همچنین اشاره شد که حمیده خیرآبادی، ثریا قاسمی، پروانه معصومی، ثریا حکمت، فخری خوروش، شهلا ریاحی، آهو خردمند، نیکو خردمند (در جایگاه دوبلور)، رقیه چهره آزاد، مهری مهرنیا، ژاله علو، مرضیه برومند و… از جمله بازیگرانی بودند که پس از پیروزی انقلاب نیز در سینمای ایران به فعالیت خود ادامه دادند.

آیا دهه شصت پایان راه «زنان» بود؟

پاسخ به این سوال مهم باید در بازخوانی تاریخ در سه دهه دیگرش رخ دهد.

دهه هفتاد و هشتاد و نود و اکنون دهه ۱۴۰۰…

وقتی وارد دهه هفتاد می‌شویم نقش خانم‌ها در سینما نه تنها کمرنگ‌تر نمی‌شود بلکه هم در قاب دوربین هم در بُعد فنی آن متولد و توسعه می‌یابد.

نقش زنان در دهه شصت چه در جایگاه منشی صحنه مثل سیمین آزادی در فیلم «چون باد»، «کاکلی» و یا ژیلا ایپکچی در تدوین فیلم «نار و نی» و… اتفاق مهمی در سینمای پس از انقلاب بود. چرا مهم؟ اینکه خانم‌ها توانستند جدا از بخش بازیگری در سایر جایگاه‌ها نیز حضور یابند و البته حضور موفقی نیز داشته باشند.

جدا از بازیگرای، زنان در جایگاه‌هایی چون کارگردانی، تهیه‌کنندگی، نویسندگی، طراحی صحنه و لباس، طراحی چهره‌پردازی، دستیاری کارگردان، تبلیغات، تولید و… نقش‌آفرینی مهمی را ایفا کرده و می‌کنند.

وقتی به موفقیت آنان چه در حوزه های داخلی و یا بین‌المللی می‌نگریم از خود می‌پرسیم در کدام یک از کشورهای همسایه چنین زنان موفق و با دانشی داریم؟ و یا نسبت به مردان چند درصد آن‌ها را زنانِ‌شان تشکیل می‌دهند؟

دهه هفتاد؛ مسیری پرشتاب برای زنان در سینمای ایران

آنچه در دهه شصت رخ داد اگر تصادفی بود و حادثه‌ای، پس باید گفت نه شاهد دورانی بودیم و نه شاهد جریانی. اما وقتی تاریخ یک دهه پس از آن را مرور می‌کنیم می‌بینیم هم شاهد دوران هستیم هم جریان. دوران یعنی چیزی که مختصاتی دارد و ویژگی‌هایی دارد که اتفاقات آن نسبت به ماقبلش تفاوت آشکار دارد و نسبت به مابعدش جریان ساز است.

آنچه در این سلسله گزارش می‌پردازیم به نوع تصویر زن در سینمای ایران نیست و اینکه در سینما زنان در جایگاه بازیگری چه نقشی ایفا کردند و ویژگی آن چه بود. موضوع مورد بررسی ما این است که زنان در بدنه سینمای ایران در بُعدهای فنی آن اعم از تدوین و یا تهیه‌کنندگی یا کارگردانی یا منشی صحنه یا طراحی لباس و چهره‌پردازی و… صاحب چه جایگاهی شدند و سینمای ایران تا چه میزان به این جایگاه اهمیت داد و آن را به رسمیت شناخت و موفقیت آن چه بود؟

زن در جایگاه کارگردانی و تهیه‌کنندگی

رخشان بنی اعتماد، پوران درخشنده، تهمینه میلانی، فرشته طائرپور، منیژه حکمت و… از جمله فیلم‌سازانی بود که در دهه هفتاد نقش مهمی در ساخت آثار سینمایی ایفا کردند. آثاری که بعضا به مهمترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران نیز بدل شد. این جایگاه تنها عطف به کارگردانی نبود بلکه در حوزه تهیه‌کنندگی نیز این امر در کنار کارگردانی رخ داد و علاوه بر آن حوزه نویسندگی نیز در کنارش جریان داشت.

به یاد بیاوریم که امر تهیه‌کنندگی در سینمای ایران همواره امری مردانه تلقی می‌شد و کسی نمی‌توانست وارد این قلمرو شود و یا حتی بخواهد به شکل دستیار نیز در این حوزه فعالیتی داشته باشد. این قلمرو پس از پیروزی انقلاب شکسته می‌شود و زنان این بار در این حوزه بسیار مهم در جایگاه فیلم‌سازی نیز قرار می‌گیرند.

فرشته طائرپور در مقام تهیه‌کنندگی فعالیتش را در سینمای ایران از سال ۱۳۶۷ با فیلم «گلنار» آغاز کرد. او از مهمترین تهیه‌کنندگان سینمای ایران جدا از جنسیت مرد یا زن بود. فعالیت او در دهه هفتاد در جایگاه تهیه‌کنندگی ادامه یافت و ساخت آثاری چون «مدرسه پیرمردها» (۱۳۷۰) به کارگردانی سیدعلی سجادی‌حسینی، «نان و شعر» (۱۳۷۲) به کارگردانی کیومرث پوراحمد، «پسر مریم» (۱۳۷۷) به کارگردانی حمید جبلی و «یکی بود یکی نبود» (۱۳۷۹) به کارگردانی ایرج طهماسب در کارنامه وی ثبت شد.

دهه هفتاد دوران شکوه زنان در سینمای ایران بود. از بازیگری تا فیلم‌سازی. وقتی صحبت از دهه هفتاد سینمای ایران می‌شود برای مخاطب تداعی‌گر فیلم‌هایی ست که اگر حتی سازندگانش هم مرد باشند اما نام چهره‌های زنان بازیگرش در خاطر تاریخ مانده است.

هدیه تهرانی، نیکی کریمی، میترا حجار، فاطمه معتمدآریا، لیلا حاتمی و… از جمله چهره‌های مهمی بودند که سینمای دهه هفتاد ایران را چه در نقش بازیگری از جنبه مولف و چه از جایگاه آن تصویری متفاوت خلق کردند که تاریخ برای همیشه از آن یاد خواهد کرد. در نقش‌هایی که مبتذل نبودند و آنچه بود فکر و مهارت و اندیشه بود. این افراد نسل اول بازیگران جوانی را ساختند که سابقه کار در سینمای قبل از انقلاب را نداشتند.

رخشان بنی‌اعتماد دیگر فیلمساز سینمای ایران در دهه هفتاد دوران اوج خود را تجربه کرد. ساخت آثاری که بعضا توانستند جز بهترین آثار تاریخ سینمای ایران شود.

در فیلم «نرگس» (۱۳۷۰) و «زیر پوست شهر» (۱۳۷۹) هم در جایگاه کارگردانی بود هم نویسندگی هم تهیه‌کنندگی. در فیلم «روسری آبی» (۱۳۷۳)، «بانوی اردیبهشت» (۱۳۷۶) و «داستانهای جزیره» (اپیزود سوم، باران و بومی) (۱۳۷۷) علاوه برکارگردانی جایگاه نویسندگی را نیز عهده دار بود.

تهمینه میلانی دیگر فیلمسازی بود که در دهه هفتاد، سه فیلم سینمایی را در کارنامه خود ثبت کرد. «دیگه چه خبر!؟» (۱۳۷۰)، «کاکادو» (۱۳۷۳) و «دو زن» (۱۳۷۷) فیلم‌هایی بود که میلانی در این آثار کارگردانی، نویسندگی، تهیه‌کنندگی و سرمایه‌گذاری آن را عهده دار بود و علاوه بر آن نویسندگی فیلم «شب‌های تهران» (۱۳۷۹) را نیز در کارنامه داشت.

پوران درخشنده دیگر فیلمساز موفق ایرانی در دهه هفتاد ساخت فیلم «عشق بدون مرز» (۱۳۷۷) را در مقام کارگردانی، نویسندگی و تهیه کنندگی برعهده داشت.

منیژه حکمت دیگر فیلمسازی بود که در دهه شصت فعالیت سینمایی خود را آغاز کرد. «خانه‌ای مثل شهر» (۱۳۶۶) فیلمی بود که حکمت در جایگاه منشی صحنه فعالیتش را آغاز کرد. «گربه آوازخوان» (۱۳۶۹) و «شهر خاکستری» (۱۳۶۹) دیگر تجربه حکمت در مقام منشی صحنه بود.

حکمت فعالیتش در دهه هفتاد را در جایگاه های دیگر توسعه داد و توانست تجربه مدیریت تولید فیلم را در فیلم‌هایی چون «شبیخون» (۱۳۷۶) و «دختری با کفش‌های کتانی» (۱۳۷۷) را تجربه کند.

«زندان زنان» (۱۳۷۹)، اولین فیلم و اولین تجربه حکمت در جایگاه کارگردانی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی بود. فیلمی که در زمان خودش بازتاب گسترده‌ای داشت.

در جایگاه تدوین، هایده صفی‌یاری ازجمله هنرمندانی بود که در دهه هفتاد فعالیتش در حوزه تدوین را آغاز کرد. به عنوان نمونه می‌توان به آثاری چون «دره هزار فانوس» (۱۳۷۲)، «عشق گمشده» (۱۳۷۵)، «روزی که خواستگار آمد» (۱۳۷۵)، «روزی که هوا ایستاد» (۱۳۷۶)، «آژانس شیشه‌ای» (۱۳۷۶)، «روبان قرمز» (۱۳۷۷)، «عروس آتش» (۱۳۷۸)، «موج مرده» (۱۳۷۹) و «قطعه ناتمام» (۱۳۷۹) اشاره کرد. آثاری که برخی از آنها جزو مهمترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران بشمار می‌آید.

