*سنت‌های مستندسازی در کارگاه مهدی نورمحمدی

کارگاه «خلاقیت و نوآوری در مستند حیات وحش» توسط مهدی نورمحمدی؛ مستندساز در دومین روز از جشنواره «سینماحقیقت» برگزار شد.

نورمحمدی در ابتدای این کارگاه بیان کرد: متاسفانه در سینمای مستند حیات وحش ایران منابع بسیار اندکی داریم و حتی منابع مکتوبی از سینمای مستند حیات وحش ایران نداریم. در سینمای جهان اطلاعات از مستندسازی حیات وحش زیاد است و می‌توان به آن‌ها رجوع کرد و منابع مکتوب زیادی به دست آورد.

وی ادامه داد: دو سنت به نام‌های سنت‌های آمریکایی و انگلیسی در مستند حیات وحش جهان وجود دارد. مستندهای با سنت‌های انگلیسی همان آثار زیادی هستند که اغلب ما مشاهده کرده‌ایم اما مستندهای سنت‌های آمریکایی آثاری هستند که والت دیزنی می‌سازد مانند مستند «صحرای زنده» که جنبه‌های علمی در کار دیده نمی‌شود. اما در سنت‌‌ انگلیسی بیشتر جنبه‌های علمی کار مدنظر قرار می‌گیرد. مستند‌هایی با سنت آمریکایی بیشتر جنبه سرگرمی دارند و خیلی حقوق حیوانات در آن‌‌ها رعایت نمی‌شود و درواقع یک سنت غلط است. در ایران هم متاسفانه چنین آثاری دیده می‌شود.

نورمحمدی افزود: به غیر از سنت آمریکایی و انگلیسی، سنت فرانسوی در ساخت مستند حیات وحش نیز وجود دارد. در سنت فرانسوی‌ها اخلاق مدنظر قرار می‌گیرد. به طور مثال مستند «میکروکاسموس» که جنبه شاعرانه دارد.

وی ‌عنوان کرد: در مستند حیات وحش ایران رگه‌هایی از این سنت‌ها وجود دارد و حتی می‌توان گفت ما یک سنت ایرانی یا سنت شرقی داریم که ترکیبی از این ۳ است. من خودم در آثاری که در سال‌های اخیر تولید کردم، سعی کردم هم‌ جنبه علمی قضیه را درنظر بگیرم، هم جنبه شاعرانه و هم جنبه سرگرمی داشته باشد. این‌ نگاه در آثار دوستان مستندساز دیگر نیز کاملا مشهود است.

نورمحمدی افزود: متاسفانه یا خوشبختانه مستندسازان حیات وحش ایران چون آموزش آکادمیک ندیده‌اند به صورت خودجوش و با آزمون و خطا رشد کرده‌اند. در این راستا پیشرفت تکنولوژی و فضای مجازی هم به کمک مستندسازان آمد.

*کارگاه «پژوهش تصویری و پژوهش برای تصویر»؛ چگونه برای ساخت یک اثر مستند تحقیق کنیم؟

در این روز همچنین کارگاه شهاب‌الدین عادل با عنوان «پژوهش تصویری و پژوهش برای تصویر» با حضور علاقه‌مندان به سینمای مستند برگزار شد.

شهاب‌الدین عادل؛ پژوهشگر در بخشی از این کارگاه گفت: پژوهش در ساختار معمول زیست انسان و در روزمرگی‌های ما وجود دارد. پژوهش، در تلاش است تا مجهول یا موضوعی پیچیده را معلوم یا ساده کند.

وی ادامه داد: از ابتدای پیدایش تاریخ سینما، پژوهش امری مهم بوده است. بعضی از متفکران تاریخ مستند، اعتقاد دارند اولین فیلم‌های تاریخ سینما حتی اسناد مستندی هستند که می‌توان موقعیت تاریخی و جغرافیایی محل وقوع فیلم را از آن‌ها استخراج کرد.

عادلی افزود: برای پژوهش کردن در ابتدا باید دانست خود مفهوم «پژوهش» چیست و با چه روش‌ها و ابزارهایی می‌توان پژوهش کرد. لازمه پاسخ‌دهی به مجهولی که برای آن مستندسازی می‌کنیم نیاز به تحقیق و پژوهش به چشم می‌خورد. تقریبا همه انسان‌ها برای یافتن پاسخ سوال‌ها و حل مشکلات خود ناچار به کاوش هستند. پژوهش زمانی آغاز می‌شود که ابهام یا سوالی در مطالعات خود بیابیم. واژه «تحقیق» اطلاق عام دارد.

این پژوهشگر درباره پژوهش علمی توضیح داد: در اصل، پژوهش، یک کنش انسانی آکادمیک است. تحقیق علمی آداب خاص خودش را دارد. برای مثال ارزیابی همه‌جانبه مساله مورد پژوهش، تهیه طرح تحقیق مناسب که در آن ابعاد مساله، فرضیات، روش‌های گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها باید مشخص شوند. تحقیق، باید مطلب تازه‌ای را کشف کند، ناشناخته‌ای را شناسایی و مجهولی را معلوم کند.

عادل بیان کرد: در طول مستندسازی همواره دیالکتیک تحول وجود دارد و این مساله مهمی است که هنگام پژوهش برای یک اثر مستند که قرار است روند ساختش چندسالی طول بکشد به آن توجه کرد. در نتیجه، پژوهش باید مدام به‌روزرسانی شود.

* «دیداری دوباره با مرتضی پورصمدی»؛ هنرمندی که به عکس‌ها زندگی می‌پاشید

در حاشیه دومین روز از برگزاری جشنواره «سینماحقیقت»، آیین دیداری دوباره با مرتضی پورصمدی؛ مدیر فیلمبرداری فقید سینمای ایران با حضور چهره‌هایی چون محمد حمیدی‌مقدم، دبیر جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت، مرتضی رزاق کریمی، محمد طیب، عبدالحسین بدرلو، علیرضا حسینی، ارد عطارپور، فرهاد ورهرام، مهرداد اسکویی، مهرداد زاهدیان، علیرضا تابش و… برگزار شد.

در ابتدای این مراسم محمد حمیدی مقدم، دبیر هفدهمین جشنواره «سینماحقیقت» به روی صحنه آمد و گفت: متاسفانه، نه تنها سینما که هنر و فرهنگ ایران مرتضی پورصمدی را از دست داد. مهارت و زندگی استاد پورصمدی در عکاسی، لحظه‌های مهمی را در سینمای ایران به ثبت رساند. باید بگویم که ما تصمیم گرفتیم جایزه بهترین «عکس مستند» را به جوایز جشنواره «سینماحقیقت» اضافه کنیم؛ چون این بخش بسیار مهم است و چیزی که ما از بزرگانی چون مرحوم پورصمدی دیدیم زاویه نگاهی منحصر به فرد در ثبت تصاویر و عکاسی بود.

وی افزود: شیفتگی انسان‌ها نسبت به همکاری با مرتضی پورصمدی تنها از جنس کار و تکنیک او نیست بلکه از احساسی است که در دل تصاویر منتقل کرده و به عکس‌ها زندگی می‌پاشید و جهانی دیگر اضافه می‌‌کرد.

در ادامه مراسم اصغر توسلی، تهیه‌کننده به روی صحنه آمد و گفت: به نظر من یکی از سخت‌ترین کلمه‌های دنیا تسلیت گفتن یا صحبت کردن از عزیز و رفیقی است که در میان ما نیست. چندماه پیش جمعه، سوم شهریور در نمایشگاهی که از عکس‌های مرتضی برگزار شده بود به دیدارش رفتم. قرار بعدی من با مرتضی شد برای جمعه بعدی آن تاریخ؛ اما متاسفانه چهار روز قبل از رسیدن به جمعه قبل خبر آمد که مرتضی پورصمدی پشت دوربین و درحال کار رفت.

فرهاد ورهرام نیز در این مراسم عنوان کرد: پشت بسیاری از فیلمبرداری‌ها و حتی ایده‌پردازی‌های مهم مستندسازی در تلویزیون، ردپای مرتضی پورصمدی دیده می‌شود. او در سه دوره شکوفا شدن مستندسازی در ایران حضور داشت. مرتضی خیلی از افراد را کارگردان کرد. مرتضی با دستیارانش همچون برادر رفتار می‌کرد و مثل بقیه فیلمبردارها با دستیارانش رفتار نمی‌کرد. او در بدترین شرایط هم زندگی می‌کرد و خم به ابرو نمی‌آورد.

