سوره سینما- سارا کنعانی: چند روزی است که مخاطبان چند ساله برنامه موفق «رادیو هفت» با این خبر بد مواجه شده اند که بنا به تصمیم مدیران شبکه آموزش، پخش این برنامه محبوب ترکیبی برای همیشه متوقف شده است. با این حال، «رادیو هفت» چهره‌هایی را به مخاطب معرفی کرد که با تمام شدن یک برنامه تلویزیونی از یاد او نمی روند. امیرعلی نبویان، یکی از همان پدیده های نوظهور است که با شیوه خاص نویسندگی و داستان خوانی خود، طرفدارانی را به دست آورد و پیرو همین شهرت بود که کتاب‌های او و همچنین یک اثر نمایشی که به قلم او روی صحنه رفت، بازخورد عجیبی را باقی گذاشت.

چند سال اخیر چهره های زیادی را سراغ داریم که ظرف مدت کوتاهی به شهرت رسیده‌اند، اما تفاوت شما این است که با قلم خود به این موقعیت دست یافته‌اید و نه بهانه دیگری مثل اجرا یا بازیگری. این اتفاق در جامعه ما که متأسفانه زیاد کتاب نمی‌خوانند عجیب نیست؟

امیر علی نبویان: ارزیابی اولیه بدون تردید ما را به این نتیجه می رساند که این اتفاق لطف خداوند است. آن روزهایی که من دوره‌های بازیگری را می گذراندم، عده ای از استادانم به من می‌گفتند خوب است که بنویسی. آن زمان اگر به من می‌گفتند مثلا ده دقیقه آنتن در اختیار توست تا دیده شوی و می‌توانی انتخاب کنی که بنویسی یا اجرا کنی، من اقرار می‌کنم که نمی‌توانستم تصمیم درستی داشته باشم. من هیچ وقت حدس نمی‌زدم روزی در یک برنامه تلویزیونی متن های خودم را بخوانم و این شهرتی را که شما می‌گویید، به دست بیاورم. این اتفاق، محصول انتخاب مسعود فروتن، منصور ضابطیان و محمد صوفی بود.

سبکی که برای نگارش و اجرای آن متن ها انتخاب کردید کاملا ابتکاری بود یا اینکه نمونه دیگری در تلویزیون های خارجی داشت؟

نه، حقیقتا یک اتفاق بود و هیچ الگویی وجود نداشت. تا آن زمان اصلا برنامه ای وجود نداشت که در نفس و ذات تلویزیونی باشد ولی برای مجری یا گوینده متن، امکانات نمایشی زیادی به جز تکان دادن سر و دست، در بر نداشته باشد. کاری که من انجام می دادم از کاری که شرمین نادری یا مسعود فروتن در همان برنامه انجام می دادند، متفاوت بود. سبک اجرایی من بداهه بود، به این دلیل که اصلا از اول هم قرار نبود آن قصه‌ها را من بخوانم. ماجرای متن خواندن من ابتدا فقط یک امتحان بود که شوخی شوخی جدی شد.

به هر حال تا اندازه ای موفق شدید که چهار جلد کتاب شما در مدت زمان کوتاهی به فروش قابل توجهی دست یافت.

من نکته ای را دریافته بودم؛ اگر ما جامعه ای داریم که آدم هایش زیاد کتاب‌خوان نیستند، این به آن معنی نیست که مردم قصه شنیدن را دوست نداشته باشند. پس بد نیست اگر کاری کنیم که مردم علاوه بر اینکه از آیتم قصه های «رادیو هفت» استقبال می کنند به کتاب خواندن هم علاقمند شوند. این موضوع در ابتدا یک فرضیه بود و ما هیچ ایده ای هم برای آن نداشتیم. اما اگر نوار قصه های دوران بچگی خودمان مثل امیرارسلان نامدار، علی مردان خان و … و لا لایی ها و نمایش های رادیویی موفق آن روزها را مرور کنیم، شاید بتوانیم خاستگاه این آیتم را پیدا کنیم که بعدها به فروش خوب کتاب منجر شد.

حالا که قرار نیست رادیو هفت هم ادامه داشته باشد برنامه ای برای انتشار قصه های جدید خودتان ندارید؟

چرا، همان مسیر را به شکل دیگری به زودی ادامه می دهم. چیزی مثل کتاب های صوتی که بعدا درباره آن بیشتر توضیح خواهم داد.

از قصه های شرمین نادری اسم بردید. آیتم مربوط به متون ایشان هم مخاطب خاص خود را داشت اما آیتم شما هم خیلی زود جای خودش را پیدا کرد. فکر می‌کنید تفاوت قصه‌های شما با دیگر قصه‌های «رادیو هفت» در چه چیز بود؟

این تفاوت در همه چیز بود. قصه های خانم نادری به شمیران قدیم اشاره داشت. انتخاب آقای فروتن برای خواندن آن متون هم انتخاب عجیب و به جایی بود. آقای فروتن تا قبل از این تجربه، کاری مشابه را انجام نداده بودند، از سوی دیگر وقار ایشان و آن سرخوشی و رهایی من، نوعی کنتراست را ایجاد می کرد که به دل مخاطب می‌نشست. راستش من حتی نمی ترسیدم از اینکه مقایسه بشوم، من داشتم کار خودم را می کردم. این آیتم اصلا قرار نبود ادامه پیدا کند و جمعا قرار بود ۱۰ قسمت بیشتر نباشد. سه سال طول کشید و این موضوع، از ابتدا، برنامه ریزی شده نبود.

«رادیو هفت» به عنوان یک برنامه چهره محور، یک ستاره برای تلویزیون ساخت و این اتفاق در نوع خود کم نظیر بود. خودتان این ستاره شدن را قبول دارید؟

راستش را بخواهید بار معنایی ستاره خیلی سنگین است. به هر حال مرا پسر رادیو هفت صدا می کنند و من اتفاقا از این موضوع خوشحالم و از این لقب استقبال می کنم. تعامل من با رادیو هفت دقیقا یک تعامل پدر-پسری بود. یعنی فرزندی در خانه ای به دنیا می آید و بعد در قبال آن خانواده مسوولیت هایی دارد. اگر این اتفاق افتاد، نتیجه ء یک تعامل بود. قدم اول را برنامه برداشت و این فرصت را سازندگان آن بودند که به من دادند. این زمان، زمانی بود که من باید از خودم عرضه و خلاقیتی نشان می دادم تا بتوانم چیزی به برنامه رادیو هفت اضافه کنم، به طوری که وصله ناجوری نباشم و نگویند این پسر را آورده اند تا معروفش کنند. می خواهم بگویم فرمول ویژه ای وجود نداشت و تنها یک تعامل به درست شکل گرفت.

کمی به عقب برگردیم. اولین بار چطور با دنیای داستان آشنا شدید و اصلا چه کسی اولین بار برایتان قصه گفت؟

مادرم. البته او برایم قصه نگفت، کتاب خواند. کتابی بود که روزی هزار بار برای من می خواند؛ کتاب «خر دانا»! از بچگی علاقمند به این تکرارها بودم. مثلا کارتون سیندرلا در آن زمان از معدود سرگرمی هایی بود که ما در اختیار داشتیم تا با آن روزگارمان را سپری کنیم. من روزی سه بار آن را تماشا می کردم. آن نوارهایی که در پاسخ به چند سوال قبل اسم بردم، از بس توسط ما گوش داده شده بودند هم خراب شده بودند و هم ما دیگر کلمه به کلمه از بر بودیم شان. گذشته از همه این ها عادت خانوادگی ما بعد از صرف ناهار، دراز کشیدن و خواندن کتاب بود. اگر کمی به عقب تر هم برگردم باید از خاله ام یاد کنم که شاید اولین کسی بود که برای من کتاب خواند. اولین کتابی که من با آن مواجه شدم «ماهی سیاه کوچولو» بود. چندان هم قصه صمد بهرنگی را نمی فهمیدم اما حالا که به آن روزها فکر می کنم می بینم صرف آشنایی من با آن کلمه های سنگین در آن ایام، چقدر کار درستی بود. آن عادت کتابخوانی بعد از ناهار به دورانی برمی گردد که من تازه سواد خواندن و نوشتن پیدا کرده بودم و این ورق زدن ها بیشتر شبیه به یک پز بود تا یاد گرفتن. اولین کتابی که به دست گرفتم «ماشاالله خان در دربار هارون الرشید» نوشته ایرج پزشک زاد بود. جلد سفت و سنگینی داشت و می شد آن را روی سینه ام بگیرم، به طوری که کسی نفهمد من در حال خواندن آن نیستم! با این حال آن پز کتاب خوانی را حفظ می کردم تا اینکه برای من تبدیل به یک عادت شد. از جایی به بعد وقتی درس و فرآیند مهندس شدن برای من جدی شد، یک دوره بی سوادی طولانی را طی کردم، از این نظر که از کتاب و داستان دور ماندم، وگرنه خواندن جبر و شیمی و مثلثات و … که به راه بود. البته خواندن همین درس ها هم بعدا به دردم خورد.