در جایگاه چهره‌پردازی، مهین نویدی از جمله کسانی بود که در دهه هفتاد توانست آثار مهم و درخشانی را در کارنامه کاری خود ثبت کند. از جمله این آثار می‌توان به «از صمیم قلب» (۱۳۷۹)، «ازدواج غیابی» (۱۳۷۹)، «آسمان پرستاره» (۱۳۷۸)، «دختران انتظار» (۱۳۷۸)، «آشوبگران» (۱۳۷۷)، «سیب سرخ حوا» (۱۳۷۷)، «شور زندگی» (۱۳۷۷)، «آن سوی آینه» (۱۳۷۶)، «ماه پیشونی» (۱۳۷۴) و «الو!الو! من جوجوام» (۱۳۷۳) اشاره کرد.

لازم به توضیح است که این هنرمند فعالیتش در مقام چهره‌پردازی را در دهه شصت و با آثاری چون «شب شکن»، «تیغ و ابریشم»، «گزارش یک قتل» و… آغاز کرد.

در جایگاه منشی صحنه، منیر قیدی از جمله کسانی بود که فعایتش در سینما را از دهه هفتاد آغاز کرد و در آثاری چون «باران» (۱۳۷۹)، «تو آزادی» (۱۳۷۹)، «یکی بود یکی نبود» (۱۳۷۹)، «پسر مریم» (۱۳۷۷)، «جنگجوی پیروز» (۱۳۷۷)، «مرد کوچک» (۱۳۷۶)، «حرفه‌ای» (۱۳۷۵) و «راز مینا» (۱۳۷۵) حضور داشت. قیدی از جمله فیلسازان مهم در دهه نود به شمار می‌آید.

سیمین آزادی از جمله کسانی بود که فعالیتش را در دهه شصت آغاز کرد و توانست در دهه هفتاد با حضور در آثاری چون «ماه پیشونی» (۱۳۷۴)، «مرد نامرئی» (۱۳۷۴)، «آدم برفی» (۱۳۷۳)، «پری» (۱۳۷۳)، «سفر بخیر» (۱۳۷۳)، «ضربه طوفان» (۱۳۷۲)، «یاران» (۱۳۷۲) و «دره شاپرک‌ها» (۱۳۷۰) کارنامه درخشانی از خود به جای گذارد.

این افراد در دهه‌های بعد سراغ تجربه‌های جدیدی هم رفتند که خود سوژه گزارش‌های دیگری است.

ادامه دارد …

نوشته دهه هفتاد؛ عصر شکوهمند بانوان اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

پرسش اصلی ما این است؛ جایگاه خانم‌ها در سینمای قبل از انقلاب چه بود؟ این جایگاه در بین مخاطبان آن دوره چگونه تعریف می‌شد؟

در این گزارش قصد داریم به این پرسش‌ها بپردازیم. اینکه اساسا این تصویر در سینمای بعد از انقلاب دچار چه تحولاتی شد؟!

تصویری از زن در سینمای قبل از انقلاب وجود داشت که مولفه بزرگ و مهم آن نمایش برای ترغیب مخاطب به خرید بلیط سینما بود. خانم‌ها، ابزاری برای جذب لذت و مولفه مهمی برای فروش یک فیلم بودند. آش آنقدر شور بود که -به نقل از بی بی سی فارسی- در دهه پنجاه شمسی ماهنامه «فیلم و هنر» در سال ۱۳۵۲ صدایش بلند می‌شود و در نقد این شرایط چنین می‌نویسد:

«تا سه چهار سال پیش تهران چنین نبود، در خیابان‌های تهران تصاویر استریپ تیز به چشم نمی‌خورد. پلاکاردها تا اندازه‌ای معین و مقرر اجازه برهنه‌گرایی داشتند، اما اکنون گویی دوربین‌های فیلمبرداری فقط توانایی به تصویر درآوردن صحنه‌های سکسی را دارا هستند.»

خبرگزاری ایرنا در مطلبی با عنوان «سیمای زن در سینمای ایران؛ از خیال تا واقعیت» می‌نویسد:

«برخی از مورخان بر این عقیده‌اند که نقش آفرینی ‘آسیا قسطانیان’ از ارامنه گرجی مهاجر در فیلم حاجی آقا آکتور سینما ساخته ‘اوانس اوگانیانس’ که در ۱۱ بهمن سال ۱۳۱۲ در تهران اکران شد، نخستین حضور زن در سینمای ایران است.

‘روح انگیز سامی نژاد’ با بازی در اولین فیلم ناطق تاریخ سینمای ایران به نام ‘دختر لر’، نخستین حضور رسمی زن در سینمای ایران را رقم زد.

فیلم دختر لر در سال ۱۳۱۲ توسط ‘اردشیر ایرانی’ و با همکاری ‘عبدالحسین سپنتا’ در بمبئی ساخته شد و سامی نژاد، نقش گلنار را بازی کرد.

سامی نژاد با نام اصلی ‘صدیقه’ در سال ۱۲۹۵ در شهرستان بم از توابع استان کرمان به دنیا آمد و در سال ۱۳۰۸ به همراه همسرش که کارمند استودیو امپریال فیلم بمبئی بود به هندوستان مراجعه کرد و در آنجا در فیلم دختر لر بازی کرد.

سامی نژاد برای بازی در آن فیلم با موجی از انتقاد شدید مواجه و این مهم موجب شد تا از سوی خانواده و آشنایان طرد شود و به کارنامه فعالیت هنری خود در سینما پایان دهد و در سال ۱۳۷۶ نیز در تنهایی دار فانی را وداع گفت.» [منبع: خبرگزاری ایرنا: کد خبر: ۸۰۵۴۹۱۲۳. تاریخ: ۳۰ بهمن‌ماه ۱۳۹۱]

احمد طالبی‌نژاد در گفتگو با ایرناپلاس چنین می‌گوید:

«قبل از انقلاب فقط سه خانم بودند که نامشان به‌عنوان کارگردان در تاریخ سینمای ایران ثبت و ضبط شد. شهلا ریاحی نخستین بانوی کارگردان سینمای کشور است. دومین زنی که به کارگردانی روی آورد و از ایران هم رفت، مروا نبیلی بود که اولین اثرش «خاک بکر» نام داشت. کبری سعیدی که اسم مستعار شهرزاد را داشت در ابتدای فعالیت‌هایش بازیگر بود که بعد به فکر کارگردانی افتاد و یک فیلم بلند با عنوان «مریم و مانی» ساخت.» [منبع: ایرناپلاس. کد خبر: ۸۳۳۵۹۵۷۳. تاریخ: ۲۹ خردادماه ۱۳۹۸]

البته اگر بخواهیم آثار مستند را هم اضافه کنیم می‌توانیم نام فروغ فرخزاد را در فهرست کارگردانان زن مستند در قبل از انقلاب برای مستند «خانه سیاه است» قرار دهیم.

قدرت‌الزمان وفادوست معروف به شهلا ریاحی متولد ۱۸ شهریور ۱۳۰۵ در تهران بود. اگرچه او با ساخت فیلم مرجان، اولین کارگردان زنِ سینمای ایران شد اما این مسیر تا قبل از انقلاب مسیر ادامه داری نبود. به طوری که احتمالا حتی مخاطبان پر و پا قرص فیلمفارسی‌ها هم نمی‌توانند نام ۵ نفر را در میان مولفان خانم سینمای ایران به خاطر بیاورند. بدیهی است که اگر در میان همین نام‌ها هم دنبال آثار تاثیرگذار برویم تعدادشان حتی کمتر هم می‌شود.

جایگاه «خانم‌ها» در سینمای پس از انقلاب

بیاییم چند سوال دیگر را با هم مرور کنیم:

مقصود از جایگاه «خانم‌ها» در سینمای پس از انقلاب (در قیاس با سینمای قبل از انقلاب) چیست؟

«زن» در سینمای پس از انقلاب صاحب چه نقش و مقامی شد؟

حضور خانم‌ها در صنعت سینما و تولید در سینمای پس از انقلاب انقلاب (در قیاس با سینمای قبل از انقلاب) را چگونه می‌توان تحلیل کرد؟

ترویج نقش‌آفرینی زنان در سینما در حوزه‌هایی مثل: کارگردانی، نویسندگی، تدوین، منشی صحنه، تهیه کنندگی و… (در قیاس با سینمای قبل از انقلاب) چگونه بود؟

آنچه برهمگان روشن است، تصویر «خانم‌ها» در سینمای قبل از انقلاب تنها در قاب بازیگری جا می‌شود. به طوری که حضور ایشان یک نماد مهم در پوستر فیلم‌ها و تبلیغات شهری بود. با وجود چند کار محدود، مخاطبان از «زنان» به عنوان کارگردان یا نویسنده یا… یاد نمی‌کردند.