مرتضی رزاق کریمی دیگر همکار زنده‌یاد پورصمدی نیز به روی صحنه آمد و گفت: در طی همکاری‌هایم‌ با مرتضی فهمیدم که فیلمبرداری بسیار برجسته، تنها شاخه کوچکی از شخصیت گسترده مرتضی پورصمدی بود. او تکیه‌گاه ما در برنامه‌ریزی و تهیه و تولید به حساب می‌آمد و معلم اخلاق واقعی بود و هرکس به ایشان وصل می‌شد، خیری از او می‌دید. مرتضی یک حلقه وصل بین افراد و آحاد مختلف در شاخه‌های کوناگون سینمای ایران بود. با این که خود، خط و مشی و ایمان خود را داشت اما با هر طیف آدمی ارتباط می‌گرفت.

مهراد اسکویی به عنوان آخرین سخنران در مورد مرحوم پورصمدی بیان کرد: من سینمای مستند را با آدم‌ها می‌شناسم. آدم‌هایی که به من یاد دادند وطن و عشق به میهن چه معنی دارد. مرتضی پورصمدی دست من را گرفت و به من سینما یاد داد.

اسکویی افزود: مرتضی پورصمدی یک مسافر عاشق وطنش بود. او می‌دانست در این بزنگاه تاریخی آن‌چه از همه مهم‌تر است آن چیزی است که می‌ماند و برای همین عکس هدیه می‌کرد.

گفتنی است؛ هفدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» با دبیری محمد حمیدی‌مقدم از ۲۷ آذر ماه تا ۲ دی ماه در حال برگزاری است.

نوشته مرتضی پورصمدی؛ هنرمندی که به عکس‌ها زندگی می‌پاشید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

اما در میان همه ویژگی‌هایی که می‌توان برای پورصمدی بیان کرد، احتمالا مهم‌ترین ویژگی او فیلم‌برداری آثار مستند بود. پورصمدی اعتقادی ویژه به آثار مستند و کار در این سینما داشت و از قضا خود را نیز اینگونه تعریف می‌کرد: «من خودم به خودم یادآوری می‌کنم که اتفاقا بخش افتخارآمیز کارنامه‌ام سینمای مستند بود و در سینمای داستانی انگار بیشتر با آدمهای کاسب‌کار طرفیم!» مردی که در ۶۷ سالگی موفق شد تندیس بهترین فیلمبردار سیزدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیت را برای فیلم «خط باریک قرمز» به دست آورد.

پورصمدی مهرماه ۱۳۳۱ در همدان به دنیا آمد. خودش تعریف می‌کرد که بخش مهمی از فضای خیال‌انگیز ذهنش در همان سال‌های کودکی در همدان و کنار مادربزرگش شکل گرفته است. پورصمدی پس از اتمام دوره متوسطه در همدان، برای ادامه تحصیل در رشته فیلمبرداری در مدرسه عالی رادیو و تلویزیون به تهران آمد. وی پس از فارغ‌التحصیل شدن، به عنوان فیلمبردار در تلویزیون مرکز کرمانشاه مشغول به کار شد. او در سال ۱۳۶۲ به تهران منتقل شد و فیلمبرداری مستند را به شکل حرفه‌ای ادامه داد.

مسیری که پورصمدی را به سمت فیلمبرداری فیلم‌های مستند کشاند همان راهی بود که او را به دنیای خیال‌انگیز همراه شدن با زیبایی‌های جهان همراهی کرد. پورصمدی همانگونه که عکس می‌گرفت و نمایشگاه‌هایی مانند «زندگی عشایری»، «زندگی»، «صوفیزم در ایران»، «زنان عشایر ایرانی» و… را برگزار می‌کرد، زیبایی را به تصویر می‌کشید.

او به واسطه سال‌ها فعالیت حرفه‌ای، جوایز مختلفی را در حوزه فیلمبرداری به دست آورد که از آن جمله می‌توان به سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری از بیست و هفتمین جشنواره فجر، جایزه بهترین فیلمبرداری از جشنواره‌های رشد، کودک، سینماحقیقت و… اشاره کرد. پورصمدی همچنین نمایشگاه‌های عکس خود را در سوئد، فرانسه، کانادا و… برگزار کرده بود.

او معتقد بود در فیلم مستند باید با یک ارکستر هماهنگ روبه‌رو باشیم که برای فیلم‌بردارِ شکارگر لحظه‌ها، بستری را آماده می‌کند و به عنوان فیلم‌برداری که به شما اعتماد شده تمام تجربه‌های زیست شده و غریزه و آگاهی‌هایت را باید به کار بگیری که این ارکستر بهترین اجرا را داشته باشد و طبیعی است فیلم‌بردار باید تمام تلاشش را بکند که زحمت دیگران به نتیجه برسد.

او با چنین دیدگاهی به عنوان فیلم‌بردار نقشی کلیدی در سینما مستند ایران بازی کرد. «یوفک»، «چارشو»، «همسران حاج عباس»، «پیر حرا»، «من با خدا حرف می‌زنم»، «مریم جزیره هنگام»، «پابرهنه تا هرات»، «چشم‌اندازهای سیاوش آباد»، «خشکسالی بلوچستان»، «خدایخانه»، «هور دورق»، «آوای برکه‌ها»، «چتر سبز، نخل جهرم»، «آب غلطک آتش»، «تاراز»، «سنگ مادر خاموش»، «شناسنامه یک کارخانه فراموش شده»، «پیر شهریار»، «مجموعه کودکان سرزمین ایران»، «خط باریک قرمز» و… بخشی از مستندهایی بود که پورصمدی نقشی کلیدی در ساخت آنها بازی کرد.

مرتضی پورصمدی همیشه به این مساله تاکید می‌کرد که یک فیلم‌بردار برای خلق بهترین تصاویر باید با هنرهای مختلف آشنا باشد: «از موسیقی گرفته تا نقاشی و عکاسی که حتماً یک فیلم‌بردار خوب، باید عکاس خوبی باشد. مثلاً باید نورهای مختلف را بشناسد. من بیش از صد بار از طلوع و غروب فیلم‌برداری کرده‌ام.»

نگاه خاص پورصمدی به مقوله زیبایی و همراه کردن آن در مسیر ساخت مستند، او را به یکی از اولین انتخاب‌ها برای ساخت فیلم‌های این سبک تبدیل کرده بود. انتخابی که می‌شد مطمئن بود که از دل جزیی‌نگری او، اتفاقات خوبی رخ خواهد داد. پورصمدی به این مساله اشاره می‌کرد که در سینمای مستند فیلم‌بردار با جهانی فرّار سروکار دارد. او از آمادگی فیلمبردار می‌گفت چرا که گاهی صحنه‌ها و اتفاقات یک‌بار رخ می‌دهند و قابلیت دوباره گرفتن را ندارند. این چنین بود که او به یکی از شاخصه‌ها و ستون‌های فیلمبرداری فیلم‌های مستند تبدیل شده بود.

فیلم‌های سینمایی «گیلانه»، «دایره زنگی»، «اقلیما»، «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند»، «هویت»، «روایت سه‌گانه» (اپیزود رخشان بنی‌اعتماد) و «یک گزارش واقعی» از جمله فیلم‌هایی است که او در فیلمبرداری آنها نقش داشته است. همچنین سریال‌های «مزد ترس»، «مدار صفر درجه» و «حیرانی» نیز از جمله سریال‌های تلویزیونی است که تصویربرداری آنها برعهده پورصمدی بود.

۱۱ شهریور ۱۴۰۲ مرتضی پورصمدی سر صحنه سریال شبکه خانگی «گناه یک فرشته» به کارگردانی حامد عنقا حالش بد شد و متاسفانه پس از انتقال به بیمارستان با وجود تلاش پزشکان از دنیا ‌رفت.

هفدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت در بخش بزرگداشت‌های خود امسال یاد و خاطره مرتضی پورصمدی را گرامی خواهد داشت. استادی فروتن که در میانه آرامش تصاویر بسیار زیبایی ثبت می‌کرد و هنر را به شکل دیگری به نمایش گذاشت.

نوشته در میان آرامش… اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«گیلانه»، «اقلیما»، «شبانه»، «هویت»، «مثل یک قصه»، «آتش سبز»، «موشک کاغذی»، «مرثیه برف»، «دایره زنگی» و «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» از جمله فیلم‌های کارنامه پورصمدی هستند.

