مراسم با قرائت آیاتی از قرآن کریم و هم‌خوانی سرود ملی آغاز شد. امین قدمی مستندساز مجری برنامه بود که در ابتدای سخنانش با قدردانی از وحید چاووش به خاطر ساخت این فیلم، از فرزین نیک‌اندیش و ساسان طهماسبیان که در مستند حضور دارند، تشکر کرد.

نخستین سخنران مراسم، وحید چاووش بود. او با قدردانی از مهمانان گفت: برای من سخت است که جایی بروم و فیلمی ببینم، بنابراین حضور شما در این مراسم برایم ارزشمند است. امیدوارم از دیدن فیلم ناامید نشوید و همان‌طور که خودم باور دارم، پس از تماشا حق بدهید که از زحمات فرزین نیک‌اندیش و ساسان طهماسبیان صمیمانه تشکر کنم.

چاووش درباره روند ساخت «من بلاگر نیستم» توضیح داد: طرح این مستند سال ۱۴۰۰ در شبکه دو سیما تصویب شد و قرار بود در قالب هشت قسمت نیم‌ساعته تولید شود. اما با تغییر دولت، کار متوقف شد و مدتی روی زمین ماند. به همین دلیل پروژه را به سمت حوزه هنری و سپس مرکز گسترش بردم. اگر حمایت این دو مجموعه نبود، ادامه کار ممکن نمی‌شد.

او افزود :این فیلم برای من یک تجربه بود، همان‌طور که روی پوستر نوشته‌ام تجربه‌ای از وحید چاووش. در میانه راه، حوزه هنری احساس کرد فیلم بیش از حد تجربی است و شاید نتیجه مطلوبی نداشته باشد، به همین دلیل همکاری‌مان ادامه پیدا نکرد. با این حال موظفم از آن‌ها هم تشکر کنم، چون بدون حمایت اولیه‌شان این پروژه شکل نمی‌گرفت.

کارگردان مستند «خاطرات یک خبرنگار جنگ» در ادامه به مشکلات مالی اشاره کرد:۹۰ درصد فیلم با موبایل ضبط شد تا هزینه‌ها کاهش پیدا کند. با وجود این باز هم کم آوردم و در اینجا بود که شهرداری تهران به کمک آمد و اگر آن‌ها نبودند، در برابر مرکز گسترش شرمنده می‌ماندم.

چاووش در پایان گفت: بزرگ‌ترین سپاسم از سیدالشهدا (ع) و امام رضا (ع) است. اگر مهر و لطف آن‌ها نبود، من امروز اینجا نبودم و همیشه خود را مدیونشان می‌دانم.

محمد حمیدی‌مقدم، مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی دومین سخنران مراسم بود. او با ابراز خرسندی از به سرانجام رسیدن فیلم گفت: انتظار داشتم این فیلم زودتر به نمایش درآید و خوشحالم که امروز بالاخره در معرض دید قرار می‌گیرد. آقای چاووش به چالش‌های مالی اشاره کرد، این نکته درست است. ضعف بودجه یکی از مشکلات جدی در تلویزیون، سینما و حتی پلتفرم‌هاست. ما نیازمند یک نهضت برای کاهش این فاصله هستیم. با این حال، توقف جایز نیست و فیلمسازان باید به مسیر خود ادامه دهند. مرکز گسترش مانند یک شرکت خلاق، جایی برای پرورش ایده‌های نوست.

حمیدی‌مقدم ادامه داد: ما پذیرای هر ایده تازه و هر فیلمساز شجاع و نترس هستیم. البته توان تأمین تمام هزینه‌ها را نداریم، برخی فیلمسازان از سطح معمول فراتر رفته و نیاز به پرواز بیشتری دارند. زمان ساخت این فیلم، در گفت‌وگو با آقای چاووش، درباره جزئیات حرف نزدیم، به او گفتم فقط فیلمت را بساز. اعتماد به کارگردان اصل اساسی است. ما برداشتن قدم نخست را تسهیل می‌کنیم و بقیه راه باید با همراهی دیگر نهادها طی شود.

او در پایان افزود: فیلم با کمک بخش فرهنگی شهرداری تهران تکمیل شد. آثاری مثل «من بلاگر نیستم» پرتره‌هایی از زیست شهری هستند و به باور من، وظیفه بخش فرهنگی شهرداری است که به سراغ چنین موضوعاتی برود و در همکاری با مرکز گسترش، پروژه‌ها را به سرانجام برساند.

سومین سخنران، فرزین نیک‌اندیش بود. او در پاسخ به این پرسش که چگونه با چاووش آشنا شد، گفت: ما هم‌محلی بودیم. یک روز پیامی از او گرفتم که درباره یک سوژه می‌خواست صحبت کند. ابتدا قرار بود جلوی دوربین نباشم، اما نهایتاً در ۹۰ درصد فیلم حضور دارم. روند کار این‌طور بود که هرکدام مسیر خودمان را می‌رفتیم. فیلمبرداری چهار سال پیش انجام شد و طبیعتاً بسیاری چیزها تغییر کرده؛ حتی قیمت‌هایی که در فیلم مطرح می‌شود مربوط به همان سال‌هاست.

در ادامه، مصطفی زیبایی‌نژاد، مدیرکل فرهنگی شهرداری تهران گفت: از سال ۹۵ با آقای چاووش آشنا شدم و فیلم «خاطرات یک خبرنگار جنگ» را با او کار کردیم. خوشحالم که این همکاری در ساخت این مستند ادامه یافت.

محمد امین توکلی‌زاده، معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران هم در سخنانش تأکید کرد: آقای چاووش صاحب سبک است و راه خود را در مستندسازی دنبال می‌کند. ابتدا درباره محل اولین اکران دودل بودیم. تلویزیون یا اکران خصوصی، نگران بودیم همه لایه‌های اثر دیده نشود. در نهایت تصمیم گرفتیم اکران خصوصی را آغاز کنیم. دغدغه ما این بود که فیلم هم برای مردم جذاب باشد و هم برای نخبگان. حیف است که دست آقای چاووش خالی بماند؛ او باید همیشه در حال تولید باشد.

در پایان، وحید چاووش، محمد حمیدی‌مقدم و جمعی از عوامل روی صحنه آمدند و از پوستر فیلم رونمایی کردند. سپس حضار به تماشای مستند نشستند.

مستند «من بلاگر نیستم» پرتره‌ای از زندگی و فعالیت‌های یک بلاگر اینستاگرامی است که پیش‌تر در هفدهمین جشنواره «سینماحقیقت» نیز به نمایش درآمده بود. در مراسم رونمایی این مستند عبدالحسین بدرلو قائم مقام مرکز گسترش، سیدمهدی دزفولی مدیر بازرگانی، تعدادی از مدیران شهرداری، خبرنگاران و نمایندگان رسانه‌ها حضور داشتند.

نوشته همکاری شهرداری و مرکز گسترش در تولید «من بلاگر نیستم» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

زیبایی‌نژاد ضمن معرفی سوژه این فیلم مستند گفت: مستند «من بلاگر نیستم» پرتره‌ای از یک بلاگر اینستاگرامی است و زندگی و فعالیت‌های او را روایت می‌کند. نکته اصلی سوژه این مستند، بهره‌گیری مثبت او از فضای مجازی است. برخلاف آن چیزی که از بسیاری از بلاگرها می‌بینیم. کاراکتر اصلی این مستند یک بلاگر است که فعالیت‌های زیادی در فضای مجازی دارد؛ عمده فعالیت‌های او خیرخواهانه است و با حمایت افرادی که پیج او را دنبال می‌کنند، زمینه‌ساز اتفاقات مثبت زیادی شده است.

وی اضافه کرد: در این مستند شرح سرگذشت این بلاگر بیان می‌شود و مخاطبان در قالب فعالیت‌های روزانه‌ای او که مصداقی از خدمت‌رسانی به مردم است، با او بیشتر آشنا می‌شوند.

او با تاکید بر اینکه این مستند چهره متفاوتی از فضای مجازی را به تصویر می‌کشد، گفت: متاسفانه اکثر محتوای تولیدی در فضای مجازی آمیخته به موضوعاتی است که نه تنها دغدغه مردم نیست، بلکه در مواردی باعث ترویج مفاهیم غلط فرهنگی اجتماعی نیز می‌شود. سوژه اصلی این مستند، فردی است که برخلاف بقیه از ظرفیت‌های فضای مجازی برای خدمت به مردم استفاده می‌کند و هیچ چشم‌داشتی ندارد. از سویی دیگر، این مستند نقدی بر عملکرد رسانه‌های جمعی دارد که پس از بهره‌برداری از یک موضوع، آن را رها می‌کنند. فارغ از اینکه چه سرنوشتی در انتظار افراد درگیر در آن موضوع است.