آنچه مهم نبود «تالیف» بود. و آنچه اهمیت داشت، «زیبایی» بود. البته بودند در بین بازیگران کسانی که در حوزه بازیگری صاحب فکر و اندیشه بودند و اهل سواد. اما کمتر پیش می‌آمد فضای اظهار فضل پیدا کنند و استعدادهای دیگرشان را به رخ بکشند.

«تغییر» امر مهمی بود که در سینمای پس از انقلاب در همه جهات رخ داد. مهمترین آن تصویر «خانم‌ها» و نگاه به نقش آفرینی آنان چه در پشت صحنه و چه در صحنه بود.

پس از انقلاب اسلامی، نقش زنان محدود به قاب دوربین و پوستر فیلم ها نشد… . زنان این بار در متن سینما حضور یافتند. «پوران درخشنده» اولین کارگردان زن در سینمای پس از انقلاب بود. شاید در ابتدای مسیر پیش بینی می‌شد که این امر اتفاقی باشد و دیگر تکرار نشود؛ شاید حتی عده‌ای فکر می‌کردند این پله اول آخرین پله از حضور یک زن پشت دوربین خواهد بود. اما نه تنها این اتفاق رخ نداد، بلکه سینمای زنانه ایران چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی به شکوفایی رسید. به طوری که با گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب می‌توان بازخوانی دقیق‌تری داشت و می‌توان با تصویری واضح به نقش زنان پرداخت.

حضور پوران درخشنده در سینما تنها عطف به کارگردانی نبود. او هم نویسنده اثرش بود هم تهیه کننده آن. ساخت بیش از ۱۱ فیلم سینمایی در دهه شصت و هفتاد و هشتاد و نود، نشان از استمراری مهم داشت. خصوصا در جامعه جهانی و در نگاه جهانیان.

به یاد بیاوریم دهه شصت ایران را. به این موضوع مهم تاریخی توجه کنیم:

دهه شصت، دوران دفاع مقدس. حمله عراق به ایران. کشور درگیر یک جنگ نابرابر. درگیر تحریم و درگیر ترورهای منافقین و… . یک مورد از این اتفاقات کافی است در یک کشور روی دهد تا سینمایش تعطیل شود. و حتی اولویتش هم نباشد. اما سینمای ایران و در مرحله بعد حضور زن در آن نه تنها تعطیل نشد بلکه متولد شد، توسعه یافت و جهانی شد.

پوران درخشنده در این دهه سه فیلم دارد. اما آیا تنها او بود که در این دهه فیلم ساخت؟

پاسخ یک «خیر» بزرگ است. تهمینه میلانی نیز در مقام نویسندگی و کارگردانی و تهیه کنندگی در دهه شصت کارش را آغاز کرد. او در این دهه دو اثر در کارنامه خود داشت؛‌ «بچه‌های طلاق» با بازی جهانبخش سلطانی، شهلا ریاحی، حمیده خیرآبادی و پوراندخت مهیمن. و «افسانه آه» با حضور جهانگیر الماسی، فرخ‌لقا هوشمند، پروین سلیمانی و مهری ودادیان. میلانی در همان دهه «عشق و مرگ» را هم برای محمدرضا اعلامی نوشت و تا پایان دهه هفتاد ۹ اثر را در کارنامه کاری خودش به ثبت رساند؛ یا در مقام تهیه کننده و کارگردان و یا در مقام نویسنده.

رخشان بنی اعتماد با ساخت سه اثر در دهه شصت از دیگر فیلمسازان مهم -چه در میان خانم ها و چه در میان آقایان- بود که فعالیت سینمایی اش را در دوران جنگ آغاز کرد. این سه اثر عبارتند از «خارج از محدوده» با بازی مهدی هاشمی و پروانه معصومی، «زرد قناری» با حضور زوج هاشمی- آدینه و «پول خارجی» با نقش آفرینی علی نصیریان، محمد علی کشاورز و مهتاج نجومی.

آن ایام مرضیه برومند کارگردان سینما نیز اثر مهمی را در یاد کودکان، نوجوانان و بزرگسالان و برای تاریخ ثبت کرد. «شهر موشها» اثر درخشانی که در دهه شصت روی پرده سینماها ظاهر شد. احتمالا کمتر کسی را از کودکان آن دوران بتوانید پیدا کنید که فوبیای گربه شهر موشها را نداشته باشد.

آری. جنگ، ترور، تحریم و… نه سینما را تعطیل کرد و نه هنر را. بلکه این هنر بود که در دل جنگ متولد شد. با پایان دهه شصت و جنگ تحمیلی داستان اما به شکل دیگری ادامه پیدا کرد.

(ادامه دارد…)

نوشته اینجا چراغی روشن است! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

«نقدسینما» که محصول مرکز تلویزیون و انیمیشن حوزه هنری است در اولین بخش با گفت‌وگوی محمدصادق لواسانی آغاز شد که گفت: ‌پس از جنجال‌های نمایشگاه نقاشی تهمینه میلانی با عنوان «فیلم‌هایی که نساختم»، یکبار دیگر در اردیبهشت امسال  جنجال تازه‌ای مبنی بر کپی بودن آثار میلانی فضای مجازی را ملتهب کرد که اعتراض کاربران فضای مجازی را به دنبال داشت. کاربران به این نکته اذعان داشتند که این عکس‌ها کارشان از الهام گذشته و به کپی رسیده، اما خانم میلانی چنین اظهار نظرهایی را رد کرد و مدام بر این امر تاکید داشتند که این حرف‌ها از سمت و سوی لطمه زدن به محبوبیت ایشان نشأت می‌گیرد.

وی افزود : اتفاق جالبی که در این میان افتاد، انتشارعکسی در فضای مجازی بود که در آن تهمینه میلانی در کنار بادیگارد خودشان در آن نمایشگاه ایستاده بودند. بادیگارد خانم میلانی در صفحه توئیتر خود عکسی با اسلحه از خود منتشر و معترضان را تهدید کرده بود.

افخمی در واکنش به جنجال‌های میلانی گفت: «میلانی گمان کرده فضای نقاشی مثل سینما است که هر کسی بتواند در آن اسم و رسم پیدا کند.»

مسعود اطیابی: تگزاس ۳ و ۴ را در برنامه کارم دارم

مسعود اطیابی نیز در ادامه وارد بحث فیلم خودش شد و درباره تفاوت فیلم های کمدی با سایر ژانرها گفت: فیلم کمدی و عامه پسند با هم متفاوت هستند و هر کدام ویژگی‌های خود را دارا هستند. بخشی از فیلم کمدی برگرفته از شرایط جامعه و نیاز آن است و بخش دیگر آن به نوعی به از خودگذشتگی مربوط می‌شود. چراکه فیلم کمدی باید طوری ساخته شود که خانواده، از کودک ۷ ساله گرفته تا پدربزرگ و مادربزرگ،‌ را به سینما بکشاند و برای هرکدام چیز قابل عرضه‌ای داشته باشد.

بهروز افخمی ادامه داد : سینمای ایران در آینده به فیلم‌های کمدی احتیاج دارد زیرا در دو سه سال اخیر این سینمای کمدی بود که باعث رونق سینما و دیگر بخش‌های آن شد.

مسعود اطیابی در تایید این حرف گفت:  اگر به آمار دقت کنیم می‌بینیم که اینطور نیست، در طول سال مثلا اگر ۱۰۰ فیلم ساخته شود نیمی از آن کمدی‌ست و نیمی ژانرهای دیگر . اگرچه یادمان باشد در کمدی شکست سنگین‌تر از ژانرهای اجتماعی است، چراکه ژانرهای اجتماعی را می‌توان پیش‌بینی کرد اما فیلم‌های کمدی را نمی‌شود پیش‌بینی کرد. سینمای ژاپن در برهه‌ای، بر اساس نیاز جامعه‌اش، به ساخت فیلم‌های غمگین روی آورد و در زمانی دیگر فیلم‌های ماورایی و فیلم‌هایی درباره آینده را به مردمش عرضه ‌کرد. لذا، بایستی بر اساس نیازسنجی روانشناختی جامعه، فیلم ساخت.

وی افزود: از طرفی، امروزه، با وجود فضای مجازی که همه جور خوراکی برای مردم در همه زمینه‌های سیاسی، اجتماعی،ورزشی و… فراهم می‌کند، سینما می‌بایست در همه ژانرها فیلم بسازد. فارغ از کمدی بودن یک فیلم، بحث خانوادگی و موثر بودن آن مطرح است و اینکه به نسبت فیلم‌های اجتماعی میزان تخریب‌شان کمتر است. وقتی معضلات اجتماعی چون خیانت در اکثر فیلم‌ها به تصویر کشیده می‌شود، سبب ایجاد بحران و از هم پاشیده شدن کانون خانواده می‌شود.

اطیابی تاکید کرد: حداقل کاری که فیلم کمدی انجام می‌دهد این است که خانواده را دور هم جمع می‌کند و خنده اجتماعی ایجاد می‌کند. یک سرمایه‌دار برای اینکه به پول خود برسد و سودی هم از فروش فیلم نصیبش شود، نیاز به فروش دو الی سه برابری فیلمش دارد. و برای بالا بردن فروش فیلم باید برای مخاطب ارزش قائل شود و زیاد خرج کند و این خرج کردن را در فیلم نشان دهد. وقتی به یک کار کمدی هجمه وارد شود، این هجمه باعث بالا بردن حساسیت شوراهای نظارت می‌شود که منجر به حذف برخی صحنه‌ها می‌شود که این سانسور به لحاظ تکنیکی آسیب جدی به فیلم وارد می‌کند.

