صورت سد معبر فیلمی است شهری با فضای متنوع.

* بیشتر با میرکریمی در سینما همکاری داشتید فیلم هایتان تحت تاثیر این کارگردان می تواند باشد؟

آقای میرکریمی تاثیر بسزایی در شیوه کارگردانی من داشتند و بسیار از ایشان آموختم.

* جشنواره فیلم فجر امسال بیشتر متعلق به جوانان است.. می خواهم نظر شما را در این زمینه  و رقبای خودتان بدانم…

اتفاق بسیار خوبی ست که جوانان زیادی در این دوره جشنواره حضور دارند و به گمانم بسیاری از فیلم های شاخص جشنواره متعلق به جوانان است.

* بازی حامد بهداد در سالهای گذشته (شاید ناخواسته )روی دور تکرار افتاده .. در این فیلم بازی متفاوتی از او می بینیم ؟… باتوجه به محبوبیتی که بین مردم و عموم مخاطبان دارد.

به نظرم حامد بهداد در سد معبر بسیار متفاوت از فیلم های پیشین اش است.

* خودتان را شایسته دریافت سیمرغ کارگردانی می دانید؟

راجع به شایسته بودن یا نبودن باید بعد از جشنواره و دیدن سایر فیلم ها صحبت کردکه تازه همان هم کاملا امری سلیقه ای است.

* با سعید روستایی مشورت هم داشتی برای ساخت فیلم یا حیطه کاری جدا بود؟

کاملا حیطه کاریمان از هم جدا بود و در اجرا ایشان دخالتی نداشتند.

نوشته «سد معبر» از فضای متنوعی برخوردار است/ میرکریمی تاثیر بسزایی در شیوه کارگردانی من داشت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

این فیلم سینمایی که اواخر تیرماه امسال کلید خورد و پس از گذراندن فیلمبرداری در لوکیشنهای تهران، اوایل شهریور ماه به کار خود پایان داد، اثری اجتماعی است که بعنوان دومین تجربه سینمایی محسن قرایی داستان قاسم کارمند اداره سد معبر شهرداری را روایت می کند که در تلاش است وضعیتِ زندگیِ خود را بهبود ببخشد، اما در این راه با نرگس همسرش اختلافِ نظر دارد.

در این فیلم حامد بهداد، باران کوثری، نادر فلاح، اکبر رحمتی، آوا شریفی، عرفان ناصری، مرتضی آقاحسینی، بهرام سروری نژاد، سجاد رحیمی، غلامعلی رضایی، فتح الله طاهری، مهدی میری و نگارعابدی، علیرضا کمالی نژاد، گیتی قاسمی، حسام محمودی، بازیگر خردسال: رونیکا نعمت الله و با حضور محسن کیایی به ایفای نقش پرداخته اند.

این نخستین همکاری محسن قرایی با بهمن کامیار است که سال گذشته فیلم سینمایی «مرداد» را در مقام کارگردان تولید کرده است و به تازگی نسخه ابتدایی آن را نیز به دبیرخانه جشنواره رسانده است تا در صورت پذیرفته شدن، با دو اثر در جایگاه تهیه کننده و کارگردان در فجر سینمای ایران حضور داشته باشد.

اسامی کامل عوامل این فیلم سینمایی عبارتند از کارگردان: محسن قرایی، تهیه کننده : بهمن کامیار، نویسنده : سعید روستایی، مدیر تولید: سجاد رحیمی، مدیر فیلمبرداری: مرتضی هدایی، مدیر صدابرداری: سعید بجنوردی، طراح صحنه: حجت اشتری، طراح لباس: نگار نعمتی، طراح چهره پردازی: محمود دهقانی، مدیر تدارکات: محمد ابراهیمی، مدیر برنامه ریزی: امین قوامی، منشی صحنه: حمیرا نعمت الله، دستیار اول کارگردان: کریم امینی، مدیر تبلیغات: میثم میرزایی، تبلیغات مجازی: آریان امیرخان و مشاور رسانه ای و روابط عمومی: میثم محمدی.

