* اکثریت جامعه هنر شرایط مالی و معیشتی خوبی ندارند

وی افزود: مثلاً یک دستمزد میلیاردی را آن‌قدر رسانه‌ای می‌کنند که همه عالم و آدم و وزارت دارایی خیال می‌کنند همه سینمایی‌ها وضع مالی خوب دارند اما خیر این‌گونه نیست! من می‌گویم باید شرایطی درست شود که همه مسئولین بدانند اکثریت اعضا در شرایط مالی و معیشتی بدی قرار دارند. وظیفه انجمن هم این است که این اختلافات طبقاتی را کنترل کند. ما چندین وقت است در تلاش هستیم که قراردادهای روتینی داشته باشیم که حق‌وحقوق هر دو طرف (تهیه‌کننده و بازیگر) در آن مشخص باشد. متأسفانه دولت شرایط حاشیه‌ای را ایجاد می‌کند که این شرایط باعث می‌شود انجمن‌های خانه سینما نتوانند به آنچه که وظیفه دارند درست عمل کنند.

* خانه سینما منبع درآمد ندارد

وی ادامه داد: خانه سینما منبع درآمد ندارد و هر کدام از انجمن‌ها خودشان خرج می‌کنند. خانه سینما تلاش می‌کند منبع درآمدهایی را از جاهای دیگر کسب کند که بتواند جوابگوی اتفاقات باشد اما واقعیت این است که تمام ارتباطات پولی با خانه سینما قطع است. شاید در سال‌های گذشته نفری N تومان به اعضای خانه سینما داده می‌شد اما اکنون آن‌هم دست خانه سینما نیست. متأسفانه دوستان این را نمی‌دادند و تا صحبتی پیش می‌آید خانه سینما را مقصر می‌کنند که باعث مشکل شده است اما با همه این تفاسیر ما وظیفه خودمان می‌دانیم که تمام این مسائل را پیگیری کنیم. سرمنشأ این مسائل یک مقداری مسئولین دولتی ما هستند.

* چرا مسئولین و مدیران سینمایی ما کاری نمی‌کنند؟!

این تهیه‌کننده با اشاره به مسائل پیش‌آمده در خصوص برخی از بازیگران بیان کرد: شرایطی که در چند وقت اخیر رخ‌داده و برخوردی که با بازیگران می‌شود، در میان هنرمندان تشویش ایجاد می‌کند. چرا مسئولین و مدیران سینمایی ما کاری نمی‌کنند که از این موارد جلوگیری شود؟ الان که اتفاقی رخ نداده است! می‌گوییم سال‌های گذشته بحران بود و هنرمندی پستی منتشر می‌کرد و برخوردهایی هم با او می‌شد اما امسال تا آنجایی که می‌بینم رفتارهای جدیدی رخ نداده است. چرا باید جو میان هنرمندان به ‌اندازه‌ای عصبی شود که بیانیه یا اعلامیه‌ای منتشر شود و بچه‌ها را به قدری درگیر کند که از مسائل معیشتی خودشان غافل بمانند؟!

اسماعیلی افزود: سال گذشته ما پیگیر این بودیم تا مشکل کسانی که به عناوین مختلف ممنوع‌الخروج هستند را حل کنیم اما بهتر است دولت این شرایط را هندل کند تا خانه سینما فرصت بیشتری داشته باشد که به مسائل رفاهی هنرمندان برسد. بهتر است دولتمردان ما یک مقداری همبستگی، همفکری و تعامل را به وجود آورند و در کنار آن خانه سینما هم به بهبود مسائل کمک می‌کند.

*صندوق خانه سینما خالی است

وی در خصوص دستمزد بازیگران توضیح داد: ما نمی‌توانیم بگوییم که یک بازیگر نمی‌تواند بیشتر از یک تومان دستمزد دریافت کند اگر ما این را مصوب کنیم درکنارش زیرمیزی به وجود می‌آید و هزار و یک مشکل دیگر ایجاد می‌شود. ما باید شرایطی را مهیا کنیم که هنرمندان از بیکاری نجات پیدا کنند. صندوق‌های رفاهی ایجاد کنیم تا به کمک آن اگر صنفی خواسته‌ای دارد بتوانیم برایش انجام دهیم؛ اما این صندوق‌ها وجود ندارند و اگر صندوقی هم به اسم خانه سینما وجود دارد صندوقی خالی است که به ما تحویل داده شده است. خیلی‌ها هستند که در وضعیت بسیار بدی زندگی می‌کنند و برای بهبود شرایط آن‌ها دولت باید قدمی بردارد و به خانه سینما کمک کند.

عضو هیات مدیره خانه سینما در پاسخ به این سؤال که صفر تا صد حکمی که برای برخی از هنرمندان صادر شده توسط مقامات قضایی بوده یا وزارت ارشاد هم نقش داشته است؟ توضیح داد: تا جایی که می‌دانم ارشاد نمی‌تواند حکمی صادر کند اما نمی‌دانم نقشی در حکم‌ها داشته است یا خیر. اما جز وظایف خانه سینما است که به این مسائل ورود کند تا بتواند کاری برای اعضای خود در راستای بهبودی شرایط انجام دهد. ما دربست در اختیار هستیم تا بتوانیم در راه تعامل قدم برداریم.

* قرار نیست اتفاق‌های ناگوار را گردن کسی بیاندازیم

اسماعیلی درخصوص ارتباط سازمان سینمایی و خانه سینما نیز بیان کرد: ما (خانه سینما) مشکلی با سازمان سینمایی نداریم ولی در هر صورت مسائل مالی و صندوق دست وزارت ارشاد و سازمان سینمایی است و دست خانه سینما نیست. حتی ما تمام نیروی خودمان را می‌گذاریم که بیمه یکسری از اعضایی که فعالیت ندارند قطع نشود اما متأسفانه خود صندوق بررسی می‌کند که چه کسی کار کرده و چه کسی کار نکرده و براساس آن بیمه‌ها را تمدید می‌کند. در نهایت خانه سینما کار خودش را می‌کند و سازمان سینمایی هم کار خودش را می‌کند اما قرار نیست که اگر اتفاق ناگواری رخ می‌دهد گردن کسی بیاندازیم.

وی با اشاره به رفع توقیف برخی از آثار گفت: تلاش می‌کنیم که تعامل ایجاد شود. خیلی از فیلم‌ها هستند که بنا به دلایلی مشکل دارند و ما در حال تعامل هستیم که گره فیلم‌ها را باز کنیم. باید قوه قضاییه و سازمان سینمایی در یکسری مسائل گذشت داشته باشند که به اتفاقات دامن زده نشود و همه رو در روی هم قرار نگیرند. تا جایی که به ما قول داده‌اند قرار است درست شود. بازیگری که در آن فیلم‌ها بازی کرده دستمزد خود را گرفته و کارش با آن فیلم تمام شده است اما تهیه‌کننده چه گناهی کرده است؟ کارگردانی که می‌خواهد فیلمش دیده شود چه گناهی دارد که جلوی پخش آن را می‌گیرند؟ همه این مسائل مربوط به گذشته است. برای آینده می‌توانند بگویند به فلانی اجازه کار می‌دهیم یا نمی‌دهیم اما کاری که در گذشته ساخته و تمام شده نباید در این قاعده قرار بگیرد. دوستانه از مسئولین می‌خواهم که اجازه اکران این فیلم‌ها را بدهند چراکه هم به سینما کمک می‌شود و هم برگشت سرمایه دارد.

نوشته باید قوه قضاییه و سازمان سینمایی گذشت داشته باشند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی در مورد فروش بالای برخی از فیلم‌های روی پرده توضیح داد: همیشه این موضوع وجود داشته است. همیشه یکسری از فیلم‌ها در مقابل رقیب‌های اکران خود می‌فروخته‌اند و باقی نمی‌فروختند. مجموع اکرانی که از عید امسال داریم، فیلم‌هایی از سلایق مختلف است که روی پرده هستند و مردم با سلایق مختلف می‌توانند هر فیلمی که دوست دارند را برای تماشا انتخاب کنند.

*سطح کیفی آثار طنز بالا رفته است

این تهیه‌کننده در خصوص سینمای اجتماعی و حاشیه‌های این روزهای آن بیان کرد: قطعاً با این موضوع موافق نیستم که سینمای ما به سمت سینمای کمدی صرف پیش می‌رود و سینمای اجتماعی در حال از بین رفتن است! اولاً اینکه این بحث سال‌هاست مطرح می‌شود. هر زمان که یک فیلم کمدی می‌فروشد یک عده معترض می‌شوند که چرا فروخت! اما حتماً نیاز جامعه است که مردم از فیلم‌های کمدی استقبال می‌کنند اما یک اتفاق خوبی که برای آثار طنز و کمدی ما افتاده (آن‌هایی که مورد استقبال مخاطب قرار گرفته‌اند) این است که سطح کیفی آن‌ها بالا رفته است. ما فیلم‌هایی هم داشته‌ایم که طنز بوده بازیگران طنز هم داشته اما مورد استقبال قرار نگرفته‌اند. اینکه از فیلمی استقبال می‌شود قطعاً به خاطر کیفیت خوب آن است و حتی مخاطب دو، سه بار به تماشای آن می‌رود.

سرتیپی ادامه داد: ماجرای اینکه سینمای اجتماعی همیشه در کنار سینمای طنز ما کم آورده از قدیم وجود داشته است. در دنیا شاید فیلم‌های اکشن و تخیلی بالاترین درصد استقبال را داشته باشند اما در ایران فیلم‌های طنز و کمدی در این جایگاه قرار دارند. این استقبال مخاطب از فیلم کمدی هم به دلیل شرایط اقتصادی و حس و حالی است که در کشور ما وجود دارد. فیلم‌های طنزی هم که فروش خوبی داشتند، قابل‌اعتنا و قابل دفاع بوده‌اند.

وی با تأکید بر این امر که باید به انتخاب مردم احترام بگذاریم، افزود: این‌طور نیست که فیلم‌های کمدی جلوی فروش فیلم‌های اجتماعی را می‌گیرند. به عنوان مثال نزدیک به هفت ماه و نیم است که فیلم «ملاقات خصوصی» را در پردیس کوروش یا ایرانمال روی پرده داریم. این نشان می‌دهد که اگر از یک فیلم اجتماعی هم استقبال شود قطعاً سینمادار و پخش‌کننده آن را در اکران نگه می‌دارد.

این تهیه‌کننده باسابقه سینما در مورد نگاه حاکم در وزارت ارشاد و سازمان سینمایی نیز توضیح داد: شاید یک درصدی از نگاه وزارت ارشاد به سمت فیلم‌های طنز بوده است و احساس کرده که شاید این فیلم‌ها در شرایط فعلی به روند افزایش فروش کمک کنند. به‌هرحال آن‌ها زیرفشار سالن‌دارها و سینمادارها هم هستند و بر همین اساس در شرایط فعلی سیاست‌های ارشاد و سازمان سینمایی این سمت‌وسو را دارد و حمایت می‌کنند، اما این‌طور نیست که بخواهند سینمای اجتماعی را تعطیل کنند. در کل همه‌چیز براساس نمودار عرضه و تقاضا است. به نظر من اگر فیلم اجتماعی خوب ساخته شود قطعاً مورد استقبال مردم قرار می‌گیرد.

*وزارت ارشاد فعلی، بیشتر به دنبال فیلم‌های طنز است

سرتیپی با اشاره به تفاوت سیاست‌های ارشاد دولت فعلی با دولت پیشین، گفت: من تفاوت آن‌چنانی میان این دو دولت نمی‌بینم، نهایتاً دو مدل سیاست‌گذاری وجود دارد، سیاست اول این است که کاری کنند تا استقبال بیشتری از سینما شود و چرخه اقتصادی آن بچرخد. دومین سیاست‌گذاری این است که سبدهای تولیدی مختلف تشکیل شود.

در یک دورانی مثلاً در زمان آقای حیدریان بیشتر توجه به سبد تولیدی فیلم‌های اجتماعی و سیاسی بود، در زمان فعلی توجه به فیلم‌های طنز بیشتر است، یا یک زمانی زوم بیشتری روی فیلم‌های دفاع‌مقدس بوده؛ اما نهایتاً همه به تعادل رسیده‌اند و فهمیده‌اند که ما باید یک سبد تولیدی داشته باشیم. هر دولتی در ابتدای کار خود یک رویکردهایی داشته که به مرور در آن‌ها به تعادل رسیده است.

وی افزود: قبول می‌کنم که وزارت ارشاد فعلی، بیشتر به دنبال فیلم‌های طنز است، تمایل بیشتری به این آثار دارد و حمایت می‌کند اما فکر می‌کنم این رویکرد وزارت ارشاد فعلی هم به تعادل خواهد رسید. نهایتاً با توجه به شرایط فعلی اقتصاد و اوضاع‌واحوال مردم، درمجموع اگر فیلم‌های طنز خوب داشته باشیم، به نفع کل سینمای ایران است.