وی عنوان کرد : من حتی به اینکه برای دور زدن محدودیت‌ها، فیلم را در خارج از کشور بسازم، فکر نکرده‌ام. فیلم‌های زیادی اعم از کمدی و غیرکمدی وجود دارند که در خارج از کشور ساخته و شامل ممیزی‌های کمتری شده‌اند اما موفق نبوده‌اند. ارتباط فرهنگی بسیار مهم است و ما نمی‌توانیم صد در صد فیلم‌ها را داخل کشور بسازیم. اگر بودجه ۱۰ میلیاردی داشته باشم، ترجیح می‌دهم تگزاس۳ را در خارج از کشور بسازم.

وی تشریح کرد : بخش عمده‌ای از «تگزاس۳» در آمازون و میان قبیله‌های آدمخوار و بخش زیادی از تگزاس۴ در مثلث برمودا و گیر کردن در آن می‌گذرد. به دلیل ممنوع الکار بودن یکی از بازیگران برزیلی، امکان اکران تگزاس۱ را در برزیل از دست دادیم. در برزیل هم ممکن است بازیگری در دوره‌ای ممنوع‌الکار و ممنوع‌ التصویر شود و این قانون فقط در ایران وجود ندارد. ما چند قصه متوالی را به مردم ارائه می‌دهیم و در آن‌ها کم‌کم به مضمون و محتوا هم می‌پردازیم و شاید حتی محتوا را غنی‌تر کنیم.

نقد و بررسی فیلم سینمایی «تگزاس۲»

آرش خوشخو منتقد و کارشناس این قسمت از برنامه در ادامه بحث عنوان کرد : تگزاس۲ مهر تاییدی است بر صنعتی شدن سینمای کمدی ما در سال‌های اخیر. فیلم‌نامه نویسان این ژانر با تماشای زیاد فیلم‌های روز جهان توانستند فیلم‌های کمدی را از حالت تخت کمدی دهه ۷۰ و ۸۰ در بیاورند و آثاری ارائه دهند پر از شوخی که خط داستان آن‌ها این اطمینان خاطر را به مخاطب می‌دهد که با دیدن‌شان می‌خندد. ضعف بزرگ این کمدی‌ها که خانواده را هدف قرار داده‌اند، لودگی‌های جنسی است. خوشبختانه در «تگزاس۲» این شوخی‌ها بسیار کم بود. در مجموع، «تگزاس۲» اتفاق مهمی در سینمای ایران نیست، اما نشانه‌ای است از اینکه سینمای ما حداقل در یکی از ژانرها، کمدی، توانست به صنعتیشدن نزدیک شود.

دکتر امیررضا مافی در ادامه این مبحث متذکر شد : احساس می‌کنم که امروز میان دو مفهوم سرگرمی و سرخوشی دچار دوگانگی شده‌ایم وکسانی که فیلم‌نامه می‌نویسند، در حال نزدیک شدن به این فرمول هستند که برایمان «سرخوشی» ایجاد کنند. یعنی وضعی که برای دقایقی ما را از وضعیت موجود منفک کند و این امر در فضای موسیقی نیز دیده می‌شود. ما در حال حرکت به سمتی هستیم که هنر را در کنار ابزاری به کار گیریم که باعث لذت مخاطب از روی «سرخوشی» شویم نه از روی سرگرمی. از امتیازات «تگزاس۲» این است که طعنه‌های سیاسی نمی‌زند، اما داستان فیلم تکراری و قابل پیش‌بینی است و لحظات غافلگیرکننده‌ای ندارد. «تگزاس۲» نسبت به «تگزاس۱» بهتر و تمیزتر است.»

آرش خوشخو ادامه داد: کمدی‌ خوب ما هنوز کمدی‌های دهه شصتی، همچون فیلم‌های «مهرجویی» و فیلم «لیلی با من است»، است. تگزاس۲ دورنمایی از جامعه سال ۱۳۹۷ ارائه نمی‌دهد، کنایه‌ای به وضع موجود نمی‌زند و شوخی‌های زیادی دارد، برخی سکانس‌ها در آن زیاد تکرار شده‌اند و برخی صحنه‌ها را بهتر می‌شد درآورد. اما به طور کلی، فیلم مردم را می‌خنداند، بدآموزی ندارد و یک ساعت و نیم خوبی برای آن‌ها ایجاد می‌کند.

وی گفت: در کل، توقع من از سینمای کمدی ایران زیاد نیست چون از آن ناامیدم. نکته مهمی که می‌توان به آن اشاره کرد، این است که «تگزاس۲» در میان آثار مشترک دیگر، تنها فیلمی است که خوب و دقیق از همه پتانسیل‌هایی که از یک کاراکتر برزیلی در ذهن ما وجود دارد، بهره برده است، پتانسیل‌هایی چون مواد مخدر، فوتبال و… .

دکتر امیررضا مافی ادامه داد: چرا بنده، شما و آقای افخمی باید به یک کمدی کم ضرر قانع باشیم و بگوییم که«تگزاس۲» علیرغم همه ضعف‌هایش بهترین کمدی امسال ما بوده است. هنوز در مثال‌هایمان، به سراغ «اجاره‌نشین‌ها» و «لیلی با من است» می‌رویم و ارجاعات‌مان بسیار دور شده است. چرا همه به دنبال ساخت فیلم‌های پرفروش هستند؟ درست است که فیلم‌های پرفروش سبب دوام و قوام سینما هستند اما نباید دغدغه اصلی و مشترک اکثر فیلم‌سازان ساختن فیلم‌های پرفروش باشد. انتقال پیام سینما سبب تغییر مکانیسم معرفتی می‌شود

آرش خوشخو نیز گفت: در پایان فیلم مهمان مامان، مخاطب با حس مهربانی و رقت قلب از سالن خارج می‌شود، اما در «تگزاس۲» چنین حسی در مخاطب هنگام خروج از سالن وجود ندارد. سینمای کمدی ما زوج‌های هنری خودش را پیدا کرده است. این‌ها شوخی نویس‌هایی هم دارند، یعنی فیلم‌نامه نویسانی که تخصص‌شان شوخی نویسی است و این‌ها آنقدر تکراری می‌نویسند و کار می‌کنند تا بالاخره سینما را به سمت کلیشه‌ای شدن پیش می‌برند.

دکتر امیررضا مافی افزود:  من به این قائل هستم که سینما صنعتی است و این‌ها به یک فرمول ثابت رسیده‌اند. ما فیلم‌های کمدی را کمتر می‌بینیم و در فیلم‌های درام، جدی و  سخت گیرتر  هستیم. معتقدم فیلم باید تاثیر معرفتی هم داشته باشد.یک فیلم کمدی این امکان را دارد و اگر بتواند در کنار شوخی‌هایی که دارد، محتوای معرفتی داشته باشد و تلنگر هم بزند، فیلم بسیار ارزشمندی می‌شود.

شایان ذکر است برنامه «نقد سینما» محصول مرکز انیمیشن و تلویزیون حوزه هنری جمعه ها ساعت ۲۲ روی آنتن شبکه ۵ سیما می رود .

نوشته باید براساس نیازسنجی روانشناختی جامعه، فیلم ساخت/ تگزاس ۳ و ۴ را در برنامه کارم دارم/ نا امیدی از سینمای کمدی ایران اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در یادداشت تهمینه میلانی که در ابتدای این شماره درج شده، آمده است:

سریال شهرزاد را دوست دارم وبه اتفاق همسرم ، هر هفته آن را می بینیم زیرا متناسب با روحیه ایرانیان است و برای ایشان قصه می گوید و همه اعضای خانواده  را فارغ از سن و موقعیت طبقاتی اجتماعی جذب می کند. شهرزاد با نقل داستان‌های تو در تو که نشان از علایق و سلایق متنوع اجتماعی است و هوشمندانه و هماهنگ با یکدیگر داستان و درام واحدی را شکل می دهد. این سریال با ایجاد تعلیق و درام تاثیر گذار ، به شعور و درک تماشاگر احترام می گذارد و آن ها را با خود همراه می کند. در شهرزاد مخاطب به راحتی با شخصیت‌های متنوع ارتباط برقرار می کند ضمن اینکه هر یک از تماشاگران با یک یا چند شخصیت داستان ، همزاد پنداری می کند . این مجموعه تصویر زیبایی از گذشتگان به ما می دهد که حتی اگر کاملا مستند هم نباشد ، بدلیل انسجام در فضاسازی و بازی خوب بازیگران ، باور پذیر است .

بر خلاف اغلب سریال‌های مرسوم  ، نگاه پویا و خلاقی به بانوان کشور دارد و نه تنها به آنها نگاه ابزاری ندارد و  بی تفاوت نیست بلکه با قرار دادن شهرزاد به عنوان شخصیت محوری داستان و در کنار او شیرین ، آذر و …  به احساسات و توانمندی‌های شغلی ، اجتماعی و سیاسی ایشان بها می‌دهد که احترام قائل است. شهرزاد با نمایش روابط محترمانه حاکم بر اعضای خانواده های طبقات مختلف اجتماعی ،  اقتصادی  و فرهنگی ، بر ناخودآگاه تماشاگران تاثیر مثبت دارد و به‌نوعی ایشان را تشویق به ایجاد  دیالوگ و همفکری در خانواده می‌کند.