نوشته «سد معبر» محسن قرایی فرم جشنواره فیلم فجر را پر کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

قرایی به سوره سینما گفت: امسال در جشنواره فیلم فجر حضور ندارم، موفق نشدم برای فیلمنامه جدیدم سرمایه تأمین کنم. «در این مکان آشغال نریزید» هزینه زیادی برای تولید نمی‌خواهد اما به هر حال هنوز حداقل‌ها نیز برایم فراهم نشده و دست نگه داشته‌ام. این دور بودن از کار خواست من نیست و امیدوارم دوباره شرایط فیلمسازی‌ام ایجاد شود.

کارگردان «خسته نباشید» ادامه داد: من قبل از اینکه کارگردانی را تجربه کنم در چند پروژه به عنوان دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز همکاری داشتم، اما حالا دوست دارم تنها به کارگردانی فکر کنم و دستیار بودن دیگر دغدغه من نیست.

محسن قرایی در جشنواره سی ام فجر، فیلم «خسته نباشید!» را در بخش فیلم اولی‌ها داشت که آن را به اتفاق افشین هاشمی کارگردانی کرده بود. قرایی در فیلم‌های «امروز»، «یه حبه قند» و «لطفا مزاحم نشوید» دستیار کارگردان بوده است. «خسته نباشید!» که محصول حوزه هنری است، به زودی وارد شبکه نمایش خانگی می‌شود.

نوشته «در این مکان آشغال نریزید» منتظر سرمایه/ فیلم دوم کارگردان «خسته نباشید!» در چه مرحله است؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- جشنواره پتالوما با نمایش آثار مستقل، کوتاه و انمیشن حرفه ای و یا ساخته جوانان در صدد اموزش و ارتقا فرهنگ سینما است. «خسته نباشید!» اولین ساخته بلند افشین هاشمی و محسن قرائی در حالی در میان اثار راه یافته به جشنواره قرار گرفت که امسال بیش از ۸۰۱ اثر به دفتر فستیوال ارسال شده بود. «خسته نباشید!» پیشتر جایزه بهترین فیلم بلند از نگاه تماشاگران را از جشنواره ایرانیان لندن و جایزه بهترین کارگردانی را از جشنواره سویف لندن را دریافت کرده است. این فیلم ۹۰ دقیقه ای همچنین در جشنواره کمبوجیه به نمایش درآمد که با استقبال تماشاگران مواجه شد.

«خسته نباشید!» روایتگر ماجرای زوجی جهانگرد به نام رومن و ماریا است که درگیرِ اختلافاتی با یکدیگرند، آنها در میانه­ سفر خود در ایران با موسسه­ی جهانگردی­ طرفِ قراردادشان به مشکل برمی­خورند. مرتضی، مستخدمِ اخراجیِ هتلی که زوج جهانگرد در آن سکونت دارند به کمک پسرعمویش حسین برای آن­ها نقشه­ای می­کشند… جلال فاطمی، غوغا بیات، حسام محمودی، رویا افشار، فرزاد باقری و … بازیگران این فیلم هستند که پارسال اکران عمومی شد.

جشنواره پتالوما در ماه مهر در شهر کالیفرنیای امریکا برگزار می‌شود.

نوشته «خسته نباشید!» در آمریکا روی پرده می‌رود/ محصول حوزه هنری در جشنواره پتالوما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته آنونس فیلم «خسته نباشید!» را اینجا ببینید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محسن قرایی که شب گذشته تندیس بهترین فیلم اول را از شانزدهمین جشن سینمای ایران دریافت کرد به سوره سینما گفت: با احترام به همه فیلم های خوبی که امسال کاندیدای اولین تجربه کارگردانی این جشن بودند و موفقیت های زیادی در جشنواره‌های خارجی و داخلی کسب کردند اما «خسته نباشید!» یک ویژگی منحصر به فرد داشت و آن اینکه به معنای واقعی یک فیلم اولی بود. اکثر عوامل سازنده این فیلم اعم از بازیگران، فیلمبردار، صدابردار ، تدوینگر و کارگردانی من و افشین هاشمی اولین تجربه حرفه ای در سینما بود و همه با انرژی و انگیزه خاصی همکاری می کردیم.