مدیرکل فرهنگی شهرداری تهران گفت: این مستند برای نخستین بار در هفدهمین جشنواره «سینماحقیقت» روی پرده رفت و مراسم رونمایی از آن فردا یکشنبه ۶ مهر ماه در ایوان شمس برگزار خواهد شد. پس از آن، این مستند در شبکه نمایش خانگی اکران می‌شود و پس از پایان دوره اکران آنلاین، از تلویزیون پخش خواهد شد.

براساس این گزارش، مستند «من بلاگر نیستم» تولید اداره کل فرهنگی شهرداری تهران با مشارکت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی به کارگردانی وحید چاووش است و روز یکشنبه ۶ مهر ماه ساعت ۱۶ در سالن اشراق ایوان شمس رونمایی خواهد شد.

نوشته مستند «من بلاگر نیستم» رونمایی می‌شود اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوژه «پرونده تمرد من» درباره وحید چاووش، یکی از مستندسازان نام آشناست که علاوه بر جوایز متعددی که از جشنواره‌های سینماحقیقت، فجر و… دریافت کرده، از نامزدهای چهره هنر سال انقلاب در سال ۱۳۸۹ نیز بوده اما حالا متهم به تمرد از دستور شده است.

اولین اکران این اثر در پردیس سینمایی چارسو و در هفدهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت، چهارشنبه ۲۹ آذرماه ساعت ۱۹:۳۰ و دومین اکران جمعه یکم دی ماه ساعت ۱۵ خواهد بود.

در خلاصه داستان «پرونده تمرد من» آمده است: «این وقت شب تو خونه‌ من چیکار می‌کنی؟ چرا از دیوار اومدی بالا؟حکم‌ت کجاست؟

من ولت نمی‌کنم…»

عوامل فیلم اصلی این مستند عبارتند از تهیه کننده: امین قدمی، کارگردان: مسعود دهنوی، تصویربردار: مجتبی عمارلو، تدوینگر: محمدرضا گودرزی مهر، مجری طرح: محمدعلی شیخ ربیعی، صدابردار: سجاد صادقی، طراحی و ترکیب صدا: محمدحسین ابراهیمی، اصلاح رنگ و نور: یحیی محمدعلیی، دستیاران تصویر:صدرا سیاح، سجاد دهنوی، طراح پوستر: آراد بیات، تیزر: علی غلامزاده، محصول شبکه مستندسیما.

نوشته اولین تیزر «پرونده تمرد من» منتشر شد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش ابتدایی برنامه امیررضا مافی به‌عنوان میزبان در گفتگو با محسن یزدی رئیس شبکه مستند سیما و وحید چاووش مستندساز به بررسی ابعاد مختلف مستندسازی اربعین پرداخت.

مستندسازی به سبک «توریستی» درباره پیاده‌روی اربعین و تفاوت آن با توجه به معانی این رویداد معنوی، اولین پرسش مافی از مهمانان بود که محسن یزدی در این باره گفت: یکی از اشکالات ما در حوزه مستندسازی، نگاه آیینی صرف به مناسک مذهبی بوده است. این که نذری چگونه پخته می‌شود؟ در فلان شهر چه کسی حلیم می‌دهد؟ تعزیه چگونه اجرا می‌شود؟ و سوژه‌هایی از این دست که به نظر می‌رسد از روح مذهبی و توحیدی در آن‌ها خبری نیست. نگاه در این آثار حتی «توریستی» هم نیست.

وی افزود: پیاده‌روی اربعین تا حدود زیادی ما را نجات داد و به‌واسطه جریان مستندسازی اربعین که البته متأسفانه هنوز آثار باکیفیت در آن کم است، اما با روح اربعین، این نگاه در مستندهای ما تقویت شده و شاهد آثار پخته‌تری هستیم.

وحید چاووش اما در مخالفت با این دیدگاه یزدی گفت: من موافق نیستم که جریان مستندسازی به پختگی رسیده است. من نسبت به آغار حرکت هم نمی‌توان خیلی به وضعیت امروز مستندهای اربعین امیدوار باشیم. سیر صعودی داریم اما با توجه به اهمیت موضوع و آمیختگی آن با فرهنگ مردم، هنوز عقبیم و مردم خیلی از ما جماعت سینماگر و هنرمند جلوتر هستند. ما زبان‌مان خیلی الکن بوده است در این حوزه.

این مستندساز در تحلیل دلیل این وضعیت به نداشتن سبقه مذهبی در میان سینماگران و کم تجربه بودن سینماگران مذهبی در حوزه سینما اشاره کرد.

چاووش با طرح این پرسش که با گذشت این همه سال از انقلاب امروز ما چند مرتضی آوینی داریم؟ گفت: امروز به تعداد انگشتان دست هم نیستند و البته در آینده خواهیم داشت. در سینمای داستانی مگر چند ابراهیم حاتمی‌کیا دارم؟ بخشی از شرایط امروز سینمای ما معطوف به گذشته است.

محسن یزدی در این بخش به شرایط خوب کلیت سینمای مستند در ایران اشاره کرد و گفت: به لحاظ کمی و کیفی شرایط امروز سینمای مستند ایران بسیار خوب است. در حوزه مستند دینی و آیینی هم معتقدم مراکز فرهنگی متولی حوزه مستند دینی عملکرد خوبی در این سال‌ها داشته‌اند.

وی افزود: اگرچه تجربه‌های فردی موفق و پراکنده‌ای در این حوزه داشته‌ایم اما در سامان‌دهی این جریان، مدیریت فرهنگی و نهادهای متولی نیز بی‌تأثیر نبوده‌اند.

یزدی در ادامه بر زمان‌بر بودن تربیت نیروی موثر در میدان مستندسازی تأکید و نسبت به این نگاه که «مستندسازی کاری ندارد و با یک دوربین می‌توان مستند ساخت» انتقاد کرد.

در بخش دیگری از این گفتگو، وحید چاوش درباره تفاوت فرهنگی میان مردم ایران و عراق در تجربه «پیاده‌روی اربعین» گفت: واقعیت این است که تفاوت فرهنگی وجود دارد و حداقل نمونه آن تفاوت زبان است. اما هر دو گروه قلبی دارند که همزمان برای سیدالشهدا می‌تپد. این نقطه اشتراک مهمی است. در تمام این سال‌ها که ۱۱ مستند در این فضا کار کرده‌ام، تلاش داشتم از عراقی‌ها خیلی چیزها بیاموزم و امروز دیگر به تفاوت‌ها فکر نمی‌کنم.

یزدی در ادامه با اشاره به ۱۰ سال تجربه و پژوهش وحید چاوش در حوزه مستندسازی اربعین گفت: اینگونه اثر به سرانجام می‌رسد نه اینکه برخی می‌خواهند سه روزه به پیاده‌روی برود و یک مستند جمع کند! حاصل چنین نگاهی حتی همان مستند توریستی هم نخواهد بود. یک سری تصاویر به هم چسبیده است که زحمتی برای آن نکشیده‌اند. متأسفانه این افراد کم هم نیستند که به برخی شخصا ارادت دارم اما کارشان بد است.

در ادامه مافی نسبت به پرداخت برخی مستندسازان به ظواهر پیاده‌روی اربعین انتقاد کرد که چاوش در این زمینه گفت: ظواهری مانند چای دادن و پذیرایی از زائران در این سفره عاشقانه را، من هم دیده‌ام اما سعی کردم در این مرحله باقی نمانم و بگویم در پس این پذیرایی یک عشق جریان دارد و نشان دادن این عشق مهم است. برخی مستندسازان حتی این عشق را هم درک می‌کنند اما مثلاً در قالب نریشن در مستندشان می‌خواهند بگویند «این جماعت عاشق هستند». زمانی است که اینقدر رو به چنین مفاهیمی اشاره می‌کنید، زمانی اما این «عاشق بودن» را به تصویر درمی‌آورید. این کار مهم یک مستندساز است.