کارگردانی، بازی بازیگران  و فضاسازی کلیه لوکیشن ها حساب شده و هنرمندانه است.تیتراژ و المان های بهره گرفته برای ساخت آن ، متناسب با قصه و حساب شده و گریم بازیگران و لباس متنوع آنها ، متناسب با موقیت زمانی ، شغلی و طبقاتی آنهاست. علاوه بر آن فیلمنامه حساب شده  آن ، حاصل خلاقیت دو انسان (نغمه ثمینی و حسن فتحی) با سواد و آگاه به درام  و مسائل اجتماعی است.

در خاتمه  معتقدم، از آنجا که  سریال زیبای «شهرزاد» سلیقه تماشاگر را ارتقا داده است ، متر و معیاری برای سازندگان  سریال‌هایی خواهد شد که در آینده بخواهند موفقیت «شهرزاد» را تکرار کنند .

هفته نامه مجازی شهرزاد از طریق سایت و کانال رسمی این سریال قابل دانلود است.

قسمت دوازدهم شهرزاد دوشنبه ۲۰ شهریورماه عرضه می شود.

نوشته یازدهمین شماره هفته‌نامه «شهرزاد» با یادداشتی از تهمینه میلانی منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

همچنین شورای پروانه نمایش در جلسه ۲۷مرداد که با حضور اکثریت اعضای شورای پروانه نمایش فیلم های سینمایی برگزار شد،مجوز نمایش دو فیلم : «هفت ماهگی» به تهیه کنندگی منصور لشکری قوچانی و کارگردانی و نویسندگی هاتف علیمردانی با موضوع خانواده در ژانر اجتماعی و «جشن تولد» به تهیه کنندگی مهدی فیوضی و کارگردانی و نویسندگی عباس لاجوردی با موضوع مدافعان حرم در ژانر جنگ (داعش) را صادر کرد.

نوشته پروانه نمایش «هفت ماهگی» و پروانه ساخت فیلم جدید تهمینه میلانی صادر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

تهمینه میلانی با اشاره به جمعیت حاضر گفت فکر نمی کردم سالنی به این بزرگی به مراسم خوانش فیلمنامه اختصاص داده و پر شود و از تیم برگزاری این برنامه ممنونم .

نیکى کریمی نیز در بخشی از سخنانش گفت ، این روزها حال خوبی ندارم ، اینقدر حالم بد بود که سر تمرین نمی توانستم تمرکز داشته باشم و بچه ها تعجب کرده بودند که چرا پس و پیش مى خوانم ، ولى در این برنامه حضور پیدا کردم ، به خاطر این که عباس کیارستمى اعتقاد داشت که یک لحظه هم نباید نشست و مهمترین چیز در زندگى کار است و من به احترام او آمدم

آتیلا پسیانی هم در ارتباط با درگذشت عباس کیارستمی گفت ؛ من فقط یک تقاضا دارم ، دقت کنید ، نگذارید هیچ سوالى بى پاسخ بماند ، ولى با احساسات مطلق هم باهاش برخورد نکنید ، بایستید و جواب سوالتان را بگیرید ، کیارستمى براى همه ما بود ، برای همه شما بود ، مثل پاسارگاد ، مثل تخت جمشید، یک اثر ملى بود که ویران شده ، باید سوال کنیم و پاسخمان را بگیریم .

لازم به ذکر است ، در خوانش فیلمنامه «دو زن» ، هنرمندان زیر به عنوان بازخوانان نقش حضور داشتند :

نیکی کریمی (فرشته)

آتیلا پسیانی (احمد)

نوید محمدزاده (حسن)

مریلا زارعی (رویا)

فرشید زارعی فرد (پدر فرشته)

به همراه شبنم دولتشاهی ، سهراب دانش بهزادی و نیما رئیسی

نسیم ادبی هم روایت این خوانش را به عهده داشت.

دیگر عوامل برگزاری این مجموعه عبارتند از :

مجری طرح : نازنین کریمی

دستیار اول کارگردان و برنامه ریز : بهنام راهنمایی

دستیار دوم کارگردان : نرگس نره ای

مدیر ارتباطات رسانه ای : مهیار جوادیفر

مشاور تبلیغات مجازی : محمد حیدری

طراح و گرافیست : محمد روح الامینی ، محمدحسین هوشمندی

تولید: مسعود مقدسی

هماهنگی فروش : شیما اشتری

عکس : کانون تصویرگران جوان

علاقه مندان می توانند برای خرید بلیط برنامه های بعدی از طریق ایران کنسرت و برکت مهر اقدام نمایند.

نوشته فیلمنامه «دو زن» بعد از ۱۸ سال بازخوانی شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

جواد محرمی: در هفته های گذشته حضور محمدرضا شریفی نیا در برنامه ای تلویزیونی و انتقاد از برخی پشت پرده های سینما برای چند روز به حاشیه هایی تکراری در سینما دامن زد و تبدیل شد به یکی از مهمترین خبرهای سینمای کشور، اما حالا با گذشتن از آن حواشی می توان بصورت جدی تر به این موضوع؛ «واکنش منفی جامعه سینمایی نسبت به هر انتقاد درون صنفی » پرداخت و چرایی آن را مورد پرسش قرار داد.

مسئله این است که اهالی سینما همواره نسبت به درز حقایق پشت پرده صنف خود به افکار عمومی محافظه کارانه عمل کرده اند و سعی در انتقاد از هرگونه «انتقاد از خود» داشته اند، اما این رویکرد غیر منعطف سینماگران نسبت به افشای برخی مناسبات پشت پرده آنها در حالی صورت می گیرد که خود آنها همواره این حق را به حود می دهند که به اقتضای حرفه و ابزاری که در اختیار دارند به متن و حاشیه امور افشار و اصناف مختلف سرک بکشند و هرگونه اعتراض اقشار و اصناف مختلف را سنگی بر راه هنر خویش می دانند؛ نمونه اخرش هم بحث هایی که حول «درحاشیه» مهران مدیری شکل گرفت و اعتراض پزشکان و اعتراض سینماگران به انتقادهای پزشکان.

سینماگر مورد نظر رفته خودش را بسازد

ماجرای اخیر اما از کجا شروع شد؟ محمدرضا شریفی نیا در یک برنامه تلوزیونی در واکنش به سوال مجری که از او پرسید: «میهمانی داشتیم که گفته بود بین بازیگران سینما استعمال مواد مخدر رواج پیدا کرده است و در مورد خیلی از آنها مشکل ساز شده است چقدر این موضوع صحت دارد؟» پاسخ داد: «بازیگری را سر صحنه می بینی که وسط کار گذاشت و رفت. می پرسی کجا رفته؟ می‌گویند رفته که خودش را بسازد! اتفاقا معضل من با کسانی که می‌گویند باند داری همین است. کسانی که من برای بازیگر می‌آورم از لحاظ اخلاقی طلا هستند. متاسفانه اعتیاد معضلی است که گریبانگیر بعضی از بازیگران ما شده است و خیلی‌ها به مشکل خوردند. (به خنده) یکی بود که می‌گفت یک جایی بگذاریم که تست اعتیاد بگذارند و بعد وارد سینما شوند.»

اما همین صراحت شریفی نیا در تایید رواج اعتیاد در میان برخی سینماگران با واکنش تعدادی از آنها، از جمله احمدرضا درویش در همان برنامه تلوزیونی مواجه شد. پاسخ درویش به پرسش مجری درباره‌ وجود مواد مخدر در بین برخی اهالی سینما این بود که «من به خودم اجازه نمی‌دهم در مورد چنین مطلبی حرف بزنم. از نظر من چنین چیزی در سینما وجود ندارد. اگر هم وجود دارد حتماً باید آن را استتار کنیم و در درون خانواده آن را دنبال کنیم. هر خانواده‌ای باید عیوب خود را در درون خود نقد و رفع و معالجه کند. افشاگری در یک برنامه‌ زنده در مورد هنرمندان سینما و سینمایی که از اطراف دچار فشارهای مختلف است و با زحمت، آبرو و حرمتی به دست آورده است و الگوی افراد است، آن‌هم از طرف کسی که به هر حال حرفش اثرگذار است، پسندیده نیست. من به آقای شریفی‌نیا و دوستان دیگری که این گونه فکر می‌کنند توصیه می‌کنم که بدون سرپوش گذاشتن بر عیوب، از محاسن بگویند و حمل بر صحت کنند و عیوب را با بزرگ‌منشی در داخل خانواده با اخلاق حسینی حل کنیم.

چرا به زندگی خصوصی ما گیر می دهید؟

این واکنش منفی به افشای عمومی برخی ناهنجاریهای اخلاقی در سبک زندگی جامعه سینماگران اما موضوعی بی سابقه نیست. برای مثال تهمینه میلانی پس از ساخت فیلم سینمایی «سوپراستار» بعضا با واکنشهای معترضانه هم صنفیهای خود مواجه شد.

فیلم سینمایی «سوپراستار» سبک زندگی یک ستاره سینمای ایران را به تصویر می کشد که غرق در رفاه مادی مانند فردی تازه به دوران رسیده، بی مسئولیت و منزوی رفتار کرده و کمترین تعهدی به ارزشهای اخلاقی جامعه از خود نشان نمی دهد.

