حامد سعادت با مستند «جنگل قائم» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی راهی چهل‌و چهارمین جشنواره فیلم ملی فجر می‌شود. این اثر که ثمره ۱۳ سال پژوهش و تلاش اوست، داستان شکل‌گیری بزرگ‌ترین جنگل‌ دست‌ساز کرمان را روایت می‌کند؛ پروژه‌ای عظیم که با مشارکت مردم از دهه ۲۰ آغاز شد تا کرمان را از هجوم ریزگردها نجات دهد و امروز به عنوان شناسنامه سبز این شهر در قلب کویر می‌درخشد.

حامد سعادت، کارگردان مستند «جنگل قائم» در گفتگو با سوره سینما در رابطه با موضوع این مستند گفت: فیلم به داستان شکل‌گیری یک جنگل دست‌ساز در کرمان می‌پردازد؛ منطقه‌ای که در دهه‌های ۲۰ و ۳۰ خورشیدی به‌شدت درگیر بحران گرد و خاک و ریزگردهایی بود که از دو جهت باد به سمت شهر می‌آوردند. در آن زمان، بزرگان کرمان تصمیم گرفتند با کاشت جنگل در یک سمت و درختچه‌های تاغ در سمت دیگر، سدی در برابر این ریزگردها ایجاد کنند؛ پروژه‌ای که تا دهه ۶۰ ادامه یافت و باعث شد امروزه خودِ شهر کرمان دیگر منشأ گرد و غبار نباشد و ریزگردهای فعلی تنها از سمت سیستان و جازموریان وارد منطقه شوند.

این مستندساز درباره علت انتخاب این موضوع بیان کرد: جنگل قائم در محدوده‌ی کوه‌هایی به نام «شیوشگان» واقع شده است؛ کوه‌هایی که از پیش از اسلام جنبه مذهبی داشته و بعد از اسلام نیز به دلیل وجود دو مسجد، کماکان میزبان آیین‌ها و جشن‌های مردم بوده‌اند این جنگل در حال حاضر تنها تفرجگاه شهر کرمان در حاشیه کویر است و هر جا سرسبزی باشد، مردم برای تفریح در آنجا تجمع می‌کنند. دغدغه اصلی من برای ساخت این مستند کم‌توجهی تدریجی مردم به این میراث ارزشمند دانست؛ میراثی که در واقع به دست خودِ مردم و با طراحی راهبردی بزرگان شهر ساخته شده است، چرا که مسئولان وقت پی برده بودند بدون مشارکت عمومی، امکان پیشبرد چنین پروژه عظیمی وجود ندارد.

کارگردان مستند «پیروزی بر خورشید» در ادامه تاکید کرد: «جنگل قائم» داستانی از همراهی مردم برای ایجاد یک کمربند سبز است.در همان سال ها، طی فراخوانی در مسجد جامع شهر کرمان برای جلب کمک‌های مردمی منتشر شد و بسیاری از شهروندان در مراحل تولید و کاشت نهال همکاری کردند. روند ساخت این جنگل در هر دو حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی تداوم داشته و در هر دو دوره، نقش مردم در برپایی آن بسیار پررنگ بوده است، به طوری که بعد از انقلاب نیز شهرداری کرمان حدود ۱۵۰ هکتار به وسعت این جنگل اضافه کرد.

سعادت با اشاره به مسیر طولانی ساخت این فیلم گفت: حدود ۱۲ تا ۱۳ سال درگیر پروسه پژوهش و تولید این مستند بودم. که از دو سال پیش با مطرح کردن طرح در مرکز گسترش، سرانجام این فیلم با همکاری مشترک مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی و شهرداری کرمان به مرحله تولید نهایی رسید.

سعادت در ادامه به چالش‌های جدی مسیر ساخت این مستند اشاره کرد و بزرگ‌ترین دشواری کار را در بخش آرشیو و جمع‌آوری اطلاعات دانست و گفت: تاریخ در ایران غالباً به صورت شفاهی است و بسیاری از مردم به مرور زمان به اسناد و عکس‌های قدیمی اهمیت چندانی نمی‌دهند، پیدا کردن این مدارک از افرادی که در آن دوران حضور داشتند، فرآیندی بسیار سخت و طاقت‌فرسا بود که در نهایت تیم سازنده موفق شد از پس آن بربیاید.