وی افزود: من نوعی ۱۰ سال است که در این حوزه کار می‌کنم، کارشناسان و صاحب‌نظران هم به بنده لطف داشته‌اند و می‌گویند خوب کار کرده‌ام، اما هنوز به اندازه فهم خودم احساس می‌کنم نتوانسته‌ام آنچه باید را به تصویر درآورم و این حسرت را در دل دارم.

یزدی در ادامه با تأکید بر اینکه این جنس انتقال معنا به زبان تصویر واقعا کار دشواری است گفت: آدمی که می‌خواهد وارد این عرصه شود باید تکلیفش با خودش مشخص باشد و بداند که این کار زحمت دارد. پژوهش در این حوزه بسیار حائز اهمیت است و این‌ها جزو وظایف ما به‌عنوان مستندساز است.

مدیر شبکه مستند افزود: برخی بابت سخت‌گیری‌های ما در شبکه مستند، انتقاد می‌کنند که چرا از فلان گروه که بچه مسلمان هستند حمایت نمی‌کنید، در پاسخ می‌گویم عشق و علاقه این بچه‌ها محترم اما من مجاز نیستم حتی ۵۰۰ هزارتومان به آن‌ها بدهم. من مسئولم برای کاری که می‌تواند این عشق را به مخاطب منتقل کند، هزینه کنم.

یزدی در ادامه باردیگر تأکید کرد نسبت به وضعیت آینده سینمای مستند بسیار امیدوار است.

جشنواره فیلم کودک؛ تجربه برگزاری مجازی

بخش بعدی «نقد سینما» شب گذشته به گفتگوی ویژه با علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد سینمایی «فارابی» و دبیر سی‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اختصاص داشت.

تابش در ابتدا در پاسخ به سوال امیررضا مافی درباره تعریف سینمای کودک گفت: آنچه نگاه سینماگران ما به فانتزی‌ها، رویاها و یا داستان‌های حوزه کودک و نوجوان که بخشی از آن‌ها می‌تواند برای مخاطب کودک و نوجوان باشد و بخشی فیلم‌های درباره کودک و نوجوان، در این دسته جای می‌گیرد.

وی درباره اولویت داشتن فیلم‌های «برای کودک» یا «درباره کودک» هم گفت: فیلم‌های کودک باید برای کودک باشد. آنچه در دنیا اقتصاد سینمای کودک و نوجوان را بارور کرده است و به نظرم ما هم باید بیش از گذشته به آن توجه کنیم، همین فیلم‌های «برای کودک و نوجوان» است.

تابش درباره وضعیت فیلم‌های حاضر در جشنواره سی‌وسوم هم گفت: در فیلم‌های امسال ترکیبی از هر دو نوع رویکرد وجود دارد اما تلاش ما در فارابی به‌عنوان حامی سینمای کودک این بوده است که فیلمسازان به وجوه اقتصادی و جذابیت‌های داستانی و قدرت جذب مخاطب بیش از گذشته توجه داشته باشند.

دبیر سی‌وسومین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان درباره شرایط برگزاری این رویداد در سایه کرونا توضیح داد: از ادیبهشت ماه امسال و پس از مصوبه شورای سیاست‌گذاری جشنواره، وارد گفتگوهای فشرده‌ای با کارشناسان فنی در حوزه وی‌اودی‌ها و وزارت ارتباطات و بخش خصوصی شدیم. حتی جلسات متنوعی با صاحبان آثار و تهیه‌کنندگان سینما داشتم.

تابش تأکید کرد: ظرفیت برگزاری آنلاین جشنواره خوشبختانه در کشور ما وجود دارد، البته با دشواری‌هایی همراه است به خصوص برای جشنواره‌ای که اولین‌گام را در این زمینه برمی‌دارد.

وی درباره برگزاری آیین افتتاحیه و اختتامیه جشنواره هم گفت: هر دو مراسم به صورت لایو بر روی اینترنت پخش می‌شود و فراخوانی برای حضور پرشمار مهمانان در مراسم نخواهیم داشت. برای تماشای فیلم‌ها هم هیچ فراخوانی برای حضور مخاطب در سالن نداریم، جز در دو خانه فیلم یکی در تهران و دیگری در اصفهان که فیلم‌ها برای مخاطبان خاص اکران می‌شود. در این سالن‌ها هم صاحبان آثار، اصحاب رسانه و برخی داوران نوجوان به‌صورت دعوتی حضور خواهند داشت.

تابش درباره کمیت فیلم‌های متقاضی حضور در این دوره از جشنواره هم تأکید کرد: امسال رشد ۲۰ درصدی در همه بخش‌های جشنواره داشتیم که برای خودمان قابل توجه بود. استقبالی که امسال در قالب ارسال فیلم به دبیرخانه داشتیم قابل توجه بود. در بخش سینمای داستانی ما ۷ فیلم توسط هیأت انتخاب به جشنواره راه پیدا کرد اما امسال ۱۳ فیلم در بخش سینمای ایران داریم.

وی درباره حمایت از فیلم‌های کودک برای ورود به چرخه اکران هم گفت: اگر کرونا اجازه دهد و چرخه اکران فیزیکی راه بیفتد، حتما سیاست‌های حمایتی سال گذشته خود را ادامه خواهیم داشت. در حال حاضر هم گفتگوهایی با پلتفرم‌های فعال در حوزه وی‌اودی داشتیم و این وعده را به ما داده‌اند که فیلم‌های برگزیده جشنواره امسال بلافاصله و با توافق صاحبان آثار اکران آنلاین شود. این اتفاق دستاورد قابل توجهی برای سینمای کودک و نوجوان خواهد بود.

تابش با اشاره به فرآیند تولید فیلم‌های کودک و نوجوان افزود: ما سال گذشته بررسی بر روی فیلم‌ها داشتیم و یک پروفایل اقتصادی برای آثار درست کردیم. ۸۰ درصد تخمینی که در ارزیابی عملکرد اقتصادی فیلم‌های کودک و نوجوان داشتیم، محقق شد. از ۷ فیلمی که سال گذشته در جشنواره داشتیم، خوشبختانه ۶ فیلم در طول سال گذشته اکران شد. در سال گذشته مجموعا ۹ فیلم کودک و نوجوان در اکران داشتیم، که بالای ۲۲ میلیارد تومان فقط در گیشه فروش داشتند. در بخش نمایش خانگی هم فروش‌هایی داشتند.

دبیر جشنواره فیلم کودک درباره نگرانی بابت سرقت فیلم‌های عرضه‌شده به‌صورت‌ آنلاین گفت: ۱۳ فیلم بلند داستانی حاضر در جشنواره روی پلتفرم‌ها عرضه نمی‌شوند اما واقعیت این است که این نگرانی در همه جای دنیا بابت عرضه آنلاین آثار وجود دارد. در حوزه فیلم‌های کوتاه، انیمیشن و فیلم‌های بلندی که پاسخ فراخوان جشنواره را داده‌اند، ما هیچ اجباری برای اکران آنلاین نداشتیم و خودشان این انتخاب را داشتند. درآمد حاصل از اکران آنلاین هم صددرصد به صاحبان آثار اختصاص پیدا می‌کند. برای پخش آنلاین در جشنواره هم حق پخشی را برای آثار براساس تایم هر کدام در نظر گرفته‌ایم که این‌ها مشوق‌هایی برای همراهی فیلمسازان با بخش آنلاین جشنواره محسوب می‌شود.

تابش درباره حضور مهمانان خارجی در این دوره از جشنواره هم توضیح داد: بخش بین‌الملل جشنواره هم به‌صورت آنلاین خواهد بود. کارگا‌ه‌ها و پنل‌های تولید مشترک به‌ٌصورت برخط برگزار می‌شود، لینک فیلم‌ها هم برای داوران بین‌المللی ارسال می‌شود. مجموعا ۲۰ فیلم رئال و انیمیش در بخش بین‌الملل داوری می‌شود که پخش آنلاین برای مخاطب ندارد. اما در بخش پلتفرمی بالغ بر ۲۰ فیلم سینمایی روز کودک و نوجوان انتخاب شده که برای مخاطب هم تماشای آن‌ها تازگی خواهد داشت.