اعتیاد یکی از رفتارهای حاشیه ای «سوپراستار» را تشکیل می دهد. کوروش زند که موفقیت و شهرت، او را به آدمی مغرور و خوش گذران و غرق در فساد تبدیل کرده‌ با دختری ۱۶ ساله مواجه می شود که فرزند خود اوست و طبق قرار باید توسط زن اولش پیش از تولد سقط می شده است.

میلانی جایی درباره واکنشهای منفی به فیلم گفته: «در جشنواره فجر خدا را شکر کردم که این فیلم جایزه‌ای نگرفت. چراکه اگر جایزه می‌گرفت، صحبت‌هایی که مبنی بر سفارشی بودن این فیلم مطرح می‌شود، شدت می‌گرفت و حال آن‌که من حوصله بحث با برخی افراد را نداشتم. به نظر می‌رسد که ورود به برخی حیطه‌ها، خاص عده‌ای محدود است و من حق ورود به آن را نداشته‌ام و حال هم که وارد این حیطه شده‌ام به سفارشی ساختن متهم می‌شوم. شاید کم‌خطرترین فیلم من «سوپراستار» باشد. اما بعد از همین فیلم سردبیری در یکی از مجلات عنوان کرده بود که کار این خانم به جایی رسیده که به زندگی خصوصی ما گیر می‌دهد و همان فرد موجی درست کرد که نه تنها در جشنواره و پس از آن به مخالفت با بنده پرداختند».

وقتی بی رحمی سینما گریبان جیرانی را هم می گیرد

فریدون جیرانی در مقطعی با رویکرد بازنمایی به قول خودش بی رحمی سینما سه گانه «ستاره ها»(ستاره بود، ستاره است، ستاره می شود) را جلوی دوربین برد. سه گانه که قرار بود کمی از پشت پرده و مناسبات حاکم بر سینما را جلوی دوربین ببرد. جیرانی در جایی به خوبی مفهوم بی رحمی سینما در تقابل با حرفه ای ها و بزرگان قدیم این عرصه را به نمایش گذاشته است و در جایی دیگر هم بی رحمی سینما در قبال هنروران (سیاهی لشکرها) را به نمایش می گذارد؛ آنهایی که سالیان سال پشت صحنه فیلم ها حسرت می خورند اما به جایی نمی رسند. بدترین برخوردها را می بینند و در کنار بازیگران اصلی، حتی از کوچکترین امکانات و احترامی برخوردار نیستند.

حذفیاتی که این بار با فشار اصناف سینمایی به یک فیلم تحمیل شد

جیرانی در جایی از موضعگیری برخی از اصناف سینمایی درباره فیلم گلایه کرده بود و با بیان اینکه فیلم در قیاس با نسخه‌ای که در جشنواره فجر به نمایش در آمد، کوتاه شده است گفته بود این حذفیات نه به خواست کارگردان، بلکه به خاطر شرایط اتفاق افتاده است.

او تاکید کرده بود که وزارت ارشاد در حذف بیشتر صحنه‌های فیلم نقشی نداشت و به خاطر برخی مصلحت‌ها این اتفاق افتاده است.

مصلحتهایی که جیرانی با اتخاذ لحنی محافظه کارانه از آن سحن گفته بود چیزی نبود جز منافع برخی اشخاص و جریانهای بانفوذ و قدرتمند که بر بسیاری از امور سینما سلطه یافته اند. این بار خودیهای سینما بی رحمانه به جان یک فیلم از یک کارگردان از قضا همفکر افتاده بودند و ظاهرا تیغ بانفوذهای سینما آنقدر تیز بوده تا بتواند به فردی مثل جیرانی بفهماند که پایش را که مقداری از گلیمش بیرون زده جمع و جور کند.

وقتی بیضایی سینما را متهم می کند

اما حکایت بهرام بیضایی فرجام دیگری یافت. جایگاه او در سینمای ایران اجازه نمی داد تا بر موضع مستقل و اعتراضی خود پای نفشارد و بخشی از راز مگوی سینما را در آخرین اثر سینمایی اش افشا نکند.

بیضایی در فیلم «وقتی همه خوابیم» خیلی مستقیم به بحث زد و بندهای پشت صحنه سینما پرداخت و نشان داد که کارگردان ها برای فیلمسازی با چه موانعی روبرو هستند. تهیه کننده هایی که صرفا برای سود بیشتر حاضرند هر کس و ناکسی را به فیلم وارد کنند و دیگر بحث حرفه ای بازیگری برایشان اهمیت چندانی ندارد. سینما کم کم به جایی می رسد که حرفه ای ها حذف می شوند و اعتراضات کارگردان هم به جایی نمی رسد.

بعد از اکران فیلم در جشنواره، خیلی ها بر بیضایی خرده گرفتند و شیوه او در پرداخت عریان به حواشی سینما را نپسندیدند.

یکی از شخصیت‌های فرعی فیلم او سرمایه‌گذاری است که گویا با مقاصد دیگری به سینما آمده و دخترکی معصوم هم طعمه تازه اوست. فیلم که در جشنواره به نمایش درآمد، حرف و حدیث‌ها هم شروع شد و این نوع نگاه افشاگرانه نسبت به سینما نه به مذاق متولیانش خوش آمد و نه دست اندرکارانی که تصور می‌کردند به تهیه کننده‌ها و سرما‌ه گذارها توهین شده است. همین حرف‌ها هم باعث شد فیلم با اصلاحات زیادی روبه رو شود و به قول معروف زهرش را گرفتند و در اکران عمومی آن نیز خللهایی ایجاد کردند.

مگر می‌شود بنیاد تفکراتی نوین را در جهان پایه‌ریزی کرد و به انضباط پایبند نبود‌

اما قبل از محمدرضا شریفی نیا، آخرین نفری که انتقاداتی را به وضعیت سینما انجام داد و بازهم با واکنشهایی از سوی همکاران خود مواجه گشت امیر سماواتی، تهیه کننده سینما، بود. سمواتی, چندی پیش در نوشتاری با عنوان «اخلاق‌، اندیشه‌ و سینما» اینگونه اعتراض خود را به بی‌انضباطی، خواب‌آلودگی، بازیگوشی و استفاده از مواد مخدر برخی سینمایی‌ها در پشت صحنه فیلم‌ها نشان داد که البته بازهم با واکنش منفی و مخافظه کارانه از درون سینمایی ها مواجه شد که چرا بداخلاقیها را رسانه ای کرده است.

سمواتی نوشته بود: «مدت‌ها بود از بی‌اخلاقی‌های سینما در رنج بودم و این رنج را در چهره بسیاری از هنرمندان شایسته نیز می‌دیدم. از بی‌انضباطی که سرلوحه ساختار تولید در سینما شده است‌، بی‌وقت آمدن‌، جدی نبودن‌، بازیگوشی‌، خواب‌آلودگی‌، دروغ‌ و تفکرات محفلی که بیشتر بخشی از پشت صحنه‌های فیلم‌ها را به یک بزم تبدیل می‌کند تا یک هنر‌، صنعت و مهم‌تر از همه استفاده از مواد مخدر که برای بعضی مایه فخر هم شده است.»

مگر می‌توان سینماگر بود و اندیشه‌های متعالی را جست وجو نکرد‌

این تهیه کننده می افزاید:« اگر سرلوحه یک سینماگر تعهد و بازسازی و اصلاح اجتماعی باشد این زمینه‌های آلوده، شخصیت‌های انسانی ما را به کجا می‌برد؟ مگر می‌توان سینماگر بود و نسبت‌های ریاضی را درک نکرد؟ مگر می‌توان سینماگر بود و اندیشه‌های متعالی را جست وجو نکرد‌؟ مگر می‌توان به انسان و کرامت او فکر نکرد؟مگر می‌شود بنیاد تفکراتی نوین را در جهان پایه‌ریزی کرد و به انضباط پایبند نبود‌، واقعا کجایند این مدیران محترم که بازیگر یا فیلمبردار یا هر تخصص شغلی مهم را به دلیل دیرآمدن، خواب آلود بودن یا … جریمه یا از کاری منع یا اخراج کنند. »

به گفته سمواتی «در تمامی سندیکاهای غرب و تمامی آژانس‌ها با کوچکترین گزارش از طرف کارفرما‌(تهیه کننده)، صنف یا سندیکا شخص خاطی جریمه و از کارهای جدید باز می‌دارد. زمانی در وزارت ارشاد اگر گزارش یا رنج نامه‌ای از طرف کسی می‌رفت محلی از اعراب بود، اما امروزه تسامح با هنرمندان به یک غلط مصطلح اجتماعی درآمده تا جایی که پلشتی و بی‌نظمی و ژولیدگی و ژست‌های من‌درآوردی به شاخصه‌های هنرمند بودن تبدیل شده است. بدتر آنکه گاه مجریان رسانه ملی و وزارت ارشاد از این آدم‌های سراسر آلودگی مفتخرند. آیا نسل جدید این مفاخر از درون خالی را به عنوان بت‌های کاذب نخواهد پذیرفت؟ آیا این اشاعه فساد و تبلیغ علیه انسان و اندیشه نیست؟!»

این تهیه کننده سینما که به قول خودش از مشاهده این رفتارهای ضداخلاقی در سینما به ستوه آمده در پایان نوشته اش آورده بود: «به نظر می‌رسد جای یک قانون کارت زرد و قرمز در سینمای ایران و در حوزه مدیریت فرهنگی جامعه برای همه ما خالی است.»