*اکران «نگهبان شب» در شرایط فعلی به اصرار رضا میرکریمی بود

علی سرتیپی که در حال حاضر پخش فیلم‌های «فسیل»، «شهرک»، «عروسی مردم»، «آهنگ دونفره» و «نگهبان شب» را بر عهده دارد، در مورد نارضایتی رضا میرکریمی از شرایط اکران «نگهبان شب» توضیح داد: از دو سال پیش قرار بود که این فیلم اکران شود اما به دلایل مختلف اکران نمی‌شد و از قبل در اختیار پخش‌کننده دیگری بود. شبی که قرار بود روز بعدش فیلم اکران شود، به ما گفتند پخش آن را بر عهده بگیریم و ما هم به حساب ارتباطی که با آقای میرکریمی داشتیم، فیلم را اکران کردیم. تمام سعی خودمان را هم کردیم که بهترین سالن‌ها و سینماها را در اختیار «نگهبان شب» قرار دهیم و امکانات زیادی را برای این فیلم گذاشتیم اما متأسفانه جوابی که می‌خواستیم نگرفتیم. هرکسی دوست دارد که فیلمش فروش خوبی داشته باشد اما وقتی این اتفاق نمی‌افتد ممکن است ناراحتی به وجود آید و حرف‌هایی هم بزند. فیلم آقای میرکریمی بسیار فیلم درخشانی بود اما خودشان اصرار داشتند که فیلم در همین شرایط اکران شود.

*چه کسی گفته بود «عروسی مردم» گیشه را جابه‌جا می‌کند؟!

وی در خصوص فیلم «عروسی مردم» که پیش از اکران پیش‌بینی شده بود یکی از پرفروش‌های سال می‌شود، گفت: اگر چنین تحلیلی شده که این فیلم می‌تواند گیشه را جابه‌جا کند قطعاً حرف اشتباهی بوده، نمی‌دانم این حرف را چه کسی زده و از کجا آمده! اما توقع من از فروش این فیلم خیلی کمتر از مبلغی بود که تاکنون فروخته است. یک فیلم لوباجت با دو میلیارد هزینه که اسپانسر هم داشته، با بازیگرانی که شناخته شده هم نبودند و در یک لوکیشن ساخته شده را با چه معیاری می‌توان گفت پرفروش می‌شود؟! همین فروش چندمیلیاردی هم که این فیلم داشته به نظر من یک موفقیت خیلی خوب برای آن محسوب می‌شود. اگر این فیلم در باکس دیگری از اکران هم قرار می‌گرفت یا به صورت جداگانه اکران می‌شد، بازهم اتفاق خاصی برای آن نمی‌افتاد.

این پخش‌کننده همچنین در خصوص فیلم «فسیل» و صدرنشینی آن در جدول نیز بیان کرد: حرف و حدیث‌هایی که در خصوص فروش «فسیل» به وجود آمده کاملاً احمقانه است. این هیچ جوابی ندارد! برای هر بلیت باید سهم سینمادار، مالیات ۹درصد و مالیات بر سینما داده شود. چه کسی می‌آید این کار کند که این تعداد بلیت را بخرد که فروش فیلمش بالا برود؟! یک بلیت به من نشان دهند که از طرف تهیه‌کننده یا پخش‌کننده خریداری شده فقط برای اینکه افزایش فروش و مخاطب داشته باشد. مردم این فیلم را دوست دارند و ۵-۶ بار هم برای تماشای آن هزینه می‌کنند. برگ برنده «فسیل» تهیه‌کننده فهمیده، فیلمنامه نوستالژی آن و بازیگر خوب و تبلیغات خوب آن است. همه این‌ها به درستی در کنار هم قرار گرفته‌اند و فیلم فروش خوبی را تجربه کرده است.

تهیه‌کننده فیلم سینمایی «شهرک» در خصوص تهیه این فیلم گفت: به دلیل اینکه این فیلم، فیلمنامه خاصی داشت تهیه‌کنندگی آن را پذیرفتم. علی حضرتی کارگردان باهوشی است و کار را بلد است. آقازادگی‌اش به ما کمکی نکرد و حتی یک ریال وام یا اسپانسری برای ما نیاورد. یک هزار تومانی نه از جای دولتی و نه جای خصوصی به این فیلم کمک نشد. «شهرک» فیلمنامه جدیدی داشت و من دوست دارم گاهی در کنار سینمای بدنه هم یک کارهای این‌چنینی داشته باشم. هزینه ساخت آن زیر سه میلیارد شد اما از ابتدا نگاه مالی به این فیلم نداشتم.

*وزارت ارشاد قول حل مشکل فیلم «ملاقات با جادوگر» را داده است

سرتیپی در خصوص بازیگرانی که فیلمشان در شرایط کنونی جامعه دچار مشکل شده است، توضیح داد: خود من یک فیلم دارم با نام «ملاقات با جادوگر» که چنین شرایطی قرار دارد و تهیه‌کننده آن؛ آقای اعتباریان خیلی در این زمینه اذیت شده‌اند. ارشاد چندین بار قول داده که مشکل این فیلم را حل می‌کند. حتی بازیگری که مدنظرتان است در این فیلم نقش اول نیست اما متأسفانه هنوز مشکل فیلم حل نشده، امیدواریم قولی را که خود وزیر ارشاد داده انجام دهد. چند بار برای فیلمی که پروانه اکران دارد خیز برداشتیم تا اکران کنیم اما هر بار به در بسته خورده‌ایم. ما از این شرایط گذشته‌ایم و انشا الله که دیگر اتفاقات این‌چنینی نخواهد افتاد.

*احتمال حضور «هم‌آهنگ» در جشنواره فجر

وی در پایان با اشاره به همکاری با بهروز شعیبی گفت: فیلم «هم‌آهنگ» را با بهروز شعیبی کار کردیم و فیلمبرداری آن آخر اسفندماه تمام شد. پروانه نمایش آن را هم دریافت کردیم و آماده نمایش است. صحبت دوستان در ارشاد این است که با توجه به کیفیت فیلم آن را بگذاریم برای جشنواره اما هنوز تصمیمی نگرفته‌ایم. اینکه هنوز رسانه‌ای نکردیم به این خاطر است که عنوان فیلم با یک برنامه دیگر تداخل پیدا کرد و به دنبال اسم جدید هستیم.

نوشته اولین همکاری بهروز شعیبی و علی سرتیپی در راه فجر؟! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*تنها با حکم رسمی دادگاه می‌توان کسی را ممنوع الکار کرد

وی با اشاره به نامه گفت: یکی از ایرادات این است که مسئولیت تهیه‌کننده سینما صرفاً موکول به شرایط زمانی، مکانی و لوکیشن های فیلمبرداری است. همانطور که می‌دانید ساخت هر فیلمی سه مرحله پیش تولید، تولید و پس از تولید دارد. در این سه مرحله طبیعتاً مسئول فیلم، تهیه‌کننده است و در این موضوع هم شکی نیست اما مسئولیت او فقط به زمان و مکان مقابل دوربین محدود می‌شود. چیزی که در این نامه خواسته شده فراقانونی است. به خصوص که هیچکس نمی‌تواند جلوی کار دیگری را به جز با حکم رسمی دادگاه بگیرد و فقط دادگاه صالحه می‌تواند در چنین مواردی رای دهد که هر شخص می‌تواند کار کند یا خیر.

موسوی ادامه داد: از آنجایی که مثال در مورد حجاب زده شده بود، من هم همین مثال را می‌زنم. فرض کنید شخصی حجاب خود را برداشته و حالا ما با او کار نکنیم. این مسئله‌ای نیست که ما بتوانیم در مورد آن تصمیم بگیریم. در این زمینه تصمیم گیرنده اصلی دادگاه صالحه است. بنده اصل نظری که همکاران در هیات مدیره داشتند را به معاون محترم ارزشیابی اعلام کردم و گفتم که تهیه‌کنندگان فقط در زمان و مکان مربوط به تولید فیلم مسئولیت دارند ولاغیر. چیزی که در این نامه از ما خواسته شده بود، امکان اجرایی ندارد و برای اجرایی شدن آن باید مسیری توسط دادگاه طی شود.

*وزارت ارشاد باید حکم رسمی از دادگاه را به تهیه‌کنندگان ابلاغ کند

این تهیه‌کننده افزود: تنها جایی که مسائل قانونی را اعلام می‌کند روزنامه رسمی است. بنابراین تهیه‌کنندگان باید چیزی که در روزنامه اصلی نوشته می‌شود را بخوانند و اجرا کنند. امروزه در فضای مجازی گهگاه خبر فوت بعضی از همکاران بزرگوار ما منتشر می‌شود و در بسیاری از موارد مردم هم آن را باور می‌کنند و با اینکه رسمی نیست اما تمام فضای مجازی شروع به تسلیت گفتن می‌کند. در این موارد می‌توان بعد از چهار یا پنج روز اطلاع‌رسانی را متوقف کرد اما در موارد دیگر اصلاً این کار امکان‌پذیر نیست. بخصوص یکی از اتفاقاتی که می‌تواند در فضای مجازی رخ دهد این است که شما می‌توانید برای کسی حجاب بگذارید و یا حجاب را از سر او بردارید یعنی از طریق فتوشاپ حتی می‌توانید چهره شخص را تغییر دهید. بنابراین این مسائل باید در یک مرکزی که حکم رسمی دادگاه را دارد، رسیدگی شود و بعد از این که دادگاه تائید کرد شخص نمی‌تواند کار کند، کپی حکم را به وزارت ارشاد بفرستد و وزارت ارشاد آن را به تهیه‌کنندگان ابلاغ کند.

تهیه‌کننده فیلم «قصیده گاو سفید» تأکید کرد: جدا از این، نامه ارسال شده بخش دومی هم داشت که کمیته حقوقی اتحادیه باید درباره آن تصمیم بگیرد. ما هم برای این کار نامه را به دوستان کمیته حقوقی ارجاع دادیم و نظری که این کمیته بدهد را به طور رسمی به همکاران اعلام خواهیم کرد. جدای از آن همین پاسخی که امروز به شما دادم را به صورت رسمی هم برای آقای ایل‌بیگی فرستاده‌ایم؛ اما با توجه به اینکه از این دست اتفاقات زیاد رخ می‌دهد ترجیح دادیم کمیته حقوقی هم این نامه را مورد بررسی قرار دهد.

*می‌توان در فیلم‌ها از کلاه‌گیس استفاده کرد

وی طی پیشنهادی برای برون‌رفت از این موضوع بیان کرد: بسته به نوع فیلم، شرایط و زمان تولید می‌توان حکم‌های متفاوتی صادر کرد. به طور مثال در بعضی از موارد می‌توان از کلاه‌گیس استفاده کرد و این کار هم شرعی است. به دلیل اینکه مدتی است جو غالب در مورد حجاب است طبیعتاً بحث و گفتگوهای متعددی هم صورت می‌گیرد اما براساس چیزی که علمای محترم می‌گویند مساله حجاب نه جز اصول دین است و نه جز فروع دین. به گمان من در سینما هم چون یک کار مجازی است، می‌توان کارهای متفاوتی در این خصوص انجام داد. حتی نقل است که حضرت امام در زمانی که تلویزیون سریالی به نام «پاییز صحرا» داشت اجازه داده بودند که از کلاه‌گیس استفاده شود.

موسوی اضافه کرد: من فکر می‌کنم در مورد تمام این قبیل کارها می‌توان در کمیته کاری صحبت کرد و راهکارهای متعددی پیدا کرد و این راهکارهای متفاوت را ارائه کرد.  اما در نهایت ما اصل موضوع را به کمیته حقوقی تهیه‌کنندگان ارجاع دادیم و طبیعتاً دوستان در آنجا با توجه به اینکه حقوقدان هستند موضوع را باید رسیدگی کنند و قطعیت ماجرا را اعلام کنند. تأکید می‌کنم که این موضوع چیزی نیست که در قراردادها پذیرفته شود و نه می‌توان آن را در قرارداد اضافه کرد! من این موضوع را عنوان کردم و همکارانم در هیات مدیره هم روی آن تأکید داشتند.

وی گفت: هر چهار تشکل تهیه‌کنندگان هم در این مورد اتفاق نظر دارند چراکه نمایندگان هیات مدیره از هر چهار تشکل تهیه‌کنندگان شکل گرفته است. یعنی ما از هر تشکلی دو نفر را در هیات مدیره داریم به اضافه یک نفر که به انتخاب مجموع عمومی تعیین می‌شود. بنابراین ۹ نفر آرا موافق این موضوع بودند که مسئولیت تهیه‌کننده را بیش از زمان و مکان فیلم‌برداری نمی‌توان درنظر گرفت.

نوشته می‌توان در فیلم‌ها از کلاه‌گیس استفاده کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*چرا اکران فیلم «مصلحت» سه سال به طول انجامید؟

از مجموع آثاری که با فیلم ما در جشنواره فجر حضور داشتند فقط این فیلم بود که بعد از سه سال اکران شد. ملاحظه داشتن روی فیلم‌هایی شبیه به «مصلحت» قصه بسیار درازی است و صرفا در مورد فیلم‌های ما هم اتفاق نیافتاده است. شاید بیش از همه ما فیلمسازان، ابراهیم حاتمی‌کیا طعم این نوع از برخوردها را چشیده باشد. هنوز در فضای فرهنگ و مدیریتی کشور راه درازی داریم تا بتوانیم با خیال راحت نسبت به موضوعات حساس مربوط به انقلاب اسلامی که به آنها علاقه داریم صحبت کنیم و امید داشته باشیم تا بی‌دردسر اکران شوند.

واقعیت این است که ما در کشورمان هنوز با نقطه مرجع بودن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان نهادی که به صورت قانونی مجوز ساخت و نمایش صادر می‌کند، فاصله داریم. بسیاری از نهادها و ارگان‌ها خود را محق می‌دانند که در مورد فعالیت قانونی وزارت ارشاد اظهارنظر کنند. اما بیش از هرکسی وزیر ارشاد و رئیس سازمان سینمایی وظیفه دارند که از این جایگاه دفاع کنند.