کارنامه فارابی؛ از پاسبانی تا تسهیل‌گری

بخش دوم گفتگو با علیرضا تابش به کارنامه بنیاد سینمایی فارابی اختصاص پیدا کرد. تابش در این بخش درباره دستور کار فارابی در سال‌های اخیر و تفاوت آن با سال‌های تأسیس این بنیاد در ۴۰ سال پیش گفت: در دهه ۶۰ و در آغاز بنیان‌گذاری بنیاد سینمایی فارابی، این بنیاد پاسبان و نگهبان کیان سینمای ایران بود. سینمایی که از سمت و سوی مختلف نگاه مثبتی به آن نبود. تلاش‌های مدیران و حمایت‌های فارابی بود که سینمای بعد از انقلاب را شکل داد. امروز بنیاد فارابی از نقش نگهبانی و پاسبانی فاصله گرفته و نقش تسهیل‌گر پیدا کرده است؛ هم در حوزه سیاست‌های فرهنگی، هم در حوزه زیرساخت‌ها و نوآوری‌های سینمایی.

وی با اشاره به اینکه سینمای ایران امروز دوران گذار را طی می‌کند، افزود: دوستانی امروز با فکر آنالوگ  می‌خواهند فیلم دیجیتال بسازند، در حالی که دوران آنالوگ سپری شده است. از سوی دیگر نسلی از سینماگران به مقام پیشکسوتی رسیده‌اند و جوان‌ترهایی که زمانی صرفا علاقمند سینما بودند،‌امروز در کسوت فیلمسازان شاخص فعالیت می‌کنند و شاهد تغییر نسل هستیم. به نظرم وقت آن رسیده است که در بخشی از فرآیندهای کهنه و ملال‌آور سینما بازنگری کنیم. مجموعه کارهای ما در بنیاد فارابی در سال‌های اخیر هم نگاه به شتاب‌دهی آثار به شکل و فرم امروزی کمپانی‌های بزرگ فیلمسازی در جهان بوده است.

تابش تأکید: کسانی که نگاه کسب و کار به فعالیت فرهنگی دارند، نه دغدغه برای تولید محتوای فرهنگی قطعا نمی‌توانند مخاطبان ایرانی را به بیشتر فیلم دیدن ترغیب کنند و ما به دنبال تغییر این شرایط هستیم.

وی درباره سبک و سیاق حمایت فارابی از فیلم‌ها و لزوم استمرار حمایت‌های دولتی در این حوزه هم گفت: مهم این است که ما می‌خواهیم ماهی‌گیری به افراد یاد بدهیم و یا ماهی به آن‌ها بدهیم. ما به دنبال نگاه اول هستیم.

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی درباره وام‌های تخصیص‌یافته به فیلم‌های سینمایی توضیح داد: وام‌ها در دوسال ابتدایی دوره مسئولیت من به همان شکل و شمایل سابق اهدا می‌شد. وام در شورای فارابی مصوب می‌شد و به یک فیلم اختصاص پیدا می‌کرد. این وام‌ها اصطلاحا وام‌های «قرض‌الپس‌نده!» بود! تهیه‌کننده هم می‌دانست که بعد از آنکه فیلمش ساخته و اکران شد، هیچ گاه قرار نیست این وام را تسویه کند. از سال ۹۶ به بعد اما این رویه تغییر کرد. ما وام ۴ درصدی به تهیه‌کنندگان آثار می‌دهیم و این اتفاق از طریق صندوق اعتباری هنر رخ می‌دهد.

وی در تشریح سازوکار تعریف شده برای اعطای وام به یک فیلم هم توضیح داد: فیلمنامه در شورای فارابی بر اساس آیتم‌های مشخص ارزیابی می‌شود. هر فیلمی که پروانه ساخت از وزارت ارشاد دارد و پیام فرهنگی مدنظر ما هم در آن وجود داشته باشد، مشمول این وام حمایتی می‌شود.

وی درباره شفاف نبود اعضا و عملکرد شوراهای ارزیابی فارابی و تأثیر نگاه سیاسی در خروجی این شورا در مقاطع زمانی مختلف هم گفت: درباره دوران پیش از خودم نمی‌توانم قضاوت و پاسخی داشته باشم. درباره دوره خودم هم شما را به انصاف منتقدان منصف ارجاع می‌دهم که بگویند عملکرد علیرضا تابش چگونه بوده است. واقعا نگاهی غیرسیاسی و فراجناحی در حوزه حمایت از آثار داشته‌ایم.

تابش  ادامه داد: شوراهای فارابی در دوره مسئولیت بنده، ترکیب و عملکردشان به‌صورت شفاف روی خروجی سایت بنیاد قرار گرفته است. افرادی از بدنه سینما با ما همراهی دارند که به‌صورت شفاف هم معرفی می‌شوند که این اتفاق در طول تاریخ فارابی سابقه نداشته است و پیش از این گویی کسانی که نمی‌دانستیم که هستند درباره آثار تصمیم‌گیری می‌کردند.

مدیرعامل فارابی درباره تعداد بالای فیلم‌های کم فروش و یا اکران نشده در میان فهرست تولیدات فارابی در ۴ دهه گذشته هم گفت: سابق بر این شوراهای فارابی یا فیلمنامه‌ای را تأیید می‌کردند و یا رد. امروز اما با صاحبان اثر وارد گفتگو می‌شویم و بخش طراحی تولید را برای شتاب‌دهی در تولید آثار در نظر گرفته‌ایم. ما می‌توانستیم برای یک پروژه چند میلیارد قرارداد تولید ببیندیم، اما در قرارداد طراحی تولید، با ابعاد کلی تولید مواجه می‌شویم که رقم خیلی کمتری را برای آن می‌پردازیم تا مطالعات و بررسی‌ها پیرامون فیلم صورت بگیرد و امکان‌سنجی شود. اگر در این مرحله به نتیجه نرسیم، اساسا برای سرمایه‌گذاری در تولید ورود نمی‌کنیم. از دو سال پیش این فرآیند در فارابی تعریف شده و خروجی‌اش هم عدم تولید برخی از آثار بوده است.

تابش درباره توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری فارابی در برخی فیلم‌ها هم گفت: امروز فیلم «روز واقعه» یکی از آثاری است که چند نسل دارند آن را تماشا می‌کنند و از آن لذت می‌برند، اما در سال تولید شکست در اکران را تجربه کرد. سوال من این است که آیا نباید این فیلم در آن سال در نهادی مانند فارابی تولید می‌شد؟‌

وی در پاسخ به این سوال مافی که آیا فیلم مشابه «روزواقعه» در دوره مسئولیت شما در فارابی تولید شده است،‌ فیلم «غلامرضا تختی» به کارگردانی بهرام توکلی را مثال زد.

تابش درباره ادامه فعالیت‌هایش پس از اتمام مسئولیت در فارابی هم گفت: بنده کارمند رسمی وزارت ارشاد هستم با پست مشاور وزیر. قطعا وقتی از این مسئولیت کنار بروم هم وزیر بعدی باید تکلیف بنده را مشخص کند.

مدیرعامل فارابی درباره خریداری بخش یا تمام حقوق فیلم‌های توقیفی مانند «گزارش یک جشن» و «رستاخیز» از سوی این بنیاد و دلیل آن گفت: «گزارش یک جشن» در دوره‌ای خریداری شده که بنده مسئولیت نداشتم، اما درباره «رستاخیز» که در دوره مسئولیت بنده این اتفاق افتاد،‌ دلیلش توقف اکران فیلم بود. به نوعی وزارت ارشاد تلاش کرد اینگونه در سهام این فیلم شریک شود.

تابش در پاسخ به اینکه فارابی چقدر برای خرید این سهم هزینه کرده است گفت: ما ۶۰ درصد این فیلم را خریداری کردیم که مبلغ پرداخت شده برای آن تقریباً ۱۷ میلیارد تومان بود. فیلم شرکای خارجی داشت و هزینه‌های تولید بسیار بالایی هم داشت. با ارزیابی و بررسی هیأت حکمیت، این رقم معین شد و سازمان سینمایی تصویب کرد که بخشی از سهام را بنیاد سینمایی و بخشی را موسسه رسانه‌های تصویری از شرکا خریداری کند. امروز با ادغام موسسه رسانه‌های تصویری و بنیاد فارابی،‌ ما مالک ۶۰ درصد این فیلم شده‌ایم.

