به گزارش سوره سینما، ششمین جلسه شورای صنفی نمایش صبح روز گذشته یکشنبه ۱۷ خرداد در خانه سینما برگزار و یکی از مصوبه‌های آن نمایش بازی‌های تیم ملی فوتبال کشورمان در جام جهانی در سالن‌های سینما بود و با تصمیم تازه شورای صنفی نمایش، سینماها بار دیگر آماده می‌شوند تا به استادیوم‌های سرپوشیده‌ای تبدیل شوند که هیجان فوتبال را روی پرده‌های بزرگ به تماشاگران عرضه می‌کنند.

پخش مسابقات فوتبال در سالن‌های سینما پدیده‌ای تازه نیست. در بسیاری از کشورهای جهان، از انگلیس و آلمان گرفته تا ژاپن و کره جنوبی، مسابقات مهم فوتبال، المپیک یا رویدادهای بزرگ ورزشی سال‌هاست در سالن‌های سینمایی نمایش داده می‌شوند. کیفیت بالای تصویر و صدا، فضای جمعی و هیجان مشترک تماشاگران باعث شده این شیوه به یکی از مدل‌های موفق بهره‌برداری از ظرفیت سالن‌های سینما تبدیل شود.

در ایران نیز نخستین تجربه‌های جدی در این زمینه به جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل بازمی‌گردد. در آن دوره برخی سینماها با دریافت مجوزهای لازم اقدام به نمایش مسابقات کردند و استقبال مخاطبان فراتر از پیش‌بینی‌ها بود. مدیران سینمایی بعدها اعلام کردند که تجربه جام جهانی ۲۰۱۴ نشان داد فوتبال می‌تواند مخاطبانی را به سینما بیاورد که شاید در شرایط عادی مشتری دائمی سالن‌ها نباشند.

سال ۱۳۹۳ هم‌زمان با برگزاری جام جهانی برزیل، مدیران سینما با چالشی جدی روبه‌رو بودند. از یک سو مسابقات فوتبال باعث افت فروش برخی فیلم‌ها شده بود و از سوی دیگر مخاطبان علاقه داشتند بازی‌های تیم ملی را در فضایی جمعی تماشا کنند. در همان مقطع برخی سینماها موفق شدند بازی‌ها را روی پرده نمایش دهند. هرچند هنوز ساختار مشخصی برای این موضوع وجود نداشت، اما استقبال تماشاگران باعث شد ایده نمایش فوتبال در سینما به عنوان یک ظرفیت اقتصادی و فرهنگی جدی‌تر مطرح شود.

اگر قرار باشد از یک مقطع به عنوان دوران طلایی نمایش فوتبال در سینماهای ایران یاد کنیم، بدون تردید جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه مهم‌ترین نمونه است. در آن سال پس از بحث‌های فراوان میان سازمان سینمایی، شورای صنفی نمایش، صاحبان فیلم‌ها و سینماداران، مجوز نمایش مسابقات صادر شد. بازی‌های تیم ملی ایران مقابل مراکش، اسپانیا و پرتغال در ده‌ها سالن سینمایی سراسر کشور روی پرده رفت و با استقبال کم‌سابقه‌ای مواجه شد. آمارها نشان می‌داد بیش از ۹۰ هزار بلیت برای تماشای سه مسابقه تیم ملی فروخته شد و درآمد حاصل از این نمایش‌ها از یک و نیم میلیارد تومان فراتر رفت؛ رقمی که برای بسیاری از سینماداران غافلگیرکننده بود. تقریباً تمامی ظرفیت سالن‌ها تکمیل شد و در برخی شهرها مخاطبان برای تهیه بلیت با کمبود ظرفیت مواجه بودند. هم‌زمان گزارش‌های متعددی از فضای متفاوت سالن‌ها منتشر شد؛ سالن‌هایی که در زمان گل‌های ایران به اندازه یک ورزشگاه واقعی هیجان داشتند. بسیاری از خانواده‌ها نیز این امکان را فرصتی برای تماشای جمعی فوتبال در محیطی امن و خانوادگی می‌دانستند.