*چند نهاد هستند که روی سینمای ایران و کار ارشاد و مجوز دادن به فیلم‌ها تاثیر می‌گذارند؟

من هم عددی در این خصوص ندارم اما براساس مواجه‌ای که داشتم می‌گویم حداقل چهار الی پنج نهاد بیرونی از ارشاد وجود دارند که روی این ماجرا تاثیرگذار هستند و خیلی وقت‌ها تصمیمات وزارت ارشاد را وتو می‌کنند. اما گاهی تا حدی اوضاع خراب می‌شود که علاوه بر این چند نهاد، یک نهادی که اصلا انتظارش را هم نداریم وارد ماجرا می‌شود و اجازه اکران نمی‌دهد. به عنوان مثال ممکن است صنف پزشکان وارد ماجرا شود و با اکران یک فیلم مخالفت کند. در این شرایط منِ فیلمساز نمی‌دانم برای تولید فیلمم از چه کسی باید مجوز بگیرم!

*شما در فیلم «مصلحت» حمایت دو نهاد حوزه هنری و سازمان اوج را داشته‌اید، چطور با وجود این دو ارگان قوی باز برای اکران فیلم دچار مشکل بودید؟

اصلا به این مربوط نمی‌شود که چه کسی پشت فیلم شما ایستاده است. اگر شما در مورد موضوعات حساسیت‌برانگیز فیلم بسازید (حساسیت‌برانگیز به معنا اینکه می‌خواهید حرف جدی در فیلم بزنید) اصلا اهمیتی ندارد که چه ارگانی پشت سر شما است، برای اینکه این سازمان‌هایی که به تولید یک فیلم کمک می‌کنند، روابطشان را با نهادهای بالادستی خراب نمی‌کنند و دائما تلاش می‌کنند که با مذاکره مساله را حل کنند. مساله این است که باید تفاهم کلی شکل بگیرد. به عنوان مثال باید یک نهادی مانند حوزه هنری که دلسوز انقلاب است را به رسمیت بشناسیم تا خودش بتواند تصمیم‌گیرنده باشد. اگر قرار است با نظرات ارگانی مانند حوزه هنری هم مخالف باشیم پس چرا برای آن رئیس انتخاب کرده‌ایم؟!

*حد اختلاف نظر و سلیقه در مورد فیلم «مصلحت» که عده‌ای با آن موافق بودند و عده‌ای مخالف، از کجا نشات می‌گیرد؟

به نظر من اصلا این اختلاف نظر نیست که جای تعجب و تامل دارد. بسیاری از فیلم‌هایی که در بستر فضاهای مربوط به انقلاب ساخته می‌شوند اتفاقا هر دو نظر را با خود داشته‌اند. یعنی هم مخالفان خیلی جدی و هم مخالفان جدی داشته‌اند. مساله مهم این است که اجازه دهیم فیلم‌ها فضای گفتگو ایجاد کنند. فیلم در عین حال که در درون خود حق و باطل را تعیین می‌کند یک موضوع بحث نیز هست که می‌تواند مورد نقد قرار گیرد. کسی نمی‌تواند بگوید فیلم من را نقد نکنید! به جای اینکه فضای نقد را باز کنیم و در مورد آن گفتگو کنیم آن‌را توقیف می‌کنیم یعنی با فضای گفتگو فاصله داریم.

*عامل اصلی توقیف فیلم «مصلحت» چه کسی یا چه چیزی بود؟

از همان ابتدا که این فیلم در جشنواره اکران شد کم‌کم زمزمه مخالفت‌ها از سوی قوه قضاییه مطرح شد و ما هم از همان ابتدا شروع به مذاکره کردیم. مشخصا دادستانی کل کشور با فیلم مساله داشت. ما فیلم را در دادستانی نمایش دادیم و در این جلسه متاسفانه تصمیم محدودیت فیلم قطعی شد و ما با همکاری مرکز رسانه قوه قضائیه زمان زیادی گذاشتیم تا موضوع را حل کنیم اما این سه سال فیلم «مصلحت» عملا تحت نظر قوه قضاییه اجازه اکران نداشت. شخص دادستان در جلسه بود و فیلم را دید و با همکاران و معاونانشان به این جممع‌بندی رسیدند که «مصلحت» قابل اکران نیست.

من امیدوارم روزی برسد که هیچ نهادی جز وزارت ارشاد در مورد فیلم‌ها نظر ندهد و این از اصل اشتباه است که نهادهای دیگر در مورد فیلمی که وزارت ارشاد به آن پروانه ساخت داده نظر دهند اما امیدوارم تا روزی که جریانات به این روال پیش می‌رود، همه سازمان‌ها یک بخش رسانه بگذارند که حداقل آدم‌های تخصصی‌تری درباره فیلم نظر دهند.

*فیلم به نسبت نسخه جشنواره تغییری داشته است؟

بسیار کم. در حد چند کلمه و جمله تغییر کرده است.

*ایده اولیه کار برای آقای رضا زهتابچیان بود؟

ایشان یک فیلمنامه‌ای داشتند به نام «مصلحت نظام» و مدتی به دنبال ساخت آن بودند و بعد از مدتی هم خودشان از ساخت آن منصرف شدند. من از ایشان خواستم که اختیار فیلمنامه را به طور کامل به من دهند و ایشان هم نهایتا پذیرفتند که فیلمنامه را بدون اسم به ما منتقل کنند. ما فیلمنامه را تغییر دادیم و آنچه که اکنون می‌بینید با فیلمنامه آقای زهتابچیان تفاوت‌های زیادی دارد هرچند که مبنای داستان شبیه به همان فیلمنامه اولیه است. فیلمنامه تمایل آقای دارابی بود. او فیلمنامه را خواند و گفت باید به مدل خودم بازنویسی کنم.

*در مورد تبلیغات محیطی بگویید، چرا با یک ایده متفاوت نصب شد و خیلی سریع جمع شد؟

یک هماهنگی کلی میان سازمان اوج و مجموعه شهرداری در نصب بیلبوردها وجود دارد اما برای فیلم ما میان این دو نقطه اختلاف به وجود آمد. شهرداری این بیلبوردها را نمی‌پسندید و دستور به جمع‌آوری داد. من فکر می‌کنم این هم از همان نگرانی‌ها و ترس‌های الکی است که در سطح مدیریت کشور ما وجود دارد. ما در شرایطی که اتفاقا قصد داریم فضا امنیتی نشود اما کاری می‌کنیم که فضا امنیتی بشود! در صورتی که این بیلبوردها فضا را امنیتی نمی‌کند. کشور ما آنقدر بحران دارد که با چهار بیلبورد دچار مساله نخواهد شد. کمااینکه این اتفاق هم افتاد و بعد از جمع شدن بیلبوردها مردم در خبرها خیال کردند واقعا کسی دستگیر شده اما در ادامه متوجه شدند که اینگونه نبوده و تبلیغ یک فیلم بوده است. قرار بود این بیلبوردها کم‌کم تبدیل به تبلیغ فیلم شوند اما ما همانطور که در فیلم توقیف را تجربه کردیم در تبلیغ هم آن را تجربه کردیم. ما اگر می‌خواهیم سینما جان دوباره‌ای بگیرد باید با خلاقیت در تبلیغ کنار بیاییم. جمع‌آوری تبلیغات اصلا به مذاکره نرسید و قبل از اینکه با ما صحبت کنند بیلبوردها را جمع کردند.

*برخی از مخالفان فیلم «مصلحت» می‌گویند شما با این فیلم می‌خواستید حکومت قبل از جمهوری اسلامی را تطهیر کنید، آیا همچین چیزی بوده است؟

من یک موضوع کلی‌تری را به شما می‌گویم که پاسخ این سوال در آن نهفته است. متاسفانه جریان نقد سینما در کشور ما با ورود یک بخشی از آدم‌هایی که البته دغدعه‌مند هستند و نگرانی‌های محتوایی دارند تغییر کرد. این آدم‌ها یک جریانی از نقد را شکل دادند که هیچ ربطی به نقد فیلم و سینما ندارد. این جریان از زمانی که تجمع‌های نقد فیلم‌های خارجی در میان تشکل‌های دانشجویی رواج یافت شکل گرفت. این تشکل‌ها تا حدی برای آدم‌ها جذاب بود که هر چه می‌تواستند را تفسیر می‌کردند. این جریان به اندازه‌ای رشد کرد که در هر فیلم ایرانی هم به دنبال این مدل تفسیرها می‌گردند که بگویند فلان سکانس از فلان فیلم می‌خواهد حرف معناداری بزند که مخالف اعتقادات مردم مسلمان کشور ما است. اما در نتیجه این‌کار جریان نقد دچار یک تندروی می‌شود که تصور می‌کند اصلا فیلم خوب وجود ندارد و به این باور می‌رسند که هر فیلمی که در مورد اعتقادات انقلابی حرف بزند حتما می‌خواهد ضربه‌ای وارد کند و حالا بگردیم و ببینیم که کجا شیطنت کرده است!! این جریان به انحراف رسیده و نتیجه آن این می‌شود که بسیاری از دوستان من که علاقه دارند در این زمینه‌ها فیلم بسازنند دیگر سراغ این موضوعات نمی‌روند و موضوعات بسیار مهمی روی زمین مانده است.

نوشته دادستانی کل کشور با اکران «مصلحت» مخالف بود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی ادامه داد: اساسا سینما را به جز برای مردم جای دیگری نمی‌توان نمایش داد. در سینما تمام حمایت‌ها از طرف مردم صورت می‌گیرد و نظرات مردمی معیار است اما اینکه نظراتشان نادیده گرفته می‌شود از نظر من به سینما صدمه می‌زند. نادیده گرفتن یعنی حذف کردن، زمانیکه یک بخشی را حذف می‌کنند عملا آن‌را نادیده گرفته‌اند. بگویند ما جشنواره برگزاری می‌کنیم اما بدون نظر مردمی! اینکه ایراد ندارد، خیلی از جشنواره‌های دیگر هم آرای مردمی ندارند. اما وقتی این آرا از ابتدا بوده به این معناست که یک تعدادی فیلم در جشنواره نمایش داده می‌شود و مردم براساس نظر شخصی به فیلم‌ها رای می‌دهند. این کار یک برآیندی از نظرات عامه مردم بود که بر مبنای آن تعدادی فیلم بالا می‌آمد. البته ممکن بود اقبالی هم در سیمرغ رشته‌های دیگر نداشته باشد اما به هر حال در آرای مردمی بالا آمده بود.

این به معنای عامه‌پسند بودن یک فیلم است. این کار خط‌مشی به روال اکران می‌دهد، اما حذف سیمرغ مردمی خیلی پیچیده‌تر از این‌ها است.

*برخی تصمیمات انگیزه فیلمسازان را از بین می‌برد

بنان با اشاره به سینمای اجتماعی توضیح داد: سینما یک هنر است که عمق دارد و تلاش می‌کند تا وجوه انسانی را در قالب یک درام داستانی بیان کند اما زمانیکه به این سمت می‌رویم تا با شابلون چیزی را درست کنیم، یک تعدادی تفکر و نگاه حذف می‌شود. هنرمندان با خون‌دل و وجدان یک مساله را مطرح می‌کنند و اساس بنیادهای فکری آدم‌ها را بر هم نمی‌‌زنند. حداقل این ماجرا در کشور ما وجود ندارد. به نظر من یکی از شریف‌ترین کارها را در کشور ما سینماگران انجام می‌دهند چراکه به سختی تلاش می‌کنند یک مفهوم را به فیلم تبدیل و یک دغدغه را مطرح کنند. ما نتیجه تمام این تلاش‌ها را به جشنواره‌ای با سابقه چهل ساله می‌آوریم اما در جریان همین جشنواره تنها به یکسری از فیلم‌ها اعتبار و جایزه می‌دهیم و باقی را کنار می‌گذاریم!

وی ادامه داد: تمام این مسائل سال‌به‌سال بر مبنای سیاست‌هایی که وجود دارد تغییر می‌کند. حالا اتفاقی که می‌افتد این است که آرام آرام عده زیادی از این میزان جنگی که برای ساخت یک فیلم می‌کنند، خسته می‌شوند. این تصمیمات بر روی انگیزه آدم‌هایی که مسئولانه و دغدغه‌مند فیلم می‌سازنند تاثیر می‌گذارد و انگیزه آن‌ها را از بین می‌برد.

* انگار همه چیز هم دست ارشاد نیست!

این تهیه‌کننده گفت: هر موضوع اجتماعی که ما بخ‌اهیم در مورد ان فیلم بسازیم به یک نهاد خاصی برمی‌گردد. به عنوان مثال می‌خواهیم در مورد راننده‌تاکسی فیلم بسازیم باید از تاکسیرانی نظر بگیریم! پس ارشاد چه‌کاره است؟! با اینکه به ارشاد انتقاداتی دارم اما دیده‌ام که گاهی چقدر تلاش می‌کند برای اینکه یک فیلم مجوز بگیرد اما این چرخه اشتباه است، انگار همه چیز هم دست ارشاد نیست!

وی با ذکر مثالی افزود: به عنوان مثال ساخت فیلم پلیسی با چالش‌های بسیاری روبه‌رو است. من فیلم «مرده بازنده» را کار کردم که فوق‌العاده عجیب‌وغریب بود. خدا نصیب نکند که بخواهید سمت چنین موضوعاتی بروید چون واقعا اذیت‌کننده است. من سه فیلم اجتماعی «خورشید»، «مرده بازنده» و «ملاقات خصوصی» را طی چهار سال کار کردم اما احساس می‌کنم در این چهار سال چهل سال پیر شده‌ام!