پورصمدی از جمله فعال‌ترین فیلمبرداران سینمای مستند نیز بود که با مهم‌ترین مستندسازان معاصر همکاری داشته است. عکاسی مردم‌نگارانه نیز از جمله فعالیت‌های پورصمدی محسوب می‌شود.

زنده‌یاد پورصمدی در روزهای اخیر درحال فیلمبرداری سریال «گناه یک فرشته» بود.

سوره سینما درگذشت این هنرمند را به خانواده او و جامعه هنری تسلیت می‌گوید.

پیام تسلیت رئیس سازمان سینمایی

محمد خزاعی با انتشار پیامی درگذشت مرتضی پورصمدی مدیر فیلمبرداری سینما و تلویزیون و از پیشکسوتان این حوزه را تسلیت گفت.

در پیام رئیس سازمان سینمایی آمده است:

پورصمدی عکاس، مدیر فیلمبرداری و از فعالان سینمای مستند و «عکاسی مردم نگار ایران» بود با حسن سلوک و منش اخلاقی و رفتاری که اینک باور و تصور فقدان ش بسیار سخت است.

زنده یاد پورصمدی از هنرمندان شریف و بی‌ادعایی بود که با تمام وجود به کارش عشق می‌ورزید و در طول سالها فعالیت سینمایی، آموخته‌هایش را بی‌دریغ در اختیار نسل جوان قرار داد.

درگذشت این نقاش تصاویر به یاد ماندنی و دلباخته زاگرس برای سینمای ما ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر است.

بی تردید، دستاوردهای این انسان پرتلاش و خلاق و آثار این فیلمبردار پیشکسوت سینما، غنیمتی ماندگار برای سینمای ایران است و به طور قطع، تاثیر نگاه و هنر وی در کیفیت و رنگ آمیزی سینمای امروز ایران غیرقابل انکار خواهد بود.

اینجانب ضمن همدردی با خانواده آن مرحوم و جامعه سینمایی کشور از خداوند منان برای این هنرمند شریف آمرزش و مغفرت الهی مسئلت دارم.

پیام تسلیت دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم فجر

در پی درگذشت مرتضی پورصمدی فیلمبردار پیشکسوت سینمای ایران، دبیر چهل و دومین جشنواره بین المللی فیلم فجر در پیامی درگذشت این هنرمند مطرح سینمای ایران را تسلیت گفت.

در متن پیام مجتبی امینی آمده است:

ءکُلُّ نَفْسٍ ذائِقَهُ الْمَوْتِ ثمَّ إِلَیْنا تُرْجَعُونَ

خبر ناگوار درگذشت مرتضی پورصمدی، که از حاذق‌ترین و قدیمی‌ترین فیلمبرداران سینمایی به‌شمار می‌رفت، ما را نیز چون خانواده بزرگ سینما متاثر کرد. اینجانب به عنوان عضو کوچکی از خانواده بزرگ سینما، ضمن عرض تسلیت و همدردی، برای بازماندگان و به‌ویژه خانواده محترم ایشان صبر جمیل و برای آن مرحوم غفران واسعه الهی مسئلت می‌دارم.

پیام تسلیت انجمن عکاسان سینما

در این پیام آمده است:

از دست دادن مرد بزرگ و شریف و هنرمندی چون مرتضی پور صمدی برای اهالی سینما غمی بزرگ و تلخ است. مردی که جدا از مهربانی همیشگی اش، در طول سالیان حضورش در سینما،تصاویر بی تکراری را از خود به یادگار گذاشت. انجمن عکاسان سینما همواره از دانش و تجربه او طی سالها برگزاری مسابقه عکس سینما بهره مند شد و فقدان او برای دوست داران و اهالی هنر سخت و باور نکردنی است.

یاد و نامش جاویدان

پیام تسلیت انجمن بازیگران سینمای ایران

در پی درگذشت تاسف‌آور مدیر فیلمبرداری توانمند مرتضی پورصمدی انجمن بازیگران سینمای ایران متن زیر را منتشر کرد:

با کمال تالم و تاسف مطلع شدیم که مدیر فیلمبرداری با سابقه و توانای سینمای ایران، جناب مرتضی پورصمدی دار فانی را وداع گفتند.

انجمن صنفی بازیگران سینما درگذشت این هنرمند عزیز را به خانواده محترم ایشان، همکاران‌مان در انجمن فیلم‌برداران سینمای ایران و سینماگران گرامی تسلیت عرض می‌نماید.

نوشته مرتضی پورصمدی درگذشت + پیام‌های تسلیت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مهمان این قسمت از برنامه مرتضی پورصمدی، فیلم‌بردار باسابقه سینما و عکاس شناخته شده کشور است. او در گفت‌وگو با حامد شکیبانیا درباره چندین دهه تجربه خود در سینمای کشور و مستندهایی که ساخته است صحبت می‌کند.

همکاری مرتضی پورصمدی با چهره‌های نام‌آشنای سینمای ایران به‌ویژه مجید مجیدی، فرهاد ورهرام، خسرو سینایی، محمدرضا اصلانی، ابراهیم مختاری، احمد ضابطی جهرمی، ناصر تقوایی، رخشان بنی‌اعتماد، مهوش شیخ‌الاسلامی و … حضور در تولید صدها فیلم و مستند، دریافت جوایز متعدد سینمایی، همکاری با جوانان و … او را تبدیل به یکی از چهره‌های ماندگار سینمای ایران کرده است.

مهمان دیگر برنامه نردبان که به مناسبت روز سینما روی آنتن می‌رود، محسن یزدی مدیر شبکه مستند است. او درباره شرایط سینمای مستند کشور و همکاری با مستندسازان در شبکه مستند توضیح داده و جزئیاتی از پنجمین جشنواره تلویزیونی مستند را بیان می‌کند.

معرفی و دعوت برای تماشای چند فیلم مستند داخلی و خارجی در روز سینما به همراه چند بخش متنوع دیگر ویژه‌برنامه «نردبان» به مناسبت روز سینما را تکمیل می‌کند.

«نردبان» مجموعه برنامه تلویزیونی شبکه مستند است که تلاش می‌کند به فیلم و عکس مستند با نگاهی تخصصی توجه کند. این برنامه با اجرای محمد (حامد) شکیبانیا، کارگردانی و تهیه‌کنندگی اصغر احمدپور و فاطمه بوربور با آیتم‌هایی متنوع جمعه‌ها ساعت ۱۸ روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نوشته مرتضی پورصمدی و محسن یزدی مهمان ویژه‌برنامه «نردبان» شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سی‌و‌نهمین جشنواره فیلم فجر در چهل‌ودومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، به دبیری سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد در بهمن ۹۹ برگزار خواهد شد.

نوشته داوران بخش «سودای سیمرغ» سی‌و‌نهمین جشنواره فیلم فجر معرفی شدند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی افزود: برگزاری آنلاین هم اتفاق خوبی بوده و هم شیوه خوبی برای  برگزاری جشنواره در شرایط کنونی است. با تکنولوژی و تغییرهایی که با خود به همراه دارد، نمی‌توان جنگید و انشالله در این دوره اتفاق خوبی خواهد افتاد. به هر حال در شرایط کرونایی کنونی دوستان و همکاران هم زمان بیشتری دارند که به فیلم‌های مستند بپردازند.

مدیر فیلمبرداری مستند «خط باریک قرمز» در بخش دیگری از صحبت‌هایش درباره جذابیت‌های سینمای مستند و تاثیرگذاری آن در جامعه توضیح داد: یک‌سری فرمول‌های خیلی تکراری وجود دارد، به این معنی که سینمای مستند، سینمایی نیست که مخاطب عام داشته باشد. گرچه ممکن است این سینما مخاطبانش نسبت به ژانرهای دیگر کمتر باشند، اما افراد عاشقانه این حوزه را دنبال می‌کنند. آنها پیگیر و سخت‌کوش بوده و با همه مشکلاتی که کار مستند از همه وجوه دارد، در حال تلاش هستند که این ژانر به کار خود ادامه دهد.

پورصمدی در ادامه بیان کرد: به هر ترتیب سینمای مستند بخت اینکه در رسانه‌های عمومی برای همه نشان داده شود را ندارد ولی هر امکانی که بشود شرایطی را فراهم کرد که این کارها دیده و قضاوت شوند، تاثیر خودش را می‌گذارد.