خواندن درس های رشته ریاضی چطور برای نویسندگی به کار شما آمد؟

به نظر من ریاضی مهمترین علم جهان است. از این گذاره می توانم دفاع کنم اما اصراری ندارم کسی حرفم را قبول کند. ریاضی توان تحلیل اتفاقات یک قصه را به خوبی به نویسنده می‌دهد و ریتم را به او هدیه می‌کند. ریاضی باعث می شود بین اجزای قصه روابط منطقی علت و معلولی برقرار کنیم. این ها را من می‌گویم که روزگاری علاقه ای به درسی که داشتم توی دانشگاه می‌خواندم، نداشتم.

بنابراین شروع داستان‌نویسی شما به پس از دوران دانشگاه بر می‌گردد؟

در حقیقت اصل قصه نویسی را بعد از دانشگاه تجربه کردم. این کار یکی از تکالیف ما در کلاس‌های بازیگری بود. مثلا به ما می گفتند درباره اتفاقی بنویسید که در این هفته توجه شما را به خود جلب می کند. چنین تمرین هایی را هدایت هاشمی، آناهیتا اقبال‌نژاد، امیر پوریا و رضا بهبودی به ما می‌دادند و جالب است که متفق القول همه آنها وقتی نوع نگاه و نگارش مرا می‌دیدند تشویقم می کردند که جدی تر قصه بنویسم.

شما به هنرجوهای بازیگری توصیه می‌کنید داستان نویسی را هم یاد بگیرند؟

هیچ کدام از این رشته ها بی ارتباط به هم نیست. کسی که می خواهد بازیگر باشد باید بداند که چطور باید یک قصه را خواند، به این دلیل که او باید روزی فیلمنامه بخواند و درباره نقش خود تحلیل داشته باشد. او باید درباره دلیل گفتن یک دیالوگ یا اندازه انرژی جمله‌ای در فلان صحنه و نوع و لحن جواب هایی که به پارتنرش می دهد و … آگاهی داشته باشد و همه این ها به داستان گویی و داستان نویسی مرتبط است. یک کارگردان هم باید به مجموعه ای از هنرها وارد باشد و اگر من به سراغ این حرفه نمی روم شاید به این دلیل است که خیلی از فنون مختلف سر در نمی آورم.

با توجه به اینکه خودتان هم به این موضوع واقف هستید که می توانید در عرصه داستان نویسی موقعیت ویژه داشته باشید، چه اصراری وجود دارد که اجرا و بازیگری را هم ادامه بدهید؟

با احترام به تمام کسانی که در این سال ها در تلویزیون و رادیو اجرا داشتند، لفظ مجری برای من لفظ جذابی نیست. به این دلیل که این کلمه مرا به یاد آدم‌های عصا قورت داده و حراف می‌اندازد که انگار همیشه سفارشی حرف می زنند. در جهان غرب مجری تلویزیون را با عنوان میزبان می‌شناسند و من نسبت به این مفهوم هیچ حساسیتی ندارم. تصمیم گرفته ام در هنگام اجرا یا خود خود خودم باشم، یا بازی اش کنم. زیاد آدم جذابی نیستم پس در بسیاری موارد جذابیت را بازی می کنم. در قصه های امیرعلی، کاراکتر امیرعلی که سه سال دیده شد و مردم باورش کردند در حقیقت بازی شد و هیچ کدام از شخصیت های موجود در قصه‌ها خود من نبودند. من آن اندازه از معصومیت و مظلومیت را ندارم و برای مثال اصلا آدم شکمویی هم نیستم (برعکس چیزی که در برنامه دیدیم). من آن پسر کنجکاو خوش‌خوراک را بازی کردم و خیلی از غذاها را برای اولین بار جلوی دوربین خوردم. بر همین مبنا به اجرای استیج هم علاقه ندارم و تنها برای رفقایم این کار را انجام داده ام. هر بار هم روی استیج رفته ام سعی کرده ام این حضور را بازی کنم و یک کاراکتر بسازم، کاراکتری که ممکن است چهارزانو روی سن بنشیند. من اجرا را مطلقا مستقل از بازیگری نمی‌بینم. وقتی شما به عنوان میزبان یک برنامه پذیرفته می شوید دارید به یک دوربین این اجازه را می دهید که قاب صورت شما را بگیرد و وارد جزئیات رفتاری شما شود. در نتیجه مجموعه زیادی از اکت ها، میمیک ها، لحن ها، حرکات دست و سر و … از شما برای مخاطب لو می رود. شاید به همین دلیل است که دیگر عادل فردوسی پور را هرگز نمی توان در نقش یک قاتل باور کرد.

وقتی یک نویسنده خلاق بازیگر و مجری می‌شود، آیا ناخودآگاه بداهه پردازی او برای نقش یا اجرا بیشتر می شود؟

وقتی شما در قالب یک کار گروهی جا می گیرید، این کار گروهی یک کارگردان دارد، یک فیلمبردار، یک نویسنده و … . اولا شما باید بپذیرید که آن تیم یک مدیر دارد که کارگردان و سازنده اثر است، مثل مربی تیم فوتبال. مربی ها دو نوع اند. گروهی مثل گاس هیدینگ و مورینیو در فیلمسازی معادلی مثل هیچکاک دارند. در فیلم های هیچکاک اگر برگ‌های گلدانی در قاب ما در حال تکان خوردن هستند، باد نمی وزد بلکه در خارج از قاب پنکه ای روشن شده است، یعنی کوچک ترین چیزها برنامه ریزی شده است. در چنین شرایطی جای هیچ بداهه ای وجود ندارد. مربیان دیگری مثل گواردیولا یا دل بوسکه داریم که به شما اجازه می دهند در یک چارچوب ستاره شوید. در نهایت احترام به همه، زوج ضابطیان و صوفی را در گروه دوم دسته بندی می کنم و می گویم آنان از کسانی هستند که چارچوبی را تعیین می کنند اما به شما اجازه می‌دهند در آن چارچوب ستاره باشید. این فرصت به اندازه آی.کیو، میزان سربراهی و تسلط فرد بستگی دارد که این جریان را درک کند یا نه. در مورد اینکه من آدم طنازی هستم یا نه باید بگویم همه ما در لحظاتی آدم های شوخ طبعی هستیم، من هم هستم اما گاهی بناست من به آدمی تبدیل شوم که همواره شوخی می کند و من هرگز در زندگی واقعی این گونه نیستم و حتی خیلی وقت ها خیلی از شوخی هایی که از من جلوی دوربین دیده می‌شود از جنس من و باب میل من نیست، اما تا خودم این شوخی‌ها را باور نکنم قطعا نمی توانم باور آن را به مخاطب بدهم.

حتما قبول دارید که ساختار متنی که قرار است توسط گوینده خوانده شود و متنی که در کتاب چاپ می شود متفاوت است. پس چرا کتاب های شما حاوی همان داستان‌هایی است که روزی در قالب آیتم از رادیو هفت، شنیدیم؟

اگر قرار بود از ابتدا این قصه ها را برای کتاب بنویسم قطعا با ساختار دیگری می نوشتم. این قصه ها برای آیتم های پنج دقیقه ای در تلویزیون ساخته شده بودند و واضح است که باید ویژگی‌های یک برنامه تلویزیونی و نوع اجرا در آن لحاظ می شد، بنابراین حتی توالی داستان هایی که در دو قسمت پشت سر هم از برنامه پخش شده بودند در کتاب هم محرز است. موضوع اصلا وفاداری یا عدم وفاداری داستان های کتاب به برنامه تلویزیونی نبود. اگر من می خواستم ساختار داستان ها را بر مبنای چاپ شدن در کتاب بکوبم و از اول بسازم درگیر پروسه زمان بری می شدم. حالا هم فکر می‌کنم بهترین فرمت برای ارائه این نوع داستان‌ها کتاب‌های صوتی است. شاید روزی این کار را انجام بدهم.

شما در زمینه نمایشنامه نویسی هم یک تجربه موفق داشتید که به نظر می رسد جرأت انجام آن بی ارتباط با شهرتی که به دست آوردید نباشد.