وی اضافه کرد: در حالت عادی هم ساختن فیلم دردسر و دغدغه دارد چه برسد ساخت فیلم با موضوعات حساس چراکه گرفتن مجوزهای لازم برای اینکه یک فیلم به ثمر بنشیند عجیب و غریب است و این همان شابلون گذاری محسوب می‌شود. از سال ۹۸ که اولین فیلمم را ساختم، سال به سال هه چیز تغییر کرده است.

بنان تاکید کرد: هر سال کار کردن سخت‌تر می‌شود. من برای این سه فیلم تلاش بسیاری کردم. ارشاد آخرین مرحله برای مجوز است اول باید باقی نهادها را راضی کنید و در انتها به ارشاد برسید. خود ارشاد یک نگاه‌هایی را در زمان ارائه طرح می‌گوید که ما تصحیح کنیم یعنی مواظب است حالا با این همه مواظبت باید به نهادی برسیم که او نظر بدهد! یعنی قصه از اول شروع می‌شود.

وی ادامه داد: اگر نهاد مربوطه حتی بعد از مجوز پروانه ساخت یا پروانه نمایش اصرار عجیبی برای عدم ساخت یا نمایش داشته باشد می‌تواند از تولید یا نمایش یک فیلم جلوگیری کند. چه‌بسا هنوز  فیلم‌هایی داریم که پروانه نمایش دارند اما اکران نمی‌شوند. مرجع رسیدگی به این امور هم وزارت ارشاد است. در هیچ دولتی هم فرقی نکرده است. نظارت‌های ارشاد، نظارت‌هایی است که از ابتدا وجود داشته و تا انتها هم وجود دارد. هنرمندان خودشان را با این قوانین وقف می‌دهند اما یکباره اتفاق دیگری می‌افتد و نهادی بالادست تصمیم‌گیرنده می‌شود.

تهیه‌کننده فیلم «خورشید» بیان کرد: وقتی یک پروژه‌ای را وزارت ارشاد قبول می‌کند، به سازمان‌های دیگر مربوط نمی‌شود که بخواهند در مورد آن کار نظر بدهند مثلا من وقتی می‌خواهم راجع به یک معلم فیلم بسازم چرا وزارت آموزش و پرورش باید نظر بدهد؟! این مسائل، قانونی است که دچار خلاهایی شده و گاهی ما نمی‌دانیم با چه نهادی طرف هستیم. به عنوان مثال ۶ ماه زمان صرف شد تا من بتوانم برای فیلم «ملاقات خصوصی» پروانه نمایش بگیرم! در حالیکه من در این ۶ ماه می‌توانم یک فیلم جدید را آماده ساخت کنم. مثلا یک سازمانی نظر می‌داد که فلان جمله حذف شود. اصلا چرا باید نظر دهد؟! الحمدالله چیزی حذف نشد اما برای اینکه چیزی حذف نشود من ۶ ماه وقتم را گذاشتم.

*نگاه سیاسی به سینما نداشته باشیم

وی در مورد سیاه‌نمایی فیلم‌های اجتماعی در سینمای ایران توضیح داد: من اصلا عبارت سیاه‌نمایی را قبول ندارم. نگاه شخصی نسبت به هر موضوعی می‌تواند یک واژه‌ای را به آن موضوع اطلاق کند. سیاه‌نمایی واژه بدی است که به خیلی از فیلم‌ها اطلاق می‌شود. مساله این است که اگر راجع به یک موضوع سخت اجتماعی فیلم می‌سازم قصدم سیاه‌نمایی نیست بلکه می‌خواهم به یک معضل اجتماعی به عنوان موضوعی که مردم با آن درگیر هستند، بپردازم. اساسا سینما برای این است که مردم قبل از تجربه کردن مسائل آن‌ها را درک کنند. کسانی که اینگونه تعابیر را به سینما اطلاق می‌کنند نگاه سیاسی به سینما دارند و ممکن است منافع خودشان به خطر بیافتد.

امیر بنان ادامه داد: اگر من مساله‌ای که به عنوان مثال در بیمه اجتماعی یا بیمارستان دیده‌ام را در فیلمم مطرح کردم آیا سیاه‌نمایی کرده‌ام یا خواسته‌ام مساله را حل کنم؟! نگاهی که در مورد سینما به سمت سیاست برود را قبول ندارم چراکه سینما هنری است که باعث پیشرفت جامعه می‌شود. جوامعی که پیشرفت کرده‌اند اساسا سینمای قوی داشته‌اند. ما وقتی گزینه بایدها و نبایدها می‌گذاریم و دایره را محدودتر می‌کنیم، پس به دنبال مساله بزرگتری نیستیم. سینما و سینماگران ایران جز سینما و سینماگران مطرح دنیا هستند اما چرا ما نمی‌توانیم از این پتانسیل استفاده کنیم؟ چرا چارچوب تعیین می‌کنیم؟ مسئولین می‌گویند چرا با زبان سینما می‌گویید جامعه سیاه است؟ به سینما بروید و بخندید!! اما هنرمند که ماله‌کش یکسری از مسئولین بی‌خرد و بی‌مایه نیست.

وی افزود: خیلی از فیلم‌ها ساخته شده‌اند که نگاهی انتقادی به یک مساله در یک جایی از دنیا داشته‌اند آیا باید به آن فیلم‌ها هم برچسب سیاه‌نما بزنیم؟ من می‌گویم این نگاه را برداریم و اجازه دهیم سینما به پویایی جامعه کمک کند. ما در حال حاضر از کمترین ظرفیت سینما استفاده می‌کنیم. اصلا در دل سیاهی نور تابیده می‌شود. من در هیچ فیلمی ناامیدی را ترویج نداده‌ام و با آن به شدت مشکل دارم و سعی می‌کنم در فیلم‌هایم امید را زنده نگه دارم اما اگر کسی یک فیلم ناامیدکننده بسازد هم نمی‌توانم بگویم سیاه‌نمایی کرده است.

*بهتر است مسائل مدیریت فرهنگی وهنری از قالب دولت بیرون آید

بنان در قالب پیشنهادی گفت: اگر افراد قوی‌تری وجود داشته باشند مسائل را بهتر حل می‌کنند. همین که اسم قوی روی آن‌ها گذاشته شود راهی برای مقابله و حل کردن مشکل پیدا می‌کنند اما یکی از مشکلات کشور این است که در برخی نهادها کسانی که یک مقدار ضعیف هستند در مسند مدیریت نشسته‌اند. بالاخره در ارشاد هم این موضوع وجود دارد. اما من فکر می‌کنم شاید اگر مسائل مدیریت فرهنگی و هنری از قالب دولت درآید بهتر باشد. چراکه خیلی سلیقه‌ای با آن برخورد می‌شود و قانون آن به روز نمی‌شود. از طرفی مسئولینی که برای آن لایحه می‌نویسند شناختی از مسائل فرهنگی و هنری ندارند و این خیلی به فرهنگ و هنر لطمه می‌زند. ما هرچقدر سینمای پویاتری داشته باشیم جامعه پویاتر می‌شود اما هر چه سینمای ضعیف‌تری داشته باشیم جامعه با رخوت بیشتری رو به رو است. باید از حداکثر ظرفیت این هنر استفاده کرد.

وی افزود: من راجع به هر موضوعی اجتماعی که بخواهم فیلم بسازم بخشی از آن به دولت برمی‌گردد و دولت معترض می‌شود! حتی اگر نگاه نقض منصافه در یک موضوع وجود داشته باشد هم در این بخش تحت شعاع قرار می‌گیرد و مسئولین می‌گویند شما برو فیلم خنده‌دار بساز!

بنان گفت: در حال حاضر تصمیمی برای ساخت فیلم کمدی ندارم با اینکه هم تضمین فروش دارد و هم ساختن آن راحت‌تر است اما دغدغه‌های خودم چه می‌شود؟ این‌ها مسائلی هست که به آن فکر می‌کنم و احساس می‌کنم باید فیلم‌های جدی‌تری هم ساخته شود. مساله‌ای هم که امروزه وجود دارد بحث سرمایه‌گذاری روی فیلم‌های اجتماعی است. خدا را شاکرم که «ملاقات خصوص» فروش خوبی داشت اما با اینحال حتی نتوانست هزینه خود را دربیاورد. تقریبا ۱۷ میلیارد تومان هزینه ساخت شده بود که اگر ضرب در سه کنیم تا ۵۰ میلیارد باید فروش کند تا هزینه خود را دربیاورد اما در حال حاضر نزدیک به ۳۲ میلیارد فروش داشته است.

وی در پایان تاکید کرد: نکته مهمتر در مورد فیلم «ملاقات خصوصی» این است که ظرفیت فیلم بیشتر از فروشی است که تا امروز داشته و این به شیوه اکران برمی‌گردد. در حال حاضر ما نیاز به دو برابر ظرفیت سالن نمایش داریم برای اینکه فیلم‌ها بتوانند هزینه تولید خود را برگردانند. این موضوع نه فقط برای فیلم اجتماعی بلکه برای همه فیلم‌ها مساله مهمی است. در حال حاضر اینگونه اکران بخصوص برای فیلم‌های اجتماعی ضرر مطلق است.

نوشته مسئولان دولتی شناختی از مسائل فرهنگی و هنری ندارند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

*تاثیر مستقیم مسایل بیرونی سینما روی فیلم‌ها

وی با اشاره به فیلم «کت چرمی» ادامه داد: فیلم ما هم از این قاعده مستثنا نیست، اینگونه فیلم‌هایی که دغدغه اجتماعی دارند هم می‌خواهند همین حرف را بزنند که شاید در مقاطعی بتوانند حرفشان را بزنند و در مقاطعی نتوانند! اگر بخواهیم از منظر دیگری نگاه کنیم، موضوع آزاردهنده این روزها را می‌بینیم که مسایل بیرونی سینما است و به شدت روی سینما و فیلم‌ها تاثیر می‌گذارند. دامن زدن به این مسایل هم مربوط به رسانه‌های بولتن‌نویسی است که حتی ممکن است عقبه سینمایی نداشته باشند اما به واسطه خبرهایی که منتشر می‌کنند هم مدیران سینمایی و هم فیلم‌ها را دچار چالش می‌کنند.

این تهیه‌کننده افزود: این رسانه‌‌های بولتن‌نویس با این کارشان فقط صورت مساله را مطرح می‌کنند و اصلا به سرنوشت فیلم فکر نمی‌کنند، فقط می‌خواهند یک مساله‌ای را مطرح کنند که بازدیدکننده بگیرند در حالیکه اصلا عواقب کارشان برایشان اهمیت ندارد. این‌ها همه آزاردهنده است.

حجازی ادامه داد: از طرفی هم یک بازیگر یا هنرمندی یک کنش اجتماعی در یک موضوعی نشان می‌دهد و کنش آن تاثیر مستقیم روی فیلمی که در آن همکاری داشته است، می‌گذارد و مدیران را هم دچار چالش می‌کند. اینگونه نشان دادن کنش، پوست موزی را زیرپای مدیران سینمایی رها می‌کند و آن‌ها در مقابل یک هجمه‌هایی قرار می‌دهد که مجبورند واکنش نشان دهند. در این ایامی که گذشت همه با این موضوع به نوعی روبه‌رو شده‌ایم. یک نفر در آن‌سر دنیا واکنشی نشان می‌دهد اما تاثیر آن مستقیم روی سینمای ما است. یک فیلم با یک زحمتی یا با سرمایه‌گذاری خصوصی یا با سرمایه‌گذاری دولتی ساخته شده است. این مدل کنش‌ها به جای آسیب‌شناسی، یک چالش برای همه به وجود می‌آورند. کاش با مطرح کردن یک معضل به این سبک، مساله حل می‌شد اما نه تنها مساله حل نمی‌شود بلکه چالش‌های بزرگتری هم برای سازمان سینمایی، هم تهیه‌کننده و هم عوامل دیگر ایجاد می‌شود.

*مدیران سینمایی به خاطر هجمه‌ها دچار چالش شده‌اند

تهیه‌کننده «کت چرمی» در مورد نقش رسانه‌های غیرسینمایی نیز توضیح داد: اینکه چرا فضای غیررسانه‌ای بر روی تصمیم‌گیری‌ها تاثیرگذار شده است را نمی‌دانم اما می‌فهمم که چرا مدیران سینمایی دچار چالش شده‌اند و آن‌هم بخاطر تمام هجمه‌هایی است که راه می‌افتد! در آرام‌ترین شرایط هم وقتی یک هجمه‌ای راه می‌افتد شاید تصمیمات درستی نتوان گرفت اما همین هجمه‌ها بحران ایجاد می‌کنند و شاید آدم‌ها هم در بحران تصمیم درستی نگیرند.

وی ادامه داد: مدیران سینمایی معتقدند که این مسئولیت برعهده تهیه‌کننده است، اما من فکر می‌کنم آن طرف ماجرا، سازمان سینمایی باید از نقطه صفر پروانه ساخت به تهیه‌کننده اختیارات تام بدهد تا تهیه‌کننده بتواند مسئولیت صفر تا صد یک پروژه را برعهده بگیرد. در همه دنیا این مسئولیت با تهیه‌کننده است. در کشور ما هم این اختیار به واسطه سازمان سینمایی و وزارت ارشاد باید به تهیه‌کننده داده شود.