وی درباره اولین تجربه کارگردانی برای هر دو فیلمساز افزود: تجربه اول و مشترک کارگردانی با افشین هاشمی می‌توانست سخت باشد، به هر حال کاملا طبیعی است که همه آدم‌ها با هم در نهایت همفکری باز هم اختلاف نظر دارند، اما چون با یک اتفاق نظر اولیه همراه بود مشکلی باهم نداشتیم. ما زمان پیش تولید همه اختلاف نظرمان را مطرح کردیم و به یک نتیجه مشترک رسیدیم. در واقع هردو می دانستیم قبل از فیلمبرداری چه می‌خواهیم. از این جهت زمانی که فیلمبرداری آغاز شد دغدغه ما اجرایی کردن آن چیزی بود که پیش از این به نتیجه رسیده بودیم.

قرایی ادامه داد: بعد از «خسته نباشید!» برای ساخت فیلم دوم اقدامی نکردم. پیدا کردن فیلمنامه خوب قدری دشوار است. از این جهت سعی کردم فیلمی که بعد از «خسته نباشید!» می سازم دست کمی از اولین کارم نداشته باشد. به همین خاطر در کار وقفه ایجاد شد، اما امسال قصد دارم با فیلم جدیدم در جشنواره فیلم فجر حضور داشته باشم. فیلمنامه فیلم تازه ام را یکی از دوستان بر اساس طرحی از من می‌نویسد. این فیلمنامه «در این مکان آشغال نریزید» نام دارد و برخلاف فیلم قبلی کل قصه در تهران می‌گذرد و این بار کارگردانی را به تنهایی انجام می‌دهم . فیلمنامه در حال نوشتن است و هنوز سرمایه گذار مشخص نیست.

قرایی که به عنوان دستیار کارگردان در فیلم های «یه حبه قند» ، «لطفا مزاحم نشوید» و «امروز» حضور داشت و پیش از این با ساخت فیلم سینمایی «مقصد» خبرساز بود گفت: ساخت فیلم سینمایی «مقصد» نوشته بهرام بیضایی فعلا منتفی است و برنامه ای برای تولید آن نداریم.

نوشته «خسته نباشید!» فیلم اول همه عوامل بود/ «در این مکان آشغال نریزید» برای جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته تصاویر منتشر نشده/ «خسته نباشید!» از آن سوی دوربین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- دیروز جمعه ۲۱ شهریورماه مصادف با روز ملی سینما، «خسته نباشید» محصول حوزه هنری دو جایزه مهم شانزدهمین جشن خانه سینما را دریافت کرد. این فیلم سال ۱۳۹۱ در سازمان سینمایی سوره به تهیه کنندگی سیدرضا میرکریمی ساخته شد. در قالب برنامه هایی که این سازمان برای فراهم کردن شرایط فیلمسازی جوانان داشت و مصر بود تا آثاری کم هزینه، اما باارزش تولید کند و دوربینش را خارج از تهران ببرد. «خسته نباشید!» یک فیلم بومی شیرین و دوست داشتنی است که فعلا مهجور مانده، اما هر چه می‌گذرد ارزش‌های فیلم بیشتر شناخته می‌شود.

رضا میرکریمی

کارگردان شناخته شده فیلم‌های سینمایی «به همین سادگی» و «زیر نور ماه» که پیشتر در «یه حبه قند» همکاری موفقی را با حوزه هنری پشت سر گذاشته بود در سال های اخیر فرصت تهیه کنندگی در حوزه هنری را به دست آورد که حاصل آن دو فیلم «خسته نباشید!» و «تاج محل» بود. دو فیلمی که جوانان فیلمساز را به سینمای حرفه ای معرفی کرد. در «خسته نباشید!» دو سینماگر جوان که پیشتر با میرکریمی همکاری کرده و این فیلمساز استعداد و توانایی‌شان را می شناخت، فرصت یافتند روی صندلی کارگردانی بنشینند. فیلم محسن قرایی دستیار میرکریمی و افشین هاشمی بازیگر و همکار این فیلمساز اثری است متفاوت، دلنشین و گرم. فیلمی که اگرچه در جشنواره فجر نادیده گرفته شد اما در جشن خانه سینما در کنار رقیبانی جدی و معتبر، دو جایزه بهترین کارگردانی و فیلم اول را نصیب سازندگانش کرد.