مدیر فیلمبرداری فیلم «شبانه روز» ادامه داد: البته از سوی دیگر این آثار به خاطر مستند بودنشان قدری حساس هستند. چون مستند به مفهوم سندیتش احتمالا موضوعاتی را می‌تواند به چالش بکشد که خیلی افراد آن را دوست نداشته باشند. در واقع یک بازی پرماجرای در عین حال جذابی است که از آن طرف باید به فکر پاسخگویی آن هم بود.

مدیر فیلمبرداری «طبقه سوم» در ادامه صحبت‌هایش گفت: سینمای مستند طرح موضوع می‌کند اما قرار نیست که راه‌حل ارائه دهد. آنهایی که باید راه‌حل ارائه دهند، گاهی اوقات از شرایطی که به تصویر کشیده می‌شود مطلع نیستند. یکی از ویژگی‌های مهم مستند این است که می‌تواند با ابزار هنرمندانه از معضلی صحبت کند که شاید مغفول مانده باشد.

پورصمدی که از فعالان باسابقه سینمای مستند است در ادامه بیان کرد: در ژانر مستند اجتماعی خیلی خوب است که فرصت‌هایی برای جلساتی با تصمیم‌گیران این حوزه پیش بیاید تا شاهد تاثیرگذاری بیشتری باشیم. به عنوان مثال مستند «خط باریک قرمز» موجی ایجاد کرد، سروصدا و چالشی راه انداخت که منجر به اتفاقات خوبی شد.

وی در پایان گفت: سینمای مستند بالقوه توانایی این را دارد که مسائلی را مطرح کند و حتی برای آنها راه‌حل هم ارائه دهد. خوش‌بختانه فعالان این حوزه با بودجه کم و پایمردی تلاششان را می‌کنند که این سینما به پیشرفت خود ادامه دهد. به همین دلیل و همه مواردی که پیشتر گفتم، باید به این حوزه و جشنواره‌های آن توجه ویژه شود.

نوشته سینمای مستند جامعه و مسئولان را متوجه مشکلات کمتر دیده شده اجتماع می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

آنها که مخاطب تلویزیون هستند حتما سریال «مزد ترس» را به یاد دارند؛ سریالی با مایه های جنایی به کارگردانی حمید تمجیدی که نه فقط در زمان تولید که سالها بعد نیز همچنان به عنوان یکی از قابل اعتناترین محصولات ژانر جنایی تلویزیون نگریسته میشود. مرتضی پورصمدی که فیلمبردار «مزد ترس» بود کوشید با گرفتن قابهایی تیره و تار که ناشی از نورپردازی دقیقش بود تصاویری را بیافریند که تا مدتها در ذهن مخاطبان باقی ماند.

پورصمدی در سینما کارش را با ابراهیم حاتمی کیا آغاز کرد؛ حاتمی کیای جوان وقتی میخواست اولین فیلم خود با نام «هویت» را بسازد گروه جوانی را گرد خود آورد؛ گروهی که مدیر تولیدش کمال تبریزی جوان و مدیر فیلمبرداریش پورصمدی جوان بود و دیری نگذشت که هر کدام از اعضای این گروه خود به مهره ای ارزنده در سینمای ایران بدل شدند.

نگاهی کوتاه به کارنامه سینمایی پورصمدی حکایت دارد از کارنامه ای به شدت هنری؛ پورصمدی هم «آتش سبز» را در کارنامه دارد که تفسیری نمادین بود از زندگی یکی از عارفان بنام ایرانی و هم «شبانه» و «شبانه روز» که در شمار فرمالیستی ترین آثار سینمای ایران هستند. «ساکن طبقه وسط» که بلحاظ تنوع لوکیشن یکی از پیشروترین آثار سینمایی ماست، «گیلانه»، «دایره زنگی»، «آشوب» و «چهارشنبه ۱۹اردیبهشت» از دیگر آثار کارنامه پورصمدی هستند.

با مرتضی پورصمدی درباره نسبتش با دیجیتالیسم، اوضاع و احوال پیشکسوتان و جایگاه جوانان در پشت صحنه گفتگو کرده‌ایم.

*شما جزو معدود فیلمبرداران پیشکسوت سینما هستید که هم سینمای آنالوگ و فیلمهای ۳۵میلیمتری را تجربه کرده اید و هم در سینمای دیجیتال تجربیات ساختارشکنانه ای داشته اید. آیا در ابتدای ورود دوربینهای دیجیتال جزو مقاومان در برابر آن بودید یا با روی باز به سراغ استفاده از آن رفتید؟

همواره نظرم این بوده که سبک قدیم را باید فراموش کنیم و نباید در برابر ابزارجدید مقاومت کنیم. باید قبول کنیم با ورود تکنولوژی دراین عرصه، کار راحت تر و جذاب تر شده است. دیجیتال، سرعت را بالا برده و کارها را به‌روزتر کرده است، در ضمن کیفیت کارهم بسیار بیشتر شده است اما دانش کار و تسلط به این ابزارها و چگونگی استفاده بهینه از آنها هم بسیار واجب است. استفاده از این ابزارها و نتیجه خوب گرفتن از آن نیاز به حضور گروهی است که همه اعضایش از تخصص لازم برخوردار باشند تا نتیجه کار در سطح استاندارد شود. من از همان ابتدای ورود دیجیتال کوشیدم درباره اش بدانم و بخوانم و یاد بگیرم و رفته رفته به جایی رسیدم که توانستم پیوندی ایجاد کنم میان آموزه‌های سینمای آنالوگ با سینمای دیجیتال و صدالبته که تجربه گرایی فیلمسازانی که همراهشان بودم در این مسیر کمک حالم شد.

*به لحاظ ابزار دیجیتال در حیطه تخصصی خودتان اوضاع را چطور می‌بینید؟ آیا توانسته‌ایم همپای افزایش کمّی آمار تولید بلحاظ ارتقای ابزار هم رشد داشته باشیم.

ابزارهای تولیدمان اوضاع خوبی دارد اما متأسفانه ما در ایران ابزار استاندارد نمایش نداریم، بخصوص ابزارنمایش در سینماها که همچنان نتوانسته ایم به‌روز باشیم. هرچقدر از لحاظ فیلمبرداری وتدوین وغیره سعی بر کیفیت بالا انجام شود وقتی که سیستم نمایش ما کیفیت نداشته باشد این امرباعث افت کیفیت می‌شود و متأسفم که باید بگویم بیشترسینماهای ما فاقد سیستم استاندارد نمایش هستند.

*…یعنی با وجود همه تلاشهایی که سازمانهای مختلف انجام داده اند و راه اندازی پردیسهای مختلف همچنان خلأ سالن باکیفیت وجود دارد؟

اگر بخواهیم در کل بسنجیم همچنان کمبود داریم و برخی سالنهای ما فاقد کیفیت هستند. من به جرأت میتوانم بگویم اندک سینماهایی داریم که از کیفیت بالایی برخوردارند و سیستمهای نمایشی سایر سینماهای ما استاندارد نیست و باز تکرار می کنم که هر چقدرکار باکیفیت انجام شود، وقتی سالن های نمایش ما استاندارد نباشد نتیجه کار خوب نخواهد بود. متأسفانه در این دوران هنوز ما سینماهایی داریم که نه صفحه نمایش خوبی دارند و نه سیستم صوتی مناسبی و از آن بدتر حتی فاقد صندلی های سالم و استاندارد هستند. وقتی ما نتوانیم برای مخاطب یک نشیمن‌گاه راحت و آسوده فراهم کنیم چطور انتظار داریم او قید سینما را نزند؟؟ ما وظیفه داریم که به بیننده احترام بگذاریم. مردم وقتی به سینما می آیند توقع دارند در سالنهایی بنشینند که از همه لحاظ کیفیت داشته و به خصوص وقتی فیلم می بینند سیستم نمایشی و صوتی از کیفیت بالا برخوردار باشد و وقتی این کیفیت وجود نداشته باشد بدیهی است که مخاطب به تدریج از سینما زده شده و به سمت سرگرمی های دیگر میرود.

*این سالها مدام گلایه های پیشکسوتان سینما از اوضاع معیشتی شان و عدم استفاده از ایشان را شاهد بوده ایم. به نظرتان آیا میتوان بیکاری و کم کاری بزرگان سینما را ناشی از بالا بودن دستمزدشان دانست؟

این حرفها دستاویزی شده برای توجیه عدم استفاده از پیشکسوتان و نمیتواند واقعیت داشته باشد آن هم با شرایط امروز ما که گاهی می بینیم دستمزدهای کلان به نورسانی داده میشود که ارتباطات خاص داشته‌اند. از آن گذشته کل چرخه اقتصادی سینما جایی در اقتصاد کلان ما ندارد و نباید گول ظاهر سینما و بریز و بپاشهایش را خورد.