من وقتی با بازیگری قرارداد می‌بندم و شش ماه یا یکسال از قرارداد او گذشته، عملا تخت اختیار من به عنوان بازیگر نیست. قرارداد من یک تاریخی دارد اگر در مدت زمان آن تاریخ بازیگر یا عوامل فیلم به چالشی برخورد کند منِ تهیه‌کننده باید جوابگو باشم اما بعد از اتمام تاریخ قرارداد دیگری مسئولیتی متوجه تهیه‌کننده نیست.

تهیه‌کننده فیلم «مرد بازنده» توضیح داد: به عنوان مثال یک بازیگری با ۸۰۰ نفر فالوور پستی می‌گذارد که می‌تواند یک فیلم را به حاشیه ببرد. شاید ۲۰۰ نفر هم آن پست را نبینند اما یک سری رسانه‌ها روی همان پست فوکوس می‌کنند که فلان بازیگر این حرف را زده، خب اصلا زده اما چه بازخوردی داشته؟! خود سینمای اجتماعی به اندازه کافی طی این سال‌ها آسیب‌پذیر شده است. باید کمک کنیم که این سینما سر پا بماند وگرنه به زودی سینمای اجتماعی از بین می‌رود. تمام این مسایل می‌تواند برای یک سرمایه‌گذار دافعه ایجاد کند و نخواهد روی یک فیلم اجتماعی سرمایه‌گذاری کند.

*فیلم اجتماعی سانسورشدنی نیست!

کامران حجازی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به بحث‌هایی که حول فیلم سینمایی «کت چرمی» و اصلاحیه‌های آن برای اکران مطرح شده است اشاره کرد و گفت: من اعتقاد دارم که اصولا فیلم اجتماعی سانسورشدنی نیست چون پیام خود را در فیلم می‌گوید و «کت چرمی» هم از این قاعده مستثنا نیست چراکه حرف خود را در فیلم گفته است.

وی با اشاره به شرایط، سختگیری‌ها و روال صدور پروانه ساخت و پروانه نمایش در دولت جدید و تغییر آن با توجه به اتفاقات سال گذشته، بیان کرد: من در هر دو فیلم «مرد بازنده» و «کت چرمی» که در وزارت ارشاد و سازمان سینمایی دولت جدید ساخته شدند، به صورت تعاملی با آن‌ها کار کردم و در نهایت هم فیلم‌مان را ساختیم. در هر دو بخش پروانه ساخت و پروانه نمایش تعامل بود اما در بخش پروانه ساخت سختگیری بیشتر بود. چراکه رویکرد جدید سازمان سینمایی این است که هر جنگی داریم در پروانه ساخت می‌کنیم. اما از این مهم نیز غافل نشویم که شاید دو طرف ماجرا در گذشته صبوری بیشتری داشتیم و تعامل راحت‌تر شکل می‌گرفت و اکنون صبوری کمتر شده و این تعامل زود به بن‌بست می‌خورد.

حجازی ادامه داد: باید برای معضل‌ها راه حل پیدا کنیم و بتوانیم با گفتگو مسایل‌مان را حل کنیم و ما فقط بخاطر حفظ سینما به خصوص سینمای اجتماعی باید تلاش کنیم و شاید یک وقت‌هایی لازم باشد از یکسری مسایل شخصی‌مان بگذریم که فقط سینما را حفظ کنیم. به هر حال تعامل برای نمایش «کت چرمی» اتفاق افتاده است اگر اتفاق نمی‌افتاد که ما نمی‌توانستیم فیلم را اکران کنیم!

این‌ تهیه‌کننده در پایان در مورد ساخت و ایده اولیه «کت چرمی» توضیح داد: حسین میرزامحمدی؛ کارگردان فیلم، یک مستندی در مورد این موضوع ساخته بود، موضوعی که دغدغه شخص‌اش بود و برای من هم این ماجرا جذاب بود. موضوع مطرح شد و به این نتیجه رسیدیم که این فیلم را بسازیم. در فیلم گاهی دچار محدودیت بودیم و گاهی بخاطر سلیقه‌هایمان دوست نداشتیم چرکی و سیاهی ماجرا را نشان دهیم. من معتقدم که می‌توان خیلی هم چرک و سیاهی را نشان نداد اما حرف را زد.

نوشته بازیگرانی که زیرپای مدیران پوست موز می‌اندازند! اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

مسعود نجفی در برنامه «سینما معیار» گفت: بعد از حدود ۴ ماه تعطیلی، سینماهای ایران از اول تیرماه سال جاری بازگشایی می‌شوند.

وی افزود: مدیران و کارکنان سینما در تلاش هستند با حفظ موازین بهداشتی اکران‌های بی‌خطری را برگزار کنند و امیداریم که با استقبال مردم هم رو به رو شوند.

مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی با اشاره به آخرین جلسه «کارگروه بررسی آسیب‌های کرونا در سینما»، اظهار داشت: فیلم‌هایی که در اسفند سال گذشته در حال اکران بودند، از اول تیرماه دو مرتبه به پرده سینماها باز می‌گردند و ۲ فیلم جدید نیز به چرخه اکران اضافه می‌شوند.

وی ادامه داد: قرار بر این است که در چرخه جدید اکران، یک فیلم کمدی و یک فیلم با محتوای جدی و اجتماعی حضور داشته باشند و سازمان سینمایی برای فیلم‌های جدیدی که در اکران اول تیرماه حضور پیدا می‌کنند تسهیلات و تشویق‌هایی را در نظر گرفته است.

نجفی افزود: فیلم‌هایی که خطر اکران در تیرماه امسال را می‌پذیرند، می‌توانند همزمان ۴ سالن از پردیس‌های ۷ سالنه را در اختیار داشته باشند.

وی اضافه کرد: «کف فروش» فیلم‌هایی که به تازگی اکران می‌شوند در هفته اول محاسبه نمی‌شود.

مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی تصریح کرد: فیلم‌هایی که از اول تیرماه به چرخه اکران وارد می‌شوند از «تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومان وام بلاعوض» و «۳۰۰ میلیون تومان وام ۴ درصدی» برخوردار می‌شوند.

وی تاکید داشت: اسامی دو فیلم جدیدی که در اکران تیرماه حضور خواهند داشت، تا به امروز مشخص نشده است.

مسعود نجفی ادامه داد: اگر فیلم‌های جدیدِ حاضر در اکرانِ تیرماه از شرایط درآمد یا اکران رضایت نداشتند، ‌ می‌توانند برای نوبت دوم اکران درخواست کنند.

وی با اشاره به شرایط اکران آنلاین فیلم‌های سینمایی، توضیح داد: در حال حاضر حدود ۴۰ فیلم سینمایی در صف اکران آنلاین قرار گرفته‌اند و قرار است هر هفته دو فیلم در فضای آنلاین به اکران برسند.

مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی با اشاره به سرنوشت جشنواره‌های فیلم در شرایط پساکرونا، عنوان کرد: برای برگزاری هر یک از جشنواره‌های فیلم در ایران، دو ماه قبل از تاریخ برگزاری تصمیم‌گیری می‌شود.

نوشته پس از چهار ماه تعطیلی، سینماها از اول تیرماه باز می‌شوند/ امیدواریم که مردم از سینما استقبال کنند اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

برای اینکه صورت مسئله را پاک کنند می‌گویند کار اشکال داشته است

در ابتدای برنامه عظیمی در رابطه با ناقص‌الخلقه بودن شورای عالی سینما به صحبت پرداخت و گفت: هرکسی برای اینکه طوری صحبت کند که منظورش را برساند مثال‌هایی می‌زند و این تعبیر ناشی از این است. اینکه اعضای شورا را مشخص می‌کنند و بعد یکی یکی استعفا می‌دهند و از آن طرف کسی که وجاهت شورای عالی سینما را مشخص کند که رئیس‌جهور هستند و فرصت ندارند وقت بگذارند و جانشین رئیس‌جمهور هم شاید انگیزه برای این کار نداشته باشد صورت مسئله را پاک می‌کنند. برای اینکه صورت مسئله را پاک کنند گناه را به گردن طرف مقابل می‌اندازند و می‌گویند کار اشکال داشته است تا کارشان پیش برود.

وی به اقدامات شورای عالی سینما در دوران شکل‌گیری اشاره کرد و بیان داشت: مسلم است دوستان جدید این صورت‌جلسه‌ها را دارند، یکی از اینها مربوط به سومین جلسه هست که به چند مورد از آن اشاره می‌کنم: معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور مکلف است مبلغ ۱۵۰۰ میلیارد ریال از منابع قانون بودجه سال ۹۰ علاوه بر اعتبار برنامه و حمایت از گسترش سینمای ملی، برای حمایت از پیشرفت سینمای ایرانی – اسلامی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تخصیص دهد. ب: در سال‌های باقیمانده از برنامه پنجم علاوه بر اعتبار برنامه حمایت و گسترش سینمای ملی در لوایح بودجه سنواتی سالیانه ۱۵۰۰ میلیارد ریال در قالب ردیف جدید حمایت از پیشرفت سینمای ایرانی – اسلامی ذیل اعتبارات وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی پیش‌بینی کند، بحث بعدی واردات کالاها و خدمات سینمای سمعی – بصری و … بود. این تصمیم باید در سیستم برود و برایش قاعده دیده شود که برخی از اینها اتفاق افتاده است.

وی افزود: اگر فقط از قبل شورای عالی سینما ۲۰ میلیارد دریافت شده باشد و یک ۷ میلیارد از آن برای اینکه گمرکی به لوازم و تجهیزات سینمایی فیلم حضرت محمد (ص) نخورد منفعت گرفته باشد توان این شورا را می‌رساند، اینکه نتوانستیم از آن استفاده کنیم موجب نمی‌شود اصل شورا را زیر سؤال ببریم. یکی دیگر، بحث مالیات سینماگران و دیگری بحث بخشودگی دیون بود که مصوبات همین شوراست.

سینما خیلی اوقات کارکرد انتخاباتی پیدا می‌کند و نگاه دولت به آن ابزاری است

آذرپندار نیز دیدگاه خود را در این رابطه بیان کرد و گفت: بحث شورای عالی سینما به اهمیت سینما در دولت‌ها گره خورده است، من موافق انحلال شورای عالی سینما در این دولت بودم چرا که در این دولت کارکردی نداشت و این انحلال حداقل حوزه را شفاف کرد، رئیس‌جمهور وقت ندارد برای سینما بگذارد و بقیه توجیهات، مسائلی است که می‌توان راجع به آن صحبت کرد. بحث مفصل نگاه دولت‌ها به سینماست که چه زمانی برایشان مهم می‌شود، سینما خیلی اوقات کارکرد انتخاباتی پیدا می‌کند، به لطف رسانه‌ها بازیگران در تمام حوزه‌ها گروه مرجع شده‌اند و همین موجب می‌شود نگاه دولت به سینما ابزاری شود. معتقدم برخی از فیلم‌هایی که در دولت فعلی توقیف شد و به آن اعتراضی نشد در دولت قبلی مجوز می‌گرفت اما سینماگران ما به رئیس‌جمهوری که با او مخالفند همیشه نامهربانند و با رئیس‌جمهوری که رأی می‌دهند اغلب موارد مهربانند.

عظیمی گفت: شورای عالی سینما یعنی مسائل بین بخشی را حل کند چه در دولت و چه بیرون دولت، سازمان تبلیغات و حوزه هنری و انجمن سینمایی دفاع مقدس، بنیاد روایت و … در درون دولت نیستند بلکه بیرون از آنند و یکی از وظایف شورای عالی سینما این بود که مشکلات بین اینها را برطرف کند امّا دولت دهم با ویژگی‌های عجیب سیاسی، اقتصادی و فرهنگی روبرو بود که هرکار که می‌خواست کند موانع متعددی سر راهش بود، مشکلات سینما پیچیده و فراوان است و هرکدام اینها کار زیادی می‌برد تا عملی گردد و این یک پروسه است و ما انتظار داریم تمام اتفاقات این سی و چندسال در این مقطع شورای عالی سینما برطرف شود که طبیعتاً نمی‌شود و باید منطقی و اصولی نگاه کنیم. اتفاقات آن شش جلسه خیلی خوب بود و بعداً ادامه نیافت و خروجی هم نداشت.

اصل این ایده که رئیس‌جمهور حلّال مشکلات سینما و فرهنگ است، باطل است

آذرپندار به مسئله عملی نشدن مصوبات شورای عالی سینما پرداخت و اظهار داشت: تشکیل جلسه‌ای که تصمیم‌گیرندگان و حوزه‌های مؤثر سینمایی و نهادهای اصلی سینمایی در آن حضور داشته باشند مهمتر از این است که رئیس‌جمهور در جلسه باشد یا خیر. وقتی سطح اختلاف بین دولت و صداوسیما بر سر مسائل بودجه‌ای است، الان شورایی راجع به تبلیغات فیلم صحبت کند و آنجا هماهنگی اتفاق بیفتد چه کسی در آن شورا فصل‌الخطاب است؟ دوره‌های متفاوت به ما نشان داده که اصل این ایده که رئیس‌جمهور حلّال مشکلات سینما و فرهنگ است باطل است، اگر قرار است رئیس‌جمهور تصمیم‌گیر و ناجی سینمای ما باشد با این منطق که مثلاً هنرمند ارزشی و غیرارزشی وجود ندارند ترجیح می‌دهم چنین شورایی نباشد و چنین کسی هم مسئول این شورا نباشد.