این کارگردان درباره حضور فیلمش در جشنواره فجر توضیح داد: این نخستین بار است که اثر من در این رویداد پذیرفته می‌شود و به همین دلیل برآورد یا پیش‌بینی خاصی از نتایج داوری‌ها و اتفاقاتی که در انتظار فیلم است، ندارم. اما مشابه اتفاقی که در جشنواره «سینماحقیقت» رخ داد، در جشنواره فجر نیز شاهد همان روند هستیم که این موضوع نشان‌دهنده سلامت انتخاب‌ها و عدم صورت گرفتن لابی‌های مرسوم است و بنظرم این رویکرد متفاوت و مطلوب جشنواره‌هاست.

کارگردان مستند «مردی که فسیل شد» حضور فیلمش در مهم‌ترین جشنواره فیلم مستند و مهم‌ترین رویداد سینمای داستانی کشور را اتفاقی بسیار خوشایند توصیف کرد و گفت: جشنواره «سینماحقیقت» کماکان جایگاه تخصصی فیلم مستند محسوب می‌شود و امیدوارم به همان اندازه جشنواره فجر امسال توجه ویژه‌ای به آثار مستند داشته باشد. همان‌طور که گاهی در بزرگ‌ترین جشنواره‌های فیلم جهان شاهد انتخاب یک مستند به عنوان بهترین فیلم بوده‌ایم، ممکن است در جشنواره فجر امسال نیز چنین پیش‌آمدی رخ دهد، هرچند که در نهایت همه چیز غیرقابل پیش‌بینی است.

سعادت در بخش دیگری از سخنانش به اهمیت جهانی سینمای مستند اشاره کرد و اظهار داشت: شناخت دنیا از ما بر پایه فیلم مستند شکل می‌گیرد. اگر قرار است کشوری با ملیت و فرهنگ ما آشنا شود، این اتفاق از طریق سینمای مستند رخ می‌دهد، پس بهتر است جشنواره‌ها این حوزه را جدی‌تر گرفته و توجه ویژه‌ای به آن داشته باشند.

این کارگردان درباره مخاطبان اثر خود بیان کرد: اگرچه فیلم «جنگل قائم» هنوز به اکران عمومی نرسیده، اما تا به حال بازخوردهای بسیار خوبی از اطرافیان خود دریافت کرده ام. امیدوارم که مخاطبان عام نیز با دیدن این مستند از آن لذت برده و تأثیر لازم را از محتوای آن بپذیرند.

این مستندساز همچنین درباره جایگاه جشنواره‌ها و تأثیر برگزاری آن‌ها بر روند حرفه‌ای فیلمسازان گفت: این رویدادها بسیار مهم و اثرگذار هستند، چرا که باعث دیده‌شدن فیلمساز و دریافت سفارش‌های جدید برای او می‌شوند. نمایش فیلم‌ها در جشنواره بر آینده شغلی کارگردانان تأثیر مستقیم دارد، با وجود اینکه امروزه برخی با نگاهی روشنفکرانه مدعی هستند که دیگر جشنواره‌ها اهمیتی ندارند و فیلمساز باید مسیر خودش را برود، اما من معتقدم جشنواره‌ها کماکان نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند.

وی با اشاره به تعدد جشنواره‌های مختلف در سراسر کشور، پیشنهاد داد که اگر این رویدادها متمرکزتر شوند، شیوه‌های داوری‌شان تغییر کند و با بخش‌بندی مناسب و تخصصی، مخاطبان خاص خود را جذب کنند، اتفاقات بسیار خوبی در این عرصه خواهد افتاد.

سعادت در پایان، جشنواره را بخشی جدایی‌پذیر از کالبد سینما دانست و گفت: صرف‌نظر از موافقت‌ها، مخالفت‌ها یا نارضایتی از داوری‌ها، جشنواره‌ها ویترین مهمی برای عرضه تولیدات یک‌ساله سینمای کشور هستند و حضور آن‌ها لازم و مثبت است؛ هرچند که هر جشنواره‌ای ضعف‌های خاص خود را دارد و امید است که رویکرد همگی آن‌ها به سمت مسیری مثبت و سازنده حرکت کند.