*…اما مدام گزارش مدیران سینمایی درباره رکوردشکنیهای فروش در ماههای مختلف را شاهدیم؟

مدیران باید آمار دهند تا از حوزه مدیریتی شان دفاع کنند اما هر مخاطب آگاهی میداند که همه ساله به جز چند فیلم بقیه فیلمهای سینمایی فروش قابل توجهی ندارند و تازه همان چند فیلم پرفروش هم بعید است سود ناشی از گیشه شان به ۵میلیارد برسد!! این ۵میلیارد را بگذارید کنار صدها میلیارد و هزاران میلیاردی که در بیزنسهای دیگر مشاهده میشوید تا دریابید اقتصاد سینما چقدر سست و شکننده است.

*…شکننده اما همچنان جذاب برای ورود سرمایه گذاران؟

این ذات هنر است که از دیرباز برای همگان بخصوص سرمایه داران جذاب بوده است. در همه جای دنیا هم همین است و کم نیستند ثروتمندانی که پول خود را پای هنر و هنرمند مطلوب خویش ریخته اند. در سینمای ایران هم چنین روندی را داشته ایم که سرمایه گذارانی از حیطه های مختلف به سمت سینما آمده‌اند برای جذابیتهای این هنر.

*این جذابیت ورود برای جوانان هم وجود داشته. جوانانی که دلشان خواسته وارد شوند بلکه از جاذبه‌های این هنر به طور مستقیم بهره گیرند.

اگر عشق و علاقه جوانان نباشد که سینما کلا تعطیل می‌شود اما جوانان یادشان باشد فقط تحصیل کافی نیست و کار به صورت عملی هم لازم و واجب است و از همه بالاتر عشق به کار و حس جاه طلبی نسبت به آن است که بسیار موثراست و اگر این دو نباشد هرچقد هم که تحصیل یا تجربه داشته باشند فایده ای ندارد و کمی آن طرفتر از نقطه صفر ایستاده اند. البته به عنوان کسی که در پشت صحنه با جوانان ارتباط دارم باید بگویم خوشبختانه ما جوانان بسیار مستعد و باهوشی داریم که می توان به خوبی در آینده سینما را به آنها سپرد، چه از لحاظ تکنیکی  و چه هنری، و این هم وظیفه ماست که به آنها اطمینان کنیم. شکی نیست که جوانان خلاق، باهوش و دارای نوآوری هستند و این ویژگیها را به سختی بتوان در کهنسالان پیدا کرد.

* با حضور این جوانان، آینده سینما را چطور می بینید؟

واقعیت مطلق این است که ما در دوران گذار هستیم و باید آرام آرام کارها را تحویل نسل جوان بدهیم وامیدوارم که نسلی که در آینده این امور را به دست می گیرد، احترام و ارزش پیشکسوتان را بداند. همانطور که قبلا گفتم ما جوانانی محترم، مودب و با استعدادی داریم و اطمینان دارم که از پس همه کارها به خوبی برمی آیند.

*به عنوان یک سینماگر باسابقه اوضاع حمایت از سینماگران پیشکسوت را چطور می‌بینید؟

از گذشته تا به امروز سینما دچار تغییرات تکنیکی وهنری زیادی شده که تاثیر بسزایی در کیفیت و جذب مخاطب داشته است و باید گفت که بقای سینمای ایران با آن همه کاستیها و ناملایمتها را مدیون پیشکسوتانی هستیم که با تمام سختیها و فقط با تکیه بر عشق این حوزه را حفظ و در پویایی آن زحمت کشیده اند و کارنامه بسیاردرخشانی را شکل داده‌اند.

هنرمندان سینمای ما بسیار آبرومند و باحیا هستند ولی متأسفانه زیاد بهشان توجه نشده و نمی‌شود. واجب است که مکانیزم نظارتی و صندوق حمایتی وجود داشته باشد تا سینماگران را زیر پوشش خود گیرد. فرهنگ یک جامعه است که می‌تواند جامعه ای پویا و شاد و خلاق بسازد و این افراد هستند که این بار مسئولیت را به دوش می‌کشند پس هر گونه حمایت دولتی از آنان لازم است.

*…به خصوص که خانه سینما هم نتوانسته در این سالها چنان که باید به سینماگران توجه کند…

خانه سینما یعنی من، یعنی شما، یعنی همه وهمه سینماگران. خانه سینما در ابعادی خوب کار کرده و در بُعدی به دلایلی خاص و شاید نبود قوانین لازم نتوانسته اقدام موثری داشته باشد. کاری هم از دستش برنمی‌آید و آن هم به خاطر این است که قدرت اجرایی ندارد!! به خانه سینما قدرت اجرایی دهند بلکه بتواند بخشی از مشکلات معیشتی را حل کند.

*با این چشم انداز نومیدکننده از زندگی پیشکسوتان آیا حضور در سینما مأیوستان نمی‌کند؟

ما پوست کلفت شده ایم چون جنون داریم، عشق داریم و همینطور از لحاظ علمی و هنری عاشق این کار هستیم و با تمام سختی هایی که دارد با آن میسازیم. سینما آن قدر خشن است که  بر زندگی شخصی هم تأثیر می گذارد اما چه کنیم که عاشق این کار و هنرهستیم و تحمل می کنیم و ادامه می دهیم.

نوشته نباید در برابر ابزار جدید مقاومت کرد/ اقتصاد سینما سست و شکننده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته عکس‌های اختتامیه نخستین جشن عکاسان سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته عیاری، پورصمدی و اصلانی داوران جشن عکاسان سینمای ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پورصمدی که در جشنواره سی و سوم فجر سه فیلم داشت درباره فعالیت‌های اخیر خود به سوره سینما گفت: «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» در جشنواره سر و صدا کرد، اما در ارزیابی موفقیت هر اثر سینمایی در یک رویداد رقابتی باید دید چه فیلم هایی رقیب آن هستند. واقعیت این است که ما جشنواره متوسطی داشتیم و این فیلم از رقبای ضعیف خود بهتر ظاهر شد، اما نمی توان جسارت نهفته در آن را نادیده گرفت. ما معمولا یا به خاطر حجب و حیا یا به دلیل مهربانی بی اندازه، برخی از حرف ها را به زبان نمی آوریم و «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» پا را در آن سوی دیوار گذاشت و گفت ببینید مردم چه می‌کشند. در حال حاضر روابط اخلاقی و انسانی ما دگرگون شده و این فیلم در این مورد به مخاطب تلنگر می زد، تلنگری که من آن را دوست داشتم. ما در روزمرگی غرق شده ایم و خوشحالم از اینکه فیلمی پیدا شد تا ما را تکانی بدهد.

وی در پاسخ به این سوال که چگونه با برادران جلیلوند آشنا شده توضیح داد: من از قبل علی و وحید جلیلوند را نمی شناختم. اساسا در انتخاب فیلمنامه هم خیلی سختگیر هستم اما حالا از اینکه «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» را فیلمبرداری کردم خوشحالم، با اینکه کار سختی بود و ما دست روی سوژه های متفاوتی گذاشته بودیم. جلیلوندها آدم هایی دوست داشتنی و به قول من خوشخیم بودند! حالا هم که کارمان تمام شده، دوستی مان همچنان ادامه دارد و امیدوارم شاهد موفقیت های هر چه بیشتر فیلم در هنگام اکران عمومی باشیم.

این فیلمبردار با تجربه درباره همکاری با زوج کیوان علیمحمدی و امید بنکدار توضیح داد: شروع همکاری من و این دو نفر به سال ها قبل برمی‌گردد، از زمانی که آنان در سمت دستیار کارگردان فعال بودند. من فرم‌گرایی کار آنان را همیشه دوست داشته ام و امسال از این رویکرد برای فیلم «ارغوان» استقبال کردم. حالا که صحبت از این فیلم شد، اجازه دهید حرف دلم را بزنم، چون در سن و سالی هستم که نه چیزی برای از دست دادن دارم و نه ترس از آینده و به دست آوردن بر دلم سایه انداخته! می خواهم گلایه کنم از اینکه هیأت محترم داوری در جشنواره فیلم فجر به اندازه مورد نیاز با آثار مختلف، تخصصی برخورد نمی‌کنند و معتقدم «ارغوان» نه تنها مورد توجه داوران قرار نگرفت بلکه اصلا دیده نشد.