وی ادامه داد: بنده طرفدار این شفاف‌سازی هستم که رئیس‌جمهورها حوزه فرهنگ را کنار بگذارند چون واقعاً دغدغه‌شان نیست و یک مسئول واقعی و ثابت در این حوزه، کار را بر عهده بگیرد. خیلی از مسائلی که در شورای عالی سینما مطرح شده از جنس دغدغه‌های انقلاب اسلامی نیست بلکه از جنس دغدغه‌های صنفی است که اگر مدیر سینما کارآمد باشد و نیاز به امضای رئیس‌جمهور هم باشد می‌تواند خارج از جلسه هم این امضا را بگیرد.

عظیمی با بیان این نکته که مشکل حوزه فرهنگ تصمیمات جزیره‌ای، ملوک‌الطوایفی و بدون کارشناسی است، بیان داشت: اگر تصمیمات حوزه با کارشناسی گرفته شود تصمیمات نزدیک به هم است ضمن اینکه در بحث سینما باید نگاه را فراتر ببریم، ۶۰ تا ایراد در حال حاضر وجود دارد و ربطی به آقای ایوبی و مدیران قبل ندارد بلکه ریشه‌ای است که از ابتدا باید درست طراحی می‌شد که نشده است.

آذرپندار مخالف این دیدگاه بود و اظهار داشت: سازوکار کشور ما طوری طراحی شده که نهادهای فرهنگی‌ای وجود داشته باشند فارغ از آن کاری که دولت انجام می‌دهد، بنابراین اینطور نیست که در یک جلسه به توافق برسند کما اینکه قبلاً هم نداشتند. اگر آن جلساتی که قرار است تشکیل شود را به جلسه‌ای که عقل جمعی در آن فصل‌الخطاب است تغییر دهیم خیلی از مشکلات ممکن است حل شود، این جلسه متولی می‌خواهد نه رئیس.

اشکال افتراق تصمیم‌گیری با مدیریت شورای عالی و برگزاری این شورا قابل حل است

عظیمی در پایان صحبت‌های خود اظهار داشت: قبل از جلسه راهکارها بررسی شده و تصمیم نهایی با آیین‌نامه گرفته می‌شود، بنابراین به این معنا نیست که چون رئیس شورای عالی سینما رئیس‌جمهور است حاکم آن شوراست. الان اشکال افتراق تصمیم‌گیری در حوزه سینماست که می‌تواند با مدیریت شورای عالی سینما و برگزاری چنین شورایی برطرف شود. برای اینکه این زیرساخت‌ها درست شود نیاز به یک جایی دارد که هم بحث مالی و هم خلل و فرج قانونی را پیگیری کند که جز از شورای عالی سینما برنمی‌آید.

آذرپندار نیز در جمع‌بندی صحبت‌های خود گفت: خیلی از این نهادها شکل‌گیری و حکم ریاستشان را از کسی دیگر گرفته‌اند، اگر همان کسی دیگر یعنی مقام معظم رهبری از شورای عالی‌تری تشکیل دهد مشخص است شورایش مشروعیت و مقبولیت دارد ولی اگر خود رئیس‌جمهور به این نتیجه برسد که باید شورایی تشکیل دهم و کسانی را در آن دعوت کنم تا تصمیم‌گیری کنیم باید این احتمال را بدهد که مثلاً رئیس صداوسیما یا رئیس حوزه هنری این را قبول نکند. آقای روحانی دغدغه فرهنگ ندارد و جاهایی هم که صحبت فرهنگی کردند خیلی با واکنش مواجه شده است، رویکردها و سیاست‌های کلی در حوزه فرهنگ مشخص است اما مشکل این است که چرا فضای فرهنگی کشور به سمت حمایت از جناح فرهنگی نیست. سینمای ما مشکلات شدیدی دارد و نیازمند کار کارشناسی بسیارزیاد است که از حوصله رئیس‌جمهور خارج است.

برنامه رادیویی سینمامعیار پنجشنبه‌ها ساعت ۱۴:۳۰ از رادیو گفت و‌گو پخش می‌شود، برنامه‌ای با اجرای سید امیر جاوید و تهیه ‌کنندگی و سردبیری محمدجواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلم‌های روی پرده را بالا ببرد.

نوشته انحلال شورای عالی سینما و نگاه ابزاری دولت‌ها به سینما اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نوشته «سینما معیار» به جشنواره فیلم فجر می‌آید اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

نقش فروشی در سینما ایران

در ابتدای برنامه، سیدجمال ساداتیان در مورد انواع نقش فروشی صحبت کرد و گفت: شاید بتوان از زوایای مختلفی به این موضوع پرداخت، سینما به لحاظ جذابیت زیادی که دارد علاقه‌مندان زیادی دارد و در یک آمار دیدم ۱۰۰ هزار فارغ التحصیل رشته هنر داریم و غیر از آموزشگاه ها، با توجه به اشتیاق زیاد افراد در جاهای مختلف با افرادی روبرو می‌شوم که پیشنهاد دارند که فرزند یا یکی از منسوبینشان وارد این حوزه شود، تعداد متقاضیان بالاست و شرایطی فراهم می شود که یک عده فکر می کنند با پشتوانه مالی و امکاناتی که دارند می توانند وارد سینما شوند. تصورم این است که شاید بشود با پارتی کسی را وارد کرد ولی آیا با پارتی هم می توان او را نگه داشت؟ در سینما به محض اینکه فرد نتواند به وظایفش خوب عمل کند سریع خود را در تصویر نشان می دهد و موجب سقوط یک فیلم می شود و اگر فیلم اصالت داشته باشد زیر بار این مراودات نمی رود.

وی ادامه داد: در هر جریانی ممکن است چنین مراوداتی باشد و بنده منکر این نیستم، ولی اگر آدمی گاردش بسته باشد بعید می دانم فردی بتواند به گارد بسته ی این شخص وارد شود، در هر صنفی که باشد. در طی ساخت فیلم که مدتی طول می کشد ممکن است مراوداتی بین اشخاص شکل بگیرد، ولی به این غلظت که در سطح جامعه حرف می زنند کمی اغراق شده است. در این جامعه هم مثل جوامع دیگر خطاهایی شکل می گیرد، برخی آدم ها که وارد شده اند حاضر می شوند مراوداتی برقرار کنند که مواضعشان را تثبیت کنند، حاکمیت سینما این را رد می کند اما اینها روابط خصوصی برقرار می کنند که کسی مطلع نمی شود و وقتی این روابط به هم می خورد خبر آن پخش می شود.

ساداتیان در پاسخ به این سوال که این پالایش باید از طرف اهل سینما باشد یا اینکه سیستم نظارتی وزارت ارشاد هم باید ورود کند گفت: به نظرم خیلی به ارشاد ارتباطی ندارد، زمان هایی شوراهای صیانت در خانه سینما وجود داشت و به شکایت هایی که می شد رسیدگی می کردند و مثلا به ادعایی که شده بود حکم صادر می شد و برای تنبیه ممکن بود شخص یک یا دوسال ممنوعیت کار پیدا کند ولی متاسفانه چندسال است به دلیل اختلافاتی که در سینما رشد کرده بود شیرازه کمی به هم پاشید و مراقبت ها کمتر شد. الان این بحث ها دوباره مطرح شده و ما هم بسیار پافشاری می کنیم که این مراقبت ها باشد، سینما قداست دارد و رسالتی به عهده ی آن است اما این حرف ها ابهت این صنف را زیر سوال می برد و باید زودتر پیشگام شویم تا این قداست خدشه دار نشود.

ساداتیان: «خسمه خسمه» قطعا به فجر نمی رسد

ایشان در ادامه در مورد فیلم «خمسه خمسه» و همچنین «جامه‌دران» توضیح داد و گفت: فیلم «جامه‌دران» قرار است از بیستم اکران شود و به این دلیل که اقتباس است داستان خوبی دارد و فیلم زنانه ی خوبی هست و پیشنهاد می کنم فیلم را ببینند، فیلم خمسه خمسه یک فیلم جنگی است که در روزهای اول جنگ اتفاق افتاده و یک فیلم بسیار سختی است و به شدت تجهیزات و حمایت می خواهد و اگر امکانات کافی در اختیار داشته باشیم می توانیم آن را بسازیم، خود بنده و کارگردان اعتقاد نداریم که این فیلم با سیستم های کامپیوتری ساخته شود چون ابهت فیلم جنگی به تجهیزاتی است که در آن به کار می رود تا ساخته شود. اگر قرار باشد به عنوان تهیه کننده این کار را ادامه دهم، تا تجهیزات کامل در اختیارمان قرار نگیرد کار را شروع نخواهم کرد، این فیلم به جشنواره امسال نمی رسد و حدود ۴-۵ ماه فیلمبرداری دارد.

امیرعباس صباغ در رابطه با عدم حضور فیلم «۳۶۰ درجه» در جشنواره به صحبت پرداخت و گفت: از پاسخی که آقای قریبیان دادند شروع می‌کنم که به خاطر اظهار نظرشان درباره فیلم عصبانی نیستم، فیلم ۳۶۰ درجه را کنار گذاشتند و احتمالا به خاطر همین فشارها و تضادی که در اصحاب رسانه و کسانی که فیلم را در اکران خصوصی دیدند به همدیگر خبر دادند که فیلم خوبیست. در جشنواره سال پیش که اکثر فیلمها یک جنس بودند و جای تاسف دارد که این همه توجه و اصرار آقای ایوبی روی یک جنس سینمای خاص است که مخاطب کمی دارد و دو فیلم موفق داشته است و به دلیل همین تمایلات مدیران جا برای این جنس سینما تنگ می شود. در جشنواره این فیلم کنار گذاشته می شود و باز به گفته خود آقای قریبیان در جشنواره بین الملل تقاضایی نداشتند و احتمالا به دلیل همین تناقض این کار را هم کرده‌اند. امیدوارم اگر توجه خاصی به این جنس سینما نمی شود هم سطح هنر و تجربه به آن توجه شود و این اجازه به فیلمسازان داده شود که در شرایط برابر به سمت این نوع سینما بیایند.

جشنواره فجر و نبود سلیقه واحد در سال‌های مختلف

ذوالفقاری نیز در همین رابطه اضافه کرد: مشکلات سینمای ایران خیلی ریشه ای تر و پایه ای تر است، سینمایی که تقریبا دیگر نه مدیر و نه فیلمساز می تواند پای تولیداتش بایستد چند جای کارش می‌لنگد. در مورد فیلم ۳۶۰ درجه آقای سام قریبیان واکنش خوبی نشان داد و گفت امیدوارم بقیه موفق باشند، بزرگترین کارگردانان ما با رودربایستی فیلم هایشان پذیرفته شده و واکنش هایی را دیده اند که آرزو می کردند کاش فیلمشان به جشنواره نمی آمد. جشنواره فجر شاید تنها جشنواره ای باشد که نمی توان سلیقه اش را تشخیص داد، اگر جشنواره فجر ۳۶۰ درجه و فیلم هایی که به سمت سینمای ملی گرایش دارند را کنار می گذارند که به جشنواره نیاید چرا «قندون‌جهیزیه» به بخش بین الملل رفت؟ دلیل این را در کنار پریشانی مدیریت فرهنگی در این می بینم که فجر دبیر ثابت ندارد. امسال به استقبال جشنواره سی و چهارم می رویم و این قدمتی است که می توانید با آن ابراز وجود کنید، جشنواره می تواند بگوید من کاری به سینمای بدنه ندارم و سراغ فیلم های هنری می روم. درباره عدم ورود فیلم به نظرم می رسد بخشی از مدیریت فرهنگی ما چندان راغب به فیلم های قهرمان محور نیست و این خیلی روشن است و نتیجه این شده که سینمای ما سینمای آپارتمانی شده است.

امیر عباس در ادامه ی این بحث گفت: سیاستی که مخصوصا از دهه ۶۰ پایه گذاری شد مقابله با سینمای ستاره ساز و قهرمان پرور بود، و در بلند مدت عمر ستاره های ما هم کوتاه شده است. ما الان ستاره ای در سینما نداریم و اگر نگاه کنید می بینید فیلمهایی که پر از ستاره هستند فروش نکرده اند.

ژانر اکشن و معمایی کجاست؟

وی ادامه داد: سینمای ما سینمای کپی کار بوده و فیلمسازان ما معمولا دنبال فرمول های مشخص بوده اند و این باعث شده یکسری ژانرها را کنار بگذاریم. ژانر اکشن و معمایی کجاست؟ چه طور می شود که در سال ۶۰-۷۰ فیلم تولید می شود و یکی از مهمترین ژانرها که هم به لحاظ اقتصادی می تواند تضمینی به گیشه بدهد و هم مردم را به دیدن فیلم بکشاند محو می شود.

سپس صباغ در مورد فیلم «۳۶۰ درجه» صحبت کرد و گفت: شاید اینکه آقای قریبیان در ابتدای سینمایش متعهدانه به ژانر پرداخته واکنش مثبت منتقدان به فیلم گنهکاران بود، اینها بیشتر قابلیت ارتباط با مردم را دارد و به نظرم در مورد ۳۶۰ درجه تلاشی که ایشان برای این فیلم کرده و یک تریلر جذابی که مخاطب را تا انتها پای فیلم بکشاند کاملا قابل ستایش است و علاقه ای که ایشان داشته فیلم سینمایی بسازد و تلاش و تصویرسازی ایشان قابل احترام است و می تواند نقطه شروع باشد. در چنین سینمایی که همه چیز آن می‌لنگد فیلم را دوست نداشتم اما اکراه دارم که روی نکات منفی فیلم تاکید کنم چون تجربه‌ای جدید است. فیلم فروش خوبی نداشته اما از جنس سینمایی است که خیلی پتانسیل این را دارد که به آن پرداخته شود و قطعا مردم را به سینما می کشاند.