بله من نمایشنامه ای نوشته ام که سال گذشته در تالار مولوی روی صحنه رفت. جنسی از کمدی سیاه اما کاملا متفاوت از آن، چون ساختار آن یک ساختار موزون و مسجع بود. این متن یک کلام آرکائیک داشت، متنی بدون وزن اما دارای قافیه. توضیحش مفصل است که حالا جای ارائه آن نیست. من می دانم که اغلب مخاطبانم که به سالن نمایش می آمدند می دانستند که قرار نیست قصه های امیرعلی را تماشا کنند. ما بیش از ۹۰ درصد رضایت مخاطب داشتیم. اگر من یه بهانه داشته باشم (که بخواهم به خاطر لطف خدا) به آن افتخار کنم این است که کتاب هایی را در چهار جلد چاپ کردم که باعث شد عده ای برای اولین بار بروند کتاب بخرند و نمایشی را با کمک دوستانم و کارگردانی کورش سلیمانی روی صحنه بردم که کسانی را برای اولین بار با مقوله تئاتر آشنا کرد. من از آدم های صاحب هنر درخواست می کنم این آدم هایی را که قدم های اول را در دنیای کتاب و تئاتر برداشته اند، حفظ کنند و کاری کنند باز هم کتاب بخرند و باز هم به تماشای تئاتر بروند. جالب است بگویم در سالن تئاتر اتفاقات عجیبی رخ می داد. ما تماشاگرانی داشتیم که به قدری با مقوله نمایش نا آشنا بودند که فکر می کردند اگر بلند بخندند حواس بازیگران پرت می شود و نمی دانستند این موضوع اتفاقا باعث روحیه گرفتن آنان می شود، در نتیجه بعد از گذشت مدت زمانی و با دیدن اینکه انگار می شود خندید، یخ شان آب می شد. البته من متن را جوری نوشته بودم که بعد از هر قهقهه ای بغضی بتواند به وجود بیاید. در آن سالن تئاتر چهره هایی مثل گلاب آدینه، رضا میرکریمی، محمدرضا هنرمند، هدایت هاشمی، کاظم هژیر آزاد، نوذر آزادی، حمیدرضا آزادی و بسیاری از کسانی که نام شان از قلم افتاده در کنار کسانی می نشستند که برای اولین بار تماشای نمایشی را تجربه می کردند. در حال حاضر هنر به سمتی پیش رفته که تئاتر یا فیلم دارای دو لایه سطحی و عمیق است، یعنی آثار به گونه ای ساخته می شوند که دارای نکات پنهانی هستند که عدم کشف آنان مانع برقراری ارتباط مخاطب معمولی نمی شود اما دستیابی به آنها توسط مخاطب هوشمند باعث یک حظ مضاعف می شود. بنابراین هر اثر نمایشی یا سینمایی در کم ترین حالت یک قصه کامل در دل خود دارد. دستیابی به چنین حالتی از هنر تلاشی است که من در راستای آن حرکت می کنم.

در کلاس های داستان نویسی تان به هنرجوها چه می‌گویید؟

در کلاس هایم سعی می کنم هر چیز را هرچند که اندک باشد به همه بچه ها یاد بدهم. هدف این کلاس‌ها این است که طراح قصه تولید کند. ما به سراغ نکات ریز و جزئیات نمی‌رویم. تنها می خواهیم بگوییم چطور از یک ایده می‌توان به قصه رسید.

و احتمالا این همه قصه، روزی، جایی، کاربردی خواهند داشت.

دقیقا. اخیرا دست به یک ریسک بزرگ زده ام و با آقای بهروز خوش‌رزم شروع کرده ام به نوشتن یک سریال. یک سریال پر از قصه و شخصیت های متعدد. اگر بنا باشد این قصه ها را مطابق با ریتم سریال های ایرانی تعریف کنیم یک سریال هفتاد قسمتی خواهیم داشت، اما قرار است یک مجموعه بیست و چند قسمتی باشد. این پروژه الان در مرحله طرح است و فروغ فروهیده آن را به نگارش در آورده است چون طرح نوشتن هم هنری است که من ندارم. نوشتن این سریال بر عهده فرهاد توحیدی و من است و قرار است ریتم بی‌نظیری در مقایسه با دیگر سریال‌های ما داشته باشد. ما با مخاطب حواس جمعی مواجه هستیم که یک سریال خارجی را با ریتم تند دنبال می کند و از زیرنویس آن هم جا نمی ماند. پس چرا با در نظر گرفتن این توانایی ها برای او کار نمی کنیم؟ من می خواهم ریسک کنم و تعداد زیادی قصه با ژانرهای مختلف را در یک بستر بریزم و بیننده را هم حفظ کنم.

فکر می کنید بتوان در ایران سریال هایی ساخت که بتواند با آثار معروف خارجی که در چند سال اخیر به شکل سیزنی در کشور ما رواج یافته رقابت کرد؟

ما به قصد مقایسه شدن کار نمی کنیم اما می خواهیم حتما جذابیت را حفظ کنیم. متأسفانه مد شده که می گویند مشکل سینما و تلویزیون ایران فیلمنامه است. من از آنان سوالی دارم. فرض بگیریم من فیلمنامه ای شبیه به «آواتار» بنویسم. امکانات ساختش کجاست؟ حقیقت این است که همه چیز گردن فیلمنامه نیست. در این سینما چطور می‌توان به سراغ مضامین تخیلی یا پلیسی رفت وقتی برای مثال سرنوشت محتوم همه فیلمنامه های پلیسی این است که خلافکارها در انتها حتما دستگیر شوند؟ اگر کارگردانی به توصیه کارگردان، به خاطر بالا بردن برآورد، سریال بیست و چند قسمتی را تبدیل به یک مجموعه نود قسمتی نکند ما حتما موفق می شویم در غیر این صورت نباید هرگز منتظر سریال هایی ایرانی در سطح «فرار از زندان»، «لاست» و … بود. اگر ما در پیاده‌سازی چنین طرحی موفق شویم، بدون شک مدیون تجربه و کاربلدی بهروز خوش رزم و فرهاد توحیدی هستیم و نه فرمول آب بستن به یک مجموعه.  آنان هرگز هدف را فدای چیز دیگری نمی‌کنند.

شما از ابتدا نویسندگی را جدی‌تر از بازیگری دنبال می‌کردید؟

روزی که به مسعود فروتن زنگ زدم و گفتم برای بازی در فلان مجموعه که قرار است در شبکه نمایش خانگی پخش شود پذیرفته شده ام، ایشان گفت زنگ بزن و بگو نمی‌آیی. گفت باید نه گفتن را یاد بگیرم، دلیل این رد کردن هم این بود که اگر قدم های اول را در آن فضا بردارم تا آخر در همان حال و هوا باقی می‌مانم. ایشان گفت باید بنویسم و این چیزی بود که دیگر اساتیدم هم به من می‌گفتند. گوشم زنگ زد و با خودم گفتم این بزرگترها چیزی را می‌بینند که من نمی بینم. پس گفتم چشم و شروع کردم به نوشتن.

حرفی باقی مانده است؟

من می خواهم از آن نمایشی که روی صحنه رفت (پیت‌های حلبی) یک کتاب صوتی منتشر کنم. تا امروز قدم های خوبی برای این کار برداشته شده و شاید چهره ای مثل میکائیل شهرستانی کارگردانی این اثر را بپذیرد. موافقت بهترین صداپیشگان امروز هم برای بازی در کار جلب شده و تمام هدفم این است که تا نیمه سال این کتاب صوتی به انتشار می رسد. می‌دانم که ممکن است تنها چند دقیقه بعد از انتشار این اثر، بتوان آن را از اینترنت دانلود کرد، اما شعار من برای تولید این کار این است که باید به گونه ای جای آن نوار قصه ها را پر کرد. شاید این خواهش من به جایی نرسد اما آن را عنوان می کنم. درخواست من از دوستانی که در اماکنی مثل نمایشگاه کتاب و … می بینم شان این است که از هم حمایت کنیم. من همه توانم را به کار می بندم تا کار خوبی تولید کنم و آنان در مقابل حقوق مادی و معنوی اثر را به رسمیت بشناسند. کپی رایت چیزی است که باید در مورد همه آدم ها رعایت شود و امیدوارم روزی این اتفاق رخ دهد. چرا آدم ها باید بمیرند تا عزیز شوند؟ شاید در همه جای دنیا این روال وجود داشته باشد اما هر انسانی تا وقتی زنده است به حمایت شدن نیازمند است و ای کاش این را از یکدیگر دریغ نکنیم.