پورصمدی در ادامه افزود: داور جشنواره باید این توانایی را داشته باشد که بین رشته های مختلف در سینما تفکیک قائل شود و اگر فیلمی برای مثال فیلمبرداری خوبی نداشت، این ضعف نباید باعث شود توجه داور از موسیقی یا صدا یا طراحی صحنه اثر و … کم شود. متأسفانه داوران ما در جشنواره امسال فاقد این توانایی بودند و اگر فیلمی تنها به یک دلیل در نظر آنان ضعیف جلوه می کرد، دیگر ارزش های اثر را نادیده می‌گرفتند. من در جشنواره امسال سه فیلم داشتم که هیچ کدام از آنها به دیگری شبیه نبود. این گفته مرا یک اعتراض به جوایز این دوره تلقی نکنید. من دارم به شیوه داوری ها انتقاد می‌کنم چون به نظر می‌رسد تعدادی از فیلم ها از ابتدا کنار گذاشته شده بود.

فیلمبردار با سابقه سینمای ایران همچنین گفت: اخیرا در مجله فیلم یک نظرسنجی درباره جشنواره امسال منتشر شده و چیزی به چشمم خورد که در نوع خود خیلی جالب و حتی طنزآمیز بود. دوست منتقد جوانی بهترین فیلمبردار را از نگاه خود هومن بهمنش معرفی کرده بود و پس از آن از استرارو اسم برده بود! من همیشه مدافع جوانان بوده ام و هومن را خیلی هم دوست دارم اما صحبت من این است که این چه نوع از ارزیابی است؟ آیا باید در نظر سنجی درباره سینمای ایران، پای یک فیلمبردار مطرح جهانی را وسط کشید؟ اصلا به ایشان ده سیمرغ هم بدهیم، او آنها را کجا نگهداری کند و به افتخار و اعتبارش پز بدهد؟

مرتضی پورصمدی در ادامه صحبت‌های خود تأکید کرد: من از اینکه منتقدان جوان برای رای دادن به عوامل سینما بیشتر به افراد جوان تر توجه دارند خوشحالم چون معتقدم ما در حال طی کردن یک دوران رنسانس و گذار هستیم و باید به آینده خوش بین باشیم. اخیرا وقتی از عبارت فیلم اولی استفاده می شود، همه به یاد کارگردانی می افتند که به تازگی کار خود را در سینما شروع کرده اما واقعیت این است که ما در رشته‌های دیگر نیز نیروهایی داریم که تجربه اول شان را در یک فیلم پشت سر گذاشته اند و چه بسا آنان نیز تربیت یافته اساتید امروزی باشند.

این فیلمبردار درباره همکاری خود با راما قویدل توضیح داد: راما در این سینما بزرگ شده و من قبل از شروع کار، تجربه های تلویزیونی او را تماشا کردم. او همه چیز را به خوبی مهندسی می‌کند و لنز و رنگ و صدا را به درستی می‌شناسد. چند روز اول فیلمبرداری کمی از دستش کلافه شدم اما چند روز گذشت و فهمیدم چه می خواهد. او را جوان مستعد و کاربلدی یافتم که روزهای خوبی در این سینما خواهد داشت. در پایان عنوان می کنم که از فیلم او «چاقی» و همچنین دو فیلم دیگرم که در جشنواره امسال حضور داشت کاملا راضی ام و تنها جای این سوال برایم باقی مانده که چرا داوران یک جشنواره تخصصی، با رشته های مختلف با صورت مجزا و تفکیک شده برخورد نمی کنند؟

مرتضی پورصمدی در جشنواره امسال با سه فیلم «ارغوان»، «چاقی» و «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» حضور داشت.

نوشته انتقاد از رای دادن یک منتقد به استرارو/ داوری جشنواره فجر تخصصی نیست اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – به گزارش ارتباطات و اطلاع رسانی سی و سومین جشنواره فیلم فجر، نشست رسانه ای فیلم «چاقی» به کارگردانی راما قویدل لحظاتی پیش در سالن سعدی مرکز همایش های برج میلاد برگزار شد.
در ابتدای این نشست که اجرای آن را علی اصغر کشانی بر عهده داشت، راما قویدل کارگردان، نویسنده و تدوینگر فیلم «چاقی» به چگونگی شکل گیری داستان این فیلم اشاره کرد و توضیح داد: در آخرین روزهای تصویربرداری سریال «دولت مخفی» دوستی برای من خاطره ای را تعریف کرد که در ذهن من ایده ای شگل گرفت و با تحقیقاتی که انجام می دادم، شروع به نوشتن کردم و فیلمنامه شکل گرفت.
وی درباره حضور علی مصفا در این فیلم توضیح داد: درونی بودن شخصیت علی مصفا و درونی بودن شخصیت فیلم در کنار هم فضایی که می خواستیم را بدست آوردیم، چون نمی خواستیم هیچ برون ریزی عاطفی در فیلم داشته باشیم.
این کارگردان در پاسخ به این پرسش که چرا نام فیلم چاقی شده است، توضیح داد: در ابتدا قرار بود نام فیلم «از چاقی که حرف می زنم، از چه حرف می زنیم» باشد، اما به دلیل طولانی بودن نام، آن را تغییر دادیم.

قویدل با اشاره به اینکه با این فیلم می خواسته همه را به گوش کردن دعوت کند، اظهار کرد: مهمترین چیزی که در زمان نوشتن فیلمنامه در ذهن داشتم، صدا بود. می خواستم تفاوت بین گوش کردن و شنیدن را بشناسند، به همین دلیل در ابتدای فیلم صداهای اغراق شده بلندی را می شنویم که صداهای جهان ذهنی بازیگر است.
حمید آخوندی تهیه کننده این اثر سینمایی نیز با اشاره به اینکه بعد از سریال «دولت مخفی» تصمیم به ساخت فیلم گرفته اند، عنوان کرد: به نظرم ظلم است که راما قویدل را به عنوان فیلم اولی بشناسیم چراکه او سریال های تلویزیونی زیادی را کارگردانی کرده و با فیلمسازی آشنایی دارد.
وی همچنین درباره موضوع یادآور شد: در «چاقی»مثلث عشقی نداریم، فیلم به معضل اجتماعی می پردازد که در کلان شهرها با آن روبرو هستیم. می توانیم با نگاهی به اطرافیانمان ببینیم که به دلیل رفتار غلط یکی از طرفین، زندگی هایی از هم پاشیده اند.
آخوندی افزود: سینما مانند آزامایشگاهی است که یک نمونه کوچک را می گیرد و آن را به دیگران نشان می دهد. این شرایط مانند داستان ایدز است که می گفتیم نیست، تا اینکه امروز مجبوریم در راهنمایی ها آموزش هایی را به بچه ها در این باره بدهیم.
مرتضی پور صمدی فیلمبردار فیلم «چاقی» با اشاره به اینکه امسال سومین باری است که در نشست رسانه ای یکی از فیلم ها حاضر می شود، گفت: در سیمای ایران که حرکت از نگاتیو به دیجیتال داریم، آدم های باکعرفتی که دانش و آگاهی داشته باشند، کم هستند، ولی سینا قویدل که در این کار با او آشنا شدم، یکی از این فراد است.

این فیلمبردار با عنوان اینکه تصویرها و ابزارهایی که در سینماهای کشور داریم، خوب نیستند، اظهار کرد: باید به این فکر کنیم ابزاری که برای سینما تهیه می کنیم، عمری باشند و به جای توجه بیش از اندازه به زرق و برق ها، نگاه و مسئولیتمان نسبت به رنگ و نور و صدایی که برای مخاطب نمایش می دهیم، باشد.
وی همچنین گفت: در سینما یا باید داستان های کلیشه ای را تعریف کرد یا دست به تابو شکنی زد که تازگی تفسیرهای این طرح مسئله های تابو در جامعه اسلامی، از خود موضوعات بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. فکر می کنم طرح پرداختن به مسائل تابو در کشور قدمی به سمت سینمای بدنه است.
در ادامه این نشست مهسا کرامتی همسر راماقویدل از بازیگران این فیلم درباره همکاری با راما قویدل گفت: من چون پارتی داشتم از زمان فیلمنامه در جریان این کار بودم . در حقیقت فیلمنامه را برای من نوشته بودند.
وی افزود: اگر اتفاق خوبی در این فیلم افتاده است، کمک بازیگران بزرگتر و آرامش و حس خوبی گروه بوده که به من کمک می کرد.
حمید فرخ نژاد بازیگر فیلم «چاقی» افزود: با وجود اینکه اولین کار سینمایی راما قویدل بود، اما او به خاطر کار در عرصه تلویزیون تجربیات بسیاری داشت.
بازیگر فیلم «چهارشنبه سوری» در پاسخ به این سوال که کارکردن با کارگردان جوان به نسبت کارگردانان باسابقه چه تفاوتی دارد، توضیح داد: من فرق زیادی بین کار با کارگردانان قدیمی ترو قویدل ندیدم، چرا که وی به کارش مسلط است.
فرخ نژاد تصریح کرد: کارگردان در ابتدا نقش دیگری را برای من در نظرگرفته بود که بنا به درخواست من تغییرکرد.
وی درباره نقش خود در این فیلم گفت: شخصیت رامین در این فیلم برگرفته از فیلمنامه است.در واقع به خاطرشرایط سنی نگاهش به جنس مخالف متفاوت است.
فرخ نژاد گفت:رامین به دنبال زندگی بی دغدغه می گردد. سعی کردم این نرمی و خونسردی را در مقابل موقعیتی که ۲۰ سال قبل می توانست واکنش های هیجانی و جدی تر داشته باشد،نشان دهم.