مصائب ساخت فیلم‌های پلیسی

ذوالفقاری نیز نکاتی را افزود و خاطر نشان کرد: سینمای ما اساسا ملودرام بوده، جامعه ما شرایط اجتماعی متلاطمی داشته است. در دهه ۶۰ درگیر جنگ بوده و در دهه ۷۰ متولدین دهه ۶۰ به بلوغ و جوانی رسیده اند و در دهه ۸۰ به شکلی دیگر، و این توقع از سینما بوده که به اینها بپردازد ضمن اینکه خود جامعه هم بستر نابی برای پرداختن بوده است، ملودرام تنها ژانریست که هنوز به حیاتش ادامه می دهد ولی در سینمای خودمان با اولین تجربه های محمدعلی سجادی و محمدرضا اعلامی مگر چقدر مهربان بود؟

وی ادامه داد: در فیلم پلیسی دستمان خالیست و کارگردانان ما باید سعی کنند کاری خیلی سخت انجام دهند و آن هم ملموس کردن شخصیت ها و مولفه هایی است که خاستگاهشان فرهنگ و دنیای دیگری است و دلیل ملموس نبودن شخصیت ها بحث ممیزی است. قهرمان باید علیه نیروی قوی تری طغیان کند و قهرمان ما علیه چه چیزی باید طغیان کند که به جایی برنخورد؟ ما طغیان را از قهرمان گرفته ایم و می گوییم به حیات طبیعی خودت ادامه بده. سینمای ایران با تمام ایراداتش خیلی سخت جان است و هیچ جای دنیا نمی بینید که اینقدر باید و نباید عجیب پیش پای فیلمسازان گذاشته شود و همچنان فیلم ساخته شود.

انتظار منتقدان از فیلم «۳۶۰ درجه»

صباغ در تحلیل و واکاوی فیلم «۳۶۰ درجه» بیان داشت: خیلی از نقدهای منفی که روی فیلم نوشته شده با شاینینگ کوبری مقایسه شده و معلوم است وقتی چنین معیاری باشد این فیلم، فیلم بدی است ولی دو نکته به نظرم می رسد که اگر اینها در ۳۶۰ درجه توجه بیشتری می شد می توانستیم با فیلمی بالاتر از استاندارد مواجه باشیم و از خیلی جهات به عنوان فیلم الگو نام ببریم، یکی از اشکالاتی که ۳۶۰ درجه دارد عدم باورپذیری اش برای مخاطب است، البته منظورم این نیست که همین زندگی روزمره باشد، بلکه فیلمی که به قدری ملموس و هنرمندانه باشد که مخاطب کاملا با آن ارتباط برقرار کند، یکی از مشکلات ۳۶۰ درجه جدا از قهرمان، انتخاب میلاد کی مرام است انتخاب خوبی نبوده است و تماشاگر نمی تواند با کی مرام ارتباط برقرار کند و تمام ابهت یک قهرمان این است که مخاطب تا پایان با آن همراه باشد، وقتی در پایان فیلم میلاد کی مرام کشته می شود اصلا مخاطب ناراحت نمی شود!

دیالوگ‌های تصنعی و شخصیت‌هایی که در نیامده‌اند

وی افزود: به شخصیت‌های فرعی خوب پرداخته نشده و گذرا بوده است، بازی بهاره رهنما با آن حرکات فیلم را هجو می کند و حسین سلیمانی جزو بدمن‌ها قرار گرفته و فیلم بیشتر بار طنز دارد یعنی در یک فضای تعلیق جدی و خشن فیلم، بودن این دو کاراکتر هجو فیلم است که واقعا به فیلم آسیب زده است. دیالوگ ها هم برخی جاها تصنعی شده و خیلی به دهن بازیگر نمی نشیند و مجموعه این عوامل به باورپذیری فیلم برای مخاطب آسیب زده و فکر می کنم مهمترین عامل عدم فروش فیلم این موضوع باشد که نتوانسته با تماشاگر این ارتباط را برقرار کند، علیرغم ساختار روایی هوشمندانه و کلاسیکی که در عین اینکه ساده و سرراست نیست مخاطب را همراه کرده است.

ذوالفقاری نیز نکته ای افزود و گفت: در سینمای خودمان وقتی مثلا کاراکتر پیرمردی را نشان می دهند که از زندان آمده و ارتکاب جرم نکرده ای را پذیرفته، مخاطب ایرانی برای شناختن او نیاز به شناسنامه بیشتری ندارد چون در سینمای ما سابقه دارد، وقتی درباره ژانر صحبت می کنیم وقتی مثلا فرد جذاب ولی بی احساس را در سینمای نوآر داریم خیلی نیاز نیست از او بیشتر بگوییم و مشکل بومی نشدن این ژانر نچسب بودن کاراکترهاست. آیا ابهام اخلاقی و از بین رفتن ارزش های سنتی در جامعه ما تصویرش مطابق آن چیزیست که در غرب اتفاق افتاده است؟ در سینمای دنیا هم به آن شکل فیلم نوآر ساخته نمی شود ولی فیلم های زیادی وامدار آن هستند که سینمای ما می تواند برداشت کند. سام قریبیان در بین فیلم اولی های ما از معدود کسانی است که سلیقه سینمایی مشخصی دارد و این خیلی خوب است و تلاش کرده در فیلم گنهکاران و این فیلم پلیس و وکیل متفاوت و حتی رئیس باند خلافکاران متفاوتی را نشان دهد و این تجربه ها موجب می شود از بند کلیشه ها رها شویم.

مسافرآستانه: سازمان سینمایی خواست دوست دیگری موسسه را راهبری کند

در ادامه، حسین مسافرآستانه رئیس سابق موسسه رسانه های تصویری در خصوص عزل خود توضیح داد و گفت: بنده در محیط کاری با دوستانم یا کسانی که آشنایی قبلی با آنها نداشته ام سیستم و تعریفی دارم و هدفمندی و برنامه خود را دنبال می کنم و آقای ایوبی هم از برنامه‌هایم راضی بودند، اما در این تغییر نگرش‌ها و سیاست‌ها شاید بنده خیلی نه علاقه‌مند باشم و نه بتوانم نقش آفرینی کنم.

تولید فیلم‌های ویدئویی به فارابی منتقل شده است

مجری برنامه سوال کرد: این سیاست های کلان سازمان سینمایی است یا سیاست های کلان دوستی که یکبار هم می‌خواست موسسه رسانه های تصویری را منحل کند؟ وی در پاسخ گفت: هم از سمت وزارتخانه و هم از سمت سازمان سینمایی است و این تغییر نگاه و تغییر کاربری موسسات، حق مسلم هر وزارتخانه ای است که می خواهد موسسات را تحت‌الحمایه‌ی خودش در راستای اهداف مورد نظر خود به کار بگیرد ولی در راستای این تغییرات انجام شده در بحث تولید فیلم های ویدئویی به فارابی منتقل شده است و اینجا می خواهد رویکرد پشتیبانی از جشنواره ها و امور بین الملل را داشته باشد و تنها در حوزه فروش فیلم در فضای مجازی کار کند و اینها مجموعه تغییراتی است که این دولت در خصوص عملکرد موسسه رسانه‌های تصویری در نظر دارد، بخشی از آن را اجرایی کرده و بخشی دیگر را هم اجرایی می کند، بنده هیچوقت کاری را بدون تخصص یا علاقه نپذیرفته ام.

ایشان در ادامه گفت: خود سازمان به این نتیجه رسید که دوست دیگری در ادامه مسیر موسسه را راهبری کند و من در بخش های دیگر سازمان سینمایی همکاری کنم. بنده در حال حاضر به عنوان مشاور رئیس سازمان و عضو دو شورای سینمایی هستم که در ادامه فعالیت، بیشتر در آنجا تمرکز خواهم کرد.

برنامه رادیویی سینمامعیار پنجشنبه‌ها ساعت ۱۴:۳۰ به طور زنده از رادیو گفت‌و‌گو پخش می‌شود. برنامه‌ای با اجرای سید امیر جاوید و تهیه کنندگی و سردبیری محمد جواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلمهای روی پرده را بالا ببرد.

نوشته بخشی از مدیریت فرهنگی راغب به فیلم‌های قهرمان محور نیست/تاکید ایوبی بر یک جنس از سینما با مخاطب خاص است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

موتمن: خیلی اعتقاد به تحصیل و تدریس سینما ندارم

در ابتدای برنامه، موتمن در ارتباط با آموزش آزاد سینمایی صحبت کرد و گفت: خیلی اعتقاد به تحصیل و تدریس سینما ندارم، این چیزی‌ست که خمیر مایه آن باید در درون‌تان باشد و بعضی از عوامل آن را هم باید با فیلم دیدن، تمرین‌کردن، رمان خواندن، گوش کردن به موسیقی، سفر کردن و … در خود رشد داد. ما در ۲۰-۲۵ سال اخیر در ایران یک جنبش سینمایی داریم و میل عجیبی در بین جوانان هست که فیلم‌ساز یا بازیگر شوند. در حال حاضر تعداد فیلم های کوتاه در ایران به چندهزار می رسد و می توان گفت در دنیا کم نظیر است که دلایل این مسئله اجتماعی، سیاسی و اقتصادی هست. پیش از انقلاب یک جامعه ۲۵ میلیونی بودیم و دو موسسه سینمایی داشتیم که یکی دانشکده سینما و یکی هم مدرسه عالی صداوسیما بود و تحصیل‌کرده‌های سینما این موسسه را طی می‌کردند و بین سال‌های ۴۷-۵۵ سالانه بین ۱۲۰ تا ۹۰ فیلم سینمایی تولید می‌کرد و همه اکران می‌شد. الان اگرچه جامعه ما ۶۰-۷۰ میلیون است، اما سالانه حدود ۷۰ فیلم تولید می‌کنیم و حدود ۴۰ تا از آن اکران می‌شود، یعنی مسیری معکوس می‌رویم.

آینده روشنی پیش روی جوانان آموزشکده‌های سینمایی نیست

وی افزود: در حال حاضر با خیلی از علاقه‌مندان سینمایی روبرو هستیم که در موسسات آموزش عالی یا آموزشگاه های آزاد سینما می‌خوانند و خیلی آینده روشنی پیش‌روی خود نمی‌بینند. یعنی با شرایطی بحرانی روبرو هستیم و من که هم در آموزشگاه‌های عالی رسمی و هم در بقیه آموزشگاه ها تدریس می‌کنم گاهی با موارد دلخراشی روبرو می شوم، ما با موجی از ناامیدی، افسردگی و بی‌هدفی در بین بسیاری از جوانان روبروییم و باید واقعا به این مسئله فکر کرد.

موتمن در ادامه برنامه در مورد ناهماهنگی عرضه و تقاضا در سینما بیان داشت: سینمای ایران به طور محدود می‌تواند استعدادهایی را جذب کند و این در حالی‌ست که موجی از فیلم ساختن در بین جوانان هست و در نتیجه فشارهایی مثل مناسبات نه چندان حرفه‌ای، فساد مالی و … روی سینما می‌گذارد.

سپس وی درباره آموزش قواعد آموزش سینما توضیح داد: مسلما چیزهایی از سینما اکتسابی است و باید آن را یاد گرفت، ولی سینما هنر است مثل شعر، چیزهایی را که باید در مورد سینما یاد گرفت می‌توان ظرف شش ماه آموخت و در محیط دانشگاهی اتلاف وقت‌مان زیاد است.

کیا: وجود آموزشگاه سینمایی نیاز روز دنیاست/ آموزش باید با کار همراه باشد

در ادامه احمد کیا در مورد اساس وجود این آموزشگاه‌ها بیان داشت: اساس وجود آن به دلیل نیاز امروز دنیاست و باید دانشکده‌های سینمایی هم زیاد شود. اما آموزش در راستای تولید کار نیست و صرفا آموزش می‌دهیم که این بی‌فایده است. خیلی از دانشجویان وقتی وارد دانشگاه می‌شوند یکسری منابعی که حداقل برای دهه ۷۰ و ۸۰ هست مطالعه می کنند و وقتی با دانش امروز دنیا مواجه می شوند چیزی برای گفتن ندارند.

وی در ادامه با اشاره به اینکه آموزش سینمایی در ایران با چیزی که در آموزشگاه‌های سینمایی ایران اتفاق می‌افتد دو مقوله کاملا متفاوت است، گفت: باید آموزش‌های سینمایی را به استانداردها نزدیک کنیم. در کدام مقوله سینما ما واقعا آموزش اتفاق می‌افتد؟ هرکسی به این آموزشگاه‌ها می‌آید نگاه دیگری جز بازیگر شدن یا کارگردانی ندارد، چرا که نگاه دیگری را در این آموزشگاه ها دخیل نمی کنیم، مثلا یک آموزشگاه در ایران نداریم که تهیه کنندگی و تولید فیلم را آموزش بدهد و در دانشگاه ها هم همینطور است، یکی دوسال است که در مقطع ارشد درسی به نام تهیه کنندگی در سینما گذاشته اند. وقتی دوره آموزشی را تعریف می کنیم باید با جمیع آنها تعریف کنیم، قضیه اصلی این است که آموزش های سینمایی در کشور ما هنوز تبیین نشده است و جایی نیست که اینها را کاملا باز کند و شخص با آگاهی وارد نمی شود، با هزینه ای که پرداخت می کند به نتیجه نمی رسد و منجر به ناامیدی می شود. بزرگترین معضل این است که آموزش، فقط آموزش است و اصلا قرار نیست تولید به نتیجه برسد. طبق آمار سال ۲۰۰۵ در تمام دنیا ۸۰ درصد جوایز جشنواره ها برای کسانی بوده که تحصیل کرده جوامع آکادمیک بودند و این نشان می دهد که نگاه عوض شده است.