نوشته مردم تشنه قصه شنیدن هستند/ فردوسی‌پور را نمی‌توان در نقش قاتل باور کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- سارا کنعانی: «عاشق، تحت هر شرایطی از معشوق بالاتر است؛ او این هنر را دارد که احساساتش را با شعر بیان کند. ترانه، از هر قالب شعری دیگری مردمی تر است، برای اینکه در هر شرایطی قابل دسترسی است؛ در هنگام رانندگی، هنگام خواب و حتی زیر دوش آب.» این‌ها جملاتی است که نیلوفر لاری‌پور در کلاس های آموزش ترانه سرایی‌اش به هنرجوها می‌گوید. هنرجوهایی که در نگاه اول به نظر می رسد بیشتر دوست این معلم باشند تا شاگرد او. صندلی ها را دور تا دور اتاق چیده اند تا اینجا به آلاچیق ترانه سرایی بیشتر شبیه باشد تا کلاس درس. این هفته، دختر جوانی از مشهد خودش را به تهران رسانده تا در کلاس شرکت کند. دخترها و پسرها قبلا ترانه این هفته شان را در گروه وایبری مربوط به کلاس ارسال کرده اند و همه قبل از ورود به کلاس نظرات شان را در مورد آن آماده کرده اند. ترانه خوانده می شود. معلم و بچه‌ها (بچه هایی با رده سنی بیست تا سی و چند سال) یکی یکی نظراتشان را عنوان می‌کنند.

خانم لاری پور می‌گوید: «ترانه هشتاد درصد احساس است و بیست درصد تکنیک. به ترانه باید مثل یک داستان نگاه کرد تا آغاز و پایان خوب داشته باشد. ترانه را باید درست بخوانید تا وزن آن در بیاید. هر کلمه، بار معنایی مخصوص به خودش را دارد. «آوار شدن» با «سربار شدن» فرق دارد، پس شاید در یک دوبیتی با یک معنی پیوسته جا نشوند، هرچند که به نظر ، هم قافیه بیایند.» صبر می‌کنم تا کلاس تمام شود. تصمیم دارم در این زمان با نیلوفر مصاحبه کنم، اما گفت و گویی که بعد از یک کلاس سه ساعته انجام شود نمی تواند ایده آل از آب در بیاید. مرا برای پس فردا به خانه اش دعوت می کند. آن روز بازی دربی برگزار می‌شود و خانم ترانه سرا تأکید می‌کند که فوتبال هم می خواهد تماشا کند! در روز قرار بین دو نیمه خودم را به منزلش می‌رسانم و بعد از پایان آن بازی پر حاشیه، گفت و گو را شروع می‌کنیم.

مدت‌هاست ترانه ای از شما در آلبوم‌های موسیقی نشنیده‌ایم. چرا؟

نیلوفر لاری‌پور : چرا، چند ماه قبل هم ترانه ای گفتم اما آن قدرها مطلوب من نبود که بخواهم آن را جایی بخوانم و به عنوان ترانه جدید رونمایی کنم. آخرین ترانه ای که به معنی واقعی سروده باشم به سه چهار سال قبل بر می گردد.

به هر حال به طور محسوسی فعالیت شما کم تر شده و علاقمندانتان می خواهند بدانند آیا علت خاصی وجود دارد؟

ترانه سرا برای خوب شنیده شدن ، تأثیر گذاشتن و ماندن در یادها کار می‌کند. تعداد زیادی از ترانه های من بعد از ساخته شدن مرا راضی نکرده، آنقدر که حاضر نشدم از آنها به عنوان ترانه‌های خودم در جایی اسم ببرم. وقتی در آلبومی نود درصد ترانه ها کارهایی ضعیف است، وقتی ملودی ها درست در نمی‌آید و وقتی صدای خواننده را دوست ندارم طبیعی است که نمی‌خواهم حضورم در چنین آلبوم هایی پررنگ باشد، ضمن اینکه دیگر اعصاب چانه زدن بر سر مسائل مالی را ندارم. ترجیح می‌دهم وقتم را روی چیزی بگذارم که حالم را خوب کند. در حال حاضر شعر سپید می گویم و شغلم را نیز در حیطه های دیگری ادامه می دهم.

بد نیست همین ابتدای گفت و گو کمی به عقب برگردیم. زمانی که شما احساس کردید می توانید با کلمه‌ها، اتفاق درست کنید.

من در یک محیط پر از کتاب بزرگ شدم و تنبیه من در دوران کودکی این بود که از قصه شب محروم بشوم. بازی من با پدر مرحومم در آن سال ها این بود که او یک کلمه می گفت و من قافیه‌اش را پیدا می کردم. پدر و عموی من پیوند دیرینی با شعر داشتند و این فضا قطعا در رشد علاقه من موثر بوده است. یادم می آید در چهارده پانزده سالگی می‌گفتم من می خواهم ترانه سرا شوم اما به من می خندیدند چون آن زمان چیزی به اسم ترانه به آن معنی که ما امروز می شناسیم وجود نداشت. من شعر را در دفتر شعر جوان ادامه دادم و استادانم باعث شدند یک مسیر چند ساله را چند ماهه طی کنم. این جمله را به خصوص خطاب به کسانی می گویم که فکر می کنند شعر، آموزش دادنی نیست. قطعا مستعد بودن فرد مهم است اما باید کسی باشد که این استعداد را به جهت درست سوق بدهد. خلاصه آن که من در یک فضای درست قرار گرفتم و مقارن شدن اوج فعالیتم با سال های ۷۶ و ۷۷ (سال‌های رونق گرفتن پاپ) باعث شد آن اتفاق لازم یعنی قرار گرفتن در زمان و مکان مناسب رخ بدهد و من با ترانه مسافر نقطه عطفی را در کارنامه ام به وجود آوردم.

دفتر شعر هم داشتید؟

بله. دفتر شعری داشتم که هم ترانه های خودم را در آن می نوشتم و هم ترانه های دیگری که دوست داشتم. این رصد کردن اشعار اتفاق مهمی است. من تعجب می‌کنم از علاقمندان امروزی ترانه که اهل حفظ کردن شعر نیستند.

شما جزو معدود شاعرانی هستید که همه قالب های شعری را به فراخور زمان تجربه کرده اید. در این مورد هم صحبت کنیم.

بله، من الان هم در کنار ترانه شعر کلاسیک می گویم و شاید به جز قصیده، همه قالب های شعری را امتحان کرده باشم. اصلا قبل از سال ۷۷ بیشتر غزل و شعر نیمایی می گفتم و امروز هم می توان رنگ و بوی تجربه ای را که در شعر کلاسیک دارم در ترانه هایم احساس کرد. گذشته از همه این‌ها من در رشته زبان و ادبیات فارسی تحصیل کرده‌ام و این طبیعی است که به همه قالب‌ها و سبک‌ها علاقمند باشم.

الان کدام قالب بیشتر به دل شما می چسبد؟

در حال حاضر شعرهای سپید. منتشر شدن ترانه هایی مثل «ازم نخواه با تو بمونم» یا «یه پنجره با یه قفس» و حتی «بارون یکریز و هوای ابری» و در همان سطح از کیفیت هم حالم را خوب می کند. ترانه های این چنینی اما حقیقتا هر چند سال یک بار رخ می دهد و به همین دلیل دلم نمی‌آید ترانه‌هایی بگویم و آنها را در یک بازی نامعلوم قرار بدهم، چون یک ترانه باید شنیده شود. ترانه‌ای که به گوش مردم نرسد انگار در نطفه خفه شده است.

امروزه با رواج شبکه های مجازی عده زیادی از مردم به شاعری و به خصوص شعر سپید روی آورده اند. این فضا را چطور ارزیابی می کنید؟

من متخصص شعر سپید نیستم به همین دلیل حتی قبل از چاپ اشعار سپیدم آنها را به شاعران مطرح در این زمینه نشان دادم و مشورت گرفتم. شعر سپید به این خاطر که قیدهایی مثل وزن و قافیه ندارد، بد و خوب آن به درستی از هم شناخته نمی شود و عامه مردم فکر می کنند اگر یک نثر را به صورت عمودی بنویسند شعر سپید گفته اند. شعر سپید باید به جای این تقیدات وزنی، از نظر کلامی قوی تر از شعر کلاسیک باشد و از چیزهایی حرف بزند که اگر آن مفاهیم را در غزل و مثنوی و … بیاوریم، به همان میزان تأثیرگذاری ایجاد نشود. اگربخواهیم غزل های خیلی خوب مان را به نثر ساده بنویسیم می بینیم چیز خاص و جدیدی برای ارائه ندارد و آن¬چه که باعث کیفیت اثر شده وزنی است که به درستی در آن لحاظ شده؛ بنابراین اگر بخواهیم یک شعر سپید خوب داشته باشیم باید معنی و مفهومی را به آن بدهیم که سبب برتری اش نسبت به شعر کلاسیک باشد یعنی مفهوم و ساختار، جای خالی وزن و قافیه را پر کند. در پایان این بحث باید بگویم به این دلیل که کارشناس شعر سپید نیستم نمی توانم تعریفی از آن ارائه بدهم.

ترانه چیزی نیست که شما بتوانید از آن دور بمانید و فکر می کنم تنها شکل این تعامل عوض شده است.