وی درباره نقش خود به عنوان کارگردان در این فیلم توضیح داد: من هیچ الگوبرداری از فرد بیرونی در این کار نداشتم و تنها نقشی را که به من محول شده بود، ایفا کردم.
نظام الدین کیایی صدابردار فیلم «چاقی» هم دراین نشست عنوان کرد: روزی که برای قرارداد این فیلم می رفتم، دو قرارداد دیگر همان روز قرارداد می بستم، که آنها کارگردانان باسابقه ای بودند. وقتی مطلع شدند که برای این فیلم قرارداد همکاری دارم، به من گفته شد که شما نمی توانید با قویدل به خاطربداخلاقی اش کار کنی ،اما وی فرد بسیار خوش اخلاقی بود.
وی کارگردان «چاقی» را فردی جدی و باتجربه توصیف کرد و افزود: برای کار خوب ساختن، باید جدی بود و قویدل اینگونه بود. چون این اولین کار سینمایی وی است ،تمام تجربه و تفکر خود را در قالب این فیلم به کار بست.
این صدابردار باسابقه گفت: باوجود اینکه فیلم فضای سالم و آرامی دارد، اما ما آلوده ترین فضا به لحاظ صدا را داشتیم و سختی بسیار کشیدیم.
امیرتوسلی آهنگساز این اثر سینمایی به همکاری های خود در تولیدات تلویزیونی با قویدل اشاره کرد وگفت: این نخستین همکاری من در عرصه سینما است ،اما من پیش از این با وی در عرصه تلویزیون همکاری داشته ام،در مجموع به نظرم فیلم آبرومندی است.
محمودی بازیگر خردسال فیلم با نام «گندم» نیز در این نشست حضور داشت و در جملات کوتاهی از همکاری خود با این گروه صحبت کرد.
سهند ترابی چهره پرداز فیلم «چاقی» درباره چهره پردازی علی مصفا درنقش امیر گفت: ریش را نه به خاطر چاق نشان دادن چهره مصفا در فیلم ،بلکه بیشتر به خاطر شخصیت این کارکتر و روحیات وی بود.
وی افزود: وقتی فیلمنامه را خواندم، تصویری از یک فرد با روحیات لطیف در ذهنم شکل گرفت که شکل و فرمی شبیه آنچه دیدید، بود. هدف ما نشان دادن چهره ای بود که کمی برای دیگران غریبه و در عین حال باورپذیر باشد.

نوشته قویدل: «چاقی» مردم را به شنیدن دعوت می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- «چهارشنبه۱۹ اردیبهشت»، «چاقی» و «ارغوان» سه فیلم قابل اعتنای جشنواره فجر امسال هستند که باید با توجه به گروه سازنده‌شان به انتخاب هیات داوران امیدوار بود. مدیر فیلمبرداری این آثار معتقد است باید در فیلم هایی حضور داشته باشد که با سلیقه اش همخوانی دارد.

امسال با سه فیلم در جشنواره فجر حضور دارید. ملاک انتخاب این آثار بر چه اساسی بود؟

مرتضی پورصمدی: هم «چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت» هم «چاقی» هر دو قصه های جذابی داشتند و کمی از فضای معمولی دور بودند به همین خاطر جذب پروژه شدم. من اهل کارهای معمولی نیستم و طی سال‌ها فیلمبرداری سینماگران با این مساله به خوبی آشنا هستند و از این جهت هر فیلمسازی سراغ من نمی‌آید. فیلم ها از نظر سلیقه آدم های خود را می‌طلبند و اگر من به کاری که انجام می دهم اعتقادی نداشته باشم قصه آنطور که باید در نمی آید.سال گذشته هم«ارغوان» را کار کردم که مثل همه فعالیت هایم فیلمنامه و گروه با روحیه ام سازگار بودند. البته من سعی می کنم به اندازه ای که برای گذران زندگی ام لازم است کار کنم خوشبختانه شرایط گاه خوشایند است و پیشنهادات به حدی است که می توان برای انجام کار دست به انتخاب زد اما به طور کل سینما حالش خرابتر از این حرفهاست که با این انتخاب‌ها به دنبال فضیلت مجازی باشم. در واقع ما در فضای نه چندان جذابی که برگشت اقتصادی ندارد روزمرگی می‌کنیم و مواقعی پیش می آید که روزمرگی خوشایندی رقم می‌خورد.

وحید جلیلوند و راما قویدل هردو فیلم اولی‌های این دوره از جشنواره هستند. قبول پیشنهادشان با توجه به اینکه تجربه‌ای درکارگردانی نداشتند سخت نبود؟

زمانی که کارها به من پیشنهاد شد هم از فیلمنامه و هم از برخوردشان علاقمند به کار شدم. برای من دیگر این مسایل دغدغه نیست ضمن اینکه نباید فراموش کنیم فیلم اولی ها سینماگران حداکثری هستند و اگر آماری هم بسنجیم نسل جوان بخش عمده ای از میدان کار را دست شان گرفته‌اند، پس خیلی به چشم تازه کار و فیلم اولی نباید نگاه کرد. جوان بودن شان یک امتیاز است در فضایی با ظرفیت محدود سینما آمده اند تلاش کنند و تجربه هایشان را در جایی به نام جشنواره فیلم فجر به نمایش بگذارند. این فرصت، زمان کوتاهی است که البته خیلی ها به آن نمی‌رسند.

این ظرفیت محدود می تواند همه کسانی که تازه به این عرصه قدم گذاشتند را راضی نگه دارد؟

شرایط فعلی سینما، جشنواره ها بخش های جزئی تر کار مثل صنف فیلمبرداری و … همه در گذر از یک اتفاق است ما الان داریم از رنسانس عبور می کنیم. در سینما نیروهای جوان بسیاری روی کار آمده اند و کنار پیشکسوتان انگشت شمار فعالیت می کنند. در انجمن فیلمبرداران شورای ارزیابی در یک سال نزدیک به چهل چهره جدید معرفی کرد. این مساله کاملا طبیعی است و جلوی حرکت تاریخ را نمی توان گرفت آنهم در اجتماع امروز که شاهد رشد عجیب و غریب جمعیت هستیم منطقی است که با چنین آمار و ارقامی روبرو شویم. قطعا از این همه جوان عده ای هم به سینما روی می آورند ولی تعداد جوانان در هر حرفه و شاخه زیاد است. به ظرفیت سینماها اضافه که نشده است حتی کمتر شد. هیچ توازنی در این دوره برقرار نیست چون به واسطه حضور روز افزون فیلمسازان میزان تولید چند برابر ظرفیت نمایش بالارفته است به همین خاطر می گویم در شرایط وبژه ای هستیم و از رنسانسی عبور می کنیم که فعلا ادامه دارد.

ما ناگهان با یک شوک از عصر نگاتیو به دیجیتال آمدیم. فیلمبرداری به روش دیجیتال امکانات خوبی دارد ،سبک تر است محصول منتظر شیمی لابراتوار نیست و در لحظه با بهترین کیفیت نتیجه کار دیده می شود ضریب اطمینان بالاتر رفته و اعمال سلیقه ها راحت تر انجام می شود تنها نقدی که به جوانان وارد می شود عجول بودن شان است. می خواهند بدون اینکه چندسالی دستیاری کنند درگیر کار شوند. این اصلا بد نیست وباید پذیرفت الان دوره نگاتیو نیست ما در یک مقطع جدید هستیم ولی در هر صورت بدست آوردن کیفیت با شتابزدگی و عصبانیت ممکن نمی‌شود.