وی اضافه کرد: آموزش برای ما باید تولید خلاقیت کند. مرحله بعد از آموزش، پرورش خلاقیت است و در آموزشگاه‌های آزاد سینمایی اولویت بر آموزش نیست و فقط مسائل مالیست.

موتمن: پرطرفداربودن کلاس‌های من نشانه بحران آموزش سینمایی کشور است

در ادامه موتمن در پاسخ به این سوال که “انگیزه شما از تدریس در این دوره‌های آزاد سینمایی چیست؟” بیان داشت: من در آموزشگاه‌های آزاد همان چیزی را تدریس می‌کنم که در دانشگاه‌های رسمی تدریس می‌کنم. کلاس‌های من پرطرفدارند و این نشان بحرانی‌ست که داریم. من مدرس نیستم و این فقر محیط دانشگاهی و آموزشی ماست که من محبوب می‌شوم، یعنی هم دانشجوی سینما تئاتر و هم دانشجوی آموزشگاه آزاد این را می‌خواهد که درس بدهم در حالی که این‌کاره نیستم. در کلاس‌های من ابعاد عملی شدید است، یعنی همیشه سعی می‌کنم آنچه بین تئوریک و آکادمیک مطالعه می کنیم و آنچه بعدا به طور عملی در سینما منتظرمان هست پل بزنیم. سعی می کنم که دانشجو را با واقعیت سینما در کشورمان آشنا کنم و به او راهی نشان دهم که چطور باید فیلم ساخت. بنده بیشتر برای خودم تدریس می‌کنم چرا که سنم بالا می‌رود و این خیلی خطرناک است که از جوان‌ها دور شوم. جزو بهترین ایام زندگی من ساعت هایی است که در کلاس ها می‌گذرانم و بیشتر از چیزی که به آنها درس می دهم از آنها یاد می گیرم.

وی در ادامه در مورد مهم بودن کیفیت دانشجو، دانش‌آموز و … گفت: اگر دانشجو در من شوق تدریس ایجاد نکند و لااقل دو سه دانشجوی باهوش در آن است انرژی می‌گیرم و کلاس گرمی برگزار می شود.

در ادامه کیا در پاسخ به این سوال که “آیا هرکسی که میل ورود به سینما دارد حتما باید تحت آموزش قرار گیرد؟” اظهار داشت: قطعا هر حرفه‌ای آموزش می‌خواهد. دو نگاه به استاد هست، یک زمان هست که چشم اندازی را نشان می دهد و در دانشجو انگیزه قدم زدن در آن چشم انداز را به وجود می آورد و شاید این تعبیر استاد واقعی باشد، اگر استاد بتواند میل به کنکاش و جست‌و‌جو را در فرد ایجاد کند، او قواعد را پیدا می‌کند و مسیرهای جدید را می یابد ولی نگاه بعدی این است که نگاه فرد را جهت دهی می کنیم و این دو نگاه خیلی مهم است. ما برای هرکس که می خواهد وارد آموزش شود باید بگوییم که تعریف و جایگاه سینمای امروز چیست و در زندگی تو چقدر تاثیر خواهد داشت، بعد مشاغل سینمایی را باز کنیم و بعد طرف انتخاب کند که به کدام حوزه برود اما متاسفانه این انتخاب نیست و قبل از آموزش توضیحی در ارتباط با اینها به شخص نمی دهند و این مسئله چالش زیادی ایجاد می کند.

موتمن درباره ابزارهای آموزش گفت: سطح آموزش خیلی پایین است. بنده به طور مداوم با آموزشگاه‌ها در ارتباط نیستم، ولی هربار که سر کلاس رفتم م‌ بینم تقریبا هیچ چیز نمی‌دانند و کلاس‌ها فقط به نحوی می‌گذرد و در حوزه آکادمیک یا آزاد با کمبود اساتید روبرو هستیم و برنامه‌ریزی برای تدریس وجود ندارد، ضمن اینکه گاهی تصمیمات غلط درباره تدریس گرفته می شود مثلا در دوره ارشد از کسانی که در رشته های دیگر لیسانس گرفته‌اند دانشجو می‌پذیرند. کسانی که سینما خوانده اند اصول اولیه را می دانند و می توان سراغ کارهای عملی رفت ولی برای بقیه آنها باید سر این برگردیم که کارگردان چه کار می کند و سینمای تداومی چیست و باید به الفبا برگردیم و با کلاسی روبرو می شویم که همگون نیست.

وی افزود: منکر این نیستم که آموزش بد است، اما آن را کافی نمی‌بینم، و معتقد نیستم که اگر به دانشگاه بروید سینماگر می شوید. خیلی خوب است دانشگاه سینما و تئاتر که پنجاه سالگی اش را جشن گرفت به ما آمار بدهد که چه تعداد دانشجو از این دانشگاه مدرک گرفتند و چه تعداد وارد سینما، نقد نویسی و … شدند و چه تعداد مهاجرت کردند.

کیا: متون سینمایی مرجع کمی داریم

سپس کیا در همین رابطه اضافه کرد: در ایران متون سینمایی مرجع و اصیل کم داریم که این مربوط به اهالی سینما نیست. مهم ترین مسئله در یادگیری و تحصیل، سعی و تلاش و عشق است و دانشجوهایی که الان ورود به این مقطع می کنند عشق این را ندارند که سینما را یاد بگیرند و سعی و تلاش هم نمی کنند. الان با همه دنیا با یک کلیک ارتباط برقرار می کنیم و دو کتاب رفرنس آن طرف را هم خواند اما نمی خوانیم، چرا؟ چون سخت است و دانشجوها منتظرند همه چیز آماده در اختیارشان باشد، خیلی از افراد مقاصد سینمایی ندارند و یا دنبال این هستند که در سینما پول به دست بیاورند.

حمزه‌زاده: هنر یک ودیعه الهی است/ با آموزش نمی‌توان هنرمند واقعی تربیت کرد

در ادامه، گفتگوی تلفنی با حمزه زاده قائم مقام حوزه هنری برقرار شد. وی در مورد فضای هنری توضیح داد و گفت: وقتی راجع به هنرمند صحبت می‌کنیم، یعنی کسی که می‌خواهد فعالیت هنری انجام دهد و اثری خلق کند که برای مخاطب ایرانی‌ست. در مورد فرآیند پیچیده‌ای صحبت می‌کنیم. اعتقاد دارم که هنر یک ودیعه الهی و امانت در وجود برخی از انسان‌هاست، به طور طبیعی نمی‌توان با آموزش هنر و ایجاد آموزشگاه و … هنرمند را به این معنی تربیت کنیم.

هنرمند با خلق اثر شناخته می‌شود/ استاد حکم باغبان را دارد

وی ادامه داد: هنرمند با خلق آثار و ابراز علاقه و حرکت‌های اولیه استعدادش را نشان می‌دهد و وارد جشنواره ها می‌شود و ما به عنوان آموزش‌دهنده و فعالان مدیریتی آنها را کشف می‌کنیم. شکل و تربیت و نگاه هنرمند به جامعه منابع الهام او هستند. هنرمند را به درخت تشبیه می‌کنم، آنچه که مربوط به جهان بینی و منابع تغذیه فکری او می‌شود ریشه‌های آن است که در هویت، داشته‌های قبلی و اعتقادات و آموزش‌هاست که از گذشته به او رسیده و یا منابع آموزشی ما در اختیار او گذاشته است، تنه هنرمند بعد اجتماعی و حضور و شهرت اوست و اثر آن میوه‌اش است. اگر در مورد آموزش هنر صحبت می‌کنیم، احتمالا در مورد باغبانی حرف می‌زنیم و اعتقاد داریم باید یک درخت باشد که بتواند میوه دهد و ما آن را در زمین مناسب بکاریم و هرس کنیم.

مجری برنامه از وی پرسید: «آیا شما در مقام کشف هنرمندی هستید که تمام آن ویژگی‌ها را داشته باشد و در پازل مدیریتی شما حرکت کند و این اتفاق در دانشگاه سوره و … می‌افتد؟»

وی در جواب بیان کرد: حوزه هنری سه بخش عملیاتی دارد که یکی، تولید اثر، دیگری تربیت و یکی هم حوزه رصد، رویش و پایش است. رصد کجاست؟ محافلی که جوانان و پیشکسوتان جمع می شوند، جشنواره ها و فراخوان ها بحث رویشی و پایشی هستند. حوزه هنری که در طول سال ها دانشکده سوره را داشته است و نتوانسته به این برسد که از خروجی های دانشگاه سوره در جهت آرمان‌های تاسیس استفاده کند. از طرفی دیدگاهی وجود دارد که شما آموزشگاهی داشته باشید که هر ورودی از آن آموزش ببیند و خارج شود و یکی هم دیدگاه مدرسه است که کسی که وارد می‌شود علاوه بر دانشی که کسب می‌کند شخصیت او هم باید پرورش یابد.

جذب هنرمند در حوزه هنری با تور نیست، بلکه با طعمه است!

وی افزود: کشور ما تحت تاثیر جریان‌های غالب دانشگاهی و کنکوری است و جوان‌ها و خانواده‌های ما را مدرک‌گرا کرده است و وقتی می‌خواهید مدرک بگیرید، وارد چارچوب آموزش عالی ما می‌شوید که نحوه آموزش آن کنکور است و همین می‌شود که یک دوگانه داریم، اعتقاد داریم که کاری که وزارت علوم انجام می‌دهد در زمینه جذب استعدادها عمدتا به شیوه صید با تور است، جایی مثل حوزه هنری که ماموریت ویژه دارد، استراتژی طعمه دارد. به این معنی که افراد خاص با ویژگی‌هایی خاص که بتوانند تولیدات آن را سامان دهند، جذب شوند. اثر هنرمند فقط افکار و خواسته‌های خود او نیست. در وضعیت فعلی خیلی از جوانان علاقمند آماده کار هستند و باید با بخش تجارت و صنعت هماهنگ شوند. دیدگاه کلی این است که اگر بتوانیم انسان رسانه تربیت کنیم، خوب است، اما همان‌ها اعتقاد دارند که در جذب برخی از این بچه‌ها که سوابق تولیدی دارند تجربیات و هنرشان لحاظ شده است.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: ماموریت‌هایی به این بچه‌ها برای تولید داده شده است و مطالبه وجود دارد، تا ان شاالله نیروهایی را وارد صف فعالان عملیات تولید سینمای کشور کند.

موتمن: نظام آموزشی نمی‌تواند به جهان‌بینی هنرمند جهت دهد

سوال بعدی مجری از موتمن این بود: «آیا ممکن است نظام آموزشی به جهان‌بینی سینماگر و هنرمند جهت بدهد و اصلاحش کند؟» موتمن در جواب به این سوال گفت: خیر، تصور نمی‌کنم. هنر چارچوب نمی‌پذیرد و جهان‌بینی دانشجو در محیط دانشکده کسب نمی‌شود و باید در زندگی آموخت.

سپس کیا دیدگاه خود را در این رابطه بیان کرد و گفت: اگر فکر و احساس را در زندگی نداشته باشیم، در دانشگاه قطعا به آن نخواهیم رسید. باید یک پیش فرض را بپذیریم، تویی که آموزش می‌بینی جهان بینی و فکر و احساس آن را داری و می خواهی یاد بگیری که چه طور آن را بیان کنی. دانشگاه به تو انتقاد کردن را یاد می دهد که فکرت را تکمیل و چکش کاری کنی و نگاه دیگران را بشناسی و خروجی این، تجربه می شود. اگر اینها با هم اتفاق نیفتد آموزش تکمیل نیست.

موتمن در صحبت‌های پایانی خود بیان داشت: وقتی راجع به جهان بینی صحبت می‌کنیم در مورد چیزی به نام جنبش روشنفکری حرف ‌می‌زنیم و در کشورمان به دلایل زیادی چنین جنبشی نداریم. از مجموعه فیلمسازان ما، چه کسی جهان بینی دارد؟ میزان دانشجویی که به جامعه تحویل می دهیم با میزانی که سینمای ما می تواند جذب کند هماهنگی ندارد. این همه دانشگاه برای چه سینما تدریس می کند؟ این آموزشگاه ها را تعطیل کنید. کارشناسان آموزش عالی و دانشگاه ها باید بحث های اساسی روی این قضیه کنند که سینمای ما این میزان دانشجوی سینما ندارد و نمی‌تواند داشته باشد، شما فقط به جوانان لیسانس می دهید و آنها را بیکار رها می کنید.

برنامه رادیویی سینمامعیار پنجشنبه‌ها ساعت ۱۴:۳۰ دقیقه از رادیو گفت‌وگو پخش می‌شود. برنامه‌ای با اجرای سید امیر جاوید و تهیه کنندگی و سردبیری محمد جواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلمهای روی پرده را بالا ببرد.

نوشته با آموزش نمی‌توان هنرمند واقعی تربیت کرد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.