بله، در این سال ها از ترانه غافل نبودم و مجموعه ترانه ای را از چهل زن ترانه سرا به چاپ رساندم که نام هشتاد درصد آنان به جز در محافل خصوصی شعر در جایی شنیده نشده است. در این کتاب شاعران گمنام، ترانه های قابل دفاعی دارند. ما خواننده زن نداریم، اما نمی دانم چرا بانوان ما در زمینه آهنگسازی، تنظیم کنندگی، صدابرداری، نوازندگی و … هم فعال نبوده اند. اگر هم کسانی در این شاخه ها مشغول به فعالیت باشند در رده های بالا قرار نمی گیرند، بنابراین باید پذیرفت خود خانم ها کم کار هستند. البته من می پذیرم که شرایط برای کار کردن خانم ها نه تنها در ایران بلکه در همه جای جهان سخت است. برای مثال در هالیوود چند کارگردان زن مطرح داریم یا فیلمبردار زن شناخته شده؟ زن های سینمای جهان بعد از بازیگری، نهایتا در شاخه ای مثل گریم مطرح می شوند. پس زنان کشورهای دیگر هم که قید و بندهای ما را ندارند، قدم چندانی در امور بزرگ برنداشته اند. بخشی از چرایی این اتفاق می تواند به فیزیولوژی خانم ها و روحیات آنان برگردد. البته باید این نکته را هم در نظر گرفت که اشخاص در کشور ما باید خوش شانس هم باشند تا یک خواننده خوب، یک آهنگساز خوب و یک تنظیم کننده خوب ترانه آنها را مورد استفاده قرار دهد و حق مطلب کلام آنان ادا شود. من سعی کردم در کتاب «گندم و سیب و دروغ»، تعدادی از زنان ترانه سرا را معرفی کنم. کسانی که حقیقتا خوب ترانه می گویند اما هنوز مطرح نشده اند. خود من هم ترانه هایم وقتی معنی گرفت که یک گروه خوب متشکل از خواننده و آهنگساز و تنظیم کننده و حتی میکس و مستر کاربلد برای آن کار کردند. من تصمیم گرفتم ترانه سرایان جوان را معرفی کنم تا ترانه آنان هم بتواند از چنین شرایطی بهره مند شود.

به نظر می رسد برای مطرح شدن یک ترانه معیارهای فرامتنی زیادی وجود داشته باشد. با این گزاره موافقید؟

بله، برای مثال ترانه ای که روی تیتراژ سریال گذاشته می شود و مکرر به گوش مردم می رسد سهم زیادی در شهرت ترانه سرا دارد فارغ از اینکه کار او خوب باشد یا نباشد. سریال متوسطی مثل «فاطماگل» را در نظر بگیرید که در ایران هم هواداران زیادی دارد. ترانه ای که برای آغاز و پایان این مجموعه سروده شده، البته کار خوب و قابل قبولی است، اما این سریال سهم زیادی در شنیده شدن آن داشت. بنابراین اگر سطح ترانه پایین بود باز هم شنیده می شد، زیرا هر قسمت در بیست و چهار ساعت چندین بار تکرار می شود. نتیجه می گیریم یک ترانه به صرف خوب بودن نمی تواند خود را مطرح کند و به چند عامل دیگر نیاز دارد. من شخصا وارد خیلی از بازی ها نمی شوم. الان عرضه ترانه خیلی بالاتر از تقاضای آن است و کسانی که تصور می کنند ترانه سرا هستند خیلی زیادند و خوانندگان ما نیز فرق بین ترانه خوب و بد را تشخیص نمی دهند.

و به دلایلی از این دست، تصمیم گرفته اید فعلا از عرصه دور باشید؟

دقیقا. در شرایط حاضر، خواننده حتی این اجازه را به خود می دهد که بخش مهمی از ترانه را حذف کند یا چند ترانه را با هم ادغام کند! البته از ترانه فاصله نگرفته ام چون به غیر از چاپ آن کتابی که اسم بردم، کارگاه ترانه سرایی برگزار کرده ام، بنابراین اصلا نمی توان گفت که کم‌رنگ شده ام. ترجیح می دهم منتظر بمانم تا ترانه را دوباره با یک اتفاق خوب شروع کنم.

خودتان هم برای تیتراژ ترانه گفته اید؟

بله. چند بار برای تیتراژهایی ترانه گفتم اما متأسفانه اغلب سریال های پربیننده ای نبودند، به جز سریال «ترش و شیرین» که کار همان موقع سر و صدا کرد. در سینماها هم فیلم‌های «پر پرواز» و «شب برهنه» ترانه‌هایی دارند که جزو آثار ماندگار من به حساب می آیند.

مردم در مورد فعالیت های تلویزیونی و رادیویی شما کمتر می دانند. بد نیست در این باره هم توضیحاتی بدهید.

شروع کار من با صدا و سیما به سال ۶۸ بر می گردد. آن زمان نویسنده برنامه «شب بخیر کوچولو» شدم که هنوز هم یکی از معروف ترین برنامه های رادیویی است. من در نوجوانی از شنونده های پروپاقرص رادیو بودم و یکی از برنامه های مورد علاقه ام «جنگ جوان» بود. این برنامه یک روز را به شعر اختصاص می داد و ساعد باقری کارشناس آن بود. روال کار آنان به این شکل بود که شعرهای دریافت شده با نامه را در برنامه بررسی می کردند. من هم یکی از کسانی بودم که برای برنامه شعر فرستادم و با استقبال آقای باقری مواجه شدم. اینطور بود که ارتباط من و ایشان برقرار شد. بعدها آقای باقری مدیر گروه کودک رادیو شد و از من برای همکاری دعوت کرد. من شروع کردم به قصه نوشتن و به این ترتیب اولین همکاری جدی من با رادیو در قالب نویسندگی آغاز شد. بعد از آن تجربه های دیگری هم داشتم ولی در طول این سال ها این وجه از شخصیت کاری من برای مردم معرفی نشده و دقیقا نمی دانم چرا. شاید به این دلیل که در اکثر مواقع نام من از تیتراژ حذف شده و البته باز هم نمی دانم چرا ! من هیچ وقت اهل حاشیه و جنگ و جدل نبودم و دلیل این اتفاق را نمی دانم. برنامه های تلویزیونی زیادی مثل «آب و آیینه»، «گپ»، «تیک تاک» «نردبان»، «نیستان» و … در کارنامه کاری من به چشم می خورد و این اواخر هم سرپرست نویسندگان برنامه «رادیو هفت» بودم اما باز هم نامم در عنوان بندی برنامه وجود نداشت، با این حال همه مهمانان و عوامل برنامه می دانستند بخش عمده ای از بار اجرایی برنامه شامل متون و هماهنگی های مورد نیاز برای آمدن چهره ها بر دوش من است. در حال حاضر حتی حضور فیزیکی و قلمی من هم برای برنامه ممنوع شده است. به هر حال من همکاری خود را با یک برنامه جدید دیگر آغاز کرده ام.

از «رادیو هفت» بیشتر بگویید. سهم نویسندگی در چنین برنامه هایی چقدر است؟

«رادیو هفت» یک برنامه متن محور بود که موزیک و سایر فاکتورها به پررنگ شدن بیشتر آن کمک می کرد. به همین دلیل بیشترین چیزی که از برنامه ها در یاد باقی می ماند، حرف هایی بود که از زبان مجری ها شنیده می شد و همچنین متونی که مهمانان می خواندند. این برنامه از ابتدا با یک تیم نویسندگی قوی شروع به کار کرد؛ کسانی مثل مارال دوستی، حسام مقامی کیا، امیرعلی نبویان و شرمین نادری که همگی شناخته شده هستند. من در دی ماه سال ۹۱ به گروه پیوستم و سعی کردم نویسندگان جوانی را به کار وارد کنم که قبل از آن تجربه حضور تلویزیونی را نداشتند و من صرفا با خواندن نوشته های آنها در نامه ها و شبکه های مجازی شناختم شان. من به مرور رادیو هفت نویسی را به این دوستان یاد دادم. نوشتن چنین متن هایی سخت بود، به این خاطر که تعریف دقیقی برای آن وجود نداشت؛ نه شعر بود نه داستان، اما باید ویژگی های هر دو را می داشت. گذشته از این نویسنده رادیو هفت باید از چنان قدرتی برخوردار باشد که بتواند تنها در ۲۰۰ کلمه موضوع خود را با یک آغاز و پایان خوب بیان کند و در انتقال معنی هم موفق باشد. شفاهی نوشتن هم نکته مهمی بود که نویسنده ما باید آن را رعایت می کرد، یعنی متن باید برای مهمان هنرمند اما غیر آشنا به فنون گویندگی، ساده فهم و قابل درک اما دارای بار عمیق معنای می بود. تیمی که من برای نویسندگی برنامه معرفی کردم حالا یک برنامه خوب در رزومه کاری خود دارند.