در چنین شرایط سینماگران و سینماداران را چطور ارزیابی می‌کنید؟

متاسفانه تعداد اندکی به کیفیت اهمیت می دهند. توجه به این مقوله مهم باید همه جانبه رخ دهد و در عمق ذهن تک تک گروه جا بی افتد. نمایش و پخش با کیفیت یعنی دیدن فیلم در بهترین سالن سینمای تهران تفاوتی با دیدن همان کار در شهرستانی کوچک نداشته باشد. اما همین هیجان های نزدیک جشنواره نشان از بی اهمیت بودن بحث کیفیت دارد . همین الان یک فیلم در ده سالن سینما ده رنگ متفاوت دارد. باید باور کنیم رعایت این ملزومات احترام به مخاطب است. سینمادار هم بیشتر نگران جلوگیری از فرسایش وسایل خودش است البته چیز عجیبی نیست. سینما حال خوبی ندارد با یک اقتصاد منهدم که بسیاری از تصمیمات به پول برمیگردد چنین رفتارهایی عجیب نیست. جدا از گروه خاصی از چهره های مطرح سینمایی باقی کسانی که در این عرصه فعال هستند از نظر مالی شرایط خوبی ندارند در حال حاضر ۸۰ مدیر فیلمبرداری عضو انجمن هستند که سال هاست کارجدی نداشته اند.

باتوجه به مجهز شدن سینماها در سال‌های اخیر کیفیت بصری فیلم‌ها در کاخ جشنواره چگونه است؟

پارسال زمان جشنواره در گیر کار «ارغوان» بودم خبر از کیفیت فیلمها در کاخ جشنواه ندارم اما امیدوارم بحث کیفیت برای برگزار کنندگان مهم باشد و اجرایی شدنش هر سال اتفاق بیفتد. من مشکلات موجود در سینما را می‌فهمم مسایل تحریم بر همه چیز تاثیر گذار است امیدوارم دست به دست هم دهیم و از این مصائب دوستانه عبور کنیم.

از فعالیت های اخیرتان چه خبر؟

سال گذشته «ارغوان» را با زوج علیمحمدی و بنکدار کار کردم. امسال هم فیلم دیگری دارند به نام «همنام» که احتمال دارد این همکاری همچنان ادامه پیدا کند. این دو کارگردان جوان بسیار مستعد هستند و خوشحالم که سالی یک کار تازه انجام می‌دهند.

نوشته سینمای ما در حال عبور از رنسانس است/ پورصمدی با سه فیلم در جشنواره فیلم فجر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مرتضی پورصمدی مدیر فیلمبرداری فیلم «ساکن طبقه وسط» در گفت و گو با سایت سوره سینما گفت: سابقه آشنایی ام با شهاب حسینی قدیمی به ۱۷ ماه همکاری در سریال «مدار صفر درجه» باز می گردد. بعد از آن هم در فیلم «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند» کار کردیم. برای همین وقتی می‌خواست اولین فیلمش را کارگردانی کند پیشنهاد فیلمبرداری آن را به من داد.  مثل همیشه، فیلمنامه را برای این انتخاب کردم که کمی غیر متعارف بود. یک جور کولاژ بود و روابط انسانی را حول محور بازی یک بازیگر بیان می‌کرد و تجربه خوبی بود.

او با بیان این که «ساکن طبقه وسط» به سینمای بدنه شبیه نیست گفت: کار خاصی بود و شبیه دیگر فیلم های سینما نبود. تجربه جالبی بود. این فیلم «وقتی از چاقی حرف می زنیم از چه حرف می زنیم» نام دارد. راستش نام آن برایم خیلی جالب است. فیلمبرداری این کار به زودی آغاز می شود. این عنوان از یکی از داستان های هاروکی موراکامی، نویسنده ژاپنی الهام گرفته شده است.

فیلمبردار با سابقه سینمای مستند درباره علت فاصله گرفتن از این حوزه گفت: کارگردان‌های قدیمی دیگر از این فضا دور شده اند. نسل جوان و تازه نفس آمده است. ابزار جدید نسل تازه ای را با خود آورده است.  فیلمسازان جوان، مضمون‌گرا هستند و زیاد به دنبال فرم و نور و فیلمبرداری نیستند. مسائل دنیای جدید و هیجانات عصیان های مربوط به آن، برای آن ها مهم تر از مسائلی است که ما به آن ها می پرداختیم. گویا وسایل دیجیتال خودشان همه کار انجام می دهند و فیلمسازان جوان هم با استفاده از یک دوربین کوچک می‌توانند کارشان را راه بیاندازند. برای همین دیگر به ما نیازی ندارند. کار کردن ساده تر از زمانی است که ما وارد این عرصه شدیم. آن ها ترجیح می دهند با هم سن و سال ها و هم کلاسی های خودشان کار کنند.

مدیر فیلمبرداری فیلم «ارغوان» گفت: کار را به جوان تر ها سپردیم و خوشحالم که در حال فعالیت هستند. حس می کنم دنیای مانوس من دوره اش تمام شده است. دغدغه من در مستندسازی، پرداختن به مسائل قوم نگارانه و ایرانشناسی بود. این مسائل تحت تاثیر شرایط و تغییرات اجتماعی موضوعیت خود را از دست داد. برای همین این روزها کارهای سینمایی داستانی را می پذیرم.

پورصمدی توضیح داد: حالا دیگر جای بکر و دست نخورده ای باقی نمانده است. مستندسازها دیگر نمی‌توانند جایی را پیدا کنند که در آن جاده ساخته نشده باشد و مردم به وسایل ارتباطی و تکنولوژی روز مجهز نشده باشند. فضاهای روستای حالا دیگر کاملا شهری شده اند و می‌خواهند مثل تهرانی ها زندگی کنند.  من فیلمبردارم و باید منتظر دعوت یک کارگردان باشم. اگر پیشنهادی از سوی مستندسازان داشته باشم مسلما خیلی دوست دارم به این عرصه برگردم و دوباره در فضای مردم نگارانه فیلمبرداری کنم.

مرتضی پورصمدی فیلم‌های سینمایی «متل قو»، «آتش سبز»، «شبانه روز» و … را فیلمبرداری کرده است.

نوشته «ساکن طبقه وسط» به سینمای بدنه نزدیک نیست/ «وقتی از چاقی حرف می‌زنیم» را فیلمبرداری می‌کنم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پورصمدی فیلمبردار سینما درباره آخرین فعالیت‌های خود به سوره سینما گفت: هنوز دو پلان از فیلم «ساکن طبقه وسط» به کارگردانی شهاب حسینی فیلمبرداری نشده که در روزهای آینده این اتفاق خواهد افتاد و دو پلان باقی‌مانده را فیلمبرداری خواهم کرد. صحبت‌هایی مقدماتی برای فیلمبرداری فیلم «سفر کیمیا» به کارگردانی کاظم راست‌گفتار داشته‌ام.

وی درباره تجربه همکاری با شهاب حسینی توضیح داد: شهاب حسینی بازیگر با شهاب حسینی کارگردان با هم متفاوتند. قبل از فیلمبرداری شهاب فیلمنامه دکوپاژ شده را همراه با توضیحاتی درباره نوع حرکت دوربین، نوع لنز و تصویر به من ارائه کرد و مشخص بود درباره همه چیز قبلا فکر کرده و برنامه دارد و کوتاه نمی آمد. همین نکته نشانگر شخصیت کارگردانی اوست. چندان چالشی با هم در فیلمبرداری نداشتیم. بسیار از این تجربه راضی‌ام. خیلی خوب و دوستانه بود.

پورصمدی گفت: امسال با همین فیلم در جشنواره حضور دارم. امیدوارم با توجه به همه اتفاق‌های خوبی که برای سینما افتاده شاهد جشنواره‌ای خوب باشیم.

پورصمدی فیلم‌های «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند»، «گیلانه»، «شبانه‌ روز» و … را فیلمبرداری کرده است. در «ساکن طبقه وسط» فرهاد اصلانی، هنگامه قاضیانی، ساره بیات، طناز طباطبایی، بهناز جعفری، کامبیز دیرباز، بهنوش بختیاری و … بازی کرده‌اند.

نوشته شهاب حسینی فیلمنامه دکوپاژ شده به من داد/هنوز دو پلان فیلم را فیلمبرداری نکرده‌ایم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.