این داستان ادامه دارد؟

طبعا ماجرای انتقادهای شریفی نیا و انتقادها از او اخرین اتفاق از این سیر نخواهد بود، اما با مشاهده این روند تقریبا ثابت این سوال بصورت جدی تر مطرح می شود که چرا سینماگران که خود را در مورد انتقاد از هر قشر و صنف و گروهی محق و آن را- به درستی- لازمه ی حیات طبیعی سینما می دانند، همین حق را در مورد منتقدان خود قائل نیستند و اجازه هیچگونه انتقادی از سینماگران را حتی به خود سینماگران نمی دهند؟

نوشته یک سوال درحاشیه‌ یک تناقض؛ چرا سینما اجازه انتقاد از هر صنفی را دارد جز خود سینماگران؟ اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- فروش این فیلم در تهران از مرز دو میلیارد و پانصد میلیون تومان گذشته و در شهرستان‌ بیش از یک و نیم میلیارد تومان فروش داشته است. در «آتش بس ۲» گوهر خیراندیش، بهرام رادان، میترا حجار، مهرانه مهین ترابی، پژمان جمشیدی و … بازی کردند. محمد نیکبین تهیه‌کننده این فیلم است.

«آتش بس ۲» داستان زوجی است که هر بار تصمیم می‌گیرند به سفر بروند برایشان مشکلی به وجود می‌آید. تهمینه میلانی فیلم‌های سینمایی «سوپراستار»، «دیگه چه خبر؟»، «زن زیادی»، «نیمه پنهان» و … را کارگردانی کرده است.

نوشته فروش «آتش بس ۲» از ۴ میلیارد تومان گذشت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمد نیک‌بین تهیه‌کننده این فیلم به سوره سینما گفت: قرار است برای اولین بار خانم میلانی فیلم خود را با هزینه بخش دولتی کلید بزند. به همین خاطر بخشی از زمان صرف مناسبات اداری می‌شود. از این نظر سرعتی که خودمان همیشه در روند تولید پی می‌گیریم را نداریم. خوشبختانه نهادهای دولتی با جدیت خواستار انجام این پروژه هستند و به محض مشخص شدن بودجه سرعت بیشتری به پیش تولید خواهیم داد. در این فیلم سینمایی بخش خصوصی دخالتی نخواهد کرد و هزینه کل فیلم بر عهده سینمای دولتی است.

وی افزود: باخانم میلانی هفته گذشته برای دومین بار به خرمشهر و آبادان سفر کردیم و به بازبینی لوکیشن پرداختیم تا بتوانیم بخشی از فیلمبرداری را در محل‌های بازمانده از جنگ جلوی دوربین ببریم و بخشی دیگر را با ساخت دکور جبران کنیم. در حال مطالعه و تحقیق هستیم تا هر جاکه امکان بود از جلوه‌های ویژه کامپیوتری کمک بگیریم. از نکات دیگری که در این سفر مد نظر داشتیم آشنایی با مسایل مطرح جامعه، آداب و عادات مردم بومی منطقه بود.

نیک‌بین گفت: یکی از تمهیدات اندیشیده شده برای این فیلم سینمایی با توجه به اقتضای داستان استفاده از بازیگران بومی خرمشهر و آبادان است. به این منظور برای تست بازیگری سفری دوباره به این مناطق خواهیم داشت. این فیلم سینمایی روایتی از هشت سال دفاع مقدس است. شروع داستان از زمان حال آغاز می‌شود و فلاش بکی به روزهای آغاز جنگ دارد. به این ترتیب بخش عمده داستان دوران جنگ را روایت می‌کند.

این تهیه‌کننده در رابطه با شرایط فروش فیلم «آتش بس ۲» که این روزها بر پرده سینماها است گفت: خوشبختانه فروش رضایت‌بخشی داشتیم و مردم هم به خوبی از فیلم استقبال کردند. هر چند هنوز زمان کافی برای ادامه نمایش فیلم باقی مانده و امیدوارم در این فرصت بتوانیم مخاطبین بیشتری داشته باشیم. به مرور شرایط توزیع در شبکه نمایش خانگی را فراهم خواهیم کرد، اما هنوز قراردادی در این زمینه منعقد نشده است.

«تنهایی پرهیاهو» درباره دختر خیاطی به همراه دوستان و خانواده‌اش در جنگ است که روز اول اشغال خرمشهر روایت می‌شود، میلانی پیش از این نیز چندین فیلمنامه در حوزه جنگ نوشته است. محمد نیک‌بین پیش از این فیلم‌های سینمایی «آتش بس»، « زن زیادی»، «سوپر استار»، « دو زن» و … را تهیه‌ کرده است.

نوشته «تنهایی پرهیاهو» نگاهی دیگر به دفاع مقدس/ اولین فیلم میلانی با بودجه دولتی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «آتش بس ۲» در آمریکا و کانادا روی پرده می‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته فروش «آتش بس ۲» از مرز ۲ میلیارد تومان گذشت اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- محیا رضایی: بسیاری از مخاطبانی که به مباحث خانواده و روانشناسی در سینما علاقمندند و «آتش بس ۱» ساخته تهمینه میلانی را دیده‌اند از امروز چهارشنبه ۲۶ شهریورماه می‌توانند بخش دوم این فیلم را در سینماها ببینند. فیلمی که با وسواس، سلیقه و هوشمندی ساخته شده و بدون وابستگی به «آتش بس ۱» اثری است مستقل، باطراوات و شیرین درباره اختلاف زن و شوهرها. با محمد نیک‌بین تهیه‌کننده این فیلم سینمایی در نخستین روز اکران عمومی این فیلم صحبت کردیم.

«آتش بس ۱» زمان خود مورد توجه افراد زیادی قرار گرفت. ساخت سری دوم با همین عنوان در جذب مخاطب نگران تان نمی کرد؟

محمد نیک‌بین: قبل از اینکه «آتش بس» ساخته شود خانم میلانی پنج طرح با موضوع مسائل زن و شوهرها در ذهن داشت که هر کدام قرار بود به مقطع خاصی از زندگی مشترک و خانواده بپردازد. شکل دنباله دار بودن از ابتدا هدف ما بود. اما می‌دانستیم هرکاری تا به مرحله اجرا نیاید نادیده هایی دارد که قابل پیش بینی نیست. در سری دوم تمام تلاش ما بر این بود بتوانیم با تکیه بر مسایل روز و با توجه به شرایط فعلی جامعه دیدگاهی مطرح کنیم که مورد توجه قرار بگیرد و مفید باشد.

آتیلا پسیانی تنها شخصیت مشترک دو فیلم است. از ابتدا قرار بود «آتش بس ۲» مستقل از بخش اول باشد؟

تفکری که برای تولید «آتش بس» از ابتدا وجود داشت و خود داستان به صورت مستقل، به این صورت بود که آثار با توجه به فضاهای متفاوت شان لزومی ندارد ارتباطی باهم داشته باشند. البته قبل از اینکه «آتش بس ۱ » را شروع کنیم فکر می‌کردیم باید این تداوم وجود داشته باشد و فضا به صورتی متوالی به تصویر درآید، اما هرچه پیش رفتیم بعد از ساخت سری اول با تغییر شرایط دیدمان متفاوت شد. در واقع روایت دومین داستان در این زمان و شرایط به گونه ای بود که باید فاکتورها تغییر می‌کرد.

بهرام رادان و میترا حجار اولین گزینه‌های حضور در این فیلم بودند؟

در هر دو فیلم قطعا گزینه های دیگری هم در ذهن ما وجود داشت، اما به هرحال هر کس دیگری را هم انتخاب می کردیم ریسک بود. ما سعی کردیم درست ترین انتخاب را داشته باشیم. گاهی اتفاقاتی دست به دست هم می دهند تا به یک انتخاب برسیم. زوج حجار و رادان هم از این امر مستثنی نبودند.  زمان تست بازیگری واکنش‌هایی از آنها دیدیم که برای انتخابشان مصمم شدیم.

حضور پژمان جمشیدی هم یکی از اتفاق‌های مثبت فیلم است. چطور به او رسیدید؟

پژمان جمشیدی بازیگر توانایی است که جلوی دوربین راحت ظاهر می شود و استعداد خوبی هم دارد. ضمن این که اخلاق حرفه ای را به خوبی رعایت می کند تجربه همکاری او در این فیلم خوشایند بود. او قابلیت های فراوانی دارد و امیدوارم توانایی‌هایش شناخته شود.

فیلم های شما و خانم میلانی معمولا در طبقه متوسط و مرفه روایت می شوند. فضاهایی شیک و آراسته دارند. این زیبایی شناسی ریشه در علاقه شما به این طبقه اجتماعی دارد؟ این نوع سینما در ایران خیلی کم دنبال می شود. فیلمسازها کمتر برای طراحی صحنه و لباس فیلمشان این قدر وسواس خرج می کنند.

این علاقه مشترک در من و خانم میلانی وجود داشته، ضمن اینکه ایشان مطالعات زیادی در این زمینه انجام داده است. ما یک طبقه بزرگ در کشورمان داریم که در تقسیم بندی از نظر اقتصادی و اجتماعی طبقه متوسط فرض می‌شوند. این طبقه به طور عمده در همه کشورها وجود دارند. تا الان هم فیلم هایی که ساخته‌ایم بنا به مسایل مطرح شده عمدتا دغدغه های این قشر بود. در طراحی صحنه و لباس بیشتر با توجه به نوع زندگی طبقه متوسط سعی کردیم هماهنگ با قالب داستان و ویژگی‌هایی که کاراکترها دارند فضاسازی کنیم.