برگردیم به ترانه. کار امروزی ها را دنبال می کنید؟

ترانه های امروز را کمتر گوش می کنم شاید به این دلیل که با این فضا قهر هستم و دلم نمی خواهد به آن وارد شوم. در مورد ترانه سرایان امروزی اما باید بگویم ما افراد حرفه ای و خوب زیادی داریم اما متأسفانه اغلب ترانه افراد درجه دو و سه است که دارد مورد استفاده قرار می گیرد. البته در میان کسانی که امروز فعال اند چهره های قوی و شناسنامه دار هم زیاد دیده می شود ولی در یک نگاه کلی هشتاد درصد ترانه هایی که امروز کار می شود ترانه هایی است که صرفا وزن و قافیه دارد، آن هم بدون بهره مندی از بار معنایی درخور و مناسب. خواننده های ما هم وقتی چنین وضعی را می بینند می گوید این ترانه را خودمان هم می توانیم بگوییم! به همین دلیل است که در عرصه موسیقی کشور کمتر با کلام قوی و اثرگذاری روبرو می شویم. به همین علت هم هست که ترانه ها خیلی زود فراموش می شوند. طبیعی است که افراد حرفه ای نمی خواهند به چنین اتمسفری قدم بگذارند. اگر شرایط کار برای همه ترانه سرایان با هر درجه کیفی از کار فراهم باشد، کم کم مخاطب هم بد را از خوب تشخیص می دهد و آدم ها غربال می شوند و آنان که باید باقی بمانند، می مانند. ترانه سرایان ما ممکن است روابط خوبی در روابط شخصی و دوستانه داشته باشند اما در بازار کار هوای یکدیگر را ندارند و پای کار که وسط می آید، به قول معروف حساب ، حساب می شود و کاکا برادر. بحث دیگری هم هست که دوست دارم به طور ویژه به آن بپردازیم. همیشه ممنوعیت اسم‌های بزرگ باعث می شود اسم های کوچک مطرح شوند. وقتی این اجازه وجود نداشته باشد که اسم افراد شاخص در تیتراژ برنامه ها یا اینسرت آلبوم های موسیقی درج شود، کم کم حتی خوانندگانی که قدر این افراد را می دانند هم از ادامه همکاری با آنان منصرف می شوند چون به این نتیجه می رسند که تا کی باید بخشی از انرژی خود را صرف این کنند که این ممنوعیت ها را برطرف کنند و در یک کلام ریسک نمی کنند. در این شرایط آنان به سراغ ترانه سرایان گمنامی می روند که هیچ حرف و حدیثی در مورد شان وجود ندارد و البته کارشان کیفیت هم ندارد، اما گویا این بی دردسر بودن به همه چیز می ارزد.

شما مدتی معلم بوده اید و این اشتیاق به یاد دادن هنوز در شما وجود دارد.

بله، مدت هاست که کلاس ترانه سرایی برگزاری می کنم اما اخیرا محل آن را به کارگاه آوا منتقل کرده ام چون یک تیم حرفه ای آنجا را اداره می کنند و تا کنون افراد شاخصی در این مکان کلاس های مختلفی برگزار کرده اند. در این کلاس ها هم مثل هر جای دیگری آدم های مختلفی دیده می شود. از با استعداد ها گرفته تا کسانی که تنها تصور می کنند استعداد دارند. عده ای هم هستند که می خواهند با ترانه مشهور شوند و درآمد داشته باشند. در کنار این ها افرادی هم وجود دارند که واقعا آینده خوبی را برای آنان پیش بینی می کنم. با این حال ، همانطور که قبلا اشاره کردم رخ دادن یک اتفاق خوب برای یک ترانه سرا، چیزی است که علاوه بر استعداد، شانس قرار گرفتن در شرایط خوب را هم می خواهد.

در پایان بد نیست به وجه رسانه ای کاراکتر شما هم بپردازیم و سوابق مطبوعاتی تان.

فعالیت مطبوعاتی من از سال ۷۵ در مجلات مختلف شروع شد. مسوولیت صفحات شعر آنها را بر عهده داشتم. یکی از دوست داشتنی ترین فعالیت های مطبوعاتی ام نیز به مجله «چلچراغ» مربوط می شود که کماکان ادامه دارد. زمانی نوشتن بسم الله های شروع مجله آن را بر عهده داشتم و مدت هاست که ستونی تحت عنوان نیلوفرانه را می نویسم. این نشریه همیشه و حتی در بدترین شرایط هم پشت من ایستاد و این چیزی نیست که بتوانم فراموش کنم. آن هم در دنیایی که بسیاری از دوستانی که در شرایط خاصی، منتظر حمایتشان بودم، به راحتی پشتم را خالی کردند.

نوشته ترانه برای مطرح شدن باید خوش اقبال باشد/ در غیبت بزرگان، نام‌های کوچک مطرح می‌شوند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش خبرنگار سوره سینما، برنامه شبانه «رادیو هفت» آخرین برنامه خود در سال ۹۳ را ۲۸ اسفندماه روی آنتن می‌فرستد. این برنامه از ساعت ۲۲ شروع می شود و تا ساعت ۲۴ ادامه خواهد داشت. در هنگام سال تحویل و ایام نوروزی هیچ برنامه جدیدی از «رادیو هفت» پخش نمی‌شود. از اول اردیبهشت‌ماه سری جدید این برنامه روی آنتن خواهد رفت و در این دوره جدید ساعت پخش برنامه مطابق با روال عادی این برنامه، ساعت ۲۳ است.

در ایام نوروز قرار است هر شب گلچینی از برنامه‌های نوروزی سال‌های قبل «رادیو هفت» از شبکه آموزش روی آنتن برود. برنامه تلویزیونی «رادیو هفت» به تهیه کنندگی و کارگردانی منصور ضابطیان و محمد صوفی هر شب ساعت ۲۲ از شبکه آموزش پخش می‌شود و سری جدید آن در سال ۹۴ در ساعت ۲۳ پخش خواهد شد.

نوشته «رادیو هفت» برای نوروز ۹۴ ویژه برنامه ندارد/ پخش برنامه‌های قدیمی اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- پنج نفر از عوامل برنامه رادیو هفت که با جمع آوری متون خود طی پنج سال پخش مداوم این برنامه آنها را تبدیل به یک کتاب کرده و به بازار فرستاده اند، امروز به بهانه  آغاز هفته کتابخوانی در فرهنگسرای معرفت حضور پیدا می کنند.

امروز بیست و ششم آبان ماه ، منصور ضابطیان، شرمین نادری، امیرعلی نبویان، حسین کلهر و رضا فیاضی در فرهنگسرای معرفت از ساعت ۱۶ تا ۱۸ در رابطه با کتاب و کتابخوانی به گفتگو می‌پردازند. در این برنامه ورود برای عموم آزاد و رایگان خواهد بود. این محل در فلکه اول شهران، بلوار شهران جنوبی، نرسیده به زیرگذر شهید همت، واقع شده است. برنامه ترکیبی «رادیو هفت» به تهیه کنندگی و کارگردانی منصور ضابطیان و محمد صوفی هر شب ساعت ۲۳ از شبکه آموزش به صورت زنده پخش می شود.

نوشته «رادیو هفتی‌»ها امروز به فرهنگسرای معرفت می‌روند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

رضا فیاضی در رابطه با فعالیت‌های اخیرش به سوره سینما گفت: مدتی است فعالیت جدی در تلویزیون ندارم. چند ماه است بابت فعالیتم دستمزدی دریافت نکرده‌ام. شکایت هم عملا راه به جایی نمی‌برد. برای بازی در سریال «معمای شاه» چک هفتاد میلیون تومانی گرفتم که هنوز نقد نشده و پیگیری هم سودی نداشت. این شرایط مدتی مرا از کار بازیگری دور کرد، اما خوشبختانه در حوزه ادبیات همچنان فعال هستم.

وی گفت: تا زمانی که شرایط اقتصادی کشور سامان نیابد صدا و سیما هیچ تغییری نخواهد کرد. چرا که در درجه اول سیاست اقتصادی است که می‌تواند بر عملکرد سازمان تاثیر بگذارد و باتزریق پول محتوای برنامه‌ها را غنی تر کند. زمانی تلویزیون تولید کننده برنامه های ارزشمند و پر محتوا بود، اما امروز بخش اعظم زمان صرف تبلیغ چای و برنج می‌شود و به برنامه های تولیدی هم نفوذ کرده است.

بازیگر مجموعه «امیر کبیر» افزود: البته امروز برنامه ای در فرهنگسرای معرفت به همت «رادیو هفت» برگزار می‌شود در این نشست کسانی که کتاب چاپ کرده و با این برنامه تلویزیونی همکاری دارند قصه می‌خوانند. علاوه بر این اخیرا دو رومان نوشتم یکی به نام «درد دل با ملوس» این رمان قصه دختر و پسری است که از زمان مدرسه با هم دوست می‌شوند و هرکدام شرایط خوبی دارند اما تصمیم می گیرند هیچوقت ازدواج نکنند. با اطلاعاتی که کتاب از تجربیات تلخ گذشته هر یک می‌دهد می توان دلیل این هم قسم شدن را درک کرد.