مدیرعامل فارابی درباره اینکه آیا دیگر فیلم‌های اکران‌نشده نیز می‌توانند چنین توقعی از فارابی داشته باشند هم گفت: اگر به‌نوعی وزارت فرهنگ در اکران نشدن این آثار دخیل بوده باشد  و شرایط مشابه «رستاخیز» داشته باشند که می‌دانیم چه شرایطی بود، ‌بله حتما می‌توانند این توقع را برای جبران داشته باشند. طی این سال‌ها شرایط این فیلم جزو معدود نمونه‌هایی بود که شاهدش بودیم.

تابش در پاسخ به اینکه آیا «رستاخیز» در صورت اکران می‌توانست چنین فروشی در گیشه داشته باشد هم گفت: اگر فیلم در عرضه خارجی زودتر ورود می‌کرد و تهیه‌کننده حرف ما را گوش می‌داد و همراهی می‌کرد،‌قطعا در اکران پلتفرمی می‌توانست درآمد خیلی خوبی داشته باشد اما مخاطب داخلی احتمالا آن میزان استقبالی که پیش‌بینی‌شده بود را از فیلم نداشتند. «رستاخیز» اتفاقا جزو مجموعه آثار خاص سینمای ایران است که تا سال‌ها می‌تواند درآمد کسب کند اما این درآمدزایی فوری و خیلی سریع نیست.

وی در پاسخ به پرسش مجدد مافی درباره اکران «گزارش یک جشن» هم گفت: رقم خرید فیلم را به خاطر ندارم اما معتقدم اگر الان اکران آنلاین شود، از آن استقبال خواهد شد.

سینما، جنگ و خشونت

بخش پایانی برنامه «نقد سینما» به گفتگوی امیررضا مافی و بهروز افخمی درباره تفاوت مفهوم فیلم «جنگی» و «ضدجنگ» اختصاص پیدا کرد.

افخمی در این باره گفت: به نظرم فیلم جنگی فیلمی است که سازنده‌اش جنگ را دوست دارد و حتی نسبت به‌آن گریزان هم نیست، در نقطه مقابل اما فیلم ضدجنگ است. مثل فیلم «۱۹۱۷» که اشاره کردم، فیلمی ضدجنگ است، اما فرم انتخاب شده برای آن قلابی است و به مضمونش نمی‌چسبد. «دیده‌بان» اما فیلم جنگ است و انتخاب چنین فرمی برایش اجتناب‌ناپذیر بوده است.

این کارگردان درباره لفظ «سینمای دفاع مقدس» هم گفت: این لفظ در زمان خودش باید به کار می‌رفت تا همه تردیدها را برطرف کند، اما امروز دیگر نیازی به آن نیست ما امروز سینما جنگ داریم و سینمای ضدجنگ.

افخمی با اشاره به جمله‌ای از جان‌فورد مبنی‌بر اینکه «فیلم خوب فیلمی است که حرکت زیاد و حرف کم داشته باشد.» گفت: به معنایی آدم‌ها به دنیا می‌آیند تا بجنگند و به نوعی همه موجودات در حال جنگ برای حیات هستند و این جنگ اجتناب‌ناپذیر است و هدف زندگی هم محسوب می‌شود. جنگ است که باعث به‌وجود آمدن مردان بزرگ و تغییرات بزرگ می‌شود. با این نگاه می‌توان این خرافه را هم از بین برد که برخی فیلمسازان جوان مدام می‌گویند سینما باید به‌دنبال عشق به زندگی و مخالفت با مرگ و میرایی باشد. این خرافه را باید به طور کل وارونه کنیم و به این فکر کنیم که آیا سینما ذاتا برای نمایش خشونت و جنگ ساخته شده است یا خیر؟ مشخصا هم این سوال را درباره سینما مطرح می‌کنم، نه مثلا تلویزیون که آن را مدیومی بین سینما و رادیو می‌دانم.

وی تأکید کرد: به‌نظر می‌رسد ذات سینما با خشونت و نمایش خشونت خیلی مناسبت دارد و برای همین تارانتینو می‌گوید سینما برای نمایش خشونت اختراع شده است.

مافی در این بخش تأکید کرد «این گزاره نمی‌تواند به معنای خشونت دوستی سینما باشد» که افخمی گفت: در بیان اینگونه این موضوع تعمد دارم تا مشخصا علیه یک دیدگاه موضع صریح بگیرم. باید موضع‌مان را تکان‌دهنده مطرح کنیم و بگوییم سینما اساسا درباره مبارزه است.

مافی در ادامه بحث تفاوت میان «مبارزه» و «خشونت» را پیش کشید و افخمی نکاتی را درباره جنس پرداختن به «خشونت» در سینمای هیچکاک و تارانتینو مطرح کرد.

آنالیز مصداقی برخی سکانس‌ها و لحظه‌های فیلم‌های تارانتینو مانند «پالپ فیکشن»، «بیل را بکش» و «لعنتی‌های بی‌آبرو» بخش پایانی گفتگوی مافی و افخمی را به خود اختصاص داد.

افخمی در پایان‌بندی بحث خود تأکید کرد: صحنه‌های خشونتی که تماشاگر را آزرده کند، آزار بدهد و حتی حالش را بد کند، به‌صورتی که حتی پس از فیلم هم نتواند آن را فراموش کند، اگر تماشاگر را پخته‌تر و آگاه‌‌تر به زندگی کند، حتما نمایش این خشونت موجه است.

برنامه «نقد سینما» به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری جمعه شب‌ها ساعت ۲۲ از شبکه پنج سیما پخش می‌شود.

نوشته ناگفته‌های علیرضا تابش از فارابی و خرید سهام «رستاخیز»/ معضل مستندسازی توریستی در اربعین اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

در بخش دوم این برنامه، علیرضا تابش، دبیر سی و سومین دوره جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان و مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی مهمان این برنامه است تا پس ازمروری بر سی و سومین جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان، کارنامه ۵ ساله مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی نقد و واکاوی شود.

در میز آموزش فیلمسازی این هفته، بهروز افخمی به سراغ موضوع خشونت در سینما می‌رود.

برنامه «نقدسینما» کاری از گروه اجتماعی شبکه پنج سیما است که به تهیه‌کنندگی یوسف بچاری، هر هفته جمعه‌ها ساعت ۲۲ روی آنتن می‌رود.

نوشته بررسی فیلم‌های مستند اربعین در برنامه «نقدسینما»/ گفت‌و‌گو با علیرضا تابش اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کسی که می خواهد کار دینی بسازد باید به دین آگاه باشد

در اولین میزگرد این هفته برنامه مجید اسماعیلی (تهیه‌کننده و استاد دانشگاه) و محمدحسن فردوسی‌زاده (استاد دانشگاه) حضور داشتند و درباره سینمای دینی و جایگاه نهضت عاشورا مباحثی را مطرح کردند.

مجید اسماعیلی دراین باره گفت: ما وقتی در مورد سینمای دینی صحبت می کنیم سه مطلب در ذهن ما به وجود می آید. اول مبحث تاریخی. مثل سریال های «امام علی(ع)» و «مختار نامه» و «ولایت عشقم. دوم می توان آن را سینمای معناگرا معرفی کرد. نگاه سوم در مورد سینمای دینی آن است که در صدد تفسیر و توضیح موضوع دین است. اگر با این رویکرد به سینما نگاه کنیم سینمای دینی بزرگتر می شود. دو نگاه قبلی را شامل می شود. علامه طباطبایی در تفسیر دین می فرمایند: هر آنچه خوب است دین است. ما در حوزه دانش دینی تولید آثار مربوط به سینمای دینی دارای یک سرطان هستیم. ما آدم هایی داریم که فکر می کنند دین می دانند به سراغ ساختن کار دینی می آیند. گاهی ممکن است به عنوان کار دینی یک کار شیطانی را تبلیغ کرده ایم. کسی که می خواهد کار دینی بسازد باید به دین آگاه باشد.

محمدحسن فردوسی زاده ادامه داد: تلقی از سینمای دینی در نزد مخاطبان متفاوت است. تلقی عام این است که فیلم های تاریخ مقدس را باید سینمای دینی به حساب بیاوریم. اما نکته جدی این است که سینما برای ما یک هنر بومی نیست. حتی تعاریف سینمای دینی هم از غرب می آید و تعریف دین در غرب آیین مسحیت است و تعاریف مسحیت از دین با اسلام متفاوت است. نوعی معناگرایی به عنوان سینمای دینی تلقی می‌شود. در سینمای اسلامی این موضوعات متفاوت است. یکی از تفاوت ها در این است که ما به مولف و نیت او توجه می کنیم و از آن غافل نمی شویم.