«آتش بس ۲ » با قواعد کمدی رمانتیک ساخته شده. کمی بزرگنمایی در بازی ها ویژگی این آثار است. فکر نمی کردید ممکن است گاهی این شیوه برای مخاطب ایرانی جالب نباشد و فیلم حس فرنگی بودن را به مخاطب منتقل کند؟

هدف ما از این فضاسازی این بود که بتوانیم داستان را در یک فضای مناسب پیش برده، مضمون را منتقل کنیم. پیام های این فیلم قطعا تحت تاثیر این طراحی قرار نخواهد گرفت. همانطور که در «آتش بس ۱» هم این وسواس وجود داشت. در این دو فیلم هم قصه‌گویی و ساختار جذاب برایمان مهم بود، هم انتقال مفاهیمی آموزشی درباره روابط زن و شوهرها. سعی داشتیم در طراحی صحنه و لباس این پیام را منتقل کنیم که ما می‌توانیم با ساده ترین کارها محیط دلپذیری داشته باشیم. در واقع زندگی بر اساس برخی جزئیات است که اگر به آنها توجه شود روابط لذتبخش تر می‌شود. با این نگاه و با چشم اندازی که خانم میلانی به قصه و فضای اثر داشت، طراحی بازی‌ها شکل گرفت. بازی‌های فیلم تابعی از فضای کمیک و رمانتیک آن است.

این سری مجموعه سینمایی تا کجا ادامه دارد؟

خانم میلانی تا کنون ۵ اپیزود نوشته است. باید دید بر اساس شرایط کدام در اولویت تولید قرار می گیرند علاوه بر این ممکن است فیلنامه دیگری خارج از «آتش بس» بر حسب شرایط و دغدغه ای که شکل می گیرد در اولویت ساخت قرار بگیرند.

نوشته «آتش بس ۲» درباره جامعه امروز است/ طبقه متوسط مخاطب فیلم است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

فلور نظری بازیگر سینما و تلویزیون درباره فعالیت‌های اخیر خود در حوزه بازیگری به سوره سینما گفت: به تازگی فیلمبرداری فیلم سینمایی «دریاکنار» به کارگردانی آرش معیریان تمام شده و من تا یک هفته دیگر در یک فیلم داستانی به نام «الیما» به کارگردانی نازیلا حدیقی بازی خواهم کرد که یک درام اجتماعی با موضوع زندگی سالمندان است.

وی ادامه داد: درباره نام «الیما» توضیح مشخصی در فیلمنامه وجود ندارد. در این فیلم حضور سحر ذکریا نیز قطعی شده است. تصویربرداری در تهران و شمال کشور انجام  می‌شود. فکر می کنم که در روزهای آینده دیگر بازیگران و عوامل بطور کامل مشخص و نامشان اعلام شود.

بازیگر  فیلم «رویای خیس» گفت: فیلم سینمایی «آتش بس ۲» ساخته خانم تهمینه میلانی که در آن بازی کرده‌ام، به زودی اکران عمومی می‌شود. از تجربه همکاری با خانم میلانی راضی هستم و فیلم را دوست دارم. سری دوم این فیلم جذاب تر از بخش اول است. موقعیت هایی که بهرام رادان در این فیلم ایجاد می‌کند بسیار جذاب است و حتم دارم که فیلم در اکران عمومی موفق می‌شود و مخاطبان از آن استقبال می‌کنند.

وی در مورد شرایط این روزهای بازیگری گفت: من به دلیل اینکه در اینجا زندگی نمی کنم و پس از انجام کارهایم به آلمان بازمی‌گردم زیاد در گیر و دار مسائل و مشکلات بازیگری نیستم، اما وقتی مردم با ما مواجه می‌شوند معمولا درباره چهره‌های جوانی صحبت می‌کنند که در فیلم‌ها حضور دارند. جوانانی که نمی‌توان روی استعداد آنها حساب کرد و به دلیل شهرت و ثروت جذب بازیگری شده‌اند.

نظری ادامه داد: بازیگرانی که از نسل ما بودند بیشتر سابقه حضور در صحنه تئاتر را داشتند و در حوزه‌های دیگر تجربه کسب می کردند و بعد وارد سینما یا تلویزیون می‌شدند، اما امروز می بینیم که بیشتر جوان‌ها قصد دارند ره صدساله را یک شبه طی کنند. طبیعی است که با چنین ذهنیتیآنچه از آنها می‌بینیم کیفیت کمی دارد.

فلور نظری بازی در فیلم‌های سینمایی «آتش بس ۲»، «کلاهی برای باران»، «تسویه حساب»، «بیداری» و … را در کارنامه دارد.

نوشته «آتش بس ۲» پرفروش می‌شود/ بازیگران تازه‌وارد توانایی‌های نسل قبل را ندارند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- شامگاه دوشنبه تهمینه میلانی کارگردان و محمد نیک بین تهیه کننده «آتش بس ۲» در آیینی ویژه آغاز اکران این فیلم را در فضایی صمیمی جشن گرفتند. بیتا فرهی، ماهایا پطروسیان، میلاد کیمرام، بیتا منصوری، علی دایی، ابوالحسن داوودی، هوشنگ گلمکانی، لادن مستوفی، مریلا زارعی و … در این مراسم حضور داشتند. پیش از شروع اکران فیلم تهمینه میلانی در سخنانی کوتاه گفت: ما قصد سخنرانی نداریم. هر وقت به مراسمی می‌روم که پیش از نمایش فیلم چند نفر سخنرانی و نطق می‌کنند حوصله‌ام سر می‌رود. از دوستان و همکارانم در این فیلم و از حامیان مالی «آتش بس ۲» سپاسگزارم، از دوستانم که در این فیلم با من همکاری کردند، می‌خواهم روی سن بیایند.

با دعوت میلانی، محمد نیک‌بین، میترا حجار، گوهر خیراندیش، رایان جواهریان، فلور نظری، مستانه مهاجر و … تعدادی از عوامل فیلم روی سن آمده، به حضار خوشامد گفتند. میترا حجار بازیگر نقش اول زن «آتش بس ۲» در سخنانی کوتاه پیام بهرام رادان بازیگر نقش اصلی را به حاضران رساند. رادان به دلیل حضور در محل فیلمبرداری فیلم تازه‌اش در شهر ری بود و به ایوان شمس نرسید.

«آتش بس ۲» داستان زوجی است که هر بار می‌خواهند به سفر بروند برایشان مشکل پیش می‌آید. بهرام رادان، میترا حجار، پژمان جمشیدی، گوهر خیراندیش، مهرانه مهین ترابی و … در این فیلم بازی می‌کنند.

نوشته ستار‌ه‌های سینما مهمان «آتش بس ۲»/ فیلمی که علی دایی را به ایوان شمس آورد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- دیروز یکشنبه به سنت سال‌های اخیر مجموعه تئاتری ایرانشهر آیین افتتاح یک نمایش با حضور هنرمندان و اصحاب رسانه برگزار شد. تهمینه میلانی کارگردان سینما زنگ آغاز اجرای این نمایش را به صدا درآورد. کامران تفتی، ستاره اسکندری، افسانه ماهیان، لاله اسکندری، سعید امیر سلیمانی، ورقا عامری، لیلا زارع، امیر اثباتی و … در این مراسم حضور داشتند که اجرای آن را مسعود فروتن برعهده داشت. بهاره رهنما و بازیگران گروهش ابتدا به حضار خیرمقدم گفتند و با لباس‌های سپید به میان جمعیت آمدند. بهاره رهنما کارگردان و بازیگر «دور همی زنان شکسپیر» با تشکر از میهمانان و بازیگران نمایشش گفت: ما این لباس را انتخاب کرده‌ایم تا با زنان و کودکان غزه همدردی کنیم، نماد صلح باشیم و آرزو کنیم جهان همواره در آرامش و صلح باشد. من از آقای مجید سرسنگی مدیر محترم مجموعه ایرانشهر ممنونم که بستری فراهم کردند تا این نمایش اجرا شود. بعضی خرده می گیرند که من در تئاتر پر کارم، من تنبل نیستم و بسیار انرژی گذاشتم تا این نمایش روی صحنه برود. هر فرد دیگری هم به اندازه من تلاش کند آثارش اجرا می شود.

تهمینه میلانی که کمی با تاخیر به مجموعه ایرانشهر رسید پیش از به صدا درآوردن زنگ آغاز این نمایش گفت: بهاره رهنما از بازیگرانی است که تلاش زیادی برای کارشان دارند و من این تلاش و عشق به کار را ستایش می‌کنم. پس از به صدا درآمدن زنگ حضار به تماشای «دور همی زنان شکسپیر» نشستند. مهناز افشار، بهاره رهنما، نسیم ادبی، کمند امیرسلیمانی، سحر دولتشاهی و بهنوش بختیاری بازیگران این نمایش هستند که ساعت ۱۹ در سالن سمندریان مجموعه ایرانشهر روی صحنه می‌رود.

نوشته برگزاری آیین افتتاح «دورهمی زنان شکسپیر»/ میلانی، زارع، تفتی و اسکندری در ایرانشهر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.