فیاضی گفت: کتاب دیگر که درحال بازبینی نهایی است موقتا «پرسه در پاریس» نام دارد. در زمینه تئاتر هم نوشته ای به نام «لیر ناشا» دارم که بر اساس یکی از نمایشنامه های شکسپیر نوشته شده است. این نمایشنامه چندسال در جشنواره دانشجویی خوانده شد و مورد استقبال قرار گرفت. به زودی این متن بازنویسی شده و با تغییر و تصحیح در دیالوگ ها با هادی مرزبان به زودی آن را روی صحنه خواهیم برد.

نوشته طلبکاری ۷۰ میلیون تومانی یک بازیگر از تلویزیون/ فیاضی و دو کتاب آماده انتشار اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمد صوفی تهیه‌کننده تلویزیون درباره ارزیابی عملکرد رییس سازمان صدا و سیما به سوره سینما گفت: به نظر من از آنجایی که دوره مدیریت آقای مهندس عزت‌الله ضرغامی دورانی بود که نمی‌توان برخی از تحرکات و اتفاقات جامعه را از آن دور دید و از طرفی هم به واسطه اینکه سازمان و مدیریت آن از سوی همه بخش ها و نهادهای حکومت و جامعه که جریانات اجتماعی را رقم می‌زنند متاثر است قضاوت بسیار دشوار است و این قضاوت ها گاهی تحت تاثیر همین فراز و نشیب های جامعه ابراز می شود.

وی ادامه داد: از آنجا که تلویزیون باید نظر بیش از ۷۰ میلیون نفر که هر کدام در یک قشر فعالیت می کنند را تامین کند ، در هر شرایطی نمی توان قضاوتی دقیق و منصفانه داشت و در این را روی خط اعتدال حرکت کردن بسیار سخت است و نظر دادن نیز دشوار خواهد بود .

تهیه‌کننده برنامه «نقره» گفت: ولی من می توانم از منظر تجربه هایی که به واسطه برنامه های تولیدی در سازمان داشتم اظهار نظر کنم و شاید خیلی از تهیه کننده ها نقدهای جدی داشته باشند که بخشی از آنها درست و بخشی هم نادرست باشد ، اما من نظر شخصی خودم را در این زمینه اعلام می کنم و برای ما تجربه های جالبی اتفاق افتاد و با اینکه ما با آقای ضرغامی ملاقات آنچنانی هم نداشتیم ، اما ایشون در مقاطعی صعه صدر داشتند و واکنش نشان دادند و تصمیم گیری کردند و نشان دادند که اگر برنامه ای خوب باشد و گاهی هم خلاف نظر آنها کار کند ، حمایت می کنند .

صوفی ادامه داد: به عنوان نمونه زمان تولید برنامه «نقره» در یکی دو مقطع ایشان حمایت جدی از برنامه داشت. این در حالی است که معاون وقت سیما با این برنامه مخالف بود. در تجربه «رادیو هفت» که در ظاهر برنامه‌ای بود که نباید تحمل می‌شد ، اما هم آقای ضرغامی و هم دکتر دارابی حمایت قاطعی انجام دادند و هیچ گونه فشار و اعمال نظری وجود نداشت. این حمایت‌ها از بسیاری برنامه‌ها وجود داشت و به تولید و پخش آنها کمک کرد.

وی افزود: به هر حال نقدهای جدی هم می تواند وارد باشد که یکی از آنها بهای بیش از حد دادن به بخش نمایشی و تولید فیلم و سریال است که به نوعی بخش برنامه سازی را کمرنگ کرده و اجازه حرکت به آن داده نشد ، کما اینکه همین حالا می توان برنامه های بسیاری را نام برد که موفق و تاثیرگذار بوده اند. تاکید می‌کنم این نظر شخصی من است و از منظر دوستان دیگر توجه به بخش نمایشی می تواند نقطه قوت در دوره ریاست ضرغامی محسوب شود.

تهیه کننده «رادیو هفت» درباره تاسیس شبکه های جدید در سازمان صدا و سیما گفت: نفس راه اندازی شبکه‌های جدید و تخصصی ایده خوبی است، اما بخش عمده ای از این شبکه‌ها تولید نداشتند و خیلی موفق عمل نکردند. یک بخش هم برمی گردد به مسائل و مشکلات اقتصادی و کمبود نقدینگی که شرایط تولید را سخت و دشوار کرد و قدرت مانور نداد، در صورتی که شبکه «نسیم» با همین تولیدات محدود هم شبکه موفقی بوده ، ولی در مقابل شبکه «بازار» نتوانسته آنچنان موفق عمل کند. در مجموع شرایط اقتصادی بسیار تاثیر گذار بود و حسابی دست سازمان را بست تا در این سالهای اخیر شرایط بسیار دشوارتر از قبل شود.

نوشته ضرغامی در مقاطع مختلف از برنامه‌ها حمایت کرد/ به بخش نمایشی بیش از حد بها داده شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمد صوفی به سوره سینما گفت: کلیت برنامه به همان روال همیشگی است ولی با توجه به اینکه در ماه مبارک رمضان به سر می‌بریم یک آیتم برای شروع و دو آیتم مناسبتی هم در برنامه گنجانده شده است. آیتم آغاز برنامه مناجات است که برخلاف سایر بخش‌های برنامه در استودیو شماره ۲ ضبط نشده و ما در کنار دریا این آیتم ویژه را تهیه کردیم که هر شب به همین صورت برنامه شروع می‌شود. ۲ بخش دیگر مناجات هم در دل برنامه اجرا خواهد شد. مهمانان ما از بزرگان هنر و فرهنگ هستند که ما را در برنامه یاری می‌کنند.

وی افزود: با توجه به تجربه سه، چهار سال گذشته بیننده‌های ما بخشی به صورت ثابت ما را نگاه می‌کنند و در کلیت امر آماری که به ما ارائه می شود خوشبختانه این تعداد همیشه رشد صعودی داشته است. ضمن اینکه ماه رمضان فرصتی است برای شب نشینی و دورهم بودن دوستانه و خانوادگی و همین امر قطعا بر میزان مخاطب می‌افزاید.

صوفی در رابطه با دیگر فعالیت خود گفت: برای شبکه نسیم با همکاری منصور ضابطیان برنامه «مزه غذای ایرانی» را تهیه کردیم که بعد از پخش ۷ قسمت از آن همچنان مورد استقبال است و خوشبختانه بازخوردهای خوبی دارد. این برنامه سعی دارد برخی غذاهای سنتی و خاطره‌انگیز را به مردم یادآوری کند. مهدی باقری کارگردان و امیرعلی نبویان مجری این برنامه هستند.

نوشته آیتم‌های ویژه «رادیو هفت» برای ماه رمضان/ استقبال از «مزه غذای ایرانی» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته عکس‌های برنامه نوروزی «رادیو هفت»/ تصاویر مهدی پاکدل و بهنام تشکر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

به گزارش خبرنگار سوره سینما، برنامه تلویزیونی «رادیو هفت» به تهیه کنندگی و کارگردانی منصور ضابطیان و محمد صوفی که چند سال است به طور روتین هر شب از شبکه آموزش پخش می‌شود، امسال نیز مانند سال‌های گذشته یک ویژه برنامه برای روزهای آغاز سال تدارک دیده که اجرای آن را منصور ضابطیان، رشید کاکاوند، احسان کرمی و … بر عهده دارند، ضمن اینکه یک چهره جدید به نام حامد اکبری در این بخش به مخاطبان معرفی خواهد شد.

ویژه برنامه نوروز « رادیو هفت» آیتم های ویژه دارد، از جمله صحبت هنرمندانی مثل پانته آ بهرام، فرزاد حسنی، بهنام تشکر، آناهیتا همتی، اشکان خطیبی و سحر دولتشاهی با بچه های بین سه تا هفت سال. یک مسابقه طنز نیز با حضور چهره‌های نام آشنای ادبیات و تلویزیون برگزار می شود که اجرای آن را امیرعلی نبویان بر عهده گرفته است. احترام برومند و لیلی رشیدی، الهام کردا و پریوش نظریه ، بهاره کیان افشار و لاله اسکندری و … نیز آیتم ها را به صورت دو نفره اجرا می‌کنند. یکی از بخش های ویژه نیز سعدی خوانی آیدین آغداشلو است.