میز رسانه برنامه «هفت»

میزگرد دوم این هفته برنامه سینمایی «هفت» میز رسانه بود که درباره قاچاق فیلم «خرس» و برگزاری آنلاین جشنواره موضوعاتی مطرح شد.

احسان ناظم بکایی گفت: بحث جشنواره بسیار مهم است عموما نیمه دوم سال زمان جشنواره هاست و ما امسال با چالش کرونا رو به رو هستیم. جشنواره کودک میخواهد برگزار شود باید دید ما در حوزه تولیدات سینمایی در سال گذشته چه وضعی داشتیم؟ ما بیشتر مراسم ها را به حالت تعطیل و نیمه تعطیل در آوردیم به خاطر مردم ، طبیعتا اگر جشنواره ها را به زمان دیگری موکول کنیم بهتر است چون سلامت مردم مهم است و اگر انلاین برگزار شود بسیاری از ترس قاچاق شدن آثار  کار را تحویل نمیدهند. جشنواره فیلم مستند مهم است چون در این حوزه ما تولید در موضوع کرونا داشتیم. اما باید ساز و کار مناسبی برای آن در نظر گرفت.

محمدصالح حجت الاسلامی در ادامه افزود: در مورد آنلاین برگزار شدن جشنواره ها بحث صیانت از آثارمطرح  است. یک نکته خیلی خیلی مهم در بخش سینما حقیقت این است که  فیلم ها برای اینکه بتوانند گردش جهانی خود را شروع کند باید اوپنینگ داشته باشد ولی الان سردرگم هستند سوال این است که سینما را چه کسی مدیریت میکند؟

باید اربعین را به تمام مردم جهان معرفی کنیم/ موضوعاتی مانند اربعین قابلیت زیادی برای پرداخت دارد

در میز گرد سوم این هفته برنامه «هفت» وحید چاووش کارگردان مستند و رامیتن شهبازی کارشناس درباره مستندهای دینی و اربعینی خصوصا مستند «شما چه کسی هستید» به بحث و تبادل نظر پرداختند. رامتین شهبازی در این باره گفت:  فرهنگ راهپیمای اربعین چند سالی است که به آن توجه میشود. طبیعی است که برای دوستان هنرمند جذابیت ایجاد می‌کند. ولی وقتی شما با برخی از آثار رو به رو میشوید با یک شوری برخورد می کنند که تبدیل به نگاه سینمایی نشده است. به هر حال گزارش با فیلم بسیار فرق دارد. یک منطق فیلم سازی باید وجود داشته باشد . من در برخورد با این آثار می ترسم. اربعین و مواجه دو فرهنگ با هم خیلی ظرفیت پرداخت دارد. ولی به هرحال روی برخی عناصر با هم متفاوت هستند فیلم شما چه کسی هستید روایت کوتاهی است که سعی میکند به افراد نزدیک شود .فیلم شلخته ای نیست و تصویر و قاب بندی های استانداردی دارد که تبدیل به فیلم شده اشت.

وحید چاووش در باره ساخت این نوع مستندها افزود: بخشی از ماجرا به من فیلمساز برمی گردد و شناخت من از هویت. من نگاره توریسیتی به فضای اربعین ندارم. ادوات ظاهری میخواهد برای نفوذ به قلب ادمها.

من هنوز احساس می‌کنم خیلی کم گذاشتم برای این موضوعی که بضاعت فراوانی دارد الان چند سال است به دنبال معرفی اربعین به مردم جهان هستم. من ماشین به ماشین و تاکسی به تاکسی به کربلا رسیدم. اگر غربی ها در فرهنگشان همچین بضاعتی داشتند بلاشک چندین کار سینمایی و سریال از این موضوع ساخته شده بود ولی چرا ما این کار را برای اربعین انجام نداده ایم؟

گفتنی است میز نقد این هفته برنامه به موضوع بررسی نماد در سینما با حضور مسعود فراستی، ناصر هاشم‌زاده و محمدتقی فهیم برگزار شد.

نوشته کسی که می خواهد کار دینی بسازد باید به دین آگاه باشد/ باید اربعین را به تمام مردم جهان معرفی کنیم اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی تاکید کرد: زمانی که ما تحقیق روی این مستند را شروع کردیم نشانه‌ها و آثار اولیه آن در جامعه ظاهر شده بود که امروزه تبدیل به بزرگترین فاجعه شده و مفسده اقتصادی اصلی‌ترین چیزی است که انقلاب ما را تهدید می‌کند و ما به عنوان سرباز فرهنگی همه تلاشمان را برای به روز بودن و حضور تمام قد در این عرصه و جبهه فرهنگی می‌کنیم.

وی معتقد است: یک زمان سربازی به معنی حضور در جبهه‌های دفاع مقدس بود در حالی که امروزه اصلی‌ترین موضوع این است که به بافت‌های جامعه بپردازیم و با سکوت از کنارش رد نشویم؛ زیرا فهمیدیم که سکوت چیزی را حل نمی‌کند و غفلتی که صدا و سیما نسبت به مطرح کردن مشکلات و مسائل اقتصادی دارد ما را به بحران جدی‌تر نزدیک‌تر می‌کند.

وی تصریح کرد: در این مستند خیلی سریع و جدی حرفمان را فریاد زدیم و همه نگرانی من از این است که مبادا خدای نکرده به نقطه فروپاشی برسیم.

چاووش درباره شکل گیری تیم مستندسازی و شروع مسیر با امین قدمی توضیح داد: من به ایشان هم گفتم امروزه جهاد فی سبیل اللّه یعنی زدن این حرف‌ها به واسطه دوربین.

وی عنوان کرد: از ویژگی‌های این کارگردان این است که متعصب و کورکورانه از چیزی دفاع نمی‌کند، انسان منصفی است، به نظام اعتقاد قلبی دارد و هر دو عنصر اصلی مستند از نظر من یعنی صداقت و صراحت را در فیلمسازی‌اش لحاظ می‌کند.

وی افزود: ما با همین نگاه شروع کردیم و هر چه پیشتر رفتیم دیدیم موضوع گسترده‌تر است و همه جای جامعه نشان از این سرطان اقتصادی وجود دارد و واقعاً مانده بودیم که از کجا شروع کنیم و با چه طرح دیالوگی پیش برویم. آقای قدمی در این زمینه آنقدر تحقیق کرد و ممارست نمود تا به شکل فعلی رسیدیم.

وی در پایان عنوان کرد: اگر چه موضوعی که ما در این مستند «روزگار یک چهل ساله» مطرح کردیم این قدر گسترده است که باید قسمت دوم و سوم و چهارم آن هم ساخته شود و ما هم از ساخت این مستند نهایت رضایت را نداریم اما در حد بضاعتمان آنچه را باید می‌گفتیم به تصویر کشیدیم و سعی کردیم دینمان را به این انقلاب ادا کردیم.

این مستند که منتخب بخش مسابقه مستندهای بلند جشنواره بین المللی سینما حقیقت است دیروز در سومین اکران خود شنبه ۲۳آذر ساعت ۱۶ در سالن فردوس موزه سینما ، محل برگزاری جشنواره به نمایش در آمد.

همچنین اکران اول و دوم این مستند در روزهای دوشنبه ۱۸آذر و جمعه ۲۲آذر در محل برگزاری جشنواره با استقبال خوبی برگزار شد.

گفت‌و‌گو از مرضیه فرزعلیان

نوشته وحید چاووش: «روزگار یک چهل ساله» ادای دین به انقلاب است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی تاکید کرد: زمانی که ما تحقیق روی این مستند را شروع کردیم نشانه‌ها و آثار اولیه آن در جامعه ظاهر شده بود که امروزه تبدیل به بزرگترین فاجعه شده و مفسده اقتصادی اصلی‌ترین چیزی است که انقلاب ما را تهدید می‌کند و ما به عنوان سرباز فرهنگی همه تلاشمان را برای به روز بودن و حضور تمام قد در این عرصه و جبهه فرهنگی می‌کنیم.