محسن قرایی  

محسن قرایی جوان پیش از ساخت «خسته نباشید!» دستیار میرکریمی در «یه حبه قند» بود. او در «لطفا مزاحم نشوید» با محسن عبدالوهاب همکاری کرد و پارسال در فیلم «امروز» باز هم به عنوان دستیار میرکریمی حضور داشت. قرایی به عنوان مشاور کارگردان در فیلم «حق سکوت» محصول سال ۱۳۹۲ حوزه هنری همکاری کرد.  قرایی جوان اگرچه همکاری مداوم و نزدیکی با میرکریمی داشته و حتی می توان در «خسته نباشید!» رد پای سلیقه سینمایی میرکریمی را هم دید، اما صاحب نگاه مستقل است و توانسته تجربیاتی که از همکاری با این فیلمساز به دست آورده، به شکلی قابل قبول عرضه کند.

افشین هاشمی

بازیگر و کارگردان شناخته شده تئاتر و یکی از مستعدترین چهره های تئاتری سال‌های اخیر با نقش روحانی در «خیلی دور، خیلی نزدیک» به سینمای ایران معرفی شد. او هم در «یه حبه قند» در گروه کارگردانی حضور داشت. هاشمی بازیگری حرفه ای است که در سینما و تئاتر صاحب اعتبار است و در پروژه هایی به عنوان بازیگردان حضور داشته است. نکته جالب در «خسته نباشید!» نزدیکی نگاه قرایی و هاشمی است و این که حضور دو کارگردان جوان به نظم و یکدستی این فیلم کمک کرده است. هاشمی قصد دارد فیلمسازی را به شکلی جدی ادامه دهد.

حسام محمودی و فرزاد باقری

زوج دوست داشتنی فیلم «خسته نباشید!» بخش مهمی از انرژی و جذابیت فیلم را بردوش می‌کشند. دو جوان با استعداد که با لهجه کرمانی صحبت می‌کنند، مثل همه جوان ها رویاهایشان را برای زندگی بهتر جستجو می کنند و می‌کوشند از امکانات کمی که دارند به شکلی مفید و موثر استفاده کنند. رابطه خوب این دو بازیگر جوان و تازه کار و بازی واقع گرایی که با فضای اثر همخوان است، فیلم را از خطر تکراری شدن و ملال آور بودن رهانیده است. اگر به جای این دو چهره تازه وارد و مستعد بازیگری، بازیگرهای حرفه‌ای در «خسته نباشید!» بازی می‌کردند، این فیلم درخششی به این اندازه نداشت. حسام محمودی و فرزاد باقری با این فیلم به سینمای ایران معرفی شدند و قطعا در آینده بسیار از آنها خواهیم شنید. بازیگرانی که هر کدام می‌توانستند سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد را به دست بیاورند.

نوشته «خسته نباشید!» را چه کسانی ساختند؟/ جوانانی که رویاهاشان را عملی کردند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- «خسته نباشید» به کارگردانی محسن قرایی و افشین هاشمی پارسال اکران عمومی شد. این فیلم در سومین دوره جشنواره ایرانیان استرالیا از ۲۰ تا ۲۳ شهریورماه در شهر سیدنی روی پرده می‌رود. جشنواره ایرانیان استرالیا یک رویداد مستقل فرهنگی است که فیلم‌های منتخب فارسی زبانان از سراسر دنیا را به نمایش می‌گذارد. این جشنواره با نمایش «خسته نباشید» در ۲۳ شهریورماه به کار خود پایان می‌دهد.

«خسته نباشید» پیشتر در جشنواره‌های متعدد بین المللی حضور یافته و جایزه بهترین کارگردانی از جشنواره سویف لندن و جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را از جشنواره ایرانیان لندن دریافت کرده است. داستان این فیلم درباره زوجی است که به کرمان سفر می‌کنند و در این سفر زن ریشه‌هایی از گذشته‌اش را کشف می‌کند. غوغا بیات، جلال فاطمی، حسام محمودی، فرزاد باقری و …بازیگران این فیلم هستند. «خسته نباشید» محصول حوزه هنری است و پخش داخلی و بین‌المللی آن را سازمان سینمایی سوره برعهده دارد.

نوشته نمایش «خسته نباشید» در سیدنی/ ایرانیان استرالیا میزبان فیلم حوزه هنری اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.