حسیبا ابراهیمی بازیگر فیلم «چند متر مکعب عشق» که در سی و دومین جشنواره فیلم فجر روی پرده رفت متنی را به زبان افغانی برای مخاطبان می‌خواند و سال نو را به بینندگان برنامه تبریک می‌گوید. ویژگی خاص این برنامه طراحی صحنه و دکور برای هر آیتم است که آن  را مرضیه ولی پور به کمک فرزانه اکبری انجام می‌دهد. اجرای گریم بانوان را نیز راضیه عمان بر عهده دارد. ویژه برنامه نوروزی «رادیو هفت» ۲۹ اسفندماه یک ساعت پس از سال تحویل تا پاسی از شب روی آنتن می‌رود و شب های بعد از ساعت ۲۳ به مدت یک ساعت پخش خواهد شد.

نوشته «رادیو هفت» نوروزی می‌شود/ بازیگر «چند متر مکعب عشق» در تلویزیون اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

منصور ضابطیان کارگردان و یکی از تهیه‌کنندگان برنامه «رادیو هفت» به سوره سینما گفت: اجرای این ویژه برنامه را به برزو ارجمند سپردیم که می دانیم برای مردم محبوبیت دارد. خود من ممکن است تنها چند دقیقه برای صحبت در مورد ترانه های انتخابی مردم روی آنتن حاضر شوم.

وی افزود: قرار است در این برنامه مجموعه ای از مناجات هایی که در مدت این یک ماه پخش شد، به شیوه ای جدید و توسط خوانندگان کشور اجرا شود. همچنین قصه های امیرعلی را نیز در برنامه خواهیم داشت. گوهر خیراندیش نیز برای ما اشعار محلی می خواند. نیلوفر تهرانی فر، رضا فیاضی، امیرعلی نبویان و شرمین نادری از نویسنده‌های برنامه هستند و سعی شده در این برنامه متن را هر چه بیشتر به فضاهای معنوی نزدیک کنند.

برنامه «رادیو هفت» هر شب ساعت ۲۳ از شبکه آموزش روی آنتن می رود. برزو ارجمند بازی در فیلم‌های سینمایی «روز سوم»، «طهران، تهران»، «پل چوبی»، «محیا» و … را در کارنامه دارد.

نوشته برزو ارجمند رادیو هفت ویژه عید فطر را اجرا می‌کند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- علاقمندان برنامه پربیننده «رادیو هفت» امشب می توانند سری جدید را با موضوع خلیج فارس ببینند.

منصور ضابطیان کارگردان برنامه به خبرنگار سوره سینما گفت: پخش اولین قسمت از سری جدید برنامه تلویزیونی «رادیو هفت»، امشب ساعت ۲۳ از شبکه آموزش آغاز خواهد شد و احسان کرمی با صحبت درباره خلیج فارس مهمان خانه ها می شود. امشب در استودیوی شماره ۲ حمیدرضا پگاه، محمدعلی اینانلو، آوید بزرگی و قاسم افشار حضور دارند. همچنین آیتم های جدیدی به برنامه اضافه شده است که امیدواریم مورد قبول مخاطبان واقع شود.

نوشته قاسم افشار و حمیدرضا پگاه امشب میهمان «رادیو هفت» هستند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما- در آخرین روزهای سال ۹۱ با اشاره به مشکلات مالی موجود، از پایان این برنامه صحبت کرده بودید. آیا در حال حاضر این مسائل رفع شده است؟

محمد صوفی: نمی توان گفت مشکلات مالی به طور کامل حل شده، اما طی صحبت هایی که با مدیران شبکه داشتیم و پس از ابراز علاقه آنها برای ادامه راه و البته مهم تر از همه چیز به خاطر استقبال و درخواست بسیار زیاد مخاطبان،  به این نتیجه رسیدیم که باید ادامه بدهیم. قاعدتا ما هم با مشاهده علاقه مردم، بیش از پیش روحیه می گیریم. البته قول و قرارهایی را هم از مدیران شبکه گرفته ایم و قرار است از ۱۰ اردیبهشت سری جدید رادیو هفت روی آنتن برود.

آیا مخاطبان برنامه با تغییرات تازه ای در سری جدید رو به رو خواهند شد؟

کلیت برنامه که شامل شکل ظاهری و فرم اصلی آن است، تغییری نداشته و آنچه باعث بروز تفاوت هاست، به محتوای برنامه بر می گردد.

با توجه به اینکه محتوا وابستگی زیادی به متن دارد، آیا نویسنده های تازه ای به گروه اضافه شده است؟

تیم برنامه همان گروه سابق است و ما در طراحی بخش های مختلف برنامه دست به ابتکاراتی زده ایم.

این بار هم با دعوت از چهره های مختلف هنری و ورزشی مخاطبان را غافلگیر خواهید کرد؟

هنوز هیچ چیز قطعی نیست و امروز هم اولین روز کاری ماست و تا جمع شدن دوباره تیم و انجام دادن برنامه ریزی های اولیه و … نمی توان صحبت مشخصی داشت، اما طبیعتا کسانی مد نظر ما هستند و به محض قطعی شدن اسامی حتما اطلاع رسانی خواهیم داشت. می توانم بگویم در اولین روزهای اردیبهشت جمع بندی نهایی ما صورت گرفته است و می توانیم اخبار مربوط به حضور چهره ها را اعلام کنیم.

خیلی از این چهره های مشهور، خود اهل قلم هستند. آیا پیش می آید که متن اجرایی شان نوشته خودشان باشد؟

 متن ها الزاما باید متون نوشته شده توسط نویسندگان برنامه باشد، چون همه چیز طبق یک چارچوب معین از قبل طرح ریزی شده است. خیلی انگشت شمار بوده اند کسانی که متن نگارش شده توسط خودشان را در برنامه قرائت کرده اند.

در پایان آیا بخش همیشه محبوب « قصه های امیر علی» در سری جدید برنامه وجود دارد؟

بله. البته !

نوشته «رادیو هفت» نیمه بهار بر می‌گردد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

محمد صوفی تهیه کننده این برنامه پر بیننده به سوره سینما گفت: قرارداد ما برای «رادیو هفت» تا پایان اسفندماه است و قطعا برای ۱۵ روز عید برنامه نداریم و هنوز مشخص نیست بعد از عید هم ادامه بدهیم یا خیر، اما برای سال تحویل  مطابق سال‌های گذشته ویژه برنامه خواهیم داشت.

صوفی در پاسخ به این سوال که آیا به خاطر احترام به مخاطب قصد ندارد برنامه را در سال ۹۲ ادامه بدهد، گفت: فکر می‌کنم در این سه سال نشان داده‌ایم که بیش از هر چیز احترام به مخاطب است که برای ما اهمیت دارد. باید توجه داشت که تنها بخشی از امور برنامه‌سازی تحت اختیار ماست و مسائل مالی برنامه باید برطرف شود. در غیر این صورت قادر به ادامه دادن نیستیم.

وی که تا به امروز با استقبال عظیم مخاطبان خود رو به رو شده است، در ادامه گفت: نمی‌توانم بگویم تولید یک برنامه موفق فرمول خاص دارد، اما لازم است در وهله اول جنس مخاطب را شناخت و باید دانست برای چه گروهی از جامعه برنامه می سازیم.

صوفی که تا کنون تمام تولیداتش را با همراهی منصور ضابطیان ساخته در پایان گفت: همیشه از همکاری با ضابطیان راضی بوده‌ام و امیدوارم پس از این نیز ادامه داشته باشد.

محمد صوفی تهیه کننده برنامه «نقره» و «تصویر زندگی» در دوره‌ای بوده است.

نوشته محمد صوفی: «رادیو هفت» بعد از نوروز روی آنتن نمی‌رود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

احسان کرمی که امسال بیشتر او را در برنامه موفق تلویزیونی «رادیو هفت» دیدیم با اعلام اینکه اولویت او برای اجرا همچنان این برنامه است، به خبرنگار سوره سینما گفت: از طرف بعضی شبکه‌ها برای ویژه برنامه نوروز با من صحبت شده، اما هنوز هیچ چیز قطعیت ندارد.

وی درباره کارگردانی یک تئاتر در سال ۹۲ افزود: در کنار  «رادیو هفت»، برنامه‌ای در شبکه بازار دارم و امیدوارم سال ۹۲ نمایشنامه‌ای از محمد چرمشیر را روی صحنه ببرم.

کرمی گفت: این نمایش که هنوز نام قطعی آن مشخص نیست، فضایی عاشقانه دارد و از بازیگران شناخته شده برای همکاری در این پروژه دعوت خواهم کرد. محمد چرمشیر نمایشنامه نویس سرشناس نمایشنامه‌های «هملت»، «آمدیم، نبودید، رفتیم»، «جاده طولانی» و … را نوشته است.

نوشته کرمی و اجرای یک نمایشنامه عاشقانه از چرمشیر اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.