وی معتقد است: یک زمان سربازی به معنی حضور در جبهه‌های دفاع مقدس بود در حالی که امروزه اصلی‌ترین موضوع این است که به بافت‌های جامعه بپردازیم و با سکوت از کنارش رد نشویم؛ زیرا فهمیدیم که سکوت چیزی را حل نمی‌کند و غفلتی که صدا و سیما نسبت به مطرح کردن مشکلات و مسائل اقتصادی دارد ما را به بحران جدی‌تر نزدیک‌تر می‌کند.

وی تصریح کرد: در این مستند خیلی سریع و جدی حرفمان را فریاد زدیم و همه نگرانی من از این است که مبادا خدای نکرده به نقطه فروپاشی برسیم.

چاووش درباره شکل گیری تیم مستندسازی و شروع مسیر با امین قدمی توضیح داد: من به ایشان هم گفتم امروزه جهاد فی سبیل اللّه یعنی زدن این حرف‌ها به واسطه دوربین.

وی عنوان کرد: از ویژگی‌های این کارگردان این است که متعصب و کورکورانه از چیزی دفاع نمی‌کند، انسان منصفی است، به نظام اعتقاد قلبی دارد و هر دو عنصر اصلی مستند از نظر من یعنی صداقت و صراحت را در فیلمسازی‌اش لحاظ می‌کند.

وی افزود: ما با همین نگاه شروع کردیم و هر چه پیشتر رفتیم دیدیم موضوع گسترده‌تر است و همه جای جامعه نشان از این سرطان اقتصادی وجود دارد و واقعاً مانده بودیم که از کجا شروع کنیم و با چه طرح دیالوگی پیش برویم. آقای قدمی در این زمینه آنقدر تحقیق کرد و ممارست نمود تا به شکل فعلی رسیدیم.

وی در پایان عنوان کرد: اگر چه موضوعی که ما در این مستند «روزگار یک چهل ساله» مطرح کردیم این قدر گسترده است که باید قسمت دوم و سوم و چهارم آن هم ساخته شود و ما هم از ساخت این مستند نهایت رضایت را نداریم اما در حد بضاعتمان آنچه را باید می‌گفتیم به تصویر کشیدیم و سعی کردیم دینمان را به این انقلاب ادا کردیم.

شایان ذکر است مستند «روزگار یک چهل ساله» به کارگردانی امین قدمی و تهیه کنندگی وحید چاووش یکشنبه ۱۰ شهریور ساعت ۱۷ در تالار سوره حوزه هنری رونمایی خواهد شد و امکان استفاده برای عموم آزاد است.

نوشته مستند «روزگار یک چهل ساله» ادای دین به انقلاب است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

وی با بیان اینکه پیاده روی برای امام حسین(ع) در حال حاضر بین مردم ما کاملا جا افتاده  ادامه داد: از آنجایی که شیرینی خدمت در دستگاه حضرت سید الشهدا(ع) وقتی نصیب کسی می شود محال ممکن است بتواند از کار کردن برای این بارگاه عظیم دست بردارد من هم همچنان مشتاقانه پیگیر کار کردن در این فضا هستم البته بسیار سختگیرم تا  خدای نکرده کاری تکراری به مخاطب ارائه ندهم و همیشه به خدا التماس می کنم که مرا از خدمت برای امام حسین(ع) محروم نکند.

چاووش در خصوص اینکه چرا امسال در این آیین مذهبی شرکت نداشته توضیح داد: وقتی به ساخته‌های اخیرم نگاه می کنم در مورد بیشتر موضوعات این سفر فیلم ساختم و از آنجایی که دلم نمی خواد موضوعات و تصاویری که در فیلم هایم منعکس می کنم  که  مربوط به این امام بزرگوار و زائران ایشان می شود  تکراری باشد به دنبال ارائه کار جدید هستم.

این کارگردان ادامه داد: واقعا ۲۰ روز در این فضا غوطه ور شدن آدمی را از دغدغه دنیا دور می کند ، همه افرادی که در این پیاده روی شرکت می کنند در یک مسیر با یک هدف مشخص حرکت می کنند و این بر زیبایی و معنوی بودن خاص فضا می افزاید. تاکنون مستندهای زیادی ساختم و سختی های زیادی هم برای ساخت فیلم هایم کشیدم اما آبرو و افتخاری  که در این درگاه بدست آوردم از هیچ جایی دیگر نتوانستم بدست بیاورم و حاضر هم نیستم به این آسانی کار برای ابا عبدالله(ع) را ترک کنم.

چاووش در بخش دیگری از صحبت خود در مورد اینکه به نسبت سینما ، فیلم‌های مستند با مضمون عاشورایی کمتر کار شده گفت: به اعتقاد من در سینما هم کمتر به این موضوع پرداخته شده و اگر بخواهیم به فیلم‌هایی از این دست اشاره کنیم از تعداد انگشتان دست هم فراتر نمی‌رود .

وی افزود: به جرات می توانم بگویم هر آیینی غیر دین اسلام چون مسیحیت و یهود اگر از واقعه عاشورا بهره‌مند بودند آن را چنان به تصویر می کشیدند که تمام دنیا این واقعه و رشادت‌های امام حسین(ع) را از بر بودند. اما ما برای ابا عبدالله(ع) چه کردیم؟ هیچ ! آنها از قهرمانهای نداشته خود از اسطوره های ما افسانه های تخیلی می سازند بر علیه ما؛ نمونه بارزش  فیلم «۳۰۰»؛ واقعه دروغین علیه مملکت ما ساخته اند. آن وقت ما نشسته ایم و با هم دعوا می کینم که چرا «رستاخیز» ساخته شد. به جای تشکر از احمدرضا درویش تا می توانیم او را می زنیم که چرا فیلم «رستاخیز» ضعف دارد.

وی همچنین با بیان اینکه  قطعا تصویری که فیلم «رستاخیز» ارائه می کند از تصویر ذهنی که مردم از واقعه عاشورا دارند کمی پایین تر است اما این دلیل نمی‌شود اولین  تصویر سینمایی که از واقعه عاشورا ساخته شده تخطئه کنیم و جرات فیلمسازی را در این مقوله را از سینماگران دیگر سلب کنیم. یک بچه مسلمان شیعه فیلمی با مضمون عاشورا ساخته ؛ با هجوم به سمت او کاری نکینم که از قدم گذاشتن و کار کردن برای امام حسین پشیمان شوند.

وحید چاووش ساخت فیلم هایی با مضمون اجتماعی چون «نیست اما هست»، «سقف آسمان»، «خاطرات ابری»، «به سحر اعتماد کن» و… را هم که در جشنواره‌های مختلف موفق به کسب جوایز شده را در کارنامه خود دارد.

نوشته چاووش: سینما از ظرفیت‌های واقعه عاشورا و اربعین بی‌نصیب مانده است اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

کارگردان فیلم مستند «یادداشت های یک پیاده» افزود: تهیه کنندگی و کارگردانی این مستند را که هنوز عنوانی برایش انتخاب نکرده ام بر عهده خودم بوده و احتمالاً ظرف یک ماه و نیم آینده این فیلم آماده نمایش خواهد شد که آن را برای پخش به سازمان صدا و سیما ارائه خواهم کرد.

وی سپس با بیان اینکه در رابطه با پیاده روی اربعین حسینی هر زائر یک سوژه مستند است اظهار داشت: هرچند که من پیش از این فیلم های مستندی در رابطه با این پیاده روی ساخته بودم اما معتقدم که این رویداد آنقدر از پتانسیل بالایی برخوردار است که می توان فیلم های متعددی را در رابطه با آن ساخت و از این رو این سوژه هیچ گاه کهنه نخواهد شد.

چاووش ادامه داد: این روزها ۳ طرح دیگر را نیز آماده ساخت دارم که یکی از آن ها در رابطه با حرم امام رضا (ع) است و امیدوارم شرایط تولید این مستند که زمان آن احتمالاً بین ۷۰ تا ۸۰ دقیقه خواهد بود هرچه سریعتر فراهم شود؛ همچنین در رابطه با مسأله جنگ در کشور عراق نیز طرح دیگری را آماده ساخت دارم که هنوز شرایط تولید آن فراهم نشده است.

این مستندساز سپس از تولید مستندی در رابطه با قاچاق کالا از کشور خبر داد و گفت: تهیه کنندگی این مستند بر عهده من است و یکی از مستندسازان خوش آتیه سینما نیز کارگردانی آن را بر عهده خواهد داشت.