با وجود استقبال گسترده مخاطبان، نمایش فوتبال در سینما مخالفان جدی نیز داشت. مهم‌ترین نگرانی تهیه‌کنندگان فیلم‌ها، حذف سانس‌های نمایش آثار سینمایی و کاهش فروش گیشه بود. برخی صاحبان فیلم‌ها معتقد بودند سالن‌هایی که باید به نمایش فیلم اختصاص داشته باشند، نباید به محل پخش رویدادهای ورزشی تبدیل شوند. در مقابل، سینماداران استدلال می‌کردند که مسابقات جام جهانی تنها چند هفته ادامه دارند و درآمد حاصل از آن‌ها می‌تواند به بقای اقتصادی سالن‌ها کمک کند. علاوه بر مسائل اقتصادی، موضوع حق پخش، مسائل امنیتی، مدیریت جمعیت و دریافت مجوزهای لازم از نهادهای مختلف نیز همواره از موانع اصلی اجرای این طرح بوده است. به همین دلیل تقریباً در تمامی دوره‌ها، صدور مجوز نمایش فوتبال تا روزهای پایانی با ابهام همراه بوده است.

در آستانه جام جهانی قطر نیز وضعیت مشابهی شکل گرفت. ابتدا اخبار ضدونقیضی درباره پخش مسابقات در سینماها منتشر شد و حتی در مقاطعی برخی رسانه‌ها از منتفی شدن این طرح خبر دادند. اما درنهایت بخشی از مسابقات، به‌ویژه بازی‌های مهم پایانی جام جهانی، مجوز نمایش در سینماها را دریافت کرد.

در آن دوره نیز موضوع حق پخش و هماهنگی میان نهادهای مختلف یکی از اصلی‌ترین چالش‌ها بود. با این حال نمایش دیدارهای رده‌بندی و فینال در تعدادی از سینماهای کشور انجام شد و بار دیگر نشان داد تقاضا برای تماشای جمعی فوتبال در سالن‌های سینمایی همچنان وجود دارد.

اکنون و در فاصله کوتاه تا آغاز جام جهانی ۲۰۲۶، بار دیگر موضوع نمایش فوتبال در سینماها مطرح شده است. در هفته‌های گذشته سینماداران و مدیران برخی پردیس‌های سینمایی خواستار طرح این موضوع در شورای صنفی نمایش شده بودند. حالا با تصویب این پیشنهاد، به نظر می‌رسد سینماهای کشور بار دیگر میزبان فوتبال‌دوستان خواهند شد. این تصمیم از چند جهت برای صنعت سینما اهمیت دارد. نخست آنکه در دوره‌ای که سالن‌های سینما برای جذب مخاطب با رقابت شدید پلتفرم‌های آنلاین مواجه هستند، برگزاری رویدادهای زنده می‌تواند به افزایش رفت‌وآمد مخاطبان کمک کند. دوم آنکه تجربه سال‌های گذشته نشان داده بسیاری از تماشاگران پس از حضور برای تماشای فوتبال، در مراجعات بعدی به مشتریان دائمی سینما تبدیل می‌شوند.

شاید مهم‌ترین پرسش درباره این پدیده آن باشد که آیا نمایش فوتبال در سینما به هویت فرهنگی سالن‌های نمایش آسیب می‌زند یا برعکس، به بقای آن‌ها کمک می‌کند؟ واقعیت این است که در بسیاری از کشورهای جهان، سینما دیگر تنها محل نمایش فیلم نیست. کنسرت‌های زنده، اپرا، مسابقات ورزشی، رویدادهای فرهنگی و حتی بازی‌های ویدئویی حرفه‌ای نیز روی پرده سینماها نمایش داده می‌شوند. در چنین شرایطی، فوتبال را می‌توان بخشی از روند جهانی تبدیل سالن‌های سینما به مراکز چندمنظوره سرگرمی دانست. از سوی دیگر، تجربه ایران نشان داده که نمایش مسابقات مهم فوتبال نه تنها مخاطبان تازه‌ای را به سالن‌ها می‌کشاند، بلکه می‌تواند در دوره‌های کم‌رونق اکران به کمک اقتصاد سینما بیاید.

تصمیم تازه شورای صنفی نمایش را می‌توان ادامه مسیری دانست که از جام جهانی ۲۰۱۴ آغاز شد، در جام جهانی ۲۰۱۸ به اوج رسید، در سال ۲۰۲۲ با فراز و فرودهای فراوان ادامه یافت و حالا برای جام جهانی ۲۰۲۶ دوباره احیا شده است. تجربه‌ای که در آن سینما و فوتبال، دو صنعت محبوب و پرمخاطب، برای چند هفته در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند؛ یکی پرده را در اختیار می‌گذارد و دیگری هیجان را. اگر تجربه‌های گذشته تکرار شود، تابستان امسال بار دیگر بسیاری از سالن‌های سینمایی ایران نه با صدای دیالوگ بازیگران، بلکه با فریاد گل تماشاگران به لرزه درخواهند آمد. باید منتظر شرایط ماند و دید که این مسیر درنهایت به کدام سمت خواهد رفت.