کارگردان مستند «حاشیه ای کوتاه از یک متن بلند» در بخش دیگری از این گفتگو ضمن انتقاد از عملکرد مسئولان برگزاری جشنواره فیلم سینماحققیت گفت: به دلیل برخوردهای جناحی و سلیقه ای جشنواره سینماحقیقت ترجیح دادم آثارم در این جشنواره نمایش داده نشود؛ من پیش از این ۳ عنوان فیلمم را برای حضور در این دوره از جشنواره ارسال کرده بودم اما متوجه شدم جشنواره سینماحقیقت امسال به صورت «کیلویی» برگزار می شود و به همین علت از حضور فیلم هایم مأیوس شده و درخواست کردم تا آثارم حتی در بخش های جنبی و یا بخش ویژه شهید آوینی نیز به نمایش درنیاید.

وی ادامه داد: هنوز و در آستانه برگزاری این دوره از جشنواره اسامی هیأت انتخاب مشخص نشده است و این نشان از آن دارد که مسئولان خود جرأت ندارند تا به دلیل انتخاب های غلط شان نامی از مسئولان انتخاب کننده آثار به میان بیاورند؛ من دیگر مانند گذشته به جشنواره سینماحقیقت اصلاً فکر نمی کنم و ترجیح می دهم آثارم را در جایی خارج از جشنواره ها برای مخاطبان عام به نمایش بگذارم.

گفتنی است؛ وحید چاووش ساخت مستندهایی همچون «سقف آسمان» «خاطرات ابری نیست»، «حاشیه ای کوتاه از یک متن»، «قصه های ناخوانده»، «مادر» را در کارنامه فیلمسازی خود به ثبت رسانده است.

منیع: سینماپرس

نوشته «وحید چاووش» بازهم برای پیاده روی اربعین مستند می‌سازد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – مستند سلام برعلی پسر موسی(ع)، آخرین اثر امین قدمی به تهیه کنندگی وحید چاووش است که در  مرکز مستند سوره تولید شده است . این فیلم در دو اپیزود ساخته شده است که قسمت اول روایتگر زندگی چوپان خراسانی است که به زائرین پیاده حضرت رضا(ع) خدمت می کند و قسمت دوم به سفر زائران پیاده حضرت رضا(ع) می پردازد.

ابراهیم شیبانی کارگردان جوان کشور در خصوص این مستند گفت: این فیلم به لحاظ معنوی در کارش موفق بوده است و به نظر من در از معنوی، فیلمساز به اندازه غلام، سوژه ی مستندی که به امام رضا خدمت می­کند، ثواب برده است.

کارگردان فیلم هیچ کجا هیچ کس با اشاره به این موضوع که فیلم از لحاظ فنی هم کار خوبی شده است، ادامه داد: تصویربرداری، صدا و موسیقی فیلم خوب و بجا است اما تصور میکنم اگر زمان فیلم کوتاه تر میشد فیلم خوش ریتم تری را می دیدم. به طور مثال اگر بخش دوم فیلم حذف میشد و از تصاویر آن در همان بخش اول استفاده میشد اتفاق فیلم جذاب تر میشد.

شیبانی در پاسخ به این سوال که آیا فیلم به شعار نزدیک شده است یا خیر، گفت: به دلیل اینکه سوژه ی انتخاب شده به هیچ وجه انسان شعار دهنده ای نیست، فیلم وارد شعار نشده و شعار زده نیست . سوژه یک چوپان از میان مردم است که نمی تواند شعار بدهد، هرچند شاید بهتر بود همه ی کارها به غلام(چوپان) ختم نمی شد و همکاری دیگران در خدمت به زائران هم دیده می شد.

ابراهیم شیبانی در خصوص موفقیت فیلم در جشنواره ها گفت: به نظر می رسد فیلم به جهت کیفیت در جشنواره های داخلی دیده خواهد شد اما متاسفانه به دلیل اینکه جشنواره های خارجی درکی از فضای حاکم بر فیلم و رسوم ما ندارند نمی شود انتظار استقبال آنها از این فیلم را داشت .

این کارگردان در خصوص پخش تلویزونی فیلم اضافه کرد: تلویزیون باید این فیلم را روی چشمانش بگذارد و در بهترین زمان پخش کند، زیرا کیفیت کار بسیار فراتر از فیلم هایی که از تلویزیون پخش می شود .

وی افزود: ایام شهادت امام رضا(ع) بهترین زمان نمایش این فیلم در رسانه ی ملی است و می تواند به دیده شدن این کار خوب کمک کند.

لازم به ذکر است مستند سلام بر علی پسر موسی، علاوه بر پخش تلویزیونی در آینده از سایت ویبئو (webeo.ir) قابل دانلود است.

نوشته نظر ابراهیم شیبانی در مورد «سلام بر علی پسر موسی(ع)» / مستندی که تلویزیون باید روی چشمانش بگذارد اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.

سوره سینما – مستند سلام برعلی پسر موسی(ع)، آخرین اثر امین قدمی به تهیه کنندگی وحید چاووش است که در  مرکز مستند سوره تولید شده است. این فیلم روایتگر زندگی چوپانی است که به زائرین پیاده حضرت رضا(ع) خدمت می کند. اسماعیل امینی، شاعر و نویسنده کشورمان، درخصوص این فیلم یادداشتی نوشته که در ادامه آمده است:

سلام بر علی پسر موسی(ع)، این مستند به نظر من طراحی خوبی دارد و تدوین آن نیز کم نقص و دقیق است. روایت فیلم بیش از آن که مبتنی بر حرف زدن باشد، بر اساس تصاویر و حرکت‌های دوربین است. اما از این‌ها مهم‌تر آن است که بیانِ تصویری در این مستند، به واقعیت نزدیک‌تر است تا به ذهنیاتِ مؤلف، اگر چه نوع نگاه به موضوع به هر حال حاصل اندیشه و ذهن خلاق مؤلف است. نزدیک شدن به مصادیق به جای بیان مفاهیم کلی و انتزاعی، به ویژه پرهیز از بیان شعار گونه‌ای که در روایت‌خوانی(نریشن) مستندهایی از این دست مرسوم است از امتیازات این فیلم است.

کاروان زائران امام رضا علیه السلام، با پای پیاده به زیارت می‌رود و فیلم می‌خواهد، از این حرکتِ آفاقی راهی بجوید به چشم‌اندازهای انفسیِ محبت اهل بیت علیهم السلام. یعنی انگیزه‌های درونی مشتاقانِ زیارت حرم را به تصویر بکشد، اما طبعاً هیچ دوربینی نیست که راهی به دنیای درون انسان داشته باشد، پس همین نشانه‌ها و حرکت‌ها و حرف‌ها و مشهودات و ملموسات را دست‌مایه قرار می‌دهد تا آن جهان نادیده را بیان کند و این همان بیان هنری است.

بیان شوق چه حاجت که حال آتش دل
توان شناخت ز سوزی که در سخن باشد

اما آن که سخن گوی این شوق است، از کسانی نیست که به سخنوری شهره‌اند و به سحرِ سخن، جلب نظر می‌کنند. چوپانی ساده و بی‌پیرایه است که بخشی از زمان و توان خود را وقف خدمت به کاروان زائران کرده است. هر کاری که از دستش بر‌می‌آید، دریغ ندارد و با این همه، نه ادعایی می‌کند و نه خسته می‌شود. انگار در همان روستای مسیر کاروان‌ زائران، در حال زیارت است و مقیم کوی دوست شده است.
این پیوستگی میان واقعیت و حقیقت، میان عینیت و ذهنیت، میان عالم مادی و عالم معنا، رهاوردِ خجستۀ بیان هنری در این مستند است. حرم امام رضا علیه‌السلام الهام بخش بزرگ این شیوۀ نگاه به پیوند میان آسمان و زمین و غیب و شهود است.

«سلام بر علی پسر موسی (ع)» لحظه‌های نابی دارد برای تماشا و تأمل، به ویژه بیان نمادین اما بدون شعارزدگی فیلم از دلدادگی مردم به امام رضا علیه السلام که بسیار هنرمندانه است و تأثیرگذار و جای آن دارد که این شیوۀ هوشمندانه و بی پیرایه، سرآغاز خلق آثاری متعدد در حوزه‌های مختلف موضوعی شود.

نوشته یادداشت اسماعیل امینی برای مستند «سلام بر علی پسر موسی(ع)» اولین بار در سوره سینما پدیدار شد.